Η Telegraph αναφέρει ότι η Βρετανία συζητά με τους Ευρωπαίους το ενδεχόμενο να σταλούν στο νησί Βρετανοί στρατιώτες. Η κυβέρνηση υποβαθμίζει τα σενάρια, όμως δεν τα διαψεύδει.
Ανταπόκριση από το Λονδίνο
Γροιλανδία: Το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο, το 80% της έκτασης του οποίου καλύπτεται από πάγο, αφού βρίσκεται εξ ολοκλήρου στον αρκτικό κύκλο. Κάποιος θα μπορούσε να αναρωτηθεί τι σπουδαίο έχει αυτό το μεγάλο και απομακρυσμένο κομμάτι γης. Και με την ίδια ευκολία κάποιος θα μπορούσε να παραθέσει τους λόγους για τους οποίους είναι τόσο σημαντικό.
Στρατηγικής σημασίας θέση, αφού «χωρίζει» την Αμερική από την Ασία, ενώ παράλληλα είναι πλούσιο σε φυσικά ορυκτά, όπως ο χαλκός και το νικέλιο, αλλά και σπάνιες γαίες, οι οποίες είναι κρίσιμες για την τροφοδοσία της πολυπόθητης μοντέρνας τεχνολογίας.
Τώρα, βρίσκεται στο προσκήνιο των γεγονότων, με τον Τραμπ να ξεκαθαρίζει ότι επιθυμεί την κατάκτηση της Γροιλανδίας, η οποία ανήκει όμως στη Δανία, ισχυριζόμενος ότι «ρωσικά και κινεζικά πλοία κινούνται ήδη σε όλη την περιοχή».
Η Ευρώπη κινείται στους δικούς της ρυθμούς. Η διασφάλιση της διπλωματίας είναι πρώτο μέλημα και την ίδια ώρα προσπαθεί να θέσει τους δικούς της όρους. Άρθρα των τελευταίων ημερών προσπαθούν να αναλύσουν ή να προβλέψουν το μέλλον της Γροιλανδίας, με τις επίσημες αντιδράσεις, όμως, να είναι μετριασμένες.
«Kανένα ρίσκο ασφαλείας»
Ένα τέτοιο άρθρο είναι και αυτό της κυριακάτικης εφημερίδας Telegraph, η οποία αναφέρει ότι η Βρετανία συζητά με τους Ευρωπαίους συμμάχους να επιστρατευτούν στο νησί Βρετανοί στρατιώτες, πολεμικά πλοία και αεροπλάνα. Τα πλάνα βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο. Ή σε κανένα στάδιο.
Η κυβερνητική πλευρά προσπαθεί να υποβαθμίσει τα σενάρια, χωρίς όμως να τα διαψεύδει, λέγοντας ότι οι συζητήσεις αυτές είναι στα πλαίσια των αναμενόμενων του ΝΑΤΟ. Σήμερα το πρωί, η υπουργός Μεταφορών, Χάιντι Αλεξάντερ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση συμφωνεί με τον Τραμπ ότι η κατάσταση στον αρκτικό κύκλο τίθεται υπό αμφισβήτηση και πρόσθεσε ότι «δεν πρόκειται να πάρουμε κανένα ρίσκο ασφαλείας».
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, Βρετανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη συναντηθεί με εταίρους, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και της Γαλλίας, με σκοπό να αρχίσουν να σκιαγραφούν τα πλάνα. Οι συζητήσεις μάλιστα έγιναν την Πέμπτη, στο Ανώτατο Στρατηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης (SHAPE).
Πρωτοβουλίες από την Ευρώπη;
Κύριος σκοπός μιας παρουσίας ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία θα ήταν να καθησυχαστεί ο Τραμπ σχετικά με την πιθανότητα εισβολής της Ρωσίας και της Κίνας και, βέβαια, να αποτραπεί η ομολογούμενη φιλοδοξία του να κατακτήσει το στρατηγικό αυτό νησί.
Και μπορεί να έχουμε συνηθίσει την Ευρώπη να κρατά πια, έναν ηπιότερο τόνο σε ό,τι αφορά τους επεκτατισμούς, αλλά φαίνεται πως τώρα δεν έχει τη διάθεση να χάσει ένα ακόμα στρατηγικό σημείο της, όπως η Γροιλανδία. Και μοιάζει πως θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να τη διασφαλίσει, καθώς σύμφωνα με τη Telegraph, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ακόμα και το ενδεχόμενο κυρώσεων σε αμερικανικές εταιρείες, αν ο πρόεδρος Τραμπ απορρίψει τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και προχωρήσει σε μονομερείς ενέργειες.
Short teaser
Η κυβέρνηση Στάρμερ υποβαθμίζει τα σενάρια αποστολής στρατευμάτων, όμως δεν τα διαψεύδει.
Σε μια χρονιά-καμπή για τον κόσμο, το Βερολίνο στρέφει το βλέμμα στην κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Ας μην περιοριστεί αυτό μόνο στο επόμενο εξάμηνο. Σχόλιο, Δήμητρα Κυρανούδη.
«Αγαπητέ Νίκο. Προσβλέπω στη συνεργασία μας. Μαζί θα εργαστούμε για μια οικονομικά υγιή Ευρώπη, για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και τη μείωση της γραφειοκρατίας». Με αυτό το λιτό μήνυμα μέσω της πλατφόρμας Χ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ευχήθηκε στον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη για την έναρξη της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕE.
Η επιλογή των τριών θεματικών δεν είναι τυχαία. Όχι μόνο η Ευρώπη, αλλά και η Γερμανία ειδικότερα ως «ατμομηχανή» της, είναι αντιμέτωπη με τη δική της οικονομική κρίση. Ειδικότερα η αυτοκινητοβιομηχανία της είναι αντιμέτωπη με σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα, έχει μείνει πίσω στον διεθνή ανταγωνισμό, βιώνει πίεση από τα ηλεκτροκίνητα οχήματα της Κίνας και σχεδιάζει μαζικές απολύσεις τα επόμενα χρόνια. Το ίδιο ισχύει και για άλλους κλάδους της βαριάς βιομηχανίας και του κλάδου της γερμανικής υψηλής τεχνολογίας. Δεν είναι πια ανταγωνιστικοί.
Ως προς τη μείωση της γραφειοκρατίας, και εδώ, η Γερμανία αγκομαχά να προλάβει το τρένο της ψηφιοποίησης, όσο απίστευτο κι αν ακούγεται στον ευρωπαϊκό Νότο -που κάποτε δεχόταν γερμανικές επιπλήξεις στα χρόνια της ευρωκρίσης. Η μείωση της γραφειοκρατίας είναι ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα της κυβέρνησης Μερτς και ευελπιστεί σε ευρωπαϊκή συνεργασία αλλά και ιδέες από άλλα κράτη-μέλη -μεταξύ αυτών και η Ελλάδα.
Στη μεγάλη όμως γεωπολιτική εικόνα, η Λευκωσία και η Κύπρος, πέραν των εξελίξων στο Ουκρανικό και τις σχέσεις ΕΕ με τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, τραβά το ενδιαφέρον της Γερμανίας και για άλλους λόγους. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Γερμανία αναγκάστηκε να απεξαρτηθεί απότομα από τη φθηνή ρωσική ενέργεια, που σχεδόν χρησιμοποιούσε κατ‘ αποκλειστικότητα, αναζητώντας τα τελευταία χρόνια νέες πηγές ενέργειας και νέους παρόχους. Η περιοχή της ΝΑ Μεσογείου θεωρείται από ειδήμονες και στη Γερμανία ως δυνητικό «χρυσωρυχείο» με στόχο την ενεργειακή αυτονομία της Γηραιάς Ηπείρου.
Η Τουρκία και η ειδική σχέση της με τη Γερμανία
Η Κύπρος επίσης, βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Αφρικής, Ασίας και είναι κομβικός ο γεωγραφικός και στρατηγικός ρόλος της για τις σχέσεις Ευρώπης και Μέσης Ανατολής: για την επόμενη μέρα στη Γάζα, για τις σχέσεις με τον Λίβανο, για τις σχέσεις με το Ισραήλ -ειδικά μετά τη συμφωνία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ για ενισχυμένη στρατιωτική συνεργασία.
Η Γερμανία έχει «ειδικό ενδιαφέρον» για την Κύπρο και για έναν ακόμη λόγο: γιατί θεωρεί ότι το μέλλον της Τουρκίας στην Ευρώπη -για το οποίο η Γερμανία και ειδικότερα ο καγκελάριος Μερτς έχουν πολλές φορές δεσμευθεί δημόσια ότι θα συνεχίσουν να στηρίζουν- περνάει εκ των πραγμάτων και από την Κύπρο και την επίλυση του Κυπριακού.
Δεν μπορεί να υπάρξει Τουρκία στην ΕΕ, με άλλα λόγια μια φιλόδοξη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που κάποια στιγμή, στο μακρινό μέλλον, θα μπορεί να περιλαμβάνει και την Τουρκία, χωρίς επίλυση του Κυπριακού. Το ίδιο ισχύει μεσοπρόθεσμα και για την όποια στενότερη προσέγγιση Τουρκίας-EE, μέσω μιας ειδικής αμυντικής συνεργασίας -την οποία επιδιώκει το Βερολίνο-, δεδομένου ότι η Τουρκία είναι και μέλος του ΝΑΤΟ.
Ο Φρίντριχ Μερτς κατά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη πρόσφατα στο Βερολίνο εξέφρασε από την καγκελαρία τη βούληση να αναλάβει τον «τιμητικό», όπως είπε, ρόλο να εμπλακεί πιο ενεργά και προσωπικά στις προσπάθειες επανέναρξης του διαλόγου για την επίλυση του Κυπριακού στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου και των αρχών της ΕΕ. Προς όφελος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ευρωπαίου εταίρου της Γερμανίας.
Ο γεωπολιτικός χρόνος το 2026, στη νέα εποχή Τραμπ, κινείται με ταχύτητα φωτός. Οι συσχετισμοί αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη, το διεθνές δίκαιο αμφισβητείται όσο ποτέ άλλοτε, η ΕΕ δέχεται πρωτοφανείς κλυδωνισμούς, έξωθεν αλλά και εκ των έσω. Αν η Γερμανία εννοεί πράγματι ότι μπορεί να αναλάβει εποικοδομητικά «ενεργό ρόλο» προς το συμφέρον της Κύπρου και εν τέλει της Ευρώπης πρέπει να το πράξει τώρα. Το επόμενο διάστημα των έξι μηνών είναι γόνιμος χρόνος για τέτοιες ζυμώσεις και δεν πρέπει να χαθεί -για άλλη μια φορά.
Short teaser
Σε μια χρονιά-καμπή για τον κόσμο το Βερολίνο στρέφει το βλέμμα στην κυπριακή προεδρία της ΕΕ. Σχόλιο Δήμητρα Κυρανούδη.
Φιντάν για Ιράν: Γνήσιες αλλά χειραγωγημένες ταραχές
Short title
Φιντάν για Ιράν: Γνήσιες αλλά χειραγωγημένες ταραχές
Teaser
Ο υπ. Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, τοποθετείται ανοιχτά υπέρ του ιρανικού καθεστώτος. Κατηγορεί ευθέως τη Μοσάντ και το Ισραήλ για υποκίνηση των ταραχών στη χώρα.
Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη
Την ώρα που η κατάσταση στο Ιράν φαίνεται να κλιμακώνεται, η Άγκυρα, δια του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, παίρνει θέση υπέρ του καθεστώτος της Τεχεράνης και μάλιστα στοχεύοντας ανοιχτά κατά του Ισραήλ, το οποίο κατηγορεί ότι υποκινεί τις ταραχές κατά του ιρανικού καθεστώτος.
Σε δηλώσεις του στο κρατικό κανάλι TRT Haber, ο Χακάν Φιντάν υποστηρίζει ότι η Μοσάντ προτρέπει ανοιχτά τους Ιρανούς, χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να ξεσηκωθούν, εκμεταλλευόμενη τα δεινά από τις κυρώσεις και τον πληθωρισμό, που πυροδότησαν ταραχές στα τέλη Δεκεμβρίου 2025.
Ο Φιντάν είπε ότι οι διαδηλώσεις στο Ιράν πηγάζουν από τα γνήσια παράπονα και τα διαρθρωτικά προβλήματα της χώρας, αλλά χειραγωγούνται από τους αντιπάλους του Ιράν, με το Ισραήλ να προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την κατάσταση.
Φιντάν: «Οι προσπάθεις του Τελ Αβίβ θα αποτύχουν»
Ο Χακάν Φιντάν κατηγόρησε τη Μοσάντ ότι εκμεταλλεύεται ανοιχτά τις λαϊκές διαμαρτυρίες στο Ιράν, για να αποδυναμώσει το καθεστώς. Το Ισραήλ, είπε, προτρέπει τους Ιρανούς στο διαδίκτυο να ξεσηκωθούν, ενώ ο πρωθυπουργός Νετανιάχου επιδιώκει μια ευρύτερη σύγκρουση.
Ο Τούρκος υπ. Εξωτερικών τόνισε ότι «αυτό δεν θα πετύχει». Πρόσθεσε πως δεν αναμένει ότι το ιρανικό καθεστώς θα καταρρεύσει και μάλιστα ανέφερε ότι οι τρέχουσες διαμαρτυρίες στο Ιράν δεν είναι σαν τις προηγούμενες. Είναι πολύ μικρότερης κλίμακας. «Βλέπω ότι το τέλος που περιμένει το Ισραήλ δεν θα συμβεί. Ο ιρανικός λαός ξέρει πόση αντίδραση πρέπει να δείξει», είπε.
Ο Χακάν Φιντάν έκανε και μια ενδιαφέρουσα πρόβλεψη. Δήλωσε ότι τα πρόσφατα γεγονότα στο Ιράν δεν θα είναι η τελευταία οπισθοδρόμηση που θα βιώσει το Ισραήλ, υπονοώντας ότι οι προσπάθειες του Τελ Αβίβ να εκμεταλλευτεί τις εσωτερικές εντάσεις στο Ιράν τελικά θα αποτύχουν.
Η στήριξη που προσφέρει η Άγκυρα στο Ιράν σχετίζεται με τον κοινό αντίπαλό τους, το Ισραήλ, το οποίο την τελευταία περίοδο αναπτύσσεται στην περιοχή και προκαλεί ανησυχίες για τα πραγματικά γεωστρατηγικά σχέδιά του.
Short teaser
Ο Τούρκος ΥΠΕΞ κατηγορεί το Ισραήλ για υποκίνηση των διαδηλώσεων, ενώ στηρίζει ανοιχτά το καθεστώς της Τεχεράνη.
Το 2025 ο ιδιωτικός πλούτος στη Γερμανία ξεπέρασε τα 10 τρισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την τράπεζα DZ Bank. Υψηλό παραμένει το ποσοστό αποταμίευσης των Γερμανών.
Για μία ακόμη χρονιά, ο ιδιωτικός πλούτος στη Γερμανία αυξήθηκε σημαντικά το 2025. Και συγκεκριμένα κατά 6% σε σχέση με το 2024, φτάνοντας τα 10,03 τρισεκατομμύρια ευρώ. Αυτό προκύπτει από τις τελευταίες εκτιμήσεις της τράπεζας DZ Bank, που δόθηκαν προ ημερών στη δημοσιότητα. Οι αναλυτές εκτιμούν μάλιστα ότι η ανοδική τάση θα συνεχιστεί και το 2026.
«Κλειδί» η αποταμίευση
Σύμφωνα με την DZ Bank η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως σε δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι οι Γερμανοί παραμένουν σχεδόν παγκόσμιοι πρωταθλητές στην αποταμίευση, καθώς το 2025 έβαλαν στην άκρη το 10,4% του διαθέσιμου εισοδήματός τους (μάλιστα για το 2024 το ποσοστό ήταν ακόμη υψηλότερο, φτάνοντας το 11,2%). Μόνο η Ελβετία και η Ολλανδία εμφανίζουν ακόμη υψηλότερα ποσοστά. Πάντως οι αναλυτές δεν παραλείπουν να υπογραμμίσουν ότι ένας βασικός λόγος αποταμίευσης είναι «η έκδηλη αβεβαιότητα» όσον αφορά τις διεθνείς εξελίξεις, αλλά και την πορεία της γερμανικής οικονομίας- μία αβεβαιότητα που συγκρατεί την ιδιωτική κατανάλωση.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι Γερμανοί είναι σε θέση να αποταμιεύσουν. Όπως έχει επισημάνει η Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα σε παλαιότερη μελέτη, οι οικονομικοί πόροι κατανέμονται με άνισο τρόπο, καθώς το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού διαθέτει συνολικά το 50% του ιδιωτικού πλούτου. Πάντως, ένα στα δύο νοικοκυριά έχει καταφέρει να αποταμιεύσει πάνω από 100.000 ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ινστιτούτου της Γερμανικής Οικονομίας στην Κολωνία (IW), που επίσης επικαλείται στοιχεία της Μπούντεσμπανκ.
Νέεςεπενδύσεις στο Χρηματιστήριο
Ο δεύτερος σημαντικός λόγος για την αύξηση του ιδιωτικού πλούτου είναι ότι όλο και περισσότεροι Γερμανοί αποτολμούν να επενδύσουν ένα μέρος από τις οικονομίες τους στο Χρηματιστήριο. Εγγυημένα κέρδη δεν υπάρχουν βέβαια στις χρηματαγορές, ωστόσο «το 2025 ήταν η τρίτη διαδοχική χρονιά με σημαντική άνοδο για τον δείκτη DAX του Χρηματιστηρίου της Φρανκφούρτης», επισημαίνουν οι ειδικοί.
