سیاست و اقتصاد ایران و جهان

تولید مواد مخدر در سایت‌های هسته‌ای؛ ادعای ترامپ زیر ذره‌بین

Tue, 6 Oct 2026 07:41:00 GMT

اظهارات ترامپ درباره وجود کارخانه مواد مخدر در سایت‌های هسته‌ای ایران موجی از شگفتی ایجاد کرده است. برخی تحلیل‌گران این ادعا را فاقد هرگونه منطق فنی، پدافندی و حقیقت میدانی می‌دانند.«و بعد در ساعت ۱ بامداد بدون وجود ماه، در تاریکی مطلق، این ماشین‌های باورنکردنی به رهبری فوق‌العاده‌ترین خلبانان جهان، بار خود را تخلیه کردند؛ تک‌تک بمب‌ها مستقیما از کانال‌های هوارسان فرو رفتند به داخل این، آه، کارخانه‌های مواد مخدر، واقعا. این کاری بود که می‌کردند: هم هسته‌ای بودند و هم مواد مخدر. آن‌ها مشغول مواد مخدر بودند، اما کار هسته‌ای هم می‌کردند. اما این کارخانه‌های مواد مخدر- هسته‌ای بسیار سخت ضربه خوردند.» با این ادعای بی‌سابقه، دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور ایالات متحده، در جریان یک سخنرانی انتخاباتی در ایالت اوکلاهما در روز ۱ اکتبر (۱۰ مهر) بار دیگر توجه رسانه‌های جهان را به پرونده ایران جلب کرد. ترامپ با اشاره به حملات هوایی ارتش آمریکا در قالب عملیات موسوم به "چکش نیمه‌شب" که در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ توسط بمب‌افکن‌های استراتژیک B-2 انجام شد، ادعا کرد که ارتش آمریکا نه فقط سایت‌های غنی‌سازی، بلکه "کارخانه‌های تولید مواد مخدر" را در دل کوه‌ها هدف قرار داده است. دونالد ترامپ ادعاهای زیادی درباره سه مرکز هسته‌ای ایران که سال گذشته مورد حمله آمریکا قرار گرفتند، بر زبان آورده است. اما تا پنجشنبه‌شب، او هرگز به‌طور علنی ادعا نکرده بود که این تاسیسات، کارخانه‌های مواد مخدر نیز بوده‌اند. ترامپ بدون ارائه توضیح بیشتر در این زمینه مجدد تاکید کرد که آمریکا هیچ چاره‌ای جز حمله به این مراکز نداشته و مجددا برای چندمین بار تاکید کرد که فاصله ایران با دستیابی به بمب هسته‌ای بسیار کوتاه بوده است. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله اشاره مستقیم ترامپ به سه مرکز اصلی هسته‌ای ایران یعنی کلید‌سایت‌های فردو در قم، نطنز در اصفهان و مجتمع تحقیقاتی اصفهان است. مراکزی که در جریان حمله بمب‌افکن‌های B2 و شلیک موشک‌های توماهاک آسیب‌های ساختاری بسیار سنگینی را متحمل شدند. پاسخ تهران به ادعای ترامپ در پاسخ به این ادعای جنجالی، نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد با انتشار بیانیه‌ای تند، ادعای تولید مواد مخدر در تاسیسات هسته‌ای را "دروغ بزرگ جدید واشنگتن" خواند و خواستار واکنش رسمی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شد. تهران با تاکید بر اینکه تمامی سایت‌های هسته‌ای کشور تحت پادمان و نظارت شبانه‌روزی و ۲۴ ساعته بازرسان آژانس قرار داشته‌اند، ادعا کرد که کارنامه ایران در مبارزه با مواد مخدر نیز همواره مورد تایید نهادهای تخصصی نظیر دفتر مواد مخدر و جرم سازمان ملل و هیئت بین‌المللی کنترل مواد مخدر بوده است. نمایندگی ایران با مخاطب قرار دادن مستقیم دونالد ترامپ، طرح چنین ادعاهایی را صرفا "بهانه‌تراشی برای پوشش دادن اهداف سلطه‌جویانه، تجاوز نظامی و دست‌اندازی به منابع استراتژیک، نفت و گاز ایران " توصیف کرد. واکنش کارشناسان ارشد هسته‌ای و سکوت کاخ سفید طرح این ادعا بسیاری از پژوهشگران برجسته حوزه تسلیحات هسته‌ای در آمریکا را نیز شگفت‌زده کرد. جیمز اکسیون، مدیر مشترک برنامه سیاست هسته‌ای در موسسه کارنگی برای صلح بین‌المللی، در پاسخی مکتوب به شبکه سی‌ان‌ان با بیان اینکه "این ادعا کاملا برایم جدید است"، تاکید کرد: «تا جایی که من می‌دانم، تاسیسات فردو که ترامپ از ویرانی آن سخن می‌گوید، هرگز برای تولید مواد مخدر استفاده نمی‌شد و پیش از این نیز هیچ ادعای معتبر یا غیرمعتبری در این باره نشنیده بودم.» از سوی دیگر، پاسخ کاخ سفید به پیگیری‌های رسانه‌ها ابهامات را دوچندان کرد. طبق گزارش سی‌ان‌ان، کاخ سفید از ارائه هرگونه مدرک یا توضیح تکمیلی در دفاع از این ادعای ترامپ امتناع و تنها به این جمله بسنده کرد: «به سخنان رئیس‌جمهور رجوع کنید.» به عقیده برخی از ناظران، این ادعا نه تنها با دهه‌ها گزارش، بازرسی و پایش مستمر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) تناقض دارد، بلکه با ابتدایی‌ترین منطق پدافندی و امنیتی نیز همخوانی ندارد. فقدان منطق تکنولوژیک و پدافندی برخی تحلیل‌گران این موضع‌گیری‌های متناقض ترامپ را دستاویزی تازه برای مشروعیت‌‌بخشی به تداوم فشارهای نظامی، فرار از بن‌بست‌های دیپلماتیک و ایجاد خوراک تبلیغاتی برای افکار عمومی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ارزیابی می‌کنند. بهروز بیات، مشاور پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گفت‌وگو با بخش فارسی دویچه‌ وله با تاکید بر فقدان انسجام فنی در این ادعا تصریح می‌کند که ادعاهای ترامپ معطوف به اینکه جمهوری اسلامی در مراکز تاسیسات هسته‌ای‌اش به تولید مواد مخدر هم دست زده، عاری از هرگونه منطق درونی است: «به عبارت دیگر، دولتی مانند جمهوری اسلامی که توانایی احداث زیرساخت‌های بزرگ غنی‌سازی و تاسیسات جانبی آن را دارد، منطقا نیازی ندارد دست به چنین کاری در همان مکان بزند؛ محلی که به هر حال با محدودیت‌های شدید از نظر فضا مواجه است.» در همین زمینه، آلن ایر، دیپلمات سابق ارشد آمریکایی و یکی از اعضای کلیدی تیم مذاکره‌کننده واشنگتن در توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵ موسوم به برجام نیز با رویکردی صریح، تمامی پایه و اساس این ادعای ترامپ را زیر سؤال می‌برد. ایر در گفت‌وگو با دویچه‌ وله تاکید می‌کند: «بر اساس آنچه در گزارش‌های منابع آشکار خوانده‌ام، این ادعا از نظر من به‌هیچ‌وجه معتبر و باورپذیر به نظر نمی‌رسد.» آلن ایر همچنین در پاسخ به امکان‌پذیری فنی چنین اقدامی از منظر عملیاتی توضیح می‌دهد که از دیدگاه تحلیلی و زیرساختی باور ندارد که تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم مانند فردو اساسا بتواند به صورت هم‌زمان یا موازی برای تولید مواد مخدر مورد استفاده قرار گیرد. واقعیت‌های میدانی بازرسی‌ها؛ ناظران بین‌المللی چه می‌گویند؟ یکی از محکم‌ترین مستندات بین‌المللی که ادعای اخیر ترامپ را به چالش می‌کشد، اسناد و گزارش‌های رسمی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) است. بر اساس گزارش‌های رسمی آژانس و بیانیه‌های رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، بازرسان این سازمان در طول سال‌ها پایش مستمر تحت نظام پادمان‌ها، تمامی فعالیت‌های سایت‌های ایران را ثبت کرده‌اند. حتی پس از حملات سنگین سال ۲۰۲۵، گروسی در سپتامبر همان سال تایید کرد که با وجود تخریب تجهیزات در فردو و نطنز، بازرسان آژانس حوزه‌های غنی‌سازی را زیر نظر دارند. دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید بهروز بیات با ارجاع مستقیم به این واقعیت بازرسی‌ها می‌گوید: «آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تا همین اواخر به طور پیوسته روی این تاسیساتی که ترامپ مدعی است نابود و منهدم کرده، نظارت داشت و هیچ‌گونه گزارشی مبنی بر اینکه در کنار خط‌های سانتریفیوژ، خطوط دیگر شیمیایی هم وجود داشته باشد، منتشر نشد.» جیمز اکسیون با ارائه یک فرض دیگر می‌افزاید، شاید ترامپ کلمه قانونی رادیوداروها را که گاهی در راکتورهای هسته‌ای برای مقاصد پزشکی تولید می‌شوند، با مواد مخدر اشتباه گرفته باشد؛ هرچند این تفسیر نیز سخن ترامپ را توجیه نمی‌کند، چرا که سایت فردو یک مرکز غنی‌سازی اورانیوم است و اصلا راکتوری برای تولید دارو ندارد. به گفته اکسیون بنابراین، اینکه ترامپ صرفا دچار لغزش کلامی شده باشد، در واقع محترمانه‌ترین دفاع ممکن از اظهارات او درباره کارخانه‌های مواد مخدر است. شباهت‌های تاکتیکی واشنگتن در قبال ونزوئلا و ایران استفاده از اتهام قاچاق یا تولید مواد مخدر به عنوان پوشش حقوقی و ابزار فضاسازی برای حملات نظامی، سابقه‌ای مشخص در سیاست خارجی ایالات متحده دارد. نمونه بارز و معاصر آن، حملات موشکی و هوایی ستاد فرماندهی جنوبی ارتش آمریکا در قالب عملیات موسوم به پیکان جنوبی به شناورها، قایق‌های تندرو و نیمه‌زیردریایی‌ها در آب‌های بین‌المللی دریای کارائیب و شرق اقیانوس آرام بود که با هدف فشار بر دولت نیکلاس مادورو در ونزوئلا انجام شد. بر اساس مستندات، واشنگتن با الصاق برچسب نارکو-تروریسم دست به انجام بیش از بیست حمله هوایی و موشکی کشنده زد؛ اقداماتی که واکنش تند نهادهای بین‌‌المللی را به همراه داشت، تا جایی که ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای رسمی این حملات را به دلیل عدم ارائه اسناد قضایی و مدارک اطلاعاتی مستقل از وجود محموله‌های مواد مخدر، مصداق بارز اعدام‌های فراقضایی و نقض صریح قوانین بین‌المللی خواند. بهروز بیات با مقایسه این تاکتیک‌های نظامی واشنگتن می‌گوید: «یک فرضیه دیگر این است که آمریکا بخواهد همان الگوی ونزوئلا را تکرار کند. علی‌رغم این که ونزوئلا در آمریکای جنوبی کشور اصلی صادرکننده مواد مخدر نیست، آمریکا با این اتهام شناورها را در کارائیب منهدم کرد. اما آیا ترامپ چنین قصدی را در قبال ایران دارد و می‌خواهد بهانه جدیدی برای جنگ بتراشد؟ من بعید می‌دانم؛ زیرا ادعای وجود کارخانه مواد مخدر در سایت‌های غنی‌سازی به قدری فاقد اعتبار و بی‌‌اساس است که هر مخاطب آگاهی بلافاصله متوجه پوچ بودن آن می‌شود.» چرا این ادعا اکنون مطرح شد؟ طرح این ادعای تازه از سوی ترامپ بیش از یک سال پس از آغاز حملات عملیات چکش نیمه‌شب علامت سوال‌های بزرگی را درباره انگیزه‌های واقعی سیاسی او ایجاد کرده است. آلن ایر، سخنگوی سابق وزارت خارجه آمریکا، علت انگیزه و زمان‌بندی طرح این ادعا را مستقیما به خصوصیات رفتاری و سیاسی دونالد ترامپ مربوط می‌داند. ایر با صراحت بیان می‌کند: «ترامپ دارای سابقه و تاریخچه‌ای کاملا ثبت‌شده و مشخص در بیان ادعاها و اظهارات نادرست است.» آلن ایر در پاسخ به اینکه آیا ترامپ می‌خواهد با این ادعا حمله نظامی به ایران را بیشتر توجیه کند، می‌گوید: «شاید این‌طور باشد؛ ولی قاعدتا همان ادعای اول او درباره نابودی برنامه هسته‌ای ایران برای توجیه حملات کافی بود و نیازی به بهانه جدید نداشت.» دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید او همچنین درباره میزان تاثیرگذاری این ادعا بر افکار عمومی بین‌المللی و بازتعریف روایت‌های متقابل ایران و آمریکا تاکید می‌کند: «این ادعا هیچ تاثیری بر روایات متقابل دو کشور یا افکار عمومی بین‌المللی ندارد؛ زیرا افکار عمومی دیگر به شنیدن سخنان ناهمخوان و ادعاهای نامعقول از سوی ترامپ عادت کرده‌اند.» چه ادعای ترامپ حاصل یک اشتباه گفتاری باشد و چه تحرکی سنجیده برای باز بازکردن پرونده و فضاسازی تازه سیاسی، نشانه‌های میدانی و ارزیابی ناظران از یک واقعیت حاکی است: افکار عمومی و نهادهای تخصصی، روایت‌ها را نه بر اساس خطابه‌های انتخاباتی، بلکه بر پایه اسناد، گزارش‌های بازرسی و فکت‌های اثبات‌پذیر سنجش می‌کنند.

بیانیه ۵۶ کشور درباره سالگرد بازگشت تحریم‌ها علیه ایران

Sun, 4 Oct 2026 08:02:00 GMT

۵۶ کشور جهان با انتشار بیانیه‌ای مشترک درباره سالگرد بازگشت تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران معروف به مکانیزم ماشه تصریح کردند که ایران باید به تعهدات خود در زمینه برنامه هسته‌ای و موشکی پایبند باشد.در تاریخ ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ شش قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد، در پی تکمیل روند "اسنپ‌بک" (بازگشت خودکار تحریم‌ها معروف به مکانیزم ماشه ) مجدداً لازم‌الاجرا شدند. فرانسه، آلمان و بریتانیا این روند را در واکنش به عدم پایبندی مستمر و قابل‌توجه تهران به تعهدات هسته‌ای خود در چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) آغاز کردند. اکنون که یک سال از آن زمان گذشته است، کشورهای تأییدکننده "ابتکار امنیت مقابله با اشاعه" (PSI) که نامشان در فهرست زیر آمده است، بر تعهد خود به اجرای مستمر تمامی تعهدات مرتبطی که در قطعنامه‌های بازگردانده‌شده شورای امنیت تعیین شده‌اند، تأکید می‌کنند. "ابتکار امنیت مقابله با اشاعه"، ائتلافی بین‌المللی است که برای جلوگیری از انتقال سلاح‌های کشتار جمعی به دست کشورهای نامسئول در سال ۲۰۰۳ تاسیس شد. ۵۶ کشور همچنین یادآوری می‌کنند که بیانیه اصول توقیف سال ۲۰۰۳ که تمامی کشورهای مشارکت‌کننده در ابتکار مقابله با اشاعه سلاح هسته‌ای آن را تأیید کرده‌اند، بر پایبندی خود به تمامی قوانین و چارچوب‌های بین‌المللی مرتبط، از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل تأکید می‌کنند. این کشورها مطابق با تعهدات خود به اتخاذ اقداماتی در چارچوب اختیارات و قوانین داخلی و بین‌المللی ادامه خواهند داد که برای جلوگیری از تأمین، فروش یا انتقال اقلام، مواد، تجهیزات، کالاها و فناوری‌هایی به ایران که می‌توانند به فعالیت‌های هسته‌ای حساس از نظر اشاعه یا توسعه سامانه‌های حمل سلاح‌های هسته‌ای کمک کنند. این کشورها همچنین متعهد شده‌اند تحریم‌ها مربوط به تأمین، فروش یا انتقال تسلیحات و تجهیزات نظامی مرتبط به ایران یا از ایران را حفظ کنند. ضرورت اجرای اقدامات محدود‌کننده در این بیانیه کشورها متعهد شده‌اند: «نخست اقدامات مؤثری را برای جلوگیری از فروش، تأمین و انتقال مستقیم یا غیرمستقیم، به ایران یا از ایران، اقلامی که از داخل قلمرو کشورهای ما یا از طریق آن عبور می‌کنند و می‌توانند به تولید سلاح‌های کشتار جمعی، سامانه‌های حمل آنها ــ از جمله پهپادها ــ و مواد و اقلام مرتبط کمک کنند، انجام دهند؛ همچنین از انتقال اقلام مشمول محدودیت‌های تسلیحاتی بازگردانده‌شده سازمان ملل جلوگیری کنند. دوما رویه‌های سریع و ساده‌ای را برای تسهیل تبادل سریع اطلاعات مرتبط درباره فعالیت‌های اشاعه‌ای ایران میان کشورهای عضو "ابتکار مقابله با اشاعه" اتخاذ کنند. سوما در صورت نیاز، قوانین و اختیارات حقوقی ملی خود را به‌طور مستمر مورد بازبینی قرار دهند تا از اثربخشی اقداماتمان اطمینان حاصل شود. و سرانجام اقدامات مشخص و مناسب را در حمایت از تلاش‌ها برای جلوگیری و توقیف محموله‌های مرتبط با فعالیت‌های اشاعه‌ای ایران انجام دهند.» بیشتر بخوانید: ایران توافق با اروپا بر سر برنامه موشکی را تکذیب کرد این کشورها از تمام تلاش‌های ملی برای اجرای تعهدات برآمده از قطعنامه‌های شورای امنیت استقبال می‌کنند. همچنین از فعالیت‌های مرتبطی که با هدف جامعه بین‌المللی برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای حمایت می‌کنند، از جمله از اقدامات مرتبط با "عملیات طرد اقتصادی" آمریکا علیه ایران، استقبال می‌کنند. امضا‌کنندگان این بیانیه می‌نویسند که از تمامی کشورهای عضو سازمان ملل می‌خواهند که این قطعنامه‌ها را اجرا کنند و بار دیگر بر نگرانی‌های پیشین جامعه بین‌المللی درباره برنامه هسته‌ای ایران تأکید می‌کنند. این کشورها می‌نویسند که به هماهنگی تلاش‌های خود برای مقابله با اشاعه ادامه خواهند داد تا با هرگونه تلاش ایران برای انجام اقداماتی که بر اساس قطعنامه‌های شورای امنیت ممنوع شده‌اند، از جمله تلاش برای ازسرگیری برنامه‌های هسته‌ای یا موشک‌های بالستیک، مقابله کنند. در پایان این بیانیه آمده است: «ما از ایران می‌خواهیم به رعایت تعهدات خود در زمینه عدم اشاعه تسلیحات بازگردد، با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کامل داشته باشد و به نگرانی‌های جامعه بین‌المللی درباره اشاعه تسلیحات رسیدگی کند.» متن بیانیه زیر از سوی دولت‌های ایالات متحده آمریکا، آلبانی، آرژانتین، استرالیا، اتریش، بحرین، بلیز، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، کانادا، کلمبیا، کرواسی، قبرس، جمهوری چک، دانمارک، جمهوری دومینیکن، استونی، ایالات فدرال میکرونزی، فنلاند، فرانسه، آلمان، یونان، مجارستان، ایسلند، ایرلند، اسرائیل، ایتالیا، ژاپن، لتونی، لیبریا، لیختن‌اشتاین، لیتوانی، جزایر مارشال، مولداوی، مونته‌نگرو، مراکش، نیوزیلند، مقدونیه شمالی، نروژ، پالائو، پاناما، پاراگوئه، لهستان، پرتغال، جمهوری کره، رومانی، سان‌مارینو، اسلواکی، اسلوونی، اسپانیا، سوئد، هلند، ترینیداد و توباگو، اوکراین، بریتانیا و یمن منتشر شده است.

جنگ تازه بر سر حجاب؛ فشار رسمی و غیررسمی بر زنان ایران

Sat, 3 Oct 2026 11:06:00 GMT

با گسترش حضور زنان با پوشش اختیاری در شهرهای ایران، نیروهای تندرو تلاش می‌کنند هزینه این انتخاب را بالا ببرند؛ از فشار بر قوه قضائیه تا کارزارهای تحریم اجتماعی و محروم کردن زنان از خدمات عمومی.حضور زنان با پوشش اختیاری در خیابان‌های ایران، به یکی از نشانه‌های آشکار تغییر اجتماعی پس از جنبش "زن، زندگی، آزادی" تبدیل شده است. در بسیاری از شهرها، جمهوری اسلامی دیگر نتوانسته شکل پیشین حجاب اجباری را با همان شدت و گستردگی اعمال کند. برای مثال اخیرا یک مسابقه دو که زنان بدون حجاب اجباری در آن حضور یافتند، واکنش گسترده تندروهای وابسته به نهادهای حکومتی را به دنبال داشت. اما کاهش توان حکومت در اجرای مستقیم این سیاست، به معنای آن نیست که فشارها پایان یافته است. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله در هفته‌های اخیر، نیروهای تندرو کوشیده‌اند مسئله حجاب را دوباره به مرکز جدال سیاسی و اجتماعی بازگردانند. بخشی از این تلاش از مسیر فشار بر قوه قضائیه دنبال می‌شود؛ نهادی که به طور سنتی یکی از نزدیک‌ترین بخش‌های حکومت به جریان‌های محافظه‌کار و تندرو بوده است. بخش دیگر، در قالب کارزارهای غیررسمی در فضای مجازی دیده می‌شود؛ کارزارهایی که می‌خواهند زنان با پوشش اختیاری را از خدمات، خرید و زندگی عادی اجتماعی محروم کنند. غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، در همین فضا خواستار برخورد با آنچه "ناهنجاری‌های اجتماعی، ولنگاری‌ها و برهنگی‌ها" خوانده، شده است. او از دادستان کل کشور خواسته با همکاری نهادهای انتظامی، اطلاعاتی و بخش‌های دولتی، این موضوع را با قاطعیت و در چارچوب قانون پیگیری کند. حجاب اجباری از قانون به فشار اجتماعی منتقل می‌شود؟ در فضای مجازی، گروه‌های حامی حجاب اجباری با انتشار پوسترهایی خواهان تحریم خرید از زنان بدون حجاب اجباری شده‌اند. در این پیام‌ها از مردم خواسته شده خرید و دریافت خدمات را به زنان محجبه محدود کنند تا به گفته آنان، حجاب تشویق و بی‌حجابی منزوی شود. این کارزارها، اگرچه ممکن است در ظاهر غیررسمی به نظر برسند، اما از نظر اجتماعی معنای روشنی دارند: ایجاد هزینه برای زنانی که حکومت نتوانسته با ابزار قانونی و انتظامی آن‌ها را وادار به عقب‌نشینی کند. در این الگو، فشار دیگر فقط از سوی پلیس یا دادگاه اعمال نمی‌شود. فروشنده، کارمند بانک، مسئول پذیرش درمانگاه، مدیر اداره یا حتی مشتری می‌تواند به بازوی اجرای غیررسمی حجاب اجباری تبدیل شود. نتیجه، گسترش کنترل از سطح حکومت به سطح جامعه است؛ یعنی همان چیزی که منتقدان آن را تلاش برای "مردمی‌سازی سرکوب" می‌دانند. یک وکیل زن ساکن تهران در گفت‌وگو با دویچه وله می‌گوید: «چنین پیام‌هایی بیش از آنکه دعوت به رعایت یک هنجار اجتماعی باشد، به حساسیت، شکاف و دوقطبی‌سازی در جامعه دامن می‌زند.» به گفته این وکیل، این کارزارها را می‌توان تلاشی آگاهانه برای دسته‌بندی هویتی مردم و قرار دادن آنان در برابر یکدیگر دانست؛ تلاشی که به گفته او، با شعارهای رسمی درباره "وحدت" و "انسجام ملی" در تناقض است. او می‌گوید: «در واقع، وحدت و انسجام ملی که از آن حرف می‌زنند، در حد یک شعار عوام‌فریبانه باقی می‌ماند.» او همچنین به عبارت‌هایی مانند "با حمایت از فروشندگان باحجاب، به ارزش‌های جامعه احترام بگذاریم" اشاره می‌کند و می‌گوید چنین جمله‌ای بر یک پیش‌فرض تبعیض‌آمیز استوار است؛ اینکه فقط زنان با پوشش مورد نظر حکومت نماینده ارزش‌های جامعه‌اند. وقتی خدمات عمومی به ابزار تنبیه تبدیل می‌شود نمونه‌های منتشرشده از برخورد با زنان در مراکز عمومی نشان می‌دهد این فشارها فقط در سطح شعار باقی نمانده است. یک روزنامه‌نگار ساکن ایران نوشته که با حال بد و سرگیجه خود را به نخستین درمانگاه در مسیر رسانده، اما مسئول پذیرش پس از گرفتن کارت ملی و کارت بانکی، با پوزخند گفته است که زنان بدون حجاب اجباری را پذیرش نمی‌کنند. زن دیگری نیز روایت کرده که هنگام مراجعه به بانک، کارمند مربوطه از انجام درخواست او خودداری کرده و گفته است امکان ارائه خدمات به زنان بدون حجاب وجود ندارد. این زن تاکید کرد: «نباید گفت حجاب آزاد شده؛ زیرا آزادی حجاب زمانی معنا دارد که زنان شاغل در سازمان‌ها نیز مجبور نباشند با مقنعه و پوشش رسمی سر کار حاضر شوند.» به همین دلیل، سخن گفتن از "آزاد شدن حجاب" تصویر دقیقی از وضعیت نیست. آنچه رخ داده، عقب‌نشینی بخشی از حکومت در خیابان است، نه پایان اجبار در ساختار اداری و نهادی کشور. تلاش برای رو در رو کردن زنان شیرین شمس، فعال سیاسی و از مسئولان تشکل "انقلاب زنانه"، این کارزارها را تلاشی برای ایجاد شکاف میان زنان می‌داند. او با اشاره به شعار "چه باحجاب، چه بی‌حجاب؛ می‌ریم به سمت انقلاب" می‌گوید این شعار فقط یک عبارت خیابانی نبود، بلکه نشانه‌ای از آگاهی جمعی بود که مرزهای تفرقه‌افکنانه حکومت را کنار زد. به گفته شمس، جمهوری اسلامی در مسئله حجاب تلاش کرده گروه‌های اجتماعی را در برابر یکدیگر قرار دهد، اما این سیاست در برابر تجربه جنبش "زن، زندگی، آزادی" با شکست روبه‌رو شده است. او حجاب را "خاکریز اول رژیم" می‌داند که حکومت آن را از دست داده است. اکنون کارزار تحریم زنان با پوشش اختیاری می‌تواند تلاشی برای بازسازی همان شکاف باشد؛ شکافی که جنبش "زن، زندگی، آزادی" تا حدی آن را کم‌رنگ کرده بود. بدن زن به عنوان مسئله امنیتی سعید پیوندی، جامعه‌شناس، در گفت‌وگو با دویچه وله می‌گوید حکومت پس از سال‌ها ایجاد تبعیض میان زنان محجبه و زنانی که از سوی نهادهای رسمی «بی‌حجاب» خوانده می‌شوند، اکنون می‌کوشد جنگ تازه‌ای در جامعه ایجاد کند. به گفته پیوندی، جمهوری اسلامی بار دیگر بدن زن را به مسئله‌ای اجتماعی، اخلاقی و حتی شیطانی تبدیل می‌کند تا از این طریق برای سرکوب بهانه بسازد. او می‌گوید زنان ایران پس از جنبش ۱۴۰۱ مسیر تازه‌ای را آغاز کرده‌اند و حکومت می‌کوشد این تغییر را مهار کند. پیوندی تاکید می‌کند که حکومت‌ها باید نماد صلح اجتماعی باشند، اما جمهوری اسلامی در این مسئله به جای کاهش تنش، خود به منبع تنش هویتی و اجتماعی تبدیل شده است. پیوندی با اشاره به سخنان مسعود پزشکیان درباره "وفاق ملی" می‌گوید بخشی از حکومت در عمل در مسیری کاملا مخالف حرکت می‌کند. از یک طرف، رئیس دولت از کاهش شکاف‌ها و وفاق سخن می‌گوید؛ از طرف دیگر، نهادهای قضایی، جریان‌های تندرو و گروه‌های فشار می‌کوشند مسئله حجاب را به میدان تازه‌ای برای تقابل اجتماعی تبدیل کنند. این تناقض نشان می‌دهد حکومت در برابر مسئله حجاب راهبرد واحدی ندارد. بخشی از ساختار قدرت می‌داند بازگشت به برخوردهای گسترده خیابانی می‌تواند هزینه سیاسی و اجتماعی بالایی داشته باشد. اما بخش تندروتر نمی‌خواهد بپذیرد که جامعه در موضوع حجاب از نقطه پیشین عبور کرده است. نتیجه، وضعیتی دوگانه است: نه حکومت توان اجرای کامل سیاست سابق را دارد و نه حاضر است شکست آن را بپذیرد. بنابراین، به جای برخورد سراسری و رسمی، فشارهای موضعی، اداری، قضایی و اجتماعی افزایش می‌یابد. فشار غیررسمی به جای قانون رسمی به گفته پیوندی، دوران تحمیل حجاب اجباری با زور مستقیم تا حد زیادی با بن‌بست روبه‌رو شده است. او معتقد است کسانی که پشت این کارزارها هستند، نمی‌خواهند تغییرات جامعه را بپذیرند و اکنون تلاش می‌کنند بیرون از شکل رسمی قانون، شبکه‌ای از فشار اجتماعی و اداری ایجاد کنند. در این معنا، کارزار تحریم خرید از زنان مخالف حجاب اجباری فقط یک حرکت تبلیغاتی نیست. این کارزار می‌خواهد مجازات را از دادگاه به بازار، از پلیس به بانک، از گشت ارشاد به درمانگاه و از قانون رسمی به رفتار روزمره منتقل کند. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید چنین روندی می‌تواند خطرناک باشد، زیرا مسئولیت سرکوب را پخش می‌کند و مرز میان قانون، سلیقه شخصی، فشار ایدئولوژیک و تبعیض خدماتی را از میان می‌برد. زنانی که با پوشش اختیاری در جامعه حاضر می‌شوند، ممکن است در هر نقطه‌ای با یک مانع تازه روبه‌رو شوند؛ نه لزوما با حکم رسمی، بلکه با تصمیم یک کارمند، مدیر یا فرد وابسته به جریان‌های تندرو. پیوندی هشدار می‌دهد که چنین رویکردی در نهایت به "بدنامی دین و افزایش فاصله جوانان از دین" منجر می‌شود. وقتی دین در تجربه روزمره شهروندان، با محرومیت، تحقیر، اجبار و تبعیض گره بخورد، نسل جوان آن را نه به عنوان ایمان شخصی، بلکه به عنوان ابزار فشار سیاسی تجربه می‌کند. این پیامد، فقط متوجه زنان مخالف حجاب اجباری نیست. زنان محجبه نیز ممکن است از قرار گرفتن در نقش ابزار حکومت آسیب ببینند. کارزارهایی که خرید از زنان محجبه را توصیه و زنان دیگر را حذف می‌کنند، در واقع زنان محجبه را به بخشی از سازوکار رسمی جداسازی تبدیل می‌کنند؛ حتی اگر بسیاری از آنان چنین نقشی را نخواهند. جامعه تغییر کرده، حکومت هنوز مقاومت می‌کند آنچه امروز در ایران دیده می‌شود، نه آزادی کامل پوشش است و نه بازگشت کامل به نظم پیشین. وضعیت کنونی نوعی کشمکش روزمره است؛ زنان در خیابان‌ها مرزهای اجبار را عقب می‌زنند و نیروهای تندرو می‌کوشند همان مرزها را در بانک، درمانگاه، اداره، محل کار و بازار دوباره بسازند. دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید این کشمکش نشان می‌دهد حجاب اجباری دیگر فقط یک قانون نیست و به شاخصی برای سنجش توان حکومت در کنترل جامعه تبدیل شده است. هرچه حضور زنان با پوشش اختیاری عادی‌تر می‌شود، جریان‌های تندرو بیشتر احساس می‌کنند که یک سنگر ایدئولوژیک را از دست داده‌اند. به همین دلیل، حمله تازه به پوشش اختیاری را باید هم واکنش به مقاومت زنان دانست و هم نشانه ناتوانی حکومت در بازگرداندن وضعیت گذشته. اگر حکومت همچنان توان اجرای کامل حجاب اجباری را داشت، شاید نیازی به کارزار تحریم اجتماعی، فشار بر خدمات عمومی و فراخوان‌های غیررسمی نداشت.

