SKAI.GR | Deutsche Welle

Αν και από το βράδυ της Τετάρτης κυκλοφορούσε ως ανεπιβεβαίωτη πληροφορία ​​στους πολιτικούς κύκλους στο Βερολίνο, η είδηση ήρθε μάλλον απροσδόκητα για τους περισσότερους. Η Αριστερά (Die Linke), οι Πράσινοι και το SPD συμφώνησαν σε ένα κοινό πακέτο μέτρων σχετικά με το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ και την προστασία της εβραϊκής ζωής, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τις ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για έναν αριστερό συνασπισμό στο (κρατιδιακό) Βερολίνο. Τα τρία κόμματα σχεδιάζουν να ανακοινώσουν σύντομα τις λεπτομέρειες του πακέτου που συμφωνήθηκε.

Καταδίκη του αντισημιτισμού

Τα τρία κόμματα θα διορίσουν από έναν εκπρόσωπο για να καθορίσουν εάν πιθανές αμφιλεγόμενες δηλώσεις μεμονωμένων μελών του Κοινοβουλίου συνιστούν αντισημιτισμό ή θεμιτή κριτική στο Ισραήλ. Οι συνομιλίες για το θέμα του αντισημιτισμού τέθηκαν ως προϋπόθεση από το SPD και τους Πράσινους, επειδή ο αρχηγός μιας αραβικής φατρίας, ο Ίσα Ρέμο, εμφανίστηκε σε πάρτι της Αριστεράς τη βραδιά των εκλογών στη συνοικία Νόικελν, όπως και ο Ιμπραήμ Ιμπραήμ, ο οποίος θεωρείται υποστηρικτής του PFLP (Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης), το οποίο η ΕΕ χαρακτηρίζει ως τρομοκρατική οργάνωση.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Die Linke συμφώνησε με το αίτημα του SPD και των Πρασίνων να μην είναι η Βανέσα Έμντε μέλος της νέας Κοινοβουλευτικής Ομάδας της, επειδή είχε δηλώσει σε μια συγκέντρωση: «Τα κράτη δεν έχουν δικαίωμα ύπαρξης», αρνούμενη έτσι έμμεσα το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ.

Η προσοχή στην οικονομία

Τα τρία κόμματα χρειάστηκαν τρεις γύρους διαπραγματεύσεων, ο καθένας εκ των οποίων διήρκεσε αρκετές ώρες, για να καταλήξουν σε συμφωνία στο ζήτημα του αντισημιτισμού. Νωρίς το βράδυ της Τετάρτης, οι 14 διαπραγματευτές έφυγαν από τη σχετική συνάντηση χωρίς να αποκαλύψουν λεπτομέρειες. «Θα συνεχίσουμε αύριο», ήταν το μόνο που αποκάλυψε η επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας των Πρασίνων, Μπετίνα Γιάρας. Μετά τις συνομιλίες, εκπρόσωποι από τα τρία κόμματα παρευρέθηκαν σε μια διαθρησκευτική λειτουργία προς τιμήν των θυμάτων της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου.

Τώρα οι προκαταρκτικές συνομιλίες αναμένεται να προχωρήσουν σε αρχικές διερευνητικές συζητήσεις. Το θέμα της οικονομίας είχε προγραμματιστεί για συζήτηση ήδη από το πρωί της Πέμπτης. Η τόνωση της οικονομίας με στόχο να υπάρξουν τα απαραίτητα φορολογικά έσοδα είναι το θέμα πρώτης προτεραιότητας για το Βερολίνο, το οποίο αντιμετωπίζει έλλειμμα προϋπολογισμού πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το «αγκάθι» της κοινωνικοποίησης κατοικιών

Ωστόσο, το κύριο σημείο διαμάχης για τις διερευνητικές συνομιλίες είναι ξεκάθαρο. Το SPD και η Αριστερά διαφώνησαν ανοικτά στο ζήτημα της κοινωνικοποίησης κατοικιών, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, όπου κυριάρχησε το στεγαστικό. Ο επικεφαλής του SPD, Στέφεν Κραχ, δήλωσε ότι δεν θα υπάρξει περίπτωση κοινωνικοποίησης υπό την ηγεσία του στο κόμμα.

Η νικήτρια των εκλογών, Έλιφ Εράλπ της Αριστεράς, από την άλλη πλευρά, τόνισε αρκετές φορές ότι ένας συνασπισμός υπό την ηγεσία της θα κοινωνικοποιήσει μεγάλα ιδιωτικά συγκροτήματα κατοικιών. Στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου, η Die Linke, με 25,7% των ψήφων, ξεπέρασε κατά πολύ τη Χριστιανοδημοκρατική CDU, η οποία συγκέντρωσε 18,8%. Οι Πράσινοι έλαβαν 14,3% και το SPD 12,1%. Στη νέα Βουλή των Αντιπροσώπων της γερμανικής πρωτεύουσας, μια συμμαχία Αριστεράς, SPD και Πρασίνων θα είχε πλειοψηφία 14 εδρών. Ένας συνασπισμός της CDU, των Πρασίνων και του SPD, ωστόσο, θα είχε μόνο μια μικρή πλειοψηφία 3 εδρών.

Σημειώνεται ότι την Τετάρτη, με αφορμή την επέτειο της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου του 2023, ο καγκελάριος Μερτς κάλεσε για μια ακόμα φορά Πράσινους και Σοσιαλδημοκράτες να «εμποδίσουν μια πολιτικό της Αριστεράς να γίνει δήμαρχος της πρωτεύουσάς μας».

Πηγές: taz, ntv

Σε προάστιο του Παρισιού, κατά τη διάρκεια μαθητικών διαδηλώσεων, αστυνομικός εκτόξευσε από κοντινή απόσταση βλήμα δακρυγόνου στο πρόσωπο του νεαρού Εντέν, συνθλίβοντας το σαγόνι του. Ο 14χρονος διαδηλωτής έχασε πολλά από τα δόντια του και δεν μπορεί πλέον να τραφεί κανονικά, παρά μόνο με καλαμάκι. Στη Λανς, ένας 15χρονος έχασε το χέρι του από αστυνομική χειροβομβίδα κρότου λάμψης. Και στην Τουρ, ένας 16χρονος υπέστη μερική απώλεια όρασης, με την εισαγγελία να ερευνά εάν τραυματίστηκε από αστυνομικό βλήμα.

Οι τρεις έφηβοι συγκαταλέγονται στα σοβαρότερα περιστατικά τραυματισμών μέχρι τώρα κατά τη διάρκεια των μαζικών μαθητικών διαδηλώσεων που συγκλονίζουν τη Γαλλία.

Λεκορνού: «Η οργή των νέων δεν ήρθε από το πουθενά»

Οι διαμαρτυρίες των μαθητών στη Γαλλία συνεχίζονται και σήμερα, Πέμπτη, σχεδόν τρεις εβδομάδες μετά την έναρξή τους στα τέλη Σεπτεμβρίου, με ισχυρή αστυνομική παρουσία. Στα βασικά αιτήματα των μαθητών συγκαταλέγονται οι ελλείψεις εκπαιδευτικών, τα υπερφορτωμένα ωρολόγια προγράμματα και η οικτρή κατάσταση των σχολικών κτηρίων. Στο πλευρό των νέων βρίσκονται και τα συνδικάτα των εκπαιδευτικών, που κήρυξαν γενική απεργία.

Ο Γάλλος πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνού υποσχέθηκε σχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης έως τα τέλη Οκτωβρίου, αναγνωρίζοντας ότι «η οργή των νέων δεν ήρθε από το πουθενά». Πρόσθεσε, μάλιστα, πως «κανείς δεν μπορεί να μένει αδιάφορος απέναντι στις ανησυχίες τους».

Πληθαίνουν οι καταγγελίες για δυσανάλογη αστυνομική βία

Πάνω από 6.500 άτομα, τα περισσότερα από τα οποία είναι ανήλικα, έχουν συλληφθεί. Παράλληλα, έχουν ήδη ανοίξει 18 έρευνες για καταγγελίες αστυνομικής αυθαιρεσίας. Μετά τον ακρωτηριασμό του 15χρονου στη Λανς, ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιέζ ανέστειλε τη χρήση του συγκεκριμένου τύπου χειροβομβίδας εναντίον μαθητών.

Οι καταγγελίες για δυσανάλογη αστυνομική βία και καταστολή αυξάνονται. Οι περισσότερες διαδηλώσεις ολοκληρώθηκαν χωρίς σοβαρά επεισόδια, σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, σημειώθηκαν βανδαλισμοί και συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής, με την αστυνομία να κάνει χρήση δακρυγόνων και γκλομπ για να διαλύσει τους διαδηλωτές. Συνδικάτα και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν την αστυνομία για χρήση αδικαιολόγητης βίας εναντίον των νεαρών διαδηλωτών. Η Διεθνής Αμνηστία κάλεσε τις γαλλικές αρχές να «βάλουν τέλος στη δυσανάλογη αστυνομική καταστολή».

Για πολλούς από τους εφήβους, μάλιστα, είναι από τις πρώτες φορές που συμμετέχουν σε διαδήλωση και βγαίνουν στον δημόσιο χώρο για να διεκδικήσουν αιτήματα που θεωρούν δίκαια. «Μια τέτοια εμπειρία πολιτικοποιεί τους νέους με απίστευτη ταχύτητα», λέει ο δικηγόρος Αλεξί Μποντελέν, που εκπροσωπεί περισσότερους από δώδεκα νέους που τέθηκαν υπό κράτηση.

Για τη μητέρα του Εντέν, το ζήτημα είναι πιο απλό: «Έχουν να κάνουν με παιδιά. Και παιδιά που ζητούν τι; Απλώς καλύτερες συνθήκες για να μπορούν να σπουδάζουν».

Πηγές: AP, AFP

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Με μια μακροσκελή ανακοίνωση που εξέδωσε σήμερα το πρωί το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών, τίθεται από σήμερα, 8 Οκτωβρίου 2026, σε εφαρμογή η ισραηλινή απόφαση για παύση της λειτουργίας του βρετανικού Γενικού Προξενείου στην Ανατολική Ιερουσαλήμ υπό τη μέχρι σήμερα μορφή του.

Ωστόσο, έπειτα από συμφωνία της τελευταίας στιγμής μεταξύ Ισραήλ και Βρετανίας, το κτήριο του προξενείου θα εξακολουθήσει να λειτουργεί με περιορισμένο προσωπικό και με την ονομασία «Αποστολή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ιερουσαλήμ» («UK Mission, Jerusalem»).

Η ισραηλινή απόφαση είχε ληφθεί πριν από έναν μήνα, στις 8 Σεπτεμβρίου, ως αντίμετρο στην απόφαση της κυβέρνησης των Εργατικών να επιβάλει περιορισμούς στο εμπόριο αγαθών που προέρχονται από ισραηλινούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη. Το Λονδίνο είχε συνδέσει τα μέτρα αυτά με τη συνεχιζόμενη επέκταση των εποικισμών και την αύξηση της βίας εποίκων κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη.

Την ίδια ημέρα, κοινή ανακοίνωση της Βρετανίας, του Καναδά, της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Δανίας, της Ιρλανδίας, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας, της Ισλανδίας, της Πολωνίας, της Πορτογαλίας και της Σουηδίας γνωστοποιούσε την πρόθεσή τους είτε να επιβάλουν εθνικούς περιορισμούς είτε να υποστηρίξουν ευρωπαϊκούς περιορισμούς στο εμπόριο προϊόντων των εποικισμών. Στην ίδια ανακοίνωση αναφερόταν ότι η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ολλανδία, η Νορβηγία και το Βέλγιο είχαν ήδη προωθήσει αντίστοιχα μέτρα.

Η ισραηλινή κυβέρνηση αντέδρασε προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα. Αποφάσισε την απομάκρυνση των Βρετανών εκπροσώπων από το Διεθνές Κέντρο Υποστήριξης για τη Γάζα στην Κιριάτ Γκατ, ενώ παράλληλα τερμάτισε τη βρετανική δραστηριότητα εκπαίδευσης των δυνάμεων ασφαλείας της Παλαιστινιακής Αρχής στη Ραμάλα. Οι δύο ομάδες είχαν διορία επτά ημερών για να αποχωρήσουν.

Παρασκηνιακές επαφές

Ωστόσο, τις εβδομάδες που ακολούθησαν, εντάθηκαν οι παρασκηνιακές επαφές μεταξύ Ισραήλ και Βρετανίας. Τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, το Reuters αποκάλυψε ότι ο Βρετανός σύμβουλος εθνικής ασφαλείας Τζόναθαν Πάουελ είχε πραγματοποιήσει μη ανακοινωθείσα επίσκεψη στο Ισραήλ, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί το κλείσιμο του προξενείου. Οι συνομιλίες δεν κατέληξαν αρχικά σε συμφωνία. Παράλληλα, βρετανικές διπλωματικές πηγές διέρρεαν στα ειδησεογραφικά μέσα ότι εξεταζόταν το ενδεχόμενο απέλασης 27 διπλωματών της πρεσβείας του Ισραήλ στο Λονδίνο, σε περίπτωση που το προξενείο έκλεινε.

Η λύση βρέθηκε στις λέξεις

Εν τέλει, Ισραήλ και Βρετανία κατέληξαν χθες το βράδυ σε μια ενδιάμεση λύση. Από σήμερα, το βρετανικό Γενικό Προξενείο παύει να λειτουργεί υπό την προηγούμενη διπλωματική του μορφή και το κτήριο λειτουργεί πλέον ως «UK Mission, Jerusalem».

Είκοσι Βρετανοί διπλωμάτες, μεταξύ των οποίων και ο Γενικός Πρόξενος, αποχωρούν από το Ισραήλ, ενώ επτά θα παραμείνουν στο κτήριο, με σημαντικά περιορισμένο πεδίο δραστηριοτήτων. Η ισραηλινή πλευρά χαρακτηρίζει τη νέα μορφή της βρετανικής παρουσίας «πολύ περιορισμένη».

Από την πλευρά της, όμως, η βρετανική κυβέρνηση επιμένει ότι το κτήριο δεν κλείνει και ότι η «UK Mission, Jerusalem» παραμένει ανεξάρτητη και λειτουργική. Όπως ανακοίνωσε σήμερα ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ, η αποστολή θα συνεχίσει να παρέχει ζωτικής σημασίας υπηρεσίες και να συνεργάζεται με τους Παλαιστινίους, διατηρώντας παράλληλα τον βρετανικό ρόλο στην υποστήριξη της λύσης των δύο κρατών.

Με τον τρόπο αυτό, η Βρετανία διατηρεί τη σχεδόν δύο αιώνων διπλωματική της παρουσία στην Ιερουσαλήμ. Το βρετανικό προξενείο εγκαθιδρύθηκε το 1839 και αποτελεί μια από τις παλαιότερες ξένες διπλωματικές παρουσίες στην πόλη. Συγχρόνως, η Βρετανία φέρεται να αποφάσισε να μην προχωρήσει προς το παρόν σε αντίποινα κατά Ισραηλινών διπλωματών, όσο συνεχίζονται οι συνομιλίες για το μέλλον της αποστολής. Την ίδια στιγμή, αναμένεται να αποσαφηνιστεί ποιες ακριβώς προξενικές υπηρεσίες θα μπορεί να παρέχει στο εξής η νέα «UK Mission, Jerusalem» και κατά πόσον θα εξακολουθήσει να διεκπεραιώνει όλες τις υπηρεσίες που παρείχε μέχρι σήμερα το βρετανικό προξενείο στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Σε ειδική αποστολή στο Πεκίνο βρίσκεται σήμερα ο αρμόδιος επίτροπος, Μάρος Σέφκοβιτς, καθώς έχει μόλις σαράντα οκτώ ώρες στη διάθεσή του, προκειμένου να αποτρέψει μια σοβαρή εμπορική «σύγκρουση» μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Κίνας.

Οι διαπραγματεύσεις με τον Κινέζο υπουργό Εμπορίου Ουάνγκ Ουεντάο αποτελούν κρίσιμη δοκιμασία για τις σχέσεις των δύο πλευρών, με την Κομισιόν να αναζητεί απτές δεσμεύσεις από το Πεκίνο πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της επόμενης εβδομάδας, όπου η Κίνα αναμένεται να βρεθεί ψηλά στην ατζέντα.

Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό, καθώς το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ έναντι της Κίνας έχει φθάσει στο επίπεδο ρεκόρ του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ ημερησίως, ενώ οι φθηνές κινεζικές εισαγωγές ασκούν ολοένα μεγαλύτερη «πίεση» στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν συμφωνία για περιορισμό των κινεζικών εξαγωγών, ιδιαίτερα στον τομέα των αυτοκινήτων.

Υπό εξέταση νέος μηχανισμός προστασίας

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Σέφκοβιτς εξετάζει μηχανισμό προστασίας, που θα επιβάλλει πρόσθετους δασμούς στις εισαγωγές πάνω από ένα συμφωνημένο όριο. Στόχος είναι το μερίδιο των εισαγόμενων κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων να περιοριστεί περίπου στο 15% της ευρωπαϊκής αγοράς, από περισσότερο από το ένα τρίτο σήμερα. Το Πεκίνο έχει ήδη απορρίψει τις προτάσεις για «εθελοντικούς περιορισμούς εξαγωγών», υποστηρίζοντας ότι παραβιάζουν τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Παράλληλα, η Ε.Ε. ζητεί άρση των εμποδίων στις ευρωπαϊκές εξαγωγές και χαλάρωση των κινεζικών περιορισμών στις σπάνιες γαίες και στα κρίσιμα ορυκτά, απαραίτητα για την αυτοκινητοβιομηχανία, την πράσινη τεχνολογία και την άμυνα.

Η αυστηροποίηση της ευρωπαϊκής στάσης αποτυπώνεται πλέον και στη «σύμπλευση» Παρισιού και Βερολίνου. Με κοινή επιστολή προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς ζητούν συστηματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων μέσων εμπορικής άμυνας, αλλά και τη δημιουργία νέου μηχανισμού που θα επιτρέπει ακόμη και τον άμεσο αποκλεισμό τρίτης χώρας από την ενιαία αγορά. Προτείνουν, μάλιστα, οι σχετικές αποφάσεις να λαμβάνονται με αντίστροφη ειδική πλειοψηφία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεταστροφή της Γερμανίας, η οποία το 2024 είχε αντιταχθεί στους ευρωπαϊκούς δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αλλά πλέον αναγνωρίζει ότι η δική της βιομηχανία απειλείται ολοένα περισσότερο από τον κινεζικό ανταγωνισμό.

Στον αντίποδα βρίσκεται η Ισπανία, που εκφράζει επιφυλάξεις για μια ευθεία σύγκρουση με το Πεκίνο. Ωστόσο, η προκήρυξη πρόωρων εκλογών από τον Πέδρο Σάντσεθ ίσως περιορίσει τα περιθώρια αντίδρασης της Μαδρίτης.

Προς το παρόν, οι προσδοκίες για ουσιαστικές κινεζικές παραχωρήσεις παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλές, ενώ οι Βρυξέλλες προετοιμάζονται ακόμα και για αποτυχία των συνομιλιών. Στην επικείμενη σύνοδο κορυφής, την επόμενη Πέμπτη στις Βρυξέλλες, οι «27» θα αποφασίσουν εάν θα συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με την Κίνα ή θα προχωρήσουν σε σκληρότερα εμπορικά μέτρα.

O θάνατος της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, της γυναίκας που έγινε σύμβολο της κοινωνικής αντίδρασης για την στεγαστική κρίση στην Ισπανία προκαλεί σοκ και οργή στη χώρα. Μπορεί η έξωσή της από το διαμέρισμά της στη Μαδρίτη να ανακλήθηκε, αλλά τα όσα ακολούθησαν με την απόρριψη του κυβερνητικού σχεδίου για την προστασία των ενοικιαστών και την απόφαση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ να ανακοινώσει πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου ανατρέπουν τα ως τώρα κοινωνικά και πολιτικά δεδομένα.

«Με λύπη ανακοινώνουμε ότι η Μαρικάρμεν απεβίωσε σήμερα», ανακοίνωσε η ένωση ενοικιαστών την Τετάρτη το βράδυ. Η οργάνωση υποστήριζε τη γυναίκα πριν την έξωση από την αστυνομία στη μακροχρόνια μάχη με τον ιδιοκτήτη του σπιτιού της. «Οι κερδοσκόποι ακινήτων σκότωσαν τη Μαρικάρμεν», δήλωσε η εκπρόσωπος της ένωσης ενοικιαστών, Αλίθια ντελ Ρίο. Εκατοντάδες άνθρωποι κινήθηκαν προς το κτίριο του κοινοβουλίου την Τετάρτη, όπου τα κυβερνητικά διατάγματα για μεγαλύτερη προστασία των ενοικιαστών απορρίφθηκαν την περασμένη Παρασκευή από μια πλειοψηφία δεξιών και ακροδεξιών βουλευτών και παρά το γεγονός ότι το 70% των Ισπανών δηλώνει ότι συμφωνεί με τη λήψη μέτρων προστασίας για τους ενοικιαστές. «Αυτοί δεν είναι θάνατοι, είναι δολοφονίες» και «Δολοφόνοι, δολοφόνοι, δολοφόνοι», φώναζαν οι διαδηλωτές έξω από το Κοινοβούλιο.

Γενική απεργία στις 11 Νοεμβρίου

Διαδηλωτές, οι οποίοι έχουν κατασκηνώσει για μέρες σε ένδειξη διαμαρτυρίας κατά της στεγαστικής κρίσης στην κεντρική πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ της Μαδρίτης, τήρησαν ενός λεπτού σιγή για τη γυναίκα, η οποία έχει μετατραπεί σε καταλύτη και σύμβολο του αγώνα για προσιτή στέγαση. Άνθρωποι άναψαν κεριά και άλλοι άφησαν λουλούδια μπροστά από την πρώην πολυκατοικία της. Τα συνδικάτα ανακοίνωσαν γενική απεργία που αναμένεται να παραλύσει τη χώρα στις 11 Νοεμβρίου.

Η Μαρικάρμεν ζούσε στο διαμέρισμά της στην κεντρική περιοχή Ρετίρο για 71 χρόνια - μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου, όταν αστυνομικοί έσπασαν την πόρτα με βαριοπούλα και εισέβαλαν στο διαμέρισμα. Η 87χρονη εκδιώχθηκε. Οι διασώστες μετέφεραν την εξαντλημένη γυναίκα στο νοσοκομείο και οι εικόνες της Αμπασκάλ στο φορείο έγιναν viral. Είχε προηγηθεί μια μακρά μάχη που είχε δώσει η Μαρικάρμεν εναντίον μιας εταιρείας επενδύσεων σε ακίνητα. Η εταιρεία είχε αγοράσει το κτίριο που περιείχε το διαμέρισμά της το 2020. Το προηγούμενο ενοίκιό της ήταν 500 ευρώ το μήνα. Οι νέοι ιδιοκτήτες, ωστόσο, απαίτησαν 1.600 ευρώ. Η άρνησή της να πληρώσει αύξηση ενοικίου κατά 275% την έκανε σύμβολο σε όλη τη χώρα. Κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας ξεπήδησαν σε δεκάδες πόλεις και δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους με το σύνθημα «Είμαστε όλοι Μαρικάρμεν», σε μια χώρα όπου τα μέσα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια και όπου, σύμφωνα με εκτιμήσεις, υπάρχει έλλειψη περισσότερων από 700.000 διαμερισμάτων. Τα δραστικά αυξημένα ενοίκια και η έλλειψη στέγης αποτελούν το νούμερο ένα πρόβλημα της Ισπανίας εδώ και χρόνια.

«Πολέμησα για να μπορέσουν και άλλοι να αγωνιστούν για αυτό» είχε δηλώσει η ίδια η Μαρικάρμεν. Λόγω των μεγάλων κοινωνικών αντιδράσεων είχε επιτευχθεί συμφωνία με τον ιδιοκτήτη σχετικά με την επιστροφή της στο διαμέρισμά της. Σύμφωνα με τη δικηγόρο της η υπογραφή νέου οκταετούς μισθωτηρίου συμβολαίου είχε συμφωνηθεί ήδη. «Δεν κατάφερα να υπερασπιστώ το σπίτι μου, αλλά αγωνίστηκα για να μπορέσουν οι άλλοι να αγωνιστούν για αυτό που δικαιωματικά τους ανήκει», είχε δηλώσει η 87χρονη από το κρεβάτι του νοσοκομείου.

Αμφίσημες πολιτικές αντιδράσεις

Οι πολιτικές αντιδράσεις ήταν άμεσες, αλλά αντιφατικές. Ο Πέδρο Σάντσεθ εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια. «Τα βαθύτατα συλλυπητήριά μου απευθύνονται στην οικογένεια και τους αγαπημένους της Μαρικάρμεν. Ένα σιωπηλό χαιρετισμό και σε όλους που αισθάνονται αυτή την απώλεια σήμερα σαν να ήταν δική τους. Ας αναπαυθεί εν ειρήνη», έγραψε στην πλατφόρμα X. Η υπουργός Υγείας Μόνικα Γκαρθία, σχολίασε επίσης στο X: «Ο αγώνας σας έχει αφυπνίσει όλη την Ισπανία και έχει ανάψει ένα φυτίλι που δεν θα σβήσει ποτέ. Η αξιοπρέπεια και το θάρρος σας δείχνουν τον δρόμο», έγραψε.

Ο Αλμπέρτο ​​Νούνιες Φεϊχόο, ηγέτης του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP), εξέφρασε τα συλλυπητήριά του. Ταυτόχρονα, ο επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης τάχθηκε κατά της ανάδειξης του θανάτου του Αμπασκάλ σε ζήτημα προεκλογικής εκστρατείας. «Καμία προεκλογική εκστρατεία, κανένα κόμμα και καμία ιδιοτελής εκμετάλλευση. (...) Μπροστά στον θάνατο ενός ανθρώπου, μόνο ο σεβασμός αρμόζει».

Το ακροδεξιό λαϊκιστικό κόμμα Vox, με το οποίο το PP ελπίζει να συγκυβερνήσει σε συνασπισμό μετά από μια πιθανή εκλογική νίκη, εξέφρασε μια εντελώς διαφορετική άποψη. Κατηγόρησε τους υποστηρικτές της 87χρονης ότι είναι υπεύθυνοι για τον θάνατό της. «Σκότωσαν τη Μαρικάρμεν», έγραψε το κόμμα στο X. «Χωρίς κανέναν ενδοιασμό, εκμεταλλεύτηκαν τα βάσανα ενός ηλικιωμένου για να ξεκινήσουν μια εκστρατεία που αποσκοπούσε στην κάλυψη της ευθύνης της κυβέρνησης για την καταστροφή των κατοικιών», πρόσθεσε το Vox.

Πηγή: taz

Ένα βιντεοπαιχνίδι από τη Νότια Αφρική στέλνει τους παίκτες σε μια ασυνήθιστη αποστολή: να «κλέψουν» αφρικανικά πολιτιστικά κειμήλια από δυτικά μουσεία και να τα επιστρέψουν στους τόπους προέλευσής τους. Πίσω από τη συναρπαστική δράση του Relooted κρύβεται ένα σοβαρό νομικό ερώτημα: είναι πράγματι κλοπή όταν κάποιος παίρνει πίσω κάτι που του αφαιρέθηκε παράνομα;

Το παιχνίδι που αναπτύχθηκε επί οκτώ χρόνια από το στούντιο Nyamakop στο Γιοχάνεσμπουργκ, εκτυλίσσεται στο μέλλον, στον 22ο αιώνα. Οι παίκτες διεισδύουν σε ευρωπαϊκά και αμερικανικά μουσεία, όχι για προσωπικό κέρδος, αλλά για να επιστρέψουν αφρικανικούς πολιτιστικούς θησαυρούς στις κοινότητες από τις οποίες αφαιρέθηκαν κατά την αποικιοκρατική περίοδο.

Ένα videogame στρατηγικής - χωρίς βία

Επικεφαλής της ομάδας είναι η καθηγήτρια Γκρέις, μια συνταξιούχος Νοτιοαφρικανή ιστορικός τέχνης. Μαζί της συνεργάζονται ειδικοί στην τεχνολογία, την επιστήμη και τις πολεμικές τέχνες. Αντί για όπλα, χρησιμοποιούν ευρηματικά σχέδια, τεχνάσματα και ψηφιακές παρεμβάσεις για να ξεπεράσουν τα συστήματα ασφαλείας.

Οι δημιουργοί θέλησαν συνειδητά να αποφύγουν τη βία. Όπως εξηγεί ο δημιουργικός διευθυντής του παιχνιδιού, Μπεν Μάιρες, στόχος ήταν να αντιπαρατεθεί συμβολικά η ευφυΐα με βία με την οποία αφαιρέθηκαν αρχικά πολλά από αυτά τα αντικείμενα.

Η μεγάλη συζήτηση για την αποικιοκρατική λεηλασία

Τα 70 πολιτιστικά αγαθά που εμφανίζονται στο παιχνίδι είναι πραγματικά. Οι παίκτες πληροφορούνται από πού προέρχονται, ποια είναι η σημασία τους και πώς κατέληξαν σε δυτικές συλλογές.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της UNESCO , περίπου το 90% της αφρικανικής πολιτιστικής κληρονομιάς βρίσκεται σήμερα εκτός της αφρικανικής ηπείρου. Εδώ και χρόνια αφρικανικές κυβερνήσεις ζητούν την επιστροφή χιλιάδων έργων τέχνης και τελετουργικών αντικειμένων που μεταφέρθηκαν στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική κατά την αποικιοκρατία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα περίφημα Μπρούντζινα του Μπενίν, μέρος των οποίων έχει ήδη επιστραφεί από ευρωπαϊκά μουσεία.

Ένα παιχνίδι που ανοίγει διάλογο

Ο Νοτιοαφρικανός ιστορικός τέχνης Πιτίκα Ντούλι θεωρεί ότι το Relooted μετατρέπει τη συζήτηση για την αποκατάσταση ιστορικών αδικιών σε προσωπική εμπειρία. Όπως υποστηρίζει, οι παίκτες δεν παρακολουθούν απλώς μια ιστορία, αλλά καλούνται να αμφισβητήσουν τον τρόπο με τον οποίο γράφεται και παρουσιάζεται η Ιστορία.

Παρότι αναγνωρίζει ότι ένα videogame αναγκαστικά απλουστεύει πολύπλοκα πολιτιστικά και πολιτικά ζητήματα, εκτιμά ότι η αξία του βρίσκεται ακριβώς στο ότι προκαλεί δημόσιο διάλογο. Κι αυτό έχει ήδη συμβεί: μουσεία στη Βρετανία και τις ΗΠΑ έχουν φιλοξενήσει εκθέσεις και συζητήσεις με αφορμή αυτό το παιχνίδι.

Για τους δημιουργούς του Relooted, η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι οι πωλήσεις του, αλλά ότι φέρνει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που εξακολουθεί να διχάζει: σε ποιον ανήκει τελικά η πολιτιστική κληρονομιά που αφαιρέθηκε την εποχή της αποικιοκρατίας;

Επιμέλεια: Μαρία Ρηγούτσου

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Με βαρύ αίσθημα πένθους και περισυλλογής τιμάται σήμερα στο Ισραήλ η μνήμη των θυμάτων της τρομοκρατικής επίθεσης της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, με πάνω από 400 εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Τις εκδηλώσεις διοργανώνουν οι συγγενείς όσων έχασαν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα και με πρωτοβουλία ομάδων της κοινωνίας των πολιτών.

Οι σημερινές εκδηλώσεις άρχισαν συμβολικά στις 6:29 το πρωί, ώρα που εκδηλώθηκε η τρομοκρατική επίθεση την ίδια ημέρα πριν από τρία χρόνια, με συγκεντρώσεις συγγενών των θυμάτων και κατοίκων των παραμεθόριων ισραηλινών οικισμών στην περιμετρική ζώνη της Γάζας.

Στη συνέχεια διοργανώθηκαν τέσσερεις αυτοκινητοπομπές από διαφορετικά σημεία της χώρας, με τελικό τους προορισμό το κιμπούτς Ναχσόν στο κεντρικό Ισραήλ, όπου πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση διαμαρτυρίας με κύριο αίτημα την άμεση σύσταση ανεξάρτητης εξεταστικής επιτροπής προκειμένου να αποδοθούν ευθύνες και απαντήσεις για την πλημμελή δυνατότητα πρόβλεψης και αντιμετώπισης της επίθεσης της Χαμάς εκ μέρους της κυβέρνησης, του στρατού και των κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας, με αποτέλεσμα να δολοφονηθούν 1.200 Ισραηλινοί πολίτες και να απαχθούν άλλοι 251.

Ύστερα από κάλεσμα των διοργανωτών των σημερινών εκδηλώσεων, τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή στις 12 το μεσημέρι – μία κίνηση που υποστηρίχθηκε από το προσωπικό των νοσοκομείων και των περισσότερων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της χώρας. Παράλληλα, ομάδα ακτιβιστών έριξε κόκκινη μπογιά στο νερό του εμβληματικού σιντριβανιού της πλατείας Ντίζενγκοφ, στο κέντρο του Τελ Αβίβ, ως ένδειξη πένθους για τον χαμό των πολιτών της χώρας που έχασαν τη ζωή τους κατά την τρομοκρατική επίθεση.

Έντονο αντικυβερνητικό κλίμα

Σε αντίθεση με τις προχθεσινές επίσημες εκδηλώσεις μνήμης που διοργανώθηκαν για πρώτη φορά από τους κρατικούς φορείς και την κυβέρνηση, οι σημερινές εκδηλώσεις τονίζουν τη δυσαρέσκεια της σημαντικής μερίδας πολιτών κατά της διακυβέρνησης Νετανιάχου, επισημαίνοντας, με τις προσωπικές τους μαρτυρίες και αναμνήσεις από εκείνη την ημέρα, την εικόνα παράλυσης που παρουσίασε η κρατική και στρατιωτική μηχανή στο σύνολό της ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η – κατά κοινή ομολογία – πιο μαύρη ημέρα που γνώρισε το Ισραήλ από της σύστασής του. Το επικριτικό κλίμα κατά της διακυβέρνησης Νετανιάχου, που επικρατεί στις σημερινές επετειακές εκδηλώσεις, είναι φέτος περισσότερο εμφανές, ενόψει των επικείμενων βουλευτικών εκλογών που θα πραγματοποιηθούν σε είκοσι ημέρες από σήμερα, στις 27 Οκτωβρίου.

Οι εκδηλώσεις μνήμης θα ολοκληρωθούν απόψε στο Τελ Αβίβ με μεγάλη μουσική συναυλία, την οποία, σύμφωνα με εκτιμήσεις των διοργανωτών, αναμένεται να παρακολουθήσουν πάνω από 50 χιλιάδες Ισραηλινοί πολίτες.

Η επίσκεψη Στάινμαϊερ, που αρχίζει το βράδυ της Τετάρτης και θα ολοκληρωθεί την Παρασκευή, είναι η πρώτη επίσημη επίσκεψη Γερμανού προέδρου στη Γαλλία από το 2013. Την εποχή εκείνη ο τότε πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Γερμανίας Γιοάχιμ Γκάουκ επισκέφθηκε, μεταξύ άλλων, το Οραντούρ-Σουρ-Γκλαν, όπου τα SS είχαν σφαγιάσει αμάχους στη διάρκεια του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου.

Σήμερα, το πολιτικό πλαίσιο είναι διαφορετικό. Σε ευρωπαϊκό έδαφος διεξάγεται πόλεμος, ενώ τόσο η Γερμανία όσο και η Γαλλία αισθάνονται ότι απειλούνται από τη Ρωσία. Αλλά και στο εσωτερικό των δύο χωρών επικρατεί ένταση. Στη Γερμανία οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς έχουν υποστεί εκλογικές απώλειες σε όλα τα μέτωπα και η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) προηγείται πλέον σε πανεθνικές δημοσκοπήσεις. Στη Γαλλία βρίσκεται στην εξουσία μία κεντρώα κυβέρνηση μειοψηφίας, ενώ ο Εμμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για τις προεδρικές εκλογές του 2027.

Όπως λέει στην Deutsche Welle ο Στέφαν Ζάιντεντορφ, αναπληρωτής διευθυντής του Γαλλογερμανικού Ινστιτούτου στο Λούντβιχσμπουργκ, «και στις δύο χώρες οι εσωτερικοπολιτικοί συσχετισμοί έχουν πλέον ιδιαίτερο βάρος. Οι κυβερνήσεις είτε δεν τολμούν είτε δεν έχουν πλέον το περιθώριο να προωθήσουν φιλόδοξες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες», ενώ και στις δύο χώρες βρίσκεται σε εξέλιξη μία δημόσια συζήτηση, στην οποία δεν θεωρείται πλέον αυτονόητο ότι Γαλλία και Γερμανία λειτουργούν ως κινητήρια δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Υποτιμήσαμε τους κραδασμούς στη Γερμανία»

Ο Γάλλος πρεσβευτής στο Βερολίνο, Φρανσουά Ντελάτρ, εκτιμά ότι στη Γαλλία δεν είχε αξιολογηθεί σωστά μια βαθιά μεταμόρφωση που συντελείται στη Γερμανία. Όπως δήλωσε ο ίδιος στο podcast της δημοσιογράφου Ελέν Κολ, «στη Γαλλία υποτιμήθηκε η έκταση του σοκ που έχει υποστεί η Γερμανία από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία».

Προβλήματα ανακύπτουν και στις διμερείες σχέσεις. Κοινά εξοπλιστικά προγράμματα, όπως τα σχέδια για το γαλλογερμανικό μαχητικό FCAS ή το άρμα μάχης MGCS, έχουν καταρρεύσει. Ωστόσο, υπάρχουν και θετικές εξελίξεις, λέει ο Στέφαν Ζάιεντορφ. Για παράδειγμα, «η πρόταση του Μακρόν και η θετική ανταπόκριση της γερμανικής κυβέρνησης για επέκταση της γαλλικής πυρηνικής ομπρέλας», η οποία βεβαίως θα παραμείνει υπό γαλλικό έλεγχο.

Διαφωνίες υπάρχουν και σε διπλωματικό επίπεδο. Η πρωτοβουλία Μακρόν για αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους προσέκρουσε σε σοβαρές επιφυλάξεις στο Βερολίνο. Η Γερμανία διατηρεί στενούς δεσμούς με το Ισραήλ. Παρότι η σχέση αυτή έχει δοκιμαστεί λόγω της τακτικής που ακολουθεί η κυβέρνηση Νετανιάχου στη Γάζα, μια αναγνώριση της Παλαιστίνης από το Βερολίνο εξακολουθεί να θεωρείται αδιανόητη.

Διαφορές σε ευρωπαϊκά ζητήματα

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Γαλλία πιέζει για κοινά ευρωπαϊκά ομόλογα και κοινή ανάληψη χρέους, κάτι που απορρίπτει το Βερολίνο. Μπορεί η ομοσπονδιακή κυβέρνηση να έχει συσσωρεύσει νέα χρέη (σε αντίθεση με τις προεκλογικές εξαγγελίες Μερτς), αλλά μόνο εντός συνόρων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ήθελε να αποτρέψει μία κατάσταση, στην οποία η Γερμανία, που εξακολουθεί να παρουσιάζει μία σχετικά καλή δημοσιονομική εικόνα, θα κληθεί να χρηματοδοτήσει το διογκούμενο χρέος της Γαλλίας. Αυτός είναι και ο λόγος που το Βερολίνο δηλώνει αντίθετο σε μία σημαντική αύξηση του νέου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ.

Τι θα συνέβαινε στις διμερείς σχέσεις εάν άλλαζαν δραματικά οι πολιτικοί συσχετισμοί; Στη Γερμανία, μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα μία κυβέρνηση υπό την ηγεσία της AfD. Αντιθέτως, στη Γαλλία οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η Μαρίν Λε Πεν θα μπορούσε να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές του 2027. Ο Στέφαν Ζάιεντορφ εκτιμά ότι μία προεδρία Λε Πεν θα προκαλούσε δυσχέρειες, όχι όμως και την απόλυτη καταστροφή. Όπως επισημαίνει «μπορεί κανείς να φανταστεί ότι η Λε Πεν θα επιχειρήσει να οξύνει το πολιτικό της προφίλ με μία ρητορική ευρωσκεπτικιστική και αντιγερμανική. Θα πρέπει να προετοιμαστούμε για το ενδεχόμενο να γίνει πιο δύσκολη η πολιτική διαπραγμάτευση».

Ωστόσο, επισημαίνει ο Γερμανός αναλυτής, οι γαλλογερμανικές σχέσεις δεν περιορίζονται στην πολιτική. Περιλαμβάνουν αδελφοποιήσεις πόλεων, ανταλλαγές μαθητών, συλλόγους φιλίας και ένα εκτεταμένο δίκτυο συνεργασιών στο πλαίσιο της κοινωνίας των πολιτών. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σταθερά ότι για τους Γάλλους οι Γερμανοί είναι ο πιο σημαντικός εταίρος – και το αντίστροφο.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Τα τουρκικά ΜΜΕ γενικά βλέπουν αρνητικά την παρουσία του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα και μάλιστα χωρίς να ακολουθήσει επίσκεψη στην Τουρκία, όπως είθισται ως τώρα. Θεωρούν ότι με την επίσκεψή του στην Αθήνα ο Αμερικανός αξιωματούχος θα ενισχύσει τις σχέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ με στόχο την υπονόμευση της Τουρκίας. Σημαντικός αρνητικός παράγοντας το Ισραήλ, που στο πλαίσιο της συμμαχίας του με την Ελλάδα και την Κύπρο θα ενθαρρύνει την Αθήνα να λάβει ισχυρότερη θέση έναντι της Τουρκίας.

Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Γενί Σαφάκ αναφέρει ότι οι σχέσεις Τουρκίας-Ελλάδας αντιμετωπίζουν μια νέα δοκιμασία σχετικά με το προτεινόμενο έργο υποβρύχιου καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ. Στο πλαίσιο του έργου, το καλώδιο θα διέρχεται από την τουρκική υφαλοκρηπίδα που δημιουργήθηκε βάσει της συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης. Αυτό σημαίνει, λέει η εφημερίδα, ότι τα μέρη θα πρέπει να λάβουν την άδεια της Άγκυρας ή, με πιο διπλωματικούς όρους, να συντονιστούν με την Τουρκία. Η ελληνική κυβέρνηση δεν θέλει να ζητήσει την έγκριση της Τουρκίας, διότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αποδοχή της συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης.

Η απόφαση της Ελλάδας να αναβιώσει το έργο έχει φέρει την κυβέρνηση σε δύσκολη θέση ενόψει των εκλογών. Η Αθήνα είτε θα προχωρήσει με το έργο και θα διακινδυνεύσει μια αντιπαράθεση με την Τουρκία, αναγκάζοντάς την ενδεχομένως να υποχωρήσει, είτε θα συνεχίσει το έργο μέσω μιας φόρμουλας που ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της Τουρκίας ή θα επιδιώξει μια ενδιάμεση συμφωνία που θα περιλαμβάνει την έμμεση έγκριση της Τουρκίας. Σε όλα τα σενάρια, η ελληνική κυβέρνηση είναι πιθανό να αντιμετωπίσει εσωτερικές πολιτικές δυσκολίες, καταλήγει η Γενί Σαφάκ.

«Αγκάθι» τα F-35 και ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος

Από την άλλη πλευρά, η ακραία εθνικιστική εφημερίδα Αϊντινλίκ παρουσιάζει την επίσκεψη Ρούμπιο ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου που περιλαμβάνει εξοπλισμούς, στρατιωτικές βάσεις και ενεργειακά έργα. Αναφέρεται σε μια αμερικανο-ελληνική προσέγγιση που έχει στόχο την Τουρκία. Η εφημερίδα προβάλλει την άποψη ότι η Αθήνα προωθεί την ενεργειακή και στρατιωτική της θέση με σκοπό να ενισχυθεί απέναντι στην Τουρκία.

Τα F-35, ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος, τα όπλα από τις ΗΠΑ που θα ενισχύσουν την ισχύ της Ελλάδας ανήκουν στην ίδια αντίληψη. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ένταση για το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου, στο Αιγαίο. Ο Κάθετος Διάδρομος, που θα μεταφέρει αμερικανικό LNG από την Αλεξανδρούπολη προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, μπορεί να περιορίσει το ενεργειακό βάρος της Τουρκίας στην περιοχή, υποστηρίζει η εφημερίδα.

Η Αϊντινλίκ δίνει ιδιαίτερη σημασία και στην παρουσία Αμερικανών οικονομικών αξιωματούχων στην αποστολή Ρούμπιο, θεωρώντας ότι οι σχεδιασμοί περνούν πλέον από τη διπλωματία στη χρηματοδότηση. ΗΠΑ και Ελλάδα συνεργάζονται πλέον στενά ή απέναντι στην Τουρκία, ως προς τα F-35 και τις βάσεις, το LNG και τους ενεργειακούς διαδρόμους.

Τρία χρόνια μετά την τρομοκρατική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, το Ισραήλ εξακολουθεί να βιώνει μια πρωτοφανή κρίση ψυχικής υγείας. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού εμφανίζει συμπτώματα μετατραυματικού στρες, κατάθλιψης ή αγχώδους διαταραχής, ενώ το δημόσιο σύστημα υγείας αδυνατεί να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες.

«Το σώμα θυμάται»

Ο Ρόνεν Σαλέβ νιώθει την επέτειο της 7ης Οκτωβρίου να πλησιάζει πριν ακόμη τη δει στο ημερολόγιο. «Αρχίζεις να τρέμεις. Δεν πρόκειται απλώς για μία ημέρα που περνά και συνεχίζεις τη ζωή σου. Υπάρχουν τάφοι που πρέπει να επισκεφτούμε, οικογένειες που πρέπει να συναντήσουμε. Είναι μια δύσκολη περίοδος και το σώμα το αισθάνεται», λέει στην DW.

Τα δύο παιδιά του βρίσκονταν στο μουσικό φεστιβάλ Nova, στο νότιο Ισραήλ, όπου σχεδόν 400 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά την επίθεση της Χαμάς και άλλων παλαιστινιακών ένοπλων οργανώσεων από τη Γάζα. Συνολικά, περισσότεροι από 1.200 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα. Η κόρη του Λιόρ επέζησε. Ο γιος του, Ροέε, τραυματίστηκε από πυροβολισμούς και νοσηλεύτηκε, αλλά είδε τη σύντροφό του Μαπάλ Άνταμ να σκοτώνεται μπροστά στα μάτια του. Λίγο αργότερα, η σύζυγος του Σαλέβ, Γκαβριέλα, εξαφανίστηκε. Το σώμα της βρέθηκε μέσα σε καμένο αυτοκίνητο μαζί με ένα αποχαιρετιστήριο σημείωμα. «Δεν άντεξε τον πόνο που προκάλεσε εκείνη η ημέρα», λέει ο ίδιος.

Δύο αυτοκτονίες σε μία οικογένεια

Ταυτόχρονα, ο Ροέε εμφάνισε σοβαρά συμπτώματα μετατραυματικού στρες, κυρίως έντονες εναλλαγές διάθεσης.

«Ξεκίνησε θεραπεία για να μου κάνει το χατίρι, όχι επειδή πίστευε ότι τη χρειαζόταν. Θεωρούσε ότι ήταν καλά, ότι ήταν δυνατός», θυμάται ο πατέρας του. Δύο χρόνια μετά τον θάνατο της συντρόφου και της μητέρας του, ο Ροέε δεν άντεξε άλλο. «Ζω, αλλά μέσα μου είμαι νεκρός», έγραψε σε αποχαιρετιστήριο μήνυμα στον λογαριασμό του στο Instagram. «Συγγνώμη».

Μια κοινωνία σε μετατραυματική κατάσταση

Η τραγωδία της οικογένειας Σαλέβ είναι μόνο μία από τις χιλιάδες ιστορίες που αποτυπώνουν το μέγεθος της κρίσης. Σύμφωνα με στοιχεία των ισραηλινών αρχών που δημοσιεύθηκαν τον Φεβρουάριο του 2025, το 39% των Ισραηλινών εμφανίζει μέτρια ή σοβαρά συμπτώματα μετατραυματικού στρες, κατάθλιψης, άγχους ή συνδυασμό αυτών των διαταραχών. Πρόκειται για περίπου τρία εκατομμύρια ανθρώπους, εκ των οποίων οι 600.000 αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα σοβαρά προβλήματα. Ανάμεσά τους βρίσκονται επιζώντες των επιθέσεων, αλλά και κάτοικοι που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω του πολέμου. Παρά το μέγεθος του προβλήματος, ο αριθμός των ανθρώπων που λαμβάνουν ψυχολογική υποστήριξη αυξήθηκε μόλις κατά 60.000 άτομα μετά την 7η Οκτωβρίου.