Πράγματι, στις 30 Δεκεμβρίου ο DAX έκλεισε στις 24.500 μονάδες (μάλιστα στις αρχές της νέας χρονιάς έφτασε ακόμη και τις 25.122 μονάδες), καταγράφοντας άνοδο κατά 23% σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024. Ήδη στα μέσα της περασμένης χρονιάς είχε ξεπεράσει, για πρώτη φορά, τις 24.000 μονάδες. Μόνο οι αποδόσεις του Χρηματιστηρίου, εκτιμά η DZ Bank, απέφεραν το ήμισυ της αύξησης του ιδιωτικού πλούτου στη Γερμανία το 2025.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της τράπεζας Postbank το ποσοστό των Γερμανών που επενδύουν μέρος από τις οικονομίες τους στο Χρηματιστήριο φτάνει σήμερα το 34%, ενώ το 2023 δεν ξεπερνούσε το 27%. Αυτό οφείλεται και στην αυξημένη ζήτηση για νέα επενδυτικά προϊόντα όπως τα Διαπραγματεύσιμα Αμοιβαία Κεφάλαια (ETF) με ευρύ χαρτοφυλάκιο τίτλων, που απεικονίζουν έναν προκαθορισμένο χρηματιστηριακό δείκτη.
Short teaser
Υψηλή αποταμίευση και χρηματιστηριακά κέρδη οδηγούν σε σημαντική αύξηση του ιδιωτικού πλούτου για το 2025.
Ο ποιητής Γιώργος Λίλλης γεννήθηκε στη Γερμανία, έζησε στην Αθήνα και το Αγρίνιο και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε πάλι στη Γερμανία. Ένας ποιητικός απολογισμός αυτής της οδύσσειας.
Έρχεται στη ζωή η ώρα της σποράς, έρχεται κι η ώρα της συγκομιδής, η ώρα του κάματου και η ώρα της ανάπαυλας, η ώρα του ξοδέματος κι η ώρα της απογραφής. Ανεξαρτήτως ειδικών περιστάσεων. Μια ειδική περίσταση είναι να ξεκινήσει κάποιος από το Αγρίνιο και να καταλήξει στο Μπίλεφελντ της Γερμανίας. Μια άλλη ειδική περίσταση είναι να δουλεύει τη μέρα και να γράφει στίχους τη νύχτα. Ο ποιητής που διαλέξαμε για σήμερα ζει στο Μπίλεφελντ, δουλεύει τη μέρα και γράφει στίχους τη νύχτα. Και καμιά φορά μετά το ξόδεμα χρόνων έρχεται μια στιγμή απογραφής. Χωρίς υπερβάλλοντα ενθουσιασμό, αλλά και χωρίς μοιρολατρία, χωρίς να θριαμβολογεί, αλλά και χωρίς να οικτίρει τον εαυτό του. Μια στιγμή διάρκειας και εσωτερικής ισορροπίας. Το ποίημά του που διαλέξαμε για σήμερα λέγεται:
ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΠΟΥ ΕΚΑΝΕ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ
Ευτυχισμένος που κοιμήθηκε
στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου
και πλύθηκε στις τουαλέτες της εθνικής.
Που άφησε πίσω τα γερόντια του, τα κόκαλα του Ράμπο
κι ένα σπίτι υποθηκευμένο
με τις αναμνήσεις να τρέχουν πανικόβλητες.
Ευτυχισμένος που έδεσε τα κορδόνια του
στη γέφυρα των στεναγμών
με το λευκό του πουκάμισο σε εντελή αντίθεση με το σκοτάδι.
Ευτυχισμένος που απέφυγε κοντέινερ, ή ψυγεία.
Που πέρασε την αδιαφορία σχεδόν άθικτος,
σαν κάποιον που έπαθε εγκεφαλικό
κι έχασε την όραση του ενός ματιού.
Ευτυχισμένος που φόρεσε το ίδιο κοστούμι στο γάμο,
το ίδιο και στην κηδεία.
Που στο τελωνείο είχε να δηλώσει μόνο την ψυχή του.
Ευτυχισμένος που ανακάλεσε
και παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να πληροί τις προδιαγραφές
ανθρώπου.
Που ο επίδεσμος προστατεύει το στήθος και η τσίχλα
τη δυσοσμία του στόματος.
Το ποίημα του Γιώργου Λίλλη «Ευτυχισμένος που έκανε το ταξίδι του Οδυσσέα» θα δημοσιευθεί φέτος μαζί με άλλα σε συλλογικό τόμο που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις της ΕΣΤΙΑΣμε χρηματοδότηση της Deutsche Welle. Είκοσι δύο Έλληνες συγγραφείς που συνδέονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με τη Γερμανία καταθέτουν κείμενα και ποιήματα.
Short teaser
Ο ποιητής Γιώργος Λίλλης γεννήθηκε στη Γερμανία, έζησε στην Ελλάδα και επέστρεψε στη Γερμανία. Ένας απολογισμός.
Ενεργό ρόλο διεκδικεί ο διάδοχος του ιρανικού θρόνου Ρεζά Παχλεβί. Σε δηλώσεις του καλεί τους Ιρανούς να πρωτοστατήσουν στην κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος.
Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ
Ενώ το κύμα διαδηλώσεων σε όλες τις επαρχίες του Ιράν συνεχίζεται αμείωτο, ο αυτοεξόριστος πρίγκιπας διάδοχος του ιρανικού θρόνου, Ρεζά Παχλεβί, επιδιώκει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην «επόμενη μέρα» της χώρας. Με μαγνητοσκοπημένο διάγγελμα–κάλεσμα, που ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σήμερα το πρωί, καλεί τον ιρανικό λαό να συνεχίσει την εξέγερση με στόχο την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος.
Ο Παχλεβί καλεί σε παλλαϊκή γενική απεργία διαρκείας σε όλους τους κλάδους της οικονομίας και της δημόσιας ζωής στο Ιράν, τονίζοντας την ανάγκη να διακοπεί η λειτουργία των διυλιστηρίων πετρελαίου, των μονάδων επεξεργασίας φυσικού αερίου, των συγκοινωνιών και όλου του δημόσιου τομέα. Επίσης, κάλεσε τους πολίτες να βγουν στους δρόμους σήμερα και αύριο στις 6 το απόγευμα ώρα Τεχεράνης και να καταλάβουν δημόσιους χώρους, κρατώντας ιρανικές σημαίες και εθνικά σύμβολα.
Η πρωτοβουλία αυτή εκτιμάται ότι εντάσσεται στην προσπάθεια του Ρεζά Παχλεβί να αποδείξει ότι είναι σε θέση να επηρεάσει τις εξελίξεις και να ηγηθεί της προσπάθειας ανατροπής του καθεστώτος, επισημαίνοντας στο διάγγελμά του ότι είναι έτοιμος να ανακτήσει την εξουσία.
Πολύνεκρος απολογισμός;
Το διάγγελμα του Ρεζά Παχλεβί προωθείται από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, ως επίσης και από ιρανικές ομογενειακές οργανώσεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ενώ συγχρόνως πληθαίνουν οι αναφορές από ανθρωπιστικές οργανώσεις του εξωτερικού ότι νεκροί διαδηλωτές έχουν ξεπεράσει τους διακόσιους. Το αμερικανικό περιοδικό ΤΙΜΕ επικαλείται ανώνυμη μαρτυρία γιατρού της Τεχεράνης ότι μόνο σε έξι νοσοκομεία της ιρανικής πρωτεύουσας έχουν καταγραφεί 217 νεκροί διαδηλωτές από πυρά των δυνάμεων ασφαλείας – ένας απολογισμός που δεν έχει επιβεβαιωθεί από τις κυβερνητικές αρχές.
Από την άλλη, το Al Jazeera και η κρατική ιρανική τηλεόραση μεταδίδουν ότι πραγματοποιήθηκαν σήμερα φιλοκυβερνητικές διαδηλώσεις σε περιοχές της πρωτεύουσας και σε άλλες πόλεις των βόρειων επαρχιών της χώρας. Κυβερνητικές αρχές αναφέρουν ότι έχουν συλληφθεί μέχρι στιγμής πάνω από 200 άτομα με την κατηγορία της καταστροφής δημόσιας περιουσίας – ένα αδίκημα που δύναται να επισύρει θανατική ποινή, σύμφωνα με τα έκτακτα νομοθετικά μέτρα που εγκρίθηκαν και εφαρμόζονται αφότου ξέσπασαν οι αντικαθεστωτικές ταραχές.
Νέες προειδοποιήσεις Τραμπ
Στο μεταξύ, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε την Παρασκευή την προειδοποίησή του προς την κυβέρνηση της Τεχεράνης ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να επέμβουν «εάν οι δυνάμεις καταστολής θα πυροβολούν κόσμο», όπως είπε χαρακτηριστικά. Ωστόσο, νωρίτερα χθες δήλωσε ότι δεν σκοπεύει να συναντηθεί με τον Ρεζά Παχλεβί όσο θα διαρκούν οι διαδηλώσεις στο Ιράν. Από την άλλη, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ είναι στο πλευρό του γενναίου λαού του Ιράν».
Επί του πεδίου, η ροή των πληροφοριών όσον αφορά την πορεία των διαδηλώσεων και την δράση των δυνάμεων καταστολής παραμένει περιορισμένη. Η χώρα παραμένει αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο αφού το Ίντερνετ έχει διακοπεί από προχθές με απόφαση της κυβέρνησης. Παρ’ όλα αυτά, ήδη από χθες το βράδυ άρχισαν ξανά να διακινούνται μέσω του δορυφορικού παρόχου ίντερνετ Starlink, ιδιοκτησίας του Ίλον Μασκ.
Short teaser
Ο διάδοχος του ιρανικού θρόνου διεκδικεί ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις και καλεί τους Ιρανούς να ανατρέψουν το καθεστώς.
Το αμφιλεγόμενο βίντεο που κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες στη Λευκωσία έφερε στη μνήμη το «Σκάνδαλο της Ίμπιζα», που οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησης της Αυστρίας το 2019.
Το Μάιο του 2019 ένα βίντεο που δημοσίευσαν δύο μεγάλα γερμανικά Μέσα, το περιοδικό Der Spiegel και η εφημερίδα Süddeutsche Zeitung, οδηγούσε σε ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στην Αυστρία, προκαλώντας τελικά την κατάρρευση της κυβέρνησης του Χριστιανοδημοκράτη Σεμπάστιαν Κουρτς. Η υπόθεση έμεινε στην Ιστορία ως «Σκάνδαλο της Ίμπιζα». «Πρωταγωνιστής» ήταν ο τότε ηγέτης του συγκυβερνώντος Κόμματος των ακροδεξιών Ελευθέρων της Αυστρίας FPÖ, Χανς-Κρίστιαν Στράχε.
Το βίντεο είχε τραβηχτεί νωρίτερα, το 2017 εν μέσω διακοπών σε κάποιο σπίτι στην Ίμπιζα. Ο Στράχε συνομιλούσε με κάποιους Ρώσους επιχειρηματίες, βέβαιος ότι την επόμενη μέρα θα είναι στην κυβέρνηση της χώρας. Εμφανιζόταν να ζητάει χρήματα και να υπόσχεται δουλειές στους αμφίβολης προέλευσης επενδυτές. Προσέφερε μεταξύ άλλων- εκτός από διάφορες εργολαβίες- και προς πώληση όχι μόνο τη μεγαλύτερη λαϊκιστική εφημερίδα της χώρας Kronen Zeitung (το αυστριακό αντίστοιχο της γερμανικής Bild), η οποία σταθερά υποστήριζε θέσεις του κόμματός του, αλλά και ένα από τα κανάλια της δημόσιας τηλεόρασης, την οποία έτσι κι αλλιώς οι ακροδεξιοί της Αυστρίας την είχαν πάντα στο στόχαστρο και πολύ θα ήθελαν να την καταργήσουν.
Επίδοξος «ιδιοκτήτης της εξουσίας»
Αυτό που προκάλεσε σάλο ήταν η αλαζονεία, αλλά και η χυδαιότητα του λόγου του Στράχε, που έδειχνε έτοιμος να μπει στην κυβέρνηση με στόχο να λεηλατήσει δημόσιο χρήμα, την ώρα που το κόμμα του αυτοπροσδιοριζόταν ως «αντισυστημικό», ξιφουλκούσε κατά της διαφθοράς και επαγγελλόταν την κάθαρση. Οι Ελεύθεροι προσπάθησαν να παρουσιάσουν την υπόθεση ως «σκευωρία», «συνωμοσία», οργανωμένο «σχέδιο ξένων κέντρων», σε μια προσπάθεια να την κάνουν να λειτουργήσει υπέρ τους, συσπειρώνοντας το κοινό τους απέναντι στη «γερμανορωσική» παρέμβαση. Δεν μπόρεσαν όμως να αμφισβητήσουν τη γνησιότητα του βίντεο.
Ο Στράχε αναγκάστηκε σε παραίτηση και λίγες μέρες αργότερα και ο 32χρονος τότε καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς αναγκαζόταν να υποβάλει και αυτός την παραίτησή του. Στις εκλογές που ακολούθησαν το FPÖ έχασε σχεδόν 10 μονάδες (στο 16,2% από το 26% που είχαν πάρει το 2017) ενώ ο Κουρτς ανέβασε κι άλλο τα ποσοστά του, φτάνοντας στο 37,5% και στη συνέχεια σχημάτισε κυβέρνηση με τους Πράσινους. Αργότερα έπεσε θύμα δικού του σκανδάλου με τις στημένες δημοσκοπήσεις και ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από την πολιτική ολοκληρωτικά.
Ο Κουρτς δεν θυμόταν τίποτα
Το 2020 ο Κουρτς κλήθηκε στην αρμόδια εξεταστική επιτροπή, που είχε σαν αντικείμενο να εξετάσει αν ήξερε για τις δοσοληψίες του εταίρου του, καθώς επίσης αν οι δύο τους «μοίραζαν» μεταξύ τους κρατικά αξιώματα και θέσεις σε δημόσιες υπηρεσίες και επιχειρήσεις, όπως είχε υπονοήσει στο βίντεο ο Στράχε. Ο άλλοτε λαλίστατος αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος έχασε την ευφράδειά του, επέμεινε ότι δεν ήξερε, δεν άκουσε και ισχυρίστηκε μάλιστα ότι επειδή ο Στράχε του έστελνε πολλά μηνύματα στο κινητό τα... έσβηνε για να μην του πιάνουν χώρο.
Συχνά δεν προλάβαινε καν να τα διαβάσει λόγω χρόνου, υποστήριξε. Οι δηλώσεις του δεν έπεισαν, τα ερωτηματικά για τη δική του ανάμιξη σε ένα από τα μεγαλύτερα μεταπολεμικά σκάνδαλα της Αυστρίας παρέμειναν. Όσο για το FPÖ, απομάκρυνε από τις τάξεις του τον Στράχε, ο οποίος επιχείρησε να πολιτευτεί αυτόνομα χωρίς επιτυχία. Το FPÖ κατάφερε όμως να ανακάμψει και το 2024 αναδείχτηκε πρώτο κόμμα με ποσοστό 28,85%.
Ομοιότητες και διαφορές με την Κύπρο
Όλα αυτά ήρθαν στη μνήμα εξαιτίας του «videogate», που συγκλονίζει αυτές τις μέρες την κυπριακή κοινωνία, αφού στα δυο περιστατικά φαίνεται να υπάρχουν κάποιες ομοιότητες, αλλά και σημαντικές διαφορές. Και τα δύο φαίνεται να έχουν τραβηχτεί εν αγνοία των πρωταγωνιστών τους και να κρατήθηκαν για να δημοσιευτούν σε μια κρίσιμη στιγμή. Στην Αυστρία ήταν λίγες μέρες πριν τις ευρωεκλογές, στην Κύπρο με την επίσημη έναρξη της προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Και στις δύο περιπτώσεις φαίνεται να υπάρχει κάποια ρωσική ανάμιξη. Στην Αυστρία αυτό μοιάζει βέβαιο, στην Κύπρο είναι η κυρίαρχη άποψη μετά τις πρώτες εκτιμήσεις των αρμόδιων αρχών.
Μια σημαντική διαφορά είναι επίσης ότι ο Στράχε πρωταγωνιστούσε ο ίδιος σε ένα «μονοκόμματο» βίντεο, όπου μάλλον του την «είχαν στημένη», ενώ στην περίπτωση της Κύπρου το συγκεκριμένο βίντεο περιέχει αποσπάσματα από διαφορετικές περιστάσεις. Και φυσικά δεν εμφανίζεται ο ίδιος ο πρόεδρος της χώρας, που βρέθηκε να κατηγορείται για παράνομη χρηματοδότηση προεκλογικά.
Το ερώτημα είναι αν τώρα θα υπάρξει πλήρης διαλεύκανση της υπόθεσης έτσι ώστε να εξαφανιστούν οι όποιες σκιές μπορεί να παραμείνουν, όπως έγινε στην περίπτωση της Αυστρίας. Και φυσικά αν θα προκληθούν πολιτικές εξελίξεις, οι οποίες στο «σκάνδαλο της Ίμπιζα» ήταν ραγδαίες.
Short teaser
Το αμφιλεγόμενο βίντεο που κυκλοφόρησε στη Λευκωσία έφερε στη μνήμη το «Σκάνδαλο της Ίμπιζα» του 2019 στην Αυστρία.
Υβριδική επίθεση από τη Ρωσία βλέπει η κυπριακή κυβέρνηση πίσω από το βίντεο, που εμφανίζει συνεργάτες του Πρόεδρου της Δημοκρατίας να εμπλέκονται σε παράνομη χρηματοδότηση.