حکمران ایران کیست؛ کمیته شش‌نفره یا مجتبی خامنه‌ای؟

Fri, 2 Oct 2026 16:53:00 GMT

اظهارات اخیر مسعود پزشکیان درباره "کمیته شش‌نفره" تصمیم‌گیر برای مسائل کلیدی ایران، به ابهام‌ها درباره جایگاه این افراد، نسبت این گروه با "شورای عالی امنیت ملی" و محل واقعی تصمیم‌گیری‌ها در مورد مسائل ایران دامن زده است.اظهارات اخیر مسعود پزشکیان در مصاحبه او با شبکه سی بی اس درباره وجود یک "تیم شش‌نفره" تصمیم‌گیر برای مسائل ایران، از جمله سیاست خارجی، پرسش‌های تازه‌ای درباره سازوکار تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی ایجاد کرده است. پزشکیان در حاشبه سفر خود به آمریکا در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس گفت: «تیمی متشکل از شش نفر از نهادهای مختلف، نیروهای امنیتی، نمایندگان مجلس و دستگاه‌های دولتی درباره فرایندهای تصمیم‌گیری گفت‌وگو و مشورت می‌کنند و تصمیم‌ها از طریق هماهنگی میان اعضای این تیم اتخاذ می‌شود.» او نام اعضای این گروه را اعلام نکرد اما پس از این اظهارات، روایت‌های متفاوتی درباره ترکیب این تیم منتشر شد. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله خبرآنلاین به نقل از منابع مختلف، نام مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف، غلامحسین محسنی اژه‌ای، محسن رضایی، علی عبداللهی و احمد وحیدی را به‌عنوان اعضای این تیم مطرح کرد. در برخی روایت‌های دیگر نیز نام علی باقری و عباس عراقچی به میان آمد. به نظر می‌رسد در مورد ترکیب دقیق این تیم اتفاق‌نظر وجود ندارد. این ابهام در حالی مطرح می‌شود که شورای عالی امنیت ملی بر اساس قانون اساسی یکی از نهادهای اصلی تصمیم‌گیرِ جمهوری اسلامی در حوزه‌های امنیت، دفاع و سیاست خارجی است و ریاست آن با رئیس‌جمهور است. از همین رو، یکی از پرسش‌های اصلی این است که آیا تیم شش‌نفره مورد اشاره پزشکیان سازوکاری جدا از شورای عالی امنیت ملی است یا در چارچوب ساختارهای موجود امنیتی فعالیت می‌کند. "کمیته شش‌نفره" پزشکیان یا "کمیته شش‌نفره" عراقچی ابهام درباره این کمیته در قیاس با اظهارات پیشین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، بیشتر می‌شود. او پیش‌تر از یک "کمیته شش‌نفره" دیگر سخن گفته بود که در درون دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی فعالیت می‌کرد. به گفته عراقچی، این کمیته ابتدا "کمیته هسته‌ای" نام داشت و بعد به "کمیته مذاکره" تبدیل شد و در نهایت به "کمیته شش‌نفره" تغییر عنوان داد. او گفته بود که مسائل مربوط به مذاکره، از جمله اینکه مذاکره انجام شود یا نشود و با چه اصول و چارچوبی انجام شود، در این کمیته بررسی و جمع‌بندی می‌شد. بیشتر بخوانید: گزارش نیویورک‌تایمز؛ آدرس غلط یا واقعیت اختلافات درون نظام؟ این همه در حالی است که دبیر شورای عالی امنیت ملی در ماه‌های گذشته چند بار تغییر کرده است. پس از علی‌اکبر احمدیان، علی لاریجانی با حکم پزشکیان به این سمت رسید و پس از جنگ ۱۲روزه، محمدباقر ذوالقدر عهده‌دار دبیرخانه شد. ذوالقدر نیز دوره کوتاهی در این سمت ماند و در نهایت محسن رضایی به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. مجموع این تحولات، در شرایطی که درباره ساختار و نهاد تصمیم‌گیر در مسائل کلیدی کشور، پس از مرگ علی خامنه‌ای و اعلام رهبری مجتبی خامنه‌ای گمانه‌زنی‌های گسترده‌ای وجود دارد، پرسش درباره جایگاه واقعی تصمیم‌گیری در حوزه امنیت ملی، سیاست خارجی و مذاکره با آمریکا پررنگ‌تر شده است. دویچه وله فارسی برای بررسی جایگاه حقوقی این کمیته با قاسم شعله‌سعدی، حقوقدان و نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی گفت‌وگو کرده است. مبنای حقوقی کمیته شش نفره بر اساس اصل ۱۷۶ قانون اساسی، این شورای عالی امنیت ملی است که با ریاست رئیس‌جمهور وظایفی از جمله تعیین سیاست‌های دفاعی و امنیتی کشور در چارچوب سیاست‌های کلی تعیین‌شده از سوی رهبر، هماهنگ کردن فعالیت‌های مرتبط با مسائل دفاعی و امنیتی و استفاده از ظرفیت‌های مادی و معنوی کشور برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی را بر عهده دارد. اکنون با توجه به اظهارات اخیر پزشکیان، این پرسش به میان آمده است که آیا این گروه یکی از شوراهای فرعی رسمی در چارچوب اصل ۱۷۶ است یا سازوکاری متفاوت دارد که جزئیات و حدود اختیارات آن بر عموم آشکار نیست. شعله‌سعدی معتقد است برای فهم نقش این کمیته "باید آن را در ساختار کلی قدرت در جمهوری اسلامی" بررسی کرد. به گفته او، مسئله اصلی نه صرفاً تعداد اعضای این گروه، بلکه "مبنای قانونی تشکیل و حدود اختیارات آن" است. او درباره امکان قانونی تشکیل چنین شوراهایی می‌گوید: «اصل ۱۷۶ قانون اساسی تشکیل شوراهای فرعی را پیش‌بینی کرده است. بنابراین اصل تشکیل یک شورای فرعی فی‌نفسه موضوعی پیش‌بینی‌نشده در قانون نیست و برای نمونه، "شورای امنیت کشور" نیز وجود دارد. اما اینکه این شش نفر دقیقاً بر چه مبنای قانونی و با چه سازوکاری از میان اعضای شورای عالی امنیت ملی انتخاب شده‌اند و چه اختیاراتی به آنها داده شده است، محرز نیست.» شعله‌سعدی تأکید می‌کند "اگر این کمیته یک نهاد قانونی باشد، باید اختیارات مشخصی داشته باشد و مصوبات آن نیز در مسیر قانونی قرار داشته باشد". بیشتر بخوانید: انتصاب محسن رضایی؛ آیا نسخه جدیدی از جمهوری اسلامی در حال تولد است؟ او با اشاره به اصل ۱۷۶ می‌گوید: «در خود اصل ۱۷۶ قانون اساسی که مربوط به تشکیل شورای عالی امنیت ملی است، تصریح شده که این شورا باید تصمیماتش منطبق با سیاست‌های کلی باشد که از طرف رهبر تعیین شده است. بنابراین خارج از سیاست‌های کلی که او تعیین می‌کند، نمی‌توانند تصمیم‌گیری کنند. اما به موازات اینکه در زنده بودن یا مردن مجبتی خامنه‌ای تشکیک جدی وجود دارد، انتخاب خود این رهبر از اساس مبنای قانونی ندارد و مجتبی خامنه‌ای هیچ کدام از ویژگی‌های تعریف شده در قانون را ندارد. طبق قانون حتی تصمیمات شورای عالی امنیت ملی نیز برای اجرا نیازمند تأیید رهبر است و بنابراین یک کمیته فرعی نمی‌تواند مستقل از این سلسله‌مراتب حقوقی عمل کند.» فراتر از کمیته شش نفره شعله‌سعدی فراتر از ترکیب افراد در این کمیته، آن را به حدود اختیارات رئیس‌جمهور در جمهوری اسلامی مرتبط می‌کند؛ به گفته او، رئیس‌جمهور "در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی اختیار مستقلی برای تعیین سیاست‌های کلان امنیتی و خارجی ندارد" و تصمیم‌های اصلی در حوزه‌های امنیتی و راهبردی در سطوح دیگری اتخاذ می‌شوند. او به تعبیر محمد خاتمی اشاره می‌کند و می‌گوید: «رئیس‌جمهور در چنین ساختاری می‌تواند در نهایت نقش یک "تدارکاتچی" را داشته باشد؛ یعنی تصمیم اصلی در جای دیگری گرفته شود و رئیس‌جمهور بیشتر مسئول اجرای آن باشد.» شعله‌سعدی این محدودیت را تنها به سیاست خارجی مربوط نمی‌داند و درباره انتخاب اعضای دولت نیز می‌گوید: «حتی درباره وزیران هم، همین اوضاع است و انتخاب آنها در بسیاری موارد انتخاب واقعی و مستقل رئیس‌جمهور نیست و وزرا به او تحمیل می‌شوند.» تصمیم‌گیران خارج از نهادهای رسمی شعله‌سعدی با اشاره به نمونه‌ای از بی‌مرزی و آشفتگی درحوزه اختیارات نهادهای مختلف و ساختار تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی با اشاره به قانون موسوم به "عفاف و حجاب" می‌گوید: «ما این سابقه را داریم که شورای عالی امنیت ملی تصمیم گرفته که مصوبه مجلس را از اعتبار بیندازد؛ مثلا روند تدوین این قانون از قوه قضائیه آغاز شد، سپس در دولت و مجلس تغییر کرد. اولش یک لایحه بود با نُه ماده که قوه قضائیه تهیه کرده بود، بعد در دولت شد پانزده ماده، در مجلس تعداد ماده‌ها بیشتر شد و حتی مجازات ده سال حبس هم در این قانون پیش‌بینی شده بود. قانون نهایی شد و وقتش بود که رئیس‌جمهور امضا کند و دستور ابلاغ را اجرا بدهد. دیدند مردم معترض‌اند و پیش‌بینی‌ها این بود که این بار دیگر مردم یک قیام سراسری خواهند کرد. لذا خودشان این قانونی را که تصویب کرده بودند و نهایی شده بود، به جای انتشار و ابلاغ، سپردند به همین شورای عالی امنیت ملی که این شورا آن قانون را بایگانی بکند و کرد.» او می‌افزاید: «اینها عقلشان نمی‌رسید که کاری که می‌کنند، شورای عالی امنیت ملی را در واقع بالاتر از خود قوه مقننه قرار می‌دهد.» تصمیم‌گیری درباره آمریکا؛ موضوعی امنیتی ـ نظامی از دیدگاه شعله‌سعدی، تصمیم‌گیری درباره مذاکره با آمریکا را نمی‌توان صرفاً در چارچوب دیپلماسی بررسی کرد. او این مسئله را به سابقه تقابل جمهوری اسلامی با آمریکا و جایگاه امنیتی این کشور در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی مرتبط می‌کند و می‌گوید: «اینکه حالا چطور تصمیم می‌گیرند که با آمریکا مذاکره کنند یا نکنند، برمی‌گردد به همان مسئله اصلی که گفتم. آمریکا را که همان اول خمینی نامید "شیطان بزرگ"، دشمن شماره یک و اینها، معلوم است که مذاکره و هر نوع رابطه با آمریکا از نظر جمهوری اسلامی حتماً واجد وصف امنیتی است.» او با اشاره به رابطه میان دستگاه دیپلماسی و ساختار نظامی می‌گوید: «در ایران همواره دیپلماسی تابع میدان یا به عبارت دیگر، دیپلماسی تابع سپاه بوده است.» شعله‌سعدی برای توضیح این برداشت به اظهارات پیشین علی خامنه‌ای استناد می‌کند و می‌گوید: «خود خامنه‌ای هم که گفت من دیپلمات نیستم، انقلابی‌ام.» از همین منظر، او معتقد است ترکیب گروهی محدود از مقام‌های سیاسی، امنیتی و نظامی برای تصمیم‌گیری درباره مذاکره با آمریکا را باید در چارچوب ماهیت امنیتی این موضوع در جمهوری اسلامی بررسی کرد. او تصریح می‌کند: «حتی شورای عالی امنیت ملی هم خارج از سیاست‌های کلی که رهبر تعیین می‌کند، نمی‌تواند تصمیم بگیرد. تصمیماتش هم وقتی قابلیت اجرا دارد که رهبر تأیید یا تنفیذ کرده باشد. حالا این رهبر کجاست؟» بر همین اساس از دیدگاه او: «اگر کمیته شش‌نفره‌ای برای تصمیم‌گیری درباره مسائل کلان امنیتی و سیاست خارجی تشکیل شده باشد، باید مبنای تشکیل، حدود اختیارات و نسبت آن با شورای عالی امنیت ملی و رهبر مشخص باشد.» کمیته شش‌نفره یا شورای موقت رهبری؟ شعله‌سعدی در پاسخ به این پرسش که با توجه به گفته پزشکیان مبنی بر اینکه "رهبر تصمیم‌گیرنده سفر او به آمریکا نبوده"، نقش مجتبی خامنه‌ای در تصمیمات چیست، می‌گوید مستندات مشخصی درباره نقش او در تصمیمات یا عضویت او در کمیته شش‌نفره در اختیار ندارد و نمی‌توان بر اساس اطلاعات موجود، نقشی برای او تعیین کرد. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید شعله‌سعدی کمیته شش‌نفره را در نسبت با سازوکار پیش‌بینی‌شده در قانون اساسی برای دوره فقدان یا ناتوانی رهبر بررسی می‌کند و می‌گوید: «حتی در این شرایط هم اگر رهبر فوت کند یا قادر به انجام وظایف خود نباشد، شورای موقت رهبری تشکیل می‌شود و ترکیب آن شامل رئیس‌جمهور، رئیس قوه قضائیه و یکی از فقهای شورای نگهبان است که طبق سازوکار قانونی تعیین می‌شود. اگر یکی از اعضای این شورا به هر دلیلی قادر به انجام وظایف خود نباشد، سازوکار جایگزینی نیز در قانون پیش‌بینی شده است و اکثریت اعضای این شورا باید از فقها باشند.» شعله‌سعدی بر این نکته نیز تأکید می‌کند که حتی شورای موقت رهبری، اختیار تصمیم‌گیری در همه حوزه‌ها را ندارد. او روند طی‌شده برای انتخاب مجتبی خامنه‌ای را منطبق با الزامات قانونی نمی‌داند و مدعی است که مجلس خبرگان هم در این روند صلاحیت لازم را نداشته است. او با اشاره به اصول ۱۰۷ و ۱۰۹ قانون اساسی می‌گوید: «اگر مجلس خبرگان قانونی بود و منعزل نبود، موظف بود اولاً بین همه فقهای واجد شرایط بررسی و مشورت کند و نمی‌توانست همین‌جوری تصمیم‌گیری کند. ثانیاً باید کسی را انتخاب می‌کرد که همان شرایط مذکور را داشته باشد. بنابراین ولایت مجتبی، به فرض اینکه وجود داشته باشد و زنده باشد، از ولایت پدرش هم باطل‌تر است.» دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید علی‌رغم همه گمانه‌زنی‌ها و فراتر از مناقشه بر سر سازوکار حقوقی تشکیل این کمیته شش نفره یا روند احتمالی انتقال قدرت در ساختار فعلی جمهوری اسلامی، پرسش اصلی درباره محل واقعی تصمیم‌گیری در سیاست خارجی جمهوری اسلامی همجنان باقی است؛ پرسش بی‌پاسخ اینکه تصمیم درباره مذاکره یا جنگ با آمریکا دقیقاً در کدام سطح و توسط کدام نهاد اتخاذ می‌شود؟ از منظر شعله‌سعدی که دو دوره نماینده شهر شیراز در مجلس شورای اسلامی، بوده است پاسخ این پرسش به ساختاری بازمی‌گردد که در آن تصمیم‌گیری درباره مذاکره با آمریکا اساساً در چارچوب‌های امنیتی ـ نظامی انجام می‌شود، نه در سطح دولت یا دستگاه دیپلماسی.

خلبان فلای‌دبی: پس از حمله کمک‌خلبان برای نجات مسافران جنگیدم

Fri, 2 Oct 2026 13:08:00 GMT

خلبان پرواز فلای‌دبی از دبی به تل‌آویو که دو روز پیش در کابین خلبان با چاقو هدف حمله کمک‌خلبان قرار گرفت، گفت با وجود جراحات شدید، تلاش کرده از زمین برخیزد تا جان ۱۷۴ سرنشین هواپیما را نجات دهد.اسمیت ماچچار، خلبان هندی پرواز فلای‌دبی، پس از حمله کمک‌خلبان در کابین هواپیما گفت در لحظات پس از حمله "برای زنده ماندن" و جلوگیری از سقوط هواپیما جنگیده است. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله ماچچار که اکنون در بیمارستانی در ابوظبی تحت درمان است، در تماس ویدیویی با نارندرا مودی، نخست وزیر هند، گفت پس از حمله به شدت زخمی شده و روی زمین افتاده بود. او با سری باندپیچی‌شده و لوله‌های پزشکی در بینی گفت: «زخم‌های زیادی داشتم. روی زمین افتاده بودم.» این خلبانهنگام یادآوری حادثه گریه کرد و گفت: «برای زندگی‌ام می‌جنگیدم. در یک لحظه فهمیدم اگر بلند نشوم، مسافران جانشان را از دست خواهند داد.» سقوط سریع ارتفاع هواپیما بر اساس اعلام اولیه وزارت کشور عربستان، کمک‌خلبان روز چهارشنبه با چاقو به کاپیتان حمله کرده و او را به شدت زخمی کرده بود. با وجود جراحات، ماچچار توانست در کابین خلبان را باز کند تا مسافران وارد شوند و مهاجم را مهار کنند. در همین زمان، بوئینگ ۷۳۷ به سرعت ارتفاع خود را از دست داد. بر اساس داده‌های فلایت‌رادار۲۴، ارتفاع هواپیما در حدود یک دقیقه از نزدیک ۱۰ هزار متر به حدود ۵ هزار و ۱۰۰ متر کاهش یافت. فرود اضطراری در تبوک فلای‌دبی اعلام کرد یک گروه پروازی دیگر که در همان پرواز حضور داشت، کنترل هواپیما را به دست گرفت. هواپیما در نهایت توانست در شهر تبوک عربستان سعودی فرود اضطراری انجام دهد. این پرواز با ۱۷۴ سرنشین از دبی به مقصد تل‌آویو در حرکت بود و بیشتر مسافران آن اسرائیلی بودند. پس از حادثه، شماری از مقام‌های سیاسی از کاپیتان ماچچار به عنوان فردی یاد کردند که از وقوع یک فاجعه جلوگیری کرده است. نارندرا مودی نیز او را "قهرمان" خواند. مقام‌های امارات متحده عربی اعلام کرده‌اند درباره این حادثه تحقیق خواهند کرد. عربستان سعودی گفته است کمک‌خلبان، که شهروند عمان معرفی شده، روز پنجشنبه (۱ اکتبر/ ۹ مهر) همراه با یک «تیم امنیتی از امارات» به این کشور منتقل شده است. بر اساس اعلام عربستان، یافته‌های اولیه نشان می‌دهد کمک‌خلبان به کاپیتان هواپیما حمله کرده است. گمانه‌زنی در اسرائیل درباره انگیزه حمله در اسرائیل، بسیاری از رسانه‌ها و برخی مقام‌های سیاسی این حادثه را تلاشی برای سقوط هواپیما توصیف کرده‌اند و از آن به عنوان یک حمله تروریستی ناکام یاد کرده‌اند. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، کمک‌خلبان را به داشتن گرایش اسلام‌گرایانه متهم کرده است. او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دخالت ایران گفت هنوز برای ارزیابی قطعی زود است و اسرائیل پیش از حادثه هشدار مشخصی دریافت نکرده بود. تهدید ترامپ علیه ایران دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در واکنش به این حادثه گفت بر اساس آنچه شنیده، احتمال دخالت ایران را جدی می‌داند. او در پاسخ به این پرسش که آیا ایران در این حادثه نقش داشته است، گفت: «بر اساس آنچه می‌شنوم، می‌گویم بله. اما ما در حال بررسی هستیم.» ترامپ هشدار داد اگر نقش ایران در این حادثه تایید شود، جمهوری اسلامی با پیامدهای سنگینی روبه‌رو خواهد شد. او گفت: «آن‌ها به شدت ضربه خواهند خورد، نگران نباشید.» پس از این حادثه، شماری از مسافران اسرائیلی در امارات ماندند و در انتظار بازگشت به اسرائیل بودند. شرکت هواپیمایی ال‌عال ابتدا اعلام کرد پروازهای بازگرداندن مسافران را به تعویق انداخته، زیرا امارات مجوز فرود این شرکت در دبی را پس گرفته است. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید شبکه اسرائیلی N۱۲ گزارش داد گفت‌وگوهای چندساعته میان مقام‌های ارشد اسرائیل و امارات ابتدا به توافق نهایی برای فرود هواپیماهای اسرائیلی منجر نشده بود. با این حال، این شبکه بعدا گزارش داد شرکت‌های هواپیمایی اسرائیلی مجوز فرود در امارات را دریافت کرده‌اند. بر اساس این گزارش، ال‌عال دیگر امکان انجام پرواز در همان روز را نداشت، اما شرکت‌های آرکیا و اسرایر نیز قرار بود در بازگرداندن مسافران مشارکت کنند.

ارتش آلمان نخستین هنگ ویژه پهپادی خود را تشکیل می‌دهد

Fri, 2 Oct 2026 09:33:00 GMT

ارتش آلمان می‌خواهد در سال ۲۰۲۷ اولین هنگ ویژه پهپادی خود را تشکیل دهد؛ یگانی با حداکثر ۶۰۰ سرباز که پهپادها و سامانه‌های زمینی بدون سرنشین با برد تا ۵۰۰ کیلومتر را به کار خواهد گرفت.ارتش آلمان در واکنش به تجربه جنگ اوکراین، برای نخستین بار یک هنگ ویژه پهپادی تشکیل می‌دهد؛ یگانی که فعالیت خود را با حدود ۳۰۰ سرباز آغاز خواهد کرد و قرار است در نهایت شمار نیروهای آن به ۶۰۰ نفر برسد. در همین زمینه بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، روز پنجشنبه اول اکتبر (۹ مهر) در جریان بازدید از منطقه آموزش نظامی برگن در ایالت نیدرزاکسن این برنامه را اعلام کرد. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله بر اساس برنامه ارتش آلمان، تشکیل این هنگ در طول سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد. جنگ اوکراین در تصمیم ارتش آلمان برای ایجاد این یگان نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است. در این جنگ بخش بزرگی از اصابت‌های مخرب با استفاده از پهپادها انجام می‌شود و ارتش آلمان اکنون می‌خواهد این تجربه را در ساختار نیروهای خود در نظر بگیرد. پیستوریوس با اشاره به اهمیت سامانه‌های بدون سرنشین در جنگ زمینی گفت: «هر کسی که می‌خواهد در نبرد زمینی برتری داشته باشد، باید بر جنگ با سامانه‌های بدون سرنشین مسلط باشد.» از پهپادهای پرنده تا سامانه‌های زمینی هنگ جدید تنها به پهپادهای پرنده محدود نخواهد بود. به گفته وزیر دفاع آلمان، سامانه‌های زمینی بدون سرنشین نیز بخشی از تجهیزات و توانایی‌های این یگان خواهند بود. دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید پیستوریوس گفته است، سامانه‌هایی که در اختیار این هنگ قرار می‌گیرند، طیف گسترده‌ای از بردهای عملیاتی را پوشش خواهند داد؛ از فاصله‌های بسیار نزدیک تا برد ۵۰۰ کیلومتر. در کنار این تجهیزات، هنگ پهپادی ارتش آلمان قرار است یک گروهان مستقل برای جنگ الکترومغناطیسی نیز داشته باشد. هدف؛ رسیدن به ۶۰۰ سرباز کریستیان فرویدینگ، بازرس نیروی زمینی ارتش آلمان، جزئیات بیشتری درباره ساختار یگان جدید ارائه کرده است. به گفته او، هنگ پهپادی در مرحله اول با حدود ۳۰۰ سرباز زن و مرد فعالیت خود را آغاز خواهد کرد و به‌تدریج گسترش خواهد یافت. هدف نهایی ارتش آلمان رساندن شمار نیروهای این هنگ به ۶۰۰ نفر است. با وجود اعلام زمان تشکیل این یگان و شمار نیروهای آن، هنوز درباره محل استقرار هنگ تصمیم‌گیری نشده است. ایجاد یک هنگ مستقل پهپادی همچنین به این معنا نیست که استفاده از سامانه‌های بدون سرنشین تنها به این یگان محدود خواهد شد. ارتش آلمان به‌طور همزمان قصد دارد این سامانه‌ها را در بخش‌های موجود نیروی زمینی، از جمله واحدهای پیاده، شناسایی و زرهی، ادغام کند. پهپادهای انتحاری برای هنگ جدید یکی دیگر از تجهیزاتی که برای هنگ جدید در نظر گرفته شده، مهمات سرگردان است؛ سامانه‌هایی که از آنها با عنوان "پهپادهای انتحاری" نیز یاد می‌شود. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید این پهپادهای جدید در حال حاضر در ارتش آلمان در مرحله آزمایش قرار دارند. بر اساس برنامه اعلام‌شده، قرار است این تجهیزات در سال آینده در اختیار نیروهای ارتش قرار گیرند و هنگ پهپادی جدید نیز به آنها مجهز شود. تجهیز تیپ ۴۵ به توان مقابله با پهپادها در کنار توسعه توانایی استفاده از پهپادها، ارتش آلمان برنامه‌هایی نیز برای تقویت توان مقابله با این سامانه‌ها دارد؛ از جمله، تجهیز تیپ ۴۵ به توانایی‌های دفاع در برابر پهپادهاست، تیپی که برای استقرار در لیتوانی در نظر گرفته شده است. به گفته فرویدینگ، هدف قطعی این است که این تیپ پیش از انتقال به لیتوانی به قابلیت‌های مقابله با پهپادها مجهز شود.

ترامپ: پیشنهاد ایران را رد کردم چون ناکافی بود

Thu, 1 Oct 2026 13:23:00 GMT

ترامپ از احتمال تشدید حملات نظامی علیه ایران پس از انتخابات کنگره خبر داد و دلیل رد پیشنهاد جدید ایران را "ناکافی" بودن آن دانست. ترامپ همچنین گفت که آمریکا ذخایر تسلیحاتی خود را طی شش ماه گذشته به شدت افزایش داده است.دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور آمریکا، در مصاحبه‌ای با مجله "تایم" اعلام کرد که ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا حملات نظامی علیه ایران تشدید شود. او در پاسخ به این پرسش که آیا چنین اقدامی در دست بررسی است، گفت: «ممکن است» و در ادامه تأکید کرد که آمریکا ذخایر تسلیحاتی خود را طی شش ماه گذشته به میزان قابل توجهی افزایش داده است. ترامپ در این مصاحبه همچنین توضیح داد که چرا جنگ با ایران، برخلاف برآورد اولیه او، وارد ماه هفتم شده است. او گفت ابتدا قصد داشت عملیات را در مدت کوتاهی پایان دهد، اما پس از حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران تصمیم گرفت عملیات را ادامه دهد. ترامپ گفت: «می‌توانستم همان‌جا متوقف شوم، اما تصمیم گرفتم ادامه بدهم زیرا نمی‌خواستم ایران پس از مدتی در شکل دیگری فعالیت‌های خود را از سر بگیرد.» اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله رئیس‌ جمهور آمریکا در ادامه مدعی شد که حملات آمریکا توانایی هسته‌ای، نیروی دریایی، نیروی هوایی و سامانه‌های راداری ایران را به‌شدت از بین برده است. او همچنین ادعا کرد که ۱۵۹ فروند شناور ایرانی در قعر دریا قرار گرفته‌اند. ترامپ در عین حال گفت آمریکا در حال حاضر تعداد بیشتری کشتی و حجم بیشتری نفت را از تنگه هرمز عبور داده و مدعی شد که در شب پیش از مصاحبه، رکورد تاریخی عبور نفت از این تنگه ثبت شده است. ترامپ درباره تهدید ایران برای بستن تنگه هرمز نیز گفت که چنین تهدیدی از قبل وجود داشته، اما به ادعای او آمریکا اکنون کنترل وضعیت را در دست گرفته است. او مدعی شد که رادارها و سامانه‌های پدافندی ایران نابود شده‌اند و توان نظامی این کشور به‌شدت آسیب دیده است. محاصره اقتصادی، تشدید تحریم‌ها و محاصره هوایی نیز از اجزای تازه سیاست دولت ترامپ در قبال ایران بوده‌اند. رد پیشنهاد آتش‌بس ایران یکی از مهم‌ترین بخش‌های مصاحبه، اظهارات ترامپ درباره پیشنهاد آتش‌بس ایران بود. او تأیید کرد که پیشنهاد اخیر ایران برای آتش‌بس را رد کرده است. وقتی از او پرسیده شد چرا این پیشنهاد را نپذیرفته، ترامپ پاسخ داد که پیشنهاد ایران برای باز کردن تنگه هرمز "کافی نیست" و گفت: "تقریباً" به اندازه کافی بوده است، اما نه کاملاً. ترامپ همچنین گفت که واشنگتن خواهان "یک توافق واقعی" است و نه توافقی که به ایران امکان دهد پس از مدتی دوباره توانایی‌های نظامی و هسته‌ای خود را بازسازی کند. تهدید به "محو کردن" ایران ترامپ در بخش دیگری از مصاحبه، در پاسخ به یادآوری سخنان اخیرش مبنی بر اینکه ممکن است ایران را "محو" کند، گفت: «بله، این کار را می‌کنم. ممکن است.» وقتی خبرنگار تایم از او پرسید چگونه رئیس‌ جمهوری که خود را "رئیس‌جمهور صلح" می‌نامد می‌تواند از نابودی یک کشور سخن بگوید، ترامپ پاسخ داد که به اعتقاد او با نابودی ایران، "صلح در جهان" ایجاد خواهد شد و صلح با ایران به شکل دیگری ممکن نخواهد بود. خبرنگار سپس پرسید آیا منظور ترامپ دولت جمهوری اسلامی است یا مردم ایران نیز در این سخنان قرار می‌گیرند. ترامپ در پاسخ، با اشاره به اعتراضات دی ماه گفت که "در ماه‌های گذشته ۷۲ تا ۷۵ هزار نفر، از جمله معترضان و افراد غیرنظامی، توسط حکومت ایران کشته شده‌اند". او همچنین افزود که آمریکا این موارد را "مستند کرده است". احتمال ادامه حملات در ادامه، خبرنگار از ترامپ پرسید آیا از اینکه در جریان اعتراضات ژانویه (دی ماه) در ایران دست به عملیات نظامی نزد، پشیمان است. ترامپ پاسخ منفی داد و گفت آمریکا در آن مقطع نیز "کارهای فوق‌العاده‌ای" انجام داده است. او اشاره مشخصی به این "کارهای فوق‌العاده" نکرد. دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید اما در پایان مصاحبه، خبرنگار مستقیماً از او پرسید آیا ممکن است حملات هوایی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تشدید شود. ترامپ پاسخ داد: «ممکن است.» وقتی از او پرسیده شد آیا این موضوع واقعاً در حال بررسی است، گفت نمی‌تواند درباره محل حملات احتمالی توضیح بدهد، اما تأکید کرد که آمریکا تسلیحات فراوانی در اختیار دارد و در شش ماه گذشته ذخایر خود را افزایش داده است. او گفت این تسلیحات برای استفاده آمریکا و همچنین کمک به متحدانش نگهداری خواهند شد. جنگی که قرار بود شش تا هشت هفته طول بکشد ترامپ در پاسخ به این پرسش که چرا جنگی که ابتدا قرار بود شش تا هشت هفته طول بکشد، اکنون وارد ماه هفتم شده است، مسئولیت طولانی‌شدن عملیات را عملاً بر عهده گرفت. او گفت دلیل اصلی این است که "می‌خواسته جلوتر برود" و پس از حملات اولیه تصمیم گرفته عملیات را متوقف نکند. او جنگ آمریکا با ایران را با جنگ‌های طولانی آمریکا در ویتنام، افغانستان و کره مقایسه کرد و گفت شش ماه برای یک عملیات نظامی در مقایسه با جنگ‌های قبلی آمریکا مدت زیادی نیست. مصاحبه تایم در حالی منتشر شده که جنگ آمریکا با ایران و وضعیت تنگه هرمز همچنان در مرکز سیاست خارجی دولت ترامپ قرار دارد. تایم در متن کامل مصاحبه، علاوه بر جنگ ایران، درباره آزادی رسانه‌ها، هوش مصنوعی، فدرال رزرو و چشم‌انداز انتخابات میان‌دوره‌ای نیز با ترامپ گفت‌وگو کرده است.