Χρήματα υπάρχουν, προσωπικό όχι

Η Νόγκα Νταγκάν-Μπουζάγκλο, ερευνήτρια στο think tank Adva Center, που ασχολείται με τις κοινωνικές ανισότητες στο Ισραήλ, επισημαίνει ότι η χρηματοδότηση της ψυχικής υγείας αυξήθηκε μετά το ξέσπασμα του πολέμου, αλλά παραμένει ανεπαρκής. Όπως εξηγεί, οι αποφάσεις ελήφθησαν με καθυστέρηση και το σύστημα συνεχίζει να αντιμετωπίζει μια μακροχρόνια κρίση χωρίς την απαιτούμενη υποστήριξη. «Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να πείσουμε τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να εργαστούν στο δημόσιο σύστημα. Οι αμοιβές είναι χαμηλότερες από τον ιδιωτικό τομέα και ο φόρτος εργασίας τεράστιος», τονίζει. Θεραπεία σε αναμονή, φάρμακα σε άνοδο.

Η κρίση επηρεάζει και τους ίδιους τους θεραπευτές

Έρευνα του Πανεπιστημίου της Χάιφα έδειξε ότι το 84% των ψυχολόγων και θεραπευτών που εργάστηκαν με θύματα της 7ης Οκτωβρίου παρουσίασαν και οι ίδιοι τραυματικά συμπτώματα. Σχεδόν οι μισοί δήλωσαν ψυχικά εξαντλημένοι. Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για νέες προσλήψεις, η έλλειψη προσωπικού παραμένει έντονη, ιδιαίτερα στις απομακρυσμένες περιοχές του Βορρά και του Νότου. Αποτέλεσμα είναι οι πολίτες να περιμένουν συχνά πάνω από έξι μήνες για να ξεκινήσουν θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναμονή ξεπερνά ακόμη και τον έναν χρόνο.

Μη κυβερνητικές οργανώσεις και εθελοντές προσπαθούν να καλύψουν τα κενά, αλλά και αυτοί βρίσκονται στα όρια των δυνατοτήτων τους. Έτσι, όλο και περισσότεροι ασθενείς στρέφονται στη φαρμακευτική αγωγή. Σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο Υγείας, οι συνταγές για ηρεμιστικά, υπνωτικά και αντικαταθλιπτικά αυξήθηκαν κατά 13% έως 17%.

Μια μόλις ημέρα μετά την εμφάνισή του στην Μπούντεσταγκ όπου μίλησε για τον «σκιώδη πόλεμο» της Ρωσίας εναντίον της Γερμανίας και κάλεσε τους συμπατριώτες του να μην υποτιμούν την απειλή, ο Mάρτιν Γιέγκερ επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πληροφοριών (BND) δηλαδή των Μυστικών Υπηρεσιών της χώρας αναγκάστηκε και πάλι να κάνει δηλώσεις για μια υπόθεση εξαιρετικά δυσάρεστη για την υπηρεσία του. Ένας εκ των προκατόχων του - και μάλιστα για μια ολόκληρη επταετία (1998-2005) - ο σήμερα 80χρονος Άουγκουστ Χάνινγκ συνελήφθη την Τρίτη στο Μίνστερ με την κατηγορία της κατασκοπείας, προδοσίας και αποκάλυψης κρατικών μυστικών.

Ο άλλοτε «πρώτος κατάσκοπος» της χώρας κατηγορείται ότι προμηθεύτηκε επ' αμοιβή το διάστημα 2010-2022 πάνω από 2.000 έγγραφα, που απευθύνονταν στον τότε διοικητή της υπηρεσίας, για δική του χρήση.

Το πέτυχε αυτό με τη βοήθεια του άλλοτε συνεργάτη του και επίσης συλληφθέντα, Μάνφρεντ Ντ. ο οποίος είχε παραμείνει στην BND και ο οποίος ήταν βοηθός του και το διάστημα 2005-2009, όταν ο Χάνινγκ διετέλεσε υφυπουργός Εσωτερικών, πριν μεταπηδήσει στον ιδιωτικό τομέα και δημιουργήσει μια ιδιωτική εταιρεία συμβουλευτικής για θέματα ασφαλείας. Για λογαριασμό αυτής και δωροδοκώντας τον Μάνφρεντ Ντ. συγκέντρωνε τις «ευαίσθητες» πληροφορίες για πελάτες του, ανάμεσα στους οποίους ήταν σύμφωνα με την ομοσπονδιακή εισαγγελία και μια ξένη μυστική υπηρεσία. Λόγος γίνεται σύμφωνα με την εφημερίδα taz για μια «μη φιλική χώρα» με τη διευκρίνιση ότι δεν πρόκειται για τη Ρωσία, όπως έσπευσαν αρχικά να υποπτευθούν πολλοί.

Μοναδικό στα χρονικά συμβάν

Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε πρόκειται για μια περίπτωση χωρίς προηγούμενο στην ιστορία των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών.

Με βάση την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία, ο Χάνινγκ και ο Μάνφρεντ Ντ φέρονται να συμφώνησαν ήδη από την άνοιξη του 2010 ότι ο πρώην διευθυντής γραφείου, θα προμηθεύεται συνεχώς πολύτιμες πληροφορίες της BND έναντι αμοιβής. Λέγεται ότι ο Χάνινγκ χρησιμοποίησε επικερδώς αυτές τις πληροφορίες στο συμβουλευτικό του έργο, έχοντας πρόσβαση σε πληροφορίες που προορίζονταν αποκλειστικά για εσωτερικά θέματα της BND για μια περίοδο δυνητικά τουλάχιστον δώδεκα ετών.

Σε μια περίπτωση, η Ομοσπονδιακή Εισαγγελία ισχυρίζεται ότι ο Χάνινγκ χρησιμοποίησε επίσης πληροφορίες για να προετοιμάσει μια ανάλυση για υπαλλήλους μιας άλλης υπηρεσίας πληροφοριών. Δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί εάν αυτή η ανάλυση έφτασε τελικά στον προοριζόμενο παραλήπτη της. Επιπλέον, ο Χάνινγκ φέρεται να διατηρούσε στενή επαφή για χρόνια με έναν υπάλληλο μιας άλλης υπηρεσίας πληροφοριών, παρέχοντάς του πολιτικές πληροφορίες, μερικές από τις οποίες βασίζονταν σε υλικό που παρείχε ο Μάνφρεντ Ντ.

Ήταν μάλλον άτυχος

Οι δραστηριότητες του Χάνινγκ έπεσαν στην αντίληψη των αρχών μάλλον τυχαία όταν έγινε έρευνα στο σπίτι του στο πλαίσιο ερευνών για μια εντελώς «άσχετη» υπόθεση που αφορούσε την απαγωγή δύο ανηλίκων στο Αμβούργο. Η συστηματική παρακολούθηση των ενεργειών του ξεκίνησε τον περασμένο Μάιο και κατέληξε στη συλλογή ευρημάτων που δικαιολόγησαν το ένταλμα σύλληψης για αυτόν και τον πρώην υφιστάμενό του.

Ο δικηγόρος του Χάνινγκ αρνήθηκε να σχολιάσει τη σύλληψη. Ο διοικητής της BND, Μάρτιν Γιέγκερ , δήλωσε ότι η υπηρεσία του «ξεκίνησε εκτεταμένες εσωτερικές έρευνες έγκαιρα και χωρίς καθυστέρηση, οι οποίες επιβεβαίωσαν τις υποψίες». Ο Γιέγκερ υποστήριξε: «Για την BND και για μένα, δεν υπάρχουν συμβιβασμοί όσον αφορά την εσωτερική ασφάλεια. Κανένας από τους στόχους μου, καμία από τις προτεραιότητές μου δεν αμφισβητείται από αυτό το περιστατικό».

Μένει τώρα να φανεί σε ποιο βαθμό οι δραστηριότητες του Χάνινγκ πλήγωσαν την BND και αν και πότε θα ξεκινήσει η δικαστική του δίωξη. Σε κάθε περίπτωση είναι μια υπόθεση που σκιάζει την εικόνα μιας υπηρεσίας, που έχει σαν καθήκον της ακριβώς την προστασία των Γερμανών πολιτών από εξωτερικές απειλές και εσχάτως σχεδιάζεται να αποκτήσει και διευρυμένες επιχειρησιακές δυνατότητες, πέραν της απλής συλλογής πληροφοριών.

Πηγές: ntv, taz

Από το πρωί περίπου 500 άνθρωποι έχουν συγκεντρωθεί στην πλατεία του Καθεδρικού Ναού στο Μαγδεμβούργο, πρωτεύουσα του γερμανικού κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ, δείχνοντας ότι αυτή η ημέρα δεν είναι σαν τις άλλες. «Όχι στη λήθη, ο φασισμός είναι έγκλημα» γράφει ένα από τα πλακάτ διαμαρτυρίας. «Καμία συνεργασία με τους ακροδεξιούς» προειδοποιεί ένα άλλο πλακάτ.

Την ίδια ώρα στην ακριβώς απέναντι πλευρά της κεντρικής πλατείας του Μαγδεμβούργου, στην τοπική Βουλή του κρατιδίου Σαξονία-Άνχαλτ, ο Τομπίας Ράους, υποψήφιος της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AfD) εκλέγεται πρόεδρος της τοπικής Βουλής, σε μυστική ψηφοφορία. Συγκεντρώνει 48 ψήφους, δηλαδή εννέα περισσότερες από τον συνολικό αριθμό των βουλευτών της AfD.

Για πρώτη φορά...

Πρόκειται για ιστορική τομή, όχι μόνο για την Σαξονία-Άνχαλτ, αλλά και για ολόκληρη τη Γερμανία. Για πρώτη φορά από το τέλος του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου (1945) και την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Γερμανίας (1949) αναδεικύνεται πρόεδρος σε τοπικό Κοινοβούλιο ο υποψήφιος ενός ακροδεξιού κόμματος (έτσι χαρακτηρίζουν την AfD οι Υπηρεσίες για την Προστασία του Συντάγματος στο συγκεκριμένο κρατίδιο).

Όπως συνηθίζεται πριν την εκλογή νέου προεδρείου, τη συνεδρίαση της Βουλής ανοίγει ο πρεσβύτερος ή η πρεσβύτερη βουλευτής. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρόκειται για την Εύα φον Άνγκερν από το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke), η οποία συμμετείχε και στην συγκέντρωση διαμαρτυρίας, στην άλλη πλευρά της πλατείας. Μιλώντας στην Ολομέλεια, σημειώνει ότι στη γερμανική ιστορία ελάχιστες γυναίκες είχαν μέχρι σήμερα αυτό το προνόμιο. Με την ευκαιρία αυτή, μνημονεύει την κομμουνίστρια Κλάρα Τσέτκιν, που ήταν η «πρεσβύτερη» του Κοινοβουλίου το έτος 1932, λίγο πριν ανέλθουν στην εξουσία οι ναζί. Από τα έδρανα της AfD δεν ακούγεται χειροκρότημα.

«Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι απαραβίαστη» συνεχίζει η Εύα φον Άγκερν, θυμίζοντας το άρθρο 1 του Γερμανικού Συντάγματος («Θεμελιώδης Νόμος»). Αυτό σημαίνει, συμπληρώνει, ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, ανεξαρτήτως φύλου, κοσμοθεωρίας, θρησκείας ή χρώματος. Όπως έλεγε ο πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Γερμανίας, Ρίχαρντ φον Βάιστσεκερ, «δείχνουμε την αξιοπρέπειά μας, σεβόμενοι την αξιοπρέπεια των άλλων». Και πάλι δεν ακούγεται χειροκρότημα από τα έδρανα της AfD.

Κατηγορίες για νεποτισμό

Ο 35χρονος μεσίτης Τομπίας Ράους είναι ελάχιστα γνωστός εκτός του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν μετριοπαθή πολιτικό για τα μέτρα της AfD, ο ίδιος λέει ότι δεν είναι «σκληροπυρηνικός». Στις αρχές της χρονιάς πάντως, το όνομά του είχε ακουστεί όταν έγινε λόγος για κρούσματα νεποτισμού και ευνοιοκρατίας στην κοινοβουλευτική ομάδα της AfD.

Ο ίδιος ο Ράους παραδέχθηκε ότι απασχολούσε στο γραφείο του κάποιους «κολλητούς», με τους οποίους έπαιζε ποδόσφαιρο. Αυτό δεν εμπόδισε την κοινοβουλευτική ομάδα στη Σαξονία-Άνχαλτ, να τον επιλέξει ως υποψήφιο για την προεδρία του τοπικού Κοινοβουλίου. Τυπικά πρόκειται για το ύπατο αξίωμα στο συγκεκριμένο κρατίδιο.

«Δεν θα ασκήσω το αξίωμα μου ως επικεφαλής μίας συγκεκριμένης κοινοβουλευτικής ομάδας, αλλά ως επικεφαλής όλων των ομάδων» δηλώνει ο Τομπίας Ράους μετά την εκλογή του, για να συμπληρώσει: «Οι κανόνες πρέπει να τηρούνται, ακόμη και όταν αλλάζουν οι συσχετισμοί δυνάμεων».

Στο κέντρο της Ολομέλειας...

Ο Ράους φαίνεται να τείνει χείρα φιλίας, αλλά δεν σπεύδουν όλοι να ανταποκριθούν σε αυτή τη χειρονομία. Πρόκειται για την πρώτη συνεδρίαση της Βουλής μετά τις κρατιδιακές εκλογές του Σεπτεμβρίου και είναι εντυπωσιακή η παράταξη των βουλευτών της AfD στην κατάμεστη Ολομέλεια: συμπαγής η κοινοβουλευτική ομάδα, αποτελούμενη κυρίως από άνδρες, επιλέγει να καθίσει στα μεσαία έδρανα του Κοινοβουλίου, ακριβώς απέναντι από τον εκάστοτε ομιλητή. Θα μπορούσε να έχει κάτι το εκφοβιστικό αυτή η εικόνα.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από τη Λευκωσία

Πιο σφιχτά δένεται στο αμερικανικό άρμα η Κύπρος, με τη στρατηγική σχέση Λευκωσίας και Ουάσιγκτον να αποκτά ολοένα πιο σαφές αμυντικό και γεωπολιτικό περιεχόμενο. Η συνεργασία έχει περάσει από το επίπεδο των διπλωματικών διακηρύξεων σε συγκεκριμένες υποδομές, εκπαιδεύσεις, στρατιωτικές ασκήσεις και αυξανόμενη αμερικανική παρουσία στο νησί.

Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του νέου Αμερικανού πρέσβη Τζον Μπρέσλοου στα σχέδια για επέκταση των εγκαταστάσεων στην αμερικανική βάση στην Πάφο. Μιλώντας για τον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας ΗΠΑ και Κύπρου στην περίοδο 2024-2029, ο Μπρέσλοου έκανε λόγο για ένα «πολύ φωτεινό» μέλλον, ενώ παράλληλα προανήγγειλε περισσότερες επισκέψεις αμερικανικών πολεμικών πλοίων και κοινές ασκήσεις.

Μίλησε επίσης για περαιτέρω ανάπτυξη των υποδομών στην Κύπρο, ιδιαίτερα στην Αεροπορική Βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, όπου προβλέπεται επέκταση χώρων, ώστε να μπορούν να εξυπηρετούνται μεγάλα μεταγωγικά αεροσκάφη. Σε δεύτερη βάση στο Μαρί προβλέπεται υποδομή για μεγάλα ελικόπτερα. Η αμερικανική πλευρά παρουσιάζει τις υποδομές κυρίως ως δυνατότητες για εκκενώσεις οικισμών, ανθρωπιστικές επιχειρήσεις και αντιμετώπιση περιφερειακών κρίσεων.

Η σχέση Τράμπ και Χριστοδουλίδη

Το πολιτικό στίγμα της σύσφιξης των σχέσεων ήρθε και από τον ίδιο τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Σε αυτήν, ο Κύπριος Πρόεδρος περιέγραψε τις σχέσεις Λευκωσίας–Ουάσιγκτον ως στενότερες από ποτέ, δηλώνοντας ότι «ο ουρανός είναι το όριο» για την περαιτέρω ανάπτυξή τους και χαρακτηρίζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον στενότερο σύμμαχο της Κύπρου στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και των πληροφοριών.

Ο Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε παράλληλα με ιδιαίτερα θετικό τρόπο στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει ένα «μοναδικό πλεονέκτημα» στις διεθνείς διαπραγματεύσεις: η θέση του είναι σαφής και οι συνομιλητές του γνωρίζουν πού βρίσκονται απέναντί του. Τόνισε ακόμη ότι, παρά τις διαφορές που μπορεί να προκύπτουν μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, η Ευρώπη «δεν έχει την πολυτέλεια» μιας διατλαντικής ρήξης. Η συνέντευξη απέκτησε πρόσθετη πολιτική σημασία, καθώς ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος την αναδημοσίευσε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Truth Social. Ο Τραμπ ανάρτησε τον τίτλο και τον σύνδεσμο προς τη συνέντευξη, χωρίς να προσθέσει δικό του σχόλιο, δίνοντας ωστόσο σημαντική προβολή στις δηλώσεις Χριστοδουλίδη για την εμβάθυνση των σχέσεων Κύπρου και ΗΠΑ.

«Έρχονται στιγμές που όλα τα κοινωνικά κατακάθια, όλη η λάσπη, όλα τα κακά σε μια κοινωνία βγαίνουν στην επιφάνεια», είπε κάποτε ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο πρόσφατα παραιτηθείς πρόεδρος της Σερβίας, για τις 5 Οκτωβρίου 2000. «Έχουμε επιζήσει και έχουμε μάθει αυτά τα μαθήματα. Γι' αυτό τα ξεπερνάμε».

Η 5η Οκτωβρίου 2000 είναι και παραμένει το μεγαλύτερο πολιτικό τραύμα του επί σειρά ετών ηγέτη της Σερβίας. Εκείνη την ημέρα, οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να αναγκάσουν τον «ηγεμόνα» και πολέμαρχο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς να αναγνωρίσει την εκλογική του ήττα από έναν ετερόκλητο συνασπισμό δημοκρατικών κομμάτων που του εναντιώθηκαν.

Το 2000, ο Βούτσιτς βρισκόταν στην άλλη πλευρά: Ως μέλος του εταίρου του Μιλόσεβιτς, του εξτρεμιστικού Σερβικού Ριζοσπαστικού Κόμματος, και Υπουργός Πληροφοριών στο Βελιγράδι, ήταν βασικός υπεύθυνος για τη λογοκρισία. Δεν είναι περίεργο που η δημοκρατική μετάβαση της Σερβίαςπριν από 26 χρόνια παρέμεινε ένα μελανό σημείο για τον σημερινό ισχυρό άνδρα της χώρας. Πόσο μάλλον που ο ίδιος ο Βούτσιτς θα μπορούσε να βρεθεί στη θέση του Μιλόσεβιτς σήμερα.

Στις 27 Σεπτεμβρίου παραιτήθηκε από την προεδρία. Στις εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τις 25 Οκτωβρίου, θα επιδιώξει να εκλεγεί πρωθυπουργός ως ο επικεφαλής υποψήφιος του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος. «Αυτές οι εκλογές είναι όπως ένα δημοψήφισμα», λέει ο πολιτικός επιστήμονας και δημοσκόπος Ντούσαν Λι. Μιλένκοβιτς. «Για τη Σερβία, υπάρχουν μόνο δύο δρόμοι τις επόμενες δεκαετίες: είτε απελευθέρωση από την αυταρχική διακυβέρνηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς είτε δεκαετίες καταπίεσης και δικτατορίας».

Οι φοιτητές ως νέα πολιτική δύναμη

Αυτή τη φορά, η πρόκληση για τον Βούτσιτς δεν προέρχεται από μια ενωμένη δημοκρατική αντιπολίτευση. Προέρχεται από τους φοιτητές. Η «Λίστα των Φοιτητών» προέκυψε από ένα μεγάλο κίνημα διαμαρτυρίας κατά της κατάχρησης εξουσίας και της διαφθοράς. Για μήνες, οι φοιτητές απέκλεισαν τα μεγάλα πανεπιστήμια της χώρας. Η αφορμή ήταν η κατάρρευση του στεγάστρου στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ στα τέλη του 2024, η οποία σκότωσε 16 άτομα. Οι φοιτητές επέλεξαν ως υποψηφίους τους αναγνωρισμένους καθηγητές, ακτιβιστές και γνωστές προσωπικότητες. Οι πολιτικοί καριέρας απουσιάζουν εμφανώς από τη λίστα.

Η στρατηγική φαίνεται να λειτουργεί: μια από τις πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις φέρνει τη «Λίστα των Φοιτητών» στο 44,4%, ενώ το στρατόπεδο του Βούτσιτς στο 41,7%. Εν τω μεταξύ, τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν αποσυρθεί από την κούρσα και υποστηρίζουν τους φοιτητές. Άλλες δημοσκοπήσεις, που διεξήχθησαν από ινστιτούτα κοντά στην κυβέρνηση, προβλέπουν μια άνετη νίκη για τον Βούτσιτς. Αλλά στη Σερβία, όπου η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και τα Μέσα Ενημέρωσης έχει φτάσει σε ιστορικά χαμηλό, ακόμη και οι δημοσκοπήσεις αντιμετωπίζονται με κάποιο βαθμό σκεπτικισμού.

Ο πρώην πρωθυπουργός Ζόραν Ζίβκοβιτς μιλά για μια «ατμόσφαιρα δημοψηφίσματος». Ήταν μέλος του νικηφόρου συνασπισμού το 2000. Το 2003 ανέλαβε το αξίωμα του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού, Ζόραν Τζίντζιτς, μετά τη δολοφονία του τελευταίου. «Τότε, υπήρχε μια πραγματική, καλά οργανωμένη αντιπολίτευση», λέει ο Ζίβκοβιτς στην DW. «Δυστυχώς, η παραδοσιακή αντιπολίτευση στη Σερβία σήμερα μοιάζει με δεινόσαυρο στον 21ο αιώνα. Είτε δεν υπάρχει πια, είτε έχει ξεπουληθεί στο καθεστώς. Σε κάθε περίπτωση, δεν συμβάλλει στο να γίνει η Σερβία ξανά ένα κράτος εντιμότητας και κράτους δικαίου».

Κίνημα διαμαρτυρίας μεγαλύτερο από ό,τι το 2000

Η απογοήτευση με την αντιπολίτευση είναι ένας λόγος για την άνοδο του φοιτητικού κινήματος. Ο άλλος έγκειται στον ίδιο τον Βούτσιτς: Ο ηγεμόνας, ο οποίος ισορροπεί μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ρωσίας και της Κίνας, κατηγορείται ότι ελέγχει τα Μέσα Ενημέρωσης, ξεπουλάει φυσικούς πόρους και έχει δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα. Το σημερινό κίνημα διαμαρτυρίας έχει ξεπεράσει κατά πολύ αυτό του 2000.

Τότε, οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους για δύο εβδομάδες. Ο Μιλόσεβιτς παραδέχτηκε την ήττα του μόνο αφού ο στρατός και τμήματα της αστυνομίας αρνήθηκαν να τον ακολουθήσουν. Ο μηχανισμός εξουσίας του κατέρρευσε. Ωστόσο, η σημερινή Σερβία δεν είναι πλέον η χώρα που ήταν τότε. Δεν είναι η Σερβία μετά από μια δεκαετία αιματηρών πολέμων κατά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, μετά από πολέμους, κυρώσεις, αχαλίνωτο πληθωρισμό και τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ το 1999 στο αποκορύφωμα της σύγκρουσης στο Κοσσυφοπέδιο.

Τα Επιτεύγματα της 5ης Οκτωβρίου

Μετά τις 5 Οκτωβρίου 2000, η ​​εναπομένουσα Γιουγκοσλαβία - που αποτελείτο τότε από τη Σερβία και το Μαυροβούνιο- επανεντάχθηκε στα Ηνωμένα Έθνη. Οι μισθοί και οι συντάξεις άρχισαν να καταβάλλονται ξανά τακτικά. Ένα μεγάλο μέρος του εξωτερικού χρέους διαγράφηκε. «Ο Βούτσιτς προσπαθούσε πάντα να αρνηθεί όλα αυτά τα επιτεύγματα της 5ης Οκτωβρίου», θυμίζει ο Μιλένκοβιτς στην DW. «Αυτό ήταν πολιτικά σκόπιμο. Όπως πολλοί πολιτικοί με τόση εξουσία, θέλει να εδραιώσει τη δική του εκδοχή των γεγονότων στη σερβική συλλογική μνήμη». Επίσης καταφεύγει στη ρητορική της εποχής Μιλόσεβιτς εδώ και χρόνια. Αποκαλεί τους επικριτές του «μισθοφόρους», «τρομοκράτες», «φασίστες». Περιγράφει την εξέγερση εναντίον του ως «έγχρωμη επανάσταση» εισαγόμενη από τη Δύση.

Ωστόσο, οι κλασικές εθνικιστικές αφηγήσεις και ερωτήματα, όπως η πορεία της Σερβίας προς την Ανατολή ή τη Δύση, δηλαδή, προς την ΕΕ ή μια συμμαχία με την «Ορθόδοξη Μητέρα» Ρωσία δεν παίζουν κανένα ρόλο για τη «Λίστα των Φοιτητών». Ενώνει φιλελεύθερους και εθνικιστές, αριστερά και δεξιά ως ένα όχημα για την αλλαγή εξουσίας. Τα βασικά της αιτήματα: η καταπολέμηση του εγκλήματος και ο σεβασμός του νόμου. Ο πρώην πρωθυπουργός Ζόραν Ζίβκοβιτς έχει μερικές συμβουλές: «Τα μέλη της νέας κυβέρνησης πρέπει ήδη να είναι έτοιμα και να γνωρίζουν τι θα κάνουν την επόμενη μέρα από την ανάληψη της εξουσίας, επτά ημέρες αργότερα, ένα μήνα αργότερα. Όλες οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να εφαρμοστούν εντός ενός έτους. Μετά θα πρέπει να υπάρξουν γνήσιες δημοκρατικές εκλογές, στις οποίες ο καθένας θα παρουσιάσει τη δική του πλατφόρμα». Θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την κάθαρση, τον αποκλεισμό από την πολιτική όλων όσοι συμμετείχαν στο παλιό καθεστώς. «Όσοι βρίσκονται στην εξουσία σήμερα δεν θα έπρεπε καν να έχουν τη δυνατότητα να θέσουν υποψηφιότητα ούτε για διαχειριστές της πολυκατοικίας τους», λέει.

Οι φοιτητές διεξάγουν την καμπάνια τους κυρίως μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και από πόρτα σε πόρτα. Και δεν κρύβουν πώς οραματίζονται την τύχη του Βούτσιτς σε περίπτωση νίκης τους. Μία από τις viral διαφημίσεις τους δείχνει έναν μοναχικό άνδρα, με το πρόσωπό του καλυμμένο, να σκουπίζει έναν διάδρομο φυλακής. Υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος για κάτι τέτοιο. Προς το παρόν, οι αντίπαλοι της σερβικής κυβέρνησης φοβούνται εκλογική νοθεία. Ίσως ακόμη και ανοιχτή βία, όπως αυτή που χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένα από την αστυνομία και τους φιλοκυβερνητικούς κακοποιούς κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών.

Ο Γιόβο Μπάκιτς, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Βελιγράδι και υποψήφιος στη «Λίστα των Φοιτητών», λέει ότι είναι πεπεισμένος ότι ο Βούτσιτς δεν θα δεχτεί την ήττα - όπως ακριβώς έκανε κάποτε ο Μιλόσεβιτς. Αλλά οι φοιτητές έχουν ένα σχέδιο για αυτό το ενδεχόμενο, δήλωσε ο Μπάκιτς στο περιοδικό Vreme. Τι είναι αυτό; «Δεν μπορώ να το αποκαλύψω» απαντά. Μόνο ένα πράγμα είναι σίγουρο: Η Σερβία αντιμετωπίζει τις λιγότερο προβλέψιμες εκλογές από το 2000.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Το φετινό βραβείο Νομπέλ Ιατρικής απονέμεται στους Γερμανούς ερευνητές Πέτερ Χέγκεμαν και Γκέοργκ Νάγκελ και στον Αμερικανό νευροεπιστήμονα Καρλ Ντάισεροθ. Το Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Στοκχόλμη τίμησε έτσι τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοευαίσθητα ιοντικά κανάλια και την ανάπτυξη της οπτογενετικής.

Ο Χέγκεμαν εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Βερολίνου, ενώ ο Νάγκελ στο Πανεπιστήμιο του Βίρτσμπουργκ. Το χρηματικό έπαθλο των 12 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών, περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ, θα μοιραστεί ισότιμα μεταξύ των τριών επιστημόνων.

Πώς η οπτογενετική «ανάβει» και «σβήνει» κύτταρα

Η οπτογενετική συνδυάζει γενετικές και οπτικές τεχνικές, επιτρέποντας στους επιστήμονες να επηρεάζουν με ακρίβεια τη δραστηριότητα μεμονωμένων κυττάρων μέσω φωτός. Με τη μέθοδο αυτή μπορούν, για παράδειγμα, να ενεργοποιούν ή να απενεργοποιούν νευρικά κύτταρα μέσα σε ζωντανούς οργανισμούς.

Καθοριστική ήταν η ανακάλυψη της πρωτεΐνης καναλοροδοψίνης από τους Χέγκεμαν και Νάγκελ. Η πρωτεΐνη αυτή καθιστά τα κύτταρα ευαίσθητα στο φως. Στη συνέχεια, ο Ντάισεροθ εισήγαγε το γονίδιό της σε νευρικά κύτταρα αρουραίων, επιτυγχάνοντας την ενεργοποίηση νευρώνων μέσω φωτεινών παλμών.

Αυξήθηκε το χρηματικό έπαθλο

Το Ίδρυμα Νομπέλ ανακοίνωσε πρόσφατα την αύξηση του χρηματικού επάθλου από 11 σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, με αφορμή τη συμπλήρωση 125 ετών από την καθιέρωση του θεσμού. Από την πρώτη απονομή το 1901, το ύψος του βραβείου έχει μεταβληθεί αρκετές φορές. Ο πρώτος κάτοχος του Νομπέλ Ιατρικής ήταν ο Γερμανός βακτηριολόγος Έμιλ Άντολφ φον Μπέρινγκ, ο οποίος βραβεύτηκε για τη θεραπεία κατά της διφθερίτιδας.

Μέχρι σήμερα, συνολικά 232 επιστήμονες έχουν τιμηθεί με το Νομπέλ Ιατρικής, μεταξύ των οποίων 14 γυναίκες.

Έναρξη της εβδομάδας των Νομπέλ

Πέρυσι το βραβείο απονεμήθηκε στους Αμερικανούς Μέρι Μπράνκοου και Φρεντ Ράμσντελ, καθώς και στον Ιάπωνα Σιμόν Σακαγκούτσι, για την έρευνά τους στην περιφερειακή ανοσολογική ανοχή.

Η ανακοίνωση του Νομπέλ Ιατρικής σηματοδοτεί παραδοσιακά την έναρξη της «εβδομάδας των Νομπέλ». Ακολουθούν οι ανακοινώσεις των βραβείων Φυσικής και Χημείας, ενώ στη συνέχεια δημοσιοποιούνται οι νικητές των βραβείων Λογοτεχνίας και Ειρήνης. Ο κύκλος ολοκληρώνεται με το Νομπέλ Οικονομικών Επιστημών, το οποίο απονέμεται με πρωτοβουλία της Κεντρικής Τράπεζας της Σουηδίας.

Η τελετή απονομής πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 10 Δεκεμβρίου, ημέρα θανάτου του ιδρυτή των βραβείων Άλφρεντ Νομπέλ. Λίγες ημέρες νωρίτερα ανακοινώθηκαν και οι φετινοί νικητές του Βραβείου Ορθής Διαβίωσης (Right Livelihood Award), γνωστού και ως «Εναλλακτικού Βραβείου Νομπέλ».

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Ο Πέδρο Σάντσεθ πέρασε στην αντεπίθεση και ανακοίνωσε πρόωρες εκλογές, μετά την καταψήφιση από το Κοινοβούλιο των διαταγμάτων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, τα οποία ο ίδιος είχε δρομολογήσει. Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του, ο Ισπανός πρωθυπουργός αναφέρει ότι η χώρα και η κυβέρνησή του έχουν πετύχει πολλά, αλλά απομένουν ακόμη πολλά να γίνουν. Και για τον σκοπό αυτό απαιτείται, όπως είπε, «μια πολύ ευρύτερη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο».

«Η Ισπανία πρέπει να αποφασίσει αν θα προσχωρήσει στο κύμα της Ακροδεξιάς ή θα παραμείνει προπύργιο κοινωνικής δικαιοσύνης», λέει ο σοσιαλιστής πολιτικός. Η κυβέρνηση μειοψηφίας, της οποίας ηγείται, αποτελείται από το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE) και τον αριστερό συνασπισμό Sumar. Δεν έχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αφότου το αυτονομιστικό Junts της Καταλονίας εγκατέλειψε το κυβερνητικό «στρατόπεδο» πριν από περίπου έναν χρόνο, περνώντας στην αντιπολίτευση. Σήμερα ο Σάντσεθ δυσκολεύεται να περάσει νομοσχέδια από τη Βουλή. Ο τελευταίος τακτικός προϋπολογισμός εγκρίθηκε το 2023, έκτοτε δεν υπάρχουν οι αναγκαίες πλειοψηφίες. Υπό κανονικές συνθήκες, οι εκλογές θα γίνονταν το καλοκαίρι του 2027.

Πρόωρες εκλογές με ρίσκο

Για τον Σάντσεθ η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες ενέχει σημαντικούς κινδύνους. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) της αντιπολίτευσης θα μπορούσε να εξασφαλίσει μαζί με το δεξιό λαϊκιστικό Vox μια άνετη πλειοψηφία περίπου 200 από τις 350 έδρες του Κοινοβουλίου. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στη Γερμανία, στην Ισπανία δεν υπάρχει «τείχος προστασίας» απέναντι στην Ακροδεξιά. Το PP συγκυβερνά ήδη με το Vox σε τέσσερις αυτόνομες περιφέρειες.

Βέβαια ο Σάντσεθ δεν αποκλείεται να επέλεξε τις εκλογές θεωρώντας ότι το κόμμα του θα μπορούσε να εισέλθει ενισχυμένο στην αντιπολίτευση σε περίπτωση ήττας. Αυτό εκτιμούν ισπανικά μέσα ενημέρωσης, όπως ο δημόσιος τηλεοπτικός σταθμός RTVE.

Ο Σάντσεθ, που κυβερνά από το 2018, και το αριστερό Sumar ελπίζουν να κινητοποιήσουν τους ψηφοφόρους, εκμεταλλευόμενοι τη λαϊκή δυσαρέσκεια για τα αυξανόμενα ενοίκια και την έλλειψη κατοικιών. Ο υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων Πάμπλο Μπουστιντούι, προερχόμενος από το Sumar, δήλωσε μάλιστα ότι οι πρόωρες εκλογές θα αποτελέσουν «δημοψήφισμα για τη στεγαστική πολιτική».

Οι πολίτες, τόνισε, θα διαπιστώσουν «ποιοι πραγματικά εργάζονται για το συμφέρον τους». Επιπλέον, μια προεκλογική εκστρατεία επικεντρωμένη στο ζήτημα της στέγασης θα αποσπούσε την προσοχή από υποθέσεις διαφθοράς στις οποίες φέρονται να εμπλέκονται κυβερνητικοί παράγοντες, αλλά και από τη διαχείριση της πρόσφατης μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα, την οποία πολλοί αξιολογούν αρνητικά.

Το «αγκάθι» των αυτονομιστών

Πριν αρχίσει η ψηφοφορία για τα δύο επίμαχα διατάγματα, το καταλανικό κόμμα Junts είχε ανακοινώσει ότι θα τα καταψηφίσει. Παρότι οι επτά βουλευτές του κόμματος είχαν στηρίξει τον σοσιαλιστή Σάντσεθ μετά τις πρόωρες εκλογές του 2023, πριν από περίπου έναν χρόνο αποφάσισαν να τερματίσουν τη στήριξη προς την κυβέρνησή του. Έκτοτε, συχνά ψηφίζουν μαζί με το PP και το Vox εναντίον της κυβέρνησης.

Το ότι ένα αυτονομιστικό κόμμα συμπλέει με το Vox, που επιδιώκει την κατάργηση κάθε περιφερειακής αυτονομίας, αποτελεί μία από τις αντιφάσεις της ισπανικής πολιτικής σκηνής. Οι Καταλανoί αιτιολογούν τη ρήξη επικαλούμενοι καθυστερήσεις στη χορήγηση αμνηστίας στον πρώην ηγέτη τους Κάρλες Πουτζντεμόν, ο οποίος ζει εξόριστος στο Βέλγιο μετά το αποτυχημένο αποσχιστικό εγχείρημα της Καταλονίας το 2017, καθώς εξακολουθεί να εκκρεμεί εναντίον του ένταλμα σύλληψης.

Ωστόσο, το ένταλμα δεν αποκλείεται να αρθεί προσεχώς, μόλις το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας εκδώσει την απόφασή του σχετικά με τον νόμο περί αμνηστίας, που είχε αποφασιστεί το 2024. Η εφημερίδα El País σημειώνει ότι μια θριαμβευτική επιστροφή Πουτζντεμόν στην Καταλονία εν μέσω προεκλογικής περιόδου θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμο υλικό στην αντιπολίτευση. Από την πλευρά τους, το PP και το Vox κατηγορούν τον Σάντσεθ ότι «ταπείνωσε» την Ισπανία με την αμνηστία, θέτοντας σε κίνδυνο την ενότητα του κράτους.

Έξωση 87χρονης μετά από 70 χρόνια στο ίδιο σπίτι

Την περασμένη Τρίτη, μετά την πολυσυζητημένη έξωση μιας 87χρονης από το σπίτι στο οποίο είχε περάσει σχεδόν όλη της τη ζωή, η κυβέρνηση Σάντσεθ είχε εγκρίνει ένα εκτεταμένο πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Μεταξύ άλλων προβλεπόταν η παράταση της προστασίας των ενοικιαστών από ενδεχόμενη έξωση, αυστηρότερη εποπτεία για τα μισθωτήρια συμβόλαια και απαγόρευση αγοράς κατοικιών από κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια έως το 2028. Επιπλέον, το νέο πακέτο θα καθιέρωνε φοροελαφρύνσεις για τους ιδιοκτήτες, αλλά και τους ενοικιαστές.

Η οργή για την υπόθεση της ηλικιωμένης ήταν τεράστια. Στη Μαδρίτη και σε άλλες πόλεις της Ισπανίας δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές βγήκαν ξανά στους δρόμους το Σαββατοκύριακο με σύνθημα «Όχι άλλη Μαρικάρμεν» («Ni una Maricarmen más»). Στην πρωτεύουσα στήθηκε μάλιστα ολόκληρος καταυλισμός διαμαρτυρίας με δεκάδες αντίσκηνα μπροστά στην έδρα της συντηρητικής περιφερειακής κυβέρνησης, στην κεντρική πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου, μεγαλύτερος γιός του καταδικασθέντος για απόπειρα πραξικοπήματος Ζαΐρ, πηγαίνει με ένα προβάδισμα δύο μονάδων απέναντι στον σημερινό πρόεδρο Ινάσιο Λούλα στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, που θα διεξαχθεί στις 25 Οκτωβρίου. Στον πρώτο γύρο των εκλογών, ο Μπολσονάρου συγκέντρωσε ποσοστό 47% έναντι 45% του αντιπάλου και όλα δείχνουν ότι η μάχη θα είναι εξαιρετικά σκληρή, με την επιστροφή της άκρας Δεξιάς να είναι το σενάριο που συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες, όπως έχει συμβεί και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, την Αργεντινή, τη Χιλή, το Περού ή την Κολομβία.

Άνοδος συνολικά για την Ακροδεξιά

Σε κάθε περίπτωση η ζυγαριά στη Βραζιλία γέρνει όλο και πιο δεξιά, με τον Φλάβιο να καταγράφει ποσοστό μεγαλύτερο από εκείνο του πατέρα του το 2022 (43%) και να προηγείται σε 27 περιφέρειες, έναντι 9 του Λούλα. Άνοδο στα ποσοστά του κατέγραψε συνολικά το ακροδεξιό κόμμα του, το Partido Liberal (PL), τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία. Θα διαθέτει πλέον εκεί 49 από τις 81 έδρες. Θέση στη Γερουσία κέρδισε και η Μισέλ Μπολσονάρου, σύζυγος του Ζαΐρ, που κάποια στιγμή φλέρταρε με την ιδέα να είναι και η ίδια υποψήφια. Ενδεικτικό για την υποχώρηση της Αριστεράς είναι το γεγονός ότι η πρώην κυβερνήτης του Ρίο ντε Τζανέιρο, Μπενεντίτα ντα Σίλβα, δεν κατάφερε να επανεκλεγεί, όπως και η πρώην υπουργός Περιβάλλοντος Μαρίνα Σίλβα, μια από τις πιο γνωστές φυσιογνωμίες της προοδευτικής παράταξης στη χώρα. Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, το PL κατέχει επίσης περισσότερες έδρες από το Εργατικό Κόμμα (PT), με 99 έδρες έναντι 67.

Στο στρατόπεδο της Δεξιάς πανηγύρισαν το βράδυ της Κυριακής με συνθήματα για «το τέλος της εποχής του Εργατικού Κόμματος» του Λούλα. Ο τελευταίος παραδέχτηκε ότι το αποτέλεσμα είναι κακό, αφού όπως είπε, «στη ζωή δεν έρχονται πάντα όλα όπως τα περιμένεις». Ομολόγησε ότι περίμενε ότι θα προηγείται αυτός μετά τον πρώτο γύρο, κάτι που όμως δεν κατάφερε, αλλά κήρυξε πανστρατιά για τη μάχη του δεύτερου γύρου που τώρα αρχίζει. Όπως υποστήριξε, εκεί «θα φανεί η πραγματική εικόνα της Βραζιλίας». Είναι ένα ερώτημα πάντως αν ο 80χρονος πλέον Λούλα μπορεί να εμπνεύσει και να συσπειρώσει για τη μεγάλη ανατροπή, όπως επίσης πολλοί αναρωτιούνται γιατί η Αριστερά δεν κατάφερε να αναδείξει μια άλλη, πιο «φρέσκια» προσωπικότητα που θα μπορούσε να σταθεί απέναντι στο ακροδεξιό κύμα.

Απογοήτευση σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας

Συνολικά ψήφισαν 127 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι, περίπου όσοι και πριν από τέσσερα χρόνια, με το ποσοστό αποχής να φτάνει το 21%, που θεωρείται υψηλό για τα δεδομένα της χώρας, αλλά είναι μια τάση που είχε καταγραφεί έτσι κι αλλιώς και το 2022 και αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην απογοήτευση των πολιτών από την πολιτική συνολικά, κυρίως εξαιτίας φαινομένων ευρείας διαφθοράς, για τα οποία κατά καιρούς έχουν κατηγορηθεί εκπρόσωποι όλων των πλευρών. Στα θετικά καταγράφεται το γεγονός ότι παρά τους σχετικούς φόβους και σε κλίμα έντονης πόλωσης, οι εκλογές κύλησαν σχετικά ήρεμα και δεν υπήρξαν βίαια επεισόδια και συγκρούσεις.

Δεν τον έπληξαν τα σκάνδαλα

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους στο συντηρητικό νότιο και νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας, όπου βρίσκεται και η έδρα των λόμπι του αγροτικού τομέα. Ο Λούλα σημείωσε καλύτερα ποσοστά στον Βορρά και τα βορειοανατολικά, όπου διαμένουν οι περισσότεροι δικαιούχοι βοηθημάτων κοινωνικής πρόνοιας. Παρ' όλα αυτά, και στις βορειοανατολικές πρωτεύουσες, στα μεγάλα αστικά κέντρα δηλαδή, ο Φλάβιο κατάφερε να κερδίσει έως και πέντε ποσοστιαίες μονάδες περισσότερες από τον πατέρα του. Προφανώς, οι αποκαλύψεις για όργια, διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα και με τον φυλακισμένο τραπεζίτη Ντάνιελ Βορκάρο, ο οποίος είχε μπλεχτεί σε σκάνδαλα, δεν κατάφεραν να προκαλέσουν μόνιμη ζημιά στον υποψήφιο της Ακροδεξιάς.

Το προβάδισμά του χαιρέτισαν οι Τραμπ, Νετανιάχου και όλοι οι ομοϊδεάτες του από την υπόλοιπη Λατινική Αμερική. Είναι περιττό να υπογραμμίσει κανείς την παγκόσμια γεωπολιτική σημασία που θα έχει το τελικό αποτέλεσμα. Θεωρείται βέβαιο, εκτός όλων των άλλων, ότι μια νίκη του Μπολσονάρου θα ενισχύσει τους δεσμούς με τις ΗΠΑ του Τραμπ, ενώ μια επικράτηση του Λούλα θα κρατήσει τη χώρα πιο κοντά στην Κίνα, με την οποία άλλωστε συνδέεται και μέσα από την πρωτοβουλία των χωρών της ομάδας BRICS. O Mπολσονάρου έχει ανοικτά αμφισβητήσει τη σημασία της σχετικής ομάδας, απειλώντας ακόμα και με αποχώρηση από τη σχετική πρωτοβουλία.

Πηγές: ARD, taz, ZDF, DW News

Η Γερμανία θα πρέπει να καταστεί πιο ανθεκτική απέναντι στις ρωσικές απειλές, επισημαίνουν οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες. «Η Ρωσία διεξάγει έναν σκιώδη πόλεμο εναντίον μας», δηλώνει ο επικεφαλής της Γερμανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (BND), Μάρτιν Γιέγκερ, σε δημόσια ακρόαση ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου (PKGr) της υπηρεσίας του.

Ο Γιέγκερ κάνει λόγο για απόπειρες «εκφοβισμού», καθώς και για «ενέργειες χαμηλού προφίλ» εναντίον κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, οι οποίες μάλιστα «δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση». Υπό αυτές τις συνθήκες, επισημαίνει, οι υπηρεσίες πληροφοριών συνιστούν «μία πρώτη γραμμή άμυνας». Από το περασμένο καλοκαίρι, αναφέρει ο επικεφαλής του BND, έχει ενταθεί αισθητά ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας, ενώ την ίδια στιγμή η Ρωσία προσπαθεί να σταματήσει την παροχή στρατιωτικού υλικού στην Ουκρανία.

Σχέδια για δολοφονίες;

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος, Σινάν Σελέν, προειδοποιεί ότι η Ρωσία προετοιμάζεται ακόμη και για «δολιοφθορές» και «ανθρωποκτονίες». Το ρεπερτόριο των (εχθρικών) ενεργειών περιλαμβάνει επίσης εκστρατείες παραπληροφόρησης και επιθέσεις όπως το πρόσφατο περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Εκεί είχε εντοπιστεί στις αρχές Αυγούστου ένα ντρόουν παγιδευμένο με εκρηκτικά σε μικρή απόσταση από χώρο στάθμευσης ναυλωμένων ουκρανικών αεροσκαφών.

«Έχουμε ήδη να επιδείξουμε κάποιες επιτυχίες στην αποτροπή επιθέσεων», λέει ο Σινάν Σελέν, για να συμπληρώσει ωστόσο ότι η κατάσταση επιδεινώνεται συνεχώς και κατά συνέπεια οι γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών θα πρέπει να προσαρμόσουν τον τρόπο δράσης τους σε εκείνον που ακολουθούν οι αντίστοιχες υπηρεσίες άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

«Κατά κανόνα» μυστικές οι συνεδριάσεις

Κατά κανόνα οι συνεδριάσεις των κοινοβουλευτικών επιτροπών, στις οποίες συμμετέχουν ο Μάρτιν Γιέγκερ, ο Σινάν Σελέν και η επικεφαλής της Στρατιωτικής Αντικατασκοπείας (MAD) Μαρτίνα Ρόζενμπεργκ, παραμένουν μυστικές. Ωστόσο, για μία φορά τον χρόνο γίνεται μία εξαίρεση, όπως συμβαίνει σήμερα.

Στην τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο την Επιτροπή Ελέγχου των Μυστικών Υπηρεσιών στελεχώνουν βουλευτές από τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU), τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) και τους «Πράσινους». Δεν συμμετέχουν εκπρόσωποι της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD)» και της Αριστεράς (Die Linke), καθώς δεν είχαν συγκεντρώσει την απαραίτητη πλειοψηφία για να εκλεγούν στη συγκεκριμένη κοινοβουλευτική επιτροπή.

Το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο της Γερμανίας αναμένεται να συζητήσει σύντομα σχέδιο νόμου, το οποίο θα διευρύνει τις αρμοδιότητες των μυστικών υπηρεσιών. Υπο προϋποθέσεις, οι υπηρεσίες θα μπορούν όχι μόνο να συλλέγουν πληροφορίες, αλλά και να αναλαμβάνουν επιχειρησιακή δράση, προκειμένου για παράδειγμα, να αντιμετωπίσουν δολιοφθορές.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Σε σκληρό «μπρα ντε φερ» για το ύψος αλλά και την κατανομή του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού εξελίσσεται η διαπραγμάτευση μεταξύ δύο αντίπαλων στρατοπέδων, λίγο πριν από την παρουσίαση νέας συμβιβαστικής πρότασης για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 από την ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κόκκινη γραμμή η Συνοχή και η ΚΑΠ

Δεκαεπτά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, απαντούν στην απαίτηση έξι δημοσιονομικά «φειδωλών» χωρών για περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, θέτοντας ως αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή» την προστασία της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).