Ανταπόκριση από τη Λευκωσία
Από την Παρασκευή η κυπριακή κυβέρνηση επιχειρεί να διαχειριστεί το ζήτημα με διαρροές εκτιμήσεων εμπειρογνωμόνων προς τα ΜΜΕ της χώρας. Σύμφωνα με αυτές το επίμαχο βίντεο διαθέτει χαρακτηριστικά οργανωμένης υβριδικής επιχείρησης, με κύριο στόχο την υπονόμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με τις αναφορές, τα στοιχεία που έχουν συλλεγεί παραπέμπουν σε μεθόδους που συνδέονται με ρωσικής προέλευσης εκστρατείες παραπληροφόρησης, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στην χρονική συγκυρία και την ανάληψη της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα σε σημερινές του δηλώσεις, ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε πως η Λευκωσία έχει ενημερωθεί εδώ και μήνες από τις Βρυξέλλες για το ενδεχόμενο υβριδικών απειλών ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Χριστοδουλίδης: Να καταθέσουν στοιχεία
Στην πρώτη του δήλωση για το θέμα προχώρησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, καλώντας οποιονδήποτε έχει στοιχεία που αφορούν χρηματισμό του κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, αλλά και της άσκησης των καθηκόντων του, «να τα καταθέσει αμέσως στις αρμόδιες αρχές του κράτους».
Ανέφερε ακόμα πως ο ίδιος δεν δίνει σε κανένα το δικαίωμα να τον κατηγορεί για θέματα διαφθοράς. Σχολιάζοντας το περιεχόμενο του βίντεο, ενέταξε τις συνομιλίες των συνεργατών του στην «προσπάθεια προσέλκυσης επενδύσεων προς όφελος της χώρας», ενώ σε σχέση με τις αναφορές για δωρεές είπε ότι «μέσα στο πλαίσιο αυτών των επενδύσεων, οι εταιρείες που έρχονται πρέπει να προσφέρουν και κοινωνικά μέσα στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης για το κράτος».
Δεν κοπάζουν οι αντιδράσεις
Οι απαντήσεις του Προέδρου και της κυβέρνησης δεν πείθουν πάντως τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία εκδίδουν σκληρές ανακοινώσεις ζητώντας διερεύνηση της υπόθεσης. Ο ΔΗΣΥ σημειώνει ότι, ανεξαρτήτως του ενδεχομένου κακόβουλης ενέργειας, υπάρχει ζήτημα εισφορών σε μετρητά και πιθανών συναλλαγών έναντι πολιτικών ή οικονομικών ανταλλαγμάτων, το οποίο πρέπει να διερευνηθεί.
Για υπόθεση θεσμικής διαπλοκής και διαφθοράς, που επιτείνεται από τον τρόπο αντίδρασης της κυβέρνησης κάνει λόγο το ΑΚΕΛ, το οποίο ζητά την κατάργηση του ταμείου της συζύγου του Προέδρου για το οποίο γίνεται λόγος στο επίμαχο βίντεο και την παύση του διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου. Σοβαρές ενδείξεις διαφθοράς και νεποτισμού βλέπουν και τα άλλα κόμματα, όπως οι Οικολόγοι, το VOLT και το ΑΛΜΑ, τα οποία ζητούν ανάληψη ευθύνης και διερεύνηση από τις αρχές.
Short teaser
Σε υβριδική επίθεση αποδίδουν οι κυπριακές αρχές βίντεο που εμπλέκει συνεργάτες της Προεδρίας σε αδιαφανείς συναλλαγές.
Το Βερολίνο χαιρετίζει την εμπορική συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και τεσσάρων χωρών της Λατινικής Αμερικής. Ζήτημα χρόνου θεωρείται τώρα αντίστοιχη συμφωνία με την Ινδία.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαιρετίζει τη χθεσινή έγκριση της εμπορικής συμφωνίας ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ζώνη Mercosur, στην οποία συμμετέχουν τέσσερις χώρες της Λατινικής Αμερικής (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη). Για τον Μερτς η συμφωνία «αποτελεί ορόσημο στην ευρωπαϊκή πολιτική εμπορίου» και ενισχύει «την οικονομία μας και τις εμπορικές σχέσεις με τους εταίρους μας στη Νότια Αμερική- και αυτό είναι καλό για τη Γερμανία και για την Ευρώπη».
Την ίδια στιγμή πάντως, ο Χριστιανοδημοκράτης πολιτικός στηλιτεύει το γεγονός ότι χρειάστηκαν 25 ολόκληρα χρόνια μέχρι να ευοδωθούν οι διαπαγματεύσεις με τη Ζώνη Mercosur, μετά από συνεχείς αναβολές. Τονίζει μάλιστα ότι από εδώ και πέρα «θα πρέπει να ολοκληρωθούν γρήγορα οι επόμενες εμπορικές συμφωνίες». Οι δηλώσεις Μερτς, το απόγευμα της Παρασκευής, έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς έγιναν μόλις 48 ώρες πριν την αναχώρησή του για την Ινδία για επίσημη επίσκεψη. Πρόκειται για μία χώρα με ρόλο-κλειδί στους σημερινούς γεωπολιτικούς συσχετισμούς, η οποία επιδιώκει μία αντίστοιχη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ.
Συμφωνία με Ινδία στα τέλη Ιανουαρίου;
Αλλά και η ΕΕ κάνει ό,τι μπορεί για να προσεγγίσει με όρους εμπορικής, αλλά και αμυντικής συνεργασίας τη «μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο», που έχει το προνόμιο να συνομιλεί ισότιμα με Ανατολή και Δύση. Την Πέμπτη εκπρόσωπος της Κομισιόν στις Βρυξέλλες δήλωσε «αισιόδοξος» ότι θα ολοκληρωθούν εγκαίρως οι διαπραγματεύσεις για μία εμπορική συμφωνία-μαμούθ με την Ινδία. Αρχικά η συμφωνία επρόκειτο να υπογραφεί στα τέλη του 2025, αλλά τελικά αυτό δεν κατέστη εφικτό. Ως νέα ημερομηνία έχει οριστεί η 27η Ιανουαρίου.
Η αγορά της Ινδίας θεωρείται ιδιαίτερα ελκυστική για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, ενώ από την πλευρά του το Νέο Δελχί επιδιώκει να προωθήσει τις εξαγωγές κλωστοϋφαντουργικών και φαρμακευτικών προϊόντων στην Ευρώπη. Ήδη σήμερα η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ινδίας, καθώς ο συνολικός όγκος των εμπορικών συναλλαγών ανάμεσα στις δύο πλευρές φτάνει τα 124 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Νέες «αιχμές» Βερολίνο για ΗΠΑ
Σε μία εποχή που οι ΗΠΑ προκρίνουν πολιτικές απομονωτισμού και οικονομικού προστατευτισμού, Γερμανία και ΕΕ θεωρούν ακόμη πιο σημαντικές τις εμπορικές συμφωνίες με άλλους ενδιαφερόμενους. Αυτό αντανακλάται και στην χθεσινή δήλωση του Γερμανού υπουργού Οικονομικών και αντικαγκελάριου Λαρς Κλίνγκμπαϊλ.
«Δημιουργούμε νέες σχέσεις συνεργασίας, όταν άλλοι επιλέγουν την απομόνωση και ακολουθούν μία όλο και πιο επιθετική εμπορική πολιτική» αναφέρει ο Σοσιαλδημοκράτης πολιτικός, χωρίς πάντως να κατονομάσει τις ΗΠΑ.
Short teaser
Έκδηλη ικανοποίηση στο Βερολίνο για τη συμφωνία με τη Ζώνη Mercosur. Επόμενο στοίχημα η εμπορική συμφωνία με την Ινδία.
Ο εθνολαϊκιστής πρωθυπουργός Μπάμπις όχι μόνο απορρίπτει το ευρώ, αλλά δηλώνει ότι το εθνικό νόμισμα θα πρέπει να κατοχυρωθεί για πάντα και συνταγματικά, μαζί με το δικαίωμα στα μετρητά.
Η νέα δεξιά λαϊκιστική κυβέρνηση του Αντρέι Μπάμπις έχει ορκιστεί ήδη προεκλογικά να διασφαλίσει ότι η Τσεχία δεν θα υιοθετήσει ποτέ το ευρώ. Τώρα θα επιδιώξει να κατοχυρώσει την τσέχικη κορώνα ως νόμιμο χρήμα και να εγγυηθεί το δικαίωμα χρήσης μετρητών… εις το διηνεκές. «Δεσμευόμαστε ότι η κυβέρνησή μας δεν θα υιοθετήσει το ευρώ, ούτε θα λάβει κανένα μέτρο για την εισαγωγή του», αναφέρει το κυβερνητικό πρόγραμμα που ενέκρινε ο συνασπισμός του κόμματος ANO του Μπάμπις, των ευρωσκεπτικιστών «Αυτοκινητιστών για τον Εαυτό τους» και του ακροδεξιού SPD κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στις αρχές της εβδομάδας.
«Θα προτείνουμε στο Κοινοβούλιο να εδραιωθεί η τσέχικη κορώνα ως εθνικό νόμισμα στο Σύνταγμα της Τσεχικής Δημοκρατίας - μαζί με το δικαίωμα κατοχής και χρήσης μετρητών ως νόμιμου χρήματος».
Μια βαριά υπόσχεση
Είναι μια μεγάλη υπόσχεση και - προς το παρόν – κενό γράμμα. Η κυβέρνηση Μπάμπις κατέχει 108 έδρες στην Κάτω Βουλή. Αλλά η αλλαγή του Συντάγματος απαιτεί πλειοψηφία τριών πέμπτων, η οποία αντιστοιχεί σε τουλάχιστον 120 από τους 200 βουλευτές της Βουλής των Αντιπροσώπων. Ακόμα κι αν αυτό το εμπόδιο ξεπερνιόταν, υπάρχει η Γερουσία που πρέπει να συμφωνήσει, και εκεί ο πήχης είναι ακόμη πιο ψηλά: Μια πλειοψηφία τριών πέμπτων όλων των γερουσιαστών που είναι παρόντες στην Άνω Βουλή των 81 εδρών θα έπρεπε να υποστηρίξει τον νόμο. Αλλά προς το παρόν, μόνο 15 είναι σύμφωνοι με την κυβέρνηση. Ο Τσέχος πρόεδρος, Πετρ Πάβελ, δεν έχει δικαίωμα βέτο σε συνταγματικές πράξεις. Απλώς τις εκδίδει. Αλλά η κοινοβουλευτική αριθμητική φαίνεται να καθιστά αυτή την πολιτική δέσμευση ανίσχυρη. Προς τι λοιπόν όλη αυτή η φασαρία;
Μια πολιτική χειρονομία
«Είναι μια πολιτική χειρονομία», λέει ο Ρόμπερτ Μπρέσταν, αρχισυντάκτης του ανεξάρτητου ειδησεογραφικού πρακτορείου Hlidaci Pes (Επιτηρητής). «Είναι μια άρρητη επίδειξη αντίστασης στο ευρώ, ή γενικότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από μέρος του κυβερνώντος συνασπισμού, ιδίως από το SPD. Οι ψηφοφόροι τους ανταποκρίνονται σε αυτό», δήλωσε στην DW. «Η πιθανότητα να εισαχθεί μια παράγραφος για την τσέχικη κορώνα για πάντα στο τσεχικό σύνταγμα είναι — κατά την άποψή μου — ουσιαστικά μηδενική», δήλωσε ο Μπρέσταν. «Ο συνασπισμός δεν έχει τις ψήφους γι' αυτόν, ούτε στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ούτε στη Γερουσία».
Το δικαίωμα χρήσης μετρητών, εν τω μεταξύ, είναι ένα κοινό πρόβλημα για τα λαϊκιστικά και ακροδεξιά κόμματα σε όλη την Ευρώπη. Έχει ελάχιστη σχέση με την ευκολία και αφορά περισσότερο τον συμβολισμό. Η αντιπολίτευση εκφράζει έτσι τη δυσπιστία προς το κράτος και τους θεσμούς του. Τα μετρητά παρουσιάζονται ως προστασία από την επιτήρηση, τον έλεγχο ή την αυθαίρετη εξουσία. Υπάρχει ένας ευρέως εκφρασμένος φόβος στους ακροδεξιούς κύκλους για μια «ψηφιοποίηση που επιβάλλεται από τα πάνω», ο οποίος συχνά συνδέεται με φόβους για συστήματα κοινωνικής πίστωσης ή «ψηφιακό ολοκληρωτισμό».
Ο φόβος αυτός συντονίζεται με αντιευρωπαϊκά αισθήματα, εκφράζει αντίσταση στην υποτιθέμενη εναρμόνιση που καθοδηγείται από τις Βρυξέλλες και επικαλείται την κυριαρχία και την προσωπική ελευθερία.
Το δικαίωμα στα μετρητά
Ο Ρόμπερτ Μπρέσταν, ωστόσο, επισημαίνει ότι ορισμένοι εκπρόσωποι της κυβέρνησης φαίνεται να έχουν μια προσωπική προτίμηση να διατηρούν τα περιουσιακά τους στοιχεία κάτω από το στρώμα. «Στη δήλωση περιουσιακών στοιχείων του, για παράδειγμα, ο βουλευτής των Αυτοκινητιστών Φίλιπ Τούρεκ δήλωσε ότι διατηρεί εννέα εκατομμύρια κορώνες (περίπου 370.000 ευρώ) σε μετρητά.
Το δικαίωμα χρήσης μετρητών κατοχυρώνεται ήδη στην τσεχική νομοθεσία. Οποιοσδήποτε έμπορος αρνείται να δεχτεί μετρητά παραβιάζει ήδη τον νόμο, εκτός εάν υπάρχουν σαφείς ελαφρυντικές περιστάσεις. Η αντίστροφη περίπτωση, όταν ένα κατάστημα δεν δέχεται κάρτες, προκαλεί δημόσια ενόχληση. Οι Τσέχοι είναι πάντως ένα ψηφιακό έθνος με τα χέρια τους συνεχώς στραμμένα στα smartphones τους, έτοιμα να χρησιμοποιήσουν το Apple Pay ή το Google Pay.
Ο ρόλος του ευρώ
Η Τσεχία δεσμεύτηκε επίσημα να υιοθετήσει το ευρώ όταν εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004. Έκτοτε, ωστόσο, διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν αναβάλει την πιθανή ημερομηνία υιοθέτησης. Με την κυβέρνηση Μπάμπις, αυτό το σημείο μοιάζει πλέον με μια αχνή κουκκίδα που αναβοσβήνει στον μακρινό ορίζοντα. Ο τσεχικός πληθυσμός παραμένει επίσης ως επί το πλείστον εχθρικός απέναντι στην υιοθέτηση του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος. «Η αντίθεση του κοινού στην υιοθέτηση του ευρώ είναι βαθιά και το ζήτημα είναι πολιτικά πολύ ευαίσθητο», δήλωσε ο Μάρτιν Ελ, επικεφαλής αναλυτής της οικονομικής εφημερίδας Hospodarske noviny. «Ο φόβος συνδέεται με τον σκεπτικισμό γύρω από την κρίση της ευρωζώνης στο παρελθόν, τα αισθήματα για την εθνική κυριαρχία και την πιθανότητα αύξησης των τιμών», δήλωσε ο Ελ στην DW.
«Δεδομένου του παραδοσιακού τσεχικού ευρωσκεπτικισμού - με τον πρώην πρόεδρο Βάτσλαβ Κλάους να κυριαρχεί στον διάλογο για την Ευρώπη εδώ και δεκαετίες - καθώς και μιας πρόσφατης έξαρσης του λαϊκισμού και του εθνικισμού, θα ήταν πολιτική αυτοκτονία για οποιονδήποτε πολιτικό ή κόμμα να πιέσει για την εισαγωγή του ευρώ», συνέχισε.
Τι πιστεύουν οι επιχειρήσεις
Πολλές τσεχικές επιχειρήσεις είναι γνωστό ότι τάσσονται υπέρ της υιοθέτησης του ευρώ και πολλές το χρησιμοποιούν ήδη στις συναλλαγές. Αλλά ο Μάρτιν Ελ εκτιμά ότι η επιρροή τους στους πολιτικούς της χώρας, ακόμη και στην «φιλοεπιχειρηματική» κυβέρνηση του Μπάμπις, είναι περιορισμένη. «Είναι ένα βαθύ πολιτικό ζήτημα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί υστερικά από οποιονδήποτε - γι' αυτό και οι επιχειρήσεις φοβούνται μια λαϊκή αντίδραση όσο και οι πολιτικοί», είπε ο Ελ. Μια μειοψηφία μεταξύ των παρατηρητών πιστεύει ότι οι τσεχικές επιχειρήσεις και οι πολίτες θα στραφούν σταδιακά στο ευρώ από μόνοι τους και η κυβέρνηση και η Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.
Ο Μάρτιν Ελ δεν είναι σίγουρος. «Δεν το βλέπω αυτό ως μια ισχυρή μετατόπιση. Για παράδειγμα, δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου στεγαστικά δάνεια σε ευρώ, κάτι που θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ότι οι Τσέχοι εμπιστεύονται το ευρώ περισσότερο από την κορώνα». Ο τελευταίος «μπαλαντέρ» είναι ο πρόεδρος Πάβελ, ο οποίος απολαμβάνει της λαϊκής αποδοχής και έχει ζητήσει από το έθνος να αρχίσει τουλάχιστον να μιλάει για τη δέσμευσή του να υιοθετήσει το ευρώ σύμφωνα με τους όρους της ένταξής του στην ΕΕ πριν από δύο δεκαετίες. Μέχρι στιγμής, είναι μια έκκληση «εις ώτα μη ακουόντων».
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Short teaser
Ο εθνολαϊκιστής πρωθυπουργός Μπάμπις δηλώνει ότι το εθνικό νόμισμα θα πρέπει να κατοχυρωθεί για πάντα και συνταγματικά.
Η Ιταλία βρίσκεται στην κορυφή του καταλόγου όσον αφορά τον αριθμό των τίτλων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco. Μοναδικές εκθέσεις και μουσεία και το 2026. Και φυσικά η περίφημη Μπιενάλε.
Κάποιοι λένε ότι η Ιταλία, με τους αμέτρητους θησαυρούς τέχνης, είναι ένα μεγάλο μουσείο. Η χώρα του Μιχαήλ Άγγελου και του Καραβάτζο θα λάμψει και πάλι με ειδικές εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες θα διεξαχθούν στο Μιλάνο και την Κορτίνα Ντ' Αμπέτσο. Μια ματιά στα σημαντικότερα γεγονότα.