تحریم‌های جدید آمریکا علیه خودروسازی، راه‌آهن و صنایع ایران

Thu, 1 Oct 2026 05:38:00 GMT

وزارت خزانه‌داری آمریکا در دور جدید تحریم‌های جدید علیه خودروسازی، راه‌آهن و صنایع فلزی ایران، مدیر یک مجموعه شرکت‌ تسلیحاتی پاکستانی را نیز هدف تحریم قرار داد.خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است. در "خبرگاه" می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید "حمله پهپادی حوثی‌ها به تأسیسات برق مدینه" ائتلاف عربی تحت رهبری عربستان در مقابله با حوثی‌ها، موسوم به ائتلاف حمایت از مشروعیت در یمن اعلام کرد که حوثی‌ها صبح سه‌شنبه، ۲۹ سپتامبر (۷ مهر) با یک پهپاد به ایستگاه توزیع برق طیبه در مدینه حمله کردند. ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف، گفت تحقیقات انجام‌شده نشان داده است که شبه‌نظامیان حوثی این "اقدام تروریستی بزدلانه" را برنامه‌ریزی و اجرا کرده‌اند. به گفته او، مقام‌های مسئول یک بررسی عملیاتی انجام داده و بقایای پهپاد را مورد مطالعه قرار داده‌اند تا منشأ حمله مشخص شود. المالکی گفت این حمله باعث شد یکی از ترانسفورماتورها از مدار خارج شود، اما در عملکرد کلی شبکه برق اختلالی ایجاد نکرد. او افزود که هدف حمله، یک "تأسیسات غیرنظامی تأمین‌کننده برق خدمات مسجدالنبی در مدینه" بوده است و این حمله ادامه الگوی حوثی‌ها برای تلاش جهت هدف قرار دادن دو حرم مقدس مسلمانان، مسجدالحرام در مکه و مسجدالنبی در مدینه محسوب می‌شود. سخنگوی ائتلاف گفت این حملات همچنین تلاشی عمدی برای تحریک احساسات میلیون‌ها مسلمان در سراسر جهان است. به گفته المالکی، حوثی‌ها پیش‌تر نیز تلاش کرده‌اند مکه را هدف قرار دهند و ماه گذشته یک پهپاد را به سمت این شهر مقدس شلیک کردند که رهگیری و منهدم شد. سخنگوی ائتلاف در پایان گفت این ائتلاف همچنان به اجرای اقداماتی برای بازدارندگی حوثی‌ها و تضمین حفاظت از "دو حرم مقدس و امنیت زائران و بازدیدکنندگان آنها" ادامه خواهد داد. پوتین ابراز امیدواری کرد که تنگه هرمز باز شود ولادیمیر پوتین، رئیس‌ جمهور روسیه، روز پنجشنبه، اول اکتبر (نهم مهر) ابراز امیدواری کرد که تنگه هرمز برای کشتیرانی باز بماند و تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران در نهایت لغو شوند. پوتین که در نشست باشگاه مباحثات بین‌المللی والدای در مسکو سخن می‌گفت بار دیگر از آمادگی روسیه برای تحویل گرفتن اورانیوم غنی‌شده ایران خبر داد. او گفت که پیشنهاد روسیه برای دریافت این اورانیوم، در صورتی که این مواد از ایران خارج شوند، همچنان معتبر و روی میز است. روسیه پیش‌تر پیشنهاد کرده بود که ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به روسیه منتقل شود تا در چارچوب یک توافق هسته‌ای یا سیاسی مورد استفاده یا نگهداری قرار گیرد. مسئله انتقال اورانیوم غنی‌شده یکی از حساس‌ترین موضوعات مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا است. یک مقام ایرانی هفته گذشته به رویترز گفته بود تهران در مذاکرات هسته‌ای حاضر به دادن امتیاز درباره حق غنی‌سازی اورانیوم یا انتقال اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور نیست. بر اساس همان گزارش، ایران در عین حال امکان رقیق‌سازی بخشی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا را بررسی کرده است. تنگه هرمز نیز در ماه‌های اخیر به بخش مهمی از مذاکرات و چانه‌زنی میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. ایران اعلام کرده است که بازگشایی مسیر کشتیرانی را به مجموعه‌ای از اقدامات آمریکا، از جمله رفع محاصره بنادر ایران، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و لغو تحریم‌های نفتی، مرتبط می‌داند. ایران اصرار دارد که تا زمانی که شرایط موردنظرش برآورده نشود، تنگه را باز نخواهد کرد. پوتین در ادامه بدون اشاره به مناقشه ۴۷ ساله جمهوری اسلامی با آمریکا و غرب، با "بسیار هوشمند" خواندن علی لاریجانی، مدعی شد که کشته‌شدن او در حملات آمریکا و اسرائیل، "عامل سرسخت‌شدن جمهوری اسلامی در مذاکرات" شده است. "دفاع از کالینینگراد با هر نوع سلاح" رئیس جمهور روسیه در ادامه درباره تشدید درگیری‌های بین‌المللی نیز هشدار داد و گفت ادامه درگیری‌ها در شرایط تغییر نظم جهانی محتمل است. او در عین حال بر ضرورت جلوگیری از سناریوهای فاجعه‌بار و حفظ ثبات جهانی تأکید کرد. پوتین گفت با توجه به تغییرات اساسی در نظم جهانی، احتمال ادامه درگیری‌های بین‌المللی زیاد است. او در عین حال گفت وضعیت به‌تدریج بهتر خواهد شد، زیرا آنچه او هژمونی غرب توصیف کرد، "رو به افول است". پوتین گفت: «صرف‌نظر از اینکه در سال‌های آینده چه سناریویی در جهان رخ دهد، ادامه درگیری‌های بین‌المللی متأسفانه بسیار محتمل است.» به گزارش رویترز، او در بخش دیگری از سخنانش درباره جنگ اوکراین نیز گفت اوکراین بدون حمایت فنی غرب قادر به انجام حملات عمیق در داخل خاک روسیه نیست و مسکو این حمایت را دخالت مستقیم در جنگ می‌داند. با این حال، او گفت روسیه قصد ندارد در حال حاضر کارخانه‌های تولیدکننده تسلیحات برای اوکراین در کشورهای دیگر را هدف قرار دهد، هرچند آنها را یک تهدید تلقی می‌کند. رهبر کرملین اما در مورد حمله احتمالی به کالینینگراد، غرب را تهدید کرد که در صورت لزوم، برای دفاع از این منطقه برون‌بوم روسیه از همه انواع سلاح‌ها استفاده خواهد شد. روسیه پیش‌تر در یک یادداشت دیپلماتیک به ناتو درباره احتمال تلاش برای قطع ارتباط یا محاصره کالینینگراد هشدار داده بود. طبق گزارش‌ها، مسکو حتی استفاده از سلاح هسته‌ای را در صورت تلاش برای منزوی کردن این منطقه منتفی ندانسته است؛ در مقابل، مقام‌های ناتو این هشدار را غیرضروری و تشدیدکننده تنش توصیف کرده‌اند. تحریم‌های جدید آمریکا علیه صنایع خودروسازی، راه‌آهن و صنایع فلزی ایران؛ تحریم یک تاجر پاکستانی وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنجشنبه، اول اکتبر (۹ مهر) دور تازه‌ای از تحریم‌ها علیه ایران را اعلام کرد که این بار بخش‌های مهمی از اقتصاد و حمل‌ونقل کشور، از جمله خودروسازی، راه‌آهن، ماشین‌آلات سنگین، فولاد و صنایع تولیدی را هدف قرار داده است. در بخش خودروسازی، شرکت‌های ایران‌خودرو و سایپا، دو خودروساز بزرگ ایران، در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند. به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، این دو شرکت بیش از ۹۰ درصد بازار خودرو داخلی ایران را در اختیار دارند. پارس‌خودرو، زامیاد، شرکت صنعتی و تولیدی و شرکت‌های دیگری نیز در فهرست تازه تحریم‌های آمریکا قرار دارند. در مجموع، آمریکا هفت شرکت خودروسازی را در این دور تحریم کرده است. نیرو موتور، بزرگ‌ترین تولیدکننده موتورسیکلت ایران، نیز در میان شرکت‌های تحریم‌شده قرار دارد. همچنین چند شرکت خارجی فعال در تأمین قطعات و همکاری با صنعت خودروی ایران، از جمله شرکت گلدن موتورسایکل در اندونزی و برخی شرکت‌های قطعه‌سازی در امارات، ترکیه و هنگ‌کنگ، هدف تحریم قرار گرفته‌اند. در بخش حمل‌ونقل ریلی، شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا و شرکت خصوصی شرکت حمل‌ونقل ریلی تحریم شده‌اند. وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید راه‌آهن برای حمل مسافر و بار و همچنین انتقال نفت، مواد شیمیایی، کود و سایر کالاها اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است. در حوزه ماشین‌آلات و صنایع تولیدی نیز شرکت تولید تجهیزات سنگین هپکو (HEPCO) در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته است. خزانه‌داری آمریکا هپکو را یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان ماشین‌آلات معدن و راه‌سازی در خاورمیانه معرفی کرده است. همچنین شرکت تابعه هپکو در شانگهای چین نیز تحریم شده است. تحریم یک شرکت تسلیحاتی همکار با وزارت دفاع ایران علاوه بر این، در دور جدید تحریم‌های مرتبط با ایران، وسیم پاشا تجمل، تاجر و مدیر یک مجموعه شرکت‌های تسلیحاتی پاکستانی، و چندین شرکت و فرد مرتبط با او را هدف قرار داد. آمریکا این افراد و شرکت‌ها را متهم کرده است که در قالب یک شبکه بین‌المللی، برای تأمین و انتقال تسلیحات و قطعات نظامی مورد نیاز ایران فعالیت کرده‌اند. به گفته دولت آمریکا، تجمل و شرکت اصلی او، "کاولیر داینامیکس پرایوت لیمیتد" در پاکستان، به‌عنوان "واسطه شخص ثالث" برای خرید و توزیع تسلیحات برای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران عمل کرده‌اند. تجمل ۵۸ ساله سهامدار عمده و مدیرعامل این شرکت است. دو شرکت وابسته به آن در عربستان سعودی و ترکیه نیز در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفته‌اند. شرکت عربستانی به‌طور مشترک از سوی آمریکا و عربستان سعودی تحریم شده است. خزانه‌داری آمریکا می‌گوید تجمل به دلیل فراهم کردن یا تلاش برای فراهم کردن حمایت مالی، مادی و فنی و همچنین کالاها و خدمات برای وزارت دفاع ایران تحریم شده است. واشنگتن همچنین سه شرکت را به دلیل مالکیت یا کنترل مستقیم یا غیرمستقیم تجمل یا فعالیت از طرف او تحریم کرده است. افراد و شرکت‌های مرتبط با برنامه موشکی و پهپادی در میان دیگر تحریم‌شده‌ها، سید اصغر علیزاده طباطبایی، نماینده وزارت دفاع ایران در پکن، قرار دارد. آمریکا مدعی است او خرید سامانه‌های تسلیحاتی کامل و قطعات دومنظوره از چین برای ایران را هماهنگ می‌کرد. همچنین گروه تحقیق و توسعه کاوشکام آسیا تحریم شده است. طبق ادعای آمریکا، این شرکت قطعات مورد نیاز شرکت صنایع هواپیماسازی ایران را تهیه کرده است؛ شرکتی که در زمینه توسعه پهپادها و هواپیماهای نظامی فعالیت دارد. واشنگتن همچنین کاوشکام را به تأمین تجهیزات الکترونیکی برای گروه صنعتی موسوم به "شهید باقری" مرتبط دانسته است؛ گروهی که زیرمجموعه سازمان صنایع هوافضای ایران است. در همین ارتباط، علی فتوت احمدی، مدیر کاوشکام، و پریسا لالی، نماینده این شرکت که در فعالیت‌های خرید و تأمین آن مشارکت داشته، نیز تحریم شده‌اند. یک شرکت مستقر در هنگ‌کنگ به نام EC Mojo Technology و نماینده آن در چین، لی فن، نیز به اتهام حمایت از عملیات خرید کاوشکام در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند. تمرکز تحریم‌ها بر شبکه‌های تأمین خارجی وزارت دفاع ایران مسئولیت تحقیق، تولید و خرید تسلیحات برای نیروهای مسلح را بر عهده دارد و بر نهادهایی که در زمینه توسعه موشک‌های بالستیک و پهپادهای ایران فعالیت می‌کنند نیز نظارت دارد. بر اساس این گزارش، تحریم‌های جدید نشان می‌دهد که تمرکز آمریکا تنها بر شرکت‌های داخل ایران نیست، بلکه واسطه‌ها و شرکت‌های خارجی مورد استفاده برای تهیه تجهیزات و قطعات نیز هدف قرار گرفته‌اند. این شبکه، طبق ادعای آمریکا، فعالیت‌هایی در چند کشور از جمله پاکستان، چین، هنگ‌کنگ، ترکیه و عربستان سعودی داشته است. وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده است که این اقدامات در چارچوب «عملیات طرد اقتصادی ایران" (Operation Economic Outcast) انجام شده است؛ طرحی که هدف اعلام‌شده آن مختل کردن شبکه‌هایی است که به گفته واشنگتن، امکان دسترسی ایران به منابع مالی، فناوری و تجهیزات مورد نیاز صنایع نظامی را فراهم می‌کنند. احضار سفیر بریتانیا در تهران؛ بازداشت یک تبعه ایرانی-بریتانیایی در ارتباط با ماجرای فیرفورد بریتانیا از دستگیری فردی با تابعیت ایرانی به اتهام دست داشتن در برنامه ریزی برای حمله به پایگاه فیر فورد خبر داد. پلیس مبارزه با تروریسم انگلیس اعلام کرد که یک فرد جدید ( متهم ششم) یک تبعه دوگانه انگلیسی-ایرانی، را در رابطه با حمله احتمالی به پایگاه هوایی فیرفورد دستگیر کرده است. فرد دستگیر شده مظنون به "آماده‌سازی اقدامات تروریستی" است و پلیس در حال بررسی احتمال دخالت یک کشور خارجی در این زمینه است. ساعاتی پیش از این اعلام و در ارتباط با مطرح شدن اتهام‌هایی علیه ایران در ارتباط با حادثه در پایگاه هوایی فیرفورد در بریتانیا، وزارت خارجه ایران سفیر بریتانیا در تهران را احضار کرد. مجید تخت‌روانچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در این دیدار "بر ضرورت توضیح رسمی دولت انگلیس در این خصوص و اصلاح رویکرد ناشایست آن در قبال ایران" تأکید کرد. به گزارش صدا و سیمای جمهوری اسلامی، تخت‌روانچی ادعای مقام‌های بریتانیایی مبنی بر ارتباط ایران با طرح‌های خرابکارانه علیه پایگاه هوایی فیرفورد را "ادعایی بی‌اساس و سخیف" خواند. احضار سفیر یک کشور معمولاً در روابط دیپلماتیک به‌عنوان اعتراض شدید دیپلماتیک تلقی می‌شود. حادثه فیرفورد و بحران دیپلماتیک جدید با بریتانیا پیش از این، پس از بازداشت پنج مرد به ظن اقدامات تروریستی، اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، وجود نشانه‌هایی درباره احتمال ارتباط این پرونده با ایران را تأیید کرده بود. برنهام به بی‌بی‌سی گفت: «نشانه‌های محکمی وجود دارد که ایران در رویدادهای آخر هفته در پایگاه راف فرفورد دخیل بوده است.» او در عین حال تأکید کرد که تحقیقات همچنان ادامه دارد و این پرونده یک "تحقیق پلیسی جاری، پیچیده و جدی" است. پنج مرد در ساعات شبِ یکشنبه در نزدیکی این پایگاه که مورد استفاده نیروی هوایی آمریکا نیز قرار دارد، بازداشت شدند. آنها به برنامه‌ریزی برای انجام یک اقدام تروریستی مظنون بودند و همچنین درباره احتمال نقض قوانین مربوط به مواد منفجره تحقیق شد. با این حال، پلیس اعلام کرده موادی که این افراد همراه داشتند، در بررسی‌ها به‌عنوان مواد منفجره قابل استفاده تشخیص داده نشده‌اند. بر اساس گزارش رسانه‌ها، یکی از افراد بازداشت‌شده ظاهراً خودش با شماره اضطراری تماس گرفته و پلیس را در جریان موضوع قرار داده بود. هر پنج نفر نیز اکنون با شرایط و محدودیت‌های سختگیرانه آزاد شده‌اند و تحقیقات درباره پرونده ادامه دارد. تشکیل ستاد بحران در فرانسه در پی تشدید اعتراضات دانش‌آموزی؛ گسترش اعتراض به دانشگاه‌ها در پی گسترش اعتراضات دانش‌آموزی در فرانسه و تبدیل شدن بخشی از این اعتراضات به خشونت، سباستین لکورنو، نخست‌وزیر فرانسه، جلسه‌ای اضطراری تشکیل داد. قرار است چند وزیر درباره وضعیت دبیرستان‌ها و مدارس متوسطه با یکدیگر مشورت کنند. از چند روز پیش دانش‌آموزان فرانسه در اعتراض به کمبود بودجه، کمبود نیروی انسانی، فرسودگی ساختمان‌های مدارس، شلوغی کلاس‌ها و کمبود معلم دست به اعتراض زده‌اند؛ اما در برخی نقاط اعتراضات به خشونت کشیده شده است. تنها روز چهارشنبه بیش از ۶۰۰ نفر بازداشت شدند. اتهامات مطرح‌شده علیه برخی از بازداشت‌شدگان شامل آتش‌زدن اموال و حمله به مأموران پلیس است. صبح پنجشنبه، اعتراضات به دانشگاه‌ها نیز گسترش یافت. به گفته اتحادیه دانشجویی Union Étudiante، در حدود ۳۰ دانشگاه و پردیس دانشگاهی، دانشجویان اقدام به مسدود کردن ورودی‌ها یا برگزاری تجمع کردند. بسیاری از دانش‌آموزان به‌صورت مسالمت‌آمیز علیه فرسودگی ساختمان‌های مدارس، کلاس‌های بیش از حد شلوغ و کمبود معلم اعتراض کردند. اما در نقاط دیگر، سطل‌های زباله به آتش کشیده شد و مواد منفجره کوچک و ترقه پرتاب شد. در یک دبیرستان در نانت، سالن ورودی مدرسه دچار آتش‌سوزی شد. رسانه‌ها همچنین از حمله به اتوبوس‌ها و ایستگاه‌های اتوبوس خبر دادند. پلیس در برخی مناطق برای متفرق کردن معترضان از گاز اشک‌آور استفاده کرد. آتش‌سوزی در مدارس مقام‌های دولتی اعلام کردند که مهاجمان در یکی از موارد، بر روی مدیر یک مدرسه بنزین ریختند و در دست‌کم دو مدرسه آتش‌سوزی ایجاد کردند. به گفته پلیس، صبح پنجشنبه صدها جوان خودروی آتش‌نشانی را که برای خاموش کردن آتش‌سوزی در دبیرستان سن‌اگزوپری در مارسی به محل رسیده بود، محاصره کردند. مهاجمان آتش‌نشانان را مجبور کردند خودرو را ترک کنند و سپس خودروی آتش‌نشانی را به آتش کشیدند. در دبیرستان ویکتور هوگو در مارسی نیز مدیر مدرسه مورد حمله قرار گرفت و زخمی شد. دادستانی این موضوع را تأیید کرده، اما جزئیات بیشتری درباره نحوه حمله یا شدت جراحات ارائه نکرده است. در مجموع، اعتراضات که در ابتدا عمدتاً حول کمبود منابع مالی و نیروی انسانی در نظام آموزشی شکل گرفته بود، در برخی شهرها به درگیری، آتش‌سوزی و برخورد پلیس با معترضان منجر شده است. نتانیاهو: هنوز زود است بگوییم ایران در حمله به پرواز دوبی-تل‌آویو نقش داشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل می‌گوید که کمک‌خلبان هواپیمای مسافربری که ظاهراً در تلاش برای سرنگون کردن هواپیما در مسیر دوبی به اسرائیل، به خلبان هواپیما چاقو زده بود، "تحت القائات اسلام‌گرایی افراطی" بوده و به‌وضوح "قصد خودکشی" داشته است. او که روز پنجشنبه، اول اکتبر (نهم مهر) در مصاحبه با شبکه فاکس نیوز سخن می‌گفت، افزود که "این چیزی است که (فعلا) از اطلاعات شخصی مربوط به او به دست آورده‌ایم". فاجعه در پرواز اف‌زد۱۰۷۳ شرکت فلای‌دوبی از دبی به تل‌آویو، که روز چهارشنبه رخ داد، با اقدام خلبان زخمی برای باز کردن درِ کابین خلبان و ورود مسافران به کابین و مهار مهاجم جلوگیری شد. یک خدمه ذخیره که در هواپیما حضور داشتند، هواپیما را در فرودگاه تبوک عربستان سعودی به زمین نشاندند. بیش از ۱۷۰ نفر در این هواپیما حضور داشتند. دو مقام امنیتی اسرائیل گفتند ارزیابی اولیه اسرائیل این است که کمک‌خلبان، که مقام‌های اسرائیلی او را تبعه عمان معرفی کرده‌اند، احتمالاً به‌تنهایی عمل کرده است؛ هرچند تحقیقات همچنان ادامه دارد. بر اساس اطلاعات وب‌سایت ردیابی پرواز فلایت‌رادار۲۴، هواپیما هنگام وقوع حادثه بر فراز عربستان سعودی، در کمتر از ۳۰ ثانیه بیش از ۱۴ هزار پا، معادل حدود ۴۳۰۰ متر ارتفاع از دست داد. بیشتر بخوانید: خلبان فلای دوبی به عنوان "قهرمان" مورد تمجید قرار گرفت نتانیاهو در ادامه مصاحبه با فاکس نیوز، اطلاعات مربوط به گرایش‌های اسلام‌گرایانه افراطی او را "سرنخ نسبتاً خوبی" توصیف کرد، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. او تأکید کرد: «اما باز هم، من هنوز به نتیجه‌گیری نهایی نمی‌رسم. ولی این‌ها نشانه‌هایی است که در حال حاضر در اختیار داریم.» امارات متحده عربی تحقیقات خود را برای مشخص کردن شرایط و انگیزه‌های این حادثه آغاز کرده است. خبرگزاری رسمی امارات روز پنجشنبه گزارش داد که هدف تحقیقات همچنین مشخص کردن این موضوع است که آیا این حادثه "با هرگونه فعالیت یا هدف تروریستی مرتبط بوده یا از پیش برنامه‌ریزی یا هدایت شده است". "برای تعیین دخالت ایران، هنوز زود است" یوسی شلی، نماینده اسرائیل در امارات، پیش‌تر به رویترز گفته بود که برای نتیجه‌گیری هنوز زود است و تاکنون انگیزه‌ای برای این اقدام مشخص نشده است. یک مقام دیگر اسرائیلی گفت اسرائیل هنوز همه اطلاعاتی را که از طرف سعودی‌ها درخواست کرده، دریافت نکرده است و سازمان‌های اطلاعاتی اسرائیل، یعنی موساد و شین‌بت، نیز در حال بررسی این حادثه هستند. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان سعودی تا این لحظه به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده و عربستان نیز تاکنون بیانیه‌ای درباره تحقیقات خود منتشر نکرده است. وقتی از نتانیاهو در مصاحبه با فاکس‌ نیوز درباره احتمال دخالت ایران سؤال شد، گفت برای اظهار نظر هنوز زود است. او گفت: «ما به ریشه و اصل این مهاجم خواهیم رسید؛ اینکه آیا همدستانی داشته، آیا ایران پشت این ماجرا بوده است یا نه. فکر می‌کنم خیلی زود متوجه خواهیم شد.» با این حال، هیچ مقام رسمی اسرائیلی تاکنون دخالت ایران را تأیید نکرده است. دو مقام امنیتی اسرائیلی نیز گفتند اسرائیل تاکنون هیچ نشانه‌ای از دخالت ایران پیدا نکرده است. همزمان یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، روز چهارشنبه گفت اطلاعات اولیه اسرائیل نشان می‌دهد کمک‌خلبان قصد داشته هواپیما را سرنگون کند و او را "تروریست" توصیف کرد. نتانیاهو اما در اظهارات خود صرفاً از این حادثه به‌عنوان "یک حادثه جدی امنیتی" یاد کرد. این حادثه نگرانی‌های امنیتی در اسرائیل را در فاصله چند هفته مانده به انتخابات افزایش داده است؛ انتخاباتی که نخستین انتخابات اسرائیل پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ توسط گروه تروریستی حماس خواهد بود و موضوع امنیت اسرائیل نیز یکی از محورهای اصلی مبارزات انتخاباتی است. "دفتر صدراعظم آلمان مانع اجرای مالیات بر شکر شده است" دفتر صدراعظم آلمان فعلاً با پیش‌نویس قانون وزیر دارایی، لارس کلینگ‌بایل از حزب سوسیال‌دموکرات (SPD) برای وضع مالیات بر نوشیدنی‌های حاوی شکر مخالفت کرده است. منابع دولتی روز پنجشنبه اول اکتبر (نهم مهر) اعلام کردند: «برای اجرای مالیات بر شکر، پیشنهاد کمیسیون مالی سلامت، مبنای توافق‌شده است. پیشنهاد وزارت دارایی از این مبنا فاصله دارد و در این شکل، در دولت از اکثریت برخوردار نیست.» به نظر می‌رسد ریشه اختلاف، تفاوت قابل توجه در برآورد درآمد دولت از مالیات بر شکر است. قرار است این مالیات از اول ژوئیه ۲۰۲۷ (اواسط تیرماه) اجرا شود. کمیسیون مالی سلامت پیش‌بینی کرده بود که درآمد حاصل از آن بیش از ۴۰۰ میلیون یورو باشد. اما وزارت دارایی، به ریاست کلینگ‌بایل، در محاسبات خود برای نیمه دوم سال ۲۰۲۷ حدود ۶۵۰ میلیون یورو درآمد حاصل از مالیات بر محصولات تولیدی شکردار در نظر گرفته است. این وزارتخانه برای سال ۲۰۲۸ به بعد نیز حدود ۱٫۲ میلیارد یورو در سال درآمد پیش‌بینی کرده است. به همین دلیل، جناح اتحادیه دموکرات مسیحی/سوسیال مسیحی (CDU/CSU) در دولت این پیش‌نویس را یک "پیش‌نویس قانون هماهنگ‌نشده" خوانده است. در محافل دولتی همچنین گفته می‌شود که دفتر فریدریش مرتس، صدراعظم که تحت رهبری حزب دمکرات مسیحی قرار دارد می‌خواسته به اعضای خود در دولت نشان دهد که قرار نیست تمام طرح‌های افزایش مالیات کلینگ‌بایل را بدون مخالفت بپذیرند. در حال حاضر بر سر چند طرح مالیاتی دیگر نیز اختلاف وجود دارد؛ از جمله افزایش مالیات بر دخانیات، افزایش مالیات بر الکل و وضع مالیات بر رمزارزها. کلینگ‌بایل پیش‌تر در واکنش به انتقادها، طرح مالیات بر شکر خود را تعدیل کرده بود. در نسخه جدید، علاوه بر نوشیدنی‌های حاوی شیرین‌کننده‌های جایگزین شکر، آبجو نیز از دامنه این مالیات خارج شده است. بنابراین، مسئله فعلی فقط اصل مالیات بر نوشیدنی‌های شیرین نیست؛ بلکه میزان درآمد مورد انتظار و مبنای محاسبه آن نیز به یکی از نقاط اصلی اختلاف میان وزارت دارایی و دفتر صدراعظم تبدیل شده است. نیروی دریایی فرانسه ۱۰ کشتی را در باب‌المندب اسکورت کرده است نیروی دریایی فرانسه طی هفته گذشته حدود ۱۰ کشتی را از تنگه مورد مناقشه باب‌المندب در نزدیکی سواحل یمن اسکورت کرده است. سرهنگ خاویر ریوال، سخنگوی ارتش فرانسه، روز پنجشنبه، اول اکتبر (نهم مهر) با اعلام این موضوع گفت که این عملیات‌های اسکورت بخشی از تلاش گسترده‌تر اتحادیه اروپا برای حفاظت از کشتیرانی در دریای سرخ در چارچوب عملیاتآسپیدس (Aspides) است؛ عملیاتی که در اوایل سال ۲۰۲۴ آغاز شد. با این حال، این مأموریت اروپایی با محاصره دریایی آمریکا علیه ایران تفاوت دارد. در حالی که نیروهای دریایی آمریکا در ارتباط با این محاصره، کشتی‌ها را از طریق تنگه هرمز اسکورت کرده‌اند، عملیات اتحادیه اروپا اجازه ندارد در صورت حمله، به نیروهای حوثی مورد حمایت ایران پاسخ متقابل آتشباری بدهد. فرانسه دست‌کم دو ناوچه و دو کشتی مین‌روب در اختیار این عملیات قرار داده است؛ هرچند ایتالیا و یونان اصلی‌ترین تأمین‌کنندگان شناور برای این مأموریت هستند. این عملیات‌های اسکورت در شرایطی انجام می‌شود که حوثی‌ها همچنان کشتی‌های تجاری مرتبط با عربستان سعودی را در دریای سرخ تهدید می‌کنند. این گروه که کنترل بخش بزرگی از غرب یمن را در دست دارد، در ماه ژوئیه از اعمال تحریم یا ممنوعیت تجاری علیه عربستان سعودی خبر داد و پیش از آن نیز با موشک و پهپاد به کشتی‌ها و تأسیسات نفتی حمله کرده بود. مشارکت فرانسه در مأموریت‌های اسکورت می‌تواند نشانه‌ای از افزایش حضور نظامی فرانسه در مناقشه میان عربستان سعودی و حوثی‌ها باشد. امانوئل مکرون، رئیس‌ جمهور فرانسه، اخیراً اعلام کرده بود که کشورش برای حفاظت از بندر ینبع در دریای سرخ نیرو و سامانه‌های دفاعی اعزام خواهد کرد. با این حال، مکرون درباره اینکه چه نوع سامانه‌هایی و چه تعداد نیروی نظامی قرار است به ینبع اعزام شوند، جزئیاتی ارائه نکرد. او این مأموریت احتمالی را کاملاً دفاعی توصیف کرد و گفت این اقدام به معنای ورود فرانسه به یک درگیری نظامی نیست. قیمت گازوئیل در اروپا به رکورد تاریخی رسید بر اساس داده‌های کمیسیون اروپا، میانگین قیمت گازوئیل در اروپا به بالاترین سطح ثبت‌شده خود رسیده و به ۲٫۲۴ یورو (۲٫۵۳ دلار) برای هر لیتر افزایش یافته است. شرکت‌های هواپیمایی اروپایی نیز به دلیل مشکلات مربوط به تأمین سوخت و افزایش هزینه‌های آن با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند. از زمان آغاز جنگ ایران، قیمت بنزین و گازوئیل به دلیل کاهش عرضه و توقف یا وقفه در فعالیت پالایشگاه‌ها به‌شدت افزایش یافته است. کاهش مالیات در آلمان برای تعدیل بهای سوخت در همین حال در آلمان از امروز اول اکتبر کاهش سه‌ماهه مالیات سوخت به اجرا درآمد و انتظار می‌رود رانندگان در هفته‌های آینده برای بنزین و گازوئیل به ازای هر لیتر ۱۶٫۷ سنت (۱۸٫۹ سنت آمریکا) کمتر پرداخت کنند. پیش از اجرای این کاهش مالیاتی، قیمت سوخت در بیشتر نقاط آلمان بیش از ۲ یورو برای هر لیتر بود و ماه سپتامبر گران‌ترین ماه ثبت‌شده از نظر قیمت سوخت در جایگاه‌ها بود. همین اقدام در ماه‌های مه و ژوئن نیز در آلمان اجرا شده بود تا با افزایش شدید قیمت سوخت، که عمدتاً در نتیجه جنگ در خاورمیانه رخ داده است، از فشار بر رانندگان کاسته شود. این کاهش مالیاتی از نظر فنی تنها شامل سوختی می‌شود که از انبارهای ذخیره یا پالایشگاه‌ها خارج می‌شود و جایگاه‌های سوخت مستقیماً ملزم به کاهش قیمت‌های خود نیستند. با این حال، انتظار می‌رود قیمت‌ها در بیشتر جایگاه‌های سوخت به‌سرعت کاهش پیدا کند؛ همان‌طور که در ماه‌های مه و ژوئن نیز اتفاق افتاد. منتقدان این اقدام می‌گویند کاهش مالیات، انگیزه برای صرفه‌جویی در مصرف سوخت را کاهش می‌دهد و ممکن است تمام میزان این کاهش قیمت به‌طور کامل به همه مصرف‌کنندگان منتقل نشود. حامیان این طرح اما معتقدند که در شرایط کنونی، این اقدام بهترین راه برای کاهش فشار مالی بر رانندگان است. پزشکیان: از گفت‌وگو فرار نکرده‌ایم و نخواهیم کرد مسعود پزشکیان، رئیس‌ جمهور ایران با تأکید بر ادامه روند گفت‌وگو و مذاکره با آمریکا، گفت: «هیچ‌گاه از گفت‌وگو فرار نکرده‌ایم و نخواهیم کرد.» او با اشاره به شرایط جنگی کشور اظهار داشت که "ایران با حفظ عزت و سربلندی از حقوق خود دفاع می‌کند" و مدعی شد که "آمریکا سه مرتبه، با وجود امضای توافق‌نامه، ایران را هدف قرار داده است". پزشکیان این اظهارات را روز پنجشنبه نهم مهر در دیدار با کارآفرینان و صاحبان فرایندهای اقتصادی بیان کرد. او با اشاره به نقش بخش خصوصی در عبور از مشکلات اقتصادی، خواستار "مشارکت فعال کارآفرینان در رفع موانع تولید، تصمیم‌سازی‌های اقتصادی و بهبود فضای کسب‌وکار شد". پزشکیان همچنین درباره سیاست‌های اقتصادی هشدار داد که تصمیم‌های اقتصادی نباید از "حد تحمل جامعه" فراتر رود. به گفته او، سیاست‌های اقتصادی علاوه بر مبانی نظری باید دارای "پیوست‌های اجتماعی" باشند، زیرا ممکن است راهکارهای تئوریک با شرایط و واقعیت‌های جامعه همخوانی نداشته باشند. او تأکید کرد که تصمیمات و مداخلات اقتصادی فراتر از ظرفیت تحمل جامعه می‌تواند در نهایت به زیان تصمیم‌گیرندگان تمام شود. پزشکیان در ادامه مدعی شد که " رفع موانع و تعاملات بشتر با کشورهای همسایه، سبب شده که با وجود محدودیت در دریا، راه صادرات و واردات و تعاملات اقتصادی با کشورهایی همچون پاکستان، عراق، ترکمنستان و آذربایجان از مرزهای زمینی گسترش یابد". این سخنان در حالی است که به سبب فشارها و تحریم‌های آمریکا صادرات نفت ایران به عنوان منبع اصلی درآمد دولت تقریبا به صفر رسیده است، بهای ارزهای خارجی همچنان در حال رکوردشکستن است، ارتباطات هوایی با کشورهای همسایه دچار اختلال شده و تبادلات مالی و تجاری نیز از اختلال مصون نمانده‌اند. پزشکیان در ادامه، عملکرد دولت در مدیریت شرایط موجود را، با وجود پیچیدگی‌ها و دشواری‌ها، "رضایت‌بخش" توصیف کرد . ایران با فیلم عربی‌زبان "سرزمین فرشته‌ها" به اسکار ۲۰۲۷ می‌رود بنیاد سینمایی فارابی اعلام کرد که فیلم "سرزمین فرشته‌ها" به کارگردانی بابک خواجه‌پاشا و تهیه‌کنندگی منوچهر محمدی به عنوان نماینده سینمای ایران در نودونهمین دوره جوایزاسکار انتخاب شده است. این فیلم به زبان عربی ساخته شده و روایتی از جنگ و بحران در غزه را از زاویه زندگی یک معلم و کودکان به تصویر می‌کشد. سلاف فواخرجی، بازیگر سوری، نقش اصلی فیلم را بازی می‌کند و شماری از بازیگران کودک عرب، ایرانی، سوری و لبنانی نیز در آن حضور دارند. این فیلم محصول مشترک موسسه تصویرشهر و سازمان سینمایی سوره است. ایرج طهماسب، فرهاد توحیدی، محمود کلاری، علیرضا حسینی و محمدرضا تشکری از اعضای حاضر در جلسه هیئت انتخاب نماینده ایران برای اسکار بودند. فیلم "سرزمین فرشته‌ها" پیش از این در جشنواره بین‌المللی کازان روسیه جایزه بزرگ بهترین فیلم را دریافت کرده و سلاف فواخرجی نیز برای بازی در آن برنده جایزه بهترین بازیگر زن شده بود. "سرزمین فرشته‌ها" در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر نیز پنج سیمرغ بلورین و هشت دیپلم افتخار دریافت کرد. درگیری چندساعته در زاهدان؛ سپاه می‌گوید شش فرد مسلح کشته شدند منابع محلی در سیستان و بلوچستان از وقوع درگیری مسلحانه شدید میان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی و افراد مسلح در منطقه منزل‌آب زاهدان در صبح پنجشنبه ۹ مهر (۱ اکتبر) خبر دادند. به گزارش حال‌وش، این درگیری از حدود ساعت شش صبح آغاز شد و چند ساعت ادامه داشت. این منبع از شنیده شدن صدای تیراندازی شدید و شلیک آرپی‌جی در منطقه خبر داده است. هویت افراد مسلح هنوز مشخص نشده است. در همین زمینه قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران نیز با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که شش نفر از افراد مسلح در این درگیری کشته شده‌اند. سپاه آنها را اعضای یک گروه "تروریستی تکفیری" معرفی کرده و گفته است این افراد قصد انجام عملیات در منطقه را داشتند. سپاه نام گروه یا هویت افراد کشته‌شده را اعلام نکرده، با این‌حال گفته است تعدادی بسته انفجاری نیز در جریان عملیات کشف شده است. در بیانیه سپاه اشاره‌ای به تلفات احتمالی نیروهای حکومتی نشده است. در ویدئوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی صدای تیراندازی سنگین در منطقه شنیده می‌شود. راستی‌آزمایی ادعاهای مطرح‌شده و ویدئوها درباره درگیری، به طور مستقل امکان‌پذیر نیست. سپاه خروج نیروهای آمریکایی از عراق را "دستاورد محور مقاومت" خواند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز پنجشنبه ۹ مهر (۱ اکتبر) در بیانیه‌ای خروج نیروهای آمریکایی از عراق را "پیروزی تاریخی" توصیف کرد و مدعی شد که این رویداد "طلیعه اخراج" آمریکا از سراسر غرب آسیا است. سپاه در این بیانیه خروج آمریکا را نتیجه "پایمردی" مردم عراق و فعالیت گروه‌های موسوم به "محور مقاومت" دانست و آن را "نخستین گام در خونخواهی" کشته‌شدگان عراقی، به‌ویژه ابومهدی المهندس، معاون پیشین حشد شعبی، خواند. در این بیانیه آمده است: «انتقام خون این عزیزان با اخراج کامل آمریکا از منطقه تکمیل خواهد شد.» سپاه همچنین گفته است: «آمریکا باید از منطقه برود و مدیریت امنیت را به خود ملت‌ها بسپارد.» این موضع پس از پایان حضور نظامی آمریکا در عراق اعلام شده است. خروج نیروهای آمریکایی بر اساس توافقی میان بغداد و واشنگتن انجام شده و ماموریت ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا در عراق رسما پایان یافته است. با این حال، دولت عراق گفته است که همکاری‌های امنیتی و اطلاعاتی با آمریکا و دیگر اعضای ائتلاف ادامه خواهد یافت. عراق برای تحویل سلاح گروه‌های مسلح ضرب‌الاجل تازه تعیین کرد علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، روز پنجشنبه ۹ مهر (۱ اکتبر) اعلام کرد که گروه‌های مسلح این کشور باید حداکثر تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ سلاح‌های خود را به دولت تحویل دهند. به گفته نخست‌وزیر عراق این روند بر اساس "نقشه راهی روشن و جدول زمانی مورد توافق" دنبال خواهد شد. ضرب‌الاجل جدید بعد از پایان ماموریت ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا در عراق اعلام شده. دولت عراق پیش‌تر ۳۰ سپتامبر سال آینده را به‌عنوان مهلت تعیین کرده بود، اما از اجرای آن در این تاریخ عقب‌نشینی کرد. در بیانیه الزیدی آمده است که اول اکتبر ۲۰۲۷ "آغاز جدی رسیدگی به مسئله سلاح‌های خارج از کنترل دولت است". دولت عراق هنوز جزئیاتی درباره نحوه جمع‌آوری سلاح‌ها یا اقدام احتمالی علیه گروه‌هایی که از تحویل سلاح خودداری کنند، اعلام نکرده است. سه نفتکش هنگام عبور از تنگه هرمز هدف قرار گرفتند شرکت اطلاعات کشتیرانی "ماریسکس" اعلام کرد، سه نفتکش با پرچم لیبریا روز سه‌شنبه ۲۹ سپتامبر (۷ مهر) هنگام عبور از تنگه هرمز با "پرتابه‌هایی ناشناس" هدف قرار گرفته‌اند. بر اساس گزارشی که این شرکت روز چهارشنبه ۳۰ سپتامبر منتشر کرد، هر سه کشتی هنگام عبور از تنگه هرمز سامانه شناسایی خودکار را خاموش کرده بودند؛ اقدامی که به گفته ماریسکس با هدف جلوگیری از شناسایی آنها انجام شده بود. یکی از این کشتی‌ها، نفتکش "الرویس"، اواخر سپتامبر در نزدیکی بندر صحار عمان عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی انجام داده و محموله گازوئیل خود را تخلیه کرده بود. این اطلاعات بر اساس داده‌های شرکت تحلیل بازار انرژی "کپلر" منتشر شده است. نفتکش بزرگ "مرسین پراسپریتی" نیز در اواسط سپتامبر در نزدیکی صحار حدود دو میلیون بشکه نفت خام بصره عراق را به کشتی دیگری منتقل کرده بود. سومین نفتکش، "سین‌بد"، اوایل سپتامبر فرآورده‌های نفتی را در بندر صنعتی الجبیل عربستان سعودی بارگیری کرده بود. شرکت "ادنوک لجستیک اند سرویسز" که مدیریت دو نفتکش الرویس و مرسین پراسپریتی را بر عهده دارد، از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کرده است. شرکت مدیریت‌کننده سین‌بد نیز تا زمان انتشار گزارش به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداده است. در گزارش ماریسکس به عامل حمله یا نوع پرتابه‌هایی که به این سه نفتکش اصابت کرده‌اند اشاره‌ای نشده است و مسئول این حملات نیز هنوز مشخص نیست.

چهار سال پس از جمعه خونین زاهدان؛ خانواده‌های داغ‌دار و مجروحان در سایه تهدیدهای امنیتی، همچنان در جست‌وجوی عدالت‌اند.