«Δεν είναι η στιγμή να χαμηλώσει η Ευρώπη τις φιλοδοξίες της», υπογραμμίζουν οι λεγόμενοι «Φίλοι της Συνοχής» σε επιστολή προς τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχολ Μάρτιν, με πρωτοβουλία της Ιταλίας και της Ρουμανίας. Οι 17 χώρες εκτιμούν ότι οι νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα και η ανθεκτικότητα, απαιτούν πρόσθετους πόρους και δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν μέσω περικοπών στις παραδοσιακές πολιτικές της ΕΕ.

Παράλληλα, δηλώνουν ανοικτές στη συζήτηση για νέους ίδιους πόρους, πιο σταδιακή αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU και περιορισμένα, στοχευμένα εργαλεία δανεισμού για στρατηγικές προτεραιότητες.

Οι «φειδωλοί» ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό

Στην αντίπερα όχθη βρίσκονται η Γερμανία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Δανία, η Σουηδία και η Φινλανδία. Οι έξι χώρες ζητούν δραστική μείωση της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ,απορρίπτουν νέο κοινό δανεισμό και επιμένουν ότι ο νέος προϋπολογισμός πρέπει να είναι ρεαλιστικά χρηματοδοτήσιμος από τα κράτη που επωμίζονται το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος.

Η διαχωριστική γραμμή είναι πλέον σαφής: οι «Φίλοι της Συνοχής» ζητούν διατήρηση της χρηματοδότησης για τη Συνοχή και την ΚΑΠ με επιπλέον πόρους για τις νέες ανάγκες, ενώ οι «φειδωλοί» επιδιώκουν μικρότερο συνολικό προϋπολογισμό και ανακατεύθυνση πόρων προς τις νέες προτεραιότητες της Ένωσης.

Το βάρος μεταφέρεται τώρα στην ιρλανδική προεδρία,η οποία αναμένεται να παρουσιάσει εντός των ημερών νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της 15ης Οκτωβρίου. Με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να επιδιώκει συμφωνία έως το τέλος του έτους, η πρόταση αυτή θα αποτελέσει το πρώτο κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού μεταξύ των δύο πλευρών.

Όπως σε όλες τις σχέσεις, έτσι και σε αυτή μεταξύ γονέα και παιδιού υπάρχει ενίοτε θυμός, έντονες διαφωνίες, τσακωμοί. Όταν όμως αυτό δεν συμβαίνει μερικές φορές αλλά καθημερινά, η κατάσταση γίνεται προβληματική.

Όσον αφορά τις συνέπειες μίας τέτοιας σχέσης για τα παιδιά, μια πρόσφατη μελέτη από την Κίνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σκληρή, αυταρχική ανατροφή αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων και επιθετικής συμπεριφοράς στους ανηλίκους.

Η βίαιη ανατροφή αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης

Μια σκληρή ανατροφή είναι κάτι περισσότερο από μεμονωμένα ξεσπάσματα. Αντίθετα, περιλαμβάνει «διαφορετικές μορφές βίας, πειθαρχίας και ελέγχου», όπως λέει ο ψυχίατρος και ψυχολόγος Στέφαν Μπέντερ.

Τα χτυπήματα ή ο σωματικός εξαναγκασμός αποτελούν μόνο μία μορφή βίας. Μία άλλη είναι ψυχολογική: προσβλητική κριτική, επιθετική γλώσσα, χειραγώγηση ή μη εκδήλωση αγάπης. Τότε είναι πολύ πιθανό τα παιδιά να υπακούουν αμέσως, όμως αυτή η υπακοή που πηγάζει από τον φόβο έχει τίμημα. «Μια χρόνια υπερβολικά σκληρή ανατροφή συνιστά πράγματι μια χρόνια τραυματική εμπειρία», τονίζει ο Μπέντερ, εξηγώντας πως με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται ο κίνδυνος κατάθλιψης στα παιδιά.

Τα παιδιά που νιώθουν επανειλημμένως πως δεν λαμβάνονται υπόψη τα ίδια ή τα συναισθήματά τους ενδέχεται να δυσκολεύονται περισσότερο να αντιλαμβάνονται και να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους, λέει ακόμα ο Μπέντερ. Όποιος μεγαλώνει με βία και χωρίς ελευθερίες δεν πιστεύει στον εαυτό του και πως είναι ικανός να επηρεάζει αποτελεσματικά τα πράγματα. Με άλλα λόγια, πείθεται πως δεν είναι σε θέση να διαχειρίζεται προκλήσεις και να πετυχαίνει τους στόχους του.

Γι' αυτό και είναι σημαντικό τα παιδιά να μάθουν ότι μπορούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα μόνα τους, γεγονός που μπορεί να τα βοηθήσει επίσης στο να διαχειρίζονται καλύτερα τα συναισθήματά τους, να ελέγχουν τη συμπεριφορά τους και να νιώθουν αυτοπεποίθηση. Μια ανατροφή που βασίζεται στη βία και στον εξαναγκασμό το εμποδίζει αυτό, λέει ο Μπέντερ, ο οποίος είναι επίσης διευθυντής στην Κλινική και Πολυκλινική Ψυχιατρικής, Ψυχοσωματικής και Ψυχοθεραπείας Παιδιών και Εφήβων στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κολωνίας.

Όπως έχει παρατηρήσει ο ειδικός, η οδύνη που βιώνουν τα αγόρια εκδηλώνεται συχνότερα με διαταραχές της κοινωνικής συμπεριφοράς, ακόμα και με παραβατική συμπεριφορά. Τα κορίτσια από την άλλη πλευρά τείνουν περισσότερο προς την εσωτερίκευση, επισημαίνει ο Μπέντερ: «Αυτό σημαίνει ότι εμφανίζουν συναισθηματικά προβλήματα, κατάθλιψη, αγχώδεις ή και διατροφικές διαταραχές, ιδίως από την εφηβεία και έπειτα».

Πώς πρέπει να ανατρέφεται ένα παιδί;

Η Έβελιν φαν Άσε, ψυχίατρος και ανώτερη επιμελήτρια στην Κλινική Ψυχικής Υγείας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Μίνστερ, έχει εντοπίσει ενδείξεις ότι μια αυταρχική ανατροφή μπορεί να αποτυπώνεται και στο DNA – και έτσι να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης αργότερα στη ζωή.

Κατά την ψυχίατρο το σημαντικότερο απ' όλα είναι οι γονείς να είναι συναισθηματικά διαθέσιμοι: να ακούν τα παιδιά, να παίρνουν στα σοβαρά τις ανησυχίες και τους φόβους τους. «Όταν υπάρχει κατά βάση μια καλή σχέση, τότε το να θυμώσει [ένας γονιός] περιστασιακά έχει φυσικά διαφορετική βαρύτητα». Σημαντικό είναι επίσης το να υπάρχουν κανόνες και όρια. Οι προσδοκίες αυτές πρέπει να διατυπώνονται ανοιχτά και με σαφήνεια και, όταν παραβιάζονται τα όρια, να υπάρχουν κατάλληλες συνέπειες.

«Όσο μικρότερα είναι τα παιδιά, τόσο μεγαλύτερο ρόλο παίζουν οι γονείς», λέει ο Μπέντερ. Γι' αυτό και η ομάδα του έχει σχεδιάσει προγράμματα εκπαίδευσης στα οποία οι γονείς μαθαίνουν πώς μπορούν να υποστηρίζουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα παιδιά τους σε διαφορετικές καταστάσεις.

Οι περισσότεροι γονείς κάνουν πολλά πράγματα σωστά, όπως λέει η φαν Άσε. Ένα από αυτά όμως πρέπει να είναι και το να καλλιεργούν μία όσο το δυνατόν καλύτερη σχέση με τα παιδιά τους, ακούγοντάς τα και δίνοντάς τους την απαραίτητη αγάπη και προσοχή.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Μετά από συστηματική έρευνα σε όλη τη χώρα, σε ξενοδοχεία και εταιρείες καθαρισμού, η γερμανική αστυνομία από κοινού με τις τελωνειακές αρχές (που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της παραοικονομίας και της αδήλωτης εργασίας) έχουν συλλάβει και προφυλακίσει δέκα υπόπτους για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Οι έρευνες έγιναν στο Βερολίνο, το Αμβούργο και στα ομόσπονδα κρατίδια της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας (Ντίσελντορφ), της Βάδης-Βυρτεμβέργης (Καρλσρούη), της Έσσης (Φρανκφούρτη), της Σαξονίας (Δρέσδη), της Σαξονίας-Άνχαλτ (Χάλε) και της Θουριγγίας (Μάσερμπεργκ).

Εγκέφαλος της οργάνωσης θεωρείται ένας άνδρας 50 ετών, που συνελήφθη την Τετάρτη στην κατοικία του, στο Αμβούργο. Από το 2022 φέρεται να έχει 22 συνεργούς, με τους οποίους δημιούργησε ένα ολόκληρο δίκτυο 30 έως 40 εταιρειών «με σκοπό τη μεγιστοποίηση του κέρδους». Στην πορεία της έρευνας κατασχέθηκαν περισσότερα από ένα εκατομμύριο ευρώ, σε μετρητά. Οι αστυνομικοί εντόπισαν μάλιστα τα χαρτονομίσματα ταξινομημένα σε φακέλους, έτοιμα προς καταβολή στους εργαζόμενους.

Χρυσός και πολυτελή αυτοκίνητα

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, κατασχέθηκε ακόμα χρυσός αξίας άνω των 200.000 ευρώ, είδη πολυτελείας (μεταξύ των οποίων ακριβά αυτοκίνητα και μία μοτοσικλέτα), παράνομα όπλα, καθώς και πλήθος κινητών τηλεφώνων, φορητών υπολογιστών και άλλο αποδεικτικό υλικό.

Αφετηρία των ερευνών ήταν το Βερολίνο. Η αστυνομία της γερμανικής πρωτεύουσας είχε αναλάβει συντονιστικό ρόλο. Ωστόσο, οι έρευνες έλαβαν γρήγορα «τεράστιες διαστάσεις», όπως αναφέρει εκπρόσωπος των αρχών. «Ήταν σαν ένα τσουνάμι» δηλώνει η ανώτερη εισαγγελέας Κριστίν Χέφελε. Για τον λόγο αυτό συγκροτήθηκε η κοινή ερευνητική ομάδα «Purgatio» («καθαρισμός» στα λατινικά), στην οποία συμμετείχαν η Ομοσπονδιακή Αστυνομική Διεύθυνση για την Καταπολέμηση της Εγκληματικότητας και το Κεντρικό Τελωνείο Βερολίνου.

«Ένα σημαντικό πλήγμα»

Οι συμμετέχοντες χαρακτήρισαν την όλη επιχείρηση «ένα ιδιαίτερα σημαντικό πλήγμα» κατά του οργανωμένου εγκλήματος στην οικονομία. Στόχος των αρχών είναι τώρα να αξιολογήσουν το ταχύτερο δυνατόν το αποδεικτικό υλικό, ώστε οι ύποπτοι να παραπεμφθούν στη δικαιοσύνη.

Σύμφωνα με την Εισαγγελία πρόκειται για Γερμανούς υπηκόους, ορισμένοι εκ των οποίων έχουν μεταναστευτικό υπόβαθρο. Ο αρχηγός της οργάνωσης φέρεται να έχει διευκολύνει συστηματικά την παράνομη είσοδο ανθρώπων στη Γερμανία, τους οποίους απασχολούσε στον κλάδο των υπηρεσιών καθαρισμού.

«Οι άνθρωποι έρχονται στη Γερμανία εξαιτίας της οικονομικής τους δυσχέρειας», λέει η ανώτερη Εισαγγελέας Κριστίν Χέφελε, αλλά η κατάσταση αυτή «γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από εγκληματικά δίκτυα». Όπως παλαιότερα οι σκλάβοι, έτσι και σήμερα οι άνθρωποι αυτοί εγκλωβίζονται σε ένα καθεστώς εξάρτησης προς όφελος του κέρδους και «δεν στερούνται μόνο κάθε εργασιακό δικαίωμα, αλλά ακόμα και την αξιοπρέπειά τους».

Πολλοί από τους εργαζόμενους προέρχονταν από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ουκρανία και η Γεωργία. Οι μισθοί ήταν χαμηλότεροι και οι συνθήκες εργασίας χειρότερες σε σύγκριση με τους Γερμανούς συναδέλφους τους. Με βάση τους υπολογισμούς των αρχών, μόνο στο κομμάτι της κοινωνικής ασφάλισης οι δράστες είχαν προκαλέσει στο γερμανικό κράτος ζημία περίπου 25 εκατομμυρίων ευρώ μέσα σε χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

«Αν δεν σταματήσουν τη Ρωσία, η πολεμική μηχανή της θα στραφεί εναντίον μας, αργά η γρήγορα», προειδοποιεί ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς λίγο μετά την άφιξή του στο Κίεβο, με ειδική αμαξοστοιχία. Κατά την επίσκεψή του στην Ουκρανία, που δεν είχε ανακοινωθεί εκ των προτέρων, ο καγκελάριος συνοδευόταν από την υπουργό Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε και δέκα επιχειρηματίες από τον κλάδο της ενέργειας και της αμυντικής βιομηχανίας.

Ο καγκελάριος επανέλαβε την ακλόνητη πεποίθησή του ότι θα συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία. Υποσχέθηκε στρατιωτική βοήθεια, καθώς και οικονομικά στήριξη για την επισκευή υποδομών, συνολικού ύψους άνω του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ.

Επίθεση ντρόουν σε γέφυρα

Λίγες ώρες μετά την άφιξη της γερμανικής αντιπροσωπείας, σήμανε εκ νέου αντιαεροπορικός συναγερμός στο Κίεβο. Ρωσικό ντρόουν έπληξε γέφυρα στον ποταμό Δνείπερο, στον βόρειο τομέα της ουκρανικής πρωτεύουσας. Αποτέλεσμα ήταν να υποστεί ζημιές το οδόστρωμα, όπως επισημαίνει μέσω Telegram ο δήμαρχος του Κιέβου, Βιτάλι Κλίτσκο.

«Κύριε Πούτιν, σταματήστε αυτόν τον πόλεμο, που δεν έχει νόημα», δήλωσε ο καγκελάριος Μερτς σε μία πρώτη αντίδραση, ενώ έκανε λόγο για «καθημερινά εγκλήματα» που διαπράττει η Ρωσία.

Πριν από την επίσκεψη της γερμανικής κυβερνητικής αντιπροσωπείας, το Υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας είχε απευθύνει προειδοποίηση προς όλους τους «αλλοδαπούς επισκέπτες και διπλωμάτες» να εγκαταλείψουν το Κίεβο και πάντως να μην κινούνται κοντά σε κυβερνητικά κτίρια ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Επικίνδυνο ταξίδι σε εστία πολέμου

Είναι ίσως το πιο επικίνδυνο ταξίδι που έχει πραγματοποιήσει ένας καγκελάριος από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022. Τους τελευταίους μήνες οι ρωσικές δυνάμεις έχουν ενισχύσει αισθητά τις επιθέσεις τους στο Κίεβο, ακόμα και εναντίον επιβατικών τρένων. Εδώ και μερικές εβδομάδες η Ρωσία χρησιμοποιεί γρήγορα αεριωθούμενα ντρόουνς στις επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων. Το ίδιο έπραξε και την περασμένη Παρασκευή, με στόχο κεντρικές γέφυρες της ουκρανικής πρωτεύουσας.

Αντιαεροπορικός συναγερμός ήχησε και σε άλλες περιοχές της χώρας. Οι αρχές κάνουν λόγο για τουλάχιστον έναν νεκρό και πολλούς τραυματίες μεταξύ των αμάχων.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές στο Βερολίνο, ο Μερτς θα δεσμευόταν κατά την επίσκεψή του για την άμεση αποστολή σύγχρονων αντι-ντρόουν συστημάτων, με τα οποία οι Ουκρανοί μπορούν να αντιμετωπίσουν τα γρήγορα – και κατά συνέπεια ιδιαίτερα επικίνδυνα – αεριωθούμενα ρωσικά ντρόουνς. Οι δύο χώρες προγραμματίζουν την κοινή παραγωγή διαφορετικών τύπων ντρόουνς, οι οποίες θα κατασκευάζονται τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ουκρανία.

Επιπλέον, εξετάζεται η συμπαραγωγή πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, με εμβέλεια άνω των 1.000 χιλιομέτρων. Τα συγκεκριμένα όπλα θα μπορούν να πλήξουν τον ρωσικό ανεφοδιασμό, ακόμα και πολύ πίσω από τις γραμμές του μετώπου.

Νέα βοήθεια προς το Κίεβο

Προκειμένου να αποδώσουν τα γερμανικά μέτρα στήριξης, προβλέπεται χρηματοδότηση ενός δισεκατομμυρίου ευρώ από κονδύλια που έχουν ήδη εγκριθεί στον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, θα εκταμιευθούν άλλα 350 εκατομμύρια ευρώ για επείγουσες επισκευές στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας.

Όπως τονίζουν στο Βερολίνο, το ζητούμενο δεν ειναι μόνο η στήριξη της Ουκρανίας με στρατιωτικά μέσα. Η ενισχυμένη συνεργασία των δύο χωρών αναμένεται να αποβεί ωφέλιμη και για την ίδια τη Γερμανία.

Ο καγκελάριος τονίζει πάντως ότι επισκέφθηκε το Κίεβο «γιατί η Ουκρανία χρειάζεται όσο το δυνατόν μεγαλύτερη στήριξη τις επόμενες εβδομάδες». Και αυτό γιατί «σε λίγο αρχίζει ο πέμπτος χειμώνας πολέμου, με τη Ρωσία να βομβαρδίζει πόλεις, κατοικημένες περιοχές και ενεργειακές εγκαταστάσεις». Ωστόσο, επισημαίνει ο Φρίντριχ Μερτς, «οι Ουκρανοί δεν πτοούνται από τον τρόμο της Ρωσίας. Το δικό μου μήνυμα σήμερα προς τον πρόεδρο (Βολοντίμιρ) Ζελένσκι θα είναι: μπορείτε να στηρίζεστε και στο μέλλον στη βοήθειά μας».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

30 χρόνια πέρασε στη φυλακή Ρίβερμπεντ στο Τενεσί των ΗΠΑ η πλέον 50χρονη Κρίστα Πάικ. Το 1996 καταδικάστηκε σε θάνατο για τη δολοφονία μίας συμμαθήτριάς της. Η Πάικ ήταν τότε 18 χρονών. Για το βράδυ της 30ης Σεπτεμβρίου είχε προγραμματιστεί η εκτέλεσή της.

Τί ακριβώς συνέβη;

Αυτό που όμως συνέβη εκείνη τη μέρα, περιγράφεται ως χαοτικό και βασανιστικό από εκπροσώπους των ΜΜΕ και δικηγόρους: Το Τενεσί εφάρμοσε ένα σχετικά νέο πρωτόκολλο με μία υπερβολική δόση του δυνατού ηρεμηστικού πεντοβαρβιτάλης. Ωστόσο, η Πάικ δεν έχασε τις αισθήσεις της και παραπονέθηκε για έντονους πόνους στο χέρι. Στη συνέχεια, το προσωπικό της φυλακής της χορήγησε δεύτερη δόση του φαρμάκου, όμως η Πάικ επέζησε και αυτήν.

Καθώς έληγε η διαταγή εκτέλεσης τα μεσάνυχτα, η φυλακή έπρεπε επίσημα να διακόψει την διαδικασία. Η Πάικ μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο. Η κατάστασή της παραμένει άγνωστη.

Ο ρεμπουμπλικανός κυβερνήτης του Τενεσί, Μπιλ Λι, διέταξε αμέσως μετά την αναστολή όλων των υπόλοιπων εκτελέσεων που είχαν προγραμματιστεί για το 2026 στην πολιτεία και έδωσε εντολή για τη διεξαγωγή εκτεταμένης και ανεξάρτητης έρευνας σχετικά με το περιστατικό. Η υπόθεση αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την αξιοπιστία της θανατηφόρας ένεσης ως μεθόδου εκτέλεσης, καθώς και για το κατά πόσο μπορεί να προκαλέσει απάνθρωπο και βασανιστικό θάνατο.

Πού στις ΗΠΑ υπάρχει ακόμα η θανατική ποινή;

To 2026, η θανατική ποινή εξακολουθεί να προβλέπεται από τη νομοθεσία σε 27 πολιτείες των ΗΠΑ. Ισχύει επίσης σε ομοσπονδιακό επίπεδο, καθώς και στο στρατιωτικό δικαστικό σύστημα. Στην πράξη, ωστόσο, μόνο λίγες πολιτείες την εφαρμόζουν. Πάνω από τις μισές εκτελέσεις το 2026 πραγματοποιήθηκαν στην Φλόριντα. Ακολουθούν οι πολιτείες Τέξας, Οκλαχόμα, Αλαμπάμα, Τενεσί και Αριζόνα.

Συνολικά 23 πολιτείες και η Ουάσινγκτον έχουν καταργήσει την θανατική ποινή. Σε Καλιφόρνια, Οχάιο, Όρεγκον και Πενσυλβάνια είναι σε ισχύ ένα de facto μορατόριουμ, δηλαδή στην ουσία μία αναστολή. Σε πολλές άλλες πολιτείες, όπως στο Κάνσας ή στο Γουαόμινγκ ναι μεν προβλέπεται στη νομοθεσία η θανατική ποινή, ωστόσο δεν εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες.

Πώς πραγματοποιούνται οι εκτελέσεις;

Η θανατηφόρα ένεση αποτελεί την κύρια μέθοδο σε ολόκληρη τη χώρα. Οι 30 εκτελέσεις που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής φέτος στις ΗΠΑ έγιναν όλες με αυτόν τον τρόπο – είτε με πεντοβαρβιτάλη είτε με ένα μείγμα διαφόρων φαρμάκων.

Από στατιστική άποψη, ωστόσο, η θανατηφόρα ένεση είναι η πιο επιρρεπής σε σφάλματα από όλες τις μεθόδους εκτέλεσης: περίπου το 7% όλων των προσπαθειών θεωρούνται ανεπιτυχείς και συχνά προκύπτουν σοβαρές επιπλοκές. Επιπλέον,ανάλογα με την πολιτεία, επιτρέπονται νομικά και άλλες μέθοδοι, όπως η ασφυξία με αέριο ή η ηλεκτρική καρέκλα. Επίσης, το εκτελεστικό απόσπασμα επιτρέπεται σε πέντε πολιτείες των ΗΠΑ και σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Γιατί προκύπτουν συνεχώς επιπλοκές;

Δεδομένου ότι επίσημες ιατρικές ενώσεις, όπως η Αμερικανική Ιατρική Ένωση (American Medical Association), απαγορεύουν στα μέλη τους να συμμετέχουν σε εκτελέσεις, η ένεση συχνά πραγματοποιείται από προσωπικό των φυλακών που δεν διαθέτει επαρκή ιατρική κατάρτιση. Επανειλημμένα δεν είναι δυνατή η πρόσβαση σε κατάλληλη φλέβα· σε μεμονωμένες περιπτώσεις, οι εκτελέσεις έπρεπε να διακοπούν για αυτόν τον λόγο.

Επιπλέον, το φάρμακο πεντοβαρβιτάλη βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σφοδρής αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ. Αρχικά αναπτύχθηκε ως υπνωτικό, ηρεμιστικό ή αντιεπιληπτικό φάρμακο, αλλά πλέον χρησιμοποιείται σε ακραίες υπερδοσολογίες κατά τις εκτελέσεις, προκειμένου να παραλύσει το κεντρικό νευρικό σύστημα και την αναπνοή. Ωστόσο, επανειλημμένα προέκυψαν σοβαρές επιπλοκές όσον αφορά τη δοσολογία και τη χορήγησή του.

Ποιος προμηθεύει το δηλητήριο για τις εκτελέσεις;

Το πλαίσιο είναι ότι σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές και αμερικανικές φαρμακευτικές εταιρείες αντιτίθενται κατηγορηματικά στη χρήση των φαρμάκων τους για την επιβολή της θανατικής ποινής. Επιπλέον, η ΕΕ έχει επιβάλει αυστηρούς ελέγχους στην εξαγωγή φαρμάκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για θανατηφόρες ενέσεις. Επειδή, επομένως, οι φυλακές των ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να προμηθεύονται πεντοβαρβιτάλη από την κανονική αγορά, συχνά καταφεύγουν σε λεγόμενα φαρμακεία παρασκευής.

Συνήθως, στις ΗΠΑ τα φάρμακα ελέγχονται αυστηρά από την αρμόδια αρχή FDA ως προς την καθαρότητα, την αποτελεσματικότητα και τη στειρότητα. Ωστόσο, τα φαρμακεία παρασκευής φαρμάκων υπόκεινται συχνά στην πολύ πιο χαλαρή εποπτεία των επιμέρους πολιτειών. Προκειμένου να προστατεύσουν τα φαρμακεία από διαμαρτυρίες, μποϊκοτάζ ή την απώλεια των κανονικών πελατών τους, πολλές πολιτείες των ΗΠΑ έχουν θεσπίσει νόμους που απαγορεύουν τη δημοσιοποίηση των ονομάτων αυτών των φαρμακείων. Ποιος προμηθεύει το δηλητήριο παραμένει άγνωστος στο κοινό, στους δικηγόρους των κρατουμένων και συχνά ακόμη και στα δικαστήρια.

Ποια προβλήματα προκύπτουν κατά την ανάμειξη;

Εξαιρετικά προβληματικό είναι, ωστόσο, το γεγονός ότι, λόγω του μποϊκοτάζ των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών, τα φαρμακεία αυτά αναγκάζονται συχνά να προμηθεύονται τα χημικά συστατικά – ή υποκατάστατα που δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς – για την πεντοβαρβιτάλη από λιγότερο αξιόπιστες πηγές του εξωτερικού. Στη συνέχεια, αναμειγνύουν το διάλυμα για την θανατηφόρα ένεση σε μορφή υψηλής συγκέντρωσης στο δικό τους εργαστήριο.

Ωστόσο, εάν χρησιμοποιήσουν μολυσμένα, παλιά ή λανθασμένα δοσολογημένα χημικά, το παρασκευασμένο φάρμακο μπορεί να προκαλέσει αφόρητους πόνους στον κρατούμενο, αντί να τον αναισθητοποιήσει χωρίς πόνο.

Μεταξύ άλλων, οι επαναλαμβανόμενες επιπλοκές κατά την εκτέλεση των θανατικών ποινών οδήγησαν την αμερικανική κυβέρνηση υπό τον Τζο Μπάιντεν να διατάξει μορατόριουμ για την εκτέλεση θανατικών ποινών σε ομοσπονδιακό επίπεδο και επανεξέταση των σχετικών διαδικασιών. Ωστόσο, ως μία από τις πρώτες πράξεις του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, λίγο μετά την επανεκλογή του, ανέτρεψε εκ νέου αυτό το μορατόριουμ, γεγονός που αναζωπύρωσε τη συζήτηση.

Ποιες είναι οι επικρίσεις κατά της θανατιφόρας ένεσης;

Οι οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα αντιτίθενται εδώ και καιρό στη θανατική ποινή γενικά, αλλά και στη χρήση της θανατιφόρας ένεσης ειδικότερα. Οι επικρίσεις κατά αυτού του είδους της δήθεν «πιο ανθρώπινης» μεθόδου εκτέλεσης έχουν ενταθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με μια έρευνα της Gallup τον Ιούνιο του 2026, το ποσοστό των Αμερικανών που θεωρούν τη θανατική ποινή ηθικά αποδεκτή έπεσε στο ιστορικό χαμηλό του 52%.

Ο αναγνωρισμένος αναισθησιολόγος Τζόελ Ζίβοτ από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Έμορι στην Ατλάντα έχει εξετάσει πολυάριθμες εκθέσεις αυτοψίας μετά από εκτελέσεις. Το 2024 δήλωσε ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστηρίου των ΗΠΑ στο Κάνσας: «Ο θάνατος με αυτή τη μέθοδο μοιάζει περισσότερο με πνιγμό στο ίδιο σου το αίμα παρά με ύπνο».

Κριτική διατυπώνεται επίσης από το αμερικανικό Death Penalty Information Center (DPIC). Τον Ιούνιο του 2026, το κέντρο διαπίστωσε σε μια έκθεσή του: «Κάθε πολιτεία που εξακολουθεί να επιβάλλει τη θανατική ποινή διαθέτει πλέον νόμο που προστατεύει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τις εκτελέσεις, όπως η προέλευση των φαρμάκων για τη θανατηφόρα ένεση, η ταυτότητα των μελών της ομάδας εκτέλεσης και η εκπαίδευσή τους». Το κοινό, όπως αναφέρεται περαιτέρω, «αντιμετωπίζει έτσι περισσότερες ερωτήσεις παρά απαντήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι χρησιμοποιούν τα χρήματα των φορολογουμένων για αυτή την πιο σοβαρή ποινή».

Ελλάδα και η Γερμανία κοντράρονται απόψε στην κατάμεστη Τούμπα για το Nations League, σε μια ατμόσφαιρα που αναμένεται καυτή. Τα εισιτήρια έχουν γίνει ανάρπαστα από τη Δευτέρα.

«Κλόπο, κάνε μας και πάλι ευτυχισμένους» εκλιπαρεί η γερμανική Bild στο πρωτοσέλιδό της, απευθυνόμενη στον νέο ομοσπονδιακό προπονητή της «Νατσιονάλμανσαφτ» Γιούργκεν Κλοπ. Παράλληλα, η Bild σχολιάζει την νέα και ταλαντούχα γενιά της Εθνικής Ελλάδος, σημειώνοντας ωστόσο ότι ο τραυματισμός του Χρήστου Τζόλη αποτελεί τεράστια ανακούφιση για την Γερμανία. Σημειωτέον ότι ο Τζόλης είναι γνωστός στο γερμανικό κοινό και από την παλαιότερη και εξαιρετικά επιτυχημένη «θητεία» του στη Φορτούνα Ντίσελντορφ.

Από την πλευρά της, η Frankfurt Allgemeine Zeitung (FAZ) τονίζει ότι ο Γιούργκεν Κλοπ αντιμετωπίζει το μάτς ως πείραμα, φέρνοντας νέα ταλέντα στην αποστολή, αν και μια ήττα θα είχε δυσάρεστες συνέπειες.

Σχολιαστές επισημαίνουν ότι απόψε η Γερμανία θέλει οπωσδήποτε ένα θετικό αποτέλεσμα. Σε διαφορετική περίπτωση χάνει κάθε ελπίδα για την πρωτιά στον όμιλό της και αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν προκριθεί στην επόμενη φάση της διοργάνωσης, θα συναντήσει έναν ιδιαίτερα ισχυρό αντίπαλο.

«Δεν μας υποτίμησαν»

Πολλά γερμανικά μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για «ανοιχτούς λογαριασμούς» και για «ρεβάνς» μετά την απρόσμενη ήττα της Γερμανίας από την Ελλάδα στο πρώτο παιχνίδι που έγινε στο Άυγκσμπουργκ, την περασμένη Κυριακή.

Στην χθεσινή συνέντευξη τύπου, στη Θεσσαλονίκη, ο Γιούργκεν Κλοπ αποθέωσε τους Έλληνες και θυμήθηκε την κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος από την Ελλάδα και τον Ότο Ρεχάγκελ το 2004. Ο προπονητής της Εθνικής Ελλάδας, Ιβάν Γιοβάνοβιτς, δήλωσε για τη νίκη στο Άουγκσμπουργκ: «Κανείς δεν μας υποτίμησε. Η Γερμανία έχει εξαιρετική ποιότητα».

Ελλάδα-Γερμανία, ένα συναρπαστικό παιχνίδι. Από κάθε απόψη.

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Η είδηση προέρχεται από το πρακτορείο «Αναντολού» που επικαλείται το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας: Τουρκία και Γαλλία φέρεται να υπέγραψαν στο Παρίσι, το Σάββατο, Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας για την ενίσχυση των στρατιωτικών δεσμών και την εμβάθυνση του στρατηγικού διαλόγου μεταξύ των δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ. Στόχος της συμφωνίας είναι η περαιτέρω ανάπτυξη της διμερούς αμυντικής συνεργασίας και η ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου.

Σε ανακοίνωσή του στην τουρκική πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης NSosyal, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι ο Γενικός Διευθυντής Άμυνας και Ασφάλειας, Αντιστράτηγος Ιλκάι Αλτεντάν, είχε συναντήσεις με την Γαλλίδα Υπουργό Ενόπλων Δυνάμεων Αλίς Ρουφό, τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου του Γάλλου προέδρου, Στρατηγό Βινσέν Ζιρό, και τον Γενικό Διευθυντή Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής Γκιγιόμ Ολανιέ. Κατά τις συναντήσεις, οι δυο πλευρές συζήτησαν τις διμερείς αμυντικές και στρατιωτικές σχέσεις, τον στρατηγικό διάλογο και τις ευκαιρίες για περαιτέρω ανάπτυξη της υπάρχουσας συνεργασίας, ενώ παράλληλα επιβεβαιώθηκε η σημασία της διατήρησης τακτικών και προσανατολισμένων στα αποτελέσματα επαφών.

«Θετικά μηνύματα» από την πολιτική ηγεσία

Σε αυτό το πλαίσιο, ανέφερε το υπουργείο, οι δύο χώρες υπέγραψαν τον Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα προς την περαιτέρω ανάπτυξη της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Γαλλίας και την ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου. «Η υπογραφή καταδεικνύει ότι τα αμοιβαία θετικά μηνύματα που μετέδωσαν πρόσφατα οι ηγέτες των δύο χωρών έχουν μεταφραστεί σε ένα ουσιαστικό και συγκεκριμένο βήμα συνεργασίας στον τομέα της άμυνας»,. προσθέτει η ανακοινωση του Τουρκικού Υπουργείου Άμυνας.

Η συμφωνία, σύμφωνα με πηγές, σχετίζεται με την πρόσφατη αναθέρμανση των διμερών σχέσεων των δυο χωρών και με συζητήσεις για κοινά αμυντικά έργα, μεταξύ των οποίων είναι η πιθανή αναβίωση των συνομιλιών για την συμπαραγωγή και αγορά του γαλλο-ιταλικού συστήματος αεράμυνας Eurosam SAMP/T, αλλά και των πυραύλων «Μετεόρ». Η Γαλλία φέρεται να έχει μετριάσει τη μακροχρόνια αντίθεσή της στην πώληση του συστήματος στην Άγκυρα.

Η αλλαγή αυτή προσέγγισης, με την πώληση του SAMP/T στην Τουρκία, γράφει σήμερα ο τουρκικός τύπος, που επικαλείται το Ρόιτερς και αναφέρεται σε πέντε πηγές, ανοίγει την πόρτα σε πιο ουσιαστικές συνομιλίες για ένα σύστημα που η Τουρκία αναζητά εδώ και χρόνια ως μέρος του σχεδιαζόμενου ολοκληρωμένου δικτύου αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας «Steel Dome» («Ατσάλινος Θόλος»).

Μέρες Φρανκφούρτης πάλι, για 78η φορά, την άλλη Τετάρτη ανοίγει η καθιερωμένη Διεθνής Έκθεση Βιβλίου. Και φέτος κάποια ελληνικά βιβλία εκδόθηκαν στα γερμανικά, αλλά αν θέλουμε να ξεχωρίσουμε κάποιο που κάνει τη διαφορά, αυτό είναι αναμφίβολα το έργο του Γιώργου Σεφέρη Μέρες 1941-1944 που μόλις κυκλοφόρησε από τον οίκο του Βερολίνου Elfenbein σε μετάφραση και υπομνηματισμό της Αντρέα Σέλινγκερ.

Εννοείται ότι το ημερολόγιο του διπλωμάτη και ποιητή Σεφέρη τα επίμαχα αυτά για τη Γερμανία και τον κόσμο χρόνια προσελκύουν ένα γερμανικό κοινό. Είναι τα χρόνια της γερμανικής εισβολής στην Ελλάδα και της φυγής του διπλωμάτη από την Αθήνα στην Κρήτη, μετά στο Κάιρο και τη Νότια Αφρική. Επιστροφή στο Κάιρο και εκδρομές στην Αλεξάνδρεια του Καβάφη. Τα ποτάμια δίνουν παρηγοριά, αλλά μόνο η θάλασσα φέρνει τη λύτρωση, γράφει ο ποιητής.

Η μεγάλη εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung παρουσίασε αυτές τις μέρες εκτενώς το βιβλίο, κάτι σπάνιο για ελληνικό έργο ενόψει της έκθεσης. Ο λογοτεχνικός κριτικός Τομπίας Λέμκουλ επισημαίνει τη νηφαλιότητα και διορατικότητα του Σεφέρη στον τρόπο που περιγράφει την ταραγμένη, τραγική εποχή του και σημειώνει: «Για το ημερολόγιο του Σεφέρη ισχύει ό, τι και για τα περισσότερα ημερολόγια: είναι ο τόπος όπου αποθέτει κανείς το ψυχικό του βάρος. Ο Σεφέρης όμως δεν ξεχνά ούτε στιγμή πόσο μηδαμινός είναι ο δικός του πόνος σε σύγκριση με όσα υπέφεραν οι συμπατριώτες του που έμειναν στην Ελλάδα.»

Χωρίς τυμπανοκρουσίες

Την ωραία απόδοση και το υπόμνημα υπογράφει η νεοελληνίστρια και μεταφράστρια Αντρέα Σέλινγκερ, απ’ αυτούς τους λακωνικούς και αθόρυβους ανθρώπους που προσπερνά συχνά η αδίστακτη εποχή μας. Το ημερολόγιο του Σεφέρη δεν είναι το πρωτόλειό της. Ήδη το 2017 είχαν προηγηθεί τα Ημερολόγια Καταστρώματος του νομπελίστα που είχαν αποσπάσει το πρώτο βραβείο καλύτερης μετάφρασης «Γκίνγκο Μπιλόμπα», κατά το ποίημα που έγραψε για τον γεροντικό του έρωτα, τη Μαριάνε φον Βίλεμερ, ο Γκαίτε. Είχε προηγηθεί η Φόνισσα του Παπαδιαμάντη και ακολούθησε το 2022 η συλλογή διηγημάτων του με τίτλο Όνειρο στο κύμα.

Οι μεταφραστικοί αυτοί άθλοι κυκλοφόρησαν από τον οίκο Elfenbein του Βερολίνου που γιορτάζει φέτος τα τριακοστά του γενέθλια και έχει συμπεριλάβει στο πρόγραμμά του μια Μικρή Ελληνική Βιβλιοθήκη. Και να σκεφτεί κανείς ότι όλα αυτά είχαν ξεκινήσει αυθόρμητα και απρογραμμάτιστα. Ενόψει του 2001, όταν η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα στη Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης, ο εκδότης Ίνγκο Ντέρσετσνικ είχε τη φιλοδοξία να βγάλει κι αυτός ένα ελληνικό βιβλίο.

Ήξερε μια παλιότερη μετάφραση του Άξιον Εστί του Ελύτη. Αναζήτησε τον μεταφραστή Γκύντερ Ντιτς στον τηλεφωνικό κατάλογο, αλλά εκεί υπήρχαν 150 μ’ αυτό το όνομα. Πείσμωσε και αποφάσισε να τους πάρει έναν-έναν τηλέφωνο μέχρι να βρει τον σωστό. Αλλά είχε απρόσμενη τύχη. Ο πρώτος κιόλας ήταν ο σωστός! Έμενε δυο τετράγωνα παρακάτω. Έτσι ο Elfenbein κυκλοφόρησε το 2001 την αναθεωρημένη, δίγλωσση έκδοση του Άξιον Εστί σε μετάφραση Γκύντερ Ντιτς. Και έγινε ανάρπαστη.

Σε βαθιά πολιτική κρίση συμπαρασύρει την αριστερή κυβέρνηση μειοψηφίας της Ισπανίας το τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα. Το κοινοβούλιο απέρριψε δύο διατάγματα, με τα οποία ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ επεδίωκε να αντισταθμίσει τις δραματικές συνέπειες από την αύξηση των ενοικίων και τις εξώσεις ευάλωτων ενοικιαστών.

Κατά την ονομαστική ψηφοφορία στην ολομέλεια, τα διατάγματα καταψήφισαν οι βουλευτές του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP), του ακροδεξιού Vox, του συντηρητικού καταλανικού αυτονομιστικού κόμμα Junts (στην καθοριστική στήριξη του οποίου ήλπιζε ο Σάντσεθ), καθώς και δύο ακόμη βουλευτές.

Το πρώτο διάταγμα απέρριψαν 178 βουλευτές επί συνόλου 350, ενώ το δεύτερο καταψηφίστηκε από 184 βουλευτές. Η κυβέρνηση μειοψηφίας ούτως ή άλλως δυσκολεύεται να περάσει οτιδήποτε από το κοινοβούλιο, καθώς το κόμμα Junts, με επτά βουλευτές, έχει αποσύρει την στήριξή του εδώ και μήνες.

Μάταιες οι εκκλήσεις Σάντσεθ

Με προσωπική παρέμβασή του στη συζήτηση, ο Πέδρο Σάντσεθ κάλεσε τους βουλευτές να στηρίξουν τα επίμαχα διατάγματα, προκειμένου να αποτραπεί μία σημαντική «ζημιά» για την κοινωνία. Η υπουργός Στέγασης Ιζαμπέλ Ροντρίγκεθ, η οποία επίσης προέρχεται από το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE), σημείωσε ότι με την ψηφοφορία οι βουλευτές θα δείξουν εάν τάσσονται στο πλευρό των πολιτών ή των «κερδοσκοπικών επενδυτικών κεφαλαίων», που επιδιώκουν να κυριαρχήσουν στην αγορά κατοικίας «Είναι η ώρα της αλήθειας», επανέλαβε, παραπέμποντας σε προηγούμενη δήλωση του Σάντσεθ, που είχε πυροδοτήσει φήμες περί πρόωρων εκλογών.

Η κυβέρνηση είχε δρομολογήσει τα μέτρα για την προστασία ευάλωτων ενοικιαστών την περασμένη Τρίτη, μετά από την έξωση μιας 87χρονης γυναίκας, της Μαρί Κάρμεν Αμπασκάλ, από το σπίτι στο οποίο ζούσε επί δεκαετίες και τις μαζικές διαμαρτυρίες που ακολούθησαν. Το νομοθετικό πακέτο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την παράταση της προστασίας από εξώσεις, την αυστηρότερη ρύθμιση συμβάσεων, την απαγόρευση εξαγοράς ιδιωτικών κατοικιών από κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια έως το 2028, καθώς και φοροελαφρύνσεις για ενοικιαστές και ιδιοκτήτες. Ένα δεύτερο διάταγμα θα παρέτεινε για δύο χρόνια τα μισθωτήρια που επρόκειτο να λήξουν έως το τέλος του 2028.

Μεγάλη ζήτηση, λίγες κατασκευές

Η κρίση στην ισπανική αγορά κατοικίας οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Κατ' αρχάς, από το 2015 ο πληθυσμός της χώρας έχει αυξηθεί κατά τρία εκατομμύρια κατοίκους, δηλαδή κατά 7%. Παράλληλα, ο τουρισμός καταγράφει μεγάλη άνοδο και από το 2018 ο αριθμός των διανυκτερεύσεων σε τουριστικά καταλύματα έχει διπλασιαστεί, όπως σημειώνει η εφημερίδα El País.

Σε δημοφιλείς τουριστικές περιοχές, όπως οι Βαλεαρίδες Νήσοι, το Αλικάντε, η Μάλαγα και τα Κανάρια Νησιά, πολλοί ξένοι αγοραστές ανταγωνίζονται τους ντόπιους στην αγορά κατοικίας, ωθώντας τις τιμές προς τα πάνω. Την ίδια στιγμή κατασκευάζονται πολύ λιγότερες νέες κατοικίες από όσες απαιτούνται. Η Κεντρική Τράπεζα της Ισπανίας εκτιμά ότι, εάν δεν αλλάξει κάτι, το 2028 θα λείπουν τουλάχιστον ένα εκατομμύριο κατοικίες.

Η «άλλη λογική» της αντιπολίτευσης

Βουλευτές της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν, από την πλευρά τους, ότι τα προτεινόμενα μέτρα θα περιόριζαν ακόμη περισσότερο την προσφορά νέων κατοικιών, οδηγώντας τα ενοίκια σε ακόμη πιο δυσθεώρητα ύψη. Η Μίριαμ Νογκέρας, από το καταλανικό κόμμα Junts, κάλεσε την κυβέρνηση να αποσύρει τα διατάγματα και πρότεινε νέες διαπραγματεύσεις για την τροποποίησή τους. Μέχρι την τελευταία στιγμή ο πρωθυπουργός Σάντσεθ ήλπιζε ότι το Junts θα ενέκρινε τουλάχιστον το πρώτο διάταγμα, αλλά αυτό δεν συνέβη.

Η κυβέρνηση προωθούσε τα δύο διατάγματα ως απάντηση στην αυξανόμενη δυσαρέσκεια πολλών Ισπανών, οι οποίοι αδυνατούν να βρουν οικονομικά προσιτή στέγη ή πιέζονται από τις συνεχείς αυξήσεις των ενοικίων, υπό την απειλή εξώσεων. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η έξωση της 87χρονης Μαρί Κάρμεν Αμπασκάλ, με τους αστυνομικούς να την απομακρύνουν βίαια από το σπίτι, στο οποίο είχε περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της.

Η έξωση της ηλικιωμένης προκάλεσε έκρηξη οργής. Στη Μαδρίτη, αλλά και σε άλλες πόλεις της Ισπανίας, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους με το σύνθημα «Όχι άλλη Μαρί Κάρμεν» («Ni una Maricarmen más»). Στη Μαδρίτη διαδηλωτές είχαν κατασκηνώσει μπροστά στην έδρα της συντηρητικής περιφερειακής κυβέρνησης, στην κεντρική πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ. Παρόμοιες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας έγιναν επίσης στη Βαρκελώνη, τη Σεβίλλη και τη Μάλαγα.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Η ιταλική αντιπολίτευση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά κρίση ταυτότητας, την ώρα που ολοένα περισσότεροι πολιτικοί αναλυτές θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο πρόωρων βουλευτικών εκλογών την ερχόμενη άνοιξη.

Από τη μία πλευρά, ο κυβερνητικός συνασπισμός της Τζόρτζια Μελόνι καταγράφει διαρροές προς το νέο ακροδεξιό κόμμα «Εθνικό Μέλλον». Από την άλλη, οι δυνάμεις της Kεντροαριστεράς αδυνατούν να παρουσιάσουν μια ενιαία πολιτική πρόταση προς τους πολίτες.

Σύγκρουση για το χρίσμα της Kεντροαριστεράς

Η γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος, Έλι Σλάιν, ξεκαθάρισε ότι επιδιώκει να είναι η υποψήφια πρωθυπουργός ολόκληρου του προοδευτικού στρατοπέδου στις επόμενες εκλογές.

Τα Πέντε Αστέρια απορρίπτουν το ενδεχόμενο αυτό και θεωρούν καταλληλότερο τον ηγέτη τους, Τζουζέπε Κόντε, ο οποίος έχει ήδη διατελέσει πρωθυπουργός της χώρας.

Ύστερα από τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης Μελόνι, η αντιπολίτευση δεν διαθέτει ούτε κοινό υποψήφιο για την πρωθυπουργία ούτε ενιαίο πολιτικό πρόγραμμα για την οικονομία, την κοινωνική πολιτική και την ανάπτυξη.

Παρότι σε αρκετές δημοσκοπήσεις η ευρύτερη συμμαχία της αντιπολίτευσης φτάνει έως και το 43,5% της πρόθεσης ψήφου, πολλοί εκτιμούν ότι οι διαρκείς εσωτερικές συγκρούσεις δυσκολεύουν τη μετατροπή αυτής της δυναμικής σε πραγματικό εκλογικό αποτέλεσμα.

Οι διαφωνίες για την Ουκρανία

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής παραμένει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Τα Πέντε Αστέρια τάσσονται υπέρ νέων διπλωματικών πρωτοβουλιών και θεωρούν ότι η λύση δεν μπορεί να είναι κυρίως στρατιωτική.

Αντίθετα, η πλειονότητα των στελεχών του Δημοκρατικού Κόμματος επιμένει ότι η στήριξη της ουκρανικής άμυνας παραμένει κεντρική ευρωπαϊκή υποχρέωση.

Προκριματικές ή αυτόματο χρίσμα;

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η πιθανότητα διοργάνωσης ανοιχτών προκριματικών εκλογών, ώστε οι φίλοι και οι ψηφοφόροι της Kεντροαριστεράς να επιλέξουν τον υποψήφιο πρωθυπουργό.