Στο Μιλάνο, το Palazzo Reale θα φιλοξενήσει αρκετές σημαντικές εκθέσεις το 2026. Μεταξύ άλλων, πολυάριθμα έργα του εμβληματικού Αμερικανού φωτογράφου Ρόμπερτ Μάπλθορμπ (1946-1989) από τις 29 Ιανουαρίου έως τις 17 Μαΐου, υπό τον τίτλο «Le forme del desiderio».
Επίσης στο Palazzo Reale, η έκθεση του διάσημου Γερμανού καλλιτέχνη Άνσελμ Κίφερ «Ο Αλχημιστής» από τις 7 Φεβρουαρίου έως τις 27 Σεπτεμβρίου, μας υπεθυμίζει τους ξεχασμένους αλχημιστές από την Αναγέννηση, με 38 μνημειώδη έργα. Η εγκατάσταση δημιουργήθηκε ειδικά για τη Sala delle Cariatidi, η οποία υπέστη ζημιές από βομβαρδισμό το 1943 και εκεί στήνεται ένα δραματικό σκηνικό για να αναδείξει τον αδρό κόσμο του Κίφερ.
Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες
Με το σύνθημα «Ο πολιτισμός είναι κίνηση», οι «Πολιτιστικοί Ολυμπιακοί Αγώνες» θα διεξαχθούν στο Μιλάνο και την Κορτίνα Ντ' Αμπέτσο. Στο πλαίσιο των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων (6 έως 22 Φεβρουαρίου) και των Παραολυμπιακών Αγώνων (6 έως 15 Μαρτίου) θα παρουσιαστούν εκθέσεις, όπως για παράδειγμα για τις επίσημες ολυμπιακές αφίσες, καθώς και εκδηλώσεις στους τομείς του θεάτρου, της μουσικής, του χορού, του κινηματογράφου, της φωτογραφίας και της λογοτεχνίας.
Το Casa di Goethe, το μοναδικό γερμανικό μουσείο στο εξωτερικό παρουσιάζει την πλούσια συλλογή του από τον 18ο αιώνα έως σήμερα με τον τίτλο «Ιστορίες Τέχνης». Το Ινστιτούτο Γκαίτε στη Ρώμη παρουσιάζει από τις 6 Φεβρουαρίου έως τις 12 Απριλίου στην καρδιά της Ρώμης σχέδια των Γιόχαν Χάινριχ Βίλχελμ Τισμπάιν και Γιάκομπ Φίλιπ Χάκερτ, συγκατοίκων στο καλλιτεχνικό διαμέρισμα του Γκαίτε κατά τη διάρκεια του «ιταλικού ταξιδιού» του μεταξύ 1786 και 1788.
Η έκθεση «Ο Μπερνίνι και οι Μπαρμπερίνι» στη Ρώμη σηματοδοτεί μια ξεχωριστή επέτειο. Την 400ή επέτειο από τα εγκαίνια της δεύτερης βασιλικής του Αγίου Πέτρου το 1626, του σημαντικότερου ναού της Χριστιανοσύνης και επίσης ενός από τα σημαντικότερα ορόσημα στην ιστορία του μπαρόκ.
Από τις 12 Φεβρουαρίου έως τις 14 Ιουνίου, η έκθεση διερευνά την ιδιαίτερη σχέση μεταξύ του Τζαν Λορέντζο Μπερνίνι (1598-1680) και του σημαντικότερου προστάτη του Μαφέο Μπαρμπερίνι (1568-1644), Πάπα Ουρβανό Η' από το 1623. Μεταξύ άλλων, του είχε αναθέσει να φτιάξει το ύψους 20 μέτρων στέγαστρο πάνω από τον τάφο του Αγίου Πέτρου.
Μπιενάλε της Βενετίας
Η σημαντικότερη έκθεση σύγχρονης τέχνης στον κόσμο, η Μπιενάλε της Βενετίας, ξεκινά την 61η διοργάνωσή της από τις 9 Μαΐου έως τις 22 Νοεμβρίου. Κεντρικό σύνθημα είναι «In Minor Keys» και η ιδέα ήταν του Ελβετοκαμερουνέζου επιμελητή Κόγιο Κουό, ο οποίος πέθανε απροσδόκητα τον Μάιο. Η ιδέα εστιάζει στους ήπιους ήχους και στον Παγκόσμιο Νότο. Το γερμανικό περίπτερο θα φιλοτεχνηθεί από τις καλλιτέχνιδες Χενρίκε Νάουμαν και Σουνγκ Τίεου. Επιμελήτρια είναι η Καθλίν Ράινχαρντ, διευθύντρια του Μουσείου Georg Kolbe στο Βερολίνο.
Επίσης άλλη μια επέτειος αναδεικνύει τις διάσημες τοιχογραφίες του Τζόττο στο παρεκκλήσι Μπάρντι της Σάντα Κρότσε στη Φλωρεντία, οι οποίες αποκαθίστανται με αφορμή την 800ή επέτειο από τον θάνατο του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης (1181/82-1226).
Τέλος, η Καπέλα Σιξτίνα στο Βατικανό θα παραμείνει must see και το 2026. Ωστόσο, η παγκοσμίου φήμης «Τελευταία Κρίση» του Μιχαήλ Άγγελου αποκαθίσταται. Οι εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν τον Ιανουάριο, αλλά θα ολοκληρωθούν μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα- προς τέρψη πολλών επισκεπτών του Πάσχα.
Πηγές: ΚΝΑ, DPA
Short teaser
Στην Ιταλία μοναδικές εκθέσεις και μουσεία και το 2026. Και φυσικά η περίφημη Μπιενάλε.
Ιράν: Ο Χαμενεΐ απειλεί με καταστολή των διαδηλώσεων
Short title
Ιράν: Ο Χαμενεΐ απειλεί με καταστολή των διαδηλώσεων
Teaser
Για 13η μέρα το Ιράν συνταράσσεται από μαζικές διαδηλώσεις, ενώ ΜΜΕ του εξωτερικού προωθούν τις θέσεις του διαδόχου του θρόνου, Ρεζά Παχλαβί.
Aνταπόκριση από την Ιερουσαλήμ
Μέσα σε κλίμα γενικευμένης αναταραχής, που διαρκεί από τις 28 Δεκεμβρίου, ο Ηγέτης της Ισλαμικής Επανάστασης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε σημερινή του ομιλία που μεταδόθηκε ζωντανά από τα κρατικά μέσα της χώρας, κάλεσε τους πολίτες του Ιράν να επιδείξουν εθνική ενότητα, κατηγορώντας παράλληλα μερίδα διαδηλωτών ως εκτελεστικά όργανα ξένων κέντρων που προέρχονται «κατ’ αρχήν από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Χαρακτηρίζοντας ως ‘τρομοκρατικές πράξεις’ τις φθορές που προκλήθηκαν σε δημόσια κτήρια κατά την διάρκεια των διαδηλώσεων, που συνεχίζονται για 13η συνεχή μέρα, τόνισε ότι οι αρχές ασφαλείας θα επιβάλουν την τάξη στη χώρα.
Χωρίς ίντερνετ από χθες
Στο μεταξύ, δεκάδες βίντεο κάνουν τον γύρο του διαδικτύου από τις χθεσινές διαμαρτυρίες, που εξαπλώθηκαν στο σύνολο των επαρχιών του Ιράν, καταγράφοντας εικόνες χάους, με δημόσια κτήρια να καίγονται και με κρατικά σύμβολα σε κεντρικές πλατείες να αποκαθηλώνονται, μεταξύ των οποίων αγάλματα του Χαμενεΐ και του Κασέμ Σουλεϊμανί, ενώ συχνά ακούγονταν συνθήματα υπέρ της επιστροφής του Σάχη.
Ωστόσο, νεώτερα βίντεο από τις χθεσινές διαδηλώσεις δεν υπάρχουν, αφού η κυβέρνηση της Τεχεράνης έχει διακόψει το διαδίκτυο, απομονώνοντας το Ιράν από τον υπόλοιπο κόσμο. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες, ωστόσο, αναφέρουν ότι το τελευταίο πενθήμερο, ήδη παρέχεται σε διοργανωτές των διαδηλωτών η δυνατότητα χρήσης του διαδικτυακού δορυφορικού παρόχου Starlink, ιδιοκτησίας Ίλον Μασκ.
Περσόφωνα μέσα του εξωτερικού προωθούν τον Παχλαβί
Πάντως, περσόφωνα ειδησεογραφικά μέσα του εξωτερικούπροβάλουν από χθες ολοένα και περισσότερο το κάλεσμα προς τους Ιρανούς του αυτοεξόριστου διαδόχου του θρόνου, Ρεζά Παχλαβί, να συνεχίσουν τις διαδηλώσεις προκειμένου να ανατραπεί το τωρινό καθεστώς, δίνοντας έμφαση σε βίντεο που φέρεται να μσγνητοσκοπήθηκε σε κεντρικό σημείο μίας πόλης στην επαρχία Λορεστάν, όπου ένας διαδηλωτής ύψωσε την ιρανική σημαία της εποχής του Σάχη.
Παράλληλα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων της ιρανικής ομογένειας σε Νορβηγία και Αμερική εκτιμούν ότι οι νεκροί διαδηλωτές είναι τουλάχιστον 40, με τους συλληφθέντες να ξεπερνούν τους 2.500.
Χαμηλό προφίλ τηρούν τα ισραηλινά ΜΜΕ
Ενώ ο Πρόεδρος Τραμπ επαναλαμβάνει τις προειδοποιήσεις του προς το ιρανικό καθεστώς ότι οι ΗΠΑ θα επέμβουν δυναμικά, στο Ισραήλ οι ιρανικές εξελίξεις παρακολουθούνται με ενδιαφέρον, αλλά με συγκρατημένο σχολιασμό.
Είναι χαρακτηριστικό ότι κυβερνητικοί κύκλοι στην Ιερουσαλήμ, μιλώντας στα κρατικά μέσα υπό τον όρο της ανωνυμίας, συστήνουν να διατηρηθεί ψύχραιμη στάση στην κάλυψη των τεκταινομένων «προκειμένου να μην δοθεί η αφορμή στην ιρανική πολιτική ηγεσία να κατηγορήσει τους διαδηλωτές ότι υποκινούνται από το Ισραήλ», όπως μετέδωσε σήμερα το πρωί το κρατικό ραδιόφωνο της χώρας.
Ωστόσο, ισραηλινοί αναλυτές που εξειδικεύονται στο Ιράν, εκτιμούν ότι χερσαίες δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης θα κληθούν να εισβάλουν στις πόλεις για να καταστείλουν τις εξεγέρσεις.
Short teaser
Για 13η μέρα το Ιράν συνταράσσεται από διαδηλώσεις. ΜΜΕ του εξωτερικού προωθούν τον διάδοχο του θρόνου, Παχλαβί.
Μπλακάουτ στο Βερολίνο, αλλά ο δήμαρχος παίζει τένις
Short title
Μπλακάουτ στο Βερολίνο, αλλά ο δήμαρχος παίζει τένις
Teaser
Εύλογη αγανάκτηση ή λαϊκισμός; Πολλοί Βερολινέζοι ζητούν την παραίτηση του δημάρχου, που είχε πάει για τένις την ώρα που μεγάλο μέρος της πόλης έμεινε χωρίς ρεύμα.
«Το τένις θέλει μυαλό» έλεγε ο Αμερικανός συγγραφέας Ντέιβιντ Φόστερ Ουάλας. Ωστόσο, ο δήμαρχος του Βερολίνου Κάι Βέγκνερ δεν επέδειξε την…αυτοσυγκέντρωση που απαιτεί το άθλημα και αποφάσισε να πάει για τένις σε μία εντελώς ακατάλληλη συγκυρία, το περασμένο Σάββατο.
Συγκεκριμένα, λίγες ώρες αφότου εκδηλώθηκε στην πόλη πρωτοφανές μπλακάουτ μετά από δολιοφθορά ακροαριστερής οργάνωσης και ενώ περίπου 100.000 Βερολινέζοι είχαν ήδη βυθιστεί στο σκοτάδι, ο Βέγκνερ θέλησε να παίξει για ώρα τένις με τη σύντροφό του απλά «για να καθαρίσει το μυαλό του», όπως έλεγε αργότερα.
Από τι να καθαρίσει το μυαλό του; Προφανώς από τις σκοτούρες του δημάρχου. Παρά ταύτα, την επόμενη μέρα ο Χριστιανοδημοκράτης πολιτικός διαβεβαίωνε τους δημοσιογράφους ότι το Σάββατο ήταν «όλη την ημέρα» στο τηλέφωνο για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του μπλακάουτ, ξεχνώντας να αναφερθεί στο διάλειμμα για τένις. Αργότερα θα ανασκευάσει, διευκρινίζοντας όμως ότι ακόμη και την ώρα του τένις «το κινητό του ήταν ανοιχτό» ώστε να έχει συνεχή ενημέρωση.
Παραίτηση λόγω «τένις-γκειτ»;
Τώρα οι πολιτικοί αντίπαλοι των Χριστιανοδημοκρατών ζητούν την παραίτηση του δημάρχου. «Άλλοι παγώνουν από το κρύο, άλλοι παίζουν τένις» δηλώνει με ειρωνική διάθεση ο Μαξιμίλιαν Σίρμερ, συμπροεδρεύων του Κόμματος της Αριστεράς (Die Linke) στο Βερολίνο.
«Να και ένας Βερολινέζος που είχε δίκτυο», σχολιάζει η βουλευτής των Πρασίνων Ρικάρντα Λανγκ, κάνοντας ένα λογοπαίγνιο με το «δίκτυο» της ενεργειακής τροφοδοσίας και το «δίχτυ» του τένις. Για «τένις-γκέιτ» στη γερμανική πρωτεύουσα κάνει λόγο το τηλεοπτικό δίκτυο n-tv.
Θα ήταν άραγε εξίσου έντονη η αντίδραση αν ο δήμαρχος πήγαινε απλώς για τρέξιμο; Ή αν το Βερολίνο δεν ετοιμαζόταν για τοπικές εκλογές τον Σεπτέμβριο, με την «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) να αναδεικνύεται ήδη τρίτο κόμμα στις δημοσκοπήσεις;
Πάντως οι Χριστιανοδημοκράτες δεν βλέπουν λόγο αναστάτωσης. Ακόμη και ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς παρενέβη για να «προστατεύσει» εμμέσως τον δήμαρχο, λέγοντας ότι στο Βερολίνο «δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι πολύ καλύτερο από αυτό που έγινε». Σε ακόμη πιο έντονο ύφος ο Βαυαρός πρωθυπουργός Μάρκους Ζέντερ προειδοποιεί ότι «το πρόβλημα είναι η αριστερή τρομοκρατία και όχι μία παρτίδα τένις».
Το «ιστορικό» παράδειγμα Σρέντερ
Φαίνεται ότι κάποιοι «τα είχαν μαζεμένα» στον δήμαρχο, ο οποίος άλλωστε δεν απασχολεί για πρώτη φορά την κοινή γνώμη με άκομψους χειρισμούς στη δημοσιότητα. Στις αρχές του 2024 είχε γίνει γνωστό ότι ο Βέγκνερ, λίγο μετά τον χωρισμό από την προηγούμενη σύντροφό του, είχε συνάψει σχέση με την υπουργό Παιδείας του Βερολίνου (άρα και υφιστάμενή του, κατά κάποιον τρόπο), Καταρίνα Γκίντερ Βινς, εγείροντας μεταξύ άλλων και ορισμένα λεπτά ζητήματα Συνταγματικού Δικαίου.
Η κρατούσα άποψη είναι ότι τόσο ο κ. Βέγκνερ όσο και η κ. Γκίντερ Βινς δεν κάνουν κάτι «νομικά αξιόμπεμπτο», ωστόσο οφείλουν να διαχωρίζουν με προσοχή την ιδιωτική ζωή τους από την πολιτική σταδιοδρομία τους. Γερμανικά δημοσιεύματα δεν παραλείπουν να επισημάνουν ότι η σύντροφός του ήταν εκείνη που συνόδευσε τον δήμαρχο στην προπόνηση του Σαββάτου εν μέσω μπλακάουτ.
Με όλα αυτά, ο Κάι Βέγκνερ κινδυνεύει τώρα να περάσει στα βιβλία της ιστορίας ως ένα «αντι-παράδειγμα» στον Σοσιαλδημοκράτη πρώην καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ. Υπενθυμίζεται ότι το 2002 ο Σρέντερ είχε καταφέρει να ανατρέψει τα προγνωστικά στον προεκλογικό αγώνα απέναντι στον υποψήφιο της Κεντροδεξιάς Έντμουντ Στόιμπερ, με την έγκαιρη αντίδρασή του στις «πλημμύρες του αιώνα», που είχαν πλήξει το ανατολικογερμανικό κρατίδιο της Σαξονίας.
Μέσα σε λίγες ώρες ο χαρισματικός Σρέντερ είχε βρεθεί στην πρώτη γραμμή του μετώπου με αδιάβροχο και γαλότσες, δίνοντας οδηγίες και μοιράζοντας υποσχέσεις για οικονομική βοήθεια. Αντιθέτως, ο ράθυμος Στόιμπερ δεν έκρινε απαραίτητο να τροποποιήσει το πρόγραμμά του και να επισκεφθεί τους πληγέντες…
Short teaser
Αντιδράσεις προκάλεσε ο δήμαρχος του Βερολίνου που έπαιζε τένις, όταν το μπλακάουτ έπληττε τη γερμανική πρωτεύουσα.
Χωρίς τρένα και με κλειστά σχολεία η βόρεια Γερμανία
Short title
Χωρίς τρένα και με κλειστά σχολεία η βόρεια Γερμανία
Teaser
Η κακοκαιρία «Έλλη» προκαλεί έντονα προβλήματα, κυρίως στις μετακινήσεις, στη βόρεια Γερμανία. Ακυρώθηκαν σχεδόν όλα τα δρομολόγια τρένων. Κλειστά τα σχολεία.