Wed, 30 Sep 2026 08:35:00 GMT

چهار سال از کشتار معترضان و نمازگزاران در جمعه خونین زاهدان می‌گذرد. خانواده‌های داغ‌دار و مجروحان رهاشده، در میان تهدیدهای مستمر امنیتی و وعده‌های توخالی، در جستجوی عدالتی هستند که حاکمیت از اجرای آن سر باز می‌زند.هشتم مهرماه ۱۴۰۱ فراتر از یک تاریخ یا تیتر خبری است؛ زخمی باز بر روان جمعی ایران و یکی از تاریک‌ترین روزهای خیزش سراسری است. ظهری پاییزی که آرامش نیایش در مصلای زاهدان با شلیک گلوله‌های جنگی به سوی معترضان و نمازگزاران به خاک و خون کشیده شد. در فاجعه "جمعه خونین زاهدان"، بنا بر مستندات سازمان عفو بین‌الملل و نهادهای حقوق‌بشری محلی مانند "حال‌وش"، دست‌کم ۱۰۴ شهروند بلوچ از جمله حداقل ۱۶ کودک جان باختند و بیش از ۳۰۰ نفر با تن‌های مجروح و نقص عضو در میانه بی‌تفاوتی حاکمیت به حال خود رها شدند. این جنایت نه‌تنها نقطه عطفی بی‌بازگشت در دادخواهی بلوچستان بود، بلکه وجدان بشردوستان جهان را تکان داد. دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید اکنون چهار سال از آن ظهر تلخ می‌گذرد؛ سال‌هایی که برای خانواده‌های داغ‌دار با سنگینی جای خالی عزیزانشان و برای مجروحان در سایه تهدیدهای مداوم امنیتی سپری شده است. دویچه‌وله فارسی برای درک عمیق‌تر از این رنج انسانی و بررسی چالش‌های مسیر دادخواهی، به سراغ کسانی رفته که آن روز را با گوشت و پوست خود زندگی کرده‌اند. در این گزارش از طریق گفت‌وگو با یک شاهد عینی، یکی از اعضای خانواده قربانیان، فعالان حقوق بشر و روزنامه‌نگاران، روایتی از فاجعه‌ای را می‌‌خوانید که خون‌های ریخته‌شده در آن، مرزهای اتنیکی را درنوردید و به رشته‌ای ناگسستنی برای همبستگی سراسری بدل شد. جرقه‌های یک فاجعه و ماشین پنهان‌کاری حاکمیت التهاب زاهدان در آن جمعه پاییزی، ریشه در دو بغض داشت؛ خشم سراسری از کشته شدن مهسا ژینا امینی و خبر تکان‌دهنده تجاوز یک فرمانده انتظامی به یک دختر نوجوان بلوچ در چابهار. باسط بلوچ، از شاهدان عینی جنایات زاهدان، در گفت‌وگو با دویچه‌وله فارسی در توصیف فضای روانی آن روزها می‌گوید که وقتی خبر تجاوز توسط شخصیت های مذهبی محلی تأیید شد، "خون مردم به جوش آمد و خشم و تنفر از قساوت حکومت به اوج رسید". او لحظات آغازین فاجعه را، زمانی که معترضان در برابر کلانتری ۱۶ زاهدان تجمع کرده بودند، همچون یک "کابوس وحشتناک" به یاد می‌آورد: «در یک چشم‌به‌هم‌زدن صدای رگبار گلوله و فریاد و فغان مردم به هوا خاست. مدام به سمت مردم بی‌دفاع شلیک می‌شد و ده‌ها نفر جلوی چشمم غرق در خون روی زمین افتاده بودند.» به گفته باسط، ترومای آن روز پس از چهار سال همچنان بر زندگی بازماندگان سایه انداخته است؛ ترسی نهادینه که با دیدن هر مأمور مسلح، روان آن‌ها را می‌خراشد. اما در سوی دیگر میدان، در حالی که نهادهای رسمی تلاش می‌کردند آمار کشته‌شدگان را بسیار کمتر از واقعیت (حدود ۳۵ نفر) اعلام کنند، ماشین تبلیغاتی حاکمیت از همان ساعات اولیه به کار افتاد تا حقیقت را بپوشاند. بیشتر بخوانید: چرا چرخه خشونت در سیستان و بلوچستان پایانی ندارد؟ شیراحمد شیرانی، سردبیر سازمان حقوق بشر حال‌وش در این‌باره به دویچه‌وله فارسی توضیح می‌دهد که رسانه‌های حکومتی و مسئولان کشوری در ابتدا تلاش کردند با ایجاد فضایی مبهم، کشتار را به "گروه‌های مسلح" منتسب کنند. اما مستندسازی لحظه‌به‌لحظه و انتشار ویدیوها توسط شاهدان عینی و رسانه‌های حقوق بشری، حاکمیت را وادار به عقب‌‌نشینی کرد. شیرانی با اشاره به تقلیل ابعاد جنایت از سوی نهادهای امنیتی می‌گوید: «پس از اعتراف ناگزیر، حاکمیت سعی کرد ابعاد جنایت را به تصمیم‌گیری چند افسر در یک کلانتری تقلیل دهد، در حالی که این کشتار فراتر از تصمیم یک نهاد استانی بود و مستقیماً با چراغ سبز شورای عالی امنیت ملی انجام شد.» انسداد قضایی؛ مصونیت آمران، تهدید خانواده‌ها و رهاشدگی مجروحان روند رسیدگی قضایی به این پرونده در چهار سال گذشته، آینه‌ای تمام‌نما از فقدان اراده برای اجرای عدالت در ساختار جمهوری اسلامی بوده است. هرچند حاکمیت در ماه‌های پس از فاجعه با اعزام هیئت‌هایی از سوی رهبر وقت جمهوری اسلامی و برکناری دو فرمانده محلی تلاش کرد فضا را آرام جلوه دهد، اما با ترکیبی از تهدید و تطمیع، کوشید تا خانواده‌های دادخواه را به سکوت وادارد. میرجان بلوچ، که یکی از اعضای خانواده‌اش را در جمعه خونین از دست داده، در گفت‌وگو با دویچە ولە فارسی از فشارهای مستمر امنیتی برای گذشت از حق قصاص می‌گوید. او تأکید می‌کند که "وعده‌هایی چون پرداخت دیه یا ثبت‌نام در بنیاد شهید، فریبی بیش نبوده است و حتی کسانی که با این وعده‌ها اعلام رضایت کردند، هرگز به حقوق خود نرسیدند. میرجان عدالت را نه در برخورد با چند مهره رده‌پایین، که در محاکمه شفاف طراحان کشتار می‌داند. او در این‌باره می‌گوید: «برای ما عدالت واقعی تنها زمانی محقق می‌شود که تمام مقصران، به‌ویژه آمران این کشتار، شناسایی و در روندی شفاف محاکمه شوند. درد و رنج خانواده‌ها با مجازات چند مأمور میدانی پایان نمی‌‌یابد.» شیراحمد شیرانی نیز با تأیید این مسدود بودن مسیر حقوقی، به مصونیت سیستماتیک عاملان کشتار اشاره کرده و می‌افزاید: «عاملان و آمران این کشتار نه‌تنها محاکمه نشدند، بلکه همچنان صحیح و سالم در مناصب خود فعال بوده و حتی ارتقای درجه نیز گرفته‌اند که این به معنای ضایع شدن کامل حق این مردم است.» در کنار خانواده‌های داغ‌دار، وضعیت مجروحان نیز تصویری تلخ از این رهاشدگی سیستماتیک است. میرجان بلوچ با اشاره به کسانی که پس از چهار سال همچنان با نقص عضو و عوارض دائمی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، توضیح می‌دهد که "این افراد نه‌تنها هیچ حمایت مؤثری از دولت دریافت نکرده‌اند، بلکه به گفته نهادهای حقوق‌بشری برای عدم پیگیری پرونده‌هایشان تحت ارعاب نیز قرار گرفته‌اند". او می‌‌افزاید، در ماه‌های نخست تنها مردم و خیرین بودند که برای تأمین هزینه‌های کمرشکن درمان به یاری آسیب‌دیدگان شتافتند و اکنون مجروحان باید بار سنگین هزینه‌های توان‌بخشی و زندگی روزمره را در میانه بحران اقتصادی، به‌تنهایی به دوش بکشند. فریبا برهان‌زهی، کنشگر بلوچ نیز با تأکید بر استمرار رنج مجروحان و انسداد مسیر دادرسی عادلانه، به دویچه‌وله فارسی می‌گوید: «وقتی از جمعه خونین صحبت می‌کنیم، فقط از جان‌باختگان سخن نمی‌گوییم؛ صدها خانواده را در نظر داریم که چهار سال است با پیامدهای جسمی و اقتصادی آن روز زندگی می‌کنند. بیش از ۳۰۰ نفر مجروح شدند، تقریبا ۱۵ نفر نابینا شدند و برخی دچار قطع نخاع یا نقص عضو شدند.» او با اشاره به اینکه وعده‌هایی چون اختصاص عنوان شهید و جانباز‌ جای عدالت را نمی‌گیرد، می‌افزاید: «صدور حکم حبس برای چند مأمور و برگزاری دادگاه‌هایی که در آن شاهدان و وکلای خانواده‌ها امکان حضور مؤثر ندارند، برای دادخواهان شفاف و کافی نبوده است و مجروحان هنوز به سازوکار مستقلی برای پاسخگویی عاملان دسترسی ندارند.» جمعه‌های اعتراضی؛ مقاومت مدنی در برابر سرکوب در پی این فاجعه، خیابان‌های زاهداننه‌تنها مرعوب نشد، بلکه هر جمعه پس از نماز به صحنه‌ مستمر دادخواهی تبدیل شد. در طول خیزش سراسری زن، زندگی، آزادی جمعه‌های اعتراضی زاهدان بی‌وقفه و برای ماه‌های متمادی ادامه یافت؛ استمراری که به باور مهدی نخل‌احمدی، پژوهشگر مسائل بلوچستان و روزنامه‌نگار، با توجه به استقرار سنگین نیروهای نظامی و خطر همیشگی تکرار کشتار، به هیچ‌وجه کار ساده‌ای نبود. او در گفت‌وگو با دویچه‌وله فارسی می‌گوید، مردم می‌دانستند که هر لحظه ممکن است دوباره با رگبار گلوله مواجه شوند، اما جای خالی عزیزانشان و فقدان یک پاسخ روشن آن‌ها را به خیابان بازمی‌گرداند. نخل‌احمدی با بررسی دلایل ماندگاری این اعتراضات، به نقش محوری تریبون نماز جمعه و موضع‌گیری‌های انتقادی چهره‌های مذهبی اشاره می‌کند که توانست سوگ فردی را به یک «حضور جمعی» پیوند بزند. بیشتر بخوانید: مولوی عبدالحمید: کشتار و قتل به هر شیوه‌ای باشد آثار بد دارد او تاکید می‌کند: «در سطح ایران، زاهدان یادآوری می‌کرد که خیزش ۱۴۰۱ ادامه دارد. وقتی بسیاری از تجمع‌های خیابانی در شهرهای دیگر فروکش کرد، بازگشت معترضان زاهدان، مسئله تبعیض قومی و مذهبی را زنده نگه داشت و نشان داد که سرکوب و تهدید، همیشه به ترک خیابان نمی‌‌انجامد.» به باور فریبا برهان‌زهی، این استمرار مدنی تصویری تازه از مقاومت بلوچستان را به افکار عمومی ایران مخابره کرد. او توضیح می‌دهد: «یکی از مهم‌ترین اتفاقات این بود که مردم اجازه ندادند روایت کشتار فقط از زبان حکومت بیان شود. حتی در سالگرد سوم با وجود فضای شدیداً امنیتی، یادمان برگزار کردند. برای سال‌ها تلاش شده بود بلوچستان عمدتاً از دریچه "امنیت" و "ناامنی" دیده شود، اما مقاومت پس از جمعه خونین نشان داد، مردمی که قربانی تبعیض و سرکوب‌اند، هم‌زمان برای عدالت، کرامت، آزادی و حقوق شهروندی خود مطالبه‌گری می‌کنند.» پیوند حاشیه و متن؛ تأثیر جمعه زاهدان بر جامعه ایران جمعه خونین که قرار بود ابزاری برای ارعاب بلوچستان و درس عبرتی برای سایر نقاط ایران باشد، نتیجه‌ای کاملاً معکوس به همراه داشت. فریبا صحرایی، روزنامه‌نگار و مستندسازی که در این باره تحقیق و چند گزارش برای رسانەهای جهانی تهیه کردە است، در تحلیل پیامدهای این فاجعه به دویچه‌وله فارسی می‌گوید هشتم مهر۱۴۰۱، نام زاهدان و مطالبات تاریخی مردم بلوچ را به صدر اخبار جهانی کشاند و این منطقه را از حاشیه، به یکی از کانون‌های اصلی مقاومت در ایران تبدیل کرد. او با اشاره به نقش بی‌سابقه زنان بلوچ در خیابان‌ها پس از این رویداد می‌افزاید: «حضور پررنگ زنان و دختران بلوچ تحسین‌برانگیز بود و همین امر به پیوند عمیق بلوچستان با خیزش "زن، زندگی، آزادی" کمک شایانی کرد. در واقع، خیزش ۱۴۰۱ برای بلوچ‌ها به فرصتی تاریخی تبدیل شد تا مطالبات دیرینه خود برای رفع تبعیض و برخورداری از حقوق برابر را در متن یک جنبش سراسری بیان کنند.» این مستندساز در ادامه، شکل‌گیری یک "همبستگی بی‌سابقه اتنیکی" را از مهم‌ترین پیامدهای این خون‌های ریخته‌شده می‌داند. او با واکاوی این موضوع، نشان می‌دهد که چگونه فاجعه زاهدان، پلی از هم‌دردی و اتحاد میان دو جغرافیای به‌شدت سرکوب‌شده، یعنی کردستان و بلوچستان ایجاد کرد. به باور فریبا صحرایی، طنین شعار "از زاهدان تا کردستان" تنها یک واکنش احساسی در کف خیابان نبود، بلکه نماد بارز یک بیداری و بلوغ سیاسی به شمار می‌رفت. این مستندساز تأکید می‌کند که این شعار ثابت کرد، معترضان توانسته‌اند استراتژی همیشگی حاکمیت برای انزوا و تفرقه میان اتنیک‌ها را در هم بشکنند. صحرایی با اشاره به تغییر نگاه جامعه درگیر در خیزش توضیح می‌دهد: «مردم دیگر مسئله ستم سیستماتیک بر کرد و بلوچ را یک چالش حاشیه‌ای یا صرفاً اتنیکی تلقی نمی‌کردند؛ بلکه با به رسمیت شناختن این رنج‌های تاریخی، آن را به عنوان زخمی عمیق و مشترک بر پیکره تمام ایران درک کردند.» به گفته او همین پیوند عمیق باعث شد تا دادخواهی حاشیه با قدرت تمام به متن جنبش سراسری متصل شود و تصویری تازه از اتحاد ملی را در برابر دستگاه سرکوب به نمایش بگذارد. شکست انحصار روایت‌ها و نگاهی به آینده حاکمیت جمهوری اسلامی دهه‌هاست که با برچسب‌زنی‌هایی نظیر "تجزیه‌طلب" یا ارتباط دادن مخالفان به جریان‌های رادیکال، تلاش کرده است سرکوب در بلوچستان را توجیه کند. اما شیراحمد شیرانی معتقد است که امروز این حربه کارایی خود را از دست داده است. به گفته سردبیر حال‌وش، با مستندسازی عمیق و تفصیلی نهادهای حقوق بشری و همکاری فعالان مدنی، مجامع بین‌المللی از جمله کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل و سازمان‌های عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر درک عمیقی از سطح جنایات در میدان پیدا کرده‌اند. بیشتر بخوانید: اعتراضات در سیستان و بلوچستان؛ حضور پررنگ زنان بلوچ او تأکید می‌کند که هرچند این مکانیسم‌ها هنوز قدرت اجرایی برای توقف فوری سرکوب‌ها را ندارند، اما بایکوت رسانه‌ای شکسته شده است: «امروز حاکمیت متوجه شده است که دیگر نمی‌‌تواند جهان را فریب دهد. ابعاد ستم سیستماتیک و بحران بی‌شناسنامه‌ها، اکنون در معرض دید جهانیان است.» با وجود این دستاوردها و آگاهی جهانی، در داخل مرزهای ایران مصونیت سیستماتیک همچنان پابرجاست. چهار سال پس از فاجعه هشتم مهر، دادخواهی در زاهدان فراتر از مرثیه‌ای برای جان‌های ازدست‌رفته است. فعالان حقوق‌بشر و خانواده‌های قربانیان معتقدند مصونیت آمران این کشتار، بهای سنگینی برای تمام ایران به همراه داشته است. به باور آن‌ها، اگر اراده‌ای برای اجرای عدالت وجود داشت و عاملان جنایت زاهدان محاکمه می‌شدند، دستگاه امنیتی جسارت تکرار فجایع و خشونت‌های عریان را در سال‌های پس از خیزش سراسری پیدا نمی‌کرد. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید این استمرار امروز فراتر از یک دادخواهی ساده، به کیفرخواستی علیه نابرابری‌های ساختاری تبدیل شده است. موضوعی که فریبا برهان‌زهی آن را این‌گونه صورت‌بندی می‌کند: «دادخواهی از جمعه خونین نقطه شروع است، اما مقصد فقط مجازات چند مأمور نیست؛ مقصد، رسیدن به جامعه‌ای است که در آن بلوچ بودن، سنی بودن یا متولد شدن در بلوچستان باعث محرومیت از حقوق برابر نشود. مردم بلوچستان فقط نمی‌‌خواهند بدانند چه کسی شلیک کرد؛ می‌خواهند بدانند چرا یک انسان بلوچ باید برای حق زندگی، کرامت و برابری چنین هزینه سنگینی بپردازد.» پایداری خانواده‌های دادخواه در زاهدان ثابت کرده است که گذشت زمان، نه گرد فراموشی بر حقیقت می‌پاشد و نه از بار فقدان عزیزانشان می‌کاهد. ایستادگی آن‌ها در برابر تهدیدهای مداوم، امروز حامل پیامی روشن برای جامعه ایران است؛ از نگاه این دادخواهان، پذیرش مصونیت آمران و سکوت در برابر فقدان عدالتِ دیروز، در واقع زمینه‌ساز کشتارهای فرداست و پافشاری بر سر حقیقت، تنها راه محافظت از جان‌های آینده به شمار می‌رود.

کولبری؛ چاره تحریم یا مرز معاش و مرگ

Tue, 29 Sep 2026 17:22:00 GMT

به گزارش سازمان تجارت توسعه تجارت، کولبری به مسیر ورود کالا تبدیل می‌شود؛ کولبران اما همچنان با فقر، خطر مرگ و نبود شغل پایدار روبه‌رو هستند.مسیرهایی که سال‌ها برای کولبران مرز میان معاش و مرگ بوده‌اند، حالا قرار است بخشی از مسیر رسمی تجارت کالا باشند. "سازمان توسعه تجارت ایران" اعلام کرده است محدودیت‌های مربوط به واردات لوازم خانگی با برندهای کره‌ای، از جمله سامسونگ و ال‌جی، برای تعاونی‌های مرزنشین برداشته شده و برخی از این کالاها می‌توانند در چارچوب تجارت مرزی، از مسیرهای کولبری، ملوانی و تعاونی‌های مرزنشین وارد کشور شوند. این تصمیم در شرایطی گرفته شده که سالهاست کولبری در مناطق مرزی غرب ایران برای بخشی از مردم یکی از معدود راه‌های تأمین معاش بوده است؛ کاری که انجام آن می‌تواند با تیراندازی نیروهای مرزی، بازداشت، سقوط از ارتفاع، انفجار مین، بهمن و سرمازدگی همراه باشد. سازمان ملل ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در بیانیه‌ای اعلام کرد که از آغاز سال جاری میلادی دست‌کم ۱۲کولبر بر اثر تیراندازی نیروهای مرزی ایران یا سپاه پاسداران کشته شده‌اند و در دو ماه پیش از انتشار این بیانیه نیز هفت کولبر در اثر شلیک مستقیم و بدون هشدار قبلی جان باخته‌اند. کارشناسان سازمان ملل از جمهوری اسلامی خواسته‌اند استفاده از نیروی مرگبار علیه کولبران و سوخت‌بران را متوقف کند. بیشتر بخوانید: کارشناسان سازمان ملل: جمهوری اسلامی به کشتار غیرقانونی کولبران و سوخت‌بران پایان دهد آمار شبکه حقوق بشر کردستان نیز تداوم این خطر را هشدار می‌دهد. این نهاد در گزارش سال ۲۰۲۵، مرگ دست‌کم ۱۹کولبر و زخمی‌شدن ۲۱ نفر را ثبت کرده است؛ ۱۵ نفر از کشته‌شدگان بر اثر شلیک نیروهای نظامی ایران جان باخته‌اند و یک نفر نیز بر اثر سرمازدگی کشته شده است. در گزارش سال ۲۰۲۴ این نهاد نیز ۳۹مورد مرگ کولبران ثبت شده که چهار مورد آن ناشی از سرمازدگی و یک مورد ناشی از ریزش بهمن بوده است این در حالی است که کولبری مدتهاست صرفاً به مردان جوان محدود نیست و نبود فرصت‌های شغلی پایدار، زنان، کودکان و افراد تحصیل‌کرده را نیز به این کار کشانده است. به گزارش خبرگزاری مهر، ارزش واردات از مسیر کولبری در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ به حدود ۳۹۶میلیون دلار رسید و در آذربایجان غربی تا پایان مرداد، ۱۴۰هزار و ۷۱۳ تن کالا به ارزش ۲۰۸ میلیون دلار از مسیر تجارت مرزی وارد کشور شد. در شرایطی که تحریم‌های فزاینده، دسترسی ایران به شبکه مالی و تجاری بین‌المللی را محدود کرده‌اند، به نظر می‌رسد گسترش چارچوب رسمی تجارت مرزی یکی از راه‌هایی باشد که دولت ایران برای تعدیل وضعیت تشدید تحریم‌ها به آن می‌اندیشد؛ زیرا این مسیرها می‌توانند سهمی از نیاز بازار را خارج از ضوابط تجارت رسمی تأمین کنند؛ اما ارزش کالاهای واردشده لزوماً به معنای افزایش درآمد کولبران نیست. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله در شرایط تحریم‌های فعلی اما دو پرسش هم‌زمان از این خبر سربر می‌آورند: آیا "تجارت مرزی" می‌تواند به مسیر جایگزین ایران برای تأمین کالا تبدیل شود و در این میان، سهم کولبران از تجارتی به نام کولبری چیست؟ بازگشت سامسونگ و ال‌جی، با کولبری کیفی اصطلاح "تجارت مرزی" الزاماً تصویری از زندگی همه کولبران ارائه نمی‌دهد. یکی از افرادی که سال‎‌هاست به عنوان مسئول گروه کولبران در یکی از مناطق مرزی فعالیت می‌کند در گفت‌وگو با دویچه وله در این زمینه توضیح می دهد: «منظور اینها از کولبری آن کاری نیست که ما انجام می‌دهیم. در برخی مناطق، سازوکار به شکلی طراحی شده که خود فرد هیچ دخالیت در انتقال بار ندارد. فقط شماره کدملی افراد را می‌گیرند و یک باری را به این وسیله ثبت می‌کنند و بعد مقدار زیادی بار با همین روش وارد می‌کنند؛ ما به آن می‌گوییم "کولبری کیفی"، خانواده‌های مرزنشین ثبت‌نام می‌شوند و برای آنها سهم مشخصی در نظر گرفته می‌شود مثلا هر فردی می‌تواند هر چند ماه یک بار یک تلویزیون با کد ملی ‌اش وارد کند در ازای آن هم دو سه میلیونی به او می‌دهند.» به گفته او، در چنین روشی ممکن است فردی که بار به نام او ثبت شده، اصلاً به مرز نرود و تنها از سهمیه‌ای که برای هر کدملی در نظر گرفته شده استفاده کند. هرچند که به تاکید این کولبر این روش نیز کاملا در چنگال مافیاهای موجود و رانت‌هاست و نصیب هرخانواری نمی‌شود اما در کنار این شکل جدید، کولبری سنتی همچنان ادامه دارد و برای کسانی که بار را در مسیرهای کوهستانی حمل می‌کنند، افزایش احتمالی حجم تجارت الزاماً به معنای افزایش امنیت یا درآمد نیست. چند میلیون تومان معادل مرگ شاهو ۵۰ ساله می‌گوید: «برای حمل باری حدود ۲۵تا ۴۰کیلوگرم، در بهترین حالت حدود پنج میلیون تومان می‌دهند؛ هرچه وزن بار بیشتر باشد، خطر عبور از مسیرهای کوهستانی مخصوصا در زمستان بیشتر می شود.» او از مسیرهایی می‌گوید که در زمستان تا یک متر با برف سنگین پوشیده می‌شوند و عبور از آنها می‌تواند خطر سقوط، گرفتار شدن در یخ یا بهمن و از دست دادن جان را به همراه داشته باشد. به گفته شاهو بارها عموما از ایران به کردستان عراقمی‌روند: «سهم اصلی سود تجارت هم به صاحب بار و سرمایه تعلق می‌گیرد و سهم فردی که بار را جابه‌جا می‌کند، در برابر خطری که می‌تواند مساوی جانش باشد یا ده برابردستمزدش برایش جریمه یا زندان به همراه بیاورد، واقعا ناچیز است.» شاهو تاکید می‌کند: « این مسئله در مورد کالاهای بزرگ‌تر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر کالایی مانند تلویزیون در مسیر آسیب ببیند، سقوط کند یا از بین برود، میزان ضرر آن خیلی بیشتر از این چند میلیونی است که دست ما می‌دهند.» آیا تجارت مرزی می‌تواند جایگزین تجارت رسمی شود؟ ارزش ۳۹۶میلیون دلاری واردات کولبری در پنج ماه نخست سال نشان می‌دهد که این مسیر دیگر از نظر اقتصادی یک فعالیت حاشیه‌ای صرف نیست. اما ارزش کل واردات، به تنهایی نشان نمی‌دهد چه میزان از این پول به دست مرزنشینان و کولبران می‌رسد؛ در زنجیره واردات، میان صاحب سرمایه، تأمین‌کننده کالا، حمل‌کننده، تعاونی، واسطه و فروشنده نهایی تفاوت وجود دارد؛ از سوی دیگر، تجارت مرزی با محدودیت‌های ساختاری نیز روبه‌روست: حجم کالا، نوع کالا، سقف واردات، انتقال پول، بیمه، حمل‌ونقل و دسترسی به شبکه رسمی تجارت بین‌المللی. به همین دلیل، حتی اگر این مسیر بتواند بخشی از نیاز بازار ایران را تأمین کند، هنوز مشخص نیست بتواند در مقیاس کلان جایگزین تجارت رسمی خارجی شود. محمد جواد شعله سعدی کارشناس حقوق تجارت بین‌الملل و تحریم‌های اقتصادی در این مورد به دویچه وله می‌گوید:«بعد از خروج آمریکا از برجام و بازگشت بخشی از تحریم‌ها، ایران تلاش کرد با وضع یک‌سری قوانین، جلوی خروج ارز از کشور را بگیرد و آن را محدود کند. هم‌زمان، با طرح شعار "اقتصاد مقاومتی" و تمرکز بر تولید ملی، تلاش شد تا حد امکان واردات محدود شود و تولیدات داخلی جایگزین کالاهای وارداتی شوند. هدف این بود که هم از خروج ارز جلوگیری شود و هم وابستگی به واردات کاهش پیدا کند، البته گاهی منافع شخصی یا لابی‌هایی که در بعضی بخش‌ها فعال هستند بر این تصمیم‌ها تأثیر داشتند.» او با اشاره به ممنوعیت واردات برخی برندها و اقلام پرمصرف در آن مقطع می‌گوید: «این باعث شد که قیمت‌ها بسیار افزایش پیدا بکند و در واقع کمبود در بازار ایران باعث افزایش قیمت شود.» شعله سعدی درباره تصمیم اخیر برای اجازه واردات محدود لوازم خانگی از مسیر کولبری، ملوانی و تعاونی‌های مرزنشین می‌گوید: «با توجه به آسیب‌هایی که در شرایط فعلی بخشی از تولیدات داخلی متحمل می‌شوند، ایران برای تنظیم بازار مجبور می‌شود دوباره واردات را اضافه کند زیرا بعضی از زیرساخت‌ها و صنایع سنگین مورد حمله قرار گرفته‌اند و و در نتیجه، در روند تولید مشکلاتی ایجاد می‌شود.» او با اشاره به محدودیت‌های حمل‌ونقل و تجارت خارجی ایران می‌گوید: «در شرایطی که ایران دچار محاصره و تحریم کشتیرانی‌هاست، عملاً واردات و صادرات از مسیرهای عادی را خیلی محدود می‌بیند و ترانسپورت دریایی را هم بسیار محدود کرده‌اند. در نتیجه ایران سعی می‌کند از راه‌های آلترناتیو استفاده بکند و از امکانات مرزی برای انجام بخشی از واردات استفاده بکند.» آلترناتیو تجارت در برابر تحریم‌؟ شعله سعدی پاسخ می‌دهد: «از نظر حجم تجارت، چنین راهکارهایی هیچ‌وقت نمی‌توانند پاسخگوی نیازهای اقتصادی و کالایی ایران باشند. این مسیرها تازه نیستند و همیشه وجود داشته‌اند؛ شاید تصمیمات جدید باعث شود استفاده از آنها برای مرزنشینانی که چنین فعالیت‌هایی انجام می‌دادند، تا حدودی تسهیل شود.» او با اشاره به شرایط کولبران در کردستان می‌افزاید: «این موضوع به‌خصوص در کردستان بسیار ملموس است؛ کولبرانی که با مشقت تلاش می‌کردند کالاهایی را از مسیرهای صعب‌العبور از کردستان عراق وارد بازار ایران کنند. این افراد همیشه سرکوب شده‌اند و بارها به شکل تأسف‌باری کشته شده‌اند. فشار بر کولبران، به‌خصوص بعد از حمله اسرائیل، دوچندان شد؛ چون این افراد متهم شدند که بخشی از امکاناتی که اسرائیل برای حمله استفاده کرده، از همین طریق وارد ایران شده است؛ ادعایی که حکومت در آن زمان مطرح کرد. در حالی که کولبران مردمانی بسیار محروم و آسیب‌پذیر هستند که در استانی با مشکلات اقتصادی گسترده و محرومیت تاریخی زندگی می‌کنند و برای به دست آوردن لقمه نانی، این مشقت را به جان می‌خرند؛ بار سنگینی را بر دوش می‌گذارند و در ارتفاعات و کوهستان‌ها حمل می‌کنند.» دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید شعله سعدی تاکید می‌کند« کولبری یکی از سخت‌ترین فعالیت‌هایی است که شاید بتوان تصور کرد. هیچ‌وقت چنین مسیرها و راهکارهایی نمی‌توانند نیازهای کشور در سطح ملی و نیازهای چند ده میلیون نفر را تغییر دهند؛ با این حال، جمهوری اسلامی تلاش می‌کند این مسیرها را باز کند تا نشان دهد لزوماً به راه‌های آبی و مسیرهای دریایی وابستگی زیادی ندارد و اگر محاصره کشتیرانی ادامه پیدا کند، می‌تواند از طریق مرزها راه‌های دیگری برای انجام واردات پیدا کند.اما همچنان صادرات ایران، که عملاً بخش عمده آن صادرات نفت خواهد بود، محدود و مسدود باقی خواهد ماند.» آیا چنین روش‌هایی می‌توانند در برابر تحریم‌ها تاب‌آوری ایجاد کنند؟ شعله سعدی می‌گوید: «ما همین امروز به دلار ۲۵۵ هزار تومانی رسیده‌ایم. این یعنی تاب‌آوری واقعی در برابر تحریم‌ها وجود ندارد و اثر تحریم‌ها، همچنین جنگ و مسائل مرتبط با آن، بر اقتصاد ایران بسیار ویژه و مخرب است. این وضعیت عملاً اقتصاد ایران را به سمت فروپاشی می‌برد. البته بعضی‌ها معتقدند این فروپاشی اتفاق افتاده است. اقتصاد شاید تاب نیاورد؛ ولی این به این معنا نیست که جمهوری اسلامی هم نمی‌تواند تاب بیاورد. نمونه‌های متعددی داریم که اقتصادها می‌توانند فرو بپاشند، اما حکومت‌ها می‌توانند با همان اقتصاد فروپاشیده سر جای خود باقی بمانند و دوام بیاورند.» دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید او بااشاره به مورد ونزوئلا می‌افزاید: « به طور مثال این کشور در سال‌های گذشته،عملاً با قحطی مواجه شده بود. ونزوئلا نیز مانند ایران منابع عظیم نفتی و چند برابر عربستان سعودی ذخایر اثبات‌شده نفتی دارد؛ با وجود این، اقتصادش آن‌چنان فروپاشیده بود که برای مدت طولانی قحطی واقعی در کشور وجود داشت، کالا در کشور پیدا نمی‌شد، مغازه‌ها خالی بودند و مردم در آستانه گرسنگی مطلق قرار داشتند. در کشورهای دیگری در آفریقا نیز نمونه‌هایی داریم که زمانی اقتصادهای شکوفایی داشتند، اما اقتصاد فروپاشید و حکومت همچنان سر جای خود باقی ماند. من فکر می‌کنم یکی از اشتباهاتی که غرب هم انجام می‌دهد، همین است که تصور می‌کند با فشار اقتصادی می‌تواند مستقیماً بر عملکرد یک حکومت ایدئولوژیک تأثیر بگذارد.» کولبری؛ انتخاب یا بن‌بست؟ برای کسانی که کولبری می‌کنند اما، این کار یک انتخاب نیست. یکی دیگر از کولبران که پدر دو فرزند است، می‌گوید: «ما اینجا هیچ چیز نداریم کجا کارکنیم؟ نه کارخانه، نه فرصت شغلی، نه زمین مناسب برای کشاورزی، من دوماه رفتم دامداری کردم هیچ سودی نداشت، مردم ناچار می‌شوند.» او که خود نیز علاوه بر کولبری، کارگری، کار در بازار و جابه‌جایی مسافر را تجربه کرده و به گفته خودش "هر کاری را که کمترین درآمدی داشته باشد را هم انجام می‌دهد"، می‌گوید: « حالا دیگر به خاطر مشکلات جسمی و دیسک کمر نمی‌توانم مثل گذشته به طور مرتب کولبری کنم و ناچار هستم میان کارهای مختلف جابه‌جا شوم. البته مدتی است که مرزها را هم کاملا بسته‌اند و عملاً کولبری هم دیگر نمی‌شود.» در روایت هردو فرد اما بسته و دشوارتر شدن بیشتر مسیرهای مرزی به ویژه در شرایط جنگی باعث شده است بخشی از کولبران سابق به کارهای دیگری مانند کارگری یا فروش سهمیه سوخت در مرز روی بیاورند؛ به باور هردو، طرح چنین اخباری از سوی حکومت تنها برای فریب و شبیه "نشان دادن چسب زخم‌ به سرطان است" و به زعم هردو، برای مردمی که سال‌ها میان فقر و خطر کولبری مانده‌اند، مدت‌هاست چشم‌اندازی فراتر از بن‌بست‌های قدیمی دیده نمی‌شود.