Το μοντέλο αυτό είχε εφαρμοστεί με επιτυχία στο παρελθόν από τον Ρομάνο Πρόντι. Ωστόσο σήμερα συναντά αντιδράσεις, κυρίως από το Δημοκρατικό Κόμμα, το οποίο θεωρεί ότι η επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος της παράταξης θα πρέπει αυτομάτως να είναι και η υποψήφια πρωθυπουργός.

Κόντε, Σλάιν και η «τρίτη λύση»

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 44% των ερωτηθέντων θεωρεί καταλληλότερο τον Τζουζέπε Κόντε για την πρωθυπουργία, ενώ η Έλι Σλάιν ακολουθεί με 40%.

Παράλληλα, ορισμένα μικρότερα κόμματα προωθούν μια «τρίτη οδό»: την ανάδειξη ενός νέου προσώπου που θα μπορούσε να ενώσει τις διαφορετικές τάσεις της κεντροαριστεράς.

Μεταξύ των πιθανών υποψηφιοτήτων ξεχωρίζει το όνομα της δημάρχου της Γένοβας και πρώην πρωταθλήτριας σφυροβολίας, Σίλβια Σάλις.

Παρότι διαθέτει ισχυρή δημόσια παρουσία και δεν ανήκει επισήμως σε κάποιο κόμμα, η στενή πολιτική σχέση της με τον πρώην πρωθυπουργό Ματέο Ρέντσι θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις από την Αριστερά και τα Πέντε Αστέρια, που εξακολουθούν να τον θεωρούν διχαστική πολιτική προσωπικότητα.

Τα κέντρα απελάσεων εκτός ΕΕ αποτελούν εδώ και χρόνια αντικείμενο πολιτικής και νομικής αντιπαράθεσης. Προηγούμενες πρωτοβουλίες προσέκρουσαν σε νομικά εμπόδια, ωστόσο η λεγόμενη «ομάδα των πέντε» – αποτελούμενη από την Ελλάδα, τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία – θεωρεί ότι πλέον διαθέτει το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο.

Σε συνέντευξή του στον ANT1, ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης δήλωσε ότι το πρώτο «κέντρο επιστροφής» (return hub) αναμένεται να λειτουργήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027, περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα θα ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Ο Πλεύρης ανέφερε ότι έχει επιλεγεί μία αφρικανική χώρα, χωρίς να κατονομάσει ποια. Κατά καιρούς έχουν αναφερθεί η Ρουάντα και η Ουγκάντα, χωρίς να έχει υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση.

Όχι κλειστά κέντρα κράτησης

Σύμφωνα με τον υπουργό, δεν πρόκειται για κλειστές δομές κράτησης. Το σχέδιο προβλέπει ανοιχτές εγκαταστάσεις όπου θα παραμένουν άτομα των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί, έως ότου ολοκληρωθεί η επιστροφή τους στη χώρα προέλευσης.

Η ευθύνη για τους διαμένοντες θα παραμένει στα πέντε συμμετέχοντα κράτη-μέλη και δεν θα μεταβιβάζεται στη χώρα-εταίρο. Η χρηματοδότηση θα καλύπτεται επίσης από τα ίδια τα κράτη. Παράλληλα, προβλέπεται εποπτεία από οργανισμούς όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM), ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των διεθνών προτύπων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Προηγούμενες απόπειρες

Αρκετές χώρες έχουν επιχειρήσει τα τελευταία χρόνια να μεταφέρουν διαδικασίες ασύλου ή επιστροφών εκτός της επικράτειάς τους, με περιορισμένα αποτελέσματα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι κυβερνήσεις των Μπόρις Τζόνσον και Ρίσι Σούνακ επιχείρησαν να στείλουν αιτούντες άσυλο στη Ρουάντα. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε το σχέδιο παράνομο, επικαλούμενο τον κίνδυνο επαναπροώθησης προσώπων σε χώρες όπου θα μπορούσαν να υποστούν διώξεις. Παρά τη δαπάνη περίπου 715 εκατ. λιρών, μόνο τέσσερα άτομα μεταφέρθηκαν οικειοθελώς στη Ρουάντα.

Στην Ιταλία, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι δημιούργησε κέντρα στην Αλβανία για την ταχεία επεξεργασία αιτήσεων ασύλου. Ωστόσο, τα ιταλικά δικαστήρια ανέστειλαν τις πρώτες μεταφορές. Στη συνέχεια, μία από τις δομές μετατράπηκε σε κέντρο απελάσεων για άνδρες των οποίων οι αιτήσεις ασύλου είχαν απορριφθεί οριστικά. Από το 2025 έχουν μεταφερθεί εκεί περίπου 500 άτομα, ενώ το συνολικό κόστος έως το 2028 εκτιμάται σε πάνω από 670 εκατομμύρια ευρώ.

Η Δανία είχε επίσης νομοθετήσει το 2021 τη δυνατότητα μεταφοράς αιτούντων άσυλο σε τρίτες χώρες και διεξήγαγε διαπραγματεύσεις με τη Ρουάντα. Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε το 2023 έπειτα από νομικές και πολιτικές αντιδράσεις, με την Κοπεγχάγη να στρέφεται σε ευρωπαϊκές συνεργασίες για συμφωνίες επιστροφών.

Αλλαγή νομικού πλαισίου

Βασικό εμπόδιο στο παρελθόν ήταν ότι τα δικαστήρια απαιτούσαν συχνά να υπάρχει προσωπικός δεσμός του μετανάστη με την τρίτη χώρα. Η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή νομοθεσία για το άσυλο επιτρέπει πλέον, υπό προϋποθέσεις, τη μεταφορά σε ασφαλή τρίτη χώρα ακόμα και χωρίς τέτοιον δεσμό, εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία.

Παράλληλα, πολιτική συμφωνία έχει επιτευχθεί και για τον νέο Κανονισμό της ΕΕ για τις επιστροφές, ο οποίος δημιουργεί κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τέτοιους «κόμβους επιστροφής».

Σε αντίθεση με προηγούμενα σχέδια, οι διαδικασίες ασύλου δεν θα διεξάγονται εκτός ΕΕ. Τα κέντρα θα φιλοξενούν μόνο άτομα των οποίων οι αιτήσεις έχουν ήδη απορριφθεί τελεσίδικα, ενώ η χρηματοδότηση και η εποπτεία θα παραμένουν στην ευθύνη κρατών-μελών της ΕΕ.

Επιφυλάξεις από οργανώσεις

Οι υποστηρικτές του σχεδίου εκτιμούν ότι το νέο μοντέλο είναι πιο ανθεκτικό σε νομικές προσφυγές. Ωστόσο, οργανώσεις όπως οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα και η Διεθνής Αμνηστία αμφισβητούν κατά πόσο μπορούν να διασφαλιστούν αποτελεσματικά η ανεξάρτητη εποπτεία, η νομική συνδρομή και η ιατρική φροντίδα.

Επιπλέον, επισημαίνουν ότι η εμπειρία από ανάλογα εγχειρήματα δείχνει πως το κόστος κατασκευής, φύλαξης και μεταφοράς είναι ιδιαίτερα υψηλό, ενώ ο αριθμός των τελικών επιστροφών παραμένει περιορισμένος.

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Το Ελ Νίνιο – «το μικρό αγόρι» ή Θείο Βρέφος – πήρε το όνομά του από κάποιους Περουβιανούς ψαράδες, οι οποίοι παρατήρησαν πως γύρω στα Χριστούγεννα τα νερά στον Ειρηνικό είχαν γίνει ασυνήθιστα θερμά, με αποτέλεσμα να μειωθεί ο αριθμός των ψαριών στην περιοχή.

Αυτό το φαινόμενο ωστόσο μπορεί να έχει συνέπειες όχι μόνο τοπικής εμβέλειας, αλλά και σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων. Το Ελ Νίνιο μπορεί να μεταβάλει τις θερμοκρασίες και βροχοπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο, φέρνοντας ακραία ζέστη και ξηρασία σε ορισμένες περιοχές και έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε άλλες.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες που συνδέονται με το τρέχον φαινόμενο Ελ Νίνιο θα μπορούσαν να προκαλέσουν περίπου 451.000 επιπλέον θανάτους παγκοσμίως από τον Ιούνιο του 2026 έως τον Φεβρουάριο του 2027.

Το φαινόμενο αποτελεί μια «καρτ ποστάλ από το μέλλον», δήλωσε στην DW η Τάμα Κάρλετον, επικεφαλής έρευνας στο Climate Impact Lab του Πανεπιστημίου του Σικάγο. Οι θερμοκρασίες στην ξηρά τους επόμενους μήνες προβλέπεται να είναι περίπου 1,2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα.

«Για τον μέσο άνθρωπο αυτό αντιστοιχεί στη θέρμανση που προβλέπεται ότι θα προκαλέσει η κλιματική αλλαγή σε περίπου 20 χρόνια από σήμερα – και εν προκειμένω έρχεται όλη μαζί μονομιάς», εξήγησε η ειδικός.

Πώς επηρεάζει το Ελ Νίνιο τον καιρό παγκοσμίως;

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι άνεμοι που πνέουν προς τα δυτικά πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό ωθούν τα θερμά επιφανειακά νερά προς την Ασία και την Αυστραλία, επιτρέποντας σε ψυχρότερα νερά να αναδύονται κοντά στη Νότια Αμερική. Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, που εκδηλώνεται ακανόνιστα κάθε δύο έως επτά χρόνια, οι άνεμοι αυτοί εξασθενούν. Έτσι αναδύεται λιγότερο ψυχρό νερό και πολύ μεγαλύτερο τμήμα του Ειρηνικού παραμένει ασυνήθιστα θερμό.

Το θερμότερο νερό ζεσταίνει τον υπερκείμενο αέρα και ενισχύει τις βροχοπτώσεις πάνω από τον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό. Ο αέρας αυτός εξαπλώνεται ακολούθως ψηλά στην ατμόσφαιρα, στέλνοντας κύματα που διαταράσσουν τον καιρό σε ολόκληρο τον κόσμο.

«Είναι σαν να πετάς μια πέτρα σε μια λίμνη», δήλωσε στην DW ο κλιματολόγος Φρεντ Κουτσάρσκι. «Αρχικά η διαταραχή στην επιφάνεια είναι τοπική, αλλά στη συνέχεια η ενέργεια εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη λίμνη μέσω της διάδοσης των κυμάτων». Ο Κουτσάρσκι εκτίμησε ότι οι επιπτώσεις μπορούν να διασχίσουν τις τροπικές περιοχές μέσα σε μία εβδομάδα και να φτάσουν σε υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη σε περίπου δύο εβδομάδες. Το πού ταξιδεύουν τα κύματα καθορίζει το εάν μια περιοχή θα γίνει θερμότερη, ψυχρότερη, πιο υγρή ή πιο ξηρή.

Το τρέχον Ελ Νίνιο αναπτύχθηκε τον Ιούνιο και έκτοτε έχει ενισχυθεί γρήγορα. Τώρα βρίσκεται σε τροχιά να εξελιχθεί σε ένα εξαιρετικά ισχυρό – αποκαλούμενο και ως «σούπερ» – Ελ Νίνιο.

Το Climate Impact Lab αναφέρει πως οι εκτιμήσεις καλύπτουν μόνο τους πρώτους εννέα μήνες του Ελ Νίνιο, μέχρι εκεί όπου φτάνουν οι τρέχουσες εποχικές προβλέψεις. Το φαινόμενο αναμένεται να συνεχιστεί έως την άνοιξη στο Βόρειο Ημισφαίριο και η επίδρασή του στις παγκόσμιες θερμοκρασίες θα μπορούσε να διαρκέσει περισσότερο.

Γιατί μπορεί το Ελ Νίνιο να είναι τόσο θανατηφόρο;

Η εκτίμηση των 451.000 επιπλέον θανάτων αφορά θανάτους που συνδέονται με τις άμεσες επιπτώσεις στην υγεία από τις ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες που σχετίζονται με το Ελ Νίνιο.

Η ακραία ζέστη επιβαρύνει την καρδιά και τα νεφρά, δυσκολεύει το σώμα να διατηρήσει μια ασφαλή θερμοκρασία και μπορεί να επιδεινώσει καρδιαγγειακά, αναπνευστικά και άλλα νοσήματα. Ως αποτέλεσμα καταγράφεται συχνά ως αιτία θανάτου η υποκείμενη πάθηση και όχι η ζέστη που την επιδείνωσε. «Οι περισσότεροι θάνατοι από ζέστη δεν εμφανίζονται ποτέ στις επίσημες στατιστικές ως τέτοιοι», τόνισε η Κάρλετον.

Το Ελ Νίνιο μπορεί επίσης να μεταβάλει τις βροχοπτώσεις, προκαλώντας ξηρασία σε ορισμένες περιοχές και έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε άλλες. Οι πλημμύρες μπορούν να προκαλέσουν θανάτους, να μολύνουν το πόσιμο νερό και να εξαπλώσουν ασθένειες, ενώ η ξηρασία μπορεί να καταστρέψει τις σοδειές και να προκαλέσει ελλείψεις νερού και τροφίμων.

Οι θάνατοι από τις περισσότερο έμμεσες επιπτώσεις δεν περιλαμβάνονται στην πρόβλεψη των 451.000.

Πού θα είναι μεγαλύτερα τα προβλήματα;

Το Climate Impact Lab αναμένει ορισμένες από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στους θανάτους στην αφρικανική ζώνη του Σαχέλ, στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία και σε τμήματα της Λατινικής Αμερικής. Αντιστοίχως, οι υψηλότεροι αριθμοί θανάτων προβλέπονται στη Νιγηρία, το Σουδάν, τον Νίγηρα, το Τσαντ, την Ινδία, την Ινδονησία και τη Βραζιλία. Πολλοί από αυτούς εκτιμάται πως θα σημειωθούν μεταξύ Δεκεμβρίου και Φεβρουαρίου.

«Οι τίτλοι για τη ζέστη συνήθως επικεντρώνονται στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική», είπε η Κάρλετον. «Ο απολογισμός αυτού του φαινομένου εντοπίζεται συντριπτικά σε χώρες χαμηλότερου εισοδήματος, που είναι ήδη θερμές και όπου οι άνθρωποι έχουν τις λιγότερες δυνατότητες προσαρμογής – και ως εκ τούτου είναι λιγότερο πιθανό να καταγραφούν αυτοί οι θάνατοι».

Σημαντική μείωση στο προσδόκιμο ζωής;

Ορισμένοι άνθρωποι που πεθαίνουν σε συνθήκες ακραίας ζέστης είναι ήδη ευάλωτοι. Αυτό εγείρει ένα σημαντικό ερώτημα: μειώνει η ζέστη ουσιαστικά τη διάρκεια της ζωής τους ή απλώς επισπεύδει θανάτους που θα συνέβαιναν ημέρες ή εβδομάδες αργότερα;

Ο Μπεν Άρμστρονγκ, ομότιμος καθηγητής στο London School of Hygiene and Tropical Medicine, δήλωσε ότι δεν μπορούσε να επαληθεύσει τον αριθμό των 451.000. Ωστόσο, επειδή η εκτίμηση βασίζεται σε ετήσια – και όχι ημερήσια – δεδομένα θνησιμότητας, σε μεγάλο βαθμό εξαιρεί θανάτους που επισπεύδονται μόνο κατά μερικές ημέρες ή εβδομάδες. Επομένως, εφόσον οι εκτιμήσεις είναι σωστές, αυτοί που θα χάσουν τη ζωή τους λόγω ακραίας ζέστης είναι άνθρωποι που ναι μεν είναι ευάλωτοι, αλλά υπό κανονικές καιρικές συνθήκες «θα είχαν ζήσει τουλάχιστον έξι μήνες περισσότερο», εξήγησε ο ειδικός.

Γιατί να προβλέπονται θάνατοι προτού συμβούν;

Οι επιστήμονες εδώ και καιρό εκτιμούν εκ των υστέρων τον αριθμό των θανάτων από ακραίες θερμοκρασίες. Οι βελτιωμένες εποχικές προβλέψεις επιτρέπουν όλο και περισσότερο στους ερευνητές να στρέφουν το βλέμμα στο μέλλον.

Για να καταλήξουν στις εκτιμήσεις τους, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν προηγούμενη έρευνα που δείχνει πώς μεταβάλλονται τα ποσοστά θνησιμότητας κατά τη διάρκεια θερμών καιρικών συνθηκών σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Ακολούθως συνδύασαν την έρευνα αυτή με εποχικές προβλέψεις που δείχνουν πόσο υψηλή αναμένεται να γίνει η θερμοκρασία σε κάθε περιοχή.

«Ο συνδυασμός των δύο μάς επιτρέπει να εκτιμήσουμε το ανθρώπινο κόστος αυτού του φαινομένου όσο υπάρχει ακόμη χρόνος να κάνουμε κάτι γι’ αυτό, αντί να μετράμε τους θανάτους εκ των υστέρων», υπογράμμισε η Κάρλετον.

Οι προειδοποιήσεις για συνθήκες καύσωνα, οι σταθμοί παροχής νερού, οι κατ’ οίκον επισκέψεις σε ευάλωτα άτομα, τα μέτρα προστασίας για εργαζομένους σε εξωτερικούς χώρους και η ενίσχυση των υπηρεσιών υγείας, όλα αυτά θα μπορούσαν να μειώσουν τη θνησιμότητα.

Οι ερευνητές πιστεύουν πως στοχευμένες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να σώσουν δεκάδες χιλιάδες ζωές.

Για την Κάρλετον, η πρόβλεψη αποτελεί μία προειδοποίηση, προκειμένου να υπάρξει προετοιμασία από τώρα για τις συνθήκες ζέστης που εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής θα μπορούσαν να καταστούν συνηθισμένες.

«Αυτό το Ελ Νίνιο μάς δίνει μια εικόνα του καιρού του μέλλοντος, της δεκαετίας του 2040», είπε η Κάρλετον. «Αυτές οι θερμοκρασίες θα γίνουν φυσιολογικές σε 20 χρόνια. Και αυτό μάς δίνει χρόνο και λόγο να αρχίσουμε από τώρα να επενδύουμε στις ικανότητες προσαρμογής μας».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Γυναίκες υπηρετούν εδώ και 25 χρόνια σε όλους τους κλάδους των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων. Ωστόσο, αποκαλυπτική έρευνα της εκπομπής «Report Mainz» της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης φέρνει στο φως σοβαρές καταγγελίες για διακρίσεις, σεξουαλική παρενόχληση και βία εις βάρος γυναικών στις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις.

Ορισμένες από αυτές μίλησαν στους δημοσιογράφους και περιγράφουν ένα περιβάλλον στο οποίο περιστατικά σεξιστικής συμπεριφοράς και σεξουαλικών επιθέσεων υποβαθμίζονται ή απλώς είναι ανεκτά. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, σε ορισμένες περιπτώσεις εκπαιδευτές και ανώτεροι αξιωματικοί στην Μπούντεσβερ δεν παρεμβαίνουν, ενώ καταγγέλλεται ότι με τη στάση τους μπορεί ακόμα και να ενθαρρύνουν τέτοιες συμπεριφορές.

Σχεδόν 2.000 καταγγελίες σε πέντε χρόνια

Το ζήτημα είχε έρθει στο προσκήνιο εξαιτίας ενός σκανδάλου στη μονάδα αλεξιπτωτιστών στο Τσβάιμπρικεν, όπου είχαν καταγραφεί, μεταξύ άλλων, καταγγελίες για μισογυνισμό και σεξουαλικά αδικήματα. Ωστόσο, σύμφωνα με το «Report Mainz», η καταγραφή τέτοιων περιστατικών δεν περιορίζεται μόνο στη συγκεκριμένη μονάδα στη Γερμανία.

Τα στοιχεία καταδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος: από το 2021 έως το 2025 καταγράφηκαν 1.965 αναφορές για ύποπτα περιστατικά σεξουαλικής ανάρμοστης συμπεριφοράς στις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις. Από αυτά, 828 αφορούσαν σεξουαλική παρενόχληση, ενώ συνολικά 1.114 υποθέσεις διαβιβάστηκαν στις εισαγγελικές αρχές.

Η ίδια η Μπούντεσβερ επισημαίνει ότι σημαντικός αριθμός ανάλογων περιστατικών ενδέχεται να μην καταγγέλλεται, μεταξύ άλλων λόγω του φόβου για πιθανές συνέπειες στην επαγγελματική σταδιοδρομία των θυμάτων. Για τον λόγο αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για τις πραγματικές διαστάσεις του φαινομένου.

Το θέμα ωστόσο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η Μπούντεσβερ επιδιώκει να αυξήσει σημαντικά το προσωπικό της - με τις γυναίκες σήμερα να αποτελούν περίπου το 13% του στρατιωτικού προσωπικού.

Πηγή: Τagesschau

Η παγκόσμια έλλειψη ντίζελ επιβαρύνει την οικονομία περισσότερο από τις ανατιμήσεις της βενζίνης. Στα εργοστάσια η λειτουργία του μηχανολογικού εξοπλισμού γίνεται πιο ακριβή. Κατά κανόνα οι επιχειρήσεις μετακυλίουν το κόστος στον καταναλωτή. Αποτέλεσμα: πληθωριστικές πιέσεις, αυξημένο κόστος για την προμήθεια τροφίμων.

ΗΠΑ: Η Ουκρανία φταίει

Ας δούμε όμως που οφείλεται η αύξηση των τιμών στο ντίζελ. Δύο από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ντίζελ στον κόσμο είναι σήμερα οι ΗΠΑ και η Κίνα. Η διαφορά είναι ότι οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας, ενώ η Κίνα καταναλώνει η ίδια τη μεγαλύτερη ποσότητα του παραγόμενου ντίζελ για να τροφοδοτήσει τη βιομηχανία της.

Εντός ΗΠΑ η τιμή του ντίζελ ανεβαίνει συνεχώς. Σύμφωνα με στοιχεία του Energy Information Agency (EIA), ο μέσος όρος στις τιμές του ντίζελ φτάνει πλέον τα 6,52 δολάρια το γαλόνι (ποσότητα που αντιστοιχεί σε 3,8 λίτρα), ενώ πριν από έναν χρόνο κυμαινόταν στα 3,74 δολάρια και πριν δύο χρόνια στα 3,53 δολάρια.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι η Ουκρανία είναι συνυπεύθυνη για την εξέλιξη αυτή, γι αυτό θα πρέπει να τερματίσει τις επιθέσεις της σε ρωσικά διυλιστήρια. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) τα ρωσικά διυλιστήρια αποτελούσαν στόχο επιθέσεων 15 φορές από το 2022. Η Ρωσία παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές ντίζελ, ωστόσο σήμερα η παραγωγή της έχει μειωθεί κατά 30% σε σχέση με τα επίπεδα του 2025. Θέλοντας να διασφαλίσει την αυτάρκειά της, η Μόσχα επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές.

Έρχεται «φρένο» στις αμερικανικές εξαγωγές;

Οι ΗΠΑ προσπάθησαν να καλύψουν τα κενά, αλλά οι ποσότητες που εξάγουν δεν επαρκούν. Στις 22 Σεπτεμβρίου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι και οι Αμερικανοί θα βάλουν «φρένο» στις δικές τους εξαγωγές. Οι λόγοι είναι πολιτικής φύσεως: Λίγο πριν από τις «ενδιάμεσες εκλογές» για το Κογκρέσο, που διεξάγονται τον Νοέμβριο, η αμερικανική κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί για να μειώσει τις τιμές. Η ακριβή ενέργεια αποτελεί κεντρικό θέμα στον προεκλογικό αγώνα.

Το λόμπι της ενέργειας δηλώνει αντίθετο στα κυβερνητικά σχέδια. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ένα «φρένο» στις εξαγωγές δεν πρόκειται να προκαλέσει άμεσα την επιθυμητή επίδραση. Και όχι μόνο αυτό, αλλά ίσως επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα, με τα αμερικανικά διυλιστήρια να μειώνουν την παραγωγή τους και τις τιμές να αυξάνονται ακόμη περισσότερo.

Ιδιαίτερα ευάλωτη η Ευρώπη

Για την Ευρώπη θα είχε δραματικές συνέπειες ένα «φρένο» στις αμερικανικές εξαγωγές. «Με τα φορολογικά προνόμια που απολάμβαναν επί δεκαετίες οι κινητήρες ντίζελ, οι Ευρωπαίοι είναι πιο εξαρτημένοι από το ντίζελ σε σχέση με τους Αμερικανούς» λέει ο Γκέοργκ Τσάχμαν, αναλυτής για θέματα ενέργειας στο Ινστιτούτο Μπρύγκελ των Βρυξελλών. «Σήμερα η Ευρώπη διαθέτει πλεόνασμα βενζίνης, το οποίο εξάγει. Αντιθέτως, στο ντίζελ έχει έλλειψη και πρέπει να κάνει εισαγωγές».

Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν αυτή την εκτίμηση: Στην ΕΕ τα αυτοκίνητα με ντιζελοκινητήρα υπερβαίνουν το 38% του συνόλου των οχημάτων. Σύμφωνα με ανάλυση του Organisation Transport & Development, με έδρα τις Βρυξέλλες, το 77% της κατανάλωσης ντίζελ στην Ευρώπη διοχετεύεται στις μεταφορές.

Για ένα γέμισμα του ρεζερβουάρ με ντίζελ (50 λίτρα), οι οδηγοί πληρώνουν σήμερα στην Ευρώπη κατά μέσο όρο 30 ευρώ περισσότερο από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, παραμονή του πολέμου στο Ιράν. Για ένα φορτηγό στη Γερμανία η αύξηση ισοδυναμεί με μία επιβάρυνση 236 ευρώ την εβδομάδα, κατά μέσο όρο. Το συνολικό κόστος για την ευρωπαϊκή οικονομία φτάνει τα 270 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα.

Γιατί το ντίζελ αυξάνεται πιο γρήγορα;

Σύμφωνα με τον Σκιπ Γιορκ, αναλυτή για θέματα ενέργειας του Rice University στο Χιούστον των ΗΠΑ, τα πλήγματα στην παραγωγή της Ρωσίας μπορεί να έχουν άμεσες συνέπειες. Και αυτό γιατί, όπως επισημαίνει, «κάθε φορά που η Ουκρανία εξαπολύει επιθέσεις, η διαφορά της τιμής φαίνεται αμέσως στην αντλία. Με τα Στενά του Ορμούζ δεν συμβαίνει το ίδιο, γιατί μπορεί να προκαλούνται και από εκεί εμπόδια, ωστόσο η τροφοδοσία παραμένει σχετικά σταθερή τους τελευταίους μήνες».

Ο Αμερικανός αναλυτής εκτιμά ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι πλέον η παραγωγή αργού πετρελαίου (που αποτελεί τη βάση για τη βενζίνη, αλλά και το ντίζελ). «Το πρόβλημα έχει μετατοπιστεί» λέει. «Τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο δεν είχαμε αρκετό αργό πετρέλαιο. Σήμερα τα διυλιστήρια δεν έχουν επαρκή ικανότητα επεξεργασίας του αργού πετρελαίου που προμηθεύονται». Την εκτίμηση αυτή συμμερίζεται και ο Γκέοργκ Τσάχμαν από το Ινστιτούτο Μπρύγκελ. Όπως τονίζει, «σε όλο τον κόσμο η ικανότητα επεξεργασίας των διυλιστηρίων έχει μειωθεί, αυτό ισχύει κατ' εξοχήν για το ντίζελ».

Πρόγνωση για το μέλλον

Μία παράταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή ή στη Ρωσία, θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση στην Ευρώπη. Το ίδιο ισχύει όμως και για ένα «φρένο» στις αμερικανικές εξαγωγές. Εάν πράγματι συμβεί αυτό, θα προκαλέσει «σοκ» στην Ευρώπη, λέει ο Γκέοργκ Τσάχμαν. Το ερώτημα είναι αν, σε αυτή την περίπτωση, οι Ευρωπαίοι θα αντιδράσουν, επιβάλλοντας αντίμετρα.

Διότι μέχρι τώρα η βασική ιδέα ήταν ότι οι Αμερικανοί εξάγουν ντίζελ στην Ευρώπη και οι Ευρωπαίοι εξάγουν βενζίνη στις ΗΠΑ. Σε περίπτωση που αντιδράσουν οι Ευρωπαίοι μειώνοντας τις δικές τους εξαγωγές, θα αυξηθούν οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ. Όλα αυτά θα επέφεραν πλήγμα και στις δύο πλευρές.

Συν τοις άλλοις, ο χειμώνας πλησιάζει και τα διυλιστήρια θα πρέπει να «ανεβάσουν ταχύτητα» στο πετρέλαιο θέρμανσης. Κάτι που μπορεί να περιορίσει περαιτέρω την ικανότητα επεξεργασίας για το πετρέλαιο κίνησης.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Στην πολυπληθέστερη πόλη της ΕΕ η πίεση στην αγορά κατοικίας είναι τόσο μεγάλη, ώστε πολλοί από τους κατοίκους της είναι διατεθειμένοι να προχωρήσουν σε ένα ιστορικό πείραμα: πριν από πέντε χρόνια οι κάτοικοι του Βερολίνου ψήφισαν σε δημοψήφισμα υπέρ του να καταρτιστεί νόμος από την τοπική Γερουσία που θα έβαζε τέλος στην ισχύ των μεγάλων εταιρειών ακινήτων. Όσες κατείχαν περισσότερες από 3.000 κατοικίες θα έπρεπε να απαλλοτριωθούν. Η Γερουσία δεν ενήργησε βάσει του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, το οποίο δεν ήταν δεσμευτικό. Στο μεταξύ το μέσο κόστος των νέων μισθώσεων έχει έκτοτε αυξηθεί κατά περίπου 50%.

Ωστόσο, στις εκλογές του Βερολίνου στις 20 Σεπτεμβρίου έλαβε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων η Αριστερά, που είχε υποσχεθεί κατά την προεκλογική της εκστρατεία να εφαρμόσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Το κατά πόσον θα μπορέσει τώρα το κόμμα να υλοποιήσει τις υποσχέσεις του εξαρτάται από την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού. Ό,τι κι αν συμβεί πάντως, οι εκλογές έστρεψαν για ακόμα μία φορά την προσοχή στη σοβαρότητα της στεγαστικής κρίσης σε πολλές πόλεις της Ευρώπης.

Όταν μία πόλη δρα ως ιδιοκτήτης

Το μοντέλο της Βιέννης αποτελεί μια εμβληματική λύση απέναντι στην εκτίναξη των ενοικίων στην Ευρώπη. Το φιλόδοξο πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης θεσπίστηκε μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν η αυστριακή πρωτεύουσα αντιμετώπιζε σοβαρή στεγαστική κρίση. Οι κλίνες ήταν τόσο λίγες, ώστε ορισμένοι εργαζόμενοι αναγκάζονταν να κοιμούνται σε βάρδιες.

Το μοντέλο που υιοθετήθηκε όμως συμβάλλει έως σήμερα στη σταθεροποίηση της αγοράς κατοικίας της πόλης: σύμφωνα με τις αρχές της Βιέννης, ο δήμος διαθέτει περίπου 220.000 δημοτικά διαμερίσματα, τα οποία εκμισθώνει, καθώς και 200.000 επιδοτούμενες κατοικίες. Περισσότερο από το 60% των κατοίκων της Βιέννης ζει σε έναν από αυτούς τους δύο τύπους κατοικίας. Αυτό συμβάλλει επίσης στη σταθεροποίηση των τιμών στην ιδιωτική αγορά.

Δημόσια γη, ιδιωτικά κτήρια

Το γεγονός ότι η στέγαση γίνεται ολοένα ακριβότερη σε πολλές πόλεις οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι η ελκυστικότητα μιας πόλης αντανακλάται στις τιμές της γης. Σε πολλά μέρη εξετάζονται τρόποι αποσύνδεσης των ενοικίων από την τιμή της γης. Ένας τρόπος για να γίνει αυτό είναι να μην πωλείται η δημοτική γη, αλλά να εκμισθώνεται σε συνεταιρισμούς ή σε επενδυτές με κοινωνικό προσανατολισμό. Αυτό ωφελεί τους δήμους, οι οποίοι δεν χρειάζεται να επωμιστούν το κόστος κατασκευής, αλλά και τους κατασκευαστές, καθώς δεν χρειάζεται να συνυπολογίζουν υπέρογκα κόστη γης, τα οποία τελικά μετακυλίονται στους ενοικιαστές.

Η ελβετική πόλη της Βασιλείας είναι μία από τους πρωτοπόρους αυτού του μοντέλου. Περίπου το 40% του συνόλου των συνεταιριστικών κατοικιών βρίσκεται σε δημόσια γη. Η Βαρκελώνη και η Λισαβόνα έχουν επίσης εντείνει τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή αυτού του μοντέλου. Στο Παρίσι από την άλλη πλευρά εντοπίζονται άδεια κτήρια γραφείων, τα οποία στη συνέχεια μετατρέπονται σε κατοικίες.

Διαμερίσματα για δημοσίους υπαλλήλους και μη κερδοσκοπική στέγαση

Η τσεχική πρωτεύουσα έχει βρει έναν ακόμα τρόπο για να κρατήσει στην Πράγα εκείνους χωρίς τους οποίους η πόλη δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει – δηλαδή φροντιστές, αστυνομικούς, εκπαιδευτικούς και εργαζομένους στην καθαριότητα. Προσφάτως ολοκληρώθηκε η κατασκευή περίπου 660 νέων ενεργειακά αποδοτικών διαμερισμάτων, τα οποία προορίζονται ειδικά για εργαζομένους του δημόσιου τομέα.

Στο δε Δουβλίνο η ιρλανδική κυβέρνηση εισήγαγε το 2021 το πρόγραμμα Cost Rental Housing, προκειμένου να παρέχει στέγαση σε άτομα με μεσαία εισοδήματα, δηλαδή σε όσους κερδίζουν υπερβολικά πολλά για να δικαιούνται δημόσια στέγαση, αλλά πολύ λίγα για να έχουν πιθανότητες στην ιδιωτική αγορά. Έως το τέλος της δεκαετίας η κυβέρνηση ελπίζει πως θα μπορέσει να διαθέσει 18.000 κατοικίες χαμηλού κόστους προς ενοικίαση. Πέρυσι, υπήρξαν περισσότερες από 4.200 αιτήσεις για 104 διαμερίσματα σε μια νέα οικιστική κοινότητα σε προάστιο του Δουβλίνου.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Με το σκάνδαλο των funds να κυριαρχεί στην τουρκική επικαιρότητα, ο πρόεδρος Ερντογάν προειδοποίησε χθες κατά τη διάρκεια υπουργικού συμβουλίου ότι θα παρέμβει προσωπικά και «όσοι διαπιστωθεί ότι έχουν εμπλακεί σε δραστηριότητες που διαταράσσουν την αγορά μέσω κεφαλαίων θα λογοδοτήσουν ενώπιον του νόμου». «Απέναντί του» θα βρει την τουρκική κυβέρνηση όποιος επιδιώκει να επηρεάσει την αγορά «είτε πρόκειται για χειραγώγηση της αγοράς είτε για χρηματιστηριακά παιχνίδια είτε για διαφθορά». Όποιος βάλει «χέρι στα δικαιώματα, τους νόμους, την περιουσία και τα υπάρχοντα του έθνους, θα μας βρει, εμάς το κράτος, να στέκουμε απέναντί του».

Έπαινοι Ερντογάν για την τουρκική κεφαλαιαγορά

Ο Τούρκος πρόεδρος προσπάθησε να καθησυχάσει τους πολίτες λέγοντας ότι η οικονομία της Τουρκίας πλησιάζει τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια και τόνισε την ισχύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος της χώρας.

«Η τουρκική κεφαλαιαγορά είναι ανθεκτική, τα θεμελιώδη στοιχεία της είναι σταθερά. Έχει την ικανότητα να ξεπεράσει εύκολα αυτή την πρόκληση», είπε. Για την αντιπολίτευση που ζητά την παραίτησή του ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι «κανείς, συμπεριλαμβανομένων των προσωπικοτήτων της αντιπολίτευσης, δεν έχει το δικαίωμα να βλάψει την οικονομία μας ή να ανησυχήσει τους επενδυτές απλώς και μόνο για να αποκομίσει πολιτικό πλεονέκτημα».

Σήμερα ο Ερντογάν συναντάται με οικονομικούς συμβούλους, ενώ συνεχίζονται οι έρευνες για τον εντοπισμό των συνδέσεων των εταιρειών με τα κεφάλαια και τα άτομα που βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας που διεξάγει η Εισαγγελία Κωνσταντινούπολης. Παρά τις διαβεβαιώσεις, το πρόβλημα είναι τεράστιο. 131 αμοιβαία κεφάλαια που ανήκουν σε επτά επενδυτικές εταιρίες με συνολικό ενεργητικό 18 δισεκατομμύρια δολάρια είχαν 455.000 μοναδικούς επενδυτές, οι οποίοι ανησυχούν για την επιστροφή των χρημάτων τους.

Συνεχίζουμε σήμερα με τις μεταποιήσεις των αρχαίων μύθων από τον Γερμανό συγγραφέα Κρίστοφ Χάιν. Ο Ησίοδος στο βιβλίο του Έργα και Ημέραι παρουσιάζει με έναν μύθο την έκπτωση του ανθρώπου από την αρχική ευδαιμονία και πληρότητα στην κατάντια του καιρού του. Από το Χρυσό, στο Αργυρό, στο Χάλκινο, στο Ηρωικό και τέλος στο Σιδερένιο γένος, η στόφα των ανθρώπων ήταν από όλο και πιο φτηνό μέταλλο. Να δούμε την εποχή των Σιδερένιων κατά τον Χάιν. Μιλάμε άραγε για τον 8ο αιώνα προ Χριστού ή για τον 21ο μετά Χριστόν;

Οι Σιδερένιοι

Μετά ήρθε το Σιδηρούν γένος των ημερών μας που εφηύρε τη μηχανή και την έθεσε στις υπηρεσίες του. Όσα είχαν δημιουργήσει μέχρι τότε οι άνθρωποι, τα κατασκεύαζαν τώρα αυτές οι μηχανές και οι άνθρωποι κατάντησαν αργόσχολοι όπως οι θεοί. Ό,τι όμως αρμόζει στους επουράνιους καταστρέφει τους θνητούς. Το Σιδηρούν γένος έγινε γρήγορα ανελέητο και έκλυτο, δεν σεβόταν ούτε τους θεούς ούτε τους ίδιους τους προγόνους του. Δημιούργησαν δικούς τους θεούς, τους οποίους τιμούσαν και αναβίβασαν στον θρόνο, οι θεοί αυτοί δε ήταν μηχανές δημιουργημένες από τους ίδιους.

Πολύ γρήγορα οι Σιδερένιοι νόμιζαν πως ήταν πανταχού παρόντες όπως οι θεοί, γιατί με τη βοήθεια των μηχανών μπορούσαν μέσα σε μια στιγμή να ταξιδέψουν σε οποιοδήποτε μέρος, αυτή η σπουδή όμως τους στέρησε από την ηρεμία και την εσωτερική ισορροπία. Μέσα στη βιασύνη τους έχασαν το θείο χιούμορ, και μέσα στην αδιάκοπη τρεχάλα τους δεν έβλεπαν τίποτα πια από τον κόσμο, ενώ έχασαν και τους φίλους τους.

Νόμιζαν ότι ήταν παντογνώστες, επειδή οι μηχανές ήταν σε θέση να τους δίνουν κάθε επιθυμητή πληροφορία, όμως η δυσθεώρητη πληθώρα λεπτομερειών και ορθών, αλλά εντελώς ανούσιων πληροφοριών τους οδήγησε στον αποπροσανατολισμό. Μέσα στην απεραντοσύνη των ειδήσεων και το πέλαγος της γνώσης περιφέρονταν αβοήθητοι, δεν ήξεραν πια πώς να διακρίνουν το σημαντικό από το ασήμαντο, δεν αντιλαμβάνονταν άλλο τον κόσμο, θυσίαζαν τον ύπνο και την οικογένειά τους, αρκεί να μην τους ξέφευγε κάποια είδηση, και έχασαν τελικά τον ίδιο τον εαυτό τους. Και παρ’ όλα αυτά ισχυρίζονταν ότι ήταν παντοδύναμοι όπως οι θεοί.

Ο Θεός και οι θεοί βγήκαν πάλι από τα ρούχα τους. Επειδή είχαν ορκιστεί να μην καταστρέψουν ποτέ πια τους ανθρώπους, ούτε να τους ξαναπνίξουν, αυτούς και όλα τα ζωντανά, με μια μεγάλη πλημμύρα, τιμώρησαν και καταδίκασαν τους ακόρεστους και διψασμένους για εξουσία ανθρώπους σε αιώνια πείνα.

Ό,τι κι αν φάνε έκτοτε οι άνθρωποι του Σιδηρού γένους δεν τους χορταίνει, μάλλον φουντώνει κι άλλο την όρεξή τους. Την τυλώνουν όλη την ημέρα και γίνονται όλο και πιο λαίμαργοι. Πειναλέοι και άπληστοι κατασπαταλούν τον πλούτο της γης, ζηλόφθονοι με τον αχόρταγο γείτονα που επίσης καταβροχθίζει τα πάντα, και δεν μπορούν ποτέ να κορέσουν την ανήμερη πείνα τους. Η λαιμαργία τους θεριεύει με κάθε γεύμα, και αρπάζουν οι ακόρεστοι ό,τι μπορεί να γεμίσει την κοιλιά τους.

Το πάθος τους όμως δεν μπορεί να κοπάσει. Ποτέ πια, εις τον αιώνα τον άπαντα, δεν πρόκειται να νιώσουν χορτάτοι και ευτυχείς. Και θα χαθούν και θα πεθάνουν, όταν θα έχουν ντερλικώσει όλη τη γη.

Από την 1η Οκτωβρίου μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου αναμένεται να ισχύσει και πάλι στη Γερμανία μία μείωση της φορολόγησης στα καύσιμα, η οποία «ελαφρύνει» τους οδηγούς κατά 14,04 λεπτά ανά λίτρο. Στο πετρέλαιο ντίζελ η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτως ή άλλως δεν επιτρέπει περαιτέρω φοροαπαλλαγές. Κατά συνέπεια ο Γερμανός νομοθέτης, για λόγους ίσης μεταχείρισης, έχει προβλέψει την ίδια μείωση τόσο για το ντίζελ, όσο και για τη βενζίνη.

Η μείωση της φορολογίας θα επιφέρει ελάφρυνση και στον ΦΠΑ. Κατά συνέπεια η συνολική μείωση της τιμής υπολογίζεται στα 16,7 λεπτά και τελικά στα 17 λεπτά, για να «στρογγυλέψουμε» το ποσό.

«Διαδικασίες-εξπρές»

Στο Βερολίνο η κυβέρνηση συνασπισμού Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και Σοσιαλδημοκρατών (SPD) καταφεύγει σε νομοθετικές διαδικασίες-εξπρές, προκειμένου να είναι όλα έτοιμα την 1η Οκτωβρίου. Το πράσινο φως έδωσαν σήμερα τόσο το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο όσο και το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, η αποκαλούμενη και «Άνω Βουλή», στην οποία εκπροσωπούνται τα 16 ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας.

Θεωρητικά, οι πρατηριούχοι δεν είναι υποχρεωμένοι να μετακυλήσουν κατά 100% τις φοροελαφρύνσεις στην αντλία. Ωστόσο, η εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος (αντίστοιχη φοροελάφρυνση ίσχυε από τον περασμένο Μάιο και για το μεγαλύτερο μέρος του καλοκαιριού) δικαιολογεί μία αισιοδοξία ότι οι τιμές θα μειωθούν γρήγορα. Αυτό οφείλεται, αν μη τι άλλο, στην προσδοκία του ίδιου του καταναλωτή.

Ωστόσο, επειδή οι φοροελαφρύνσεις θα αρχίσουν να ισχύουν για βυτιοφόρα που φεύγουν από το διυλιστήριο μετά τα μεσάνυχτα της 1ης Οκτωβρίου, μπορεί να περάσουν κάποιες ημέρες για να φανούν οι νέες τιμές στην αντλία. Η προσδοκία είναι ότι και ο ανταγωνισμός μεταξύ των πρατηρίων θα οδηγήσει σε μείωση τιμών.

«Να βάλω βενζίνη την 1η Οκτωβρίου;»

Όχι, δεν υπάρχει λόγος να βάλουμε ξυπνητήρι για να προλάβουμε την πιο οικονομική βενζίνη. Κατ' αρχάς ισχύει ακόμη η ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία η αύξηση στην τιμή της βενζίνης επιτρέπεται μόνο μία φορά την ημέρα, στις 12:00 και κατά συνέπεια οι τιμές μάλλον θα μειώνονται μετά το μεσημέρι. Επιπλέον, η εμπειρία του καλοκαιριού δείχνει ότι μπορεί να περάσουν μέρες μέχρι να μετακυλήσουν οι πρατηριούχοι τη μείωση της τιμής στην κατανάλωση. Επομένως, αν δεν έχει αδειάσει το ρεζερβουάρ, δεν υπάρχει λόγος να υποστούμε τον συνωστισμό στα πρατήρια βενζίνης την 1η Οκτωβρίου.

Θα μετακυλήσουν όμως πράγματι οι πρατηριούχοι ολόκληρη τη μείωση της τιμής; Δεν είναι βέβαιο. Αποτιμώντας τις προηγούμενες φοροελαφρύνσεις, το Οικονομικό Ινστιτούτο IfO του Μονάχου και η Αρχή Ανταγωνισμού υποστήριζαν ότι αυτό δεν συνέβη, κάτι που αμφισβητούν οι εταιρείες πετρελαιοειδών. Ιδιαίτερα κατά τις πρώτες ημέρες μπορεί να υπάρχουν μεγάλες διαφορές, ανάλογα με το πρατήριο, οπότε συμφέρει σε κάθε περίπτωση να συγκρίνουμε τιμές.

Θα επιστρέψουν οι «προπολεμικές» τιμές;

Κάτι τέτοιο είναι μάλλον απίθανο. Σύμφωνα με στοιχεία της Γερμανικής Λέσχης Αυτοκινήτου ADAC, την τελευταία ημέρα πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, η βενζίνη τύπου Ε10 (με 10% αιθανόλη) στοίχιζε κατά μέσο όρο 1,78 ευρώ, ενώ το ντίζελ κυμαινόταν στα 1,75 ευρώ. Πρόκειται για μία τεράστια διαφορά στις τιμές, την οποία καμία φοροελάφρυνση δεν μπορεί να καλύψει.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τα δημόσια ταμεία; Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εκτιμά ότι οι φοροελαφρύνσεις θα στοιχίσουν κάτι λιγότερο από διόμισι δισεκατομμύρια ευρώ στον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτή τη φορά, το ήμισυ των απωλειών θα επωμιστούν εμμέσως οι τοπικές κυβερνήσεις των ομόσπονδων κρατιδίων, λαμβάνοντας μειωμένο μερίδιο από τις πανεθνικές εισπράξεις του Φόρου Κύκλου Εργασιών σε σχέση με εκείνο που θα τους αναλογούσε υπό κανονικές συνθήκες.

Στη Γερμανία ο μέσος οδηγός διανύει περίπου 900 χιλιόμετρα με το αυτοκίνητό του, κάθε μήνα. Με μία μέση κατανάλωση 7-8 λίτρων ανά 100 χιλιόμετρα, προκύπτει ότι στους επόμενους 3 μήνες θα εξοικονομήσει γύρω στα 32-36 ευρώ.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από το Λονδίνο

Η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου μετα-Brexit διλήμματος για τις σχέσεις ΕΕ και Βρετανίας. Μπορεί το Λονδίνο να συμβαδίσει με τις επιδιώξεις των Βρυξελλών; Η Κίνα αποτελεί το βασικό «αγκάθι», ενώ ακόμη και στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφονται σημαντικές διαφωνίες.

Το «Made in Europe» και το δίλημμα του Brexit

«Made in Europe» - «Κατασκευάζεται στην Ευρώπη». Αναμφίβολα, όποιος έβλεπε αυτή την αναγραφή θα μπορούσε να συμπεριλάβει και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς γεωγραφικά η χώρα αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Τι συμβαίνει όμως όταν η Ευρώπη ταυτίζεται με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Το ερώτημα αναδεικνύει τα όρια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, του οράματος που εξέφρασαν ο τότε Γερμανός καγκελάριος Χέλμουτ Κολ και ο τότε Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν.