Σημαντικά προβλήματα προκαλεί τις τελευταίες ώρες στη Γερμανία το βαρομετρικό χαμηλό «Έλλη». Σε μια ζώνη που εκτείνεται από τη Βόρεια Θάλασσα προς τα ανατολικά, αναμένονται σήμερα έντονες χιονοπτώσεις 10 έως 15 εκατοστών.
Eξαιτίας των ακραίων καιρικών συνθηκών, οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι (Deutsche Bahn) ανέστειλαν για τις επόμενες ώρες στη βόρεια Γερμανία όλες τις συνδέσεις μεγάλων αποστάσεων με τις υπερταχείες ICE. Όσοι μπορούν θα πρέπει να αναβάλουν τα ταξίδια τους, προτείνουν οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι, δεσμευόμενοι ότι τα εισιτήρια εξακολουθούν να ισχύουν.
Οι υπηρεσίες πορθμείων κατά μήκος των ακτών της Κάτω Σαξονίας στη Βόρεια Θάλασσα έχουν διακοπεί σε μεγάλο βαθμό. Αρκετά νησιά παραμένουν χωρίς σύνδεση με την ηπειρωτική Γερμανία εξαιτίας των ισχυρών ανατολικών ανέμων που πνέουν στην περιοχή.
Κλειστά σχολεία και μαθήματα εξ αποστάσεως
Στα ομόσπονδα κρατίδια Αμβούργο, Κάτω Σαξονία, Βρέμη και περιοχές του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν τα σχολεία παραμένουν σήμερα κλειστά. Σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές, σε ορισμένες περιπτώσεις προσφέρονται εξ αποστάσεως σχολικά μαθήματα. Τα σχολεία μένουν κλειστά κυρίως λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα σχολικά λεωφορεία στην κυκλοφορία τους από τα χιόνια και τους ισχυρούς ανέμους.
Σε περιοχές της Βαυαρίας, της Θουριγγίας, της Σαξονίας-Άνχαλτ, του Βρανδεμβούργου και του Βερολίνου, δεν θα πραγματοποιηθούν μαθήματα με φυσική παρουσία. Εν μέρει επηρεάζονται και παιδικοί σταθμοί καθώς και νηπιαγωγεία.
Προς το παρόν η κακοκαιρία «Έλλη» δεν έχει σημαντικό αντίκτυπο στη λειτουργία τους αεροδρομίου της Φρανκφούρτης. Εκπρόσωπος της Fraport δήλωσε ότι προς το παρόν δεν έχουν υπάρξει προβλήματα στις απογειώσεις και τις προσγειώσεις. Συνεχίζουμε ωστόσο να παρακολουθούμε τις εξελίξεις το μέτωπο του καιρού, κυρίως όσον αφορά τους ανέμους, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος του φορέα εκμετάλλευσης του μεγαλύτερου γερμανικού αεροδρομίου.
Ανοιχτά τα αεροδρόμια Φρανκφούρτης και Βερολίνου
Χωρίς προβλήματα συνεχίζεται και η λειτουργία του αεροδρόμιου Βερολίνου-Βρανδεμβούργου (BER). Το γεγονός ότι έχουν ακυρωθεί μεμονωμένες πτήσεις σχετίζεται με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στον προορισμό των αεροσκαφών. Η απόφαση ακύρωσης μιας πτήσης εναπόκειται συνήθως στις αεροπορικές εταιρείες και όχι στις γερμανικές αρχές.
Στο μεταξύ η Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (DWD) ήρε την προειδοποίηση για έντονες χιονοπτώσεις στο Βερολίνο και το Βρανδεμβούργο. Σημαντικά λιγότερο χιόνι από το προβλεπόμενο αναμένεται με πέσει τις επόμενες μέρες στο βόρειο Βρανδεμβούργο αλλά και το Βερολίνο, δήλωσε εκπρόσωπος της DWD.
Σύμφωνα με τις τελευταίες προγνώσεις ανεπηρέαστο από το βαρομετρικό χαμηλό θα παραμένει, όπως όλα δείχνουν, το πολυπληθέστερο κρατίδιο της Γερμανίας, η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Παρ' όλα αυτά, η αστυνομία απηύθυνε έκκληση στους οδηγούς να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και εξαιτίας των ισχυρών ανέμων που πνέουν κατά τόπους.
Πηγή:DLF, dpa
Short teaser
Οι έντονες χιονοπτώσεις και οι άνεμοι προκαλούν σημαντικά προβλήματα, κυρίως στις μετακινήσεις, στη βόρεια Γερμανία.
Οι ελληνικές τράπεζες μετά την κρίση – κέρδη, εμπιστοσύνη και προκλήσεις
Short title
Οι ελληνικές τράπεζες μετά την κρίση
Teaser
H Handelsblatt γράφει για την εικόνα των ελληνικών τραπεζών μετά την οικονομική κρίση και τις προκλήσεις της Κύπρου στην Προεδρία της ΕΕ.
«Η ανθεκτικότητα που επιτεύχθηκε δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό και κοντόφθαλμες αποφάσεις». Με αυτή την προειδοποίηση ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας συνοψίζει απέναντι στην γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt την εικόνα των ελληνικών τραπεζών σήμερα: ισχυρές, κερδοφόρες και ξανά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των αγορών, αλλά όχι χωρίς κινδύνους.
Το άρθρο γράφει χαρακτηριστικά για το «εντυπωσιακό comeback» της ελληνικής οικονομίας μετά την κρίση του 2015, όταν «το τραπεζικό σύστημα βρέθηκε στα όρια της κατάρρευσης» και επιβλήθηκαν capital controls.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για τους πρώτους εννέα μήνες του 2025, « οι τέσσερις συστημικές τράπεζες - η Εθνική Τράπεζα, η Alpha Bank, η Eurobank και η Τράπεζα Πειραιώς - κατέγραψαν συνολικά καθαρά κέρδη 3,53 δισ. ευρώ, έναντι 3,51 δισεκατομμυρίων στο αντίστοιχο περσινό διάστημα». Για όλο το 2025, οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα κέρδη θα φτάσουν τα 4,7 δισ. ευρώ, γράφει η εφημερίδα.
Εκεί που το 2016 περισσότερα από τα μισά δάνεια δεν εξυπηρετούνταν, σήμερα το ποσοστό των «κόκκινων» δανείων έχει πέσει στο 3,6%, το χαμηλότερο επίπεδο από την είσοδο της Ελλάδας στο ευρώ. Η κεφαλαιακή επάρκεια παραμένει σταθερή, παρότι είναι ελαφρώς χαμηλότερη από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Ωστόσο, το άρθρο επισημαίνει ότι «εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες, όσον αφορά την ποιότητα των ιδίων κεφαλαίων. Ένα σημαντικό μέρος τους αφορά τις αναβαλλόμενες επιστροφές φόρων (DTC), χρήματα που είχε παραχωρήσει στις τράπεζες το κράτος ως αντιστάθμισμα για το κούρεμα χρέους που επιβλήθηκε στα ελληνικά κρατικά ομόλογα το 2012». Οι τράπεζες σκοπεύουν πλέον να τις μειώσουν ταχύτερα και να τις εξαφανίσουν έως το 2034.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι τραπεζικές μετοχές συγκαταλέγονται στους πρωταγωνιστές της αγοράς, με τον σχετικό δείκτη να έχει αυξηθεί κατά 81% μέσα σε έναν χρόνο. Οι τράπεζες μοιράζουν ξανά μερίσματα, κάτι αδιανόητο την προηγούμενη δεκαετία. «Η Goldman Sachs τις κατατάσσει ανάμεσα στις πιο ελκυστικές στην Ευρώπη» γράφει η Handelsblatt. Αναλυτές της Bank of America βλέπουν τον κλάδο «σε μια νέα φάση βιώσιμης οργανικής ανάπτυξης, η οποία δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στις αποτιμήσεις».
Τέλος, ο Γιάννης Στουρνάρας τονίζει την ανάγκη προσεκτικής χορήγησης δανείων, επενδύσεων στην τεχνολογία και εγρήγορσης απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις. Καταλήγει δε πως ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι οι απρόοπτες γεωπολιτικές εξελίξεις.
«Έναρξη της Προεδρίας με ιστορικό μειονέκτημα»
Με την Κύπρο και τον ρόλο του συντονιστή και διαμεσολαβητή ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ ασχολείται η Handelsblatt σε άλλο δημοσίευμά της. Η αποστολή αυτή, σημειώνει η εφημερίδα, δεν είναι απλή «για μια μικρή χώρα με περιορισμένο διοικητικό μηχανισμό» και προσθέτει πως η Κύπρος κουβαλά και ένα ιστορικό «μειονέκτημα»: από το 1974 το νησί παραμένει διχοτομημένο.
Εντάσεις είχαν ήδη δημιουργηθεί το 2012, όταν η Κύπρος άσκησε για πρώτη φορά την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου: τότε η Τουρκία πάγωσε σχεδόν όλες τις επαφές της με την ΕΕ. Παράλληλα, εκείνη η περίοδος συνέπεσε με τη βαθιά οικονομική κρίση και τη διάσωση του κυπριακού τραπεζικού συστήματος.Το δημοσίευμα αναφέρεται στη συνέχεια στο σημερινό οικονομικό comeback της Κύπρου με ισχυρή ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, πλεόνασμα στον προϋπολογισμό, σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους και ανεργία κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο της ΕΕ.
«Το οικονομικό comeback της Κύπρου συντελείται σε μία εποχή ιδιαίτερης γεωπολιτικής αστάθειας», τονίζει η Handelsblatt. «Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται για τέταρτο χρόνο, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο θέτει την ΕΕ μπροστά σε νέες προκλήσεις, επί του παρόντος λόγω των εδαφικών αξιώσεων απέναντι στη Γροιλανδία. Ταυτόχρονα γίνονται όλο και πιο δύσκολες οι σχέσεις με την Κίνα». Σε αυτό το πλαίσιο, ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει θέσει ως κεντρικό στόχο τη «στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ, αναγνωρίζοντας ότι η Ευρώπη «υπήρξε υπερβολικά εξαρτημένη» από τρίτους.
Ακόμη, το άρθρο αναφέρεται στην στάση του Χριστοδουλίδη απέναντι στην Τουρκία. Παρότι η Κύπρος έχει ενισχύσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, την Ελλάδα και τοΙσραήλ, ο πρόεδρος «θέλει να αξιοποιήσει την προεδρία για να ανοίξει ξανά δίαυλο επικοινωνίας με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και να επανεκκινήσει τη συζήτηση για τις ευρω-τουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό». Σε δηλώσεις του στο γερμανικό δίκτυο ZDF ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης αναφέρει: «Προτιμώ έναν γείτονα με ευρωπαικό προσανατολισμό από κάποιον που είναι δεκτικός σε άλλες επιρροές».
Στην ατζέντα της άτυπης ευρωπαϊκής συνόδου του Απριλίου θα βρεθεί και ένα θέμα που αφορά ολόκληρη τη νότια Ευρώπη, «η λειψυδρία λόγω της κλιματικής αλλαγής», καταλήγει το άρθρο.
Short teaser
H Handelsblatt για τις ελληνικές τράπεζες μετά την οικονομική κρίση και τις προκλήσεις της Κύπρου στην Προεδρία της ΕΕ.
Πολιτικό σεισμό προκαλεί στην Κύπρο βίντεο που γυρίστηκε με «κρυμμένη κάμερα» και αφήνει υπαινιγμούς για διαφθορά και διαπλοκή πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.
Ανταπόκριση από τη Λευκωσία
Πολιτικός σεισμός σοβεί στην Κύπρο λίγες ημέρες μετά την ανάληψη της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μετά την δημοσιοποίηση βίντεο που εμφανίζει συνεργάτες του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη να συμμετέχουν σε μηχανισμό διαφθοράς για χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας. Πρόκειται για βίντεο, το οποίο αναρτήθηκε σε αγνώστου ταυτότητας λογαριασμό στο Χ και καταγράφει συνομιλίες στενών συνεργατών του Προέδρου με υποτιθέμενους επενδυτές που ενδιαφέρονται να επενδύσουν στην Κύπρο.
Στο βίντεο εμφανίζονται ο Διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου Χαράλαμπος Χαραλάμπους, ο οποίος έχει συγγενική σχέση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και ο πρώην Υπουργός Ενέργειας Γιώργος Λακκοτρύπης να συνομιλούν με φερόμενους επενδυτές και να παρουσιάζουν τρόπους χρηματοδότης της εκστρατείας του Προέδρου Χριστοδουλίδη με μετρητά ή με εισφορές σε ταμείο που χειρίζεται η σύζυγός του, αλλά και να συζητούν για τρόπους παράκαμψης κυρώσεων σε έναν συγκεκριμένο Ρώσο ολιγάρχη. Η χρονική συγκυρία κατά την οποία έγιναν οι συνομιλίες και καταγράφηκαν με κρυφή κάμερα δεν έχει ακόμα ξεκαθαρίσει.
Υβριδικός πόλεμος λέει η κυβέρνηση
Στην πρώτη αντίδρασή της, η κυπριακή κυβέρνηση δια του εκπροσώπου της ανέδειξε ως ύποπτη την χρονική συγκυρία της δημοσιοποίησης του βίντεο, με τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο να κάνει λόγο για προσπάθεια που έχει «απώτερο στόχο να πληγεί η χώρα». Όπως ακριβώς και στην περίπτωση της δημοσιοποίησης ανάλογου βίντεο το 2020 από το Al Jazeera για την υπόθεση των χρυσών διαβατηρίων, που η τότε κυβέρνηση έδειχνε την Τουρκία ως ενορχηστρωτή μιας προσπάθειας αποδόμησης της Κύπρου, έτσι και η παρούσα κυβέρνηση μιλά για «υπόθεση υβριδικής δραστηριότητας εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας».
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Κωσταντίνο Λετυμπιώτη οι «αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους» έχουν συλλέξει στοιχεία και ήδη εξετάζουν την υπόθεση. Για το περιεχόμενο του βίντεο ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος αρκέστηκε να αναφέρει ότι είναι κακόβουλο και προϊόν μοντάζ και ότι «μέσω ψευδών, παραπλανητικών ισχυρισμών και αυθαίρετων συμπερασμάτων, επιχειρεί να πλήξει την εικόνα της κυβέρνησης και της χώρας». Ως προϊόν κακόβουλης συρραφής καταγγέλλουν το περιεχόμενο του βίντεο και τα εμπλεκόμενα πολιτικά πρόσωπα.
Σφοδρές αντιδράσεις από κόμματα
Τόσο το περιεχόμενο του βίντεο, όσο και η αντίδραση της κυβέρνησης προκάλεσαν τεράστιες διαμαρτυρία σε όλο το πολιτικό φάσμα της Κύπρου. Τα κόμματα στο σύνολο τους, δια των αρχηγών τους, ζητούν επιτακτικά απαντήσεις και κάνουν λόγο για τεράστιο πλήγμα στους θεσμούς.
Ενδεικτικά ο ΔΗΣΥ κάνει λόγο για «σοβαρές υπόνοιες διαπλοκής και παράνομης δραστηριότητας με επίκεντρο το Προεδρικό» ενώ το ΑΚΕΛ ζητά την άμεση παύση του Διευθυντή του γραφείου του Προέδρου και κατηγορεί την κυβέρνηση ότι δεν απαντά στα σοβαρά ερωτήματα που τίθεται και εγείρουν τεράστια πολιτικά και ηθικά ζητήματα. Εξηγήσεις από την Κυβέρνηση ζητούν και τα κόμματα της συμπολίτευσης, ενώ το θέμα έχει πάρει διαστάσεις και διεθνώς με ξένα μέσα ενημέρωσης να αναφέρονται εκτενώς στα όσα τεκταίνονται τις τελευταίες ώρες στην Κύπρο.
Short teaser
Αναστάτωση προκαλεί στην Κύπρο βίντεο με κρυμμένη κάμερα που αφήνει αιχμές για διφθορά και σχέσεις διαπλοκής.
Από το 1999 στο Ιράν ξεσπούν επανειλημμένα πανεθνικές διαδηλώσεις. Από τα φοιτητικά κινήματα, τις διαμαρτυρίες για τις εκλογές έως το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία». Το κράτος αντιδρά κάθε φορά με βία και καταστολή.
Σε πολυάριθμες πόλεις του Ιράν σημειώνονται αυτή την περίοδο διαδηλώσεις. Αρχικά, αφορμή αποτέλεσαν το αυξανόμενο κόστος ζωής και ο υψηλός πληθωρισμός. Σύντομα, όμως, οι διαδηλώσεις άρχισαν να αντικατοπτρίζουν τη διαρκώς αυξανόμενη δυσαρέσκεια ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων του πληθυσμού απέναντι στο πολιτικό σύστημα της χώρας.
Σύμφωνα με ακτιβιστές, στις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες στο Ιράν έχουν συλληφθεί περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι. Τουλάχιστον 34 διαδηλωτές έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη των κινητοποιήσεων κατά τη διάρκεια συγκρούσεων με τις κρατικές δυνάμεις, όπως ανέφερε το δίκτυο ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA, που εδρεύει στις ΗΠΑ.
Η αστυνομία καθώς και οι παραστρατιωτικές πολιτοφυλακές Μπασίτζ – εθελοντικές μονάδες που υπάγονται στους Φρουρούς της Επανάστασης – θεωρούνται ανά πάσα στιγμή έτοιμες να καταστείλουν τις διαδηλώσεις.
Οι Φρουροί της Επανάστασης αποτελούν έναν αυτόνομο στρατιωτικό μηχανισμό, ο οποίος υπάγεται απευθείας στον Ανώτατο Ηγέτη της Επανάστασης, Αλί Χαμενεΐ. Αποστολή τους είναι η προστασία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η αστυνομία και οι Φρουροί της Επανάστασης διαθέτουν δεκαετίες εμπειρίας στην καταστολή διαδηλώσεων.