آیا جمهوری اسلامی دکترین هسته‌ای خود را بازنویسی خواهد کرد؟

Tue, 29 Sep 2026 06:24:00 GMT

هم‌زمان با سکوت رهبری جدید در تکرار فتوای هسته‌ای و افزایش تهدید به خروج از ان‌پی‌تی، کارشناسان در گفت‌وگو با دویچه‌وله به این پرسش پاسخ می‌دهند: آیا قصد جمهوری اسلامی در نهایت رفتن به سمت ساخت بمب هسته‌ای است؟پرونده هسته‌ای ایران وارد یکی از حساس‌ترین و ابهام‌آمیزترین مقاطع تاریخی خود شده است؛ وضعیتی که به باور ناظران بین‌المللی، ابهام در تمایل ایران به کنار گذاشتن اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی، کاهش نظارت‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شکل‌گیری بحث‌های جدید در محافل سیاسی درباره میزان کارآمدی ابزارهای سنتی بازدارندگی ایران را بیش از همیشه برجسته کرده است. در ظاهر، سیگنال‌هایی از گرایش به دیپلماسی به گوش می‌رسد؛ مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، ۲۵ سپتامبر در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز اعلام کرد که تهران در صورت دست‌یابی به توافقی جامع در چارچوب قوانین بین‌المللی و معاهده عدم اشاعه (NPT)، حاضر است از ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی خود صرف‌نظر کرده و سطح غنی‌سازی را محدود سازد. اما در برابر این گفتمان دیپلماتیک، شواهد میدانی و مواضع مقامات نظامی و سیاسی در تهران سناریوی متفاوتی را در برابر ناظران قرار می‌دهند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران ۱۹ سپتامبر هشدار داد که رفتارهای واشنگتن و تل‌آویو زمینه‌ساز "خروج تهران از پیمان ان‌پی‌تی" است. او با بیان اینکه ایران همچنان به "فتوای هسته‌ای" علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی پایبند مانده، تاکید کرد: «نمی‌دانیم در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؛ همه‌چیز به رفتار آمریکا بستگی دارد.» تنها یک روز بعد، در ۲۰ سپتامبر، کامران غضنفری، نماینده مجلس شورای اسلامی، در موضع‌گیری بی‌پرده‌ای اعلام کرد که اگر موجودیت جمهوری اسلامی با "خطر جدی" مواجه شود، "احتمال ورود مجتبی خامنه‌ای به موضوع سلاح هسته‌ای وجود دارد." روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف ۱۹ سپتامبر با اتکا به تصاویر ماهواره‌ای گزارش داده بود که ایران در حال ساخت‌وساز و بازسازی در تاسیسات نظامی و هسته‌ای خود از جمله در سایت "طالقان ۲" در پارچین در جنوب شرقی تهران و مجتمع‌های زیرزمینی در "کوه کلنگ" در نزدیکی نطنز است؛ مراکزی که پیش‌تر هدف حملات هوایی آمریکا و اسرائيل قرار گرفته بودند و اکنون بازسازی آن‌ها گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال انتقال تجهیزات و مواد غنی‌شده به عمق زمین را افزایش داده است. در سمت مقابل، واشنگتن نیز موضع سخت‌گیرانه‌ای اتخاذ کرده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه۲۲ سپتامبر در سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل خود را بانی و مبشر صلح خواند و تاکید کرد که "هرگز اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند". جی‌دی ونس، معاون ترامپ نیز در مصاحبه با شبکه‌های نیوزمکس و فاکس‌نیوز تاکید کرد هدف واشنگتن این است که "ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند". دویچه‌وله فارسی در همین رابطه با چهار کارشناس ارشد بین‌المللی جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا، دامون گلریز، پژوهشگر روابط بین‌الملل در انستیتو ژئوپولیتیک لاهه، امید شکری، پژوهشگر ارشد انرژی در دانشگاه جرج میسون و تیم بوش، مدیرعامل گروه بردواچر (گروه مشاوره و راهکارهای اطلاعاتی-امنیتی در هلند) گفت‌وگو کرده است. بولتون: ایران هرگز از هدف دستیابی به بمب عقب ننشسته است بحث درباره دسترسی به سایت‌های نظامی و محدوده بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، همواره یکی از چالش‌برانگیزترین نقاط در پرونده هسته‌ای ایران بوده است. اگرچه توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ (برجام) محدودیت‌های زمانی و عملیاتی بر حجم و سطح غنی‌سازی ایران اعمال کرد، اما نحوه بازرسی از مراکز هسته‌ای و عدم دسترسی کامل بازرسان به برخی سایت‌های کلیدی همواره مورد انتقاد مخالفان این توافق در واشنگتن بوده است؛ انتقاداتی که در نهایت به خروج یک‌جانبه ایالات متحده از برجام در سال ۲۰۱۸ و از سوی دونالد ترامپ منجر شد. به این نکته باید اضافه کرد که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در هفتادمین نشست عمومی آژانس در وین عدم آگاهی از وضعیت ذخایر اورانیوم در ایران را مایه نگرانی جدی دانست. او ۱۴ سپتامبر گفت، این نهاد به جز بازرسی از نیروگاه هسته‌ای بوشهر در ماه ژوئن بیش از شش ماه است که هیچ فعالیت راستی‌آزمایی در این کشور انجام نداده است. در این میان، جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا و نماینده پیشین این کشور در سازمان ملل متحد، در گفت‌وگو با دویچه‌وله فارسی، مانورهای دیپلماتیک و توافقات گذشته را "پوششی بر یک استراتژی تغییرناپذیر از سوی تهران" می‌داند. او با تاکید بر اینکه برنامه تسلیحاتی ایران "هیچ‌گاه" متوقف نشده است، می‌گوید: «ایران هرگز از هدف دیرینه خود برای دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای قابل حمل و شلیک عقب‌نشینی نکرده است. هیچ مدرکی خلاف این ادعا وجود ندارد.» او به ناکارآمدی نهادهای بین‌المللی اشاره کرده و می‌افزاید: «آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هرگز به پایگاه‌های نظامی ایران، جایی که بخش‌های حیاتی مرتبط با تسلیحاتی‌سازی در آن رخ می‌دهد، دسترسی نداشته است.» بولتون در پاسخ به این سوال که در صورت خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای تبعات حقوقی و بین‌المللی آن چه خواهد بود، تصریح می‌کند ایران بیش از سی سال است که پیمان ان‌پی‌تی را نقض کرده و بنابراین خروج از آن هیچ معنا و تفاوتی نخواهد داشت. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل متحد، در نهایت تغییر شرایط در منطقه را تنها از مسیر تغییر ساختار سیاسی در ایران ممکن دانسته و تاکید می‌کند: «تنها راه درازمدت برای دستیابی به صلح و امنیت در خاورمیانه، سرنگونی حکومت در تهران است.» آیا تصمیم استراتژیک در تهران گرفته شده است؟ پس از پایان نبرد ۳۹ روزه آمریکا و اسرائيل علیه ایران در اوایل سال ۲۰۲۶ و تغییرات به وجود آمده در رأس کادر فرماندهی و سیاسی تهران با کشته شدن علی خامنه‌ای، تحرکات جدیدی در پرونده هسته‌ای ایران ثبت شد. ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل در ۹ سپتامبر و پایان مهلت ۶۰ روزه مذاکرات با آمریکا بر اساس توافق اسلام‌آباد در اواسط اوت، اکنون این پرسش در محافل تحلیلی را مطرح است که آیا جمهوری اسلامی راهی جز ساخت سلاح هسته‌ای در پیش دارد یا خیر. از نگاه برخی تحلیل‌گران، ضربات واردشده به ارکان نظامی ایران، "منطق قدیمی دفاعی" را به کلی ویران کرده است. دامون گلریز نقطه آغاز این فروپاشی را "تحولات حمله مستقیم و علنی نظامی اسرائيل به ایران" در دو سال اخیر می‌داند و معتقد است که بر خلاف تصور دونالد ترامپ از میراث خود در نابودی برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران، یک ایران دارای بازدارندگی هسته‌ای، "بزرگ‌ترین میراث سیاست خارجی دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ" خواهد بود: «حمله اسرائیل به مجتمع دیپلماتیک ایران در دمشق در آوریل ۲۰۲۴، آغاز فروپاشی دکترین بازدارندگی بود که ساخت آن سه دهه به طول انجامیده بود. از آن زمان، استراتژی امنیت ملی ایران بر دو پایه نظامی متعارف استوار بود: شبکه نیابتی منطقه‌ای شش‌ضلعی که ناکارآمدی خود را در بازدارندگی به اثبات رساند، و آرسنال هوایی متعارف (متشکل از موشک‌های بالستیک و پهپادها) که اگرچه تاکتیکی دردناک برای کشورهای عربی بود، اما از نظر استراتژیک توان لازم برای بازدارندگی در برابر حملات اسرائیل و آمریکا را نداشت.» گلریز با اشاره به وقایع نظامی سال ۲۰۲۶ و ترور رهبر سابق ایران می‌افزاید: «در فوریه ۲۰۲۶، تهران با یک جنگ حیاتی مواجه شد؛ نبردی که تاسیسات هسته‌ای ایران را مدفون کرد و دانشمندان کلیدی به همراه دست‌کم پنج سطح از ارشدترین مقامات نظامی و امنیتی کشور را هدف قرار داد. کشته‌شدن علی خامنه‌ای تهران را با یک پرسش بنیادین مواجه کرد: آیا خامنه‌ای، به‌عنوان اصلی‌ترین مانع دستیابی ایران به بمب هسته‌ای، دیگر جایگاه و نقش بازدارندگی خود را از دست داده است؟» به گفته پژوهشگر مدرسه عالی لاهه، "کشتن رهبر جمهوری اسلامی" نشان داد که از نظر اسرائیل، نهاد روحانیت دیگر آن مرجعیتی را ندارد که بتواند جلوی فرماندهان نظامی خواهانِ بازدارندگی هسته‌ای را بگیرد: «از طرفی این که ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا در سال ۲۰۲۵ نشان ‌داد علی خامنه‌ای برنامه ساخت سلاح را که در سال ۲۰۰۳ معلق کرده بود، هرگز "دوباره" مجاز نکرده است، دیگر اهمیتی نداشت؛ چرا که اگر این ارزیابی هنوز تعیین‌کننده بود، موافقت آمریکا با ترور او اقدامی کاملا غیرعقلانی محسوب می‌شد.» به زعم گلریز، نه فقط مواجه‌های مستقیم نظامی بلکه به ویژه "گستاخی اسرائيل در ترور رهبری ایران" بود که مفهوم گذشته امنیت ملی و بازدارندگی استراتژیک را در این کشور واژگون کرد و فراخوان‌ها برای تجدیدنظر در دکترین هسته‌ای را "تقویت" کرد. فتوای مذهبی در ترازو؛ از حرام مطلق تا دکترین جدید موضع رسمی فتوای مذهبی ممنوعیت ساخت و استفاده از سلاح‌های هسته‌ای، همواره یکی از محورهای کلیدی استدلال دیپلماتیک تهران در تعاملات بین‌المللی و بازرسی‌های آژانس بوده است؛ حکمی شرعی که نخستین‌بار در اواسط دهه ۱۳۸۰ خورشیدی مطرح و در سال ۱۳۹۸ (۲۰۱۹) نیز صریحا از سوی علی خامنه‌ای به‌عنوان خط قرمز لایتغیر فقهی و امنیتی جمهوری اسلامی مورد تاکید مجدد قرار گرفت. تهران همواره با استناد به این حکم شرعی در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، بر "صلح‌آمیز بودن" برنامه هسته‌ای خود تاکید کرده است. با این حال، کشورهای غربی و ناظران بین‌المللی همیشه میان یک حکم مذهبی و تصمیم‌های عملیاتی نظامی تفاوت قائل شده‌اند. اکنون نیز با تحولات جدید در تهران و سکوت رهبری جدید در تکرار این فتوا، کارشناسان می‌پرسند آیا این خط قرمز شرعی همچنان پابرجاست یا جای خود را به نیازهای جدید امنیتی داده است؟ دامون گلریز اهمیت فعلی این فتوا را چنین تحلیل می‌کند: «اگر فتوا یا تحریم از سوی علی خامنه‌ای مبنی بر اینکه "ساخت و انباشت بمب هسته‌ای نادرست و استفاده از آن حرام است" منطقی‌ترین استدلال در برابر ترور خودش و علیه تهدید وجودی برای حکومت بود، آن استدلال اکنون پوچ و بی‌معنا شده است. حالا استدلال معکوس صادق است: ساخت و انباشت سلاح‌های هسته‌ای به منطقی‌ترین پایه برای بازسازی بازدارندگی در برابر جنگ بعدی تبدیل شده است.» تیم بوش اما با اشاره به "سکوت رهبری جدید و هم‌زمانی آن با مواضع تند نظامیان در تهران" می‌گوید: «این نکته قابل توجه است که مجتبی خامنه‌ای، فتوای پدرش در ممنوعیت سلاح‌های هسته‌ای را تکرار نکرده است. به‌ویژه اگر این موضوع را کنار اظهارات مقامات امنیتی نظیر محسن رضایی در اوت ۲۰۲۶ بگذاریم که گفت سلاح هسته‌ای ارزان‌تر و موثرتر از صدها فروند جنگنده اف ۳۵ است.» به گفته این کارشناس، در حال حاضر "مدرک قطعی برای تغییر در دکترین وجود ندارد"، اما مخالفان آن در تهران اکنون "به‌مراتب ضعیف‌تر" شده‌اند. از جنجال‌های کلامی تا واقعیت زمین در مقابل این دیدگاه، سایر کارشناسان تاکید دارند که نباید مباحث نظری و جنجال‌های سیاسی را با "تصمیم قطعی عملیاتی" اشتباه گرفت. امید شکری در این رابطه بر "عدم وجود مستندات اطلاعاتی" دست می‌گذارد و می‌گوید: «هیچ مستند و تایید رسمی مبنی بر اینکه ایران تصمیم قطعی برای ساخت سلاح هسته‌ای گرفته یا بازدارندگی مستقیم هسته‌ای را جایگزین دکترین قبلی خود کرده باشد، در دست نیست.» به گفته او، آنچه تغییر کرده، "جدی‌تر شدن مناظره‌ها در میان تصمیم‌گیرندگان در تهران" پیرامون کارآمدی ماندن در وضعیت "آستانه هسته‌ای" است و این دیدگاه در تهران تقویت شده که قابلیت آستانه به تنهایی بازدارنده نیست: «با این حال، باید حساب این مباحث استراتژیک را از وضعیت عینی و روی زمین برنامه هسته‌ای جدا کرد. ارزیابی عمومی جامعه اطلاعاتی آمریکا در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد ایران از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵ اقدامی برای بازسازی ظرفیت‌های غنی‌سازی خود نکرده است.» دقیق‌ترین ارزیابی به عقیده امید شکری این است که بگوییم فشارها در تهران برای "تجدیدنظر در دکترین هسته‌ای" افزایش یافته، اما انتقال رسمی به سمت بازدارندگی مستقیم هسته‌ای هنوز "تثبیت و اثبات" نشده است. تیم بوش نیز با صحه گذاشتن بر "کور شدن ابزارهای راستی‌آزمایی بین‌المللی" از جمله عدم امکان آژانس برای بازدید از مراکز هسته‌ای، تاکید می‌کند که ادعا در مورد قطعیت ایران برای دستیابی به این سلاح بیشتر "جنبه سیاسی" دارد: « اگر دیده‌بان هسته‌ای جهان توانایی رصد اورانیوم غنی‌شده را ندارد، هیچ سازمان اطلاعاتی و جاسوسی هم نمی‌تواند صادقانه ادعا کند که ایران تصمیم نهایی را برای ساخت بمب گرفته است یا خیر. کسانی که با اطمینان کامل می‌گویند "آن‌ها تصمیمشان را گرفته‌اند" یا بلوف می‌زنند، یا بیشتر در حال پیشبردن دستور کار سیاسی خود هستند: تندروهای ایرانی از یک سو و تندروها در اسرائیل و آمریکا از سوی دیگر.» اما به عقیده دامون گلریز، معضل تهران دیگر تنها این نیست که چگونه بدون فروپاشی داخلی، صلح خارجی را تامین کند؛ بلکه این است که چگونه پس از ناکارآمدی دکترین قدیمی بازدارندگی (مبتنی بر گروه‌های نیابتی و موشک‌ها) و آشکار شدن شکاف اعتبار در "وضعیت آستانه هسته‌ای"، یک "مفهوم امنیتی تازه" خلق کند. او همچنین تناقض در ادبیات کاخ سفید را متذکر شده و می‌افزاید: «ترامپ هر هفته تکرار می‌کند که "ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد"، در حالی که هم‌زمان اصرار دارد که این برنامه در سال گذشته "منهدم و نابود" شده است. هر دوی این گزاره‌ها نمی‌تواند درست باشد. این تناقض نشان می‌دهد که واشنگتن می‌داند تصمیم استراتژیک گرفته شده و تنها مرحله اجرا باقی مانده است.» آیا بمب هسته‌ای برای ایران مصونیت می‌آورد؟ اما آیا دستیابی به کلاهک هسته‌ای واقعا نقطه‌پایانی بر تهدیدات خارجی ایران خواهد بود، یا تهران را در خطرناک‌ترین فاز امنیتی تاریخ خود قرار می‌دهد؟ پاسخ به این پرسش، خاستگاه یکی از بنیادی‌ترین مجادلات میان استراتژیست‌های بین‌المللی است؛ شکافی عمیق میان کسانی که "چتر هسته‌ای" را "تنها ضامن بقا" در خاورمیانه جدید می‌دانند و تحلیلی‌هایی که هشدار می‌دهند فاز انتقالی رسیدن به بمب، می‌تواند درست همان جرقه‌ای باشد که حمله پیش‌دستانه نهایی را کلید می‌زند. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید دامون گلریز دستیابی به کلاهک هسته‌ای را ابزاری برای "جلوگیری از فروپاشی کامل حکومت" می‌داند، اگرچه توان آن را برای مهار تمام درگیری‌ها محدود می‌بیند: «بازدارندگی هسته‌ای مانع جنگ‌های متعارف محدود یا تهاجم بعدی نخواهد شد، اما از جنگ‌های همه‌جانبه و وجودی جلوگیری خواهد کرد.» گلریز همچنین به ابعاد سیاسی داخلی آن اشاره کرده و می‌گوید: «مجتبی خامنه‌ای به عنوان قدرتمندترین رهبر شیعه در قرن بیست‌ویکم که از دل یک جنگ وجودی برآمد، می‌تواند بازدارندگی هسته‌ای را به ابزاری برای دفاع از امت شیعه (به عنوان پایگاه سیاسی خود) تبدیل کند.» در مقابل، دکتر امید شکری به خطرات مرگ‌بار در مرحله انتقالی یعنی فاصله میان اتخاذ تصمیم تا ساخت و عملیاتی کردن بمب اشاره می‌کند: «سلاح هسته‌ای بی‌تردید هزینه هرگونه حمله‌ای را که با هدف براندازی یا نابودی حکومت طراحی شده باشد، به‌شدت بالا می‌برد؛ اما "مصونیت مطلق" به ارمغان نمی‌آورد.» به گفته او، ابعاد بازدارندگی چنین سلاحی مستقیما به این بستگی دارد که کشور دارنده تا چه حد توانایی حفاظت از زاغه‌ها و تجهیزات خود و ارائه یک تهدید تلافی‌جویانه باورپذیر را داشته باشد: «علاوه بر این، مسیر دستیابی به بمب به‌شدت پرریسک است. ایران ممکن است درست در میانه تلاش برای ساخت سلاح و پیش از رسیدن به یک بازدارنده مطمئن و عملیاتی، هدف اقدام نظامی قرار گیرد. تصمیم به تسلیحاتی‌سازی، ریسک تشدید تحریم‌ها، انزوای بیشتر و ترغیب سایر کشورهای منطقه به سمت گزینه‌های هسته‌ای را نیز به همراه دارد.» تیم بوش با تحلیل مکانیسم تحریم‌ها و وضعیت فعلی ایران، صحبت‌های شکری را تکمیل کرده و هشدار می‌دهد که ابهام هسته‌ای دیگر "کارکرد حمایتی" ندارد: «خطرناک‌ترین زمان، شکاف و فاصله میان "داشتن مواد هسته‌ای کافی" و "داشتن یک بمب واقعی و آزمایش‌شده" است؛ این دقیقا همان زمانی است که احتمال حمله پیش‌دستانه دیگر کشورها به بالاترین حد می‌رسد. بنابراین، یک سلاح هسته‌ای ممکن است روزی از ایران محافظت کند، اما این چشم‌انداز، دور و نامطمئن است.» ارزیابی نشانه‌های عینی و شکاف در ساختار قدرت در حالی که اتکا بر سیگنال‌های کلامی در ادبیات بازدارندگی، تاریخی طولانی در دیپلماسی هسته‌ای تهران دارد، ورود این اظهارات از جمله "تهدید به خروج از ان‌پی‌تی" از سوی مقاماتی چون محسن رضایی، ناظران را با این پرسش اساسی رو به رو کرده است: آیا این اظهارات مانورهای محاسبه‌شده برای بازسازی اهرم چانه‌زنی روی میز مذاکره‌اند، یا نشانه‌هایی عینی از یک تغییر ساختاری و اجماع در اتاق‌های تصمیم‌گیری تهران؟ تیم بوش بر این باور است که تعدد سیگنال‌ها ناشی از تزلزل و چندپارگی در مراکز تصمیم‌گیری ایران است و می‌تواند روندی خطرناک و ناخواسته ایجاد کند: «مقامات نظامی تهران از تهدید به خروج از ان‌پی‌تی به عنوان اهرم فشار استفاده می‌کنند، چون واقعا به آن اعتقاد دارند. دیدگاه شخص من این است که این شکاف داخلی، از منظر ریسک و خطر، مهلک‌تر از یک بلوف شفاف است و تندروها ممکن است بتوانند آن را به یک واقعیت عینی روی زمین تبدیل کنند.» اما اگر تهدیدات اخیر مقامات ایرانی در خصوص خروج از معاهده عدم اشاعه عملی شود، به عقیده تحلیلگران، پرونده هسته‌ای ایران وارد حادترین مرحله حقوقی و امنیتی خود خواهد شد. طبق ماده ۱۰ این معاهده، هر کشوری که قصد خروج دارد باید پیش‌نویس اطلاعیه‌ای ۳ ماهه به شورای امنیت ارائه داده و ظروف و دلایل استثنایی خود را تشریح کند؛ در طول این ۹۰ روز، آن کشور متعهد به اجرای مفاد پیمان باقی می‌ماند. امید شکری البته متذکر می‌شود که خروج از ان‌پی‌تی به تنهایی مدرکی بر اتخاذ تصمیم نهایی برای ساخت سلاح هسته‌ای نیست و خودبه‌خود به اقدام نظامی یا تحریم‌های جدید منجر نمی‌شود؛ اما قطعا بحران دیپلماتیک را وارد فاز عمیق‌تری کرده و سؤالات سرنوشت‌سازی را درباره آینده بازرسی‌ها و مواد هسته‌ای ایران مطرح خواهد ساخت. دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید تیم بوش نیز تاکید می‌کند که برخلاف تجربه خروج کره شمالی از این معاهده در سال ۲۰۰۳، خروج ایران در شرایط فعلی می‌تواند بلافاصله ماشه یک اقدام عاجل نظامی را بکشد: «اگر ایران واقعا از پیمان خارج شود، اسرائیل و ایالات متحده با پاسخی نظامی، سریع‌تر و سخت‌تر از آنچه در جریان خروج کره شمالی در سال ۲۰۰۳ دیدیم، با آن برخورد خواهند کرد.» پرونده هسته‌ای ایران اکنون بر سر یک دو راهی سرنوشت‌ساز قرار گرفته است: ماندن در چارچوب‌های بین‌المللی یا عبور نهایی از آستانه تسلیحاتی با پذیرش هزینه‌های سنگینِ خروج از پیمان‌های جهانی. در این میان، بزرگ‌ترین مجهول معامله تنها یک چیز است؛ اینکه آیا تصمیم استراتژیک برای ساخت بمب هسته‌ای در اتاق‌های تاریک قدرت اتخاذ شده، یا آمریکا و اسرائیل پیشتر با یک حمله نظامی وسیع، بازی را کلا برهم خواهند زد و سناریو را تغییر خواهند داد؟

جایزه حقوق بشری واتسلاو هاول به نسرین ستوده اعطا شد

Mon, 28 Sep 2026 13:40:00 GMT

نسرین ستوده به عنوان نخستین زن ایرانی برنده جایزه حقوق بشری واتسلاو هاول شد. این وکیل و فعال حقوق بشر ابراز امیدواری کرد که "روزی خورشید آزادی" بر ایران نیز بتابد.نسرین ستوده، وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر، به عنوان نخستین زن ایرانی، جایزه حقوق بشری واتسلاو هاول را دریافت کرد. شورای اروپا امروز دوشنبه ۲۸ سپتامبر (۶ مهر) در استراسبورگ اعلام کرد نسرین ستوده که علیه مجازات اعدام و حجاب اجباری زنان در ایران فعالیت می‌کند، به پاس تلاش‌هایش "با وجود بازداشت‌های مکرر، محکومیت‌های طولانی‌مدت به حبس و خطرات شخصی قابل توجه" برای دریافت این جایزه برگزیده شده است. این وکیل ۶۳ ساله در پیامی ویدیویی به مناسبت دریافت این جایزه، ابراز امیدواری کرده است که ایران به "آزادی" دست یابد. دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید شورای اروپا همچنین اعلام کرد که ستوده وکالت فعالان، روزنامه‌نگاران، اعضای اقلیت‌ها و نیز کودکانی را بر عهده داشته است که در ایران با خطر اعدام روبه‌رو بوده‌اند. این فعال حقوق بشر پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۲ جایزه ساخاروف برای آزادی اندیشه را که از سوی پارلمان اروپا اعطا می‌شود، دریافت کرده بود. مهراوه خندان، دختر نسرین ستوده، جایزه واتسلاو هاول را در استراسبورگ به نمایندگی از مادرش دریافت کرد. پیام ویدیویی ستوده نسرین ستوده که فروردین‌ماه گذشته از سوی مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شده بود، کمی بیش از یک ماه بعد با قرار وثیقه آزاد شد. تاکنون مشخص نشده که اتهام او چه بوده است. ستوده در گذشته نیز چندین بار بازداشت شده بود. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله این وکیل دادگستری در پیامی ویدیویی از تهران در واکنش به دریافت این جایزه گفت: «در چنین لحظاتی، مبارزات گذشته‌مان، آرمان‌های مشترکمان و مردمی را به یاد می‌آوریم که در سراسر جهان از ما حمایت می‌کنند.» ستوده افزود: «روزی خورشید آزادی بر سرزمین ما نیز خواهد تابید.» نامزدهای امسال دریافت جایزه شورای اروپا هر سال با اعطای این جایزه از نمایندگان جامعه مدنی که برای حقوق بشر در اروپا یا فراتر از آن تلاش می‌کنند، تقدیر می‌کند. سال گذشته ماکسیم بوتکویچ، روزنامه‌نگار اوکراینی، این جایزه را دریافت کرده بود. امسال علاوه بر ستوده، مسیح علی‌نژاد، روزنامه‌نگار، فعال حقوق زنان و از فعالان علیه حجاب اجباری، و مارتا پاردَوی، رئیس مشترک بخش مجارستان کمیته هلسینکی برای دفاع از حقوق بشر، نامزد دریافت این جایزه بودند. پاردوی به پناهجویان مشاوره حقوقی رایگان ارائه می‌دهد. این جایزه به نام واتسلاو هاول، رئیس جمهور پیشین جمهوری چک و مخالف سیاسی رژیم کمونیستی چکسلواکی سابق که در سال ۲۰۱۱ درگذشت، نام‌گذاری شده است. جایزه حقوق بشری واتسلاو هاول از سال ۲۰۱۳ هر سال از سوی مجمع پارلمانی شورای اروپا اعطا می‌شود و مبلغ آن ۶۰ هزار یورو است.

فشار آمریکا بر عمان برای قطع روابط با ایران

Tue, 2 Jun 2026 14:37:00 GMT

عمان که سال‌ها نقش میانجی میان ایران و غرب را داشته و سیاست بی‌طرفی خود را حفظ کرده است، حالا از سوی آمریکا برای کاهش یا قطع روابط با ایران تحت فشار است. با وجود تنش‌ها اما طرح جدی برای اقدام نظامی علیه عمان وجود ندارد.روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از مقام‌های دولتی آمریکا و کشورهای عربی، مدعی شده است، "دونالد ترامپ موضع بی‌طرفانه عمان در قبال ایران را به عنوان رفتاری خصمانه نسبت به ایالات متحده تلقی می‌کند و گفته شده، واشنگتن در حال اعمال فشار بر این کشور حوزه خلیج فارس است تا موضع خود را به نفع ایالات متحده تغییر دهد و روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کند." عمان در سیاست خارجی خود طی دهه‌های گذشته رویکردی مبتنی بر "بی‌طرفی فعال" و میانجی‌گری اتخاذ کرده است. این کشور هم‌زمان روابط نزدیک امنیتی و نظامی با ایالات متحده دارد و در کنار آن، کانال‌های دیپلماتیک باز و پایدار با ایران را حفظ کرده است. عمان یکی از معدود کشورهای عربی است که حتی در دوره‌های تنش شدید میان تهران و واشنگتن، ارتباط مستقیم خود با ایران را قطع نکرد. نقش میانجی‌گرانه عمان میان ایران و غرب در آغاز درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران، مقام‌های عمانی تلاش کردند یک کانال ارتباطی غیررسمی با تهران ایجاد کنند. به گفته مقام‌های دولت‌های عربی، این اقدام به کشورهای حاشیه خلیج فارس کمک کرد تا مسیرهای هوایی خود را دوباره بازگشایی کنند. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید در طول درگیری‌ها نیز ایران در مقایسه با دیگر کشورهای همسایه، توان نظامی بسیار کمتری علیه عمان به کار گرفت. پیش از آغاز حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران نیز عمان نقش میانجی غیررسمی را ایفا کرده بود. از جمله در سال‌های گذشته، این کشور در تسهیل مذاکرات محرمانه میان ایران و آمریکا که به توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ منجر شد، نقش واسطه‌ای مهمی داشت که باعث شد مسقط در نگاه بسیاری از بازیگران منطقه‌ای به‌عنوان یک کانال ارتباطی قابل اعتماد میان ایران و غرب شناخته شود. از نظر اقتصادی نیز روابط ایران و عمان نسبت به سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس باثبات‌تر بوده است. دو کشور همکاری‌هایی در حوزه انرژی، تجارت مرزی و استفاده از بنادر داشته و دارند، هرچند حجم این روابط در مقایسه با شرکای بزرگ‌تر عمان محدود است. تنش‌های تازه بر سر نقش احتمالی عمان در تنگه هرمز در مقابل، عمان یکی از شرکای امنیتی ایالات متحده در منطقه محسوب می‌شود و آمریکا از زیرساخت‌های نظامی در خاک این کشور برای عملیات منطقه‌ای و لجستیکی استفاده می‌کند. دو کشور همچنین همکاری‌های امنیتی و نظامی طولانی‌مدتی دارند. با این حال، عمان برخلاف برخی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، معمولا در تنش‌های منطقه‌ای موضع‌گیری تند علیه ایران اتخاذ نکرده است. بنا بر گزارش وال‌استریت ژورنال، این موضوع عمان را در حفظ "بی‌طرفی تزلزل‌ناپذیر" مصمم‌تر کرده است، هرچند اکنون به نظر می‌رسد این رویکرد علیه این سلطان‌نشین واقع در سواحل جنوب شرقی شبه‌جزیره عربستان عمل می‌کند. این سیاست دوگانه باعث شده عمان از یک سو در نگاه برخی بازیگران غربی به‌عنوان کانال ارتباطی مفید با ایران و از سوی دیگر در نگاه برخی کشورهای عربی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی به‌عنوان کشوری بیش از حد نزدیک به تهران تلقی شود. با این حال، خود عمان این رویکرد را بخشی از راهبرد بقا و حفظ ثبات منطقه‌ای در یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپولیتیکی جهان یعنی تنگه هرمز می‌داند. از همین روست که در روزهای گذشته، دولت آمریکا تهدید کرده است که ممکن است تحریم‌هایی علیه عمان وضع کند و حتی این کشور را هدف حمله قرار دهد. جرقه این تنش، ارزیابی یک نهاد اطلاعاتی بود که مدعی شده بود "سلطنت عمان قصد دارد در تلاش‌های ایران برای دریافت عوارض عبور از تنگه هرمز مشارکت کند". اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا چندی پیش در این‌باره در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «عمان باید به‌ویژه آگاه باشد که وزارت خزانه‌داری آمریکا با قاطعیت علیه هر فرد یا نهادی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در دریافت عوارض برای عبور از این تنگه مشارکت داشته باشد، اقدام خواهد کرد.» واکنش‌ها و ارزیابی‌های متناقض درباره احتمال درگیری دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده در اواخر ماه مه سال میلادی جاری گفت: «این‌ها آب‌های بین‌المللی هستند و عمان باید مانند بقیه کشورها رفتار کند، در غیر این صورت مجبور خواهیم شد آنها را بمباران کنیم.» در حالی که عمان هرگونه قصد و نیتی از این دست را رد کرد، تهران در واکنش به "تهدیدهای مقام‌های آمریکایی" همبستگی خود را با این کشور اعلام کرد. سانام وکیل، مدیر بخش خاورمیانه در اندیشکده بریتانیایی چتم‌هاوس که در حوزه سیاست بین‌الملل فعالیت می‌کند، به وال‌استریت ژورنال گفته است: «تهدید دولت ترامپ نشان‌دهنده این دیدگاه در برخی محافل آمریکایی است که عمان با ایران همسو و همدل است.» اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله اما حالا تعامل عمان با ایران نه‌تنها در ایالات متحده، بلکه در میان متحدان منطقه‌ای آمریکا نیز موجب نارضایتی شده است؛ به‌ویژه عربستان سعودی و امارات متحده عربی که عمان را بیش از حد نزدیک و همسو با ایران می‌دانند. با این حال، وزارت اطلاع‌رسانی عمان تاکنون از اظهارنظر درباره فشارهای آمریکا و درخواست برای قطع روابط با ایران خودداری کرده است. عبدالله الحراصی، وزیر اطلاع‌رسانی عمان تنها اعلام کرد: «عمان آماده است تا با ایالات متحده و تمامی شرکای مسئولیت‌پذیر در جهت تقویت ثبات، دفع هرگونه اختلال و حفظ منافع راهبردی مشترکمان همکاری کند.» از سوی دیگر، به گفته مقام‌های عربی که با وال‌استریت ژورنال گفت‌وگو کرده‌اند، مسئولان دولت عمان از این خصومت ناگهانی ایالات متحده شوکه شده‌اند و در حال حاضر در تلاش‌اند پاسخی مناسب به آن پیدا کنند. همچنین به گفته مقام‌های آمریکایی، با وجود اظهارات ترامپ، هیچ طرح جدی برای حمله به این عمان به دلیل روابطش با ایران وجود ندارد.

اعلام وضعیت اضطراری بین‌المللی در پی شیوع بیماری ابولا

Sun, 17 May 2026 09:31:00 GMT

شیوع بیماری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا ممکن است بیشتر از حد تصور باشد. سازمان جهانی بهداشت در این‌باره (WHO) هشدار جهانی صادر کرده است. در مناطق درگیر با این بیماری، تاکنون ۸۰ تن جان خود را از دست داده‌اند.سازمان جهانی بهداشت (WHO) به دلیل شیوع بیماری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا، "وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با اهمیت بین‌المللی" اعلام کرده است. این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد در ژنو، با این اقدام قصد دارد از جمله کشورهای همسایه را در وضعیت هشدار بالا قرار داده و حمایت‌های جامعه بین‌المللی را بسیج کند. با این حال، سازمان جهانی بهداشت تصریح کرد که این یک "هشدار همه‌گیری جهانی" (پاندمی) نیست. گزارش شده است که تاکنون ۸ مورد تاییدشده و ۲۴۶ مورد مشکوک به این بیماری تب‌دار و خطرناک در استان "ایتوری" در شمال شرقی کنگو شناسایی شده است. علاوه بر این، یک مورد ابتلا نیز در شهر "کینشاسا"، پایتخت کنگو که فاصله زیادی با کانون بیماری دارد، تایید شده است. همچنین دو فرد مبتلا از کنگو به اوگاندا سفر کرده‌اند. سازمان جهانی بهداشت از مرگ ۸۰ فرد مشکوک به ابولا در استان ایتوری تا این لحظه خبر داده است. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله "شیوع بیماری می‌تواند بسیار وخیم‌تر از آمارهای اعلام‌شده باشد" سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد که روند رو به رشد موارد مشکوک و فوت‌شدگان در ایتوری نشان می‌دهد "احتمالا" این شیوع بسیار وخیم‌تر از آن چیزی است که تاکنون شناسایی و گزارش شده است. به همین دلیل، خطر قابل‌توجهی برای گسترش محلی و منطقه‌ای این ویروس وجود دارد. استان ایتوری با سودان جنوبی نیز هم‌مرز است. علاوه بر این، منطقه بحران‌زده با شرایط امنیتی شکننده، بحران انسانی و جابجایی گسترده جمعیت مواجه است. هنوز هیچ واکسن تاییدشده‌ای برای سویه "بوندیبوگیو" ویروس ابولا که عامل این شیوع است، وجود ندارد؛ به همین دلیل این وضعیت یک "رویداد استثنایی" تلقی می‌شود. بیماری عفونی و تهدیدکننده حیات این، هفدهمین شیوع بیماری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو از سال ۱۹۷۶ تاکنون به شمار می‌رود. به گفته مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آفریقا (Africa CDC)، پیش از این تنها دو بار شیوع سویه بوندیبوگیو رخ داده بود: در سال ۲۰۰۷ در اوگاندا با ۳۷ کشته و در سال ۲۰۱۲ در کنگو با ۲۹ کشته. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید ابولا یک بیماری عفونی، واگیردار و تهدیدکننده حیات است. این ویروس از طریق تماس بدنی و تماس با مایعات بدن منتقل می‌شود. در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵، شیوع سویه زئیر در غرب آفریقا جان بیش از ۱۱ هزار نفر را گرفت. در آخرین شیوع ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو که بین سپتامبر و دسامبر ۲۰۲۵ در استان جنوب غربی کاسای رخ داد، ۴۵ نفر جان باختند.

متخصص بیماری‌های عفونی: ویروس هانتا تهدید جدی برای اروپا محسوب نمی‌شود

Sat, 9 May 2026 14:48:00 GMT

مرگ سه نفر از مسافران یک کشتی تفریحی در آب‌های اقیانوس اطلس بر اثر ابتلا به ویروس هانتا باعث نگرانی بسیاری شده است. با این وجود یک متخصص بیماری‌های عفونی اعلام کرده است، این ویروس تقریبا هیچ خطری برای اروپا نیست.روبرت کراوزه (Robert Krause) متخصص برجسته اهل اتریش در زمینه بیماری‌های عفونی به سوالات سرویس خبری آنلاین شبکه دوم تلویزیون آلمان، ZDFheute پاسخ داده و آنچه تاکنون درباره ویروس هانتا باید دانست را شرح داده است. این متخصص بیماری‌های عفونی با بیان اینکه ویروس هانتای آند (Andes-Hantavirus) یک نوع خاص از ویروس هانتا است که در آمریکای جنوبی، به‌ویژه در آرژانتین و شیلی وجود دارد، تاکید کرد، " این ویروس در اروپا وجود ندارد." اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله سازمان بهداشت جهانی نیز پیش‌تر اعلام کرد، "منشا اولیه آلودگی احتمالا از سفرهای قبلی مسافران به آرژانتین و شیلی بوده و سپس در داخل کشتی تقریحی گسترش یافته است." کراوزه می‌گوید: «در اینجا با یک ویروس هانتا از نوع موسوم به "دنیای جدید" سروکار داریم. برای مثال در آمریکای شمالی نیز چنین ویروس‌های هانتای متعلق به دنیای جدید وجود دارند که به آنها ویروس‌های "سین نومبره" (Sin-Nombre) گفته می‌شود.» ویژگی این ویروس‌های هانتا این است که در مقایسه با ویروس‌های هانتایی که در اروپا وجود دارد، دوره‌های بیماری شدیدتری ایجاد می‌کند و خطرناکتر است. احتمال انتقال انسان به انسان وجود دارد سازمان جهانی بهداشت از احتمال انتقال انسان به انسان این ویروس خبر داده که نگرانی‌ها درباره شیوع این ویروس در فضاهای بسته را بیشتر کرده است. روبرت کراوزه در این باره می‌گوید: «در صورت ابتلا به این ویروس‌، بیماری‌ای ایجاد می‌شود که "سندرم قلبی-ریوی ویروس هانتا" نام دارد. این یک اصطلاح پزشکی و توصیف‌گر این است که اختلالی در عملکرد ریه ایجاد می‌شود. این وضعیت منجر به نارسایی ریوی و همچنین نارسایی قلبی می‌شود؛ یعنی از کار افتادن دو ارگان حیاتی بدن.» به گفته کراوزه "اگر چنین بیماری‌ای رخ دهد، باید نارسایی ریوی به‌صورت مکانیکی درمان یا با دستگاه تنفس مصنوعی پشتیبانی شود تا این مرحله دشوار بیماری عفونی حاد پشت سر گذاشته و امکان زنده ماندن فراهم شود." به گزارش رویترز، تاکنون در پی شیوع ویروس هانتا در کشتی تقریحی کروز، ابتلای شش نفر به طور قطعی تایید شده و دو مورد مشکوک دیگر نیز تحت نظر هستند؛ این در حالی است که تاکنون سه نفر از مبتلایان جان خود را از دست داده‌اند. هیچ درمانی که مستقیما علیه این ویروس‌ موثر باشد، وجود ندارد ابتلای این افراد به ویروس هانتا در حالی است که برای این عفونت ویروسی هیچ داروی مستقیمی که علیه خود ویروس‌ها موثر باشد، وجود ندارد. بنا به گفته روبرت کراوزه، متخصص برجسته اهل اتریش، آزمایش‌هایی تاکنون با چندین دارو انجام شده که می‌توانند بیماری را مهار کنند اما اینها، داروهایی هستند که تنها می‌توانند مانع از خروج مایعات به درون ریه شده یا بر آن تاثیر بگذارند. کراوزه توضیح می‌دهد: «با این داروها می‌توان روند بیماری را تا حدی تضعیف کرد؛ ما نیز گاهی اوقات در موارد شدید عفونت‌های ویروس هانتا که در اروپا یافت می‌شود و در مقایسه با عفونت‌های ویروس هانتا در آمریکا نادر است، این کار را انجام می‌دهیم اما متاسفانه در حال حاضر هیچ درمانی که مستقیما علیه این ویروس‌ موثر باشد وجود ندارد و تنها تسکین علائم امکان‌پذیر است.» این متخصص بیماری‌های عفونی همچنین درباره احتمال گسترش این گونه از ویروس هانتا در اروپا گفت: «این ویروس در اروپا اصلا گسترش نخواهد یافت زیرا در مورد افرادی که از قبل مشخص شده به آن مبتلا هستند، می‌توان اقدامات احتیاطی انجام داد. برای این منظور، در بیمارستان‌ها پروتکل‌های مشخصی وجود دارد تا از انتقال چنین عفونت‌هایی به کارکنان یا افرادی که از این بیماران مراقبت می‌کنند، جلوگیری شود.» با وجود اینکه این ویروس همراه با این کشتی تفریحی به اروپا وارد شده است اما بنا به گفته کراوزه "ناقل این نوع از ویروس‌ هانتا در اروپا وجود ندارد، چرا که این ناقل، گونه خاصی از جوندگان یعنی موش برنج (Reisratte) است که در اروپا یافت نمی‌شود و به همین دلیل، ویروس نمی‌تواند در اروپا بیشتر گسترش یابد." موردی از ابتلا به ویروس هانتا در ایران گزارش نشده است در ایران نیز قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت و مینو محرز، متخصص بیماری‌های عفونی و پزشکی اعلام کرده‌اند، هیچ موردی از ابتلا به ویروس هانتا در کشور گزارش نشده است. رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت اعلام کرده است: «وزارت بهداشت گزارشات بین‌المللی مربوط به هانتا ویروس را رصد می‌کند و در داخل کشور نیز برای هر حادثه مشکوک بیولوژیک بیماری‌های واگیر آمادگی و پاسخ خود را حفظ می‌کنیم اما تاکنون این بیماری به عنوان یک اضطرار یا پاندمی اعلام نشده است.» دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید مینو محرز، متخصص بیماری‌های عفونی و پزشکی نیز گفته است: «ویروس هانتا مثل کوید نیست که فوری جهانی شود و مردم نگران باشند چرا که سرایت انسان به انسان آن خیلی نادر است.» علائم اولیه ابتلا به ویروس هانتا معمولا شبیه آنفلوآنزا است و شامل تب، سردرد، درد عضلانی، خستگی و گاهی تهوع و استفراغ می‌شود. در موارد شدیدتر، بیماری می‌تواند به مشکلات جدی‌تری مانند اختلال عملکرد کلیه یا سندرم قلبی-ریوی منجر شود که در آن ریه‌ها دچار تجمع مایع و نارسایی تنفسی می‌شوند.