Νέος νόμος της ΕΕ απέναντι στην Κίνα

Το ευρωπαϊκό μπλοκ βρίσκεται και πάλι μπροστά σε ένα δίλημμα όσον αφορά τη σχέση του με το Ηνωμένο Βασίλειο και το πόσο στενή θα είναι αυτή στη μετα-Brexit εποχή. «Μήλον της Έριδος» αποτελεί η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νόμο περί Βιομηχανικής Επιτάχυνσης (Industrial Accelerator Act), ο οποίος αποσκοπεί στον περιορισμό της κινεζικής επιρροής, ωφελώντας παράλληλα την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

«Ευρωπαίοι φορολογούμενοι, ευρωπαϊκό όφελος»

Το σχέδιο προβλέπει δημόσιες συμβάσεις και προνομιακή μεταχείριση για προϊόντα ευρωπαϊκής παραγωγής, μεταξύ των οποίων αυτοκίνητα, χάλυβας και τεχνολογίες πράσινης μετάβασης. Η γαλλική θέση είναι ξεκάθαρη: «Ευρωπαίοι φορολογούμενοι, ευρωπαϊκό όφελος», προωθώντας μια αυστηρότερη προσέγγιση που θα περιορίζεται στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ.

Συγκεκριμένα, ο Γάλλος υπουργός Βιομηχανίας Σεμπαστιάν Μαρτάν, αναφερόμενος ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ότι «η Βρετανία πήρε την απόφαση πριν από κάποια χρόνια να εγκαταλείψει το ευρωπαϊκό εγχείρημα (...) αν δεν βρίσκεσαι στην ενιαία αγορά, δεν μπορείς να απολαμβάνεις την ίδια προστασία».

Η αυτοκινητοβιομηχανία πιέζει για συνεργασία

Στη μέση βρίσκεται η αυτοκινητοβιομηχανία των δύο πλευρών. Η βρετανική Ένωση Κατασκευαστών και Εμπόρων Αυτοκινήτων (SMMT) τονίζει ότι οι αγορές αυτοκινήτου της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και προειδοποιεί ότι ο αποκλεισμός της Βρετανίας από το σχέδιο θα αποτελούσε αυτογκόλ τόσο για την ΕΕ όσο και για τους καταναλωτές της.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με ανάλυση της Oxford Economics για το 2024, περίπου 20 δισεκατομμύρια ευρώ από τη βρετανική παραγωγή αυτοκινήτων εξήχθησαν στην ΕΕ. Η παραγωγή αυτή δημιούργησε δαπάνες ύψους 5,6 δισεκατομμυρίων ευρώ σε αγαθά και υπηρεσίες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας περισσότερες από 58.000 θέσεις εργασίας.

Γερμανία και Γαλλία σε διαφορετική γραμμή

Ωστόσο, ακόμη και στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού μπλοκ υπάρχουν διαφορές. Η Γερμανία υποστηρίζει μια ευρύτερη προσέγγιση, με τη Γερμανίδα υπουργό Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε να επισημαίνει ότι «πρέπει να μειώσουμε τις μονομερείς και κρίσιμες εξαρτήσεις, αλλά όχι να αποξενωθούμε από τον υπόλοιπο κόσμο».

Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται ακόμη και σενάρια που θα συμπεριλάμβαναν χώρες όπως ο Καναδάς και η Ιαπωνία στο σχήμα των προϊόντων «Made in Europe».

Η Κίνα στο επίκεντρο της διαφωνίας

Βασικό αγκάθι στις σχέσεις Λονδίνου και Βρυξελλών παραμένει η Κίνα. Αναλυτές θεωρούν ότι η στάση απέναντι στο Πεκίνο αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή τριβών μεταξύ των δύο πλευρών.

Η ΕΕ επιβάλλει δασμούς σε κινεζικά προϊόντα προκειμένου να προστατεύσει τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες και ζητεί αντίστοιχη προσέγγιση από το Ηνωμένο Βασίλειο, ώστε να μη λειτουργήσει ως «παραθυράκι» εισόδου κινεζικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Πηγές των Financial Times αναφέρουν ότι η καλύτερη λύση για το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και αυτό που ουσιαστικά επιδιώκει η ευρωπαϊκή πλευρά, θα ήταν η ένταξή του στην τελωνειακή ένωση. Ωστόσο, ένα τέτοιο ενδεχόμενο έρχεται σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης των Εργατικών, η οποία επιδιώκει να διατηρήσει την υποστήριξη των ψηφοφόρων που τάχθηκαν υπέρ του Brexit.

Έτσι, η βρετανική στάση εμφανίζεται αντιφατική. «Θέλουμε να εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας με την ΕΕ, αλλά και να περιορίσουμε τις αρνητικές συνέπειες που προκύπτουν από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές», τονίζει το βρετανικό υπουργείο Επιχειρήσεων, Καινοτομίας, Επιστήμης και Εμπορίου.

Είναι εμφανές ότι το Λονδίνο επιδιώκει στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια στιγμή, όμως, επιζητεί και ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με την Κίνα, προσβλέποντας σε σημαντικές επενδύσεις και εμπορικά οφέλη. Ωστόσο, όπως συχνά επισημαίνεται, «στους δύο τρίτος δεν χωρεί».

«Έσβησα το μάτι της κουζίνας;», «Έπλυνα αρκετά καλά τα χέρια μου;», «Μήπως κάνω κακό στο παιδί μου;». Τέτοιες σκέψεις περνούν κατά καιρούς από το μυαλό όλων μας. Για τους ανθρώπους όμως που πάσχουν από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD), οι σκέψεις αυτές επιστρέφουν διαρκώς και προκαλούν έντονο άγχος.

Η Άλεξ θυμάται ότι τα πρώτα συμπτώματα εμφανίστηκαν όταν ήταν περίπου 13 ετών. Ένιωθε την ανάγκη να τηρεί συγκεκριμένους κανόνες και να μετρά αντικείμενα. Αργότερα άρχισε να φοβάται τα μικρόβια, τα χερούλια στις πόρτες και τις δημόσιες τουαλέτες. Σταδιακά ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες μετατράπηκαν σε ανυπέρβλητο εμπόδιο. «Βλέπεις τον εαυτό σου να τρελαίνεται», λέει χαρακτηριστικά.

Πώς δημιουργείται ο φαύλος κύκλος

Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια Καταρίνα Μπάι του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Βόννης, η διαταραχή συχνά ξεκινά από μια ανεπιθύμητη σκέψη, όπως ο φόβος ότι κάποιος ξέχασε αναμμένη την κουζίνα.

Οι περισσότεροι άνθρωποι απορρίπτουν γρήγορα αυτή τη σκέψη. Στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή όμως η σκέψη εκλαμβάνεται ως πραγματική απειλή. Για να μειωθεί το άγχος, ο ασθενής καταφεύγει σε επαναλαμβανόμενους ελέγχους ή άλλους καταναγκασμούς.

«Το άγχος μειώνεται προσωρινά, αλλά ταυτόχρονα επιβεβαιώνεται η πεποίθηση ότι η σκέψη ήταν επικίνδυνη», εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια. «Έτσι δημιουργείται ένας μηχανισμός που αυτοτροφοδοτείται».

Δεν αφορά μόνο την καθαριότητα

Η ειδικός επισημαίνει ότι ιδιαίτερα βασανιστικές μπορεί να είναι οι επιθετικές ή σεξουαλικές ιδεοληψίες, όπως ο φόβος μήπως κάποιος βλάψει ένα αγαπημένο πρόσωπο ή η αγωνία ότι κρύβει επικίνδυνες παρορμήσεις.

«Οι σκέψεις αυτές έρχονται σε πλήρη αντίθεση με αυτό που είναι πραγματικά ο άνθρωπος. Ακριβώς γι' αυτό γίνονται τόσο τρομακτικές», τονίζει.

Οι αιτίες δεν είναι μόνο ψυχολογικές

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι στην εμφάνιση της διαταραχής παίζουν ρόλο τόσο γενετικοί όσο και εξωγενείς παράγοντες. Αυτό μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να απαλλαγούν από το αίσθημα ντροπής.

«Υπάρχει πραγματική βιολογική βάση της ασθένειας», λέει η Μπάι. Όπως εξηγεί, η γενετική προδιάθεση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να προκαλέσει τη διαταραχή.

Η θεραπεία που δίνει ελπίδα

Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή αντιμετωπίζεται. Η πιο αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση θεωρείται η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία με έκθεση και πρόληψη αντίδρασης.

Στην πράξη, οι ασθενείς καλούνται να έρθουν αντιμέτωποι με τις σκέψεις και τις καταστάσεις που τους προκαλούν φόβο, χωρίς να καταφύγουν στις καταναγκαστικές συμπεριφορές.

«Οι άνθρωποι μαθαίνουν ότι μπορούν να αντέξουν το άγχος και ότι δεν συμβαίνει κάτι κακό όταν δεν υπακούν στον καταναγκασμό τους», εξηγεί η Μπάι.

Και προσθέτει: «Παράδοξα, οι σκέψεις και τα συναισθήματα εξασθενούν όταν τους επιτρέπουμε να υπάρχουν αντί να προσπαθούμε να τα διώξουμε». Σε ορισμένες περιπτώσεις, η θεραπεία συνδυάζεται με αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή.

Η ζωή μετά τη διάγνωση

Η Άλεξ κατάφερε να ξαναπάρει τη ζωή της πίσω. Τα συμπτώματα δεν εξαφανίστηκαν εντελώς, όμως έμαθε να τα διαχειρίζεται χωρίς να καθορίζει την καθημερινότητά της.

Η συμβουλή της σε όσους υποφέρουν από ιδεοληψίες και καταναγκασμούς είναι απλή: «Υπάρχει βοήθεια. Αναζητήστε την όσο το δυνατόν νωρίτερα».

Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος

Γερμανία: Επιστρέφει η οικονομική ανάπτυξη

«Έχουμε αφήσει πίσω μας την περίοδο οικονομικής στασιμότητας και συρρίκνωσης», δηλώνει ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. Τα νεότερα στοιχεία φαίνεται να τον δικαιώνουν, τουλάχιστον εν μέρει, καθώς κορυφαία οικονομικά ινστιτούτα αναθεωρούν προς τα πάνω τις προβλέψεις τους για την ανάπτυξη της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης. Η γερμανική οικονομία δείχνει σημάδια ανάκαμψης ύστερα από μια παρατεταμένη περίοδο αδυναμίας, αν και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι προκλήσεις δεν έχουν ξεπεραστεί.

Οι νέες προβλέψεις για τη γερμανική οικονομία

Σύμφωνα με την κοινή έκθεση των πέντε κορυφαίων οικονομικών ινστιτούτων της Γερμανίας, του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW Berlin), του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Ifo του Μονάχου, του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Οικονομίας του Κιέλου (IfW), του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Leibniz του Χάλε (IWH) και του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Leibniz του Έσσεν (RWI), η γερμανική οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 1,3% φέτος. Παράλληλα, τα ινστιτούτα προβλέπουν ανάπτυξη 1,1% για το 2027.

Αισιόδοξες είναι και οι εκτιμήσεις άλλων φορέων. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) προβλέπει ανάπτυξη 1,1% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, ενώ η Ένωση Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI) εκτιμά ότι η οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 1% φέτος.

Γιατί ανακάμπτει η γερμανική οικονομία

Η ανάκαμψη οφείλεται κυρίως στην ενίσχυση των εξαγωγών, στις αυξημένες δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα, αλλά και στη δυναμική που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη.

«Η ανάκαμψη του πρώτου εξαμήνου οφείλεται κυρίως στην αύξηση των εξαγωγών», επισημαίνει το Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών Λάιμπνιτς του Έσσεν (RWI). Ο κλάδος της χημικής βιομηχανίας και των φαρμακευτικών προϊόντων καταγράφει καλύτερες επιδόσεις, ενώ και η βιομηχανία κατασκευής μηχανημάτων επωφελείται από την αυξημένη ζήτηση από το εξωτερικό.

Στην τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας συμβάλλουν επίσης οι αυξημένες κρατικές δαπάνες για υποδομές και άμυνα, που λειτουργούν ως μοχλός ανάπτυξης για τη βιομηχανία και τις επενδύσεις.

Οι κίνδυνοι παραμένουν

Παρά τα βελτιωμένα οικονομικά στοιχεία, οι οικονομολόγοι εμφανίζονται συγκρατημένοι.

«Η ανάκαμψη παραμένει εύθραυστη, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος και τα διαρθρωτικά προβλήματα εξακολουθούν να επιβαρύνουν τη γερμανική οικονομία», προειδοποιεί ο Όλιβερ Χόλτεμελερ του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Leibniz του Χάλε (IWH).

Στο ίδιο μήκος κύματος, το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Οικονομίας του Κιέλου (IfW) εκτιμά ότι η οικονομία έχει ξεπεράσει το ναδίρ της κρίσης, αλλά η ανάκαμψη εξακολουθεί να είναι εύθραυστη. Οι συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι αυξημένες τιμές ενέργειας, η γραφειοκρατία και η χαμηλή ανταγωνιστικότητα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια.

Χαμηλές προσδοκίες μακροπρόθεσμα

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η βελτίωση των επόμενων δύο ετών δεν αρκεί για να επιλύσει τα βαθύτερα προβλήματα της γερμανικής οικονομίας. Για το 2028 οι προβλέψεις κυμαίνονται μεταξύ 0,4% και 0,8%, ένδειξη ότι η ανάπτυξη αναμένεται να παραμείνει υποτονική χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας.

«Η ανάκαμψη είναι υπαρκτή, αλλά τα διαρθρωτικά προβλήματα δεν έχουν εξαφανιστεί», τονίζει ο Τόρστεν Σμιτ του RWI, επισημαίνοντας ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γραφειοκρατία και η ασθενής ανταγωνιστικότητα εξακολουθούν να φρενάρουν τη γερμανική οικονομία.

Πηγή: dpa, AFP

Στα μέσα Σεπτεμβρίου 2026 η Γερμανία είχε αποθηκεύσει μόλις περίπου 141 τεραβατώρες φυσικού αερίου, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 57% της συνολικής αποθηκευτικής ικανότητας της χώρας.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων, την αρχή που εποπτεύει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου της χώρας, τον περασμένο χειμώνα αντλήθηκαν από τις αποθήκες λίγο λιγότερες από 134 τεραβατώρες φυσικού αερίου.

Εκ πρώτης όψεως οι αριθμοί ακούγονται καθησυχαστικοί, ιδίως επειδή ο τελευταίος χειμώνας ήταν αρκετά ψυχρός και απαιτήθηκε μεγάλη κατανάλωση για θέρμανση. Ωστόσο, σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου είναι χαμηλά.

Στις 4 Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας Μάρκους Ζέντερ ζήτησε την παρέμβαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Λίγες ημέρες αργότερα οι Πράσινοι κατηγόρησαν τον υπουργό Οικονομίας για αμέλεια. «Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου δεν είναι γεμάτες. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια πιθανή έλλειψη», δήλωσε η Μπρίτα Χάσελμαν, συμπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Πρασίνων.

Τέτοιες δηλώσεις έχουν εντείνει τον φόβο πως πράγματι θα υπάρξουν ελλείψεις αερίου. Για να αξιολογηθεί ωστόσο η κατάσταση, πρέπει να ληφθούν υπόψη διάφοροι παράγοντες, όπως οι εισαγωγές και η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, ιδίως επειδή η Γερμανία δεν εξαρτάται πλέον σχεδόν εξ ολοκλήρου από έναν και μόνο προμηθευτή, όπως συνέβαινε μέχρι το 2022.

Θα έχει η Γερμανία αρκετό φυσικό αέριο;

Οι περισσότεροι ειδικοί με τους οποίους μίλησε η DW δεν ανησυχούν για τον εφοδιασμό τον ερχόμενο χειμώνα.

Ο Τσάρλι Γκρίνεμπεργκ, εκπρόσωπος της Ένωσης της Γερμανικής Βιομηχανίας Φυσικού Αερίου και Υδρογόνου, παραπέμπει στις συμβάσεις που έχουν συναφθεί για το μεσοπρόθεσμο διάστημα. «Όποιος έχει εξασφαλίσει συμβατικά τις ανάγκες του σε φυσικό αέριο για τον χειμώνα με έναν αξιόπιστο προμηθευτή, θα λάβει τις συμφωνημένες ποσότητες», είπε.

Ο Σεμπάστιαν Χάινερμαν, διευθύνων σύμβουλος της INES, μιας γερμανικής ένωσης φορέων εκμετάλλευσης συστημάτων αποθήκευσης φυσικού αερίου και υδρογόνου, εμφανίστηκε πάντως πιο επιφυλακτικός. Επεσήμανε ότι είναι τεχνικά εφικτό να γεμίσουν οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στη Γερμανία περίπου στο 77%, όμως αυτό θα απαιτούσε ρυθμό πλήρωσης που «δεν έχει παρατηρηθεί ούτε μία φορά τις τελευταίες τρεις εβδομάδες», προσθέτοντας επιπλέον πως εάν «η τάση αυτή συνεχιστεί αμετάβλητη, το επίπεδο πλήρωσης θα φτάσει μόλις περίπου στο 65% έως την 1η Νοεμβρίου».

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων βέβαια δεν βλέπει λόγο ανησυχίας. «Ο εφοδιασμός με φυσικό αέριο στη Γερμανία είναι σταθερός», δήλωσε στην DW η εκπρόσωπος της υπηρεσίας, Νάντια Αφάνι. «Ο εφοδιασμός είναι επί του παρόντος διασφαλισμένος. Με βάση τις πιο πρόσφατες πληροφορίες η Υπηρεσία Δικτύων εξακολουθεί να αξιολογεί ως χαμηλό τον κίνδυνο στενότητας στις προμήθειες φυσικού αερίου».

Παρόμοια εκτίμηση διατύπωσε και το γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων και Ενέργειας. Η εκπρόσωπος Σουζάνε Ούνγκραντ δήλωσε ότι «όλες οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά, προκειμένου να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν ενδείξεις έλλειψης».

Οι αρμόδιοι υποβαθμίζουν τους κινδύνους

Η Ούνγκραντ επισήμανε επίσης μια σειρά παραγόντων που καθορίζουν την τιμή του φυσικού αερίου, όπως τα διαθέσιμα αποθέματα, οι συνεχιζόμενες εισαγωγές μέσω αγωγών και τερματικών σταθμών LNG, η ζήτηση και η κατάσταση στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, τονίζοντας ακόμα πως «είμαστε προετοιμασμένοι για τις περαιτέρω εξελίξεις».

«Ο καθοριστικός παράγοντας είναι το εάν μπορεί να εξασφαλιστεί και να μεταφερθεί αρκετό φυσικό αέριο προς τη Γερμανία και μέσω της Γερμανίας. Οι συμβάσεις προμήθειας, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης, οι εισαγωγές μέσω αγωγών και το LNG είναι όλα αλληλένδετα», υπογράμμισε από την πλευρά του ο Γκρίνεμπεργκ. «Χάρη στις επενδύσεις σε τερματικούς σταθμούς LNG, σε νέες οδούς εισαγωγών και σε δυνατότητες αντίστροφης ροής, οι υποδομές είναι σήμερα σημαντικά πιο ανθεκτικές από ό,τι το 2022».

Οι τιμές του φυσικού αερίου αυξάνονται

Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας και οι άνθρωποι αρχίζουν να θερμαίνουν περισσότερο τα σπίτια τους, οι τιμές του φυσικού αερίου τείνουν να αυξάνονται, μία τάση που είναι ήδη εμφανής, δήλωσε ο Χάινερμαν. Όπως εξηγεί, «κατά το δεύτερο τρίμηνο η τιμή του φυσικού αερίου σε διάφορα συμβόλαια στην αγορά προθεσμιακών συναλλαγών βρισκόταν περίπου στα 46 ευρώ (52 δολάρια) ανά μεγαβατώρα. Προσφάτως η τιμή του φυσικού αερίου αυξήθηκε σε πάνω από 80 ευρώ».

Ο Όλαφ Γκάιερ από την αμερικανική συμβουλευτική εταιρεία Arthur D. Little, ο οποίος παρακολουθεί τη γερμανική αγορά, δήλωσε ότι δεν υπάρχει άμεσο πρόβλημα εφοδιασμού. Παρ' όλα αυτά «αν ο χειμώνας αποδειχθεί ψυχρός ή υπάρξουν διαταραχές στην πλευρά των εισαγωγών, οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν γρήγορα».

Ο Γκρίνεμπεργκ δήλωσε ότι είναι δύσκολο να γίνουν «αξιόπιστες προβλέψεις τιμών» και επεσήμανε ότι τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν αύξηση των τιμών «εάν χρειαστεί να εξασφαλιστούν πρόσθετες ποσότητες από την αγορά». Ωστόσο δεν υπάρχουν ενδείξεις έλλειψης προσφοράς. «Με τα σημερινά δεδομένα δεν υπάρχουν ενδείξεις έλλειψης εφοδιασμού ως το τέλος του χειμώνα. Ούτε οι προθεσμιακές αγορές σηματοδοτούν κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Γκρίνεμπεργκ.

Πώς μπορούν να γεμίσουν ταχύτερα οι αποθήκες;

Ο Γκάιερ εξήγησε επίσης πως οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης δεν είναι περισσότερο γεμάτες αυτή τη φορά, επειδή κάτι τέτοιο δεν ήταν οικονομικά συμφέρον. «Για το μέλλον χρειαζόμαστε καλύτερα κίνητρα για την πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης – και διαχείριση ρίσκου από την πλευρά των επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας, η οποία να εξετάζει όχι μόνο την τιμή αγοράς αλλά και το πόσο μπορεί η πραγματική κατανάλωση να αποκλίνει από τις προβλέψεις», υπογράμμισε.

Ο Χάινερμαν ζήτησε και αυτός αποτελεσματικά οικονομικά κίνητρα για την πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης. «Μεσοπρόθεσμα η Γερμανία χρειάζεται ένα αξιόπιστο πλαίσιο αγοράς, το οποίο μέσω κινήτρων, υποχρεώσεων ή ενός συνδυασμού και των δύο, θα διασφαλίζει επαρκή επίπεδα αποθήκευσης σε μακροπρόθεσμη βάση, διατηρώντας παράλληλα όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ευελιξία βάσει των μηχανισμών της αγοράς».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Η στεγαστική κρίση έκρινε τις εκλογές στο Βερολίνο, με το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke) να υπόσχεται αναγκαστική απαλλοτρίωση μεγάλων εταιρειών real estate και να αναδεικνύεται πρώτη πολιτική δύναμη στις τοπικές εκλογές της Κυριακής. Το αποτέλεσμα θορύβησε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, που θέλει τώρα να απαγορεύσει διά νόμου τις απαλλοτριώσεις ακινήτων.

Το δημοψήφισμα του 2001

Δεν είναι κάτι πρωτοφανές η συζήτηση περί απαλλοτριώσεων στο Βερολίνο. Ήδη το 2021, σε (μη δεσμευτικό) δημοψήφισμα, η πλειοψηφία είχε ταχθεί υπέρ της απαλλοτρίωσης διαμερισμάτων από μεγάλες εταιρείες ακινήτων όπως η Vonovia, η Deutsches Wohnen και οποιονδήποτε άλλον διαχειρίζεται περισσότερα από 3.000 διαμερίσματα στο Βερολίνο. Ο τότε συνασπισμός Αριστεράς, Σοσιαλδημοκρατών (SPD) και Πρασίνων είχε συστήσει επιτροπή εργασίας, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση κατοικιών είναι δυνατή και επιτρεπτή, με βάση το ισχύον Δίκαιο.

Ωστόσο, η τελευταία συγκυβέρνηση υπό την πρωτοκαθεδρία των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) -που ηττήθηκε στις κάλπες την Κυριακή- δεν ήθελε να προχωρήσει στην ψήφιση του σχετικού νόμου. Αντ' αυτού η τοπική Βουλή του Βερολίνου ψήφισε έναν «νόμο-πλαίσιο» περί απαλλοτριώσεων, γενικώς, με την αντιπολίτευση και όσους πρωτοστάτησαν στο δημοψήφισμα του 2021 να κάνουν λόγο για «παρελκυστική τακτική».

«Κορυφαίο ζήτημα στον προεκλογικό αγώνα»

Η Αριστερά ήταν από τους πρώτους που στήριξαν το δημοψήφισμα. Στον προεκλογικό αγώνα για την αναμέτρηση της περασμένης Κυριακής η απαλλοτρίωση μεγάλων εταιρειών real estate ήταν μία από τις κύριες προεκλογικές υποσχέσεις της. Η πρόεδρος της Linke, Ίνες Σβέρτνερ, ξεκαθαρίζει ότι η υλοποίηση των σχεδίων περί απαλλοτρίωσης αποτελεί και προϋπόθεση για τη συμμετοχή του κόμματός της σε οποιαδήποτε κυβέρνηση συνασπισμού.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Infratest dimap το βράδυ των εκλογών, για τους ψηφοφόρους η έλλειψη στέγης ήταν το πιο σημαντικό ζήτημα που έκρινε και το αποτέλεσμα της κάλπης. Τρεις στους τέσσερις από τους ερωτηθέντες εξέφραζαν την ανησυχία τους ότι σε λίγα χρόνια θα είναι αδύνατον να βρουν σπίτι σε μία λογική τιμή στο Βερολίνο.

Η διαφαινόμενη (ήδη από το καλοκαίρι) εκλογική επιτυχία της Αριστεράς έχει θορυβήσει την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Στις αρχές Ιουλίου οι συγκυβερνώντες Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες είχαν εξαγγείλει την ψήφιση ομοσπονδιακού νόμου, ο οποίος «θα απαγορεύει την κρατικοποίηση μεγάλων εταιρειών ακινήτων», όπως ανέφερε ο καγκελάριος Μερτς. Ο Βαυαρός πρωθυπουργός Μάρκους Ζέντερ δήλωνε μάλιστα, σε πιο υψηλούς τόνους, ότι απορρίπτει «ο,τιδήποτε θυμίζει σοσιαλισμό και κρατικοποιήσεις», χωρίς να είναι ξεκάθαρο πως μπορεί να καταφέρει κάτι τέτοιo.

«Συνταγματικά κωλύματα»

Μία γενική απαγόρευση των απαλλοτριώσεων «είναι ασφαλώς αδύνατη» ανέφερε από την πλευρά της η (προερχόμενη από το SPD) υπουργός Δικαιοσύνης Στέφανι Χούμπιγκ στην εφημερίδα Handelsblatt τον Ιούλιο. Την ίδια άποψη συμμερίζονται πολλοί συνταγματολόγοι, όπως ο Κρίστοφ Ντέγκενχαρτ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Μιλώντας στο πρακτορείο AFP, ο Ντέγκενχαρτ κάνει λόγο για «ορισμένα νομικά κωλύματα», αρχής γενομένης από την ιεράρχηση αρμοδιοτήτων και διερωτάται γιατί στο συγκεκριμένο ζήτημα πρέπει να νομοθετήσει η ομοσπονδιακή και όχι η τοπική κυβέρνηση.

Αλλά ακόμη και αν αποδεχθούμε την αρμοδιότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, λέει ο Γερμανός συνταγματολόγος, θα ήταν προβληματική μια νομοθεσία που προβλέπει ότι τα ομόσπονδα κρατίδια δεν επιτρέπεται να προχωρήσουν σε απαλλοτριώσεις.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο συνταγματολόγος Γιόακιμ Βίλαντ εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μπορεί να παρέμβει νομοθετικά. Κατά τη γνώμη του, ένα επιπλέον συνταγματικό κώλυμα – και μάλιστα με πιο βαρύνουσα σημασία – είναι ότι «σύμφωνα με το άρθρο 15 του Γερμανικού Συντάγματος (Grundgesetz) οι απαλλοτριώσεις κρίνονται κατ' αρχήν επιτρεπτές», κατά συνέπεια, εάν ο ομοσπονδιακός νομοθέτης επιθυμεί κάτι διαφορετικό «θα έπρεπε να προχωρήσει σε αναθεώρηση του Συντάγματος», κάτι που θεωρείται ανέφικτο με βάση τους σημερινούς συσχετισμούς των πολιτικών δυνάμεων.

«Μία πιο εφαρμόσιμη λύση», εκτιμά ο Κρίστοφ Ντέγκενχαρτ, «θα ήταν να ψηφίσει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση νόμο, στον οποίο θα ρυθμίζονται οι προϋποθέσεις για την απαλλοτρίωση ακίνητης περιουσίας και παράλληλα θα αναφέρεται ρητώς τι είναι αυτό που δεν επιτρέπεται να αποτελέσει αντικείμενο απαλλοτρίωσης». Αλλά και για τον Γιόαχιμ Βίλαντ «το πιο πιθανό θα ήταν να ψηφιστεί ένας νόμος, στον οποίο θα αναφέρονται οι προϋποθέσεις για απαλλοτρίωση, οπότε δεν θα χρειαζόταν τροποποίηση του Συντάγματος». Σε κάθε περίπτωση, προειδοποιούν και οι δύο έγκυροι νομικοί, πρόκειται για «αχαρτογράφητα ύδατα του συνταγματικού δικαίου», οπότε είναι πολύ πιθανό να καταλήξει η υπόθεση στο Ανώτατο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Η μεγαλύτερη συνδικαλιστική οργάνωση της Γερμανίας, η IG Metall, κινητοποίησε χθες περίπου 175.000 εργαζομένους της αυτοκινητοβιομηχανίας σε περισσότερες από 280 πόλεις και βιομηχανικές περιοχές της χώρας. Οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από εργοστάσια και κεντρικά γραφεία μεγάλων κατασκευαστών αυτοκινήτων και προμηθευτών, διαμαρτυρόμενοι για τις προγραμματισμένες περικοπές θέσεων εργασίας, το πιθανό κλείσιμο παραγωγικών μονάδων και τις πιέσεις για περισσότερο χρόνο εργασίας.

Δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας σε κίνδυνο

Η αυτοκινητοβιομηχανία, ένας από τους σημαντικότερους κλάδους της γερμανικής οικονομίας, απασχολούσε στο τέλος του πρώτου εξαμήνου περίπου 691.500 εργαζομένους, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2005. Παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη προγράμματα αναδιάρθρωσης που επηρεάζουν δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους σε κατασκευαστές όπως οι Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz, Bosch, ZF, Aumovio και Mahle.

Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται και πιθανά λουκέτα σε μονάδες παραγωγής της Volkswagen και της Audi, εξέλιξη που θα μπορούσε να πλήξει ολόκληρες βιομηχανικές περιοχές της Γερμανίας.

Σφοδρή επίθεση της IG Metall στις διοικήσεις

Η πρόεδρος της IG Metall Κριστιάνε Μπένερ κατηγόρησε τις διοικήσεις των αυτοκινητοβιομηχανιών ότι οδηγούν τον κλάδο σε αδιέξοδο. Η ίδια κάλεσε τις επιχειρήσεις να επενδύσουν σε νέα προϊόντα, τεχνολογίες και γερμανικές εγκαταστάσεις αντί να προχωρούν σε περικοπές προσωπικού.

Το συνδικάτο απορρίπτει επίσης οποιαδήποτε αμφισβήτηση της 35ωρης εβδομάδας εργασίας, των συλλογικών συμβάσεων και της συμμετοχής των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων.

Γιατί δοκιμάζεται ο κλάδος

Η κρίση συνδέεται με τη μείωση της ζήτησης στην Κίνα, που αποτελεί τη σημαντικότερη ξένη αγορά για τις γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες. Την ίδια στιγμή, οι κινεζικές εταιρείες εντείνουν τον ανταγωνισμό με χαμηλότερες τιμές στην ΕΕ, ενώ οι αμερικανικοί δασμοί επιβαρύνουν τις εξαγωγές στις ΗΠΑ.

Παράλληλα, η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση προχωρά με πιο αργούς ρυθμούς από τους αναμενόμενους, επηρεάζοντας τις πωλήσεις και την κερδοφορία πολλών κατασκευαστών.

Υψηλό κόστος παραγωγής στη Γερμανία

Η Ένωση Γερμανικής Αυτοκινητοβιομηχανίας (VDA) υποστηρίζει ότι η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρό μειονέκτημα λόγω του υψηλού εργατικού κόστους και των συγκριτικά μικρότερων ωρών εργασίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της, το κόστος μίας εργατοώρας στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία φθάνει τα 65 ευρώ, σημαντικά υψηλότερα από χώρες όπως η Πολωνία και η Τσεχία.

Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτές οι διαρθρωτικές αδυναμίες ωθούν ορισμένες εταιρείες να μεταφέρουν επενδύσεις και παραγωγή σε χώρες με χαμηλότερο κόστος.

Κρίσιμες διαπραγματεύσεις τον Οκτώβριο

Η νέα συλλογική διαπραγμάτευση μεταξύ IG Metall και εργοδοτών ξεκινά στις 7 Οκτωβρίου. Οι υφιστάμενες συμβάσεις λήγουν στα τέλη Οκτωβρίου και, εάν δεν υπάρξει συμφωνία, δεν αποκλείονται προειδοποιητικές απεργίες.

Οι διαπραγματεύσεις αφορούν περίπου 3,7 εκατομμύρια εργαζομένους στη μεταλλουργία, την ηλεκτροτεχνία, τη μηχανολογία και την αυτοκινητοβιομηχανία της Γερμανίας.

Πηγή: dpa, AFP

Ο Κρίστοφ Χάιν, ένας από τους πιο γνωστούς Ανατολικογερμανούς συγγραφείς ασχολήθηκε πριν από 25 και πλέον χρόνια και με την ελληνική μυθολογία. Στα ελληνικά έχουν μεταφραστεί τα βιβλία του Κι ο έρωτας, εξ αποστάσεως (εκδ. Περίπλους, 1998) και Ο κύριος Βίλενμπροκ (εκδ. Καστανιώτη, 2005). Στο βιβλίο του «Προϊστορία. Διορθώσεις» παρουσιάζει μια προσωπική εκδοχή 25 συνολικά αρχαίων μύθων συνεχίζοντας την παράδοση της επεξεργασίας και ανάδειξης του μυθικού υλικού. Με μικρές αλλαγές στα παραδεδομένα παραμύθια πλάθει νέες εκδοχές που αποκαλύπτουν κάτι για το τότε ή διαφωτίζουν κάτι για το σήμερα. Στο παράδειγμα που επιλέγουμε σήμερα ο μυθικός ληστής Πολυπήμων, ο επιλεγόμενος και Προκρούστης, μετατρέπεται σε αιμοβόρο ταβερνιάρη, μια ψηφίδα στην κακή μοίρα των παράτολμων ταξιδιωτών της προϊστορικής εποχής, πολύ πριν εφευρεθεί ο τουρισμός.

Εξευγενισμός των ηθών

Ο Αιγέας εκδίωξε τον αφιλόξενο και σπαγκοραμμένο Μητίονα από την Αττική και θεωρείται έκτοτε και μέχρι την σήμερον ημέρα προστάτης των ταξιδιωτών και οδοιπόρων. Στις τουριστικές εκθέσεις ανά την υφήλιο δεν παραλείπουν να τιμούν ευγνωμονούντες τη μνήμη του, αφού φρόντισε με σοφούς νόμους και δρακόντειες ποινές, ώστε από την περίοδο της βασιλείας του και μετά να μπορούν οι ταξιδιώτες να περιηγούνται τον κόσμο διατρέχοντας λιγότερους κινδύνους και να επιστρέφουν ενίοτε στην πατρίδα τους αρτιμελείς και χωρίς να τους έχουν καταληστέψει.

Προ της εποχής του Αιγέα αντίθετα, επί ηγεμονίας του Μητίονα, οι ντόπιοι παραμόνευαν τους οδοιπόρους τις εβδομάδες των εξιλαστήριων θυσιών. Για να σώσουν τη ζωή συγγενών και φίλων από τον οφειλόμενο φόρο αίματος, συνελάμβαναν τους ταξιδιώτες και τους θυσίαζαν στον βωμό των θεών.

Ο κάπελας Πολυπήμων, που διατηρούσε πανδοχείο στην Ελευσίνα της Αττικής, είχε μπουχτίσει να προσαρμόζει τα κρεβάτια στις ανάγκες των γκρινιάρηδων πελατών, οπότε αποφάσισε ότι όσοι αναζητούσαν κατάλυμα στον ξενώνα του όφειλαν να ανταποκρίνονται στις διαστάσεις των κλινών. Έκτοτε σταμάτησε να κόβει και να ράβει τους σκελετούς των κρεβατιών. Ο ελληνικός Σύνδεσμος των Πανδοχέων απένειμε στον Πολυπήμονα το προσωνύμιο Προκρούστης σε αναγνώριση των υπηρεσιών του. Οι χρονογράφοι της εποχής του σημειώνουν ότι πολλοί επισκέπτες δεν επιζούσαν μετά το κόντεμα ή το μάκρεμα των μελών τους.

Οι Ίωνες αμπελουργοί παρίσταναν εκείνη την εποχή στους επισκέπτες ότι ήταν φιλόξενοι, υποχρέωναν όμως τους αφελείς που πίστευαν στις υποσχέσεις τους να τους μαζεύουν τη σοδειά. Μαστίγωναν τους εξαντλημένους, όταν σωριάζονταν εξουθενωμένοι στο έδαφος, και τηρούσαν το παλιό ιονικό έθιμο να τους αποκεφαλίζουν το βράδυ, όταν είχαν τελειώσει πια το μεροκάματο. Οι ίδιοι, επισημαίνουν οι χρονογράφοι, σιγοτραγουδούσαν χαρωπά.

Από τα βάρβαρα εκείνα χρόνια μέχρι σήμερα έχουν βελτιωθεί κάμποσα πράγματα για τους ταξιδιώτες.

Όπως συμβαίνει και με τα υπόλοιπα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ο δείκτης ανεργίας είναι ανώτερος του πανεθνικού μέσου όρου, ενώ και το μέσο εισόδημα είναι χαμηλότερο. Ωστόσο, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί «παραμελημένο» το συγκεκριμένο κρατίδιο.

Όπως επισημαίνει ο Γερμανός υφυπουργός Οικονομίας Γιόχεν Σούλτε, από το 2020 μέχρι σήμερα η τοπική οικονομία έχει καταγράψει ποσοστό ανάπτυξης 5%, ανώτερο του εθνικού μέσου όρου και κορυφαίο μεταξύ των ανατολικογερμανικών ομόσπονδων κρατιδίων. Σχεδόν 600.000 κάτοικοι του κρατιδίου εργάζονται με πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, ενώ το σύνολο του πληθυσμού δεν υπερβαίνει το 1,5 εκατομμύριο.

«Ατού» ο αγροτικός τομέας

Η αντίληψη που επικρατεί στη Γερμανία είναι ότι το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία είναι αγροτική περιοχή. Κατά βάση, αυτό ισχύει. Αλλά τότε πως εξηγείται ο μικρός αριθμός των εργαζομένων στον γεωργικό τομέα; Η απάντηση θα πρέπει να αναζητηθεί στο πρόσφατο παρελθόν.

Στην Ανατολική Γερμανία (ΛΔΓ) οι αγροτικές επιχειρήσεις δεν ήταν ιδιωτικές. Είχαν οργανωθεί ως κρατικοί «Συνεταιρισμοί Αγροτικής Παραγωγής» (LPG). Τα ίδια μεγέθη διατηρήθηκαν σε πολλές περιπτώσεις ακόμα και μετά την Επανένωση της Γερμανίας. Κατά μέσο όρο μία αγροτική επιχείρηση στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία διαχειρίζεται σήμερα καλλιεργήσιμη έκταση 2.800 στρεμμάτων, ενώ ο αντίστοιχος μέσος όρος στη Γερμανία είναι μόλις 650 στρέμματα.

Λειτουργώντας πλέον με κριτήρια ιδιωτικής οικονομίας, οι επιχειρήσεις αυτές συνεχίζουν να επωφελούνται από τα πλεονακτήματα των μεγάλων παραγωγικών μονάδων: αποτελεσματική χρήση του εργατικού δυναμικού, μεγαλύτερη ισχύς στην αγορά μέσω αγορών μεγάλης κλίμακας και καλύτερη θέση διαπραγμάτευσης όσον αφορά τις πωλήσεις.

Ναυσιπλοΐα και νέες χρήσεις

Δεύτερος σημαντικός οικονομικός κλάδος είναι η ναυπηγική βιομηχανία και ο τομέας των υπηρεσιών που αναπτύσσονται γύρω από τη ναυσιπλοΐα. Σε αυτό συνέβαλαν και οι επενδύσεις μεγάλων δυτικογερμανικών μονάδων, όπως τα ναυπηγεία Meyer από την Κάτω Σαξονία και η Meyer Neptun GmbH, που εστιάζει στην κατασκευή ποταμόπλοιων και άλλων ειδικών σκαφών.

Επιπλέον, το κρατίδιο στις όχθες της Βαλτικής Θάλασσας επωφελείται από την πρόσφατη «Zeitenwende» («ιστορική καμπή») της γερμανικής πολιτικής, που ενισχύει την αμυντική βιομηχανία. Αυτό ευνοεί και τα ναυπηγεία σε πόλεις όπως το Βίσμαρ και το Στραλζούντ, όπου αυτή την εποχή επενδύουν οι Thyssenkrupp Marine Systems και άλλα ναυπηγεία, δημιουργώντας νέες προοπτικές ανάπτυξης και θέσεις εργασίας.

Ισχυρό «χαρτί» ο τουρισμός

Μέχρι το 1990 το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ήταν ένας από τους κύριους ταξιδιωτικούς προορισμούς για τους Ανατολικογερμανούς. Μετά την πτώση του Τείχους άρχισαν να έρχονται και οι Δυτικογερμανοί. Σήμερα το κρατίδιο θεωρείται ο δεύτερος πιο δημοφιλής τουριστικός προορισμός στη Γερμανία.

Βέβαια η γλώσσα της στατιστικής δείχνει ότι είναι λίγοι οι εργαζόμενοι στον τουρισμό. Αυτό οφείλεται αφενός σε επικαλύψεις με άλλες κατηγορίες της στατιστικής (π.χ. «υπηρεσίες») και αφετέρου στο γεγονός ότι στον κλάδο του τουρισμού πολλές θέσεις εργασίας είναι εποχικές, κατά συνέπεια δεν είναι διαθέσιμες καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Σύμφωνα πάντως με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, τουλάχιστον 150.000 θέσεις εργασίας στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα από τον τουρισμό.

Γενικότερα, στην τοπική οικονομία κυριαρχούν οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό, τη χειροτεχνία, τις αγροτικές καλλιέργειες και όχι τα «μεγάλα ονόματα» της γερμανικής βιομηχανίας (αυτοκινητοβιομηχανία, χημικά προϊόντα κ.ά.). Ο μεγαλύτερος εργοδότης είναι το ίδιο το κρατίδιο και οι δημόσιες υπηρεσίες του.

Από τον ιδιωτικό τομέα ξεχωρίζουν οι κλινικές Helios (από τα μεγαλύτερα ιδιωτικά δίκτυα παροχών υγείας με κλινικές στην πρωτεύουσα του κρατιδίου Σβερίν και στο θέρετρο Στραλζούντ), η εταιρεία κρουαζιέρας AIDA Cruises στο λιμάνι του Ροστόκ, καθώς και η Nordex, από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές ανεμογεννητριών παγκοσμίως. Σημαντικοί εργοδότες είναι επίσης οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι (DB) με εγκαταστάσεις συντήρησης και παροχής υπηρεσιών, καθώς και τα μεγάλα λιμάνια του Ροστόκ και του Σάσνιτς.

Το «στοίχημα» της ενέργειας

Το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία θεωρείται σημαντικός ενεργειακός κόμβος. Και αυτό γιατί μέσω της Βαλτικής Θάλασσας εισάγεται μεγάλο μέρος των ορυκτών καυσίμων που καταναλώνονται σε ολόκληρη τη Γερμανία.

Ασφαλώς τα «τέρμιναλ» του φυσικού αερίου κοντά στο Λούμπμιν έχουν χάσει τη σημασία τους από τη στιγμή που έχει διακοπεί η παροχή φυσικού αερίου από τη Ρωσία. Αντ' αυτού, ωστόσο, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία συγκεντρώνεται και υφίσταται επεξεργασία ένα μεγάλο μέρος των γερμανικών εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Όλο και πιο σημαντικές γίνονται και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Τέλος, το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πoμερανία έχει ανακαλύψει και ο όμιλος Schwarz, που διαχειρίζεται τις μεγάλες αλυσίδες εκπτωτικών σούπερ-μάρκετ Lidl και Kaufland. Τον Αύγουστο ο όμιλος ανακοίνωσε ότι θα επενδύσει 5,6 δισεκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή ενός Κέντρου Δεδομένων (data center) νότια του Ροστόκ, ενώ διαθέτει ήδη ένα Κέντρο Δεδομένων στο γειτονικό κρατίδιο του Βρανδεμβούργου.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες

Οι τιμές στην αντλία ανεβαίνουν και μαζί τους η πολιτική «πίεση» στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Το νέο ενεργειακό «σοκ» μεταφέρεται σήμερα στο Δουβλίνο, όπου συνεδριάζει το Eurogroup και ακολουθεί το άτυπο ECOFIN, που ολοκληρώνεται αύριο, με έξι χώρες να πιέζουν την Κομισιόν να εξετάσει τη φορολόγηση των υπερκερδών των πετρελαϊκών εταιρειών.

Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Πορτογαλία και Αυστρία ζητούν από την Επιτροπή να εξετάσει εάν η ενεργειακή κρίση δημιουργεί έκτακτα κέρδη και ποιες δυνατότητες υπάρχουν για τη φορολόγησή τους.

Πιο πιεστικό εμφανίζεται το Βερολίνο. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών ζήτησε συγκεκριμένα μοντέλα για φόρο υπερκερδών το αργότερο έως το ECOFIN του Οκτωβρίου. «Χρειαζόμαστε ένα αισθητό μήνυμα στις αντλίες», τόνισε προσερχόμενος στη συνεδρίαση, βάζοντας στο τραπέζι τόσο πλαφόν στις τιμές όσο και φόρο στα υπερκέρδη.

Η Ισπανία ζητεί πρώτα να διαπιστωθεί εάν πράγματι υπάρχουν έκτακτα κέρδη. Εάν υπάρχουν, «θα πρέπει να προχωρήσουμε και να τα φορολογήσουμε», δήλωσε ο Ισπανός υπουργός, επικαλούμενος την ανάγκη «δίκαιης κατανομής του βάρους».

Η Γαλλία, που δεν συνυπογράφει την πρωτοβουλία των έξι, δηλώνει ανοιχτή στη συζήτηση, αλλά απορρίπτει ενιαία λύση για όλους, επισημαίνοντας ότι οι ενεργειακές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών.

Η Κομισιόν κρατά αποστάσεις από τον φόρο υπερκερδών

Η Κομισιόν κρατά, προς το παρόν, αποστάσεις. «Σε αυτή τη φάση δεν παρουσιάζουμε προτάσεις σε επίπεδο ΕΕ», δήλωσε ο αρμόδιος επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις, παραπέμποντας στις δυνατότητες των κρατών μελών να κινηθούν εθνικά. Άφησε, πάντως, ανοιχτό το τι μπορεί να ακολουθήσει, λέγοντας ότι η Επιτροπή παρακολουθεί τις εξελίξεις και θα αντιδράσει με προτάσεις όπου κρίνεται σκόπιμο.

Το ίδιο δίλημμα φθάνει και στην Αθήνα: με τις τιμές στην αντλία πάνω από τα δύο ευρώ, η κυβέρνηση εξετάζει νέα παράταση της επιδότησης στο diesel, αναμένοντας παράλληλα και την ευρωπαϊκή συζήτηση.

Η «μάχη» για τις τιμές έχει σαφή πολιτική διάσταση. Στη Γερμανία, η κυβέρνηση Μερτς βρίσκεται υπό «πίεση» μετά τις πρόσφατες εκλογικές απώλειες και την άνοδο της Ακροδεξιάς, με την AfD, καθιστώντας μια ορατή ελάφρυνση στην αντλία πολιτικά επείγουσα.

Στη Γαλλία και την Ιταλία, το ενεργειακό κόστος επιστρέφει στην κορυφή της ατζέντας, καθώς οι δύο χώρες πλησιάζουν σε κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις το 2027. Η αγοραστική δύναμη μετατρέπεται έτσι ξανά σε πολιτικό «τεστ» για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Το ζήτημα δεν αναμένεται, πάντως, να κλείσει στο Δουβλίνο. Ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις δήλωσε ότι πιθανότατα θα ζητήσει από την Κομισιόν να επανέλθει με «περαιτέρω σκέψεις» στο ECOFIN του Οκτωβρίου. Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι η παρέμβαση με τη μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές θα ήταν η αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Όλο και πιο ακριβές είναι οι τιμές των καυσίμων στη Γερμανία. Την Τρίτη η αμόλυβδη βενζίνη χαμηλότερης ποιότητας τύπου Ε10 (με 10% αιθανόλη) στοίχιζε 2,30 ευρώ ανά λίτρο κατά μέσο όρο, όπως προκύπτει από την καταμέτρηση της Γερμανικής Λέσχης Αυτοκινήτου ADAC. Πρόκειται για τιμή-ρεκόρ (με αύξηση 1,4 λεπτών μέσα σε 24 ώρες) και μάλιστα για τέταρτη συνεχή φορά στις μετρήσεις της ADAC.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με το πετρέλαιο ντίζελ, το οποίο στοίχιζε την Τρίτη 2,422 ευρώ κατά μέσο όρο (αύξηση 1 λεπτού σε σύγκριση με τη Δευτέρα). Θα συνεχιστούν οι αυξήσεις; Απόλυτη σιγουριά δεν υπάρχει. Το πρωί της Τετάρτης, σύμφωνα με υπολογισμούς του πόρταλ «Tankerkönig», διαφαινόταν νέα άνοδος στην τιμή της βενζίνης, ωστόσο την ίδια στιγμή η τιμή του αργού πετρελαίου φαινόταν να υποχωρεί.