Από το 1999, στο Ιράν ξεσπούν επανειλημμένα μεγάλες, κατά βάση ειρηνικές, διαμαρτυρίες, οι οποίες στο παρελθόν καταστέλλονταν τακτικά με βίαιο τρόπο.
Φοιτητικές διαμαρτυρίες – Ιούλιος 1999
Αφορμή αποτέλεσε το κλείσιμο της μεταρρυθμιστικής εφημερίδας Salam, γεγονός που οδήγησε φοιτητές στην Τεχεράνη σε αρχικά ειρηνικές διαδηλώσεις.
Τη νύχτα της 8ης Ιουλίου, δυνάμεις ασφαλείας εισέβαλαν σε φοιτητική εστία, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί τουλάχιστον ένας φοιτητής. Η επιχείρηση προκάλεσε πανεθνικές διαμαρτυρίες που διήρκεσαν αρκετές ημέρες.
Οι πολιτοφυλακές Μπασίτζ επιτέθηκαν βίαια στους διαδηλωτές. Τουλάχιστον τέσσερα ακόμη άτομα σκοτώθηκαν, ορισμένοι φοιτητές εξαφανίστηκαν χωρίς ίχνος και μεταξύ 1.200 και 1.400 άνθρωποι συνελήφθησαν.
«Πράσινο Κίνημα» – Ιούνιος 2009
Μετά τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές, ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, γνωστές ως Πράσινο Κίνημα.Εκατομμύρια Ιρανές και Ιρανοί αμφισβήτησαν το επίσημο εκλογικό αποτέλεσμα και κατηγόρησαν την κυβέρνηση του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ για νοθεία. Το πράσινο ήταν το χρώμα της προεκλογικής εκστρατείας του αντιπάλου του, Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί.
Οι αρχικά ειρηνικές διαδηλώσεις εξελίχθηκαν στις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Οι δυνάμεις ασφαλείας, οι Φρουροί της Επανάστασης και οι πολιτοφυλακές Μπασίτζ προχώρησαν σε μαζική χρήση βίας. Πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, ενώ χιλιάδες συνελήφθησαν.
Νοέμβριος 2019 – Αφορμή η αύξηση των τιμών των καυσίμων
Για άλλη μια φορά, πανεθνικές διαδηλώσεις συγκλόνισαν το Ιράν. Αφορμή ήταν η αιφνίδια και δραστική αύξηση των τιμών της βενζίνης. Οι διαδηλώσεις, που εξαπλώθηκαν γρήγορα σε περισσότερες από 20 πόλεις, ξεκίνησαν ειρηνικά, αλλά καταπνίγηκαν βίαια μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πέρα από οικονομικά αιτήματα, ακούστηκαν ολοένα και περισσότερα πολιτικά συνθήματα, μεταξύ των οποίων και άμεσες εκκλήσεις για την ανατροπή του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.
Οι δυνάμεις ασφαλείας αντέδρασαν με ακραία σκληρότητα. Τα γεγονότα έμειναν γνωστά ως «Αιματηρός Νοέμβριος» στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
Σεπτέμβριος 2022 – «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»
Ο θάνατος της 22χρονης Κούρδισσας Τζίνα Μαχσά Αμινί πυροδότησε νέες πανεθνικές διαδηλώσεις. Πέθανε ενώ βρισκόταν υπό αστυνομική κράτηση, αφού είχε συλληφθεί από την αστυνομία ηθών για φερόμενη παραβίαση των κανόνων ενδυμασίας σχετικά με το μαντίλι. Ό,τι ξεκίνησε ως διαμαρτυρία κατά της αστυνομικής βίας και της υποχρεωτικής μαντίλας, εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα ευρύ κίνημα εναντίον του πολιτικού συστήματος συνολικά.
Υπό το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», πολλοί νέοι άνθρωποι συμμετείχαν στις διαδηλώσεις, καθώς και γυναίκες που εμφανίστηκαν χωρίς τον υποχρεωτικό χιτζάμπ. Η κρατική ηγεσία απάντησε με μαζική καταστολή: οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν πραγματικά πυρά εναντίον διαδηλωτών, χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν και πολλοί σκοτώθηκαν.
Δεκάδες νεαροί διαδηλωτές καταδικάστηκαν σε θάνατο μέσω συνοπτικών διαδικασιών. Οι διαμαρτυρίες διήρκεσαν μήνες και αποτέλεσαν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ισλαμική Δημοκρατία εδώ και δεκαετίες.
Κοινό χαρακτηριστικό αυτών των πανεθνικών κινημάτων διαμαρτυρίας είναι η βαθιά δυσαρέσκεια ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων της κοινωνίας απέναντι στην Ισλαμική Δημοκρατία. Η πολιτική ηγεσία κατηγορείται ότι δεν διαθέτει ούτε τη βούληση, ούτε την ικανότητα να ανταποκριθεί στα κοινωνικά αιτήματα.
Αντ’ αυτού, το κράτος βασίζεται σε κατασταλτικές πρακτικές, όπως στοχευμένες επιθέσεις και στη δαιμονοποίηση κάθε μορφής αντιπολίτευσης που θα μπορούσε να ενώσει και να κινητοποιήσει τον πληθυσμό.Λόγω έλλειψης συντονισμού και ηγεσίας, οι διαμαρτυρίες καταπνίγηκαν επανειλημμένα με βίαιο τρόπο. Πολλοί πολιτικοί ακτιβιστές βρίσκονται είτε στη φυλακή, είτε αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Η έκβαση των σημερινών διαμαρτυριών, ωστόσο, παραμένει αβέβαιη.
Επιμέλεια: Σoφία Κλεφτάκη
Short teaser
Εδώ και δεκαετίες στο Ιράν σημειώνονται πανεθνικές διαμαρτυρίες. Το κράτος αντιδρά κάθε φορά με καταστολή.
Τέμπη: Επιδόθηκαν οι αγωγές στη Γερμανία σε Bayer & Siemens
Short title
Τέμπη: Επιδόθηκαν οι αγωγές στη Γερμανία σε Bayer & Siemens
Teaser
Επιδόθηκαν οι αγωγές που κατέθεσε η οικογένεια του 23χρονου θύματος Άγγελου Τηλκερίδη εναντίον των γερμανικών εταιρειών Bayer & Siemens. Απάντηση της Bayer στην Deutsche Welle.
Την ώρα που η συζήτηση για το δυστύχημα των Τεμπών στρέφεται σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία ενός νέου πολιτικού φορέα από την κυρία Καρυστιανού, η οικογένεια του 23χρονου θύματος Άγγελου Τηλκερίδη, προχώρησε στην επίδοση των αγωγών εναντίον των γερμανικών εταιρειών Bayer & Siemens.
Οι αγωγές δεν επιδόθηκαν μόνο μέσω της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Λάρισας, όπως προβλέπει ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, αλλά επιδόθηκαν και μέσω συστημένης επιστολής καθώς και μέσω e-mail ώστε να εξαντληθούν όλοι οι δυνατοί τρόποι. Η αποζημίωση που ζητούν οι συγγενείς του Άγγελου είναι 80 εκατομμύρια ευρώ, ποσό εύλογο, σύμφωνα με το Άρθρο 16 της ευρωπαϊκής οδηγίας 85/374 που επικαλούνται.
Kομβικό πρόσωπο στην κατάθεση της αγωγής, όπως είχαμε αναφέρει και σε προηγούμενο άρθρο μας, είναι ο κ.Θωμάς Καλβουρτζής, δικαστικός επιμελητής στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και θείος του Άγγελου. Μιλώντας στην Deutsche Welle και τη Μαρία Ρηγούτσου, απαντά στην ερώτηση γιατί θεωρούν ελαττωματικά τα προϊόντα της Bayer και γιατί κατέθεσαν αγωγή εναντίον της:
«Ο Εφέτης Ανακριτής, αφού έλαβε υπόψιν του τις εκθέσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους και τις εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης που υπάρχουν στην δικογραφία, έκρινε και αποφάσισε ότι τα έλαια σιλικόνης (τύπος ελαίου «Bayer Baysilone M50» - «Bayer Sicherheitsdatenblatt 001035/04» έκδοση Ιανουάριος 1994 - «Bayer Silicones Baysilone Fluids M» edition 7.96), ευθύνονται για την πυρόσφαιρα και την πυρκαγιά που ακολούθησε, η οποία απανθράκωσε 27 επιβάτες. Τα παραπάνω έλαια σιλικόνης εξυπηρετούν σκοπούς μόνωσης και ψύξης των μετασχηματιστών, χρησιμοποιούνται ευρέως σε εφαρμογές τροχαίου σιδηροδρομικού υλικού. Η συμπεριφορά που επέδειξαν στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν η αναμενόμενη και σύμφωνα πάντα με τις εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης, ως προϊόν, θεωρείται ελαττωματικό, επειδή δεν παρείχε την ασφάλεια που δικαιούνταν να αναμένουν οι επιβάτες του τρένου, λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων».
Η Siemens όφειλε να κάνει πιο εξειδικευμένες έρευνες
Όσον αφορά την ευθύνη της Siemens, ο κ. Καλβουρτζής απαντά: «Η Siemens ως κατασκευάστρια εταιρεία τόσο των μετασχηματιστών όσο και των ηλεκτομηχανών, γνώριζε ότι είναι τροφοδοτούμενες με ηλεκτρική ενέργεια που λαμβάνουν από υπερκείμενα καλώδια υψηλής τάσης 25.000 Volt και κινούνται με πολύ υψηλές ταχύτητες.
Επειδή η περίπτωση σύγκρουσης δεν μπορούσε να αποκλειστεί, όφειλε να προβεί σε πιο εξειδικευμένες έρευνες και μελέτες, ώστε να διασφαλίσει ότι σε τέτοια περίπτωση, όπως και συνέβη, θα αποφευχθούν βραχυκυκλώματα και ηλεκτρικά τόξα, τα οποία, όπως την προκειμένη περίπτωση και σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στις εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης, προκάλεσαν την ανάφλεξη και την πυρόσφαιρα των ελαίων σιλικόνης καθώς και την πυρκαγιά που ακολούθησε».
Πληρεξούσιος δικηγόρος της Bayer ζήτησε και έλαβε από δικηγόρο της οικογένειας Τηλκερίδη όλες τις τεχνικές εκθέσεις που θεωρούν τα έλαια σιλικόνης υπεύθυνα για την πυρκαγιά και τον θάνατο 27 ανθρώπων.
Η Deutsche Welle μετά από επικοινωνία με τη γερμανική εταιρείαέλαβε από εκπρόσωπό της, την εξής απάντηση, την οποία δημοσιεύουμε αυτολεξεί:
«Τα συλλυπητήριά μας στα θύματα αυτού του τραγικού δυστυχήματος. Ωστόσο, η Bayer δεν δραστηριοποιείται στον τομέα των ελαίων σιλικόνης εδώ και 20 χρόνια, καθώς πουλήσαμε το μερίδιό μας στην κοινοπραξία GE Bayer Silicones το 2006».
Η Siemens δεν έχει έρθει σε επαφή με την οικογένεια Τηλκερίδη και δεν έχει αντιδράσει σχετικά με την αγωγή.
Θα είναι εκπρόσωποι των εταιρειών παρόντες στην εκταφή;
Οι συγγενείς των θυμάτων θα ήθελαν επίσης εκπρόσωποι των εν λόγω εταιρειών να παραστούν και στην εκταφή των σορών των θυμάτων, αλλά όπως λέει ο κ. Καλβουρτζής στην DW:
«Αν και πέρασαν πολλές μέρες από την ημέρα που τέθηκε το ερώτημα, ακόμη δεν μας έχουν απαντήσει τόσο για την ημερομηνία όσο και για το αν έχουν ενημερώσει τις εταιρείες σύμφωνα με το αίτημά μας. Το αν θα γίνουν όλες οι εξετάσεις δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε προκαταβολικά. Όσο για το εάν θα είναι παρούσες και οι δύο γερμανικές εταιρείες, αυτό εξαρτάται από το εάν οι ελληνικές αρχές κάνουν δεκτό το αίτημά μας και ειδοποιήσουν τις εταιρείες. Η άποψή μας είναι ότι για την εξασφάλιση της ορθότητας της διαδικασίας και για την μη αμφισβήτηση των αποτελεσμάτων, απαιτείται η ταυτόχρονη παρουσία όλων των μερών τόσο κατά την διάρκεια της εκταφής, όσο και κατά την διάρκεια λήψης των δειγμάτων που θα απαιτηθούν για τις εξετάσεις».
Short teaser
Επιδόθηκαν οι αγωγές της οικογένειας Τηλκερίδη εναντίον των γερμανικών εταιρειών Bayer & Siemens. Ρεπορτάζ Μ. Ρηγούτσου.
Μαμντάνι: Πώς να γίνεις δήμαρχος μέσα από τα social media
Short title
Μαμντάνι: Πώς να γίνεις δήμαρχος μέσα από τα social media
Teaser
Ο Μαμντάνι, ο μετασχηματισμός της πολιτικής επικοινωνίας και η παραπληροφόρηση στην εποχή της ΤΝ και των social media. Ο καθηγητής Ψηφιακής Διακυβέρνησης Γ. Θεοχάρης στην DW.
Συνέντευξη, Ιωσηφίνα Τσαγκαλίδου
Η ορκωμοσία του νέου δημάρχου της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι, επισκιάστηκε διεθνώς από την αμερικανική επιχείρηση του Ντόναλντ Τραμπ στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Σε εσωτερικό επίπεδο, η πολιτική πόλωση με τον Ντόναλντ Τραμπ ήταν ήδη έντονη πριν από την εκλογή του νέου δημάρχου.
Παρά τις ιδεολογικές και πολιτικές τους διαφορές καθώς και τη μεγάλη διαφορά ηλικίας, η πρώτη συνάντηση Τραμπ-Mαμντάνι συνοδεύτηκε από έναν τόνο θεσμικής ευγένειας, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι ο Μαμντάνι θα είναι ένας «εξαιρετικός δήμαρχος» για τη Νέα Υόρκη.
Ωστόσο ο Μαμντάνι καταδίκασε προ ημερών τη σύλληψη του Μαδούρο, σημειώνοντας σε ανάρτησή του στο X πως: «η μονομερής επίθεση σε ένα κυρίαρχο κράτος συνιστά πράξη πολέμου και παραβίαση τόσο του αμερικανικού ομοσπονδιακού δικαίου όσο και του διεθνούς δικαίου».
Μέσα σε αυτό το κλίμα αντιθέσεων, η εκλογή του Μαμντάνι δεν αποτελεί απλώς μια «τοπική» πολιτική αλλαγή, αλλά είναι ενδεικτική μιας βαθύτερης μετατόπισης: από την εποχή της κλασικής πολιτικής στην εποχή της πολιτικής μέσω των social media.
Για το λεγόμενο «φαινόμενο Μαμντάνι» μίλησε στην DW ο Γιάννης Θεοχάρης, καθηγητής Ψηφιακής Διακυβέρνησης και κάτοχος της ομώνυμης έδρας στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου (TUM). Όπως εξηγεί, δεν πρόκειται απλώς για μια επιτυχημένη προεκλογική καμπάνια, αλλά για ένα παράδειγμα του πώς η πολιτική επικοινωνία αναδιαμορφώνεται λόγω των social media, όπου η αμεσότητα, η εγγύτητα και η αυθεντικότητα παίζουν πλέον καθοριστικό ρόλο.
Social media: από την απόσταση στην εγγύτητα
Σύμφωνα με τον καθηγητή, ένα από τα καίρια στοιχεία της επιτυχίας του Μαμντάνι ήταν η εξαιρετικά μελετημένη χρήση των social media. Πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram λειτούργησαν ως γέφυρα ανάμεσα στον ίδιο και τους πολίτες, ιδίως νέους, που συχνά αισθάνονται ότι η πολιτική είναι κάτι μακρινό και ελιτίστικο.
«Έξυπνες στρατηγικές, οι οποίες απευθύνονται στους νέους και στα μέσα επικοινωνίας που χρησιμοποιούν οι νέοι είναι πάρα πολύ σημαντικές», σημειώνει. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές ομιλίες και τα κλασικά προεκλογικά events, το ψηφιακό περιεχόμενο είναι άμεσο, εύκολα διαμοιράσιμο, και μπορεί να γίνει viral, προκαλώντας στο κοινό έντονα συναισθήματα.
«Η ψηφιακή στρατηγική, ωστόσο, δεν λειτούργησε από μόνη της». Όπως εξηγεί ο καθηγητής, συμπληρώθηκε από μια κλασική αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική πρακτική: το door-to-door campaigning. «Εκατοντάδες εθελοντές χτύπησαν τις πόρτες, ενημερώνοντας τους πολίτες και μεταφέροντας το κεντρικό μήνυμα της καμπάνιας. Την ίδια μέθοδο, μάλιστα είχε ακολουθήσει και ο Μπαράκ Ομπάμα το 2008, οπότε η τακτική αυτή δεν ήταν εντελώς καινούργια.»
Το μήνυμα του Μαμντάνι ήταν απλό και ξεκάθαρο: προσιτή στέγαση, χαμηλό κόστος ζωής και μια ανθρώπινη καθημερινότητα σε μια πόλη (τη Νέα Υόρκη) που έχει γίνει απαγορευτικά ακριβή. «Χωρίς αυτό το μήνυμα δεν θα είχε πετύχει όσα πέτυχε». Κεντρικό ρόλο στην εκλογή του αποτέλεσε και η αυθεντικότητα, σύμφωνα με τον Θεοχάρη. Ο Μαμντάνι κατάφερε να πείσει ότι δεν «παίζει» απλώς έναν ρόλο. Συμβολικές δράσεις και στιγμιότυπα από την καθημερινότητά του λειτούργησαν ως απόδειξη ότι όσα λέει, τα εννοεί.