ترامپ در میانه جنگ با ایران: هدف بعدی کوبا است

Sat, 28 Mar 2026 15:46:00 GMT

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با عبور از پرونده ونزوئلا و در حالی که آتش جنگ با ایران را در خاورمیانه شعله‌ور نگه داشته، اکنون پیکان حملات خود را به سمت کوبا نشانه رفته است. او تهدید کرد: «کوبا هدف بعدی است.»دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده در جریان یک سخنرانی‌ بدون ارائه جزئیات مشخص اعلام کرد، هدف بعدی او کوبا است. این در حالی است که پیش‌تر میگل دایاز-کانل، رئیس‌ جمهور کوبا به تهدیدهای او مبنی بر تصرف این کشور پاسخ داده و گفته بود، "اگر ایالات متحده تلاش کند کشور را تصرف کند، با مقاومت تسلیم‌ناپذیر روبه‌رو خواهد شد." به گزارش به گزارش شبکه خبری "ان‌تی‌وی" آلمان، اظهارات جدید رئیس‌جمهور ایالات متحده در روز ۲۷ مارس (۷ فروردین) تنش‌ها میان آمریکا و کوبا را بار دیگر تشدید کرده است. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله او در جریان سخنرانی خود در میامی در حالی از کوبا به عنوان هدف بعدی خود نام برد که پیش از آن، درباره موفقیت‌های نظامی در ونزوئلا سخن گفته بود؛ موفقیتی که در تضاد با وضعیت جنگ ایالات متحده با ایران قرار دارد. در حالی که کاراکاس سقوط کرده، نبرد با تهران همچنان در وضعیتی نامشخص باقی مانده و علی‌رغم شعله‌ور بودن آتش جنگ، واشنگتن هنوز نتوانسته به یک نتیجه نهایی و ملموس در خاورمیانه دست یابد. فشار واشنگتن بر حکومت کوبا پس از حمله به ونزوئلا که به بازداشت رئیس‌جمهور آن، نیکلاس مادورو، منجر شد، تقویت شده و هدف از این اقدامات، تضعیف رژیم و سوق دادن آن به تغییر سیاسی عنوان شده اما دولت آمریکا تاکنون هیچ برنامه مشخص نظامی یا قانونی برای اشغال اراضی کوبا اعلام نکرده است. ترامپ پیش از این نیز با اعلام اینکه که فکر می‌کند "افتخار تصرف کوبا" را خواهد داشت، به خبرنگاران گفته بود: «اینکه آن را آزاد کنم یا تصرف کنم، فکر می‌کنم می‌توانم هر کاری که بخواهم با آن انجام دهم.» محاصره اقتصادی در سایه تهدیدهای ترامپ روابط آمریکا و کوبا از زمان انقلاب سوسیالیستی ۱۹۵۹ تحت رهبری فیدل کاسترو همواره پرتنش بوده است و اکنون با بحران اقتصادی شدید در کوبا و قطع واردات نفت ونزوئلا، واشنگتن فشارها را افزایش داده است. گزارش‌ها در عین حال حاکی از مذاکراتی رسمی میان نمایندگان هاوانا و واشنگتن برای جلوگیری از تشدید تنش‌هاست، هرچند اظهارات ترامپ احتمال هرگونه اقدام آینده را مبهم باقی گذاشته‌ است. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید پس از این قطع عرضه و شکست واردات سوخت از سوی ونزوئلا، وضعیت اقتصادی کوبا به‌طور قابل‌توجهی رو به وخامت گذاشت و کشور با کمبود شدید نفت روبه‌رو شد. علاوه بر این، ایالات متحده به کشورهای دیگر هشدار داده است، در صورت فروش یا ارسال نفت به کوبا ممکن است با تعرفه‌های تنبیهی مواجه شوند. علاوه بر این، سیستم تولید برق فرسوده کوبا نیز در وضعیت نامناسبی قرار دارد. این کشور با کمبود مواد غذایی و دارو هم دست‌وپنجه نرم می‌کند که به‌طور هدفمند بر اثر تحریم‌های ایالات متحده تشدید شده است.

نشست اضطراری سازمان ملل در پی به‌رسمیت ‌شناختن "سومالی‌لند" توسط اسرائیل

Tue, 30 Dec 2025 14:46:00 GMT

در حالی که انتقادها به موضوع به‌رسمیت ‌شناختن "سومالی‌لند" توسط اسرائیل ادامه دارد، سازمان ملل نشستی اضطراری برگزار کرد. آمریکا که قصدی برای به‌رسمیت‌شناختن ندارد اما به کشورهای عضو به خاطر "استاندارد دوگانه" انتقاد کرد.در حالی که به‌رسمیت شناختن منطقه‌ "سومالی‌لند" در شرق آفریقا به عنوان یک کشور "مستقل و دارای حاکمیت" توسط اسرائیل، با انتقاد بسیاری از کشورها همراه شده است، شورای امنیت سازمان ملل در یک نشست اضطراری به این موضوع پرداخت. این نشست در حالی برگزار شد که ایالات متحده از اسرائیل در برابر انتقادها نسبت به به‌رسمیت‌ شناختن جمهوری شرق آفریقایی سومالی‌لند به‌عنوان یک دولت مستقل دفاع کرده است. برخی اعضای شورای امنیت، از جمله کشورهای الجزایر، سیرالئون، گویان و پاکستان، علیه این اقدام اسرائیل موضع گرفتند و آن را نقض حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل دانستند. همچنین کشورهایی مانند چین و بریتانیا نیز مخالفت خود را اعلام کردند. آمریکا: مخالفت برخی از کشورها مصداق "استاندارد دوگانه" است در جریان این نشست اضطراری در نیویورک، تامی بروس، معاون سفیر آمریکا در سازمان ملل، اعضای شورا را به داشتن "استاندارد دوگانه" متهم کرد و با مقایسه این موضوع با به‌رسمیت شناختن کشور "فلسطین" از سوی برخی از اعضای این شورا، گفت: «چندین کشور در آغاز سال جاری به‌طور "یک‌جانبه" یک "دولت فلسطینی" را به رسمیت شناخته‌اند، بی‌آنکه برای این اقدام نشستی اضطراری برگزار شده باشد.» دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید ایالات متحده، این امر را مصداق "استاندارد دوگانه" خوانده است. بروس گفت: «اسرائیل همانند هر دولت مستقل دیگری، از حق برابر برای برقراری روابط دیپلماتیک برخوردار است.» اسرائیل اخیرا به‌عنوان نخستین کشور در جهان، جمهوری سومالی‌لند را به‌عنوان یک دولت مستقل به رسمیت شناخت. بر اساس بیانیه دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، این تصمیم با امضای یک بیانیه مشترک میان نتانیاهو، گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل و عبدالرحمان محمد عبداللهی، حاکم سومالی‌لند، اتخاذ شده و "در چارچوب روح توافق‌نامه‌های ابراهیم" صورت گرفته است. سومالی: اقدام اسرائیل حمله‌ای به تمامیت ارضی ماست سومالی‌لند، منطقه‌ای خودمختار در شمال‌غرب سومالی، در سال ۱۹۹۱ اعلام استقلال کرد اما این اقدام تاکنون نه از سوی دولت مرکزی سومالی و نه از سوی جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته نشده بود. وزارت خارجه سومالی پس از اقدام اسرائیل، این تصمیم را "حمله‌ای عامدانه" به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور توصیف کرد و هشدار داد، چنین اقدامی می‌تواند صلح و ثبات منطقه را به خطر بیندازد. اتحادیه آفریقا نیز با تاکید بر "لزوم احترام به مرزهای موجود"، اعلام کرد هر تلاشی برای تضعیف وحدت و تمامیت ارضی سومالی، "خطرناک" است و پیامدهای آن می‌تواند سراسر قاره آفریقا را تحت تاثیر قرار دهد. سومالی در نشست اضطراری شورای امنیت نیز بار دیگر اقدام اسرائیل را حمله‌ای به تمامیت ارضی خود اعلام و تاکید کرد، منطقه سومالی‌لند از نظر حقوقی اختیار آن را ندارد که بدون دولت مستقر وارد توافق‌های بین‌المللی شود. سخنگوی سومالی و نمایندگان برخی کشورهای دیگر همچنین هشدار دادند، این به‌رسمیت‌شناختن ممکن است ثبات منطقه را تضعیف کند. اسلوونی: به رسمیت شناختن "فلسطین" و "سومالی‌لند" مقایسه درستی نیست در واکنش به مقایسه آمریکا میان موضوع سومالی‌لند و به‌رسمیت‌شناختن یک دولت فلسطینی که پیش‌تر از سوی برخی اعضای شورا انجام شده بود، نماینده اسلوونی گفت: «در آن مورد، سخن از سرزمینی با اشغال غیرقانونی است، در حالی که سومالی‌لند بخشی از یک کشور عضو سازمان ملل متحد به شمار می‌رود.» اسلوونی به‌رسمیت‌شناختن سومالی‌لند را نقض منشور سازمان ملل دانسته است. معاون سفیر آمریکا در سازمان ملل اما گفت که "استاندارد دوگانه" و "تمرکز نادرست" شورای امنیت سازمان ملل، این نهاد را از وظیفه اصلی خود یعنی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی منحرف می‌کند. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله معاون سفیر آمریکا در سازمان ملل با وجود این انتقادات در عین حال اعلام کرد، کشورش قصدی برای به‌رسمیت‌شناختن سومالی‌لند به‌عنوان یک دولت مستقل ندارد و در این زمینه هیچ تغییری در سیاست ایالات متحده ایجاد نشده است. چرا سومالی‌لند اهمیت دارد؟ سومالی‌لند در شمال‌غرب سومالی، در نزدیکی ورودی دریای سرخ و مقابل یمن قرار دارد؛ منطقه‌ای که از نظر ژئوپولیتیکی اهمیت بالایی دارد. سومالی‌لند با مساحتی حدود ۱۷۵ هزار کیلومتر مربع، بیش از دو برابر کشور اتریش وسعت دارد و دارای واحد پول، ارتش و نیروی پلیس مستقل است. در حالی که سومالی طی دهه‌ها با بحران‌های سیاسی، حملات گروه جهادی الشباب و فجایع طبیعی دست‌وپنجه نرم کرده، سومالی‌لند به‌طور نسبی از ثبات بیشتری برخوردار بوده است؛ عاملی که برخی، آن را یکی از دلایل اصلی درخواست برای به‌رسمیت شناخته‌شدن این منطقه می‌دانند.

وزیر خارجه لبنان: حزب‌الله نمی‌تواند بدون تصمیم ایران سلاح‌های خود را تحویل دهد

Sat, 6 Dec 2025 19:41:00 GMT

وزیر خارجه لبنان گفته است، "تصمیم نهایی درباره اینکه حزب‌الله سلاح‌های خود را زمین بگذارد، در دست ایران است." او در عین حال اعلام کرد: «لبنان در حال حاضر بسیار دور از امضای توافق صلح با اسرائیل است.»یوسف رجی، وزیر خارجه لبنان روز شنبه ۱۵ آذر (۶ دسامبر) در گفت‌وگو با شبکه العربیه مدعی شد، "تصمیم نهایی درباره اینکه حزب‌الله سلاح‌های خود را زمین بگذارد، در دست ایران است." رجی که پیش از این نیز خواستار پایان دادن به مداخله جمهوری اسلامی در امور داخلی لبنان شده بود، اعلام کرد، به صورت رسمی این موضوع را با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود در حاشیه نشست‌های منطقه‌ای مطرح کرده است. حزب‌الله اکنون در تلاش است با خرید زمان و بازسازی توان داخلی، موقعیت خود را احیا کند. این موضوعی است رجی نیز در این گفت‌وگو به آن اشاره کرده اما در میان فشارهای آمریکا و اسرائیل بر بیروت برای خلع سلاح حزب‌الله، رجی تاکید کرده است: «خلع سلاح حزب‌الله و برچیدن ساختار نظامی آن فارغ از خواست بین‌المللی، یک مطالبه لبنانی است.» اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله رجی همچنین تاکید کرده است، جامعه بین‌المللی تنها در صورتی لبنان را جدی می‌گیرد که دولت بتواند کنترل خود بر کشور را از طریق انحصار سلاح و تسلط نیروهای قانونی‌اش نشان دهد. در عین حال وزیر خارجه لبنان روز گذشته (۵ دسامبر) در دیداری با سفیران ۱۵ کشور عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد بر توقف حملات اسرائیل تاکید کرد و گفت: «اسرائیل باید حملات خود را متوقف کرده و فورا و بدون قید و شرط از سرزمین‌هایی که اشغال می‌کند، خارج شود.» او در پیامی که در شبکه اجتماعی X منتشر کرد همچنین افزود: «در این دیدار همچنین بار دیگر یادآور شدم دولت متعهد است اقتدار خود را در سراسر قلمرو لبنان گسترش دهد و تنها دولت مسئولیت دفاع از کشور را بر عهده دارد.» اما اظهارات وزیر خارجه لبنان در حالی مطرح شده است که نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله روز جمعه ۱۴ آذر در یک سخنرانی بار دیگر با خلع سلاح کامل این گروه مخالفت کرد. او در یک سخنرانی خطاب به مخالفان حزب‌الله گفت: «آیا می‌خواهید ما را قانع کنید که مسئله فقط گرفتن سلاح است و بعد اوضاع لبنان حل می‌شود؟ اینطور نیست چرا که پروژه دشمن بسیار فراتر از آن است که برخی طرف‌ها وانمود می‌کنند.» رجی هم در مقابل در گفت‌وگو با شبکه العربیه انتقادات فراوانی به حزب‌الله وارد کرده و گفته است: «رویدادهای اخیر ثابت کرد، حزب‌الله نه توان حمایت از غزه را داشت، نه آزادسازی قدس و نه همانطور که ادعا می‌کند دفاع از لبنان را و برعکس متحمل یک شکست بزرگ شد.» انتقادات وزیر خارجه لبنان اما تنها محدود به حزب‌الله نیست. او اخیرا نیز با انتشار پیامی نسبت به اظهارات علی‌اکبر ولایتی، مشاور ارشد علی خامنه‌ای و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری واکنش نشان داده بود. ولایتی و عراقچی بر ضرورت حضور حزب‌الله در لبنان تاکید کرده و گفته بودند، حکومت ایران همچنان "از حزب‌الله و جبهه مقاومت حمایت کرده و خواهد کرد اما در امور داخلی لبنان دخالتی ندارد." این سخنان بود که واکنش تند رجی را به دنبال داشت و اعلام کرد: «من واقعا می‌خواستم آنچه را که شما گفتید، یعنی این‌ که ایران در امور داخلی لبنان دخالت نمی‌کند، باور کنم، تا وقتی که مشاور رهبر شما، علی‌اکبر ولایتی ظاهر شد تا به ما بگوید در لبنان چه چیزی واقعا مهم است و ما را از پیامدهای خلع سلاح حزب‌الله برحذر داشت.» لبنان از سال ۲۰۲۳ در یکی از پیچیده‌ترین دوران‌های تاریخی خود به سر می‌برد. جنگی که با حمله تروریستی حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، حزب‌الله را وارد موشک‌پرانی علیه اسرائیل کرد و واکنش اسرائیل نیز به کشته شدن شمار زیادی از رهبران و فرماندهان حزب‌الله، از جمله حسن نصرالله و جانشینش هاشم صفی‌الدین انجامید. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید انفجار هم‌زمان هزاران پیجر در سال ۲۰۲۴ و نقش‌آفرینی سپاه پاسداران در خطوط تامین مالی و لجستیکی حزب‌الله هم فشار بر این گروه را بیش از هر زمان دیگری کرد. دولت لبنان تحت فشار آمریکا و در چارچوب توافق آتش‌بس نوامبر ۲۰۲۴ با طرح خلع‌سلاح حزب‌الله موافقت کرد؛ طرحی که البته این گروه و تهران قاطعانه آن را رد کرده‌اند اما مقاماتی همچون وزیر خارجه این کشور، آن را یک مطالبه لبنانی می دانند. اسرائيل هم البته مدعی است، دولت لبنان نیز در خلع سلاح این گروه کوتاهی کرده است. این در حالی است که اسرائیل در هفته‌های اخیر حملات خود علیه حزب‌الله را افزایش داده و این گروه را متهم می‌کند که آتش‌بس یک‌ساله را نقض کرده است. اما با وجود ادامه حملات اسرائیل به خاک لبنان و مخالفت حزب‌الله با طرح خلع‌سلاح، وزیر امور خارجه لبنان به کمیته نظارت بر آتش‌بس امید دارد و نسبت به حضور یک شخصیت غیرنظامی در این کمیته ابراز خوش بینی کرده اما همچنان تاکیدو کرده است، "لبنان در حال حاضر بسیار دور از امضای توافق صلح با اسرائیل است."

جریمه ۱۴۰ میلیونی ایکس؛ ماسک خواستار انحلال اتحادیه اروپا شد

Sat, 6 Dec 2025 17:36:00 GMT

اتحادیه اروپا به وارد کردن اتهام "کمبود شفافیت"، جریمه‌ای چند میلیون یورویی علیه پلتفرم ایکس اعمال کرده است. این تصمیم با انتقادات تند مقامات آمریکایی روبه‌رو شده است. ایلان ماسک خواستار انحلال اتحادیه اروپا شد.اتحادیه اروپا به دلیل کمبود شفافیت، جریمه‌ای چند میلیون یورویی علیه پلتفرم آنلاین ایلان ماسک اعمال کرد. این اتحادیه اعلام کرد، این جریمه پس از دو سال تحقیق درباره عملکرد پلتفرم ایکس (توییتر سابق) صادر شده است. بر اساس اعلام کمیسیون اتحادیه اروپا، این شرکت آمریکایی باید ۱۲۰ میلیون یورو بپردازد که بخشی از آن به دلیل تصدیق گمراه‌کننده حساب‌های کاربری با استفاده از "تیک آبی" است. کارشناسان اتحادیه اروپا اعلام کرده‌اند، این کار می‌تواند باعث شود کاربران تصور کنند، پشت حساب‌های دارای تیک، افراد واقعی و تاییدشده‌ای قرار دارند، در حالی که لزوما چنین نیست. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله زمانی که ایلان ماسک مالکیت ایکس (توییتر سابق) را به دست گرفت، سیستم قدیمی "تیک آبی" را تغییر داد. در سیستم قبلی، تیک آبی نشانه‌ای بود که ثابت می‌کرد حساب کاربری متعلق به یک شخص یا سازمان معتبر، شناخته‌شده و واقعی است. دریافت این تیک هم رایگان بود و نیاز به تایید هویت دقیق داشت اما ایکس در سیستم جدید، این امکان را فراهم کرد که هر کسی تنها با پرداخت حق اشتراک ماهانه بتواند تیک آبی را کنار نام خود بگذارد. پس از این تغییر البته بحث‌های بسیاری درباره "جعل هویت" درگرفت و در حال حاضر شبکه ایکس برای اعطای تیک، علاوه بر اشتراک پولی، نام کاربری و عکس پروفایل را هم اجباری کرده و گفته است، "نباید نشانه‌ای از رفتار فریبکارانه یا گمراه‌کننده وجود داشته باشد." بیشتر بخوانید: کمیسون اروپا: شرکت اکس قوانین اتحادیه اروپا را نقض می‌کند ایکس همچنین در تغییری دیگر تیک طلایی را برای شرکت‌ها و تیک نقره‌ای را برای نهادهای دولتی و سازمان‌های حکومتی معرفی کرد. اتحادیه اروپا علاوه بر این، شبکه اجتماعی ایکس را متهم کرده است، داده‌ها را از محققان پنهان می‌کند و تبلیغات منتشرشده را به‌طور شفاف ثبت نمی‌کند. هنا ویرکونن، معاون اجرایی کمیسیون اروپا در حوزه فناوری پس از انتشار این خبر در همین شبکه اجتماعی نوشت: «فریب کاربران با تیک آبی، پنهان کردن اطلاعات مربوط به تبلیغات و کنار گذاشتن پژوهشگران، در اینترنت اتحادیه اروپا جایی ندارد.» بر این اساس، جریمه شامل سه بخش است: ۴۵ میلیون یورو برای تیک‌های تایید هویت، ۴۰ میلیون یورو به‌خاطر عدم دسترسی محققان به داده‌ها و ۳۵ میلیون یورو برای کمبود شفافیت در تبلیغات. تصمیم جنجالی اتخاذ شده از سوی اتحادیه اروپا علیه ایکس اما بر اساس قانون خدمات دیجیتال می‌تواند روابط با ایالات متحده را تحت تاثیر قرار دهد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا در شبکه اجتماعی ایکس با انتقادی تند از این تصمیم، نوشت: «اتحادیه اروپا باید از آزادی بیان حمایت کند، نه اینکه شرکت‌های آمریکایی را "به خاطر مزخرفات" هدف قرار دهد.» همچنین مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده با انتشار پیامی در این شبکه اجتماعی، جریمه ۱۴۰ میلیون دلاری کمیسیون اروپا را فقط حمله‌ به ایکس ندانسته و نوشت: «این حمله‌ای به همه پلتفرم‌های فناوری آمریکایی و مردم آمریکا توسط دولت‌های خارجی است.» روبیو در پیام خود آورده است: «روزهای سانسور آنلاین آمریکایی‌ها به پایان رسیده است.» پیش‌تر نیز دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا قوانین دیجیتال اروپایی را مورد انتقاد قرار داده بود. این در حالی است که در استراتژی امنیتی که دولت آمریکا به تازگی منتشر کرد، نسبت به از "دست رفتن دموکراسی و آزادی بیان" در اروپا هشدار داده شده است. و البته ساعاتی پس از انتشار خبر جریمه این شبکه اجتماعی، ایلان ماسک، مالک این پلتفرم خواستار انحلال اتحادیه اروپا شد و با انتشار پیامی نوشت: «اتحادیه اروپا باید منحل شود و حاکمیت به کشورهای مستقل بازگردانده شود تا دولت‌ها بتوانند به‌طور موثرتری نماینده مردم خود باشند.» ماسک احتمالا علاوه بر این واکنش، به‌طور قانونی علیه این تصمیم اقدام خواهد کرد و در نهایت پرونده به دادگاه خواهد رفت. کمیسیون اتحادیه اروپا در حالی که تصمیم بر جریمه چند میلیون یورویی برای پلتفرم ایکس گرفته است، پرونده‌ای علیه تیک‌تاک را مختومه اعلام کرده است. این پلتفرم ویدئویی نیز از مدت‌ها پیش به دلیل تبلیغات غیرشفاف تحت نظر بروکسل قرار گرفته بود. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید براساس قانون خدمات دیجیتال (DSA) شبکه‌های اجتماعی موظفند یک آرشیو قابل دسترس و قابل جست‌وجو از تبلیغات منتشر شده داشته باشند. طبق بیانیه اخیر اتحادیه اروپا، پس از گفت‌وگوهای فشرده، تیک‌تاک به‌طور رسمی تعهداتی در این زمینه ارائه کرده و بدین ترتیب اتهامات کمیسیون اتحادیه اروپا را رفع کرده است. با این حال، گفته شده است، پرونده‌های دیگری از جمله بررسی تاثیر احتمالی این پلتفرم ویدئویی بر کودکان و نوجوانان یا تاثیر این شبکه اجتماعی بر فرآیندهای دموکراتیک در دست بررسی قرار داد. اما جریمه اعلام شده فعلی برای شبکه اجتماعی ایکس نخستین موردی است که اتحادیه اروپا در چارچوب قانون خدمات دیجیتال که از سال ۲۰۲۴ اجرایی شد، اعمال کرده است.

بیش از یک پنجم خودروهای جدید جهان کاملاً برقی هستند

Wed, 29 Oct 2025 17:57:00 GMT

در سه‌ماهه سوم سال جاری میلادی، بیش از یک پنجم خودروهای جدید جهان کاملاً برقی بوده‌اند. چین، اروپا و آمریکا در این زمینه رشد قابل توجهی داشته‌اند و آلمان و بریتانیا در صدر فروش اروپا قرار گرفته‌اند.در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵، از مجموع ۱۷.۴ میلیون خودروی جدید فروخته‌شده در جهان، حدود ۳.۶ میلیون خودرو کاملاً برقی (Battery Electric Vehicles, BEVs) بودند. این میزان بیش از یک سوم نسبت به سال گذشته رشد داشته و نشان می‌دهد تقاضای جهانی برای خودروهای برقی همچنان رو به افزایش است. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله تحلیل شرکت مشاوره پرایزواترهاوس‌کوپرز (PwC) که یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های خدمات حرفه‌ای، مشاوره فناوری و استراتژی کسب‌وکار است، برای ۴۰ بازار اصلی جهانی نشان می‌دهد که خودروهای برقی اکنون حدود ۲۱ درصد از کل فروش خودروهای جدید را تشکیل می‌دهند. این رقم نسبت به سه‌ماهه دوم سال ۲ درصد افزایش یافته و بالاترین میزان ثبت‌شده تاکنون است. آمار بر اساس بازارهایی است که حدود ۸۵ درصد از فروش جهانی خودرو را شامل می‌شوند. بیشتر بخوانید:حدود ۵۰ میلیون خودرو در خیابان‌های آلمان در میان سایر انواع خودروها، ۱.۷ میلیون خودروی هیبریدی پلاگین (Plug-in Hybrids) و ۲.۵ میلیون خودروی هیبریدی دیگر نیز فروخته شدند. خودروهای هیبریدی پلاگین (Plug-in Hybrids) نوعی خودرو هستند که هم موتور برقی دارند و هم موتور بنزینی یا دیزلی، و باتری آن‌ها را می‌توان با برق شهری شارژ کرد تا بخشی از مسیر را کاملاً برقی طی کنند، و در مسیرهای طولانی‌تر موتور احتراقی ادامه حرکت را تأمین می‌کند. بیشتر بخوانید:چالش خودروسازی آلمان در برابر اهداف زیست‌محیطی اتحادیه اروپا بازارهای مهم خودروهای برقی چین با ۲.۳میلیون خودرو برقی در سه‌ماهه سوم همچنان بزرگ‌ترین بازار باقی مانده است؛ این میزان حدود یک سوم بیشتر از سال گذشته است. اروپا با ۶۰۷ هزار خودرو برقی رشد بیش از ۲۵ درصدی داشته و ایالات متحده با ۴۱۹ هزار خودرو برقی افزایش حدود ۲۰ درصدی را ثبت کرده است. افزایش فروش در آمریکا به ویژه در سپتامبر تحت تأثیر پایان یک مشوق مالیاتی بوده که خریدهای اضافی ایجاد کرد. در میان کشورهای اروپایی، آلمان با ۱۳۳ هزار خودروی کاملا برقی در صدر و پس از آن بریتانیا با ۱۲۵ هزار خودرو قرار دارد. این دو کشور به ترتیب رتبه‌های سوم و چهارم جهان را به خود اختصاص داده‌اند. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید سهم خودروهای برقی در کل خودروهای موجود اگرچه فروش خودروهای برقی در حال افزایش است، اما سهم آن‌ها در مجموع خودروهای در حال تردد در جاده‌ها هنوز کم است. بیشتر خودروهای موجود زمانی تولید شده‌اند که سهم خودروهای برقی بسیار پایین‌تر بود. برآورد می‌‌شود که سهم اتومبیل‌های برقی در خودروهای موجود، حدود ۴ درصد در اروپا، ۹ درصد در چین و ۲ درصد در آمریکا است. بیشتر بخوانید:اتحادیه اروپا تعرفه گمرکی برای خودروهای برقی چین اعمال کرد کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که سهم خودروهای برقی در ۲۰۳۵ به ۳۲ درصد در اروپا، ۴۰ درصد در چین و ۱۰ درصد در آمریکا برسد. آینده خودروهای برقی هارالد ویمر، از شرکای PwC می‌گوید: «خودروهای برقی روزبه‌روز بهتر، جذاب‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر می‌شوند. تا سال ۲۰۳۵ احتمالاً اکثر رانندگان به طور طبیعی به خودروهای برقی روی خواهند آورد و موتورهای احتراقی تنها برای علاقه‌مندان و کاربردهای خاص باقی می‌مانند.» یورن نویهاوزن، یک کارشناس دیگر از همین شرکت تأکید می‌کند که زنجیره‌های تأمین پایدار و انعطاف‌پذیر برای تولیدکنندگان اروپایی حیاتی است، به‌ویژه با توجه به این که "بحران دوم ریزتراشه‌ها" در راه است. او توصیه می‌کند که در طراحی باتری‌ها از معماری منعطف استفاده شود تا بدون بازطراحی کل سیستم، تعویض سریع قطعات و استفاده از باتری‌های جدید و بهتر امکان‌پذیر شود.

ترامپ: ایران با تهدید امنیتی پایگاه هوایی فرفورد مرتبط است

Tue, 6 Oct 2026 05:18:00 GMT

رئیس جمهور آمریکا درباره حادثه امنیتی اخیر در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا که منجر به بازداشت چند نفر شد، گفت که جمهوری اسلامی با این پرونده مرتبط است. دونالد ترامپ افزود که آمریکا با "یک تهدید" رو‌به‌رو بود.خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است. در "خبرگاه" می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید ائتلاف به رهبری عربستان سعودی می‌گوید در حدیده یمن عملیات نظامی انجام داده است ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی اعلام کرد نیروهای دریایی این ائتلاف، عملیاتی نظامی را در استان حدیده انجام داده‌اند. همزمان نیروهای دولت یمن مورد حمایت عربستان سعودی نیز گفته‌اند که تهاجم گسترده‌ای را علیه حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران آغاز کرده‌اند. در تازه‌ترین تحولات، نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در یمن اعلام کردند که شهر بندری المخا در ساحل دریای سرخ را پس از چند هفته درگیری از کنترل حوثی‌ها خارج کرده‌اند. این شهر در اوایل سپتامبر به دست حوثی‌ها افتاده بود و تصرف آن نگرانی‌هایی درباره امنیت یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان ایجاد کرده بود. خبرگزاری رسمی سبا به نقل از یک منبع نظامی گزارش داده است که نیروهای "سپر ملت"، تیپ‌های "عمالقه جنوبی" و نیروهای "مقاومت تهامه" با پشتیبانی هوایی وارد المخا شده‌اند. به گفته این منبع، در اطراف شهر درگیری‌های شدیدی رخ داده و شماری از نیروهای حوثی کشته یا زخمی شده‌اند. تعدادی نیز به اسارت درآمداند. همزمان حوثی‌هامدعی شده‌اند که فرودگاه بین‌المللی ریاض، یک پالایشگاه آرامکو و چند نقطه در جنوب عربستان را هدف قرار داده‌اند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها با بیان این ادعا گفت که این حملات که شامل پهپادها و موشک‌های بالستیک و کروز بود، "فرودگاه بین‌المللی ملک‌خالد در ریاض" را هدف قرار داد. او همچنین مدعی شد که "پالایشگاه آرامکو در رابغ" نیز همراه با مواضع نظامی و فرودگاه‌های کوچک‌تر در جنوب هدف قرار گرفته است. ترامپ: ایران با تهدید امنیتی پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا ارتباط دارد دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، در پاسخ به پرسش خبرنگاران در خصوص حادثه امنیتی اخیر در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا که منجر به بازداشت چند نفر شد، گفت که جمهوری اسلامی با این پرونده مرتبط است. رئیس جمهور آمریکا در بخش دیگری از پاسخ خود همچنین به دلیل خروج هواپیماهای این کشور از پایگاه فرفورد اشاره کرد و گفت: «ما با یک تهدید روبه‌رو بودیم و اگر بنا باشد ما را تهدید کنند، هواپیماها را جابه‌جا می‌کنیم. این کار تا حدی مشکل را برطرف می‌کند.» ترامپ افزود: «ما کسانی که این تهدید را طراحی کرده‌اند، می‌شناسیم و آن‌ها خود را با دردسر بزرگی مواجه کرده‌اند.» رئیس جمهور آمریکا روز دوشنبه ۵ اکتبر (۱۳ مهر) در کاخ سفید در پاسخ به این سوال که آیا احتمال می‌دهد ایران پهپادهای تهاجمی را به بریتانیا انتقال داده باشد، گفت: «نمی‌توانم این را به شما بگویم، اما اگر چنین کاری کرده باشند، بهای سنگینی بابت آن خواهند پرداخت.» وال‌استریت ژورنال پیش‌تر برای نخستین‌بار گزارش داده بود که ایالات متحده، در پی دستیابی به اطلاعاتی درباره احتمال یک حمله پهپادی که سپاه پاسداران آن را سازمان‌دهی کرده بود، همه بمب‌افکن‌های بی-۱ خود را از یک پایگاه هوایی در بریتانیا خارج کرده است. این گزارش با استناد به اظهارات مقام‌های ایالات متحده و اروپایی می‌گوید جمهوری اسلامی قصد داشت این هواپیماها را هدف قرار دهد و شماری از نیروهای نظامی ایالات متحده مستقر در پایگاه نیروی هوایی سلطنتی فرفورد را نیز به قتل برساند. برخی مقام‌های مسئول به نیویورک تایمز گفته‌اند که به باور آن‌ها، "این حمله برنامه‌ریزی‌شده به‌طور کلی از حمله پهپادی‌ای الگوبرداری شده بود که اوکراین سال گذشته از داخل روسیه انجام داد و در آن بمب‌افکن‌های راهبردی روسیه منهدم شدند". افزون بر این، ترامپ هنگام ترک کاخ سفید، در پاسخ به پرسش خبرنگار فاکس‌نیوز به موضوع حادثه پرواز فلای‌دبی نیز پرداخت و گفت: «شخصا بر این باور است که ایران مسئول حمله تروریستی فلای‌دبی بوده است.» این اظهارات در حالی مطرح شد که جی‌دی ونس، معاون رئیس ‌جمهور آمریکا پیش از آن به خبرنگاران گفته بود که هنوز مدرک مستدلی مبنی بر دخالت جمهوری اسلامی در این حمله دریافت نکرده است.