Τι γινόταν πριν τον πόλεμο του Ιράν;

Σε σύγκριση βέβαια με τις τιμές που επικρατούσαν πριν τον πόλεμο του Ιράν, οι αυξήσεις είναι παροιμιώδεις. Μόλις μία ημέρα πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, η τιμή της βενζίνης Ε 10 στη Γερμανία ήταν φθηνότερη κατά 52 λεπτά (κατά μέσο όρο), ενώ το πετρέλαιο ντίζελ ήταν φθηνότερο κατά 68 ολόκληρα λεπτά. Με άλλα λόγια, η διαφορά στην τιμή για ένα γέμισμα του ρεζερβουάρ είναι 26 και 34 ευρώ αντιστοίχως.

Η ανατιμήσεις του αργού πετρελαίου συνήθως «πυροδοτούν» αυξήσεις και στη βενζίνη. Υπάρχουν βέβαια και άλλες σημαντικές παράμετροι, όπως το κόστος μεταφοράς και η παραγωγική ικανότητα των διυλιστηρίων. Συνήθως οι τιμές του πετρελαίου ντίζελ θεωρούνται πιο «ευάλωτες» σε κρίσεις και γι αυτό επί του παρόντος είναι υψηλότερες από τις τιμές της βενζίνης, παρότι η φορολογία τους είναι χαμηλότερη.

Συν τοις άλλοις, υπάρχουν διαφορές στις τιμές ανάλογα με την κάθε γεωγραφική περιοχή της Γερμανίας. Σημαντική είναι και η διακύμανση εντός της ημέρας, με την υψηλότερη τιμή να παρατηρείται λίγο μετά το μεσημέρι και να υποχωρεί κατά κανόνα μέχρι αργά το βράδυ.

Συζήτηση για «ελαφρύνσεις»

Μετά τις τελευταίες ανατιμήσεις, εντείνεται η συζήτηση για πιθανά μέτρα από την πλευρά της πολιτείας. Πρόσφατα ο χριστιανοδημοκράτης (CDU) καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δεσμεύθηκε ότι αυτό θα γίνει, χωρίς ωστόσο να ανακοινώσει συγκεκριμένα μέτρα ελάφρυνσης. Σε κάθε περίπτωση, ο καγκελάριος απορρίπτει την πρόταση για «φόρο στα υπερκέρδη».

Αντιθέτως, οι συγκυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες (SPD) υποστηρίζουν το συγκεκριμένο μέτρο, θεωρώντας ότι έτσι μπορούν να «χρηματοδοτηθούν» οι ελαφρύνσεις για τους καταναλωτές. Επιπλέον, προτείνουν την επιβολή πλαφόν στις τιμές των καυσίμων, όπως συμβαίνει στο Βέλγιο ή στο Λουξεμβούργο. Από την πλευρά της, η υπουργός Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε, από το κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών, δηλώνει αντίθετη στο πλαφόν. Η δική της αντιπρόταση είναι να ενισχύονται οικονομικά συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων μέσα από ένα μηχανισμό άμεσων πληρωμών με εισοδηματικά ή άλλα κριτήρια.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

«Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών ενθαρρύνει τη Γερμανία να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις» είναι ο χαρακτηριστικός τίτλος της γερμανικής οικονομικής επιθέωρησης Handelsblatt στην εκτενή συνέντευξη του Έλληνα επικεφαλής του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, με αφορμή την επίσκεψή του στο Βερολίνο. Ο ίδιος, πάντως, δεν κάνει λόγο για «ενθάρρυνση», αλλά για «έμπνευση» που θα μπορούσε να αντλήσει η Γερμανία από τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στην Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, απαντώντας στο ερώτημα «τι συμβουλή θα έδινε» στον Γερμανό ομόλογό του, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρει: «Συνεργάζομαι πολύ στενά με τον αντικαγκελάριο Λαρς Κλίνγκμπαϊλ. Είναι εξαιρετικός συνάδελφος και δεν χρειάζεται συμβουλές από εμένα. Άλλωστε, δεν λειτουργεί έτσι η πολιτική. [...] Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία στην πολιτική είναι η έμπνευση». Για να συμπληρώσει: «Η Ελλάδα περνούσε μία υπαρξιακή κρίση. Τώρα βρισκόμαστε μπορστά σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά ανεργίας. Επιτυγχάνουμε πρωτογενή πλεονάσματα στον προϋπολογισμό, τα ποσοστά ανάπτυξης της οικονομίας είναι διπλάσια του μέσου όρου στην Ευρωζώνη. Αυτή είναι η έμπνευση που κατά τη γνώμη μου μπορεί να προσφέρει η Ελλάδα: οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να είναι επώδυνες στην αρχή, αλλά αποδίδουν, σε πολιτικό και σε οικονομικό επίπεδο».

Το «πρόβλημα» των ομολόγων

Η συνέντευξη Πιερρακάκη δόθηκε πριν από την άφιξή του στο Βερολίνο. Εξακολουθεί όμως να παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτυπώνει τη συνολική ατζέντα του πρώτου Έλληνα επικεφαλής στο Eurogroup.

Σε ερώτημα για τις συνεχώς αυξανόμενες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων στην Ευρωζώνη, οι οποίες δεν αποκλείεται να εγκυμονούν προβλήματα για τη μελλοντική αναχρηματοδότηση χρέους, η απάντηση είναι η εξής: «Οι αυξημένες αποδόσεις δεν αποτελούν ειδικό πρόβλημα της Ευρωζώνης. Σε όλες τις μεγάλες οικονομίες επιδρούν οι ίδιοι παράγοντες: οι τιμές της ενέργειας, οι αυξανόμενες πληθωριστικές προσδοκίες και η παγκοσμίως υψηλή ζήτηση για κεφάλαια, ιδιαίτερα λόγω των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα θεμελιώδη στοιχεία στην Ευρωζώνη παραμένουν σταθερά. Σε σύγκριση με τις ΗΠΑ ή τη Μεγάλη Βρετανία η αναχρηματοδότηση χρέους γίνεται με χαμηλότερα επιτόκια».

Μήπως οι συνεχώς αυξανόμενες αποδόσεις οδηγούν σε έναν φαύλο κύκλο υψηλών επιτοκίων και διογκούμενου χρέους; «Στην Ευρωζώνη ακολουθούμε μία αντικυκλική (δημοσιονομική) πολιτική», λέει ο Έλληνας επικεφαλής του Eurogroup. «Στις καλές εποχές τα κράτη πρέπει να μειώνουν τα χρέη. ‘Ετσι προκύπτουν περιθώρια για υψηλότερες δαπάνες σε δύσκολες εποχές. Σε αυτά προστίθενται οι εθνικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Κάθε χώρα πρέπει να ενισχύει το δικό της αναπτυξιακό δυναμικό».

Ένωση αποταμιεύσεων και κεφαλαίων

Μεταξύ άλλων, ο Κυριάκος Πιερρακάκης τονίζει την ανάγκη να ολοκληρωθεί η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) στην Ευρώπη και αναγνωρίζει ότι υπάρχουν σημαντικές αντιδράσεις για την υλοποίησή της.

Αλλά, όπως επισημαίνει, «το κόστος του να μην κάνουμε τίποτα είναι υψηλότερο, για όλους, από το κόστος των μεταρρυθμίσεων. Εάν παραμερίσουμε τα εμπόδια στις αγορές κεφαλαίων, τις τράπεζες και την ενέργεια, θα εξασφαλίσουμε ένα σημαντικό μέρισμα. Το 2024 η κεφαλαιοποίηση όλων των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων ανερχόταν στο 73% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκή Ένωσης, ενώ στις ΗΠΑ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 270%».

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Στη Γερμανία βρίσκεται σήμερα ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας, Κυριάκος Πιερρακάκης, πραγματοποιώντας την πρώτη του επίσκεψη στο Βερολίνο με τη νέα του ιδιότητα. Στην ατζέντα του προγράμματός του βρέθηκαν διμερείς συναντήσεις με τον Γερμανό Xριστιανοδημοκράτη καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον αντικαγκελάριο και υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ.

Στο επίκεντρο των επαφών βρίσκονται, σύμφωνα με την πλευρά του επικεφαλής του Eurogroup, οι προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωζώνης και ο καλύτερος δημοσιονομικός συντονισμός μεταξύ των κρατών-μελών. Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθούν ζητήματα περαιτέρω χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης, όπως η εμβάθυνση της Τραπεζικής Ένωσης και η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε πριν από την άφιξή του στο Βερολίνο ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές οικονομικές προκλήσεις και τόνισε πως μόνο μέσα από στενότερο συντονισμό μπορεί να επιστρέψει σε τροχιά ανάπτυξης.

«Οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν»

«Η Ευρώπη χρειάζεται τη Γερμανία και η Γερμανία την Ευρώπη» ανέφερε σε εκδήλωση του Ινστιτούτου Jacques Delors Centre της Hertie School of Governance, στέλνοντας το δικό του μήνυμα προς το Βερολίνο, ενώ ως προς το ελληνικό παράδειγμα είπε ότι αυτό που φάνηκε είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν.Μια έμμεση αναφορά στην ανάγκη μεταρρυθμίσεων και για τη Γερμανία, σε μια περίοδο ψήφισης του δικού της προϋπολογισμού κοινωνικών περικοπών και υψηλών αμυντικών δαπανών. Μια χώρα που παραμένει ατμομηχανή της βιομηχανικής Ευρώπης, όπως είπε.

Η Ελλάδα όπως είπε τα κατάφερε με σκληρές μεταρρυθμίσεις και πλέον η εικόνα είναι διαφορετική: πρωτογενή πλεονάσματα, γρήγορη μείωση του δημόσιου χρέους, πτώση στον δείκτη της ανεργίας.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη λειτουργία των εταιρειών start-up στην Ευρώπη, στην ανάγκη διαρκούς επαφής και επικοινωνίας με άλλους διεθνείς ανταγωνιστές, όπως η Κίνα. Τέλος, όπως είπε, η αμυντική βιομηχανία αποτελεί πεδίο ευκαιριών για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Η αγορά real estate στην Ελλάδα δεν κινείται πλέον με την ενιαία ταχύτητα των προηγούμενων ετών, αλλά διαχωρίζεται καθοριστικά με βάση τη γεωγραφία, την ποιότητα και την κατηγορία του ακινήτου.

Όπως επισημαίνει στην Deutsche Welle o σύμβουλος ακινήτων Φίλιππος Αποστολίδης, «η αγορά πλέον χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: τις μικροεπενδύσεις έως 250.000-300.000 ευρώ, που αφορούν ακίνητα με στόχο την απόδοση μέσω μίσθωσης ή συνδυαστική χρήση, και τα ακίνητα πολύ υψηλής αξίας, άνω των 700.000 ευρώ, που απευθύνονται σε ένα ιδιαίτερα ενεργό κοινό με έμφαση στο lifestyle και την τοποθεσία».

Ο ίδιος τονίζει ότι δεν υπάρχει πλέον μία ενιαία ελληνική αγορά ακινήτων: «Άλλη αγορά είναι η Αθήνα, άλλη η Θεσσαλονίκη, άλλη η Χαλκιδική και άλλο ένα τουριστικό νησί». Σε ορισμένες περιοχές, προσθέτει, η ζήτηση επηρεάζεται από αγοραστές με εισοδήματα από χώρες υψηλότερων αποδοχών. Η επίδραση της αγοράς ξεπερνά πλέον τα όρια του real estate. Όπως τονίζει ο Αποστολίδης, «όταν ένα δυσανάλογο μέρος του εισοδήματος κατευθύνεται στη στέγαση, περιορίζεται η δυνατότητα κατανάλωσης, επένδυσης ή ακόμα και δημιουργίας οικογένειας».

Την ίδια στιγμή, η μεσαία κατηγορία κατοικιών καταγράφει τη μεγαλύτερη επιβράδυνση, ενώ οι διαπραγματεύσεις στα μεταχειρισμένα ιδιωτικά ακίνητα επιστρέφουν σταδιακά. Σημαντικό σημείο τριβής είναι οι προσδοκίες των ιδιοκτητών, με τον Αποστολίδη να υπογραμμίζει πως «το κλειδί στις πωλήσεις έγκειται στην ψυχολογική ωρίμανση των πωλητών, οι οποίοι συχνά αργούν να προσαρμοστούν στα πραγματικά δεδομένα της αγοράς σε σχέση με τους αγοραστές που αποκτούν γρηγορότερα εικόνα».

Γιατί οι τιμές δεν μπορούν να πέσουν

Η έλλειψη νέων κατοικιών συνδέεται άμεσα με το υψηλό κόστος κατασκευής, το οποίο δυσκολεύει την ανάπτυξη νέων έργων. Οι αυστηρότερες ενεργειακές και κατασκευαστικές προδιαγραφές αυξάνουν σημαντικά το κόστος ανάπτυξης νέων κατοικιών.

Η άνοδος του κόστους υλικών και η έλλειψη εργατικού δυναμικού επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση. Όπως εξηγεί ο αρχιτέκτονας Αλέξανδρος Μαββίδης, «όταν το άθροισμα του κόστους γης και οικοδόμησης εξαντλεί την αγοραστική δυνατότητα του μέσου ενδιαφερόμενου, οι εταιρείες αναπτύξεων προτιμούν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη νέων έργων». Η στάση αυτή επηρεάζει την έλλειψη νέων διαμερισμάτων και εμποδίζει την αποκλιμάκωση των τιμών στη νεόδμητη αγορά.

Tα κλειστά ακίνητα δεν επιστρέφουν εύκολα στην αγορά

Η αξιοποίηση των χιλιάδων κλειστών διαμερισμάτων προβάλλεται συχνά ως λύση στη στεγαστική κρίση. Ωστόσο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Όπως επισημαίνει ο Φίλιππος Αποστολίδης, «πολλά από αυτά τα ακίνητα παραμένουν αδρανή λόγω πολυϊδιοκτησίας και περίπλοκων κληρονομικών εκκρεμοτήτων με τρεις, τέσσερις ή πέντε συνιδιοκτήτες».

Εξίσου αποτρεπτικά λειτουργεί και το κόστος ανακαίνισης, εξαιτίας της γενικότερης αύξησης των τιμών στον τομέα των κατασκευών. Όπως αναφέρει ο Αλέξανδρος Μαββίδης, «σε αρκετές περιπτώσεις, ειδικά εκεί όπου οι τιμές πώλησης ακινήτων είναι υψηλές, το κόστος αγοράς και εκσυγχρονισμού ενός παλαιού ακινήτου μπορεί να προσεγγίζει ακόμα και εκείνο ενός νεόδμητου», με αποτέλεσμα να μην είναι οικονομικά συμφέρουσα η όλη διαδικασία και αρκετοί αγοραστές να στρέφονται τελικά σε νεότερες κατασκευές.

Το νέο κύμα ξένων αγοραστών και οι «ψαγμένοι» επενδυτές

Η αυστηροποίηση των όρων της Golden Visa και οι πρόσφατες κυβερνητικές εξαγγελίες, που προβλέπουν αύξηση του φόρου μεταβίβασης στο 15% για αγοραστές από τρίτες χώρες, αναδιαμορφώνουν το τοπίο της ξένης ζήτησης. Σε αυτό το περιβάλλον, το μαζικό κύμα ενδιαφέροντος από χώρες εκτός ΕΕ εμφανίζει τάσεις επιβράδυνσης, ενώ αυξάνεται η παρουσία Ευρωπαίων αγοραστών, κυρίως από τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελβετία.

Πέρα από συνταξιούχους και επενδυτές, αυξάνεται το ενδιαφέρον και από εργαζομένους εξ αποστάσεως και ψηφιακούς νομάδες που επιλέγουν την Ελλάδα ως τόπο εγκατάστασης. Όπως σημειώνει ο Ντιρκ Ράινχαρτ από τη δικηγορική εταιρεία MStR Law, «πρόκειται για ανθρώπους που διατηρούν εισοδήματα από το εξωτερικό, αλλά επιλέγουν να ζουν και να εργάζονται από την Ελλάδα, αξιοποιώντας και τα διαθέσιμα φορολογικά κίνητρα».

«Αυξάνεται ο αριθμός των αγοραστών που στρέφονται στην αγορά ερειπωμένων ή εγκαταλελειμμένων κτισμάτων σε απομακρυσμένους οικισμούς της Πελοποννήσου, της Κρήτης ή των νησιών, με στόχο την ιστορική αποκατάσταση και την ομαλή ένταξή τους στην τοπική ζωή», τονίζει η δικηγόρος Άντα Στρογγυλάκη από την MStR Law. «Βλέπουμε ζευγάρια από τη Γερμανία, την Ελβετία ή τη Βόρεια Ευρώπη να εξασφαλίζουν χρηματοδότηση στη χώρα τους και να επενδύουν στην αποκατάσταση παλαιών κτισμάτων στην ελληνική περιφέρεια», αναφέρει.

Ανέφικτες οι πωλήσεις «μόνο σε Έλληνες»

Παράλληλα, έχουν εμφανιστεί μεμονωμένες πρωτοβουλίες υπέρ της προτεραιότητας σε Έλληνες αγοραστές. «Το ελληνικό κράτος και το ελληνικό δικαιικό σύστημα επιτρέπουν την ελεύθερη πώληση των ακινήτων», σημειώνει ο Νάσος Μιχελής, δικηγόρος της MStR Law, υπογραμμίζοντας ότι αποκλεισμοί βάσει εθνικότητας είναι αντίθετοι τόσο στο ελληνικό Σύνταγμα όσο και στην ευρωπαϊκή έννομη τάξη.

Όπως επισημαίνει, «η πρόσβαση στην αγορά ακινήτων δεν μπορεί να εξαρτάται από την εθνικότητα του ενδιαφερομένου αλλά από τους κανόνες της ίσης μεταχείρισης».

Διεθνή παραδείγματα και μεταρρυθμίσεις

Σχολιάζοντας τις διεθνείς πρακτικές, ο Αλέξανδρος Μαββίδης υπογραμμίζει ότι «μέτρα όπως το πλαφόν στα ενοίκια, όπως εφαρμόστηκαν π.χ. στο Βερολίνο, αποδείχθηκαν αρνητικά για την προσέλκυση επενδύσεων και τη συντήρηση του κτιριακού αποθέματος», επηρεάζοντας την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. «Οποιαδήποτε ενέργεια προς αυτή την κατεύθυνση απαιτεί τεράστια προσοχή και θα πρέπει να γίνεται με λεπτομερή ανάλυση της αγοράς και διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς». Ο ίδιος προτείνει να διερευνηθούν καλές πρακτικές άλλων χωρών σε σχέση με προγράμματα προσιτής και κοινωνικής στέγης. Παράλληλα, η θεσμική απλοποίηση μέσω της πλήρους εφαρμογής της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, της ολοκλήρωσης του Κτηματολογίου και της ταχείας άρσης βαρών κρίνεται απαραίτητη.

Η ελληνική αγορά ακινήτων δεν βρίσκεται πλέον στη φάση της εκρηκτικής ανόδου, αλλά σε μια πιο ώριμη φάση αναπροσαρμογής. Η επόμενη ημέρα θα κριθεί όχι μόνο από τη ζήτηση, αλλά και από την ικανότητα της χώρας να αυξήσει την προσφορά κατοικιών και να εφαρμόσει πολιτικές προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε περιοχής.

Όταν τα φώτα της δημοσιότητας σβήνουν, το κλιματικό τραύμα παραμένει. Τρία χρόνια μετά τον Daniel (Ντάνιελ), από την καθημερινή ανθεκτικότητα έως τον σιωπηλό εκτοπισμό, οι αόρατες συνέπειες της κλιματικής κρίσης εξακολουθούν να είναι εδώ.

Η ζωή μετά την καταστροφή

Στις περιοχές της Ρόδου, της Θεσσαλίας και του Έβρου, η λάσπη από τις πλημμύρες και η στάχτη από τις πυρκαγιές του 2023 έχουν πλέον κατακάτσει. Η πολυμεσική έκθεση «Beyond Destruction» στο Ινστιτούτο Γκαίτε Θεσσαλονίκης στρέφει το βλέμμα στη σιωπηλή περίοδο που ακολουθεί την κρίση.

Οι δημιουργοί της έκθεσης, Ιλίρ Τσούκο και Άνια Τρόλενμπεργκ, ταξίδεψαν στις πληγείσες περιοχές αρκετούς μήνες αργότερα επιλέγοντας συνειδητά να αποφύγουν τη λεγόμενη «ηδονή της καταστροφής». «Θέλαμε να μάθουμε τι συμβαίνει αφού φύγουν οι κάμερες», εξηγούν οι ίδιοι στη Deutsche Welle. Όπως διαπίστωσαν, ο απόηχος της καταστροφής δεν βρισκόταν πια στα συντρίμμια αλλά σε μικρές καθημερινές λεπτομέρειες: «Ένα τέλεια καθαρισμένο σπίτι σε ένα χωριό που είχε βυθιστεί, παιδιά που φοβούνται πλέον κάθε φορά που βρέχει, λουλούδια που φυτρώνουν ξανά σε καμένη γη και ένας μελισσοκόμος που άκουγε χαρούμενος το δυνατό βουητό των μελισσών του», αναφέρουν.

Η αλληλεγγύη ως εργαλείο ανασυγκρότησης

Ο κ. Βαγγέλης που αποτυπώνεται στην έκθεση δεν είναι απλώς ένας κτηνοτρόφος που έχασε 300 πρόβατα. Είναι επίσης ένας άνθρωπος που έσωσε δώδεκα γείτονες και άρχισε αμέσως να αναστηλώνει το κοπάδι του. Διέσχισε τον πλημμυρισμένο δρόμο επανειλημμένα για να μεταφέρει ηλικιωμένους και άρρωστους γείτονες στον πάνω όροφο του σπιτιού του. Ένας καπετάνιος έδεσε ένα λάστιχο ποτίσματος γύρω από τη μέση του για να φτάσει στο σκάφος του και αργότερα βοήθησε στη διάσωση 140 ανθρώπων. Ο κ. Γιώργος δεν στέκεται απλώς σε ένα κατεστραμμένο δάσος, αλλά εργάζεται για την αναγέννησή του, γνωρίζοντας ότι ο ίδιος μπορεί να μην το δει ποτέ πλήρως ανεπτυγμένο.

«Ο κ. Βαγγέλης το έθεσε πολύ όμορφα: μόλις μάθεις να χτίζεις μια ζωή, κουβαλάς αυτή την ικανότητα μέσα σου και μπορείς να ξεκινήσεις ξανά. Για εμάς, η κοινότητα σημαίνει τόσο την έκτακτη αλληλεγγύη τη στιγμή της κρίσης όσο και την πολύ λιγότερο θεαματική εργασία της ανασυγκρότησης», τονίζουν οι δημιουργοί της έκθεσης.

Η κοινωνική διάσταση των φυσικών καταστροφών

Η κλιματική προσαρμογή δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στα τεχνικά μέσα. Όπως λένε οι δημιουργοί της έκθεσης, «η ετοιμότητα δεν αφορά μόνο τις υποδομές, τα συστήματα προειδοποίησης ή την απόκριση έκτακτης ανάγκης», αλλά απαιτεί να ληφθεί υπόψη και «η κοινωνική διάσταση των καταστροφών». Η εμπειρία από τις πληγείσες περιοχές έδειξε ότι οι κρίσεις μπορούν να ενισχύσουν την αλληλεγγύη αλλά και να βαθύνουν τους διχασμούς. Γι’ αυτό θεωρούν κρίσιμο να εξετάζονται οι μακροπρόθεσμες συνέπειες μιας καταστροφής στις κοινότητες και να αξιοποιείται ο χρόνος που μεσολαβεί μέχρι την επόμενη κρίση.

«Ίσως το πιο σημαντικό ερώτημα είναι τι κάνουμε με τον χρόνο ανάμεσα στις καταστροφές», σημειώνουν στη DW. «Αν τον χρησιμοποιούμε για να ξεχάσουμε ή για να μάθουμε και να προετοιμαστούμε».

Οι αόρατοι εκτοπισμένοι της κλιματικής κρίσης

Ωστόσο, η ανθεκτικότητα δεν είναι η μοναδική κατάληξη μιας καταστροφής. Για πολλούς ανθρώπους, η επιστροφή δεν είναι ποτέ πλήρης. Κάποιοι χάνουν όχι μόνο την περιουσία τους αλλά και τη δυνατότητα να παραμείνουν στον τόπο τους. Στην έκθεση «Beyond Destruction», ο Σωτήρης Γιώτας και η Ιουλία Μπακλαβά από τον Βλοχό Θεσσαλίας καταγράφουν την καταστροφή του σπιτιού τους αλλά και την απώλεια των οικογενειακών τους άλμπουμ.

«Πρέπει να μας πουν οι άνθρωποι που γνωρίζουν αν πρέπει να συνεχίζουμε τις ζωές μας εδώ ή να το εγκαταλείψουμε και να φύγουμε», λένε με απόγνωση.

Κλιματικοί πρόσφυγες και εσωτερικός εκτοπισμός

Αυτό ακριβώς το λιγότερο ορατό πρόσωπο της κλιματικής κρίσης επιχειρεί να φωτίσει η ζωγράφος Σμαρώ Τζενανίδου. Η έκθεσή της «Αόρατοι της Γης» παρουσιάστηκε τον περσινό χειμώνα στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης στην Αθήνα και θα ταξιδέψει το 2027 στην Κωνσταντινούπολη.

«Οι Αόρατοι της Γης είναι οι κλιματικοί ή περιβαλλοντικοί μετανάστες και πρόσφυγες», λέει η ίδια στη Deutsche Welle. «Άνθρωποι που χάνουν το σπίτι, την κοινότητα και πολλές φορές την ίδια τους την ταυτότητα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής». Αναγκάζονται να αφήσουν τον τόπο κατοικίας τους και να καταφύγουν σε πιο φιλόξενα και ασφαλή μέρη. Στη Θεσσαλία, μετά τον Daniel, αρκετοί κάτοικοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την ανάγκη προσωρινής ή και μόνιμης μετεγκατάστασης, υπενθυμίζοντας ότι το φαινόμενο δεν αφορά μόνο μακρινές περιοχές του πλανήτη.

Η τέχνη φωτίζει τους αόρατους της κρίσης

«Δεν υπάρχει ακόμα πλαίσιο υποδοχής τους σε τρίτες χώρες. Θέλω να φωτίσω ανθρώπους που ζουν ανάμεσά μας αλλά συχνά κινούνται κάτω από τα ραντάρ μας», τονίζει η Ελληνίδα ζωγράφος. Ο συνεχής βομβαρδισμός εικόνων καταστροφής δημιουργεί μια μορφή «ανοσίας», εκτιμά η ίδια. Η τέχνη και ιδιαίτερα η ζωγραφική έρχονται ως αντίσταση σε αυτό.

«Ένα ζωγραφικό έργο ανακόπτει τον χρόνο της πληροφορίας. Δίνει την ευκαιρία στον θεατή να σταθεί, να σκεφτεί, να νιώσει, να ρωτήσει, να απαντήσει», επισημαίνει. Για την ίδια, η έλλειψη κλιματικής δικαιοσύνης και η ανθρώπινη απληστία απέναντι στη φύση επιταχύνουν την κλιματική αλλαγή και εντείνουν τις καταστροφές.

Η κλιματική κρίση είναι εδώ

«Είδαμε στο Νεπάλ μια ολόκληρη πόλη χτισμένη στην κοίτη του ποταμού. Στην περίπτωση του Daniel που έπληξε τη Θεσσαλία, είδαμε την απόλυτη καταστροφή εκεί όπου η κοίτη γέμισε σπίτια και καταστήματα», επισημαίνει. Στους πίνακές της απεικονίζονται ακραίες κλιματικές συνθήκες, αλλά και το έργο «Μικρές μικρές πράξεις», που υπενθυμίζει τη σημασία των μικρών καθημερινών επιλογών για το περιβάλλον.

Η κλιματική κρίση στην Ευρώπη δεν κατοικεί πλέον στα σενάρια του μέλλοντος. Είναι εδώ, ψηλαφητή, στα άδεια σπίτια, στη λάσπη που στέγνωσε και στους ανθρώπους που έχασαν τον τόπο τους και, μαζί με αυτόν, την ορατότητά τους.

Γερμανία: Έκρηξη στα έτοιμα γεύματα

Η επίμονη ακρίβεια στη Γερμανία φαίνεται πως αλλάζει ριζικά τις διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών. Όλο και περισσότεροι πολίτες επιλέγουν ένα γρήγορο και οικονομικό γεύμα από σούπερ μάρκετ, φούρνους, καφέ, βενζινάδικα ή άλλα καταστήματα λιανικής, αντί να επισκεφθούν ένα εστιατόριο. Η τάση αυτή οδηγεί τη λεγόμενη «γαστρονομία λιανεμπορίου» σε επίπεδα-ρεκόρ, αποτυπώνοντας τη μετατόπιση των καταναλωτών προς πιο προσιτές λύσεις έτοιμου φαγητού εκτός σπιτιού.

Ρεκόρ τζίρου για το φαγητό στο λιανεμπόριο

Σύμφωνα με έκθεση του γερμανικού ερευνητικού ινστιτούτου εμπορίου EHI Retail Institute, οι επιχειρήσεις του κλάδου κατέγραψαν το 2025 κύκλο εργασιών περίπου 13,3 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 7,1% σε σχέση με πρόπερσι. Συγκριτικά με το 2019 ο τζίρος έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 33%. Για το 2026 οι επιχειρήσεις εκτιμούν ότι η ανοδική πορεία θα συνεχιστεί.

Γιατί οι καταναλωτές αποφεύγουν τα εστιατόρια

Η συνεχής αύξηση των τιμών τα τελευταία χρόνια έχει κάνει πολλούς Γερμανούς πιο προσεκτικούς στις δαπάνες τους. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που συνοδεύει την έκθεση, το 72% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η έξοδος σε εστιατόριο έχει γίνει πλέον υπερβολικά ακριβή, ενώ το 38% δήλωσε ότι στην αρχή του χρόνου έτρωγε έξω λιγότερο συχνά από ό,τι το 2024.

Για πολλούς καταναλωτές, ένα ζεστό γεύμα από το σούπερ μάρκετ ή το συνοικιακό σνακ μπαρ αποτελεί τη χρυσή τομή: προσφέρει ευκολία, εξοικονόμηση χρόνου και σαφώς χαμηλότερο κόστος σε σύγκριση με την παραδοσιακή εστίαση.

Τα προϊόντα που οδηγούν την ανάπτυξη

Οι μεγαλύτερες πωλήσεις στη Γερμανία προέρχονται από κλασικές και οικονομικές επιλογές, όπως μπιφτέκια, λουκάνικο με σάλτσα κάρι, σνίτσελ ή σάντουιτς. Το μεσημεριανό γεύμα και τα προϊόντα take away αποτελούν πλέον βασικό πυλώνα ανάπτυξης για τις επιχειρήσεις του κλάδου.

Από τα hot dog έως τα ρομπότ μαγειρικής

Οι μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου επενδύουν συνεχώς σε νέες υπηρεσίες εστίασης. Η IKEA πούλησε περίπου 20 εκατομμύρια hot dog στα γερμανικά καταστήματά της τους τελευταίους 12 μήνες, ενώ η μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ Rewe διαθέτει ήδη σημεία αυτοεξυπηρέτησης με ζεστά γεύματα σε 100 καταστήματα. Παράλληλα, επεκτείνονται οι σαλάτες self service, τα ασιατικά γεύματα, τα food trucks ακόμα και οι δοκιμές με ρομπότ μαγειρικής.

Η τάση είναι σαφής: όσο η ακρίβεια πιέζει τα γερμανικά νοικοκυριά, τα γρήγορα, οικονομικά και εύκολα γεύματα θα κερδίζουν έδαφος.

Πηγή: tagesschau.de

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Από τη Μαδρίτη και το Ζάγκρεμπ έως την Αθήνα, οι ευρωπαϊκές πόλεις αναζητούν τρόπους αντιμετώπισης μιας κοινής «πίεσης»: Όλο και περισσότερα νοικοκυριά δυσκολεύονται να βρουν κατοικία σε προσιτή τιμή, την ώρα που μέρος του στεγαστικού αποθέματος κατευθύνεται σε βραχυχρόνιες μισθώσεις και δεύτερες κατοικίες ή παραμένει κενό.

Ύστερα από την περυσινή δέσμευση της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για αντιμετώπιση του προβλήματος και μετά από μήνες διαβουλεύσεων με εθνικές και τοπικές αρχές, αλλά και εκπροσώπους του τουριστικού κλάδου, η Κομισιόν παρουσίασε χθες νομοθετική πρωτοβουλία για την προσιτή στέγη (Affordable Housing Act).

«Όχι» σε πλαφόν για το Airbnb

Η πρόταση δεν επιβάλλει ενιαίο ευρωπαϊκό πλαφόν στα Airbnb, ούτε απαγορεύει την αγορά δεύτερης κατοικίας. Δίνει, όμως, στις εθνικές και τοπικές αρχές κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για να επιβάλλουν περιορισμούς σε περιοχές με στεγαστική «πίεση», εφόσον διαθέτουν σχετική αρμοδιότητα βάσει του εθνικού δικαίου.

Τα προβλήματα στις ευρωπαϊκές πόλεις είναι παρόμοια, αλλά όχι ίδια για όλους. Σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν, στο κέντρο της Μαδρίτης αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις για κάθε 100 κατοικίες στη μακροχρόνια αγορά, ενώ στο Ζάγκρεμπ πάνω από το 19% των κατοικιών είναι κενές.

Οι πόλεις έχουν ήδη πειραματιστεί με διαφορετικές λύσεις, από όρια στον αριθμό ημερών βραχυχρόνιας μίσθωσης μέχρι περιορισμούς στη μετατροπή κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα.

Το πρόβλημα για πολλές τοπικές αρχές ήταν μέχρι σήμερα η νομική αβεβαιότητα: οι περιορισμοί πρέπει να συμβιβάζονται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες της εσωτερικής αγοράς και συχνά δοκιμάζονται στα δικαστήρια.

Ο νέος Κανονισμός επιχειρεί να προσφέρει ακριβώς αυτή τη νομική «ασπίδα». Μια τοπική αρχή θα μπορεί, για παράδειγμα, να περιορίσει βραχυχρόνιες μισθώσεις, εφόσον αποδεικνύει ότι έχουν επιβαρύνει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών επί τουλάχιστον τρία χρόνια. Τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα και αναλογικά και μπορούν να αφορούν ακόμη και συγκεκριμένη συνοικία, αντί για ολόκληρη πόλη.

Η νομοθετική πρόταση καλύπτει, παράλληλα, υπό προϋποθέσεις, και κατοικίες που δεν χρησιμοποιούνται ως κύρια, συμπεριλαμβανομένων δεύτερων κατοικιών και ακινήτων, που παραμένουν κενά.

Η ιδιαιτερότητα της Αθήνας

Στην Αθήνα καταγράφονται 117.137 κενές κατοικίες, που αντιστοιχούν στο 26,8% του συνολικού στεγαστικού αποθέματος - περισσότερο από μία στις τέσσερις κατοικίες.

Παράλληλα, έχουν «παγώσει» νέες εγγραφές ακινήτων για βραχυχρόνια μίσθωση στα τρία πρώτα δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας, όπου η συγκέντρωση τουριστικών καταλυμάτων και η πίεση στη μακροχρόνια κατοικία είναι εντονότερες.

Οι υφιστάμενοι αυτοί περιορισμοί δεν επηρεάζονται άμεσα από τη νέα νομοθεσία. Δημιουργείται, όμως, κοινή ευρωπαϊκή βάση πάνω στην οποία πόλεις, όπως η Αθήνα, μπορούν να στηρίξουν νέες, στοχευμένες παρεμβάσεις. Με την προϋπόθεση ότι αποδεικνύεται πραγματική στεγαστική πίεση και ότι το μέτρο που επιλέγεται είναι αναγκαίο και αναλογικό.

Γιατί οι Κινέζοι κινούνται πιο γρήγορα

Η παγκόσμια κούρσα της ηλεκτροκίνησης έχει πλέον ξεκάθαρο πρωταγωνιστή. Η Κίνα δεν είναι μόνο η μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικών οχημάτων στον κόσμο, αλλά και η χώρα που καθορίζει όλο και περισσότερο τους όρους του ανταγωνισμού για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Οι κινεζικές εταιρείες, όπως BYD, Geely, NIO, XPeng και Li Auto, αναπτύσσουν νέα μοντέλα ταχύτερα από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους, ενώ ο έντονος ανταγωνισμός στην εγχώρια αγορά τις ωθεί να καινοτομούν διαρκώς.

Πώς μειώνουν το κόστος παραγωγής

Σημαντικό πλεονέκτημα της Κίνας αποτελεί η εκτεταμένη αυτοματοποίηση της παραγωγής. Τα λεγόμενα «Dark Factories», με υψηλό βαθμό ρομποτικής λειτουργίας, επιτρέπουν τη μείωση του κόστους και την αύξηση της παραγωγικότητας. Παράλληλα, οι κινεζικές επιχειρήσεις επωφελούνται από τεράστιες οικονομίες κλίμακας, προσφέροντας ηλεκτρικά αυτοκίνητα με ανταγωνιστικές τιμές χωρίς να υστερούν σε τεχνολογικό εξοπλισμό.

Το στρατηγικό πλεονέκτημα των μπαταριών

Η Κίνα έχει επενδύσει συστηματικά στην παραγωγή μπαταριών που αποτελούν το ακριβότερο τμήμα ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου. Η ισχυρή παρουσία κινεζικών εταιρειών στην αλυσίδα εφοδιασμού δίνει στρατηγικό πλεονέκτημα στους κατασκευαστές της χώρας και ενισχύει τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους. Ταυτόχρονα, νέες τεχνολογίες φόρτισης υπόσχονται ακόμη μεγαλύτερη υπεροχή τα επόμενα χρόνια, επιταχύνοντας περαιτέρω το τεχνολογικό προβάδισμα των κινεζικών ομίλων.

Τα ατού των Ευρωπαίων κατασκευαστών

Παρά τη δυναμική άνοδο των κινεζικών εταιρειών, οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Μάρκες όπως η BMW, η Mercedes-Benz, η Audi και η Volkswagen διατηρούν σε μεγάλο βαθμό τα πρωτεία στην ποιότητα κατασκευής, στην ασφάλεια, στην οδική συμπεριφορά και στην κατασκευή premium οχημάτων.

Παράλληλα, διαθέτουν εκτεταμένα δίκτυα πωλήσεων, εξυπηρέτησης και ανταλλακτικών σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς και ισχυρή σχέση εμπιστοσύνης με τους καταναλωτές. Σύμφωνα με ειδικούς της αυτοκινητοβιομηχανίας, οι κινεζικές μάρκες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο, ωστόσο οι γερμανικές εταιρείες εξακολουθούν να αποτελούν σημείο αναφοράς σε τομείς όπως η αξιοπιστία, η μηχανολογική τελειότητα και η φήμη του brand, ιδιαίτερα στις μεσαίες και πολυτελείς κατηγορίες.

Η γερμανική απάντηση στην κινεζική πρόκληση

Οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές γνωρίζουν ότι η πρόκληση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με το κύρος των ιστορικών τους σημάτων. Η Volkswagen αναφέρει ότι χάρη στις πιο ευέλικτες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και ανάπτυξης προϊόντων στην Κίνα,το κέντρο ανάπτυξης του γερμανικού κατασκευαστή στο Χεφέι είναι έως και 30% ταχύτερο και 40% πιο αποδοτικό οικονομικά από τα παραδοσιακά κέντρα εξέλιξης του ομίλου.

Παράλληλα, οι γερμανικοί όμιλοι επενδύουν σε νέες πλατφόρμες, λογισμικά και συνεργασίες με κινεζικές εταιρείες, επιδιώκοντας να επιταχύνουν τους ρυθμούς ανάπτυξης και να μειώσουν το κόστος.

Οι εξαγωγές που αλλάζουν την αγορά

Η κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία δεν περιορίζεται πλέον στην εγχώρια αγορά. Όλο και περισσότερες εταιρείες στρέφονται στην Ευρώπη,επενδύοντας σε δίκτυα διανομής, παραγωγικές μονάδες και νέα μοντέλα προσαρμοσμένα στις ανάγκες των Ευρωπαίων οδηγών. Σύμφωνα με την ειδικό στην αυτοκινητοβιομηχανία Μπεατρίξ Κάιμ, οι κινεζικές μάρκες αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά το μερίδιό τους στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό σε όλες σχεδόν τις κατηγορίες οχημάτων.

Πηγή: zdfheute, Reuters, dpa

Σήμερα το πρωί ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών (SPD), Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, καταθέτει στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027. Οι δαπάνες του νέου προϋπολογισμού ανέρχονται σε 555,4 δισεκατομμύρια ευρώ και είναι ελαφρά αυξημένες σε σχέση με το τρέχον έτος.

Ο νέος δανεισμός αυξάνεται στα 118,7 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 98 δισ. για το 2026. Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνονται τα δάνεια για τα Ειδικά Ταμεία που αφορούν τις Υποδομές και την Άμυνα. Εάν συνυπολογιστούν και αυτά, ο δανεισμός του γερμανικού Δημοσίου για το 2027 πλησιάζει τα 200 δισ. ευρώ.

Τα διαδικαστικά του προϋπολογισμού

Η ομιλία του υπουργού Οικονομικών στην Μπούντεσταγκ εγκαινιάζει μία ολόκληρη εβδομάδα κρίσιμων διαβουλεύσεων. Μέχρι την Παρασκευή οι βουλευτές θα συζητήσουν αναλυτικά τις δαπάνες του κάθε υπουργείου, όπως αυτές προβλέπονται στο προσχέδιο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Την Τετάρτη αναμένεται με ενδιαφέρον η ομιλία του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Θα ακολουθήσουν περαιτέρω διαβουλεύσεις, ενώ η ψήφιση του προϋπολογισμού αναμένεται τον Δεκέμβριο.

«Καμπανάκι» από οίκους αξιολόγησης

Πριν καν αρχίσει η συζήτηση στη Βουλή, οίκοι αξιολόγησης σε Ευρώπη και Αμερική προειδοποιούν το Βερολίνο ότι η διόγκωση του χρέους προκαλεί σημαντική αύξηση στα τοκοχρεολύσια, δηλαδή στο κόστος για την αναχρηματοδότηση του χρέους. «Παρότι η Γερμανία εξακολουθεί να επωφελείται από σχετικά ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης, η εξυπηρέτηση του χρέους επιβαρύνεται από τα υψηλότερα επιτόκια και την αύξηση του νέου δανεισμού» επισημαίνει στην κυριακάτικη έκδοση της εφημερίδας Die Welt η Μαγκορζάτα Βέγκνερ, αναλύτρια του οίκου Fitch με ειδίκευση στη Γερμανία.

Από την πλευρά του ο Γιούλιαν Τσίμερμαν, αναλυτής του ευρωπαϊκού οίκου Scope, προειδοποιεί ότι «όταν αυξάνεται το κομμάτι του προϋπολογισμού για την εξυπηρέτηση του χρέους, μειώνονται τα κονδύλια που μπορούν να διατεθούν για άλλες πολιτικές προτεραιότητες. Έτσι εντείνεται η πίεση για σταθεροποίηση των δημοσίων οικονομικών και μακροχρόνια απομείωση των ελλειμμάτων».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Όλη η χώρα, αλλά και η Ευρώπη παρακολουθούν με μεγάλη ανυπομονησία τις αυριανές εκλογές στο ανατολικό γερμανικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αναμενόμενη σημαντική άνοδο της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), ενός κόμματος του οποίου το παράρτημα της Σαξονίας-Άνχαλτ χαρακτηρίζεται από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος ως «επιβεβαιωμένα δεξιό εξτρεμιστικό».

Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, η AfD φαντάζει ως ο σίγουρος νικητής των εκλογών. Στις τελευταίες εκλογές του 2021, η AfD κέρδισε περίπου το 20% των ψήφων και έκτοτε είναι το ισχυρότερο κόμμα της αντιπολίτευσης. Το κρατίδιο κυβερνάται από έναν συνασπισμό των Χριστιανοδημοκρατών, Σοσιαλδημοκρατών και Φιλελευθέρων (CDU, SPD και FDP), με τον Σβεν Σούλτσε (CDU) ως πρωθυπουργό. Αυτό δύσκολα θα επαναληφθεί.

Πού βρίσκεται το κρατίδιο;

Στην προεκλογική της εκστρατεία, η AfD εστίασε στο γεγονός ότι η Σαξονία-Άνχαλτ υστερεί: κοινωνικά και οικονομικά. Το ποσοστό ανεργίας στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο. Παράλληλα, το μέσο εισόδημα για τους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης είναι χαμηλότερο από ό,τι στη Γερμανία στο σύνολό της.

Από τους περίπου 2,1 εκατομμύρια κατοίκους της Σαξονίας-Άνχαλτ, σχεδόν 800.000 απασχολούνται και υπόκεινται σε εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Η χημική βιομηχανία είναι παραδοσιακά ένας από τους σημαντικότερους εργοδότες και ένας από τους τομείς με την υψηλότερη προστιθέμενη αξία, ιδιαίτερα στο λεγόμενο «Χημικό Τρίγωνο» γύρω από τις πόλεις Λόινα, Μέρσεμπουργκ και Μπίτερφελντ-Βόλφεν. Οι μηχανολογικές και εργοστασιακές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των προμηθευτών της αυτοκινητοβιομηχανίας που αντιμετωπίζει δυσκολίες, διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στον μεταποιητικό τομέα. Ο τομέας του εμπορίου, των μεταφορών και της φιλοξενίας αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο όλων των θέσεων εργασίας, πολλές από τις οποίες αφορούν τον τουρισμό. Τα βουνά Χαρτς, οι πόλεις Βίτενμπεργκ και Άισλεμπεν του Λούθηρου, και το Κβέντλινμπουργκ με το Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, είναι πόλοι έλξης σε αυτόν τον τομέα.

Η ανάπτυξη πιο αργή από τον εθνικό μέσο όρο

Το μόνιμο παράπονο ότι τα ανατολικά γερμανικά κρατίδια δεν είναι ακόμη στο ίδιο επίπεδο με τα «παλαιά» δυτικά κρατίδια φαίνεται να βρίσκει απήχηση στους ψηφοφόρους. Η AfD μπορεί έτσι να βασιστεί σε ευρεία υποστήριξη, ιδίως μεταξύ των νέων ψηφοφόρων.

Ένα συνηθισμένο ζήτημα κριτικής είναι ότι οι συντάξεις είναι χαμηλότερες από ό,τι στη Δύση, κάτι που δεν ισχύει πλέον. Είναι αλήθεια, ωστόσο, ότι το ποσοστό των συνταξιούχων στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι κάπως υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο. Πολλοί συνταξιούχοι στην Ανατολή λαμβάνουν επίσης μόνο την κρατική σύνταξη, ενώ πολλοί στη Δύση έχουν επίσης εταιρικές συντάξεις ή εισόδημα από ιδιωτικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις. Εν μέρει λόγω του υψηλότερου ποσοστού συνταξιούχων, η κατά κεφαλήν οικονομική παραγωγή στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι από τις χαμηλότερες στη Γερμανία, φτάνοντας μόνο τα τρία τέταρτα του εθνικού μέσου όρου. Επιπλέον, η οικονομία του κρατιδίου έχει γενικά αναπτυχθεί πιο αργά από ό,τι στη Γερμανία συνολικά τα τελευταία χρόνια.

Φταίνε οι ξένοι;

Η AfD κινδυνολογεί επίσης για υπερβολικό αριθμό ξένων στη Σαξονία-Άνχαλτ και φαίνεται να βρίσκει επιτυχία. Και αυτό παρά το γεγονός ότι, σε σύγκριση με άλλα γερμανικά κρατίδια, σχετικά λίγοι μη Γερμανοί ζουν εκεί. Παρόλο που η Σαξονία-Άνχαλτ είναι ένα από τα οικονομικά ασθενέστερα γερμανικά κρατίδια, έχει αυξήσει τον πληθυσμό της τα τελευταία χρόνια, όπως δείχνουν τα στοιχεία για τη μετανάστευση: Από το 2016, περισσότεροι μη Γερμανοί έχουν μετακομίσει σταθερά στη Σαξονία-Άνχαλτ από όσους έχουν φύγει. Το μεταναστευτικό ισοζύγιο ήταν επίσης θετικό για τους Γερμανούς πολίτες τα τελευταία έξι χρόνια.