Παραπληροφόρηση, ΤΝ, δημοκρατία
Η παραπληροφόρηση αποτελεί αναμφίβολα σημαντικό ζήτημα στον χώρο της πολιτικής επικοινωνίας και επηρεάζει τους πάντες, ιδίως σε μια εποχή, στην οποία η δημιουργία ψευδούς περιεχομένου μέσω τεχνητής νοημοσύνης τείνει να γίνει συνηθισμένη και δεν μπορεί να αποφευχθεί. Είναι ένα ρίσκο το οποίο, όποιος χρησιμοποιεί τα νέα μέσα για πολιτικές καμπάνιες τέτοιου είδους, θα πρέπει να το λάβει υπόψιν.
Ο καθηγητής δεν υποβαθμίζει τους κινδύνους. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η παραπληροφόρηση και το αρνητικό περιεχόμενο στα social media (μέσω deepfake ή memes κτλ.) τείνουν να διακινούνται κυρίως μέσα σε μικρές, σχετικά κλειστές ομάδες χρηστών, οι οποίες είναι επιρρεπείς σε τέτοιου είδους αφηγήσεις. Δεν διαχέονται απαραίτητα στο ευρύ κοινό, όπως αναφέρει, με τον ίδιο τρόπο που διαχέονται τα μαζικά, θετικά πολιτικά μηνύματα μιας καμπάνιας.
Αντίστοιχα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει τόσο αποσταθεροποιητικά όσο και ενισχυτικά για τη δημοκρατία. «Με σωστά ρυθμιστικά πλαίσια», λέει, «η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να κατανοήσουν πολιτικές θέσεις, να συγκρίνουν επιχειρήματα και ακόμη και να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής σε πολιτικές συζητήσεις μεταξύ ανθρώπων με διαφορετικές απόψεις».
Το «φαινόμενο Μαμντάνι» αντανακλά μια ευρύτερη αλλαγή
Τελικά, το «φαινόμενο Μαμντάνι» δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο ή μια πόλη. Ο Θεοχάρης καταλήγει πως είναι αποτύπωμα μιας ευρύτερης αλλαγής: τα social media δεν καταστρέφουν απαραίτητα τη δημοκρατία, αλλά την αναδιαμορφώνουν, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες συνδιαλέγονται με τους πολιτικούς. Μπορούν να ενισχύσουν τόσο δημοκρατικές όσο και αντιδημοκρατικές δυνάμεις.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν τα ψηφιακά εργαλεία χρησιμοποιηθούν, αλλά υπό ποιους όρους και κανόνες. Το παράδειγμα της Νέας Υόρκης δείχνει ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, η ψηφιακή εγγύτητα και η αυθεντικότητα αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες πολιτικής επιτυχίας.
Ποιος είναι ο Ζοχράν Μαμντάνι
Γεννήθηκε στην Ουγκάντα από γονείς ινδικής καταγωγής και είναι μουσουλμάνος στο θρήσκευμα. Προέρχεται από οικογένεια με σημαντικό πολιτιστικό και ακαδημαϊκό υπόβαθρο. Η οικογένεια του μετακόμισε στη Νέα Υόρκη όταν ο ίδιος ήταν 7 χρονών και απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα το 2018.
Είναι ο πρώτος μουσουλμάνος, ο πρώτος Ινδο-Αμερικανός και ο νεαρότερος δήμαρχος Νέας Υόρκης από το 1892. Η σύζυγός του, Ράμα Ντουουάτζι, είναι 28 ετών και εικαστικός. Οι δυό τους γνωρίστηκαν μέσα από τη διάσημη εφαρμογή γνωριμιών Hinge.
Πριν στραφεί στην πολιτική, είχε περάσει και από τη μουσική σκηνή της ραπ, χρησιμοποιώντας τα καλλιτεχνικά ψευδώνυμα Young Cardamom και αργότερα Mr. Cardamom.
Πηγές: DW, Skynews, bpb
Short teaser
Ο καθηγητής Γιάννης Θεοχάρης μιλά στην DW για το πώς τα social media μετασχηματίζουν την πολιτική επικοινωνία.
Ισραήλ: «Aνοιχτή» επέμβαση στον Λίβανο και νέοι εποικισμοί
Short title
Ισραήλ: «Aνοιχτή» επέμβαση στον Λίβανο και νέοι εποικισμοί
Teaser
Έτοιμο εμφανίζεται το Ισραήλ να επέμβεο εναντίον της Χεζμπολάχ. Την ίδια ώρα ανακοινώνει νέους εποικισμούς που θα «κόψουν» στα δύο τη Δ. Όχθη, ενώ οι «αψιμαχίες» στη Γάζα συνεχίζονται.
Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ
Με σημερινή του ανακοίνωση, ο τακτικός λιβανικός στρατός δηλώνει έτοιμος να προχωρήσει στο διευρυμένο στάδιο αφοπλισμού της Χεζμπολάχ, κατά το οποίο αναμένεται να καταστραφούν σήραγγες και άλλες κτηριακές εγκαταστάσεις της σιιτικής οργάνωσης στον νότιο Λίβανο, επισημαίνοντας παράλληλα ότι το Ισραήλ, με τις αλλεπάλληλες αεροπορικές του επιδρομές στις περιοχές νοτίως του ποταμού Λιτάνι, παρεμποδίζει σκόπιμα την αποτελεσματικότητα των λιβανικών στρατευμάτων να ανταποκριθούν στις προσπάθειες αφοπλισμού της Χεζμπολάχ που έχoυν αναλάβει βάσει της συμφωνίας εκεχειρίας που είχε υπογραφεί στις 27 Νοεμβρίου 2024.
Πράσινο φως από τις ΗΠΑ για Λίβανο
Η ανακοίνωση εκδόθηκε ενόψει της επικείμενης συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου της κυβέρνησης της Βηρυτού, που θα κληθεί να αξιολογήσει την πρόοδο του σχεδίου αφοπλισμού και να αποφασίσει για την συνέχεια της εφαρμογής του.
Από την άλλη, στο Ισραήλ ερμηνεύουν τη σημερινή λιβανική ανακοίνωση ως μία ύστατη προσπάθεια να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μίας νέας επιχείρησης του IDF να αφοπλίσει την Χεζμπολάχ, κυρίως μετά την δημοσιογραφική διαρροή που μετέδωσε η κρατική ισραηλινή τηλεόραση στο κεντρικό δελτίο ειδήσεών της την Τετάρτη, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη δώσει πράσινο φως στην κυβέρνηση Νετανιάχου να προχωρήσει άμεσα σε μία διευρυμένη επιχείρηση αφοπλισμού της λιβανικής οργάνωσης.
Ωστόσο, εν είδει απάντησης στην ανακοίνωση του λιβανικού στρατού, ο Βενιαμίν Νετανιάχου σχολίασε ότι «αποτελεί μία καλή αρχή», προσθέτοντας όμως ότι «απέχει πολύ από το να παρεμποδίσει την Χεζμπολάχ από το να συνεχίζει να ανασυντάσσεται», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο έναρξης μίας νέας επιχείρησης στον Νότιο Λίβανο.
Κινητικότητα στο μέτωπο της Γάζας
Παράλληλα, νέα κινητικότητα παρατηρήθηκε σήμερα το πρωί στο μέτωπο της Γάζας, με την οργάνωση Χαμάς να εκτοξεύει από την Πόλη της Γάζας μία ρουκέτα, που κατέπεσε κοντά σε ισραηλινές δυνάμεις που βρίσκονται στο νοτιότερο τμήμα του θύλακα που ελέγχεται από τον IDF.
Ισραηλινές στρατιωτικές πηγές κάνουν λόγο για «ακόμα μία παράβαση της εκεχειρίας εκ μέρους της Χαμάς». Ωστόσο, καθ’ όλη την διάρκεια των προηγουμένων ημερών, η ισραηλινή αεροπορία βομβάρδισε επανειλημμένα θέσεις της οργάνωσης σε όλη την έκταση της Λωρίδας της Γάζας.
Επέκταση εποικισμού για νέα τετελεσμένα
Από την άλλη, και παρά τις επανειλημμένες διεθνείς αντιδράσεις, το ισραηλινό Υπουργείο Ανοικοδόμησης και Οικισμού, προκήρυξε την Τετάρτη δημόσιο διαγωνισμό για την κατασκευή 3.401 οικιστικών μονάδων στην περιοχή «Ε1» εκτάσεως 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη Δυτική Όχθη, στο πλαίσιο επέκτασης του εβραϊκού εποικισμού Μααλέ Αντουμίμ, που βρίσκεται 17 χλμ. ανατολικότερα της Ιερουσαλήμ.
Το οικοδομικό αυτό εγχείρημα, που εγκρίθηκε από την κυβέρνηση Νετανιάχου τον περασμένο Σεπτέμβριο προκαλώντας σφοδρές διπλωματικές επικρίσεις, ουσιαστικά διακόπτει τη γεωγραφική συνέχεια ανάμεσα στο βόρειο και το νότιο τμήμα της Δυτικής Όχθης και με την αποκοπή των οδικών αξόνων Ραμάλας-Ανατολικής Ιερουσαλήμ-Βηθλεέμ καθίσταται πρακτικά αδύνατη η εφαρμογή της λύσης των δύο κρατών και η μελλοντική σύσταση ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Short teaser
Έτοιμο να επέμβει στον Λίβανο το Ισραήλ, την ώρα που ανακοινώνει νέους εποικισμούς στη Δυτική Όχθη.
Αν ψάχνουμε για «κρυφό μήνυμα» στον Πούτιν, τότε ο Τραμπ μάλλον θέλησε να του δείξει ότι οι «δουλειές», όπως τις αποκαλεί, πρέπει να γίνονται «χειρουργικά» με το βλέμμα στο μέλλον. Σχόλιο του Κώστα Αργυρού.
Αυτό που πρωτίστως ενδιαφέρει τον Τραμπ είναι το πετρέλαιο. Η αποδοχή στην ουσία της «ανακωχής» με το καθεστώς Μαδούρο υπό την ηγεσία της Ντέλσι Ροντρίγκεζ αυτό ακριβώς επιβεβαιώνει, όπως και οι καταλήψεις τάνκερ με πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα με ρωσική σημαία.
Ήδη συμφωνήθηκε πως το πετρέλαιο από την πλουσιότερη χώρα σε κοιτάσματα θα αρχίσει να ρέει πάλι προς τις ΗΠΑ, που ουσιαστικά αποκτούν πλήρη έλεγχο του τομέα αυτού.
Μπορεί μέσα στην αρχική ευφορία της στιγμής για την αναίμακτη (για τους Αμερικανούς) επιχείρηση να μίλησε για διακυβέρνηση της χώρας, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να μην έχει ακούσει για τη μακρά ιστορία αποτυχημένων ανάλογων προσπαθειών των ΗΠΑ. Θα του έχουν πει ότι είναι άλλο πράγμα να «εισβάλεις», όπως λένε πολλοί, σε μια χώρα και εντελώς διαφορετικό να την «τρέξεις». Το κόστος εκεί είναι συχνά θεόρατο, οι κίνδυνοι μη προβλέψιμοι, το αποτέλεσμα αβέβαιο.
Αυτό που ήθελε ο Τραμπ είναι να διασφαλίσει πρόσβαση στους φυσικούς πόρους της Βενεζουέλας και να στείλει ταυτόχρονα και ένα σαφές μήνυμα στον υπόλοιπο πλανήτη. «Μπορώ να έρθω σπίτι σας την ώρα που κοιμάστε και να σας συλλάβω με τις πιτζάμες».
Ένα μήνυμα που δεν μπορείς να μην καταλάβεις
Η απειλή μπορεί να μην αφορά άμεσα τον Πούτιν, όπως βιαστικά σχολιάστηκε στο διαδίκτυο ή τον Σι Τζινπινγκ, αλλά το μήνυμα τους αφορά και με το παραπάνω. Είτε πρόκειται για την Ουκρανία είτε για την Λατινική Αμερική, όπου οι Κινέζοι έχουν δείξει τα τελευταία χρόνια επεκτατικές διαθέσεις ενισχύοντας τον αμερικανικό εκνευρισμό.
Ο Τραμπ άλλωστε, που στην πρώτη θητεία του επέμεινε στο δόγμα της απόσυρσης από δαπανηρά μέτωπα στο εξωτερικό δεν άλλαξε ξαφνικά άποψη επ΄ αυτού. Άλλαξε μέθοδο. Και έπρεπε να διευκρινίσει κάτι: ότι ο Νότος των ΗΠΑ δεν μπορεί να είναι ξέφραγο αμπέλι κανενός. Και αν υπάρξει ανάγκη, υπάρχει και η «ομάδα Δέλτα» για τις ειδικές αποστολές.
Γιατί να καταλάβεις μια ολόκληρη χώρα;
Για τον Πούτιν δεν σημαίνει ότι τα νέα είναι καλά, όπως βιαστικά ερμηνεύουν ορισμένοι. Δεν είναι «λευκή επιταγή» για να συνεχίσει τον πόλεμο. Η θεωρία που υπενθύμισε αυτές τις ημέρες η FAZ και υιοθέτησαν «μικρότερες εφημερίδες» γιαυποτιθέμενη συμφωνία ανταλλαγής με τη Μόσχα «πάρε εσύ την Ουκρανία, να πάρω εγώ τη Βενεζουέλα» είναι απλουστευτική σε βαθμό αφέλειας.
Τα πράγματα είναι αρκετά πιο περίπλοκα. Αυτό που μοιάζει περισσότερο ως ουσία του μηνύματος του Αμερικανού προέδρου στον Ρώσο συνομιλητή του, θα μπορούσε να συνοψιστεί στο εξής: δεν χρειάζεται να καταλάβεις μια χώρα για να κάνεις τη δουλειά σου. Μπορείς να λειτουργήσεις πολύ πιο χειρουργικά και να μεγιστοποιήσεις τα κέρδη σου, χωρίς να μπαίνεις σε ατέλειωτες διαδικασίες φθοράς.
Από τις πρώτες ημέρες εμπλοκής του στο Ουκρανικό, άλλωστε, ο Τραμπ είχε δείξει ότι προσπαθούσε να δελεάσει τον Πούτιν με αμοιβαία επωφελείς «μπίζνες» και για τους δυο.
Αυτό είναι το δίδαγμα της Βενεζουέλας. Και για να το χωνέψει το Κρεμλίνο οι Αμερικανοί κομάντος κατέβηκαν και στο ρωσικό τάνκερ κάπου νότια της Ισλανδίας. Μάλιστα με βρετανική αρωγή. Ένα ακόμα «τσίμπημα» για να ξυπνήσει ο έτσι κι αλλιώς καταπονημένος ρωσικός γίγαντας, που στα μάτια του Αμερικανού προέδρου απλώς βαδίζει σαν υπνοβάτης στον δρόμο της ολοκληρωτικής του αυτοκαταστροφής.
Η «στιγμή Μαδούρο» και η Ουκρανία
Μπορεί τελικά «η στιγμή Μαδούρο» να είναι εκείνη η αποφασιστική εξέλιξη που θα φέρει την ειρήνη στην Ουκρανία; Την υποψία συντηρεί η συγκρατημένη στάση των Ευρωπαίων απέναντι σε μια πράξη, που όπως και αν την παρουσιάσουν, δεν θα μπορέσουν να την δικαιολογήσουν ως συμβατή με το Διεθνές Δίκαιο. Το γεγονός ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία συμμετείχε αυτή τη φορά ενεργά στις συνομιλίες της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Παρίσι, έστω και αν οι δικές της δεσμεύσεις δεν είναι και τόσο... δεσμευτικές δείχνει ότι τελικά η Ουάσινγκτον μοιάζει να ελπίζει σε κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία. Επιτρέποντας ίσως στη Μόσχα να έχει κάποιο λόγο για όσα γίνονται στη δική της αυλή. Για να μπουν μπροστά τα μεγάλα σχέδια της «ανοικοδόμησης» υπό την αιγίδα της «έμπειρης» Blackrock.
Η δυναμική της απλοϊκής σκέψης
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Στιβ Γουίτκοφ μίλησε για τον ρόλο της μεγάλης εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων, την επόμενη κιόλας μέρα, που θα σιγήσουν τα όπλα. Ο ίδιος Γουίτκοφ που απέφυγε να υπογράψει οτιδήποτε για τον «κεντρικό ρόλο των ΗΠΑ» στη διασφάλιση της ειρήνευσης. Υπάρχουν βεβαίως πολλές άγνωστες παράμετροι σε αυτή την εξίσωση που μπορεί να ανατρέψουν τον αμερικανικό συλλογισμό.
Το ζήτημα εδώ είναι πράγματι «περίπλοκο», όπως θα έλεγε και ο Φρίντριχ Μερτς. Όμως η απλοϊκότητα που συνήθως μοιάζει να διακατέχει τη λογική του Τραμπ, τελικά έχει αποδειχτεί συχνά ανατριχιαστικά αποτελεσματική. Σε αντίθεση με όσα συχνά ακούστηκαν στην Ευρώπη από αναλυτές που αποφεύγουν να δουν κάτω από την επιφάνεια, ο Τραμπ δεν θα βαρεθεί να ασχολείται με την Ουκρανία.
Μπορεί να κερδίζουν οι ΗΠΑ χρήματα από τον πόλεμο, όπως συχνά υπενθυμίζει ο πρόεδρός τους, αλλά όλα δείχνουν ότι μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου το μέγεθος της καταστροφής είναι τόσο μεγάλο, που θα έχουν να κερδίσουν περισσότερα από την ειρήνη.
Μια «ειρήνη των όπλων», αφού όλα δείχνουν ότι η πολεμική βιομηχανία θα συνεχίσει να κάνει και μετά την κατάπαυση του πυρός υπερωρίες για να προλαβαίνει τις απαραίτητες παραγγελίες στο όνομα των «εγγυήσεων ασφαλείας». Έτσι κι αλλιώς οι Ευρωπαίοι δείχνουν να το έχουν πάρει απόφαση ότι το πολεμικό κλίμα θα συνεχιστεί.