ونس: هنوز مدرکی قطعی از نقش ایران در حادثه فلای‌دبی وجود ندارد

Mon, 5 Oct 2026 19:20:00 GMT

به گفته معاون رئیس جمهور آمرکا حادثه فلای دبی "قطعاً در دست بررسی است، اما نمی‌توانم بگویم که تا این لحظه چیز قطعی‌ای دیده‌ام.» او بررسی موضوع را به جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، و دیگر نهادهای اطلاعاتی آمریکا ارجاع داد.آنچه باید بدانیم خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است. در "خبرگاه" می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید ونس: هنوز مدرک قطعی از نقش ایران در حادثه فلای‌دبی وجود ندارد جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا گفت، هنوز مدرک قطعی‌ای ندیده که نشان دهد ایران در تلاش اخیر کمک‌خلبان پرواز فلای‌دبی برای ربودن و سقوط هواپیمای عازم اسرائیل نقش داشته است. ونس روز دوشنبه پیش از سفر به آلاسکا به خبرنگاران گفت، بررسی درباره احتمال دخالت ایران ادامه دارد، او افزود: «نمی‌خواهم جلوتر از اعلام‌های رسمی حرکت کنم. این موضوع قطعاً در دست بررسی است، اما نمی‌توانم بگویم که تا این لحظه چیز قطعی‌ای دیده‌ام.» او بررسی موضوع را به جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، و دیگر نهادهای اطلاعاتی آمریکا ارجاع داد. بیشتر بخوانید: خلبان فلای‌دبی: پس از حمله کمک‌خلبان برای نجات مسافران جنگیدم این اظهارات چند روز پس از حادثه‌ای مطرح می‌شود که در پرواز FZ1073 فلای‌دبی از دبی به تل‌آویو رخ داد. مقام‌های امارات متحده عربی این رویداد را "تلاش تروریستی" توصیف کرده‌اند. بنا بر اعلام دادستانی امارات، کمک‌خلبان عمانی هواپیما، حمام الحمامی، با تبر اضطراری داخل کابین به خلبان حمله کرد و تلاش داشت کنترل هواپیما را در دست بگیرد. مسافران و اعضای خدمه او را مهار کردند و هواپیما سرانجام در تبوک عربستان سعودی فرود اضطراری داشت. درباره تعداد سرنشینان گزارش‌های متفاوتی منتشر شده، اما منابع معتبر از بیش از 170 نفر در هواپیما خبر داده‌اند. تحقیقات درباره انگیزه مهاجم و احتمال ارتباط او با گروه‌ها یا دولت‌های خارجی همچنان ادامه دارد. یکی از محورهای اصلی تحقیق، پیشینه کمک‌خلبان است. گزارش‌ها حاکی است که او پیش‌تر در عمان به دلیل نگرانی درباره دیدگاه‌های افراطی از پرواز کنار گذاشته شده بود، اما بعداً توسط فلای‌دبی استخدام شد. هنوز روشن نیست هنگام استخدام او چه میزان بررسی امنیتی صورت گرفته و چرا با وجود این سابقه اجازه یافت در پروازی به مقصد اسرائیل در کابین خلبان حضور داشته باشد. ونس نیز با اشاره به همین موضوع گفت، این پرونده پرسش‌هایی درباره روند گزینش و بررسی سوابق خلبانان خارجی ایجاد کرده است. به گفته او دولت آمریکا در حال بازنگری رویه‌های خود است تا افرادی که "خطر آشکار برای پرواز| محسوب می‌شوند نتوانند به کابین هواپیما دسترسی پیدا کنند". دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش‌تر هشدار داده بود که اگر ارتباط ایران با این حادثه اثبات شود، تهران با پیامدهای شدیدی روبه‌رو خواهد شد. با این حال، تا این لحظه هیچ مدرک عمومی و تأییدشده‌ای درباره نقش ایران ارائه نشده است. تحقیقات به رهبری امارات و با مشارکت چند کشور ادامه دارد. نیروهای دولتی یمن "بندر المخا را از حوثی‌ها پس گرفتند" نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در یمن اعلام کردند که شهر بندری المخا در ساحل دریای سرخ را پس از چند هفته درگیری از کنترل حوثی‌ها خارج کرده‌اند. این شهر در اوایل سپتامبر به دست حوثی‌ها افتاده بود و تصرف آن نگرانی‌هایی درباره امنیت یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان ایجاد کرده بود. خبرگزاری رسمی سبا به نقل از یک منبع نظامی گزارش داده است که نیروهای "سپر ملت"، تیپ‌های "عمالقه جنوبی" و نیروهای "مقاومت تهامه" با پشتیبانی هوایی وارد المخا شده‌اند. به گفته این منبع، در اطراف شهر درگیری‌های شدیدی رخ داده و شماری از نیروهای حوثی کشته یا زخمی شده‌اند. تعدادی نیز به اسارت درآمده‌اند. آمار مستقلی از تلفات دو طرف منتشر نشده است. بازپس‌گیری المخا بخشی از عملیات گسترده‌تری است که نیروهای دولت یمن با عنوان "سپیده‌دم یمن" آغاز کرده‌اند. دولت مورد شناسایی بین‌المللی یمن می‌گوید هدف این عملیات بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل حوثی‌هاست. عربستان سعودی نیز از این نیروها با حملات هوایی و پشتیبانی لجستیکی حمایت می‌کند. چرا المخا اهمیت دارد؟ اهمیت المخا بیش از هر چیز به موقعیت جغرافیایی آن بازمی‌گردد. این بندر حدود ۷۵ کیلومتر در شمال تنگه باب‌المندب قرار دارد؛ گذرگاهی باریک میان دریای سرخ و خلیج عدن که یکی از شریان‌های اصلی تجارت و انتقال انرژی در جهان است. کشتی‌هایی که از آسیا و خلیج فارس به سوی کانال سوئز و مدیترانه می‌روند، از این مسیر عبور می‌کنند. حوثی‌ها در سپتامبر با تصرف المخا و پیشروی در امتداد ساحل دریای سرخ، نفوذ خود را در نزدیکی باب‌المندب گسترش داده بودند؛ تحولی که به‌ویژه با توجه به حملات پیشین این گروه به کشتی‌ها در دریای سرخ، نگرانی‌های بین‌المللی را افزایش داد. با این حال، گزارش‌های میدانی درباره میزان کنترل نیروهای دولتی بر منطقه هنوز کاملاً یکدست نیست. حوثی‌ها برخی ادعاهای دولت درباره پیشروی در اطراف باب‌المندب را رد کرده‌اند و منابع مستقل نیز تأیید کامل همه تحولات نظامی را دشوار می‌دانند. درگیری‌های تازه بار دیگر جنگ طولانی یمن را تشدید کرده است؛ جنگی که از سال ۲۰۱۴، پس از تصرف صنعا توسط حوثی‌ها، این کشور را درگیر بحران انسانی و سیاسی عمیقی کرده است. انتقال ۱۷ زندانی ایرانی از امارات به ایران مقام‌های ایران از انتقال ۱۷ شهروند ایرانی زندانی در امارات متحده عربی به کشور خبر داده‌اند. به گفته عسکر جلالیان، معاون حقوق بشر و امور بین‌الملل وزارت دادگستری و رئیس کمیته انتقال محکومان، این افراد شامل ۱۴ مرد و سه زن هستند. روند انتقال دیگر زندانیان ایرانی در امارات نیز به گفته او ادامه دارد. جلالیان گفت، این انتقال در نتیجه رایزنی‌های حقوقی، سیاسی و امنیتی میان دو کشور انجام شده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز گفته بود که موضوع آزادی این زندانیان در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد با مقام‌های اماراتی پیگیری شده است. مقام‌های ایرانی جزئیاتی درباره اتهام‌ها، مدت محکومیت یا وضعیت حقوقی این ۱۷ نفر منتشر نکرده‌اند. همچنین مشخص نیست این افراد پس از بازگشت به ایران آزاد شده‌اند یا باید باقی‌مانده دوران محکومیت خود را در ایران بگذرانند. رئیس کمیته انتقال محکومان ایران این اقدام را نشانه "حسن همجواری" میان تهران و ابوظبی توصیف کرد. او همچنین مدعی شد که همکاری امارات با ایران نشان‌دهنده شکست تلاش‌های اسرائیل برای منزوی کردن جمهوری اسلامی در منطقه است. این بخش از اظهارات جلالیان ارزیابی سیاسی مقام ایرانی است و از سوی امارات تأیید نشده است. بیشتر بخوانید: کشورهای خلیج فارس در پی "بازنگری در روابط با ایران" هستند روابط ایران و امارات طی سال‌های اخیر، با وجود اختلاف‌های سیاسی و امنیتی، شاهد تلاش برای کاهش تنش بوده است. ابوظبی در سال ۲۰۲۲ سفیر خود را پس از چند سال به تهران بازگرداند و تماس‌های دیپلماتیک میان دو کشور از آن زمان افزایش یافته است. با این حال، اختلاف بر سر جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی همچنان یکی از موضوعات حساس در روابط دو کشور است. انتقال زندانیان میان ایران و کشورهای همسایه در سال‌های اخیر بارها انجام شده است. تهران می‌گوید، هدف از این روند آن است که محکومان بتوانند باقی‌مانده دوران حبس خود را در کشورشان بگذرانند. برای نمونه، ایران در ماه سپتامبر ۴۹ زندانی ایرانی را از عراق تحویل گرفت تا ادامه محکومیت خود را در داخل کشور سپری کنند. به گفته جلالیان، تعدادی دیگر از شهروندان ایرانی همچنان در زندان‌های امارات به سر می‌برند و تهران برای انتقال آنان نیز در حال مذاکره است. مقام‌های ایرانی تاکنون شمار دقیق این زندانیان را اعلام نکرده‌اند. حماس: علی العمودی از حمله اسرائیل جان سالم به در برد غازی حمد، از مقام‌های ارشد حماس، اعلام کرده است که علی العمودی، یکی از مهم‌ترین چهره‌های باقی‌مانده این گروه در نوار غزه، از حمله هوایی اسرائیل که با هدف کشتن او انجام شده بود، جان سالم به در برده است. حمد در گفت‌وگو با شبکه العربیه گفت گزارش‌هایی که به حماس رسیده، نشان می‌دهد العمودی از سوءقصد چند روز پیش جان به در برده است. اسرائیل هنوز به طور رسمی زنده ماندن او را تأیید نکرده، اما رسانه‌های اسرائیلی نیز پیش‌تر گزارش داده بودند که تلاش برای کشتن او احتمالاً ناکام مانده است. ارتش اسرائیل اعلام کرده بود که در شب جمعه به شنبه ساختمانی در غرب شهر غزه را هدف قرار داده که العمودی در آپارتمانی در آن اقامت داشته و محل برای "فعالیت‌های تروریستی" مورد استفاده قرار می‌گرفته است. ارتش اسرائیل همچنین گفت در اجرای حمله تلاش کرده که آسیب به غیرنظامیان را کاهش دهد. بر اساس گزارش مقام‌های درمانی فلسطینی، در این حمله پنج فلسطینی، از جمله چهار زن، کشته شدند. در میان قربانیان یک مادر مسیحی و دخترش نیز بودند. رویترز گزارش داده است که مراسم خاکسپاری این دو در کلیسای سنت پورفیریوس در غزه برگزار شد. علی العمودی پس از کشته شدن شماری از رهبران ارشد حماس، به یکی از چهره‌های مرکزی این گروه در غزه تبدیل شده است. منابع حماس به خبرگزاری آناتولی گفته‌اند، او پیش از جنگ عضو دفتر سیاسی حماس و مسئول بخش رسانه‌ای این گروه بوده و پس از کشته شدن یحیی سنوار و روحی مشتهی جایگاهش در ساختار رهبری حماس تقویت شده است. اکنون از او به عنوان یکی از مدیران اصلی امور حماس در نوار غزه، به‌ویژه در حوزه فعالیت‌های سیاسی، یاد می‌شود. ارتش اسرائیل العمودی را از نزدیکان یحیی سنوار معرفی کرده و مدعی است، او در برنامه‌ریزی حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ نقش داشته است. حماس تاکنون درباره این ادعای مشخص توضیح مستقلی منتشر نکرده است. این حمله در شرایطی صورت گرفته که آتش‌بس در غزه همچنان شکننده است و دو طرف یکدیگر را به نقض توافق متهم می‌کنند. حماس می‌گوید، ادامه عملیات‌های هدفمند اسرائیل می‌تواند توافق آتش‌بس را به خطر بیندازد. غازی حمد همچنین از آمریکا خواسته است برای متوقف کردن این حملات بر اسرائیل فشار وارد کند. سرنوشت العمودی در ساعات نخست پس از حمله نامشخص بود، اما اعلام تازه حماس حاکی از آن است که یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی باقی‌مانده این گروه در غزه زنده مانده است. مرگ تکنسین مؤسسه ضدطاعون در سیبری؛ حدود ۲۰۰ نفر تحت نظر مرگ یک تکنسین ۲۸ ساله در یک مؤسسه پژوهشی ضدطاعون در ایرکوتسک سیبری مقام‌های روسیه را به اجرای تدابیر گسترده بهداشتی واداشته است. چند بیمارستان، از جمله یک بیمارستان کودکان و یک زایشگاه، قرنطینه شده‌اند و حدود ۲۰۰ نفر که با این زن در تماس بوده‌اند، تحت نظر پزشکی قرار گرفته‌اند. مقام‌های روسیه علت مرگ را "ذات‌الریه" با علت نامشخص اعلام کرده‌اند و می‌گویند تاکنون هیچ مدرکی درباره ابتلا به طاعون یا وقوع حادثه‌ای در آزمایشگاه وجود ندارد. شایعات منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی درباره شکستن لوله آزمایش حاوی باکتری زنده نیز تأیید نشده است. با این حال، به دلیل ماهیت فعالیت این مؤسسه، احتمال طاعون ریوی توجه زیادی جلب کرده است. این نوع طاعون می‌تواند از طریق قطرات تنفسی میان انسان‌ها منتقل شود، اما در صورت تشخیص سریع با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است. مقام‌های محلی می‌گویند تاکنون مورد جدیدی گزارش نشده و وضعیت تحت کنترل است. علت دقیق مرگ این تکنسین همچنان در دست بررسی است. گزینه پیشنهادی پزشکیان برای وزارت دفاع در فهرست تحریم‌ها است مسعود پزشکیان، رئیس‌ جمهوری اسلامی مهرداد اخلاقی کتابچی را برای تصدی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به مجلس معرفی کرد. ساسان والی‌زاده، مشاور معاون امور مجلس رئیس‌ جمهور گفت، پزشکیان در اجرای اصل ۱۳۳ قانون اساسی طی نامه‌ای به محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، او را معرفی کرده است. والی‌زاده امیدوار است که پس از بررسی برنامه‌های گزینه در کمیسیون مربوط، جلسه رأی اعتماد هرچه زودتر برگزار شود. اخلاقی از مدیران ارشد وزارت دفاع است و مدیرعاملی سازمان صنایع هوافضا از جمله سوابق او شمرده می‌شود. در اخبار منتشرشده بیوگرافی و تصویری از او دیده نمی‌شود. اما خبری از ۲۱ آبان ۱۳۹۳ نشان می‌دهد که حسین دهقان، وزیر وقت دفاع، او را در آن روز به ریاست سازمان هوافضای این وزارتخانه منصوب کرد. وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۱۸ تیر ۱۳۸۷ (۸ ژوئیه ۲۰۰۸) اخلاقی کتابچی را تحریم کرد، چون از سوی "گروه صنعتی شهید باکری" عمل می‌کند. این گروه زیرمجموعه سازمان صنایع هوافضا است و سازمان ملل آن را به برنامه موشک‌های بالستیک ایران مرتبط می‌داند. نام او به‌عنوان رئیس این گروه در قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت علیه ایران هم آمده است، از جمله قطعنامه ۱۷۳۷ و قطعنامه‌های بعدی ازجمله ۱۷۴۷. عزیز نصیرزاده، وزیر پیشین دفاع، ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) در نخستین روز جنگ در حمله اسرائیل و آمریکا کشته شد. نصیرزاده از مرداد ۱۴۰۳ وزیر دفاع بود و پیش‌تر فرمانده نیروی هوایی ارتش و معاون رئیس ستاد کل نیروهای مسلح بوده است. پزشکیان در ۱۱ اسفند، دو روز پس از کشته شدن او، ماجد ابن‌الرضا، از فرماندهان سپاه، را سرپرست وزارت دفاع کرد. استرالیا تحریم‌های ضدتروریستی چهار ایرانی را تمدید کرد وزارت خارجه و تجارت استرالیا (DFAT) ۱۵ فرد و دو نهاد را بار دیگر در فهرست تحریم‌های مالی ضدتروریستی قرار داد. این تصمیم روز ۳ اکتبر (۱۱ مهر) در وبسایت رسمی این وزارتخانه اعلام شده است. در میان تمدیدشدگان چهار ایرانی هستند که دولت استرالیا از سال ۲۰۱۱ آن‌ها را با توطئه ترور سفیر عربستان در آمریکا مرتبط می‌داند. حامد عبداللهی، منصور ارباب سیر، عبدالرضا شهلایی و علی غلام شکوری‌ در نوامبر ۲۰۱۱ و در پی اتهام دست‌داشتن در توطئه ترور سفیر وقت عربستان در واشینگتن وارد لیست سیاه شدند. وزیر خارجه وقت، جولی بیشاپ، در سال ۲۰۱۴ همین افراد را «مظنونان ایرانی به تروریسم» توصیف کرد. بر پایه فهرست‌های بریتانیا و کانادا، عبداللهی، شهلایی و شکوری از مقام‌های نیروی قدس سپاه پاسداران‌اند. ارباب سیر زاده ایران است و تابعیت آمریکا دارد. اطلاعیه امسال درباره این چهار نفر توضیحی نمی‌دهد و فقط نام آنان را در فهرست آورده است. شهلایی متهم است که حمله‌های گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی را هدایت و تامین مالی کرده و روابط تهران رابا حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها مدیریت کرده است. هشت تن از تحریم شدگان عضو یا عامل حماس به‌شمار می‌روند. اتهام آنها شراکت در شبکه پنهانی سرمایه‌گذاری این گروه در چند کشور خاورمیانه و آفریقا اعلام شده است. دست‌کم یکی از این افراد با جمهوری اسلامی روابط نزدیکی دارد. این فهرست‌ها بر اساس قانون منشور سازمان ملل مصوب ۱۹۴۵ استرالیا اعمال شده و سه سال پس از صدور خودبه‌خود منقضی می‌شوند. تمدید آنها نیازمند بازبینی مجدد است. مبنای فهرست‌ها قطعنامه ۱۳۷۳ شورای امنیت سازمان ملل است. این قطعنامه از کشورها می‌خواهد دارایی کسانی را که مرتکب اقدام تروریستی می‌شوند یا آن را تسهیل می‌کنند، بی‌درنگ مسدود کنند. افراد و نهادهای فهرست‌شده یا نمایندگان آنان هر زمان می‌توانند کتباً درخواست لغو بدهند. پیام مای ساتو در واکنش به اعدام علیرضا سپاهی، معترض دی‌ماه مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران روز دوشنبه ۱۳ مهر (۵ اکتبر) در پیاعدامعلیرضا سپاهی از متهمان پرونده موسوم به "میدان علیخانی" اصفهان، با انتشار متنی به زبان فارسی در شبکه ایکس واکنش نشان داد. ساتو در ابتدا ماجرای شب ۵ مرداد در میدان علیخانی اصفهان و سرنوشت سپاهی را روایت کرده است. گزارشگر ویژه سازمان ملل نوشته است شب ۵ مرداد، مردم تا سپیده‌دم در میدان علیخانی ماندند؛ جایی که برای اعدام در ملاعام سه نفر از معترضان دی‌ماه ۱۴۰۴ چوبه‌دار برپا شده و خانواده‌ها نیز فراخوانده شده بودند. به گفته ساتو مردم برای جلوگیری از اعدام‌ها به محل رفتند و با وجود برخورد خشونت‌آمیز نیروهای امنیتی تا آخرین لحظه ماندند. ساتو این اقدام را حرکتی "عمیقاً انسانی" توصیف کرده و نوشته "ایستادن در تاریکی تا انسانی دیگر مجبور نباشد به‌تنهایی با مرگ روبه‌رو شود". او ادامه می‌دهد در سپیده‌دم، دو نفر از سه محکوم در برابر خانواده‌ها و مردمی که تمام شب در محل مانده بودند، اعدام شدند. علیرضا سپاهی آن شب اعدام نشد، اما به گفته ساتو، این به معنای نجات او نبود؛ حکم اعدام او سرانجام سحرگاه دوشنبه ۱۳ مهر اجرا شد. سپاهی در دی‌ماه ۱۴۰۴ در خانه‌اش بازداشت و در ارتباط با پرونده کشته شدن چهار نیروی انتظامی در میدان علیخانی، همراه با شماری دیگر به اعدام محکوم شده بود. ساتو با اشاره به نگرانی‌ها درباره روند دادرسی نوشته است که بنا بر گزارش‌ها، مادر سپاهی مقابل او شکنجه شده و خود او و پسرعمویش نیز در برابر خانواده‌شان مورد ضرب‌وشتم و شکنجه قرار گرفته‌اند. قرار بود سپاهی نیز شب ۵ مرداد همراه با دو محکوم دیگر در ملاعام اعدام شود، اما اندکی پیش از اجرای حکم دچار حمله قلبی شد و به بیمارستان انتقال یافت. او چند روز بعد به زندان بازگردانده شد و تا زمان اجرای حکم با خطر اعدام روبرو بود. ساتو همچنین نوشته است درخواست تجدیدنظر سپاهی ۱۱ شهریور پذیرفته و پرونده برای رسیدگی مجدد ارجاع شده بود، اما بنا بر گزارش‌ها دادگاه انقلاب اصفهان بدون رسیدگی مجدد آن را رد کرد. حکم اعداماو سحرگاه دوشنبه در حالی اجرا شد که وکیلش همچنان در تلاش برای رسیدگی مجدد به پرونده بود. گزارشگر ویژه سازمان ملل اعدام در ملاعام را "رفتاری ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز" خوانده و اعلام کرده است که مکاتبات ماموریت او درباره پرونده علیرضا سپاهی نیز به‌زودی منتشر خواهد شد. نتانیاهو: رژیم ایران برای بقا می‌جنگد و سرانجام محو می‌شود بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل روز دوشنبه ۱۳ مهر (۵ اکتبر) در مراسم رسمی سومین سالگرد حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ گفت که این کشور اجازه نخواهد داد ایران موجودیت اسرائیل را تهدید کند. به گفته نتانیاهو حکومت ایران از زمان تاسیس خود تا کنون در ضعیف‌ترین وضعیت قرار دارد، برای بقای خود می‌جنگد و در نهایت محو خواهد شد. نتانیاهو همچنین گفت جمهوری اسلامی برای نابودی اسرائیل یک "طرح سه‌بخشی" داشته است؛ استفاده از نیروهای نیابتی در اطراف اسرائیل، هزاران موشک برای هدف قرار دادن خاک و شهرهای این کشور و در نهایت دستیابی بهبمب هسته‌ای. او افزود نیروهای اسرائیلی بازوهای نیابتی ایران را تضعیف کرده و دشمنان را از مرزهای اسرائیل عقب رانده‌اند. به گفته نتانیاهو، اسرائیل همچنینانبارهای موشک‌های بالستیک در داخل ایران و بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای این کشور، از جمله دانشمندان، تأسیسات و زیرساخت‌های مرتبط با آن را هدف قرار داده است. نخست‌وزیر اسرائیل همچنین در بخشی از صحبت‌های خود گفت اسرائیل به تعقیب همه کسانی که در حملات ۷ اکتبر علیه اسرائیل نقش داشتند ادامه خواهد داد و در عین حال در پی دستیابی به صلح با لبنان است. نتانیاهو تاکید کرد حماس دیگر در غزه حکومت نخواهد کرد و همه کسانی که در حمله به اسرائیل نقش داشتند یا گروگان‌های اسرائیلی را در اسارت نگه داشتند، هدف تعقیب اسرائیل قرار خواهند گرفت. نتانیاهو دربارهلبنان هم گفت که اسرائیل به حملات خود علیه حزب‌الله ادامه خواهد داد و در عین حال تلاش خواهد کرد فرصتی برای صلح با لبنان ایجاد کند؛ کشوری که به گفته او اکثریت قاطع مردم آن خواهان صلح با اسرائیل هستند. حمله مسلحانه به گشت پلیس در بمپور؛ دو مامور کشته شدند یک واحد گشت انتظامی پاسگاه نوکجو در محور بمپور ـ ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان صبح روز دوشنبه ۱۳ مهر (۵ اکتبر) هدف تیراندازی افراد مسلح قرار گرفت. بر اساس اعلام پلیس سیستان و بلوچستان، ماموران هنگام گشت‌زنی هدف حمله قرار گرفتند و در نتیجه دو مامور پلیس کشته و یک مامور دیگر زخمی شد. تسنیم، خبرگزاری وابسته به سپاه پاسدارن دو مامور کشته‌شده را به نام‌های امیرحسین قاسمی و نظام دست‌گشاده اهل مازندران معرفی کرده است. پلیس از مهاجمان با عنوان "تروریست‌های مسلح" یاد کرده و اعلام کرده است که عملیات برای شناسایی و دستگیری عاملان این حمله ادامه دارد. این حادثه چند روز پس از چهارمین سالگرد "جمعه خونین زاهدان" انجام گرفت است. بمپور یکی از شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان در جنوب‌شرق ایران و در مجاورت شهرستان ایرانشهر است. این حمله در جاده ارتباطی بمپور به ایرانشهر و در محدوده ماموریت پاسگاه "نوکجو" رخ داده است. منابع خبری بلوچ، از جمله مجموعه خبری و حقوق بشری "حال‌وش"که اخبار و رویدادهای استان سیستان و بلوچستان را پوشش می‌دهد، با انتشار ویدیو و تصاویری از این حمله نوشته‌اند که گروهی به نام "جبهه مبارزین مردمی"با انتشار بیانیه‌ای مسئولیت حمله مسلحانه به واحد گشتی فراجا در محور بمپور به ایرانشهر را بر عهده گرفته و اعلام کرده است که این واحد گشتی، متشکل از سه خودروی نظامی، در جریان یک کمین هدف قرار گرفته است. "جبهه مبارزین مردمی" یک ائتلاف سیاسی و نظامی از گروه‌های مسلح بلوچاست که در دسامبر ۲۰۲۵ اعلام موجودیت کرده است. "جیش‌العدل" بخش اصلی این ائتلاف را تشکیل می‌دهد و شماری از گروه‌ها و نیروهای کوچک‌تر بلوچ نیز به آن پیوسته‌اند. استان سیستان و بلوچستان که یکی از فقیرترین استان‌های کشور محسوب می‌شود، مدت‌هاست که شاهد درگیری‌های مسلحانه و چرخه خشونت است. مرتس در کی‌یف: کمک به اوکراین در راستای منافع خود آلمان است فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در جریان سفر غیرمنتظره خود به کی‌یف از ادامه حمایت کشورش از اوکراین دفاع کرد و گفت این کمک‌ها، بویژه در سال جاری و پیش از زمستان "عمیقا در راستای منافع ملی خود آلمان" است. صدراعظم آلمان با اشاره به حملات روزانه اینترنتی روسیه علیه مراکز داده و شبکه‌های ارتباطی آلمان گفت توقف کمک به اوکراین باعث پایان این حملات نخواهد شد و حتی ممکن است بر شدت آنها افزوده شود. مرتس در این سفر یک میلیارد یورو کمک نظامی و ۳۵۰میلیون یورو برای بخش انرژی اوکراین وعده داد. به گفته منابع دولتی، بخشی از کمک‌های نظامی شامل تحویل هزاران پهپاد رهگیر و توسعه تولید تسلیحات دوربرد خواهد بود. در جریان سفر مرتس چندین بار هشدار حمله پهپادی صادر شد. او همراه ولودیمیر زلنسکی از ویرانه‌های آکادمی علوم بازدید کرد و از ولادیمیر پوتین خواست به جنگ پایان دهد. مرتس همچنین گفت آلمان آماده گفت‌وگو درباره پایان جنگ است، اما این امر باید پس از توقف درگیری‌ها صورت گیرد. کاترینا رایشه، وزیر اقتصاد آلمان در این سفر مرتس را همراهی کرد. این سفر احتمالا خطرناک‌ترین سفر یک صدراعظم آلمان به این منطقه جنگی از زمان تجاوز نظامی روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ تاکنون است. تنها چند ساعت پیش از ورود قطار حامل صدراعظم آلمان، وزارت خارجه روسیه به بازدیدکنندگان خارجی و دیپلمات‌ها درباره حضور در کی‌یف هشدار داد. در بیانیه این وزارتخانه آمده است که آنها باید شهر را ترک کرده و به‌ویژه از حضور در نزدیکی تاسیسات نظامی و ساختمان‌های دولتی خودداری کنند. هم‌زمان با حضور صدراعظم آلمان در پایتخت اوکراین یک حمله پهپادی روسیه به پلی در کی‌یف گزارش شد. ویتالی کلیچکو، شهردار کی‌یف وضعیت امنیتی پایتخت اوکراین را "بسیار بحرانی" توصیف کرده است. علیرضا سپاهی، معترض دی‌ماه در زندان دستگرد اصفهان اعدام شد علیرضا سپاهی از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ صبح روز دوشنبه ۱۳ مهر (۵ اکتبر) در زندان دستگرد این شهر اعدام شد. شهرزاد شهبازی، وکیل دادگستری اجرای حکم اعدامسپاهی را اعلام کرده است. سپاهی روز گذشته به سلول انفرادی منتقل شده و خانواده‌اش برای انجام آخرین ملاقات فراخوانده شده بودند. یک روز پیش از اعدام، امیرسالار داوودی، وکیل دادگستری، از ازدواج علیرضا سپاهی و مهشاد کشانی، که هر دو زندانی بودند، خبر داده بود. این دو زندانی تا زمان اجرای حکم حتی یک‌بار نیز امکان ملاقات حضوری با یکدیگر نداشتند. علیرضا سپاهی، متولد ۱۳۸۰، روز ۲۰ دی‌ماه ۱۴۰۴ در ارتباط با اعتراضات سراسری بازداشت و به زندان دستگرد منتقل شد. او در این پرونده به چهار بار اعدام محکوم شده بود. به گزارش هرانا، دیوان عالی کشور ابتدا با درخواست اعاده دادرسی او موافقت کرده بود، اما شعبه هم‌عرض دادگاه انقلاب اصفهان بدون برگزاری جلسه رسیدگی، اعاده دادرسی را نپذیرفت و پرونده برای اجرای حکم ارسال شد. هرانا پیش‌تر از محدودیت در دسترسی موثر وکیل به پرونده و بی‌توجهی به برخی شواهد دفاعی خبر داده بود. به گفته یک منبع نزدیک به خانواده، تصاویر دوربین‌های مداربسته و مدارک دیگری وجود داشت که نشان می‌داد سپاهی هنگام حادثه مورد استناد پرونده در میدان علیخانی در محل دیگری بوده است. بر اساس برخی گزارش‌های منتشرشده از سوی نهادهای حقوق بشری، علیرضا رئیسی از متهمان پرونده "میدان علیخانی" نیز اعدام شده است. تا کنون چندین معترض دیماه در ارتباط با پرونده میدان علیخانی اعدام شده‌اند. در پی درگیری میان معترضان و نیروهای حکومتی در ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در میدان علیخانی اصفهان، مقام‌های جمهوری اسلامی از کشته‌شدن چهار نیروی بسیج و فراجا خبر دادند؛ روایتی که مستقلاً تأیید نشده است. پس از این رویداد، ۵۹نفر بازداشت و برای آنان پرونده قضایی تشکیل شد و ۱۲ نفر از آنان از جمله علیرضا سپاهی به اعدام محکوم شده بودند. علیرضا سپاهی پیش‌تر قرار بود همراه با پسرعمویش، ابوالفضل سپاهی، اعدام شود، اما هنگام انتقال برای اجرای حکم دچار سکته قلبی شد و پس از انتقال به بیمارستان و یک روز بستری، دوباره به زندان بازگردانده شد. تا لحظه تنظیم این خبر، رسانه‌های جمهوری اسلامی، از جمله خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضائیه، اعدام علیرضا سپاهی را تأیید نکرده‌اند. قانون جدید در آلمان برای حمایت بیشتر از قربانیان خشونت خانگی دولت آلمان قصد دارد با تغییر قوانین، خروج قربانیان خشونت خانگی از قراردادهای اجاره مشترک با فرد خشونت‌گر را آسان‌تر کند. بر اساس طرح پیشنهادی اشتفانی هوبیگ، وزیر دادگستری آلمان قربانیان که اکثریت آنها را زنان تشکیل می‌دهند، همچنین می‌توانند از فرد خشونت‌گر بخواهند هزینه اجاره و مخارج جانبی مسکن پس از خروج آنها را پرداخت کند. طبق آمار پلیس، در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۲۶۶هزار نفر در آلمان قربانی خشونت خانگی شدند که حدود ۷۰درصد آنان زنان و دختران بودند. در آلمان به هر نوع خشونت فیزیکی، روانی، مالی و عاطفی که در چاردیواری خانه اعمال شود، خشونت خانگی گفته می‌شود. وزارت دادگستری آلمان می‌گوید آمار واقعی خشونت خانگی احتمالا به‌مراتب بیشتر است، زیرا بسیاری از موارد خشونت خانگی هرگز به پلیس گزارش نمی‌شوند. نگرانی از اجرای حکم اعدام علیرضا سپاهی پس از انتقال به سلول انفرادی "هرانا" ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران صبح روز دوشنبه ۱۳ مهر (۵ اکتبر) گزارش داد علیرضا سپاهی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و از متهمان پرونده موسوم به "میدان علیخانی اصفهان" به سلول انفرادی زندان دستگرد منتقل شده است. به گفته یک منبع نزدیک به خانواده، مسئولان زندان از خانواده او خواسته‌اند برای آخرین ملاقات مراجعه کنند؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره احتمال قریب‌الوقوع بودن اجرای حکم اعدامرا افزایش داده است. علیرضا سپاهی، متولد ۱۳۸۰، پیش‌تر به چهار بار اعدام محکوم شده بود. به گزارش هرانا، پس از طی مراحل اعاده دادرسی، پرونده او برای اجرای حکم به اجرای احکام فرستاده شد. هرانا همچنین از محدودیت در دسترسی مؤثر وکیل به پرونده و بررسی‌نشدن برخی شواهد دفاعی خبر داده است. چند متهم دیگر این پرونده، از جمله عرفان اسفندیاری، گل‌محمد محمدی، ابوالفضل سپاهی، امیرحسین صفری و قائم حسینی پیش‌تر اعدام شده‌اند. علیرضا سپاهی نیز قرار بود هم‌زمان با دو تن از آنان اعدام شود، اما به گزارش هرانا، پیش از اجرای حکم دچار سکته شده و پس از انتقال به بیمارستان به زندان بازگردانده شده است. در پی درگیری میان معترضان و نیروهای حکومتی در ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در میدان علیخانی اصفهان، مقام‌های جمهوری اسلامی از کشته‌شدن چهار نیروی بسیج و فراجا خبر دادند؛ روایتی که مستقلا تائید نشده است. پس از این حادثه ۵۹ نفر بازداشت و برای آنان پرونده قضایی تشکیل شد که ۱۲ نفر از آنان به اعدام محکوم شده‌اند. گزارش‌هایی نیز درباره احتمال اجرای حکم اعدام علیرضا رئیسی، از متهمان پرونده "میدان علیخانی" اصفهان، نیز منتشر شده است. حکم اعدام او پیش‌تر در دیوان عالی کشور نیز تائید شده است. علیرضا رئیسی متولد ۱۳۸۳، به دو بار اعدام محکوم شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، رئیسی در جریان همان اعتراضات رامین رئیسی، پسرعموی مادرش، را از دست داد. رامین رئیسی ۱۹ دی‌ماه در اصفهان به دست نیروهای حکومتی کشته شد و علیرضا رئیسی یک روز پس از مراسم خاکسپاری او توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. صادرات نفت خام خلیج فارس به سطح پیش از جنگ بازگشته است طبق تازه‌ترین داده‌های موسسه کپلر که محموله‌های نفتی، کشتیرانی و تجارت کالا در سطح جهان را ردیابی می‌کند، صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس بدون احتساب ایران پس از حدود هفت ماه بار دیگر به سطح پیش از جنگ بازگشته است. بر اساس این داده‌ها، در فاصله اول تا ۲۸ سپتامبر دست‌کم ۱۶.۵میلیون بشکه نفت خام در روز از منطقه صادر شده که با میانگین پیش از جنگ برابر است. هم‌زمان مسیرهای صادرات نفت نیز تغییر قابل توجهی کرده‌اند. پیش از جنگ حدود ۸۳درصد نفت منطقه از تنگه هرمز عبور می‌کرد، اما در سپتامبر حدود ۴۰درصد صادرات بدون عبور از هرمز انجام شده است. حدود ۹.۹ میلیون بشکه در روز، معادل ۶۰ درصد صادرات، از تنگه هرمز عبور کرده و ۲۳ درصد از سواحل دریای عمان و ۱۷ درصد از مسیر دریای سرخ صادر شده است. طبق داده‌های کپلر، عربستان سعودی با دست‌کم ۵.۱میلیون بشکه در روز، امارات با ۳.۲میلیون و عراق با ۲.۶میلیون بشکه در روز از صادرکنندگان عمده نفت منطقه در این دوره بوده‌اند. ایران مهم‌ترین استثنا در روند بازگشت صادرات است. جمهوری اسلامی پیش از جنگ به‌طور متوسط حدود ۱.۷میلیون بشکه نفت در روز صادر می‌کرد، اماصادرات آن در ماه‌های اخیر به‌شدت کاهش پیدا کرد و به همین دلیل، اگر ایران نیز در محاسبات گنجانده شود، مجموع صادرات نفت منطقه در سپتامبر به حدود ۹۱درصد سطح پیش از جنگ رسیده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهودر آمریکا نیز پیش‌تر بارها بر افزایش جریان و عرضه نفت و استفاده از ظرفیت تولید و ذخایر برای مهار قیمت‌ها تاکید کرده بود. با وجود افزایش قابل توجه صادرات خلیج فارس، تاثیر این تحول بر کاهش قیمت نفت تا کنون محدود بوده و نفت برنت همچنان بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود. ترامپ پیش از این اعلام کرد تنگه هرمز "کاملا باز" است و حجم نفت عبوری از تنگه هرمز حتی از دوران پیش از جنگ نیز بیشتر بوده است. افزایش تنش‌های منطقه‌ای، ناامنی مسیرهای کشتیرانی و حملات به کشتی‌های تجاری در خلیج فارس همچنان بر بازار نفت فشار وارد می‌کند. در عین حال، افزایش صادرات خاورمیانه و تصمیم گروه هفت برای آزادسازی ۱۰۰میلیون بشکه از ذخایر اضطراری تا حدی به کاهش قیمت‌ها کمک کرده است. داده‌های کپلر در مجموع نشان می‌دهد که اگرچه حجم صادرات نفت خلیج فارس تا حد زیادی به شرایط پیش از جنگ بازگشته، مسیر و شیوه انتقال نفت تغییر کرده است. بخشی از محموله‌ها از مسیرهای جایگزین و طولانی‌تر یا از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی جابجا می‌شوند و ادامه ناامنی در تنگه هرمزنیز هزینه و ریسک صادرات را بالا نگه داشته است؛ عواملی که می‌توانند اثر افزایش عرضه بر کاهش قیمت جهانی نفت را محدود کنند.