Στο τέλος του 2025, το ποσοστό των αλλοδαπών στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν περίπου 9%, μόνο το μισό από αυτό της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, του πιο πυκνοκατοικημένου κρατιδίου της Γερμανίας. Ο ισχυρισμός ότι «οι αλλοδαποί αποτελούν βάρος για τους φορολογούμενους» είναι επίσης ανακριβής. Το ποσοστό των αλλοδαπών που ενδεχομένως λαμβάνουν κοινωνικά επιδόματα, όπως η αποκαλούμενη βασική στήριξη εισοδήματος, είναι χαμηλό στη Σαξονία-Άνχαλτ σε σύγκριση με την υπόλοιπη Γερμανία.

Όσο κι αν η πολιτική και οικονομική πραγματικότητα συχνά αποκλίνει από την καταστροφική εικόνα που σκιαγραφούν τα εξτρεμιστικά κόμματα, και ιδιαίτερα η AfD, ένα πράγμα φαίνεται σίγουρο: η τάση προς τα ριζοσπαστικά κόμματα εδραιώνεται. Σε αυτή τη διαδικασία, τα δύο πρώην μεγάλα κόμματα, η CDU και το SPD, χάνουν όλο και περισσότερο έδαφος. Η CDU/CSU θεωρείται πλέον λαϊκό κόμμα μόνο σε περιορισμένο βαθμό. Το SPD περιορίζεται σε μονοψήφια νούμερα και, ως εκ τούτου, κινδυνεύει να ανησυχεί για την είσοδό του σε ένα ή περισσότερα κοινοβούλια στο μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Όλο και πιο αισθητές γίνονται στις χρηματαγορές οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν. Οι δυσχέρειες στη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προκαλούν νέες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Παράλληλα, πληθαίνουν οι νουθεσίες προς τις κεντρικές τράπεζες για να παρέμβουν, αυξάνοντας τα επιτόκια. Τα σενάρια για αύξηση των επιτοκίων ανεβάζουν όμως και τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.

Στις ΗΠΑ η απόδοση του 30ετούς κρατικού ομολόγου έχει φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 25 ετών. Όπως παρατηρεί η DWS, θυγατρική διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της γερμανικής τράπεζας Deutsche Bank, «οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων μακράς διάρκειας έχουν επανέλθει πλέον στα επίπεδα που γνωρίζαμε την εποχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης».

Η Γερμανία δεν αποτελεί εξαίρεση. Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου (που θεωρείται «πυξίδα» για το κόστος δανεισμού σε όλες τις χώρες) έχει «σκαρφαλώσει» στο 3,25% για το γερμανικό Δημόσιο, δηλαδή στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 15 ετών.

Νέα κρίση χρέους προ των πυλών;

«Μέχρι στιγμής οι αυξανόμενες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων δεν αποτελούν ένδειξη για επικείμενη κρίση χρέους» εκτιμά ο Έικο Σίβερτ, αναλυτής του οίκου Scope με ειδίκευση στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, συμπληρώνει, οι αποδόσεις αυτές αντανακλούν και τους ενδοιασμούς των επενδυτών για τα συνεχώς αυξανόμενα ελλείμματα στον κρατικό προϋπολογισμό των πλούσιων βιομηχανικών χωρών.

Εξαιρετικά αβέβαιη παραμένει η κατάσταση στις ΗΠΑ. Πρόσφατα το αμερικανικό χρέος ξεπέρασε το όριο των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις τις τράπεζας Metzler το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αναγκάζεται να δαπανήσει κάθε μήνα περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο και μόνο για να αποπληρώσει τα τοκοχρεολύσια.

Βέβαια οι ΗΠΑ παραμένουν λίγο πιο προστατευμένες απέναντι σε μία πιθανή κρίση, καθώς διαθέτουν το μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο. Αν όμως ξεσπάσει νέα κρίση χρέους στην Αμερική, είναι βέβαιο ότι θα συμπαρασύρει τις διεθνείς αγορές. Και τη Γερμανία.

Σε μία προσπάθεια να μειώσει το κόστος δανεισμού, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε εξαγγείλει πρόσφατα ότι θα αγοράσει αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Τα αποτελέσματα ήταν μάλλον περιορισμένης διάρκειας.

Η κατάσταση σε Γερμανία και Ευρώπη

Ο κρατικός δανεισμός της Γερμανίας είναι πολύ χαμηλότερος από τον αντίστοιχο στις ΗΠΑ. Το δημόσιο χρέος του Βερολίνου δεν ξεπερνά το 63,5% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Η Γερμανία, η Ολλανδία και οι χώρες του Βορρά θεωρούνται σχετικά ασφαλή επενδυτικά καταφύγια, σύμφωνα με τον Έικο Σίβερτ του οίκου Scope. Αντιθέτως, «χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, βρίσκονται υπό εντατική παρατήρηση».

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι ρόδινα στη Γερμανία, ιδιαίτερα μετά τη συνεχή αύξηση των κρατικών δαπανών για τις υποδομές και την Άμυνα, που προκαλούν νέα διόγκωση του δημοσίου χρέους.

Οι κλυδωνισμοί στην αγορά ομολόγων προκαλούν «πονοκέφαλο» και στα χρηματιστήρια. Όσοι έχουν επενδύσει σε αμοιβαία κεφάλαια που αντανακλούν πιστά την απόδοση ενός χρηματιστηριακού δείκτη, βλέπουν τις συνέπειες στο χαρτοφυλάκιό τους. Αντιθέτως, φαίνονται κερδισμένοι όσοι έχουν τοποθετήσει χρήματα σε χρυσό, που θεωρείται ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο και φαίνεται να ανακάμπτει από την απότομη πτώση των τελευταίων μηνών.

Κινδυνεύει το γερμανικό AAΑ;

Κορυφαίοι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η διόγκωση του δημοσίου χρέους στη Γερμανία αποτελεί κίνδυνο για την πιστοληπτική ικανότητα. Μέχρι στιγμής η άριστη αξιολόγηση ΑΑΑ υποδηλώνει ότι για τη Γερμανία είναι ελάχιστες οι πιθανότητες να μην μπορεί να εξυπηρετήσει το χρέος της. Αν όμως την υποβαθμίσουν οι οίκοι αξιολόγησης, το κόστος αναχρηματοδότησης θα αυξηθεί. Κατά συνέπεια, θα μειωθούν τα διαθέσιμα κονδύλια για κρατικές επενδύσεις και κοινωνικές δαπάνες.

Ακόμη δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο, πάντως. Τόσο οι τρεις αμερικανικοί οίκοι αξιολόγησης (S&P, Moody's, Fitch), όσο και ο ευρωπαϊκός οίκος Scope διατηρούν το ΑΑΑ. Όπως τονίζει ο αναλυτής της Scope, Γιούλιαν Τσίμερμαν, «η Γερμανία διαθέτει ακόμη σημαντικά δημοσιονομικά αποθέματα...»

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Η Ισπανία ζήτησε τη συνδρομή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) για τη διαχείριση μεταναστών που πέρασαν στη Θέουτα τον περασμένο μήνα και εξακολουθούν να παραμένουν στο ισπανικό έδαφος της Βόρειας Αφρικής.

Ο Ισπανός υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, απέστειλε σχετικό αίτημα προς την Μπεάτε Γκμίντερ, γενική διευθύντρια Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας βοήθεια για τη διαδικασία ελέγχου και καταγραφής των μεταναστών στη Θέουτα.

Η Μαδρίτη ζήτησε επίσης την αποστολή δέκα επιπλέον στελεχών της Frontex για να συνδράμουν στις διαδικασίες ταυτοποίησης.

Η Frontex είναι ο οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος.

Γιατί η Ισπανία ζητά βοήθεια;

Περισσότεροι από 70.000 μετανάστες πέρασαν παράτυπα από το Μαρόκο στη Θέουτα στα τέλη Ιουλίου. Το γεγονός προκάλεσε σοβαρή μεταναστευτική κρίση στην ΕΕ και πυροδότησε έντονη κριτική προς την αριστερή κυβέρνηση της Ισπανίας.

Αν και η πλειονότητα των ανθρώπων επέστρεψε γρήγορα στο Μαρόκο, τουλάχιστον 5.000 μετανάστες εξακολουθούν να παραμένουν στη Θέουτα, μια ισπανική πόλη με περίπου 80.000 κατοίκους.

Η Μαδρίτη δεν μπορεί να προχωρήσει άμεσα στην απέλασή τους, καθώς η μαζική επιστροφή χωρίς ατομική εξέταση κάθε υπόθεσης απαγορεύεται τόσο από το διεθνές δίκαιο όσο και από αποφάσεις των ισπανικών δικαστηρίων.

Αυξανόμενη ένταση στη Θέουτα

Ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων της Θέουτα αντιδρά στην παραμονή των μεταναστών και έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά του μέσω διαδηλώσεων, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις εξελίχθηκαν σε επεισόδια βίας.

Η ισπανική κυβέρνηση έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο μεταφοράς των μεταναστών στην ηπειρωτική Ισπανία, καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε περαιτέρω πολιτικές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, αλλά και από ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Πολλοί μετανάστες έχουν κατασκηνώσει στην παραλία Τραμπολίν, όπου ορισμένες σκηνές δέχθηκαν επιθέσεις και πυρπολήθηκαν εν μέσω της αυξανόμενης κοινωνικής έντασης.

Την Πέμπτη σημειώθηκαν νέα βίαια επεισόδια: δώδεκα μετανάστες συνελήφθησαν, αφού λιθοβόλησαν στρατιωτικό όχημα, τραυματίζοντας έναν στρατιώτη και άλλους μετανάστες. Η ισπανική εφημερίδα El País ανέφερε ότι έντεκα από αυτούς απελάθηκαν από τη Θέουτα, επικαλούμενη πηγές του κεντρικού δικαστηρίου της πόλης.

Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη

Οι επιχειρήσεις διάσωσης συνεχίζονται για τέταρτη ημέρα. Μαζί με τα θύματα στο Θιβέτ, ο συνολικός απολογισμός φτάνει τους 633 νεκρούς και σχεδόν 3.000 αγνοουμένους.

Στην επαρχία Νουακότ, τα ελικόπτερα άρχισαν και πάλι να επιχειρούν το Σάββατο, μετά την προσωρινή διακοπή των πτήσεων λόγω κακοκαιρίας. Μεταφέρουν τρόφιμα, ρούχα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης στις πληγείσες περιοχές και επιστρέφουν με επιζώντες. Πάνω από 3.700 άνθρωποι έχουν διασωθεί μέχρι στιγμής στο Νεπάλ.

Δύσκολη η πρόσβαση σε πολλές περιοχές

Πολλοί φτάνουν στα κέντρα υποδοχής που έχουν στηθεί έχοντας μαζί τους μόνο τα ρούχα που φορούν. Στο Κατμαντού, συγγενείς αναζητούν απεγνωσμένα πληροφορίες για τους αγνοουμένους.

Οι τοίχοι του κεντρικού κρατικού νοσοκομείου έχουν γεμίσει με φωτογραφίες και στοιχεία ανθρώπων των οποίων η τύχη αγνοείται. Σε κοντινό σημείο, οι αρχές έχουν αναρτήσει φωτογραφίες μη αναγνωρισμένων νεκρών, με την ελπίδα ότι θα αναγνωριστούν από συγγενείς ή φίλους.

Η οργάνωση Save the Children έχει ήδη ξεκινήσει τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας. Η πρόσβαση σε πολλές κοινότητες παραμένει, ωστόσο, εξαιρετικά δύσκολη εξαιτίας πολλών μεταφορορικών οδών, που έχουν αποκλειστεί.

Τη βαθιά του θλίψη για τα θύματα και τους πληγέντες εξέφρασε και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σε μήνυμά του προς τον πρωθυπουργό του Νεπάλ, Μπαλέντρα Σαχ.

Πηγές: dlf, dpa, reuters

Το ξηρό καλοκαίρι που βιώνει φέτος η Γερμανία έχει οδηγήσει στην εκδήλωση πολλών δασικών πυρκαγιών. Ωστόσο, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Γεωργίας και Τροφίμων (BLE) που επικαλείται ο γερμανικός ασφαλιστικός κολοσσός Allianz, οι περισσότερες δασικές πυρκαγιές στη Γερμανία δεν ξεκινούν από φυσικά αίτια, αλλά από ανθρώπινη δραστηριότητα.

Μόλις το 3% των δασικών πυρκαγιών προκαλείται από κεραυνούς ή άλλους φυσικούς παράγοντες. Στις περιπτώσεις όπου η αιτία μπορεί να εξακριβωθεί, σχεδόν το 95% των πυρκαγιών συνδέεται με ανθρώπινες ενέργειες.

«Η κλιματική αλλαγή δεν ανάβει τη σπίθα, αλλά συσσωρεύει εύφλεκτη ύλη. Έτσι, όταν ξεσπάσει μια φωτιά, εξαπλώνεται ταχύτερα και με μεγαλύτερη ένταση», τονίζει ο επικεφαλής αγροτικής ασφάλισης στην Allianz, Αλεξάντερ Λίριχ.

Δασικές πυρκαγιές: Το ανθρώπινο λάθος κοστίζει

Τα στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι στο 27% των περιστατικών η φωτιά προκλήθηκε από αμέλεια, ενώ στο 19% από πρόθεση. Ανάμεσα στις συχνότερες αιτίες συγκαταλέγονται τα αναμμένα τσιγάρα, τα υπαίθρια μπάρμπεκιου, οι φωτιές σε κάμπινγκ και οι εμπρησμοί.

Ας σημειωθεί ότι σχεδόν στις μισές πυρκαγιές (46%) οι αρχές δεν κατάφεραν να εντοπίσουν την ακριβή αιτία εκδήλωσης της πυρκαγιάς.

Η ξηρασία μετατρέπει τα δάση σε προσάναμμα

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι μεγάλες πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού αποτελούν το αποτέλεσμα μιας πολυετούς διαδικασίας. Η παρατεταμένη ξηρασία ευνόησε την εξάπλωση του φλοιοφάγου σκαθαριού, το οποίο κατέστρεψε μεγάλες εκτάσεις δασών τα προηγούμενα χρόνια.

Τα νεκρά δέντρα, τα ξεραμένα χόρτα και οι βελόνες δέντρων συσσωρεύονται στο δάσος και λειτουργούν ως εύφλεκτη ύλη. Όταν ακολουθούν νέες περίοδοι ακραίας ζέστης και ξηρασίας, μια μικρή σπίθα αρκεί για να προκαλέσει μεγάλη πυρκαγιά.

Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν προκαλεί άμεσα τις δασικές πυρκαγιές, αλλά δημιουργεί τις συνθήκες που ευνοούν την ταχεία εξάπλωσή τους. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και η συσσώρευση ξερής βλάστησης αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καταστροφικών πυρκαγιών.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες παρακολουθούν στενά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι ζημιές από φυσικές καταστροφές αυξάνονται διαχρονικά, καθιστώντας αναγκαία την ακριβέστερη εκτίμηση των κινδύνων και του κόστους που συνεπάγονται.

Πηγή: dpa

Ρεπορτάζ από το Λονδίνο

Ιστορικά, ο αέρας του Λονδίνου υπέφερε από έντονο νέφος. Η μεγάλη αιθαλομίχλη του 1952 θεωρείται μια από τις πιο θανατηφόρες, με 4.000 θύματα στη βρετανική πρωτεύουσα μέσα σε μόλις πέντε ημέρες.

Οι αντιδράσεις πολλές και έντονες, με τον τότε πρωθυπουργό Ουίνστον Τσώρτσιλ να αναγκάζεται να εφαρμόσει νομοθεσία που θα περιόριζε την καύση άνθρακα (1956 Clean Air Act) σε μια άκρως – εκείνη την περίοδο – βιομηχανική χώρα.

Τι συμβαίνει όμως όταν η ποιότητα του αέρα συνεχίζει να απασχολεί μέχρι σήμερα; Ο δήμαρχος του Λονδίνου Σάντικ Καν, το 2019 πήρε την απόφαση να εφαρμόσει τη ζώνη χαμηλών ρύπων, γνωστή ως ULEZ (Ultra Low Emission Zone). Σύμφωνα με αυτή, οι οδηγοί παλαιότερων, άρα και πιο ρυπογόνων οχημάτων, θα επιβαρύνονται με πρόστιμο, αν εισέρχονται σε αυτή. Καλύπτει πλέον και τους 32 δήμους του Λονδίνου και το City.

Μελέτη της ίδιας χρονιάς κατέληξε μάλιστα στο συμπέρασμα ότι 6.000 θάνατοι εκείνη τη χρονιά συνδέονταν και με την ποιότητα του αέρα. Το 2020 και μετά από ενδελεχή έρευνα 7 ετών και μία δικαστική απόφαση ορόσημο, ένα 9χρονο κορίτσι από το Λονδίνο, η Έλα Αντού-Κίσι-Ντέμπρα, καταγράφηκε ως το πρώτο περιστατικό θανάτου εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μετά από κρίση άσθματος το 2013.

Τα ενθαρρυντικά στοιχεία της έρευνας

Τώρα μια νέα έρευνα έρχεται να αφήσει «έκπληκτους» τους επιστήμονες. Σε μία σύμπραξη των πανεπιστημίων του Queen Mary του Λονδίνου, του Μπέντφορσιρ, της Οξφόρδης, του Εδιμβούργου και της Νότιας Καλιφόρνιας, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ανάρρωση των πνευμόνων σε παιδιά που μένουν σε ζώνες πολύ χαμηλών ρύπων ήταν ταχύτατη.

Η έρευνα έγινε σε περισσότερα από 3.400 παιδιά δημοτικού σχολείου σε Λονδίνο και Λούτον, ηλικίας 6 έως 9 ετών. Η παρακολούθηση ξεκίνησε έναν χρόνο πριν από την εφαρμογή της ULEZ και για τέσσερα χρόνια αργότερα, ενώ τα παιδιά για πέντε χρόνια πραγματοποιούσαν ετήσιες εξετάσεις για την πνευμονική λειτουργία.

Αρχικά τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χωρητικότητα των πνευμόνων για τα παιδιά στο Λονδίνο ήταν μικρότερη από αυτά που έμεναν στο Λούτον, όμως στο τέλος της έρευνας τα παιδιά και των δύο ομάδων έφτασαν σχεδόν στα ίδια επίπεδα. Συνολικά, το ποσοστό των παιδιών στο Λονδίνο που είχαν πρόβλημα στους πνεύμονες έπεσε από το 14% στο 9%, ενώ και στο Λούτον, παρότι έχουν εφαρμοστεί μικρότερης κλίμακας μέτρα κατά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, το ποσοστό έπεσε από το 9% στο 7%.

Οικονομικές επιπτώσεις και στοιχεία του ΠΟΥ

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η έρευνα είναι η ισχυρότερη μέχρι σήμερα απόδειξη ότι οι ζώνες χαμηλών ρύπων θα μπορούσαν να βοηθήσουν μέρος της βλάβης που προκαλείται από τη ρύπανση κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, όταν οι πνεύμονες και το ανοσοποιητικό σύστημα συνεχίζουν να αναπτύσσονται.

Παράλληλα, οι μετρήσεις της ομάδας έδειξαν ότι καταλυτικό ρόλο είχε και η μείωση του διοξειδίου του αζώτου, η οποία σχετίζεται με τη βελτίωση του αέρα από την ULEZ. Παρόλα αυτά, αντιδράσεις συνεχίζουν να υπάρχουν από πολλούς οδηγούς που υποστηρίζουν ότι «τιμωρούνται» επειδή έχουν αυτοκίνητο. Παράλληλα, υπάρχει έντονη πολιτική συζήτηση για τις οικονομικές επιπτώσεις μιας τέτοιας οικολογικής προσέγγισης.

Πάντως, η επικεφαλής της έρευνας και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου, Έλεν Γουντ, τόνισε ότι «η ατμοσφαιρική ρύπανση σε Λονδίνο και Λούτον – αλλά και σε άλλες πόλεις του Ηνωμένου Βασιλείου – βρίσκεται ακόμη πάνω από τα επίπεδα που ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, οπότε υπάρχει ακόμη αρκετή δουλειά που πρέπει να κάνουμε».

Τι θα συμβεί στις καλλιέργειες όταν οι καύσωνες γίνουν συχνότεροι, το νερό θα λιγοστεύει και ο καιρός θα είναι όλο και πιο απρόβλεπτος; Το ερώτημα αυτό αφορά άμεσα και χώρες , όπως η Ελλάδα, όπου η γεωργία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με υψηλές θερμοκρασίες και παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας.

Ένα «γυμναστήριο» για φυτά

Στο Πανεπιστήμιο Βαγκενίνγκεν της Ολλανδίας, ντοματιές μεγαλώνουν μέσα σε ειδικό θάλαμο θερμοκηπίου γεμάτο κάμερες. Εκεί μιμούνται τις συνθήκες του κλίματος της Ινδίας, με υψηλή θερμοκρασία και υγρασία, ενώ οι επιστήμονες παρακολουθούν συνεχώς ακόμη και τις πιο μικρές αλλαγές στο χρώμα, τη θερμοκρασία και τη φωτοσύνθεσή τους.

Οι ερευνητές μπορούν επίσης να προκαλέσουν συνθήκες καύσωνα ή νυχτερινού παγετού και να αυξήσουν την αλατότητα, για να δουν ποια φυτά αντέχουν καλύτερα. «Θα το αποκαλούσα ένα γυμναστήριο για φυτά», λέει ο Ρικ βαν ντε Ζέντε από το Ολλανδικό Κέντρο Οικοφαινοτυπικής Ανάλυσης Φυτών (NPEC).

Περισσότερη τροφή σε δυσκολότερες συνθήκες

Η κλιματική αλλαγή ανατρέπει τις σχετικά προβλέψιμες συνθήκες στις οποίες βασιζόταν παραδοσιακά η γεωργία. Μετά τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες του φετινού καλοκαιριού, αγρότες σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίαςπροειδοποιούν για πιθανές απώλειες στη συγκομιδή, ενώ μειώσεις στην παραγωγή σιτηρών έχουν ήδη καταγραφεί στη Γαλλία, την Ουγγαρίακαι το Ηνωμένο Βασίλειο.

Την ίδια στιγμή, ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να φτάσει τα 10 δισεκατομμύρια έως το 2050. Περισσότερες καλλιέργειες θα χρειάζονται επίσης και για ζωοτροφές, εξαιτίας της αυξανόμενης κατανάλωσης κρέατος, αλλά και για την παραγωγή βιοκαυσίμων.

Η «Silicon Valley» της γεωργίας

Δεν είναι τυχαίο ότι η συγκεκριμένη έρευνα γίνεται στην Ολλανδία. Η χώρα χαρακτηρίζεται συχνά «Silicon Valley της γεωργίας» και θεωρείται πρωτοπόρος στην αγροτική καινοτομία. Παρά το μικρό της μέγεθος, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγική χώρα αγροτικών προϊόντων στον κόσμο σε αξία, μετά τις ΗΠΑ.

Στο Βαγκενίνγκεν, κάμερες, αισθητήρες και αυτοματοποιημένα συστήματα επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν χιλιάδες φυτά ταυτόχρονα. Μέσω της λεγόμενης φαινοτυπικής ανάλυσης, που καταγράφει και συγκρίνει τα χαρακτηριστικά των φυτών, εντοπίζουν ποια χαρακτηριστικά βοηθούν ένα φυτό να ανταποκρίνεται καλύτερα σε διαφορετικές πιέσεις.

Από το εργαστήριο στο χωράφι

Επειδή όμως κανένα εργαστήριο δεν μπορεί να αντιγράψει πλήρως τη φύση, οι ποικιλίες δοκιμάζονται και σε πραγματικά χωράφια. Εκεί, με τη βοήθεια συστημάτων απεικόνισης και GPS, οι ερευνητές συγκρίνουν εκατοντάδες φυτά και εντοπίζουν ποια αντέχουν καλύτερα στο στρες.

Έτσι μπορούν να εντοπίσουν γενετικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και στη συνέχεια να διασταυρώσουν, για παράδειγμα, μια ποικιλία υψηλής απόδοσης με μία που αντέχει καλύτερα στη ζέστη ή την ξηρασία.

Δυσπιστία απέναντι στα «φυτά του εργαστηρίου»

Η εικόνα των φυτών μέσα σε εργαστήρια εξακολουθεί να προκαλεί επιφυλάξεις. «Μόλις αναφέρεις ότι τρόφιμα ή φυτά μπαίνουν σε ένα εργαστήριο, το μυαλό πηγαίνει αμέσως στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς», λέει ο υποψήφιος διδάκτορας Άλαν Πάουλς.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η γενετική τροποποίηση ρυθμίζεται αυστηρά και απαιτεί ελέγχους ασφαλείας. Στο Βαγκενίνγκεν, μόλις το 5% των πειραμάτων αφορά γενετικά τροποποιημένα φυτά. Τα περισσότερα αξιοποιούν χαρακτηριστικά που υπάρχουν ήδη φυσικά.

Ο Πάουλς θεωρεί ξεπερασμένη την ιδέα ότι η τεχνολογία κάνει τα τρόφιμα αυτομάτως «τεχνητά»: «Μπορώ ακόμη να θερίζω ρύζι με ένα δρεπάνι, αλλά θα μπορέσω έτσι να ταΐσω εγκαίρως ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους; Όχι».

Επιμέλεια: Ιωσηφίνα Τσαγκαλίδου

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Η Ιταλία προσπαθεί να περάσει στην αντεπίθεση και να επιβάλει τη γραμμή της στο μεταναστευτικό. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών της Ρώμης, από τον Οκτώβριο του 2022 μέχρι σήμερα, πάνω από το 50% των μεταναστών και προσφύγων που έφτασαν σε ιταλικά λιμάνια διασώθηκαν και μεταφέρθηκαν στην ξηρά από γερμανικές ΜΚΟ. Πρόκειται για 22.513 ανθρώπους, σε σύνολο 42.338.

Ο ρόλος των γερμανικών ΜΚΟ

Το συμπέρασμα που βγάζει η Τζόρτζια Μελόνι είναι ότι το Βερολίνο δεν μπορεί να ζητά με επιμονή από την Ιταλία να δεχθεί αιτούντες άσυλο, οι οποίοι βρίσκονται στη Γερμανία και θεωρούνται μέρος των λεγόμενων «δευτερογενών ροών». Σε αυτή την περίπτωση -λέει η Ρώμη- πρέπει να γίνει συμψηφισμός και να ληφθεί υπόψη ο τεράστιος αριθμός μεταναστών που αποβιβάζουν στα ιταλικά λιμάνια τα πλοία των γερμανικών μη κυβερνητικών οργανώσεων. Μόνον από την αρχή του χρόνου, επιμένει το υπουργείο Εσωτερικών της Ρώμης, πρόκειται για πάνω από 2.200 ανθρώπους.

Η κυβέρνηση Μερτς, όμως, θεωρεί ότι πρέπει να βρει πλήρη εφαρμογή το νέο Σύμφωνο για την Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 12 του περασμένου Ιουνίου. Ζητά από την Ιταλία να δεχθεί τουλάχιστον κάποιες επιστροφές των αιτούντων άσυλο, εγκαταλείποντας την αδιάλλακτη στάση της. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, διαπίστωσε πρόσφατα ότι σε σύνολο δώδεκα αιτημάτων που υποβλήθηκαν από την Γερμανία από τον Ιούνιο, έως τώρα η κυβέρνηση Μελόνι δεν έχει ανταποκριθεί ούτε σε ένα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, μια πρώτη «επαναπροσέγγιση» θα μπορούσε να προκύψει αύριο. Οι γερμανικές αρχές ετοιμάζονται να οργανώσουν την επιστροφή στη Ρώμη της Αμπντιρισάκ Γουαρσάμε, μιας Σομαλής γυναίκας είκοσι δυο ετών, η οποία είχε φτάσει στην Ιταλία τον περασμένο Φεβρουάριο και μετά από έναν μήνα μετακινήθηκε στη Γερμανία. Ζήτησε άσυλο για να σωθεί από την καταπίεση του ισλαμικού φονταμενταλισμού, αλλά οι αρχές στη Βαυαρία αποφάνθηκαν ότι αρμόδια για την όλη υπόθεση, βάσει των ευρωπαϊκών κανόνων, είναι η Ιταλία.

Θα συνεχίσει να τραβά το σκοινί η Μελόνι;

Μέχρι τώρα, η κυβέρνηση Μελόνι δεν έχει ανακοινώσει αν είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί, αλλά σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, δύσκολα θα μπορέσει να συνεχίσει να τραβά το σκοινί για πολύ καιρό ακόμη. Οι σχέσεις με τον Πέδρο Σάντσεθ -και σε έναν βαθμό με τον Εμμανουέλ Μακρόν- τις τελευταίες εβδομάδες δοκιμάσθηκαν έντονα. Είναι σαφές ότι η πρόεδρος των «Αδελφών της Ιταλίας» δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της να βρεθεί σε διαρκή αντιπαράθεση και με την κυβέρνηση Μερτς, κινδυνεύοντας να απομονωθεί από όλες τις μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η παρατεταμένη ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν σοβαρές απώλειες στη γερμανική γεωργία, με τους αγρότες να προειδοποιούν ακόμη και για ολική καταστροφή της σοδειάς σε περιοχές της νότιας Γερμανίας.

Σύμφωνα με τον Γερμανικό Σύνδεσμο Ράιφαϊζεν, από τα μέσα Ιουνίου έχουν χαθεί περίπου τρία εκατομμύρια τόνοι σιτηρών και ελαιοκράμβης, με τις απώλειες εσόδων να υπολογίζονται σε περίπου 600 εκατομμύρια ευρώ. Η φετινή συγκομιδή σιτηρών εκτιμάται στους 40,6 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη κατά περίπου 10% σε σχέση με πέρυσι. «Μόνο οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες την άνοιξη απέτρεψαν μεγαλύτερες ζημιές», επισημαίνει ο ειδικός του Συνδέσμου για την αγορά σιτηρών Γκίντο Ζίντλερ, κάνοντας λόγο για «σκληρό πλήγμα» για έναν κλάδο που βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με αυξημένο κόστος.

Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα που περιγράφει ο πρόεδρος του Γερμανικού Συνδέσμου Αγροτών Γιόαχιμ Ρούκβιντ. Σημαντικές απώλειες αναμένονται όχι μόνο στο σιτάρι και την ελαιοκράμβη, αλλά και στις πατάτες, τα λαχανικά, τα ζαχαρότευτλα, το καλαμπόκι και τη σόγια. «Σε ορισμένες περιοχές της νότιας Γερμανίας οι απώλειες μπορεί να φτάσουν ακόμη και στο 100%», προειδοποιεί.

Τα ζώα οδηγούνται νωρίτερα στο σφαγείο λόγω έλλειψης ζωοτροφών

Στα νότια της χώρας εντείνεται παράλληλα και η έλλειψη ζωοτροφών, με αποτέλεσμα ορισμένοι κτηνοτρόφοι να αναγκάζονται να οδηγήσουν τα ζώα τους στη σφαγή νωρίτερα από ό,τι είχαν προγραμματίσει. «Η οικονομική κατάσταση στον αγροτικό κλάδο είναι ασφυκτική», τονίζει ο Ρούκβιντ, ζητώντας άμεσα μέτρα στήριξης από την γερμανική κυβέρνηση. Για τους καταναλωτές, πάντως, ο σύνδεσμος Ράιφαϊζεν δεν αναμένει σημαντικές ανατιμήσεις στο ψωμί και τα αρτοσκευάσματα λόγω της μειωμένης συγκομιδής - για την ώρα.

Πηγές: tagesschau, dpa

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Όπως αναφέρει ο ιταλικός Τύπος, εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εσωτερικών δήλωσε ότι η χώρα του εννοεί να απαιτήσει την αυστηρή εφαρμογή των όσων προβλέπονται από τον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό για το Άσυλο, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιουνίου.

Όπως μετέδωσε η ιταλική δημόσια τηλεόραση Rai, «η Γερμανία θεωρεί ότι η επιστροφή των δευτερογενών ροών στην Ιταλία και στην Ελλάδα αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη λειτουργία ολόκληρου του ευρωπαϊκού συστήματος».

Το Βερολίνο επιστρέφει Σομαλή στην Ιταλία

Στο πλαίσιο αυτό, στις 19 Αυγούστου η γερμανική αστυνομία πρόκειται να συνοδεύσει στην Ιταλία μια εικοσιδυάχρονη Σομαλή, η οποία έφυγε από τη χώρα της για να μην δεχθεί προσυμφωνημένο, υποχρεωτικό γάμο. Σύμφωνα με το Βερολίνο, το αίτημά της για άσυλο θα πρέπει να εξετασθεί από την Ιταλία, η οποία ήταν και η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία εισήλθε, πριν από πέντε μήνες.

Ιταλοί σχολιαστές αναφέρουν ότι η νέα αυτή στάση της γερμανικής κυβερνητικής συμμαχίας εξαρτάται και από τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις στη χώρα, με τη συνεχή άνοδο της ΑfD. Παράλληλα, δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί πόσοι ακριβώς αιτούντες άσυλο αποτελούν μέρος των λεγόμενων δευτερογενών ροών και θα πρέπει, κατά συνέπεια, να επιστρέψουν στην Ιταλία.

Πηγές του ιταλικού υπουργείου Εσωτερικών, από τη μεριά του, άφησαν να διαρρεύσει ότι η χώρα θεωρεί πως δεν υπάρχουν δευτερογενείς ροές που να αφορούν την περίοδο πριν από τη 12η Ιουνίου, όταν και τέθηκε σε ισχύ το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου. Η κυβέρνηση Μελόνι εξήγησε ότι η θέση της αυτή βασίζεται σε διμερή συμφωνία που υπογράφηκε με την Γερμανία στο τέλος του 2025 και η οποία, ουσιαστικά, «μηδένιζε» κάθε εκκρεμότητα.

Η Ιταλία, επίσης, είναι της άποψης ότι είναι πρώιμο να γίνει αναφορά σε νέες περιπτώσεις δευτερογενών ροών, οι οποίες μπορεί να προέκυψαν τους τελευταίους δύο μήνες. Εκτός αυτού, η υπερσυντηρητική ιταλική κυβερνητική συμμαχία άφησε να διαρρεύσει ότι πρόκειται να ζητήσει να αφαιρεθεί από όποιο νέο, σχετικό υπολογισμό ο αριθμός των μεταναστών που μεταφέρονται σε ιταλικά λιμάνια από πλοιάρια ξένων ΜΚΟ, οι οποίες, πολύ συχνά, είναι γερμανικές.

Συνεχίζεται η αντιπαράθεση Ρώμης-Μαδρίτης

Μέσα σε όλα αυτά, συνεχίζεται και η αντιπαράθεση με τη Μαδρίτη με αντικείμενο την απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να αναστείλει την ισχύ της Συμφωνίας του Σένγκεν με την Ισπανία, τουλάχιστον μέχρι τον Δεκαπενταύγουστο. Από το περασμένο Σάββατο, η κυβέρνηση Σάντσεθ πραγματοποιεί, ως αντίμετρο, ελέγχους σε Ιταλούς πολίτες που φθάνουν σε ισπανικά αεροδρόμια και λιμάνια. Αναλυτές στη Ρώμη υπογραμμίζουν ότι η όλη αυτή πολιτική σύγκρουση βλάπτει και τις δύο χώρες, από τουριστικής και οικονομικής άποψης γενικότερα. Θα πρέπει να διαπιστωθεί αν η κυβέρνηση της Μελόνι πρόκειται όντως να θέσει και πάλι σε πλήρη λειτουργία των χώρο Σένγκεν μέσα στο επόμενο σαββατοκύριακο, ώστε να μπορέσουν, οι ισπανο-ιταλικές διμερείς σχέσεις να επιστρέψουν σε επίπεδα και τόνους που μέχρι πρόσφατα χαρακτήριζαν δύο από τους κύριους εταίρους της ΕΕ.

Το ρωσικό κοινοβούλιο εξετάζει αυτή τη στιγμή τη νομιμοποίηση αυτοκινήτων που έχουν κλαπεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα σχετικό νομοσχέδιο κατέθεσε το ρωσικό υπουργείο Εσωτερικών τον Φεβρουάριο του 2026 στη Δούμα.

Το θέμα προκαλεί αναστάτωση στη Γερμανία: «Νόμος του Πούτιν θα μπορούσε να ενισχύσει την κλοπή αυτοκινήτων στην Ευρώπη», τιτλοφορεί, για παράδειγμα, σχετικό άρθρο η Bild. «Η Ρωσία σχεδιάζει νόμιμη κλοπή ευρωπαϊκών αυτοκινήτων», γράφει το t-online. «Η Ρωσία θέλει να νομιμοποιήσει κλεμμένα αυτοκίνητα της ΕΕ – ο κίνδυνος για τους Γερμανούς ιδιοκτήτες αυτοκινήτων αυξάνεται», αναφέρει η βαυαρική Merkur. Το Business Insider κάνει λόγο για έναν «επικίνδυνο νόμο» για τους Γερμανούς οδηγούς.

Πώς μπορεί όμως να νομιμοποιήσει κανείς κλεμμένα αυτοκίνητα;

Το κατά πόσον η νέα πρόταση νόμου θα τεθεί σε ισχύ παραμένει ακόμη ανοιχτό. Ωστόσο προέρχεται από το υπουργείο Εσωτερικών, πράγμα που σημαίνει ότι η έγκρισή του είναι μάλλον δεδομένη. Το νέο νομοσχέδιο γνωστοποιήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου. Το υπουργείο Εσωτερικών πρότεινε να νομιμοποιηθούν στη Ρωσία αυτοκίνητα που αναζητούνται διεθνώς «κατά πρωτοβουλία μη φιλικών κρατών». Σε αυτά τα κράτη η Ρωσία κατατάσσει και τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και την Ελβετία, τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Αυστραλία. Συνολικά 49 χώρες.

Προς το παρόν η ρωσική νομοθεσία απαγορεύει την καταχώριση αυτοκινήτων, όταν αυτά αναζητούνται διεθνώς. Τώρα, το ρωσικό υπουργείο Εσωτερικών προτείνει την άρση αυτού του περιορισμού, αναφέροντας μάλιστα ρητά τη Γερμανία ως σχετικό παράδειγμα: Σύμφωνα με το υπουργείο, τον Ιανουάριο του 2026 βρίσκονταν στη Ρωσία συνολικά 123 οχήματα που η Γερμανία είχε δηλώσει ότι αναζητούνται σε διεθνή κλίμακα. Οι γερμανικές αρχές δεν παρείχαν πληροφορίες για τους λόγους της αναζήτησης και δεν απαντούσαν σε αιτήματα από τη Μόσχα, υποστηρίζει το υπουργείο.

Κανένας λόγος ανησυχίας;

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εγκληματολογικής Αστυνομίας (BKA), που είναι υπεύθυνη για τη διαλεύκανση κλοπών αυτοκινήτων στη Γερμανία, επιβεβαίωσε στην DW ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ανταλλαγή πληροφοριών με τη Ρωσία σε τέτοιες περιπτώσεις. «Τα αιτήματα των ρωσικών αρχών σχετικά με οχήματα που έχουν δηλωθεί από τη Γερμανία είναι γνωστά στην BKA. Ωστόσο, καθώς αυτά αφορούν κυρίως αστικού δικαίου ζητήματα, δεν είναι στην αρμοδιότητα της BKA», ανέφερε η υπηρεσία.

Είναι τα 123 αυτοκίνητα πολλά ή λίγα; Στην απάντησή της, η BKA παρέπεμψε στα στατιστικά των προηγούμενων ετών. Σύμφωνα με αυτά, το 2024 στη Γερμανία κλάπηκαν 30.373 οχήματα. Μόνο 8.858 περιπτώσεις (29,2%) εξιχνιάστηκαν επιτυχώς. Τα 123 αυτοκίνητα αποτελούν συνεπώς μόνο ένα μικρό μέρος αυτών.

Η BKA αρνήθηκε πάντως να δώσει πρόβλεψη για το αν ο νέος ρωσικός νόμος θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των κλοπών αυτοκινήτων στη Γερμανία. Αντίθετα, ο Γενικός Σύνδεσμος της Γερμανικής Ασφαλιστικής Οικονομίας τοποθετήθηκε ξεκάθαρα: «Δεν θεωρούμε ότι μια αλλαγή του νομικού καθεστώτος στη Ρωσία θα οδηγήσει σε αύξηση των κλοπών οχημάτων στη Γερμανία», επισημαίνει.

Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Συνολικά 445 πτήσεις με σχεδόν 57.000 επιβάτες επηρεάστηκαν σήμερα από την προειδοποιητική απεργία στο αεροδρόμιο «Βίλι Μπραντ» του Βερολίνου. Περίπου 400 με 500 σε σύνολο 2.000 εργαζομένων έχουν κληθεί σε απεργία: διοικητικό προσωπικό, υπάλληλοι της πυροσβεστικής και των υπηρεσιών καθαρισμού.

Το συνδικάτο απορρίπτει τις προτάσεις της εργοδοσίας για μισθολογικά ζητήματα. Η πλευρά της εργοδοσίας προτείνει ένα μοντέλο κλιμακωτών αλλά ελάχιστων αυξήσεων στους μισθούς: 1% από τον Ιούλιο, 1,5% από τον Ιούλιο του 2027 και 1% επιπλέον από τον Μάιο του 2028. Σύμφωνα με το συνδικάτο, αυτές οι αυξήσεις είναι ασήμαντες και οδηγούν σε πραγματικές απώλειες εισοδήματος για τους εργαζομένους. Ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων αναμένεται στις 25 Μαρτίου, με το ver.di να αναμένει μια καλύτερη προσφορά από την πλευρά της εργοδοσίας.

To συνδικάτο ζητά αυξήσεις της τάξης του 6%, δηλαδή 250 ευρώ επιπλέον στον μισθό. Ο Χόλγκερ Ρέσλερ, βασικός διαπραγματευτής του ver.di, αναφέρει το παράδειγμα υπαλλήλων σε υπηρεσίες εδάφους. Αυτή τη στιγμή κερδίζουν περίπου 3.500 ευρώ μεικτά τον μήνα. Εάν το συνδικάτο πετύχει τον στόχο του, ο μισθός θα αυξηθεί στα 3.750 του χρόνου, ενώ η εργοδοσία προβλέπει 3.535 ευρώ -σε μια περίοδο όπου οι τιμές στη Γερμανία σε βασικά είδη και ενοίκια αυξάνονται διαρκώς.

Η σκυτάλη των απεργιών στις συγκοινωνίες

Το ver.di δεν σταματά όμως μόνο στο αεροδρόμιο του Βερολίνου. Από αύριο και μέχρι το τέλος της εβδομάδας αναμένονται νέες προειδοποιητικές απεργίες στις τοπικές αστικές συγκοινωνίες σε διάφορα γερμανικά κρατίδια. Θα επηρεαστούν λεωφορεία, τραμ, μετρό, ενώ οι προαστιακοί (S-Bahn) καθώς και τα τοπικά τρένα θα λειτουργούν κανονικά.

Την Πέμπτη και εν μέρει την Παρασκευή τα μέσα αστικής συγκοινωνίας στη Βόρεια Ρηνανία-Bεστφαλία, το Αμβούργο και τη Βαυαρία δεν θα λειτουργήσουν. Στη Βρέμη, το Βρανδεμβούργο και το Ζάαρλαντ δεν είναι ακόμη σαφές εάν τα κρατίδια θα συμμετάσχουν στη νέα εργατική διαμάχη.

Σε άλλα κρατίδια όπως το Σλέσβιχ-Xολστάιν και η Βάδη-Bυρτεμβέργη έχουν ήδη επιτευχθεί μισθολογικές συμφωνίες. Ήδη πάντως σήμερα, Τετάρτη, υπήρχαν προβλήματα στις αστικές συγκοινωνίες στο Μόναχο και στην Κολωνία.

Η Κριστίν Μπέλε, αντιπρόεδρος του ver.di κάνει λόγο για «δύσκολους καιρούς» και για ανάγκη λύσεων για τους εργαζομένους. Στόχος του συνδικάτου είναι η μείωση του φόρτου εργασίας των εργαζομένων στα γερμανικά ΜΜΜ, η εγγύηση μιας καλύτερης ποιότητας ζωής και το αίτημα για καλύτερες εν τέλει δημόσιες συγκοινωνίες στη Γερμανία.

Πηγές: SZ, ZDF, dlf, Taggespiegel

Τρεις προτάσεις μομφής μέσα σε τέσσερις μήνες ξεπέρασε μάλλον ανώδυνα η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Δεν θα είναι οι τελευταίες, εκτιμούν οι παρεπιδημούντες στις Βρυξέλλες.

Ζούμε εποχές ταραχώδεις και απρόβλεπτες, που ευνοούν την ταχεία ανακύκλωση του πολιτικού προσωπικού. Ας αναλογιστούμε ότι στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, δηλαδή μόλις τα τρία τελευταία χρόνια, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν έχει ήδη αναλώσει 130 υπουργούς και υφυπουργούς, καταρρίπτοντας μάλιστα το ιστορικό ρεκόρ του Φρανσουά Μιτεράν με 117 υπουργοποιήσεις στην περίοδο 1988-1995.

Κι όμως, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ακόμη εδώ. Από το 2019, όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τα ηνία της Κομισιόν, η Ευρώπη έχει αλλάξει πολύ. Αλλά η ίδια έχει αλλάξει ακόμα περισσότερο.

Ήταν κάποτε ένα Green Deal

Το περίφημο Green Deal, η «Πράσινη Μετάβαση» της Ευρώπης για την υλοποίηση των πιο φιλόδοξων κλιματικών στόχων στην ιστορία της, ήταν η «σημαία» της φον ντερ Λάιεν για την εκλογή στο ύπατο αξίωμα της ευρωπαϊκής εκτελεστικής εξουσίας. Μέσα σε έξι χρόνια το Green Deal μετονομάζεται Clean Industry Deal, λόγω πιέσεων από τη βιομηχανία για μείωση κόστους και καταπολέμηση της γραφειοκρατίας. Kι αν περιμένουμε λίγο ακόμη δεν αποκλείεται να καταλήξει... σκέτο Industry Deal. Ήδη γίνονται δεύτερες σκέψεις για τους κανόνες ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων (ETS 2) ή για την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης.

Μπορούμε να αρχίσουμε ατέρμονες θεωρητικές συζητήσεις για το αν είναι σωστή η αλλαγή ατζέντας στις Βρυξέλλες. Υπάρχει όμως μία συζήτηση που δεν είναι θεωρητική, αλλά «εκ των ων ουκ άνευ» για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρέπει να γίνει εδώ και τώρα. Είναι η διαπραγμάτευση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο στην περίοδο 2028-2034, δηλαδή για τον προϋπολογισμό της ΕΕ στα επόμενα χρόνια – με την Κομισιόν να προτείνει μία πρωτοφανή αύξηση κονδυλίων στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την επταετία.

Έντονες είναι ήδη οι αντιδράσεις από τις «βόρειες» πρωτεύουσες σε εποχές δημοσιονομικής εγκράτειας, ενώ οι αποκαλύψεις περί σκανδάλων τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ ασφαλώς δεν ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση χωρών όπως η Ελλάδα, που θέλουν να διατηρήσουν τα «κεκτημένα» σε αγροτικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις από το Ταμείο Συνοχής (κάτι που ασφαλώς δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποσιωπηθούν τα σκάνδαλα).

Σχέδια για «κοινό χρέος»;

Οι αντιδράσεις μάλλον θα ενταθούν τους επόμενους μήνες. Ιδιαίτερα εάν επιβεβαιωθούν γερμανικά δημοσιεύματα, σύμφωνα με τα οποία η πρόεδρος της Κομισιόν αναζητεί τρόπους για να επαναφέρει μία «κοινή ανάληψη χρέους» σε επίπεδο ΕΕ, όπως είχε γίνει για πρώτη φορά με το Ταμείο Ανάκαμψης για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, αυτή τη φορά με στόχο να χρηματοδοτήσει κρίσιμες αμυντικές και ενεργειακές υποδομές.

Από την οπτική γωνία των νοτίων χωρών θα ήταν ευχής έργο να το επιτύχει. Διαφορετικά, ο λογαριασμός δύσκολα βγαίνει. Σε κάθε περίπτωση, στην παρούσα φάση φαίνεται ότι μόνο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μπορεί να συντονίσει τη σχετική συζήτηση, έχοντας τη στήριξη ακόμα και των Πρασίνων. Δεν είναι τυχαίο ότι ελάχιστοι Πράσινοι στήριξαν την πρόταση μομφής που είχε καταθέσει προ ημερών η ευρω-ομάδα της Αριστεράς. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι η φον ντερ Λάιεν είναι από τα τελευταία κορυφαία στελέχη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) που ακόμη ενδιαφέρονται σοβαρά για τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ…

Ανταπόκριση από την Κων/πολη

Ιστορική η σημερινή ημέρα για την πορεία του Κουρδικού. Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, αρχηγός της τρομοκρατικής αυτονομιστικής οργάνωσης του ΡΚΚ, ο οποίος βρίσκεται έγκλειστος στο νησί Ιμραλί της Προποντίδας, επί 25 χρόνια καταδικασμένος σε ισόβια για τρομοκρατία, απηύθυνε έκκληση στα μέλη της οργάνωσης του να καταθέσουν τα όπλα και να τερματίσουν την σύγκρουση με το τουρκικό κράτος.