بقایی: خروج ایران از ان‌پی‌تی یک بحث بسیار جدی است

Sun, 4 Oct 2026 11:57:00 GMT

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امورخارجه ایران در نشست رسانه‌ای خود درباره خروج ایران از پیمان ان‌پی‌تی گفت: «این بحث در محافل سیاسی و نخبگانی ایران بسیار جدی است.»خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است. در "خبرگاه" می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید استعفای وزیر نفت؛ بورد سرپرست وزارت نفت شد مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران از پذیرش استعفای محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت توسط پزشکیان خبر داد. او همچنین گفت که حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، به عنوان سرپرست وزارت نفت منصوب شده است. پیش از این برخی خبرگزاری‌های داخلی ایران از بروز اختلافاتی میان وزارت نفت و هلدینگ خلیج فارس خبر داده بودند. بر اساس گزارش وبسایت تابناک، یکی از مهم‌ترین حاشیه‌های دوره وزارت پاک‌نژاد، اختلاف او با محمد شریعتمداری، مدیرعامل هلدینگ خلیج فارس بود. به گفته این وبسایت خبری، این اختلاف، از موضوع تغییر مدیریت این هلدینگ آغاز شد و به یکی از مناقشه‌های علنی در ساختار مدیریتی صنعت نفت تبدیل شد. پیش از این، در اواسط تابستان، وبسایت رسمی وزارت نفت، از انتخاب حسن عباس‌زاده به‌عنوان مدیرعامل جدید هلدینگ خلیج فارس خبر داده بود اما همزمان روابط عمومی هلدینگ، این خبر را تکذیب کرد. در ماه‌های گذشته نیز چندین رسانه از احتمال استعفا یا تغییر پاک‌نژاد خبر داده بودند. این تحول در دولت پزشکیان در شرایطی رخ داده که تحریم‌های ایالات متحده آمریکا علیه صنایع نفت ایران به طور بی‌سابقه‌ای تشدید شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز شنبه ۳ اکتبر (۱۱ مهر) در اظهارنظری اعلام کرد که جمهوری اسلامی در این هفته هیچ محموله نفتی روی آب نخواهد داشت و درآمدی از این محل عایدش نخواهد شد. ارتش اسرائیل از کشته شدن یکی دیگر از عاملان حمله ۷ اکتبر خبر داد ارتش اسرائیل اعلام کرد یکی از اعضای گروه تروریستی حماس که در حمله ۷ اکتبر به اسرائیل شرکت داشت و همچنین همزمان "مدیر یک گروه امدادرسان بشردوستانه ترکیه‌ای بود" امروز یکشنبه ۴ اکتبر (۱۲ مهر) در حمله اسرائیل در جنوب نوار غزه کشته شد. به گفته ارتش اسرائیل ، صقر نبیل موسی القیسی، عضو "نیروی نخبه حماس " بوده که در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ وارد خاک اسرائیل شده بود. بر اساس این خبر، او در حمله اسرائیل به خان‌یونس کشته شده است. ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که القیسی، در کنار نقش خود در حماس، به‌عنوان مدیر سازمان ترکیه‌ای به نام "دنیز فنری" فعالیت می‌کرد". این سازمان، به گفته ارتش اسرائیل، خود را یک نهاد امدادرسان بشردوستانه معرفی کرده "اما در عمل با چهره‌های ارشد رهبری سازمان تروریستی حماس و همچنین عناصری در رهبری ترکیه ارتباط دارد". ارتش اسرائیل در بخش دیگری از بیانیه خود آورده است که دنیز فنری و مقام‌های ارشد آن "فعالیت‌های خود را به‌عنوان تلاش‌های بشردوستانه معرفی می‌کنند، اما در عمل جمع‌آوری کمک مالی برای حمایت از سازمان تروریستی حماس را پیش می‌برند". ارتش اسرائیل همچنین القیسی را متهم کرده که اخیرا در پیشبرد حملات علیه نیروهای نظامی و غیرنظامیان اسرائیلی و نیز در تلاش برای بازسازی توانمندی‌های حماس نقش داشته است. در این بیانیه، اقدامات او "نقض نظام‌مند آتش‌بس" عنوان شده است. در روزها و هفته‌‌های اخیر، ارتش اسرائیل به دفعات، عوامل حماس را که به گفته این ارتش، در حمله مرگبار هفتم اکتبر به خاک اسرائیل و گروگان‌گیری شهروندان اسرائیلی نقش داشتند، در جریان حملاتی پراکنده کشته است. بابک امیرخسروی از ‌پایه‌گذاران اتحاد جمهوی‌خواهان ایران درگذشت بابک امیرخسروی از پایه‌گذاران اتحاد جمهوی‌خواهان ایران در پاریس درگذشت. امیرخسروی متولد سال ۱۳۰۶ در تبریز بود که در سال ۱۳۲۴ به حزب توده پیوست. این فعال سیاسی دهه‌ها در کشورهای چکسلواکی سابق، اتحاد جماهیر شوروی سابق و آلمان شرقی فعالیت داشت و پس از انقلاب بهمن ۵۷ به ایران بازگشت اما از سال ۱۳۶۱ مجددا از ایران خارج شد و به فرانسه رفت. امیرخسروی در سال ۱۳۶۳ به همکاری و عضویت خود در حزب توده پایان داد و با اعلام انشعاب، تشکیلاتی به نام حزب دمکراتیک مردم ایران را راه‌اندازی کرد و نشریه‌ای به نام "راه آزادی" به عنوان ارگان این حزب منتشر کرد. او همچنین درپایه گذاری و تشکیل "انجمن گفتگو و دموکراسی" در پاریس نقش داشت و در ادامه از اوایل سال ۱۳۸۲ در پایه‌گذاری و تشکیل اتحاد جمهوریخواهان ایران مشارکت کرد. وزارت خارجه ترکیه: نشست کمیته پیمان دفاعی مکه روز دوشنبه برگزار خواهد شد وزارت امور خارجه ترکیه اعلام کرد نشست کمیته پیمان دفاعی مکه میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان، روز دوشنبه ۵ اکتبر (۱۳ مهر) در ریاض برگزار خواهد شد. انتشار این خبر در شرایطی صورت می‌گیرد که رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست جمهوری یمن، از آغاز عملیات نظامی برای بازپس گیری مناطق باقی مانده این کشور خبر داده و گفته است دولت این کشور از مرحله آمادگی، وارد مرحله "اقدام به منظور بازپس گیری کشور" از حوثی‌ها شده است. پیش از این ، وزیر امور خارجه پاکستان روز جمعه از پیشنهاد جمهوری اسلامی برای تعامل سیاسی با حوثی‌ها خبر داده بود. به گزارش خبرگزاری رویترز، کمیته پیمان دفاعی مکه قرار است در نشست این هفته خود در ریاض درباره این پیشنهاد گفت‌وگو کند. در بخش دیگری از بیانیه وزارت خارجه ترکیه آمده است: «این نشست به تحولات اخیر منطقه و مرحله‌ای که تلاش‌ها برای نهادینه‌سازی ائتلاف به آن رسیده است، خواهد پرداخت.» بیشتر بخوانید: پیمان دفاعی مکه؛ ابزار دیپلماسی یا ائتلاف نظامی علیه تهران؟ در این بیانیه آمده است هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، یاشار گولر، وزیر دفاع، و ژنرال سلجوق بایراکتاراوغلو، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح این کشور، همراه با مقام‌هایی از پاکستان و عربستان سعودی در نشست کمیته سیاسی راهبردی و دفاعی این پیمان شرکت خواهند کرد. همزمان اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز روز یکشنبه ۱۲ مهر در نشستی خبری با اشاره به خبر اعزام نیروهای پاکستانی به عربستان گفت: «امیدوارم خبر اعزام ۴۰ هزار نیرو از سوی پاکستان به عربستان سعودی برای جنگ با مردم یمن درست نباشد و واقعا شایعه باشد» بقایی همچنین با اشاره به پیمان دفاعی سه‌جانبه پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی گفت جمهوری اسلامی امیدوار است این توافق "به هیچ عنوان بر خلاف منافع و مصالح امت اسلامی مورد استفاده قرار نگیرد". پیمان دفاعی مکه که در ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ امضا شد، حمله به یکی از سه کشور عربستان، پاکستان و ترکیه را حمله به هر سه عضو تلقی می‌کند. با شدت گرفتن حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به عربستان، برخی کارشناسان این پرسش را مطرح کرده‌‌اند که آیا این پیمان، وارد مرحله عملیاتی نیز خواهد شد یا خیر و این که ترکیه و پاکستان تا چه اندازه حاضرند در دفاع از عربستان مشارکت کنند. نتانیاهو: اسرائیل به یکی از قدرت‌های پیشتاز جهان در جنگ دریایی تبدیل خواهد شد بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در جریان بازدید از پایگاه نیروی دریایی اسرائیل در اشدود گفت اسرائیل توانمندی‌های دریایی خود را گسترش خواهد داد. او در عین حال هشدار داد که تهدیدها علیه حوزه دریایی این کشور افزایش یافته است. نتانیاهو همچنین در ویدیویی به زبان عبری که دفتر او منتشر کرد، با اشاره به تهدیدهای اخیر جمهوری اسلامی و حوثی‌ها در تنگه هرمز و باب‌المندب، گفت حوزه دریایی به "یک میدان نبرد بین‌المللی" تبدیل شده است. نخست‌وزیر اسرائیل در جریان بازدید خود از این پایگاه که به همراه یسرائیل کاتس، وزیر دفاع این کشور صورت می‌گرفت گفت: «دشمنان ما می‌خواهند حوزه دریایی ما در دریای مدیترانه، بنادر دریایی ما و تردد دریایی را تهدید کنند. روشن است که اجازه نخواهیم داد چنین اتفاقی بیفتد.» او با بیان این که مقام‌های امنیتی اسرائیل خواستار زیردریایی‌های بیشتر، شناورهای بیشتر و دیگر توانمندی‌ها هستند گفت: «ششمین زیردریایی وارد اسرائیل شده است. آن‌ها تعداد بیشتری می‌خواهند، شناورهای بیشتر و دیگر توانمندی‌هایی که قصد ندارم در اینجا درباره آن‌ها توضیح بدهم.» نخست‌وزیر اسرائیل در ادامه افزود که قصد دارد اسرائیل را هم در نبردهای سطح دریا و هم در نبردهای زیر دریا به "یکی از قدرت‌های پیشتاز جهان" تبدیل کند. "آغاز عملیات دولت یمن" برای بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل حوثی‌ها رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست جمهوری یمن، از آغاز عملیات نظامی برای بازپس گیری مناطق باقی مانده این کشور خبر داد و گفت که دولت این کشور از مرحله آمادگی، وارد مرحله "اقدام به منظور بازپس گیری کشور" شده است. این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که حوثی‌ها اخیرا پیشروی‌های تازه‌ای در میدان نبرد داشته‌اند و عملا یک شهر تحت کنترل دولت این کشور را به محاصره خود درآورده‌اند. دولت یمن به‌تازگی و در پی حملات برق‌آسای حوثی‌ها، بخش‌های وسیعی از سواحل دریای سرخ این کشور و مناطقی در اطراف تنگه باب‌المندب، یکی از گلوگاه‌های کشتیرانی بین‌المللی را از دست داده است. در بیانیه رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاست جمهوری یمن آمده است: «امروز آغاز عملیات نظامی برای بازپس‌گیری مناطق باقی‌مانده جمهوری و گسترش تسلط دولت و نهادهای آن در سراسر قلمرو ملی را اعلام می‌کنم.» العلیمی از همه نیروهای مسلح خواست "اجرای ماموریت‌های محول‌شده خود را مطابق برنامه‌های تصویب‌شده آغاز کنند، تا زمانی که به گفته او "کشور از چنگ شبه‌نظامیان تروریست حوثی آزاد شود". به گزارش خبرگزاری فرانسه، این بیانیه تنها چند ساعت پس از آن منتشر شد که به گفته چهار منبع امنیتی، حوثی‌ها یک مسیر حیاتی تدارکاتی را که شهر محاصره‌شده تعز را به عدن، پایتخت موقت دولت، متصل می‌کند، قطع کردند. پیشروی حوثی‌ها پس از چند روز درگیری شدید در داخل و اطراف این شهر صورت گرفت. یک منبع پلیس در این منطقه به خبرگزاری فرانسه گفت: «به ما اطلاع داده شد که حوثی‌ها کنترل منطقه الصفیه را به دست گرفته‌اند، آنها جاده اصلی را قطع کردند و کنترل پاسگاه پلیس را نیز در دست گرفتند.» سه منبع در ارتش یمن نیز کنترل حوثی‌ها بر این منطقه و مسیر تدارکاتی را تایید کردند. رفت‌وآمد در این جاده متوقف شده و این گروه اکنون شهر تعز را در محاصره قرار داده است. بر اساس این گزارش، منابع نظامی افزودند درگیری‌ها در این منطقه همچنان ادامه دارد. با وجود آن که خود شهر تعز همچنان تحت کنترل نیروهای دولتی است، اما این شهر مدت‌هاست که از شمال، شرق و غرب در محاصره حوثی‌ها قرار دارد و همچنان یکی از جبهه‌های اصلی جنگ داخلی طولانی‌مدت یمن به شمار می‌رود. به گفته کارشناسان، دولت یمن حتی با وجود حمایت نظامی عربستان سعودی نیز برای عقب راندن این پیشروی با مشکل روبه‌رو بوده است. گزارش‌های جدیدی نیز در روز یکشنبه ۴ اکتبر (۱۲ مهر) از حمله مجدد حوثی‌‌های مورد حمایت حکومت ایران به زیرساخت‌های نفتی در پایتخت عربستان حکایت دارند. سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی: سرعت و برد موشک‌های موجود را افزایش دادیم سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی مدعی افزایش سرعت و برد موشک‌های موجود در "سازمان رزم" این نهاد شد و گفت: «علت این است که دشمن امروز در فاصله دورتری از سواحل ما، تا فاصله هزار کیلومتری، قرار دارد و این موشک‌ها را نیز ارتقا خواهیم داد.» محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران با اشاره به جنگ ۴۰ روزه و حملات پی‌در‌پی آمریکا و اسرائیل افزود: «در این جنگ به این نتیجه رسیدیم که حتماً باید برد موشک‌های خود را ارتقا دهیم و اکنون در این مسیر حرکت کرده‌ایم.» او در بخش دیگری از اظهارات خود مدعی پیشرفت در زمینه "سرعت موشک‌ها و کیفیت نقطه‌زنی آن‌ها" شد و گفت: «موشک‌هایی که در طول جنگ استفاده کردیم، به‌ویژه موشک‌های نیروی زمینی در هدف قرار دادن پایگاه‌های دشمن در کویت و موشک‌های کروز دریایی نیروی دریایی در هدف قرار دادن شناورهای دشمن، بسیار خوب و اثربخش بودند.» او همچنین تاکید کرد که این افزایش برد شامل همه موشک‌های موجود می‌شود. این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که ۵۶کشور جهان اخیرا با انتشار بیانیه‌ای مشترک درباره سالگرد بازگشت تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران معروف به "مکانیسم ماشه" تصریح کردند که ایران باید به تعهدات خود در زمینه برنامه هسته‌ای و موشکیپایبند باشد. در همین راستا روزنامه وال‌استریت ژورنال نیز اخیرا در گزارشی با استناد به "منابع آگاه" اعلام کرده بود که به رغم حملات سنگین آمریکا و اسرائیل به سایت‌های موشکی و تأسیسات صنعتی ایران در هر دو جنگ اخیر، تهران دوباره مشغول مونتاژ موشک‌هایی با سوخت مایع و سوخت جامد است. بنا بر این گزارش، داده‌های اطلاعاتی نشان‌دهنده فعالیت در چندین سایت زیرزمینی از جمله تأسیسات موشکی خجیر در جنوب شرقی ایران است و گفته می‌شود که جمهوری اسلامی همچنین در حال تلاش برای ساخت نقاط مونتاژ زیرزمینی جدید است تا از حملات مجدد در امان بماند. احکام انضباطی در دانشگاه فردوسی مشهد؛ یک اخراج و ۱۶ نیمسال تحصیلی محرومیت خبرنامه امیرکبیر با انتشار گزارشی از صدور احکام انضباطی برای ۱۰ تن از دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه خبر داد. در بخشی از گزارش خبرنامه امیرکبیر با اشاره به این که این احکام "از توبیخ کتبی و درج در پرونده تا سه نیمسال محرومیت از تحصیل و اخراج از دانشگاه متغیر است" آمده که در مجموع، هشت تن از این دانشجویان به ۱۶ نیمسال محرومیت موقت از تحصیل محکوم شده‌اند". این خبر همچنین حاکی از آن است که یک دانشجو به نام الیاس رضازاده، دانشجوی مهندسی مکانیک، با حکم اخراج از دانشگاه مواجه شده و دانشجوی دیگری نیز با "توبیخ کتبی و درج در پرونده انضباطی" روبه‌رو شده است. تعداد دیگری از دانشجویان نیز با احکام مختلفی از جمله یک تا سه نیمسال محرومیت موقت از تحصیل محکوم شده‌اند. صدور این احکام علیه فعالین دانشجوییدر حالی صورت می‌گیرد که طی ماه‌های اخیر گزارش‌های فزاینده‌ای از احضارها و توبیخ‌ها و نیز تشکیل پرونده و صدور احکام انضباطی برای دانشجویان در دانشگاه‌های مختلف ایران انتشار یافته است. گزارش‌ها از هدف قرار گرفتن یک نفتکش در تنگه هرمز مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) روز یکشنبه ۴ اکتبر با انتشار بیانیه‌ای اعلام کردگزارشی از وقوع یک حادثه در تنگه هرمزدریافت کرده است. بر اساس این خبر، ناخدای یک نفتکش به این مرکز گزارش داده است که یک کشتی "با پرتابه‌ای ناشناس مورد اصابت قرار گرفته و در نتیجه، موتورخانه آسیب دیده است". مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در ادامه گزارش داده که خدمه این کشتی در سلامت هستند و "در حال حاضر هیچ پیامد زیست‌محیطی گزارش نشده است". همچنین در ادامه بیانیه مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا آمده است که مقام‌ها در حال بررسی این حادثه هستند و "به کشتی‌ها توصیه شده است با احتیاط عبور کنند و هرگونه فعالیت مشکوک را به این مرکز گزارش دهند." درخواست چند تشکل سیاسی جمهوری‌خواه برای بازنگری در اعطای جایزه آزادی به رضا پهلوی تعدادی از تشکل‌ها و سازمان‌های سیاسی جمهوری‌خواه که خود را "همبستگی برای جمهوری و دموکراسی در ایران "معرفی کرده‌اند در نامه‌ای سرگشاده به مسئولان کلیسای پائولوس و شهر فرانکفورت خواستار بازنگری در دعوت از شاهزاده رضا پهلوی برای دریافت جایزه آزادی ۲۰۲۶ توسط بنیاد فریدریش ناومان آلمان شدند. در این نامه سرگشاده که به امضای چند حزب، گروه‌، سازمان و نهاد مدنی از جمله حزب دمکرات کردستان ایران، حزب کومه‌له، کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی، سازمان خبات کردستان ایران، شبکه زن، زندگی، آزادی بلژیک و شبکه همبستگی برای حقوق بشر در ایران رسیده، از کلیسای پائولوس در فرانکفورت و بنیاد فریدریش ناومان خواسته شده در تصمیم خود برای دریافت جایزه آزادی ۲۰۲۶ به مردم ایران از سوی رضا پهلوی تجدید نظر کنند. در این نامه سرگشاده آمده است که "معرفی یک فرد به‌عنوان دریافت‌کننده جایزه به نام همه مردم ایران"تکثر در ایران را نادیده می‌گیرد" و "ممکن است چنین برداشتی ایجاد کند که او یا جریان سیاسی وابسته به او نماینده کل جامعه ایران است، جایگاهی که تنها از طریق انتخاب آزاد و سازوکارهای دموکراتیک می‌تواند مشروعیت یابد". این بیانیه با بیان این که "هیچ انتخابات آزاد، نهاد منتخب یا سازوکار دموکراتیکی آقای رضا پهلوی را به نمایندگی از مردم ایران برنگزیده است" از مسئولان کلیسای پائولوس و برگزارکنندگان مراسم خواسته است که "پیش از برگزاری مراسم در ۷ نوامبر ۲۰۲۶، در دعوت از آقای رضا پهلوی و سپردن دریافت جایزه به ایشان تجدیدنظر کنند" و "در تصمیم‌گیری‌های بعدی، تنوع جامعه ایران و نقش گروه‌های مختلف در مبارزه برای آزادی را در نظر بگیرند". پیش از این، بنیاد فریدریش نویمان برای آزادی روز دوشنبه، ۲۳ شهریور (۱۴ سپتامبر) اعلام کرده بود که جایزه آزادی سال ۲۰۲۶ این موسسه که به "مردم شجاع ایران که برای آزادی و حقوق شهروندی و دموکراسی مبارزه می‌کنند" تعلق گرفته روز هفتم نوامبر سال جاری (۲۰۲۶) در کلیسای "سنت پاول" (Paulskirche) فرانکفورت اعطا می‌شود و شاهزاده رضا پهلوی ، از رهبران اپوزیسیون ایران، این جایزه را به صورت امانی و به نمایندگی از مردم ایران دریافت خواهد کرد. همچنین اعلام شده است که بیژن جیرسرایی، سخنگوی سیاست خارجی حزب دموکرات آزاد آلمان (FDP) نیز در این مراسم سخنرانی خواهد کرد. بنیاد فریدریش نویمان که به حزب لیبرال موسوم به "دموکرات‌ آزاد" آلمان (FDP) نزدیک است از سال ۲۰۰۶ هر دو سال یک بار با اعطای جایزه آزادی، از برآمدها و فعالیت‌های برجسته‌ای تقدیر می‌کند که محرک‌های تعیین‌کننده‌ای برای توسعه جامعه شهروندی لیبرال ایجاد کرده و بدین ترتیب به تحکیم ارزش‌ها و اهداف آزادی‌خواهانه در جهان کمک می‌کنند. اطلاعیه مطبوعاتی با امضای حدود ۷۰۰ نفر از فعالان سیاسی علاوه بر این نامه‌ سرگشاده، اطلاعیه مطبوعاتی دیگری نیز خطاب به نمایندگان بنیاد فریدریش ناومان نوشته شده و به امضای حدود ۷۰۰ نفر از فعالان سیاسی رسیده و امضاکنندگان در آن، نسبت به "اعطای جایزه آزادی ۲۰۲۶ به‌صورت امانی به رضا پهلوی" اعتراض کرده‌اند. امضاکنندگان در این نامه نیز خواستار تجدیدنظر این بنیاد در انتخاب شاهزاده رضا پهلوی برای دریافت این جایزه شده‌اند. در این نامه که نام فعالینی از جمله پرستو فروهر، مینا احدی، ویکتوریا آزاد، عفت ماهباز، انور میرستاری، هلن نصرت و ... در آن دیده می‌شود، از مواضع و عملکرد رضا پهلوی و جریان پادشاهی‌خواه انتقاد شده است. امضاکنندگان این نامه، هواداران جریان پادشاهی را به "ایجاد درگیری و حمله به تجمعات سایر نیروهای سیاسی، استفاده از الفاظ رکیک، توهین و خشونت" متهم کرده‌اند. در این اطلاعیه مطبوعاتی همچنین شاهزاده رضا پهلوی به "حمایت از اقدام نظامی علیه زیرساخت‌ها و تأسیسات حیاتی برای زندگی مردم" و نیز "عدم همدلی با مردم عادی کشته‌شده در جنگ اخیر" متهم شده و آمده است که اعطای این جایزه با این گونه مواضع "در تضاد قرار می‌گیرد". فرزند نسرین ستوده جایزه انجمن وکلای کیفری اروپا را به نمایندگی از او دریافت کرد جایزه اسکات کرازبی ۲۰۲۶ به نسرین ستوده، وکیل دادگستری و مدافع حقوق بشر اعطا شد. این جایزه حقوق بشری در چارچوب کنفرانس پاییزی انجمن وکلای کیفری اروپا (ECBA) به او تعلق گرفته است. مراسم اهدای جایزه در هتل و مرکز کنفرانس بین‌المللی تیرانا در پایتخت آلبانی برگزار شد. از آنجا که این وکیل برجسته نتوانست شخصا در این مراسم حضور یابد، پسرش نیما خندان این جایزه را به نام او دریافت کرد. انجمن وکلای کیفری اروپا اعلام کرد کهبا اعطای این جایزه، بیش از دو دهه فعالیت ستوده در دفاع از حقوق بنیادین بشر، حقوق زنان، دادرسی عادلانه و استقلال حرفه وکالت را ارج می‌نهد. پروفسور مارگارت ساترتویت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور استقلال قضات و وکلا و استاد دانشکده حقوق دانشگاه نیویورک که در این مراسم حضور داشت، در سخنرانی خود بر اهمیت استقلال حرفه وکالت و حمایت بین‌المللی از وکلایی تاکید کرد که "به دلیل انجام فعالیت حرفه‌ای خود با سرکوب مواجه می‌شوند." نسرین ستوده در طول فعالیت حرفه‌ای خود از فعالان سیاسی، روزنامه‌نگاران، اعضای اقلیت‌های دینی و قومی، زنانی که با حجاب اجباری مخالفت کرده‌اند و نیز نوجوانانی که با خطر مجازات اعدام روبه‌رو بوده‌اند، دفاع کرده است. نسرین ستوده در مجموع بیش از هفت سال زندانی بوده و بارها با محدودیت‌هایی در زمینه فعالیت حرفه‌ای خود مواجه شده است. در سال ۲۰۱۹، در پرونده‌ای که در غیاب او رسیدگی شد، احکامی علیه او صادر شد که در مجموع شامل ۳۸ سال زندان و ۱۴۸ ضربه شلاق بود. این انجمنهمچنین به بازداشت دوباره ستوده در ۱ آوریل ۲۰۲۶ اشاره کرده است. شامگاه چهارشنبه اول آوریل (۱۲ فروردین) نسرین ستوده در منزلش در تهران بازداشت شد. ماموران تمامی دستگاه‌های الکترونیک او و همسرش رضا خندان را با خود بردند. او در تاریخ ۲۳ اردیبهشت همان سال به‌طور موقت با قرار وثیقه و کفالت آزاد شد. بر اساس بیانیه این انجمن، این جایزه در تیرانا تنها از فعالیت شخصی نسرین ستوده تقدیر نمی‌کند، بلکه همزمان نشانه‌ای برای "تاکید بر اهمیت وکالت حقوقی مستقل، برخورداری موثر از حقوق دفاعی و حمایت از وکلا در برابر سرکوب است". جایزه حقوق بشر اسکات کرازبی به نام اسکات کرازبی، وکیل فقید اسکاتلندی و مسئول پیشین حقوق بشرانجمن وکلای کیفری اروپانام‌گذاری شده است. این جایزه به کسانی اهدا می‌شود که تعهدی استثنایی به حقوق بشر، حاکمیت قانون و استقلال حرفه وکالت نشان داده‌اند. بقایی: خروج ایران از ان‌پی‌تی یک بحث بسیار جدی است اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امورخارجه ایران در نشست رسانه‌ای خود در روز یک‌شنبه ۱۲ مهر (۴ اکتبر) به موضوعات مختلفی پرداخت. بقایی درباره خروج ایران از پیمان ان‌پی‌تی گفت: «این بحث در محافل سیاسی و نخبگانی ایران بسیار جدی است. ایران به عنوان عضو ان‌پی‌تی از سال ۱۹۷۰ تاکنون، به عنوان طرفی که کاملاً به تعهدات خود پایبند بوده، به بدترین وجه مورد تعرض نظامی قرار گرفته؛ دانشمندانش ترور شده‌اند و تأسیسات هسته‌ای‌اش مورد حمله قرار گرفته است.» او ادامه داد: «این پرسش جدی مطرح است که اگر قرار است کشوری در معاهده منع اشاعه حضور دارد، باید بتواند از مزایای آن بهره‌مند شود و از حقوق خود استفاده کند، نه اینکه برعکس، مدام در معرض فشار، تهدید و حمله نظامی باشد. بنابراین این پرسش، پرسش جدی‌ای است.» اشاره بقایی به درخواست برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی است که خواهان خروج ایران از پیمان منع اشاعه سلاح‌های هسته‌ای، ان‌پی‌تی، شده بودند. حسنعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی پیش‌تر گفته بود "نمایندگان برای خروج از ان‌تی‌پی طرح سه‌فوریتی آماده کرده‌اند." علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی نیز گفته بود: «ما اصلا به آژانس و مدیر فعلی آن اعتماد نداریم چرا که وی صرفا بازدیدهای ظاهری انجام می‌دهد و گزارش‌های منفی علیه ایران ارائه می‌کند. یکی از نقشه‌های آمریکا ایجاد یک اجماع جهانی علیه منافع ملی ایران است.» حاج‌دلیگانی پس از ارسال پرونده ایران به شورای امنیت گفت: «سابقه بدعهدی آژانس اتمی مانند انتقال اطلاعات محرمانه ما به نیروهای متخاصم و عملیات جنگی علیه نیروگاه‌های ما کاملا ثابت می‌کند که آژانس قابل اعتماد نیست.» به گفته این نمایندگان مجلس بهتر است که ایران "هرچه زودتر آزمایش‌های لازم را برای سلاح هسته‌ای" انجام دهد، چراکه "امروز نیاز کشور به قدرت بازدارندگی اتمی است." در روزهای گذشته اما روسیه نیز از ایران خواسته بود که از پیمان ان‌پی‌تی خارج نشود. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین گفته بود: «ما ان‌پی‌تی را سنگ‌بنای رژیم منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای می‌دانیم و همچنان امیدواریم که ایران به‌عنوان عضوی مهم و مسئولیت‌پذیر در این پیمان بماند.» ایران می‌کوشد ازاهرم ان‌پی‌تی در مذاکرات با آمریکا استفاده کند، اما به گفته کارشناسان خروج ایران از این پیمان می‌تواند گمانه‌زنی درباره "قصد واقعی ایران" را برای دستیابی به سلاح هسته‌ای بیش از پیش آشکار کند و به انزوای کامل ایران بیانجامد. بقایی: بحثی برای بازگشت بازرسان آژانس به ایران نداشتیم بقایی در واکنش به گزارش برخی رسانه‌های غربی درباره موافقت جمهوری اسلامی با بازگشت بازرسان آژانس بین المللی انرژی به تهران در برابر کاهش تحریم‌ها گفت: «خیر، اصلا چنین بحثی مطرح نشده است. ما اصلا ورود نکردیم به بحث هسته‌ای. وظیفه ما این بود که شروط خود را ابلاغ کنیم. این شرط‌ها را در قالب طرح موسوم به هفت‌روزه به میانجی‌ها منعکس کردیم و آن‌ها هم کار خود را در انتقال به طرف آمریکایی انجام دادند.» به گفته رسانه‌های بین‌المللی ظاهرا در طرح هفت روزه برای پایان دادن به محاصره دریایی ایران گفته شده بود که جمهوری اسلامی با بازگشت بازرسان آژانس برای بازدید از تاسیسات آسیب‌دیده مشکلی ندارد. یک دیپلمات ایرانی به دلیل فشار آمریکا، نیویورک را ترک کرد بقایی در توضیحات خود سرانجام به اخراج دیپلمات‌های ایرانی از نیویورک اذعان کرد و گفت: «یکی از دیپلمات‌های ما قرار بود چند روز دیگر برای انجام وظایفش در نیویورک بماند. به دلیل فشارهایی که وارد کردند، بله، آن دیپلمات نیویورک را ترک کرد، اما در سایر موارد، طبق برنامه‌ریزی‌ که از قبل انجام شده بود، نیویورک را ترک کردیم.» پیش‌تر رسانه‌های آمریکایی گزارش داده بودند که پس از شکست مذاکرات هیات ایرانی در نیویورک، وزارت امورخارجه آمریکا از عراقچی و هیات همراه او خواسته است که هر چه زودتر خاک آمریکا را ترک کنند. عراقچی: شرط‌های ما برای بازگشایی تنگه هرمز منطبق با تعهداتی است که آمریکا باید بپذیرد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی روز یکشنبه ۱۲ مهر با شماری از سفرا و رؤسای نمایندگی‌های دیپلماتیک خارجی و دفاتر سازمان‌های بین‌المللی مقیم تهران دیدار و گفت‌وگو کرد. عراقچی با اشاره به دیدارهای متعدد خود و مسعود پزشکیان در جریان حضور در مجمع عمومی سازمان ملل و همچنین سخنرانی رئیس جمهور ایران در مجمع عمومی سازمان ملل گفت : «ما در جریان حضور در مجمع عمومی سازمان ملل طرحی را برایحل فصل اختلافات موجود و جنگ جاری بین ایران و آمریکا که به طرح ۷ روزه معروف است ارائه کردیم که اگر مورد بررسی قرار بگیرد و اجرایی شود، تنگه هرمز در عرض ۷ روز بازگشایی خواهد شد.» دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با پیشنهادهای ایران در نیویورک مخالفت کرد و آن را "ناکافی" دانست. او گفت که آمریکا "کنترل کامل" تنگه هرمز را در اختیار دارد و حجم زیادی نفت از این مسیر خارج می‌شود. به گفته ترامپ، ایران اکنون خواهان توافق است، اما طرحی که تهران ارائه کرده برای او قابل قبول نیست. او گفت: «من هم توافق کردن را دوست دارم، اما آن توافق برای من قابل قبول نخواهد بود.» رئیس جمهور آمریکا همچنین گفت ایران تصور می‌کرد با بستن تنگه می‌تواند برای جهان مشکل ایجاد کند، اما آمریکا در واکنش به اقدام ایران، "بزرگ‌ترین محاصره تاریخ نظامی را ایجاد کرده است". به گزارش رسانه‌های آمریکایی پس از شکست مذاکرات ایران و آمریکا در حاشیه نشست سازمان ملل، وزارت خارجه آمریکا از نمایندگان جمهوری اسلامی خواسته که به سرعت خاک آمریکا را ترک کنند. عراقچی با تاکید مجدد بر موفق بودن حضور ایران در مجمع عمومی امسال سازمان ملل گفت که حضور نمایندگان ایران موثر و فعال بود و در واقع فضای سیاسی نیویورک متاثر از طرح ایران بود. او گفت : «ایران در واقع با این طرح نشان داد که همچنان در راستای دیپلماسی و مسیر دستیابی به یک راه حل صلح‌آمیز جدی است همانطور که در دفاع از خود جدی است.» سفر پزشکیان و عراقچی به نیویورک و شرکت در نشست سازمان ملل به شدت مورد انتقاد گروه‌های تندرو و رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران قرار گرفت. به گفته آنان هیات ایرانی "بدون اجازه" دست به مذاکره با آمریکا زده است. هرانا: محرومیت ۹ زندانی سیاسی زن از تماس تلفنی به گزارش هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، ۹ زن زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین به نام‌های تارا داودی، غزل مرزبان، گلرخ ایرایی، مینو روزه‌دار، نسیم غلامی سیمیاری، کیمیا داودی، سکینه پروانه، فاطمه پناه رضایی و بیتا علی همتی، از روزشنبه ۱۱ مهرماه، به مدت یک ماه از تماس تلفنی محروم شده‌اند. یک منبع مطلع به هرانا گفته که مسئولان زندان بدون ارائه دلایل و توضیح مشخص، محرومیت این زندانیان از تماس تلفنی را در ادامه ممنوعیت ملاقات آنان اعلام کرده‌اند. به گفته این منبع، این محدودیت به صورت رسمی ابلاغ نشده و صرفاً طی دست‌نوشته‌ای در اختیار "وکیل بند" قرار گرفته تا به زندانیان اطلاع داده شود. بر اساس اطلاعات دریافتی هرانا، "این محرومیت‌ها عمدتاً در واکنش به اعتراض زنان زندانی به شرایط حاکم بر بند و نحوه رفتار مسئولان و مأموران زندان اعمال شده است. برگزاری مراسم در مناسبت‌های سیاسی، اعتراض به بدرفتاری مأموران هنگام اعزام به ملاقات یا مراکز درمانی و قضایی، اعتراض به کاهش زمان ملاقات به کمتر از نیم ساعت، اعتراض به نصب دوربین در فضای سرویس‌های بهداشتی، مخالفت با ورود مأموران حفاظت و اطلاعات به داخل بند و اعتراض به تذکرات مربوط به پوشش در فضای داخلی بند یا هنگام خروج از آن، از جمله مواردی عنوان شده که به اعمال این محدودیت‌ها منجر شده است." به گفته منابع مطلع، فضای بند زنان زندان اوین طی روزهای اخیر امنیتی‌تر از گذشته شده و محدودیت‌های ارتباطی و انضباطی برای شماری از زندانیان افزایش یافته است. ۷۰ تا ۸۰ هزار پرستار در ایران "خانه‌نشین" شده‌اند در ماه‌ها و هفته‌های گذشته جامعه ایران شاهد استعفای جمعی کادر درمان بود. به گزارش وبسایت خبرآنلاین، محمدشریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار با اشاره به وضعیت نامطلوب کاری برای پرستاران گفت: «پرستاران تمام راه‌های ممکن منطقی، حقوقی، صنفی و هر نوع مسیر اعتراضی یا انتقادی را برای رسیدن به خواسته‌هایشان طی کرده‌اند، حتی مجلس نیز قانونی تصویب کرد، اما متأسفانه نحوه حکمرانی نظام سلامت هیچ توجهی به مسائل و مطالبات جامعه پرستاری نداشته است. پرستاران مکاتبه کردند، مذاکره کردند و حتی دو سال پیش دست به اعتصاب زدند. با این‌ حال، آقایانی که به هر صورت در حال مدیریت و رهبری نظام سلامت هستند، هیچ توجهی به مسائل پرستاری کشور نداشته‌اند.» به گفته شریفی‌مقدم تنها راهی که برای پرستاران باقی مانده "خروج از حرفه" است. به گفته او حقوق ماهانه پرستاران حدود ۲۵ میلیون تومان است. او می‌افزاید که اگر پرستاران "در خانه بنشیند، استهلاکش کمتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر است. آمدن به سر کار در فضای سخت بیمارستان، با آلودگی محیطی و انرژی‌های منفی، جایی که همه‌اش آه و ناله بیمار است، دیگر توجیه اقتصادی ندارد". به گفته شریفی‌مقدم در حال حاضر حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار پرستار به دلیل عدم رسیدگی به مطالبات خود و شرایط نامطلوب شغلی خانه‌نشین شده‌اند. به گفته دبیرکل خانه پرستار: «تبعیض همه‌جانبه است؛ وقتی پرستاران جدید جذب نظام درمان نمی‌شوند، پرستاران فعلی مجبور به کار زیاد و شیفت‌های متوالی هستند. فشار نبود نیروی کافی بر دوش پرستاران است؛ پرستاری که باید از ۵ بیمار مراقبت کند، اکنون مجبور است مسئولیت ۲۰ تا ۳۰ بیمار را بر عهده بگیرد. این وضعیت استهلاک انسانی را به همراه دارد، این شکل کار باعث می‌شود خود پرستاران نیز آسیب ببینند و خیلی زود دچار فرسودگی شوند. مشکلات روانی و جسمی-عضلانی به‌شدت پرستاران را تهدید می‌کند و اغلب آن‌ها پس از بازنشستگی با انواع و اقسام دردها؛ از کمردرد و پادرد گرفته تا افسردگی‌های شدید مواجه‌اند.»