Μια σύγκρουση που κράτησε τέσσερις δεκαετίες με χιλιάδες θύματα και από τις δυο πλευρές. Ο αρχηγός του ΡΚΚ συνέταξε την ιστορική δήλωση στο κελί της φυλακής του στο Ιμραλί και η δήλωση διαβάστηκε σήμερα από στελέχη του φιλοκουρδικού κόμματος DEM σε κεντρικό ξενοδοχείο της Κων/ποληςστα τουρκικά και τα κουρδικά. Το τρισέλιδο κείμενο καλεί όλες τις ομάδες του ΡΚΚ να καταθέσουν τα όπλα και να αυτοδιαλυθούν.

«Κάνω έκκληση για την κατάθεση των όπλων και αναλαμβάνω την ιστορική ευθύνη αυτής της δήλωσης. Το ΡΚΚ έκλεισε τον ιστορικό του κύκλο» ανέφερε ο Οτσαλάν. Οι σημερινές ιστορικές εξελίξεις ήταν το αποτέλεσμα μια διαδικασίας τεσσάρων μηνών που ξεκίνησε με την πρωτοβουλία του ακροδεξιού κυβερνητικού εταίρου του προέδρου Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος πρότεινε μια ειρηνική λύση στο Κουρδικό με την διάλυση της οργάνωσης και την κατάθεση των όπλων με προτροπή του Οτσαλάν.

Στη δήλωσή του, ο αρχηγός του ΡΚΚ ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «το PKK γεννήθηκε τον 20ου αιώνα, που ήταν ο πιο έντονος αιώνας βίας στην ιστορία, με δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ένα ψυχροπολεμικό περιβάλλον και την άρνηση της κουρδικής πραγματικότητας. Ο πρώην αρχηγός ενός ακραίου μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος, τώρα δηλώνει ότι υπάρχει εναλλακτική από τη δημοκρατία στη επιδίωξη και πραγματοποίηση ενός πολιτικού συστήματος. Η δημοκρατική συναίνεση είναι ο θεμελιώδης τρόπος.»

Μαζικές συγκεντρώσεις στη ΝΑ Τουρκία

Στις μεγάλες κουρδικές πόλεις της ΝΑ Τουρκίας, όπως το Ντιγιαρμπακίρ και το Βαν, επικρατεί μεγάλος ενθουσιασμός για τη σημερινή εξέλιξη. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε για να παρακολουθήσει την δήλωση του Οτσαλάν από γιγαντοοθόνες, όπου είχαν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους. Όμως υπήρχαν επίσης πολλές αντιδράσεις από Τούρκους που θεωρούν τον Οτσαλάν δολοφόνο αθώων παρά ιδεολόγο επαναστάτη.

Η πρώτη αντίδραση από το κυβερνητικό στρατόπεδο προήλθε από τον αντιπροέδρου του κυβερνώντας κόμματος τον Εφκάν Αλά. «Αυτό που περιμένει η Τουρκία είναι το τέλος της τρομοκρατίας, την κατάθεση των όπλων και τη διάλυση της οργάνωσης. Η ουσία αυτής της έκκλησης είναι να αυτο-εξαρθρωθεί η τρομοκρατική οργάνωση και όλοι να καταβάλουν προσπάθεια για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Εάν συνεχιστεί η τρομοκρατία, είμαστε αποφασισμένοι να πολεμήσουμε την τρομοκρατία. Ελπίζουμε ότι αυτό το κάλεσμα θα είναι αποτελεσματικό. Εάν η τρομοκρατική οργάνωση δεχτεί αυτό το κάλεσμα, καταθέσει τα όπλα, ανασυνταχθεί και διαλυθεί, η Τουρκία θα απελευθερωθεί από τα δεσμά της».

Ακόμη δεν είναι σαφές ποια θα είναι η τύχη του Οτσαλάν μετά τη διάλυση του ΡΚΚ. Ο ΑΡΟ είναι καταδικασμένος σε ισόβια κάθειρξη και αυτό νομικά θα ήταν πολύ δύσκολο να μεταβληθεί. Ωστόσο η δήλωση διάλυσης του ΡΚΚ και κατάθεσης των όπλων δίνει ελπίδα ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει μια διαδικασία νομικών κινήσεων για την απελευθέρωση πολλών Κούρδων πολιτικών με υψηλό κύρος που βρίσκονται στη φυλακή, όπως του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, πρώην ηγέτη του φιλοτουρκικού κόμματος. Πολύ σημαντική δε ήταν η δήλωση ηγετικού στελέχους των Κούρδων του PYD της Συρίας. «Δεν χρειάζονται όπλα, εάν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον μας. Συμμετέχουμε σε αυτό το κάλεσμα γιατί στην Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας πήραμε τα όπλα αποκλειστικά για αυτοάμυνα».

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Πετρ Φιάλα ξεκίνησε το νέο έτος στέλνοντας ένα θετικό μήνυμα προς τους πολίτες της χώρας του: Μετά από τρία χρόνια, η κυβέρνησή του έχει καταφέρει να μειώσει το έλλειμμα του τσεχικού προϋπολογισμού από πάνω από το 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε λιγότερο από 3%. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι η Τσεχική Δημοκρατία αύξησε επίσης σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες και εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ.

Αυτό τοποθετεί τη χώρα με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων στην κορυφή των τεσσάρων του Βίζεγκραντ και μάλιστα με σημαντικά καλύτερες επιδόσεις από τη γειτονική Αυστρία. Η κυβέρνηση μπόρεσε επίσης να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτιμάται σε περίπου 2,8% για το 2024.

Και τέλος, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Τσεχική Δημοκρατία επωφελείται επίσης από την υποδοχή περίπου 200.000 Ουκρανών προσφύγων πολέμου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους ενήλικες Ουκρανούς στην Τσεχική Δημοκρατία απασχολούνται επικερδώς. Μέσω των φόρων και των εισφορών τους, συνεισφέρουν πλέον περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ περισσότερο στον εθνικό προϋπολογισμό από ό,τι δαπανά το τσεχικό κράτος γι' αυτούς.

Κριτική της οικονομικής πολιτικής

«Συνολικά, θα μειώσουμε το έλλειμμα κατά περίπου 180 δισεκατομμύρια κορώνες Τσεχίας (επτά δισεκατομμύρια ευρώ) κατά τη διάρκεια της θητείας μας», δήλωσε ο πρωθυπουργός στους δημοσιογράφους. Το 2021, όταν ανέλαβε η κυβέρνησή του, το έλλειμμα εξακολουθούσε να υπερβαίνει το 5%. Το επόμενο έτος, αναμένεται να είναι μόλις 2,3%. Οι βουλευτικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν στην Τσεχική Δημοκρατία το επόμενο φθινόπωρο.

Ωστόσο, το τίμημα για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο είχε αυξηθεί σε επίπεδα ρεκόρ κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID, είναι η αργή αύξηση των πραγματικών μισθών στην Τσεχική Δημοκρατία. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων, θα φθάσουν στο προ της πανδημίας επίπεδο του 2019 μόλις το 2025, μια από τις τελευταίες χώρες της ΕΕ που θα το επιτύχουν.

Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πολίτες της χώρας είναι δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση. Σύμφωνα με έρευνα του ερευνητικού ινστιτούτου NMS Market Research, το 33,6% των ψηφοφόρων θα ψήφιζε τώρα το κίνημα ANO, υπό τον πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης Αντρέι Μπάμπις. Στις τελευταίες εκλογές του 2021, ο Μπάμπις ηττήθηκε από το SPOLU του Φιάλα, το οποίο κέρδισε ποσοστό άνω του 28% και σχημάτισε κυβέρνηση μαζί με τους Δημοκράτες Πολίτες (ODS), το φιλοευρωπαϊκό TOP-09 και το Λαϊκό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (KDU-CSL).

Οι Τσέχοι οικονομικοί αναλυτές βλέπουν επίσης κριτικά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. «Η Τσεχική Δημοκρατία επιβαρύνεται από υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών δαπανών», δήλωσε στην DW ο Πετρ Ζάχραντνικ, ειδικός σε θέματα Ευρώπης στην εταιρεία συμβούλων BeePartner. «Το ποσοστό των δαπανών για το συνταξιοδοτικό σύστημα είναι τεράστιο, ενώ οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη είναι επίσης υψηλές. Και υπάρχει σχετικά μικρό περιθώριο για επενδύσεις».

Υψηλές στρατιωτικές δαπάνες

Οι στρατιωτικές δαπάνες επιβαρύνουν επίσης τη χώρα. Για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια, η Τσεχική Δημοκρατία εκπλήρωσε τη δέσμευσή της στο ΝΑΤΟ και δαπάνησε το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της για την άμυνα. Η κυβέρνηση του Φιάλα προώθησε τον στόχο αυτόν μέσω νομοθετικής ρύθμισης και έγκρισης του κοινοβουλίου το 2023.

Σύμφωνα με έρευνες, πάνω από το 60% των Τσέχων υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Αυτός είναι πιθανώς ο λόγος για τον οποίο όχι μόνο οι κυβερνητικοί βουλευτές, αλλά και οι βουλευτές της αντιπολίτευσης ANO ψήφισαν υπέρ του νόμου, για τον οποίο η υπουργός Άμυνας Πέτρα Τσερνότσοβα τους ευχαρίστησε προσωπικά στη συνέχεια. «Η ασφάλεια δεν χαρίζεται δωρεάν. Οι αμυντικές δαπάνες που ανέρχονται στο 2% του ΑΕΠ είναι ζωτικής σημασίας για εμάς», δήλωσε η Τσερνότσοβα μετά την ψήφιση του νόμου.

Το 2021, οι αμυντικές δαπάνες της Τσεχίας εξακολουθούσαν να ανέρχονται σε λιγότερο από 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Μεταξύ του 2010 και του 2016, ήταν μόνο γύρω στο 1%, και σε ορισμένα έτη ακόμα και κάτω από αυτό το ποσοστό.

Όπλα για την Ουκρανία

Ο τσεχικός στρατός υποστηρίζει επίσης την Ουκρανία με όπλα αξίας άνω των δέκα δισεκατομμυρίων κορώνων (περίπου 400 εκατομμυρίων ευρώ), συμπεριλαμβανομένων δεκάδων αρμάτων μάχης, οχημάτων μάχης, τεθωρακισμένων οχημάτων και άλλου βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού. Επιπλέον, τσεχικές αμυντικές εταιρείες έχουν κατασκευάσει όπλα αξίας επιπλέον 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία.

Στο πλαίσιο της αύξησης του τσεχικού αμυντικού προϋπολογισμού, τα όπλα που παραδόθηκαν στην Ουκρανία αντικαταστάθηκαν από σύγχρονα δυτικά όπλα, όπως τα γερμανικά άρματα μάχης Leopard 2A4 ή τα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. «Ο προϋπολογισμός για το 2025 προβλέπει κρατικές αμυντικές δαπάνες ύψους σχεδόν 160,8 δισεκατομμυρίων CZK (6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ)», ανακοίνωσε η υπουργός Άμυνας τον περασμένο Δεκέμβριο.

Η αντιπολίτευση υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών επί της αρχής - αλλά επικρίνει ορισμένα από τα συγκεκριμένα μέτρα που έχουν ληφθεί. «Η κυβέρνηση προσπαθεί να διαθέσει τα αυξημένα κονδύλια σε μεγάλα ξένα έργα, όπως το F-35», δήλωσε στην DW ο Λούμπομιρ Μέτναρ, πρώην υπουργός Άμυνας και νυν βουλευτής του ANO. Ωστόσο, η κυβέρνηση προχωρά μη συστηματικά.

Η Τσεχική Δημοκρατία παρήγγειλε πέρυσι 24 μαχητικά αεροσκάφη F-35 από τις ΗΠΑ. Τα πρώτα αναμένεται να παραδοθούν το 2031. Το πακέτο από την αμυντική εταιρεία Lockheed Martin περιλαμβάνει επίσης τη συντήρηση των αεροσκαφών, την υλικοτεχνική υποστήριξη και την εκπαίδευση των πιλότων.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Μία δύσκολη χρονιά για την Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει στο τέλος της. Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους η Ουγγαρία είχε αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία στο Συμβούλιο Υπουργών. Όμως, αντί να λειτουργεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν ακολούθησε πορεία σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες, ενώ εξόργισε ακόμα περισσότερο τους εταίρους του επισκεπτόμενος τη Μόσχα, το Κίεβο και το Πεκίνο χωρίς καμία προσυνεννόηση στο πλαίσιο της ΕΕ.

«Η προεδρία της Πολωνίας θα είναι το αντίθετο από όσα είδαμε τους προηγούμενους έξι μήνες και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την πολιτική ασφάλειας και τις σχέσεις της ΕΕ με την Ουκρανία και τη Ρωσία» αναφέρει στην Deutsche Welle ο Κάι Όλαφ Λανγκ, ερευνητής του Ιδρύματος Επιστήμης και Πολιτικής (SWP) στο Βερολίνο, με ειδίκευση στην ανατολική Ευρώπη.

«Κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει»

Ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, είναι έμπειρος σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής. Έχει διατελέσει πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περίοδο 2014-2019 και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). «Στην ΕΕ κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει» έλεγε ο ίδιος στις προγραμματικές δηλώσεις του τον Δεκέμβριο του 2023, μετά από μία εμφατική νίκη στις βουλευτικές εκλογές απέναντι στους εθνολαϊκιστές του κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS).

Η πολωνική προεδρία για το πρώτο εξάμηνο του 2025 προσφέρει στον Τουσκ μία ευκαιρία να επαληθεύσει τα λεγόμενά του. Αλλά και να αποδείξει ότι η Πολωνία, 20 χρόνια μετά την προσχώρηση στην ΕΕ, δεν είναι πλέον ένας «μαθητευόμενος», αλλά αντιθέτως μπορεί να αποτελέσει πρότυπο ακόμα και για «παλαιά» μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας.

«Είμαστε αξιόπιστοι, μιλάμε την ίδια γλώσσα με την Ευρώπη» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, παρουσιάζοντας αναλυτικά στη Βαρσοβία τις προτεραιότητες της πολωνικής προεδρίας.

Ουκρανία και πολιτική ασφάλειας

Σε αυτές περιλαμβάνονται η πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ. «Πρέπει να καλλιεργούμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ, αλλά παρά ταύτα η Ευρώπη οφείλει να λειτουργεί αυτόνομα, η εποχή του φόβου και της ανασφάλειας απέναντι στη Ρωσία πρέπει να τερματιστεί» εξηγούσε ο Άνταμ Σλάπκα στα τέλη Νοεμβρίου, σε συνάντηση με τις χώρες της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής Θάλασσας.

Όσον αφορά το ύψος των αμυντικών δαπανών, η Πολωνία θεωρείται ήδη πρότυπο, καθώς δαπανά για την άμυνα το 4,2% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Για το 2025 προγραμματίζει μία αύξηση στο 4,7%. Πρόκειται για ένα ισχυρό επιχείρημα, όχι μόνο στις διαβουλεύσεις με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και απέναντι στις νουθεσίες του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Τουσκ φαίνεται αποφασισμένος να αποτρέψει το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία μετά από μία απευθείας συνεννόηση ΗΠΑ και Ρωσίας χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των Ουκρανών. Επιπλέον δε, ο Πολωνός πρωθυπουργός θέλει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΕ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Η προεδρία μας θα πρέπει να επωμιστεί ευθύνες για τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αρχίσουν μέσα στον χειμώνα» είχε δηλώσει ο Τουσκ στις αρχές Δεκεμβρίου.

Μία πολωνική «γραμμή άμυνας»

Θέλοντας να προνοεί για κάθε ενδεχόμενο, η Πολωνία οικοδομεί κατά μήκος των συνόρων με τη Λευκορωσία μία δική της γραμμή άμυνας, για την οποία όμως επιθυμεί ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Παράλληλα, η Πολωνία συμμετέχει στην «ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ομπρέλα» (European Sky Shield Initiative) και υποστηρίζει την πρόταση για έκδοση ευρω-ομολόγων για την άμυνα, η οποία όμως προκαλεί σοβαρές αντιρρήσεις εντός της ΕΕ. Ιδιαίτερα η Γερμανία και η Ολλανδία εκφράζουν την αντίθεσή τους στην ανάληψη κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών.

Στο μεταξύ, καθώς οι Βρυξέλλες έχουν δώσει το «πράσινο φως» για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία, η πολωνική προεδρία θέλει τώρα να κάνει το επόμενο βήμα. Σε ένα πρώτο στάδιο, υποστηρίζει ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, θα μπορούσε να ανοίξει το διαπραγματευτικό κεφάλαιο που αφορά το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το Κίεβο θα προτιμούσε να ανοίξουν περισσότερα κεφάλαια ταυτόχρονα, αλλά η Βαρσοβία κινείται πιο προσεκτικά.

Εμπόδια στην εσωτερική πολιτική

Εξάλλου, εδώ και εβδομάδες η Πολωνία βρίσκεται πάλι στη δίνη ενός προεκλογικού αγώνα. Τον Μάιο του 2025 διεξάγονται προεδρικές εκλογές, που αποτελούν στοίχημα επιβίωσης για τον κυβερνητικό συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Πολωνός πρωθυπουργός δεν βιάζεται να προωθήσει ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που θεωρούνται αμφισβητούμενες εντός συνόρων και θα μπορούσαν να προσφέρουν επιχειρήματα στην εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση.

Σημειωτέον ότι η ανάληψη της εξουσίας από τον Τουσκ, πριν από έναν χρόνο, επισκιάστηκε από μαζικές κινητοποιήσεις των Πολωνών αγροτών, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για τις εισαγωγές σιτηρών από τη γειτονική Ουκρανία. Κάποιοι μάλιστα, σε μία συμβολική ένδειξη διαμαρτυρίας, είχαν κλείσει τα σύνορα με την Ουκρανία, αλλά και με τη Γερμανία. Σήμερα η Ουκρανία ελπίζει να συνάψει, το συντομότερο δυνατόν, μία πολυετή συμφωνία εμπορικής συνεργασίας με τις Βρυξέλλες, που θα διευθετεί και το θέμα των σιτηρών. Αλλά η Πολωνία δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα. Εξίσου αρνητική εμφανίζεται η Πολωνία στην υλοποίηση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής και έχει στο πλευρό της ισχυρούς συμμάχους, όπως η Γαλλία.

Διαμφισβητούμενη θεωρείται στην Πολωνία και η πρόταση για τροποποίηση των ευρωπαϊκών συνθηκών, προκειμένου να λαμβάνονται περισσότερες αποφάσεις με βάση την αρχή της πλειοψηφίας και όχι με ομοφωνία. Η εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η υλοποίηση της πρότασης αυτής θα ισοδυναμούσε με «κατάλυση του πολωνικού κράτους». «Δεν βλέπω να υπάρχει διάθεση στο Συμβούλιο να συζητηθεί το συγκεκριμένο ζήτημα» ξεκαθαρίζει η μόνιμη αντιπρόσωπος της Πολωνίας στην ΕΕ, Αγκνιέσκα Μπάρτολ, μιλώντας στο πρακτορείο PAP.

Κρίση σε Γαλλία και Πολωνία

Με σκεπτικισμό αντιμετωπίζει ο Ντόναλντ Τουσκ και το European Green Deal της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την εκπλήρωση των φιλόδοξων κλιματικών στόχων που έχει θέσει η ΕΕ μέχρι το 2050. Κατά την άποψή του πρόκειται για «αφελείς φιλοδοξίες περί σωτηρίας του πλανήτη», που απλώς υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Από την πλευρά του ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων προειδοποιεί ότι «η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να σημαίνει αποβιομηχάνιση…».

Η προεδρία της Πολωνίας στην ΕΕ συμπίπτει χρονικά και με την εσωτερική πολιτική κρίση που αντιμετωπίζουν Γαλλία και Γερμανία. Ο Τουσκ ελπίζει να αξιοποιήσει την αδυναμία των δύο χωρών, για να αναβαθμίσει τη χώρα του. «Η Πολωνία κινείται πολύ επιθετικά (σε διπλωματικό επίπεδο)» εκτιμά ο πολιτικός επιστήμων Κάι Όλαφ Λανγκ. «Αλλά οι συμμαχίες με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και της Βαλτικής δεν θα είναι αρκετές...».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Στην πολιτική - και όχι μόνο - το να διαδέχεσαι κάποιον που αποδείχτηκε «λίγος» είναι μια πρώτη καλή προϋπόθεση για μια επιτυχημένη δική σου θητεία. Δεν είναι όμως και δεδομένα καθησυχαστική, αφού οι προσδοκίες να είσαι καλύτερος είναι αναπόφευκτα αυξημένες. Ο Αντόνιο Κόστα, πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας , το γνωρίζει αυτό. Διαδέχεται τον επίσης πρώην πρωθυπουργό, τον Βέλγο Σαρλ Μισέλ, ο οποίος δεν πήρε… απολυτήριο με τους καλύτερους βαθμούς, ολοκληρώνοντας τη θητεία του ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η αιτία για αυτό δεν ήταν μόνο οι συνεχείς του κόντρες και τα «αλληλοτσιμπήματα» με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που δημιούργησαν συχνά φαινόμενα δυσλειτουργίας του ογκώδους μηχανισμού των Βρυξελλών. Ο Μισέλ ήταν συνολικά ένας ιδιόρρυθμος χαρακτήρας, που συχνά έδειξε να βάζει την προσωπική του προβολή πάνω από τον κοινό σκοπό.

Ένα όνομα… πολύ συνηθισμένο

Για τον Αντόνιο Κόστα δεν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Μάλλον το αντίθετο ισχύει. Το απέδειξε άλλωστε τον Νοέμβριο του 2023. Ήταν τότε που αποφάσισε να παραιτηθεί μέσα σε λίγες ώρες, όταν ανακοινώθηκε ότι η εισαγγελία της χώρας ερευνούσε σκάνδαλο διαφθοράς, που έφτανε μέχρι τον προθάλαμο του γραφείου του. Σε σύνολο 42 εισαγγελικών ερευνών εξετάστηκαν κατηγορίες για παρατυπίες στην χορήγηση αδειών για ένα ορυχείο λιθίου, μια μονάδα παραγωγής υδρογόνου και ένα κέντρο συλλογής και επεξεργασίας ψηφιακών δεδομένων. Το όνομα «Κόστα» που ακουγόταν σε υποκλαπείσες τηλεφωνικές συνομιλίες είναι πολύ διαδεδομένο και τελικά αποδείχτηκε ότι δεν αφορούσε τον ίδιο. Κάτι που ο Αντόνιο Κόστα υποστήριξε από την πρώτη στιγμή, παραιτούμενος όμως και δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί πλήρως με τις αρχές για τη διερεύνηση του σκανδάλου. Αυτό πάντως δεν γλύτωσε το κόμμα του από την εκλογική ήττα, που συνδυάστηκε και με ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά για το ακροδεξιό κόμμα Chega.

Ως «αθώος» έχει πλέον καταγραφεί στη συνείδηση των συμπατριωτών του, που τον αποκαλούν γνήσιο «πολιτικό ζώο». Άλλωστε οι κυβερνώντες σήμερα στην Λισαβόνα συντηρητικοί δεν θα δέχονταν έναν Πορτογάλο σοσιαλιστή σε αυτό το αξίωμα αν είχαν αμφιβολίες για την καθαρότητά του. Ο σήμερα 62χρονος άλλοτε δήμαρχος της Λισαβόνας (2007-2015) και πρωθυπουργός (2015-2023) μπήκε στην πολιτική από μικρός, συμμετέχοντας στην οργάνωση των νέων Σοσιαλιστών την πολιτικά ταραγμένη, αλλά γεμάτη ζυμώσεις περίοδο μετά το τέλος της δικτατορίας το 1973.

Ένα βιογραφικό με επιτυχίες

Στις τελευταίες εκλογές που πήρε μέρος, το 2022, βίωσε έναν απρόβλεπτο θρίαμβο, που του χάρισε την αυτοδυναμία, μετά από μια τετραετία συνεργασίας με την Αριστερά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι συνέβαλε με την οικονομική πολιτική του στο να συνέλθει η πατρίδα του πολύ γρηγορότερα από άλλες χώρες από την μεγάλη οικονομική κρίση και να απαλλαγεί πολύ νωρίτερα από τις ασφυκτικές απαιτήσεις της Τρόικα, που άφησε το στίγμα της και στην Πορτογαλία.

Αυτό που του προσμετρούν οι συνομιλητές του είναι ότι αποτελεί ο ίδιος καλό και ευχάριστο συνομιλητή, με όπλο το χαμόγελο και τους ήπιους τόνους. Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του δεν θα υπάρξουν οι προστριβές και τα παρατράγουδα της προηγούμενης πενταετίας στις σχέσεις του Συμβουλίου με την Κομισιόν. Δεν είναι τυχαίο ότι η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε την υποψηφιότητά του με θέρμη και ότι υπέρ του ψήφισαν ακόμα και παραδοσιακοί «αντιδραστικοί», όπως ο Βίκτορ Όρμπαν.

Ζητούμενη η διαπραγματευτική μαεστρία

Μπορεί η θέση του προέδρου του Συμβουλίου να μην έχει πολλές αρμοδιότητες, πέραν του συντονιστικού κυρίως ρόλου και του διαμορφωτή της ατζέντας των συνόδων, αλλά οι διαπραγματευτικές ικανότητες είναι εξαιρετικά χρήσιμες, όταν οι ηγέτες των 27 μπορεί να φιλονικούν ακόμα και για τη διατύπωση μιας φράσης σε ένα κοινό ανακοινωθέν.

Η σχέση του με την φον ντερ Λάιεν, με την εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας, αλλά και με πολλούς από τους πρώην συναδέλφους του αναμένεται λοιπόν λειτουργική, οπότε πράγματι οι προσδοκίες για την δραστηριότητά του δικαιολογημένα διαδέχτηκαν την ικανοποίηση για την εκλογή του και την ανακούφιση για το τέλος της θητείας του Σαρλ Μισέλ. Πολλές ελπίδες στο πρόσωπό του έχει δείξει να εναποθέτει και ο Πέδρο Σάντσες, πρωθυπουργός της Ισπανίας, ο οποίος ελπίζει χάρις και στην καλή χημεία μεταξύ του Πορτογάλου και της Γερμανίδας προέδρου της Κομισιόν σε μια πιο μετριοπαθή στάση συνολικά της ΕΕ, αναφορικά με τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας των ερχόμενων ετών.

Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πολλά ανοικτά θέματα της επόμενης και δεδομένα ταραγμένης περιόδου για την διοικητική ιεραρχία ΕΕ, που θα χρειαστεί να κουβαλήσει πολλά καρπούζια σε μια μασχάλη. Το αν θα καταφέρει να μην τα «σπάσει» δεν θα εξαρτηθεί πάντως μόνο από τον Κόστα, τα χαμόγελα και τις καλές προθέσεις. Αλλά έτσι κι αλλιώς μαγικές ικανότητες δεν μπορεί κανείς να απαιτήσει από κανέναν.

Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη και ισχυρή – ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Αυτό είχε δηλώσει στην DW τον περασμένο Ιούλιο ο Σαρλ Μισέλ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Την Πέμπτη διεξάγεται στη Βουδαπέστη η σύνοδος κορυφής των 47 μελών της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ), ενώ την Παρασκευή οι 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα συναντηθούν στα πλαίσια μίας δικής τους, άτυπης συνόδου. Και μετά το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ένα είναι το ερώτημα που τίθεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη την εκλογική νίκη του Τραμπ; Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την υποστήριξη της Ουκρανίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και την άμυνα ενάντια στη ρωσική απειλή;

Ο Όρμπαν στηρίζει Τραμπ

Ο οικοδεσπότης της συνόδου, ο ακροδεξιός Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, είναι αυτό το διάστημα και πρόεδρος του Συμβουλίου της ΕΕ. Μέχρι τώρα αποτελεί τον μοναδικό οπαδό του Τραμπ ανάμεσα στους επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων.

Το καλοκαίρι ο Όρμπαν είχε ενοχλήσει (ή και εξοργίσει) πολλούς από τους συναδέλφους του, όταν πήγε για «ειρηνευτική αποστολή» στο Κίεβο, τη Μόσχα, το Πεκίνο και το Μαρ-α-Λάγκο (στο σπίτι του Τραμπ στη Φλόριντα). Τότε ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε ισχυριστεί πως ο Τραμπ θα μπορούσε να θέσει τέλος στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας μέσα σε λίγες ημέρες – προσθέτοντας πως ο ίδιος είναι ο μοναδικός επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρώπη, που θέλει να επιτευχθεί ειρήνη.

Ο Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης;

Ο Βίκτορ Όρμπαν σχεδίαζε να φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης, ώστε να λάβει έτσι μέρος στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών. Οι διπλωμάτες της ΕΕ ωστόσο απέρριψαν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό, με τον Όρμπαν να απειλεί πως θα ακυρώσει την προγραμματισμένη διαδικτυακή σύνδεση με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι.

Ο τελευταίος θέλει να πείσει τα μέλη της ΕΠΚ και της ΕΕ να βοηθήσουν περισσότερο την Ουκρανία, ιδίως σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν τον Ιανουάριο, όπως έχει προαναγγείλει ο Τραμπ, να διακόψουν την οικονομική και υλική αρωγή που παρέχουν στην Ουκρανία για τον αμυντικό της πόλεμο ενάντια στους Ρώσους. «Τα πράγματα θα είναι τελείως διαφορετικά από εδώ και πέρα», δήλωσε σχετικά ο καγκελάριος Σολτς. Η γερμανική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει κάθε μέσο, προκειμένου να δημιουργηθεί μία καλή σχέση συνεργασίας με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.

Η ΕΕ έτοιμη σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αυξήσουν τους δασμούς

Ο Όλαφ Σολτς και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι επικεφαλής κυβερνήσεων συνεχάρησαν τον Ντόναλντ Τραμπγια την εκλογική του νίκη, αναφέροντας ακόμη πως προσβλέπουν στη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Πέραν των τυπικών αυτών διπλωματικών τοποθετήσεων πάντως η ΕΕ έχει ήδη εργαστεί πάνω στο πώς θα απαντήσει στη δεύτερη θητεία Τραμπ σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη έχουν προετοιμάσει ορισμένα αντίμετρα, σε περίπτωση που ο Τραμπ αυξήσει όντως πολύ τους δασμούς στα προϊόντα που θα εισάγονται από την Ευρώπη. Το Ινστιτούτο IFO του Μονάχου εκφράζει την ανησυχία πως η γερμανική οικονομία θα μπορούσε να υποστεί ζημίες ύψους 33 δισεκατομμυρίων ευρώ εξαιτίας των δασμών του Τραμπ.

Η ΕΕ θέλει να ανακάμψει οικονομικά

Η άτυπη σύνοδος των 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα έχει ένα και μοναδικό θέμα στην ατζέντα: το πώς μπορεί η ευρωπαϊκή οικονομία να γίνει πιο ανταγωνιστική απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, έχει παρουσιάσει μία σχετική έκθεση στρατηγικής , όπου προβλέπονται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για την τόνωση της οικονομίας – χωρίς ωστόσο να καθίσταται σαφές από πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι επί του παρόντος η περίπτωση της Γερμανίας, η οποία μάχεται εδώ και μήνες με την ύφεση και θα μπορούσε να σύρει και την υπόλοιπη Ευρώπη σε μία οικονομική κρίση. Ο ασταθής κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου και ο αποδυναμωμένος στην εγχώρια πολιτική σκηνή Γάλλος πρόεδρος Μακρόν παρεμποδίζουν τον γαλλογερμανικό άξονα και τις αναμενόμενες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ – με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα κενό που μπορούν να πληρώσουν οι δεξιές εθνικιστικές δυνάμεις γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν ή την αντιστοίχως ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.

Τι είναι η ΕΠΚ;

Η ΕΠΚ ιδρύθηκε πριν από δύο χρόνια, μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, και σε αυτήν ανήκουν σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, η Τουρκία και τα κράτη του Βορείου Καυκάσου – χωρίς να συμμετέχουν βέβαια η Ρωσία και η Λευκορωσία.

Ωστόσο το γεγονός ότι η ΕΠΚ, ουσιαστικά μία συμμαχία κατά του Πούτιν, συνεδριάζει στην Ουγγαρία, ενδέχεται να κάνει την ατμόσφαιρα λίγο πιο… τεταμένη. Διότι ο Βίκτορ Όρμπαν ακολουθεί διπλωματικές μεθόδους και υιοθετεί πολιτικές απόψεις αρκετά εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Και η ΕΕ κατηγορεί την κυβέρνηση του Όρμπαν πως υπονομεύει το κράτος δικαίου.

Επιπλέον, το πόσο παραγωγική θα είναι η σύνοδος θα εξαρτηθεί και από τις διαρκείς τριβές που υπάρχουν αφ’ ενός μεν ανάμεσα σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, αφ’ ετέρου δε μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου. Ακόμη, οι εξελίξεις τρέχουν και στη Γεωργία, με την ΕΕ να μην έχει ξεκαθαρίσει ακόμη εάν σκοπεύει να αναγνωρίσει τη νίκη του Ιρακλί Κομπαχίτζε ή εάν κλίνει περισσότερο προς την φιλοευρωπαία πρόεδρο Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία φαίνεται να ηττάται και κάνει λόγο για νοθεία.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Από σήμερα μέχρι τις 12 Νοεμβρίου οι νέοι Επίτροποι, άνδρες και γυναίκες, θα περάσουν από «ανάκριση» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Προκειμένου να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, η έγκριση των ευρωβουλευτών είναι απαραίτητη. Κάθε ακρόαση στις Βρυξέλλες διαρκεί τρεις ώρες, στη διάρκεια των οποίων ο καθένας από τους 26 υποψήφιους Επιτρόπους καλείται να απαντήσει σε επίμονες ερωτήσεις των ευρωβουλευτών, που εκπροσωπούν οκτώ ομάδες από όλο το πολιτικό φάσμα.

Ως 27η Επίτροπος λογίζεται η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ίδια έχει εγκριθεί ως επικεφαλής της Κομισιόν με άλλη διαδικασία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, τον Ιούλιο, κατά συνέπεια δεν χρειάζεται να περάσει από τις τωρινές ακροάσεις. Αν όλα πάνε κατ' ευχήν και δεν απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι (κάτι που δεν αποκλείεται, αλλά δεν είναι και σύνηθες), η νέα Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα αναλάβει καθήκοντα την 1η Δεκεμβρίου.

Τι επιτρέπεται να ερωτηθούν οι υποψήφιοι;

Στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν αδύνατα σημεία, οι ευρωβουλευτές έχουν δικαίωμα να ρωτήσουν τα πάντα. Μπορούν να ζητήσουν διευκρινίσεις για την επαγγελματική σταδιοδρομία και τα οικονομικά συμφέροντα των υποψηφίων, να διερευνήσουν σκοτεινές πτυχές στο βιογραφικό τους, να ζητήσουν εξηγήσεις για θέματα ηθικής. Μεταξύ άλλων αξιολογείται και η ικανότητα του υποψηφίου να απαντά με σαφήνεια και αυτοκυριαρχία.

Η ακρόαση ακολουθεί αυστηρούς κανόνες και προβλέπει συγκεκριμένο χρόνο ομιλίας για όλους. Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, οι ευρωβουλευτές της αρμόδιας Επιτροπής καλούνται να ψηφίσουν και να εγκρίνουν τον κάθε υποψήφιο με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Σε περίπτωση που κάποιος δεν εγκριθεί, οι ευρωβουλευτές ζητούν από τη χώρα που τον είχε προτείνει να επιλέξει άλλο υποψήφιο. Και αυτός θα πρέπει όμως να περάσει από ακρόαση, με την ίδια διαδικασία.

Από το 2004 μέχρι σήμερα, σε μία «επίδειξη δύναμης» απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο έχει απορρίψει έξι υποψήφιους Επιτρόπους. Ο πρώτος ήταν ο υπερσυντηρητικός Ιταλός Ρόκο Μπουτιλιόνε, ο οποίος είχε δεχθεί κριτική για την ομοφοβική στάση του, όταν δήλωσε ότι οι ομοφυλόφιλοι «δεν είναι εγκληματίες, αλλά είναι αμαρτωλοί». Το 2019 απορρίφθηκε και η υποψήφια Γαλλίδα Επίτροπος, Σιλβί Γκουλάρ, η οποία είχε κατηγορηθεί για εικονική απασχόληση σε αμερικανικό πολιτικό ίδρυμα.

Ποιοι είναι οι «λιγότερο σίγουροι» υποψήφιοι;

Θα μπορούσαν να απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι και αυτή τη φορά; Όπως ακούγεται στις Βρυξέλλες, στο «στόχαστρο» των ευρωβουλευτών βρίσκεται κυρίως ο Ούγγρος υποψήφιος Όλιβερ Βάρχελι, καθώς θεωρείται απολύτως πιστός στον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν. Μέχρι σήμερα ο Βάρχελι ήταν Επίτροπος για τη Διεύρυνση, ενώ τώρα καλείται να αναλάβει το ήσσονος σημασίας χαρτοφυλάκιο για την Υγεία και την Προστασία των Ζώων.

Εάν πράγματι απορριφθεί ο Βάρχελι, ο Βίκτορ Όρμπαν θα μπορούσε να ανοίξει ένα ακόμα μέτωπο με την ΕΕ, καθυστερώντας παρασκηνιακά τις διαδικασίες για πολλές εβδομάδες ή ακόμα και μήνες. Είτε μη προτείνοντας άλλον υποψήφιο είτε προτείνοντας κάποιον που θεωρείται εξίσου ακατάλληλος.

Από εκεί και πέρα: Η φιλελεύθερη υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Χάτζα Λαχμπίμπ, που έχει προταθεί για το νέο χαρτοφυλάκιο της διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, θεωρείται βέβαιο ότι θα συγκεντρώσει τα πυρά των εθνολαϊκιστών και ακροδεξιών στην Ευρωβουλή. Απρόβλεπτη θεωρείται η διαδικασία και για την υποψήφια από τη Βουλγαρία, Εκατερίνα Ζαχάριεβα, η οποία ως υπουργός Εξωτερικών στη χώρα της φερόταν να εμπλέκεται σε σκάνδαλο παράνομης χορήγησης ιθαγένειας. Προβλήματα ίσως αντιμετωπίσει και ο Γκλεν Μικάλεφ από τη Μάλτα, καθώς πολλοί δεν θεωρούν επαρκή την πολιτική εμπειρία που έχει αποκομίσει ως διευθυντής του γραφείου του Μαλτέζου πρωθυπουργού.

Σοβαρές αμφιβολίες υπήρχαν παλαιότερα για τον Ιταλό υποψήφιο, Ραφαέλε Φίτο, καθώς προέρχεται και αυτός, όπως και η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, από το ακροδεξιό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας». Εικάζεται ότι το Κοινοβούλιο θα τον αντιμετωπίσει με κριτική διάθεση, αλλά τελικά δεν θα τολμήσει να απορρίψει τον υποψήφιο της Μελόνι, η οποία άλλωστε στις Βρυξέλλες έχει αποκηρύξει την «ακραία» εικόνα της και πρεσβεύει μία μάλλον φιλο-ευρωπαϊκή πολιτική.

Τι νέο κομίζει η νέα Κομισιόν;

Για τη δεύτερη θητεία της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχειρεί μία αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων με ανακατανομές αρμοδιοτήτων. Κύρια προτεραιότητα δεν αποτελεί πλέον η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως συνέβαινε στην πρώτη θητεία της, αλλά η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Νέα χαρτοφυλάκια προβλέπονται για την Άμυνα, τη Στέγαση, τη Μεσόγειο και την Προστασία των Ζώων.

Μπορεί να είναι αγχωτική η διαδικασία των ακροάσεων, αλλά αξίζει τον κόπο. Ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ο βασικός μισθός του Επιτρόπου είναι 26.000 ευρώ μεικτά, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν αμείβεται με 31.800 μεικτά. Σε αυτές τις αμοιβές δεν περιλαμβάνονται δώρα και επιδόματα. Μάλλον καλύτερα σε σύγκριση με τον μισθό του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς, ο οποίος φτάνει τα 32.000, αλλά στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται πάσης φύσεως πρόσθετες αμοιβές.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας χθες στη Ριζούντα το Πόντου που είναι τόπος της καταγωγής του και αναφερόμενος στη Γάζα, έμμεσα απείλησε να επιτεθεί στο Ισραήλ. «Όπως μπήκαμε στο Καραμπάχ και στη Λιβύη, έτσι θα τους κάνουμε το ίδιο στο Ισραήλ», δήλωσε. «Μόνο που εμείς πρέπει να είμαστε δυνατοί για να μπορέσουμε να κάνουμε αυτά τα βήματα».

Άμεση ήταν η απάντηση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών Ισραέλ Κατς. «Ο Ερντογάν ακολουθεί τα βήματα του Σαντάμ Χουσεΐν και απειλεί να επιτεθεί στο Ισραήλ. Απλώς πρέπει να θυμάται τί συνέβη εκεί και πώς τελείωσε» ανέφερε στην σχετική ανάρτηση, υπονοώντας πιθανώς και ανάμειξη του αμερικανικού παράγοντα.

Σύγκριση με τους ναζί

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε σήμερα σε υψηλότερους τόνους αναφέροντας: «Όπως τελείωσε ο γενοκτόνος Χίτλερ, έτσι θα τελειώσει και ο γενοκτόνος Νετανιάχου. Όπως οι γενοκτόνοι Ναζί λογοδότησαν, έτσι θα λογοδοτήσουν και αυτοί που προσπάθησαν να καταστρέψουν τους Παλαιστίνιους. Η ανθρωπότητα θα σταθεί στο πλευρό των Παλαιστινίων. Δεν θα καταστρέψετε τους Παλαιστίνιους».

Στο μεταξύ, ο ένας μετά τον άλλον, Τούρκοι αξιωματούχοι επικροτούν τη σκληρή στάση Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ. Μεταξύ άλλων ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αναφέρει σε ανάρτηση του ότι «ο πρόεδρός μας έχει γίνει η φωνή της συνείδησης της ανθρωπότητας. Οι διεθνείς σιωνιστικοί κύκλοι, ιδιαίτερα το Ισραήλ, που θέλουν να καταστείλουν αυτή τη δίκαιη φωνή, βρίσκονται σε υψηλό συναγερμό. Η ιστορία τελειώνει με τον ίδιο τρόπο για όλους τους γενοκτόνους και τους υποστηρικτές τους».

Στην ομιλία του στην Ριζούντα ο Τούρκος πρόεδρος αποκάλυψε ότι προσκάλεσε τον Παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς στην Τουρκία, αλλά εκείνος δεν απάντησε. Ο Ερντογάν πρότεινε ο Αμπάς να ζητήσει συγγνώμη και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ακόμα περιμένουμε. Για να δούμε αν θα τα καταφέρει, αλλιώς θα διαχειριστούμε τη διαδικασία ανάλογα». Ωστόσο, σε μια σημερινή εξέλιξη, ο Πρεσβευτής της Παλαιστίνης στην Τουρκία Φαέντ Μουσταφά δήλωσε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες για την επίσκεψη του Προέδρου Αμπάς, κατά την οποία αναμένεται να εκφωνήσει ομιλία στο τουρκικό Κοινοβούλιο.

Δεν θα παρίσταται ο πρόεδρος Ερντογάν στην Διάσκεψη για την Ειρήνη στην Ουκρανία που πραγματοπείται αυτό το Σαββατοκύριακο στο θέρετρο του Μπούργκενστοκ στην Ελβετία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τουρκικού υπ. Εξωτερικών, την Τουρκία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ο οποίος, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, θα εκφράσει την ετοιμότητα της Άγκυρας να υποστηρίξει τις διεθνείς προσπάθειες για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν μάλιστα ότι ο Φιντάν κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση της Διάσκεψης θα υποστήριζε ότι ο καταστροφικός αντίκτυπος της σύγκρουσης στην Ουκρανία αυξάνεται και ότι οι αρνητικές συνέπειές της σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο βαθαίνουν.

Η τουρκική πλευρά τονίζει δε ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης του πολέμου και προσφυγής σε όπλα μαζικής καταστροφής αυξάνεται και ότι η Τουρκία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.

Φιντάν: Εξαιρετικά καλή η σχέση με τη Ρωσία

Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω του διαμεσολαβητικού της ρόλου με τη Ρωσία υλοποιήθηκε η Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά το 2022 και ζητά άμεσο τέλος του πολέμου μέσω διπλωματίας διαπραγματεύσεων.

Πάντως ο Χακάν Φιντάν, που είχε συνάντηση με τον πρόεδρο Πούτιν πριν από λίγες ημέρες στη Μόσχα, δήλωσε ότι οι τουρκορωσκές σχέσεις πηγαίνουν «εξαιρετικά καλά» και ότι Πουτιν και Ερντογάν θα συναντηθούν τον Ιούλιο στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού της Σαγκάης.

Ο Τούρκος πρόεδρος επέστρεψε στο μεταξύ από την Σύνοδο των G7 στην Απουλία, όπου κάθισε δίπλα από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπάιντεν χωρίς να υπάρξει πάντως κανονική συζήτηση. Συζήτησε το θέμα της Γαζας και με τον Σεΐχη των Εμιράτων αλλά και με τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα ντα Σίλβα και ζήτησε από τις χώρες των G7 μια πιο δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς και ρεαλιστική προσέγγιση για την επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων και περιφερειακών συγκρούσεων.

Η Τουρκία θα είναι ο πρώτος σταθμός του αμερικανού διπλωμάτη σε μια περιοδεία που θα κρατήσει μια εβδομάδα και που θα τον οδηγήσει από την Τουρκία στην Ελλάδα, και σε άλλες 7 χώρες της περιοχής.Βασικά θέματα στις επαφές του θα είναι, όπως ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «η συνεχιζόμενη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ κατά της Χαμάς μετά την 7η Οκτωβρίου, τα επείγοντα μέτρα για την αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα και η απελευθέρωση των υπόλοιπων ομήρων»

Η επίσκεψη στην Τουρκία εκ των πραγμάτων είναι περίπλοκη, καθώς γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα, περιστρέφεται μια σειρά από διμερή θέματα μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον που βρίσκονται σε διαδικασία μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης, όπως η αργή διαδικασία έγκρισης της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και η επίσης αργή διαδικασία για την προμήθεια τω F-16. Όπως αναφέρει ο τουρκικός τύπος σήμερα, «ασφαλώς, στο τραπέζι των συζητήσεων με τον Μπλίνκεν θα τεθούν και θέματα, όπως το να μην διαταράξουν οι ΗΠΑ την ισορροπία των εξοπλισμών στο Αιγαίο.» Οι κυρίως συζητήσεις του Μπλίνκεν και της αντιπροσωπείας του, με την τουρκική πλευρά θα γίνουν αύριο Σάββατο. Για την πιθανή συνάντηση με τον τούρκο πρόεδρο δεν υπάρχει επιβεβαίωση ωστόσο, ο Ερντογάν θα βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για να παραστεί σε δυο εκδηλώσεις.

Επόμενος σταθμός του Μπλίνκεν τα Χανιά

Πάντως το παζάρι της Άγκυρας για τη Σουηδία θα συνεχιστεί. Ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος, Ομέρ Τσελίκ, δήλωσε χθες ότι το επόμενο βήμα για τη Σουηδία έγκειται στη βούληση του τουρκικού Κοινοβουλίου προσθέτοντας ότι το θέμα της Σουηδίας δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τα F-16. Οι σύμμαχοι μας στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να συμβάλουν στην άμυνά μας και να μην υιοθετούν μια στάση που θα δημιουργούσε κενό στην άμυνα ολόκληρου του ΝΑΤΟ».

Τούρκοι αναλυτές βλέπουν στο ταξίδι του Μπλίνκεν στην περιοχή το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί με την πιθανότητα επέκτασης της κρίσης στη Γάζα στις χώρες της περιοχής και στο ζήτημα της Ουκρανίας. Ειδικά για την παρουσία του Μπλίνκεν στην Άγκυρα βλέπουν την πρόθεση των Αμερικανών να εμποδίσουν την ευθυγράμμιση της Άγκυρας με την Τεχεράνη. Ωστόσο επισημαίνουν επίσης ότι η επίσκεψη Μπλίνκεν από την Τουρκία στην Ελλάδα σηματοδοτεί επίσης την πρόθεση των ΗΠΑ να συνεχίσουν τη διαδικασία εξομάλυνσης τόσο στο Κυπριακό όσο και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.