Short teaser
Oι «δουλειές» πρέπει να γίνονται χειρουργικά για μελλοντικά «μπίζνες» κατά τον Τραμπ. Σχόλιο, Κώστας Αργυρός
Το Λονδίνο κρατά από «κοντά» τις ΗΠΑ του Τραμπ, όμως ο Στάρμερ ξεκαθαρίζει τη θέση του για τη Γροιλανδία και αποστασιοποιείται στο ζήτημα της Βενεζουέλας.
Ανταπόκριση από το Λονδίνο
Είναι αδιαμφισβήτητα μια τεταμένη περίοδος παγκοσμίως. Λεπτοί και… ντελικάτοι χειρισμοί κρίνονται απαραίτητοι, όμως η πομπώδης συμπεριφορά ηγετών διαταράσσει τις παγκόσμιες ισορροπίες. Παράδειγμα, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ένταση στη Μέση Ανατολή και βέβαια η πρόσφατη επίθεση Τραμπ στη Βενεζουέλα ή οι επεκτατικές του βλέψεις στη Γροιλανδία.
Η Βρετανία σε όλα τα παραπάνω βρίσκεται μετέωρη. Έχει να αντιμετωπίσει έναν από τους παλαιότερους και σημαντικότερους συμμάχους της, τις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως, την ίδια ώρα, πρέπει να σκεφτεί και τον δικό της ηγετικό ρόλο στο παγκόσμιο σκηνικό κρατώντας καλές διπλωματικές σχέσεις και με άλλους εταίρους που θα καθορίσουν και θα σκιαγραφήσουν το δικό της μέλλον.
Καταστολή της παράκαμψης κυρώσεων
Παρόλα αυτά, το βρετανικό υπουργείο Άμυνας θεώρησε απαραίτητη τη συμμετοχή του στην αμερικανική επιχείρηση κατάσχεσης ενός πετρελαιοφόρου, υπό ρωσική σημαία στον βόρειο Ατλαντικό. Όπως δήλωσε ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Τζον Χίλεϊ, μετά από την επίσημη επιβεβαίωση του υπουργείου του, «η ενέργεια εντάχθηκε στις παγκόσμιες προσπάθειες για την καταστολή παράκαμψης κυρώσεων» και «η κατάσχεση έγινε σε πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο».
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το πετρελαιοφόρο ήταν για περισσότερες από δύο εβδομάδες υπό αμερικανική παρακολούθηση καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να εμποδίσουν τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας.
Οι βρετανικές δηλώσεις που ακολούθησαν ήταν ιδιαιτέρως προσεκτικές ενώ για δύο ώρες ο Χίλεϊ βρέθηκε στο επίκεντρο ερωτήσεων των Βρετανών βουλευτών.
Όπως τόνισε, πρόκειται για σκάφος «με κακόβουλο ιστορικό», που συνδέεται με ρωσικά και ιρανικά δίκτυα αποφυγής κυρώσεων, ενώ υποστήριξε παράλληλα ότι τα τελευταία χρόνια «έχει μεταφέρει περισσότερα από επτά εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού πετρελαίου, τα οποία έχουν βοηθήσει στη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και της αστάθειας σε όλο τον κόσμο».
Η βρετανική βοήθεια και το ιστορικό του τάνκερ
Η Βρετανία βοήθησε τις Ηνωμένες Πολιτείες στην επιχείρηση κατάσχεσης σε τρία σημεία: με αεροπορικές βάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, με την προσφορά ενός σκάφους υποστήριξης αλλά και με τη διάθεση αεροσκαφών της Βασιλικής Αεροπορίας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το συγκεκριμένο πετρελαιοφόρο έχει αλλάξει από το 2020 έξι ονόματα, ενώ έχει πλεύσει υπό πέντε διαφορετικές σημαίες, αλλάζοντας την σημαία σε ρωσική μόλις την παραμονή των Χριστουγέννων.
Ο πρωθυπουργός Στάρμερ είχε, μόλις χθες, τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο Τραμπ - για το συγκεκριμένο ζήτημα συνεργασίας. Παράλληλα όμως, συζητήθηκε και το ζήτημα της Γροιλανδίας, για το οποίο ο Βρετανός πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι αφορά τον λαό του νησιού και τη Δανίααλλά όχι τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Στάρμερ διεκδικεί διεθνή ρόλο
Ο ίδιος φαίνεται πως θέλει να λάβει ενεργό ρόλο στο παγκόσμιο σκηνικό, όμως με ιδιαίτερη προσοχή και διπλωματία. Υπενθυμίζεται, ότι πριν από δύο ημέρες Βρετανία, Γαλλία και Ουκρανία υπέγραψαν στο Παρίσι, διακήρυξη προθέσεων ανάπτυξης δυνάμεων εφόσον και αν επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία. Βέβαια ο Στάρμερ επεσήμανε ότι οποιαδήποτε απόφαση πρέπει να περάσει από κοινοβουλευτική ψηφοφορία, ενώ καμία λεπτομέρεια δεν έγινε γνωστή σχετικά με την εφαρμογή της.
Μένει να δούμε τι θα ακολουθήσει τις επόμενες ημέρες, καθώς η διπλωματική οδός μοιάζει απαραίτητη στη συνεργασία με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είναι ιδιόρρυθμος εταίρος με πολλά ανοιχτά μέτωπα.
Short teaser
Η Βρετανία συμμετείχε μεν στην κατάσχεση ρωσικού τάνκερ, αποστασιοποιείται όμως από τις ΗΠΑ στο ζήτημα της Βενεζουέλας.
Οι Τουρκοκύπριοι παραμένουν Ευρωπαίοι πολίτες ειδικών συνθηκών, με την ΕΕ να στηρίζει οικονομικά την κοινότητα αλλά χωρίς πλήρη ενσωμάτωση στο κεκτημένο.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του, ο ειδικός απεσταλμένος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό, Γιοχάνες Χαν, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στους Τουρκοκύπριους και στη σύνθετη σχέση της κοινότητας με την ΕΕ. Ο πρώην Ευρωπαίος επίτροπος υπογράμμισε την οικονομική δέσμευση της Ένωσης προς την κοινότητα, υπενθυμίζοντας ότι έχουν ήδη διατεθεί 760 εκατομμύρια ευρώ για τη στήριξή της, και πως η ΕΕ παραμένει έτοιμη να συνεργαστεί με την τουρκοκυπριακή πλευρά για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στο βόρειο τμήμα του νησιού.
Οι αναφορές του κ. Χαν περιγράφουν την ουσία της σχέσης της ΕΕ με την τουρκοκυπριακή κοινότητα, μιας σχέσης που λόγω του άλυτου Κυπριακού και της συνεχιζόμενης αναστολής του κοινοτικού κεκτημένου στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου, περιορίζεται σε μέτρα οικονομικής στήριξης καθιστώντας τους Τουρκοκύπριους τυπικά πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά πρακτικά στο περιθώριο των θεσμών και των διαδικασιών της.
Ευρωπαϊκή απόφαση στήριξης
Τη σχέση της κοινότητας με την Ευρωπαϊκή Ένωση καθορίζει ουσιωδώς μέχρι και σήμερα, μια απόφαση που λήφθηκε στις Βρυξέλλες στις 26 Απριλίου του 2004, δύο μέρες δηλαδή μετά τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων στην Κύπρο, με αντικείμενο την τύχη του σχεδίου Ανάν για επίλυση του Κυπριακού και πέντε μέρες πριν την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ, η απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από τους Ελληνοκύπριους στις 24 Απριλίου 2004 άφηνε άλυτο το Κυπριακό και τους Τουρκοκύπριους σε εκκρεμότητα ως προς το καθεστώς τους έναντι της ΕΕ, παρά το γεγονός ότι είχαν εκφράσει τη βούλησή τους για ένταξη στην ΕΕ, με τη θετική ψήφο τους στο ίδιο δημοψήφισμα.
Ως εκ τούτου το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα «συμπεράσματά του για την Κύπρο» δεσμεύτηκε πολιτικά να τερματίσει την απομόνωση της τουρκοκυπριακής κοινότητας, διευκολύνοντας την επανένωση της Κύπρου μέσω της ενθάρρυνσης της οικονομικής ανάπτυξης, της οικονομικής ολοκλήρωσης του νησιού και της ενίσχυσης των σχέσεων της κοινότητας με την ΕΕ. Προς αυτή την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τρεις προτάσεις προς στήριξη των Τουρκοκυπρίων ενόψει την ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες προνοούσαν οικονομική στήριξη από τη μία και ιδιαίτερες νομικές ρυθμίσεις από την άλλη για στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας της κοινότητας.
Μηχανισμός οικονομικής βοήθειας
Η πρώτη πρόταση, η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αφορούσε στην απευθείας οικονομική στήριξη προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα μέσω του «κανονισμού οικονομικής βοήθειας προς τους Τουρκοκύπριους». Πρόκειται ουσιαστικά για το βασικότερο εργαλείο παρουσίας της ΕΕ στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, μέσω του οποίου, διοχετεύτηκαν από το 2004 πάνω από 760 εκατομμύρια ευρώ σε έργα υποδομής, όπως η κατασκευή και αναβάθμιση συστημάτων ύδρευσης και αποχέτευσης, εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων αλλά και σταθμών μέτρησης ποιότητας του αέρα.
Μέρος των κονδυλίων του ετήσιου προγράμματος βοήθειας κατευθύνεται και προς την εκπαίδευση και την κοινωνία των πολιτών: Ενδεικτικά μόνο το 2025 δόθηκαν χορηγίες ύψους 5 εκατομμυρίων ευρώ σε Τουρκοκύπριους φοιτητές ως υποτροφίες για σπουδές σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Χορηγίες προνοούνται και για Τουρκοκύπριους αγρότες και παραγωγούς προκειμένου να εναρμονιστούν με τα πρότυπα ασφαλείας της ΕΕ για τα τρόφιμα. Φορείς υλοποίησης των εν λόγω έργων αναλαμβάνουν υπηρεσίες του ΟΗΕ όπως το Πρόγραμμα Ανάπτυξης και η Υπηρεσία Έργων, προς αποφυγή της εμπλοκής των «αρχών» των κατεχομένων και της όποιας υπόνοιας πολιτικής αναγνώρισης της «ΤΔΒΚ».
Το σημαντικότερο μέρος των ευρωπαϊκών κονδυλίων στήριξης των Τουρκοκυπρίων πάντως, δίδεται για την στήριξη δικοινοτικών επιτροπών, οι οποίες λειτουργούν με τη συνδρομή του ΟΗΕ για διευκόλυνση της συνεργασίας Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων σε ανθρωπιστικά κυρίως θέματα. Τέτοιες επιτροπές είναι η Δικοινοτική Επιτροπή Πολιτισμικής Κληρονομιάς για τη συντήρηση και αποκατάσταση μνημείων καθώς και η Δικοινοτική Επιτροπή Αγνοούμενων. Η καταβολή κονδυλίων σε δικοινοτικές επιτροπές επιφέρει κατά καιρούς επικρίσεις από Τουρκοκύπριους πολιτικούς, οι οποίοι θεωρούν ότι τα χρήματα από το πακέτο στήριξης της ΕΕ πρέπει να αξιοποιούνται προς τους σκοπούς ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας και όχι να μοιράζονται με τους Ελληνοκύπριους.
Ο Κανονισμός της Πράσινης Γραμμής
Η δεύτερη σημαντική ευρωπαϊκή εμπλοκή στα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας αφορά στην δεύτερη πρόταση που ενέκρινε τότε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιου, η οποία έμεινε γνωστή ως ο «Κανονισμός της Πράσινης Γραμμής», ο οποίος αποτελεί ένα κανονιστικό πλαίσιο για τη διακίνηση προσώπων και αγαθών από την Πράσινη Γραμμή χωρίς να αναγνωρίζεται ή να νομιμοποιείται ως κρατική οντότητα η παράνομη διοίκηση στον βορρά. Μέσω του κανονισμού της πράσινης γραμμής οι Τουρκοκύπριοι έχουν την δυνατότητα να εμπορεύονται συγκεκριμένα προϊόντα από τις κατεχόμενες περιοχές προς τις ελεύθερες περιοχές και μέσω της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ χωρίς δασμούς, αν και εφόσον πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Στον Κανονισμό της Πράσινης Γραμμής περιορίζεται μέχρι και σήμερα η δυνατότητα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας να εμπορευτεί προϊόντα που παράγονται στα κατεχόμενα αφού η τρίτη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για απευθείας εμπορικές σχέσεις των Τουρκοκυπρίων με κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης απετράπη από την Κυπριακή Δημοκρατία, τόσο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Νέα πολιτική ενσωμάτωσης;
Για τον καθηγητή και πρώην Ευρωβουλευτή του κυπριακού κόμματος της Αριστεράς Δρ. Νιαζί Κιζιλγιουρέκ, η οικονομική ενίσχυση της τουρκοκυπριακής κοινότητας δεν συνιστά από μόνη της πολιτική ενσωμάτωσης των Τουρκοκυπρίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μιλώντας στην DW, σημειώνει πως «η ΕΕ οφείλει να επανεξετάσει συνολικά την προσέγγισή της και να προχωρήσει σε τολμηρά και ουσιαστικά βήματα ενσωμάτωσης».
Επικαλούμενος τη θεμελιώδη αντίληψη των ιδρυτών της ευρωπαϊκής ενοποίησης, Ρομπέρ Σουμάν και Ζαν Μονέ, περί ενοποίησης μέσω πρακτικής συνεργασίας και κοινών συμφερόντων των λαών, ο Δρ. Κιζιλγιουρέκ προτείνει τη δημιουργία ευρωπαϊκών έργων που θα ενισχύουν την ουσιαστική συνεργασία μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Ενδεικτικά, αναφέρεται «στη δυνατότητα δημιουργίας ενός δικοινοτικού νοσοκομείου υπό την αιγίδα της ΕΕ, καθώς και σε πρωτοβουλίες στον τομέα της εκπαίδευσης, όπως μεικτά σχολεία ή ένα κοινό πανεπιστημιακό ίδρυμα».
Ανάλογα και στον τομέα του πολιτισμού, προτείνεται «η δημιουργία κοινών μέσων ενημέρωσης, όπως ένας ραδιοφωνικός σταθμός ή ένας δικοινοτικός τηλεοπτικός φορέας, στα πρότυπα των συνεργασιών ευρωπαϊκών λαών, όπως οι Γάλλοι και οι Γερμανοί».
Όπως επισημαίνει ο Δρ. Κιζιλγιουρέκ, «το ζητούμενο δεν πρέπει να είναι η παράλληλη ύπαρξη δύο ξεχωριστών κοινοτήτων αλλά «η σταδιακή συγκρότηση μιας κοινής κοινωνικής και πολιτικής ευρωπαϊκής πραγματικότητας μέσω ολοκληρωμένων ευρωπαϊκών πολιτικών». Για τον Δρ. Κιζιλγιουρέκ, η χάραξη μιας συνεκτικής πολιτικής ενσωμάτωσης παρεμποδίζεται «αφενός από την Τουρκία, η οποία δεν επιθυμεί την προσέγγιση των Τουρκοκυπρίων με την Ευρωπαϊκή Ένωση», και αφετέρου από την ίδια την Κυπριακή Δημοκρατία, της οποίας «η πολιτική για τους Τουρκοκύπριους διέπεται από τον φόβο έμμεσης αναγνώρισης του ψευδοκράτους και από την αντίληψη ότι οι παροχές στους Τουρκοκύπριους μειώνουν την επιθυμία της κοινότητας για επίλυση του Κυπριακού προβλήματος».
Short teaser
Η ΕΕ στηρίζει οικονομικά τους Τουρκοκύπριους, όμως η κοινότητα παραμένει εκτός πλήρους ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης.
Η κατάληψη από τις ΗΠΑ ρωσικού τάνκερ, με το ρωσικό ναυτικό σε ρόλο θεατή, αποτελεί επίδειξη ισχύος προς Μόσχα, Καράκας και Τεχεράνη. Σε αναβρασμό Λατινική Αμερική και Ευρώπη.
Η κατάληψη από τις αμερικανικές δυνάμεις του τάνκερ «Μαρινέρα» υπό ρωσική σημαία, το οποίο μετέφερε πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα, αποτελεί σαφές μήνυμα του Ντόναλντ Τραμπ τόσο προς το Καράκας όσο και προς τη Μόσχα.
Η καταδίωξη του διήρκεσε περίπου δύο εβδομάδες. Οι δυνάμεις της Ακτοφυλακής και του Ναυτικού των ΗΠΑ επενέβησαν και κατάσχεσαν το πετρελαιοφόρο στον Βόρειο Ατλαντικό, σύμφωνα με εντολή ομοσπονδιακού δικαστηρίου των ΗΠΑ, όπως δήλωσε η υπεύθυνη Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ. Όπως υποστήριξε, πρόκειται για ένα πλοίο που ανήκει στον σκιώδη στόλο της Βενεζουέλας, ο οποίος έχει μεταφέρει πετρέλαιο που έχει υποστεί κυρώσεις στο παρελθόν.
«Και υπό αυτόν τον πρόεδρο, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής δεν θα το ανεχθούν αυτό», δήλωσε η Λέβιτ. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι ένα στρατιωτικό αεροσκάφος και ένα βρετανικό πολεμικό πλοίο υποστήριξαν την επιχείρηση. Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, το δεξαμενόπλοιο ονομαζόταν «Bella 1». Στη συνέχεια μετονομάστηκε και ξαφνικά έπλευσε υπό ρωσική σημαία, πιθανώς σε μια προσπάθεια να διαφύγει της Ακτοφυλακής των ΗΠΑ.
Οι Ρώσοι απλώς παρατηρούσαν
Σύμφωνα με πληροφορίες ένα ρωσικό υποβρύχιο και άλλα ρωσικά πλοία φέρονται να βρίσκονταν στην περιοχή. Δεν υπήρξε όμως άμεση αντιπαράθεση ή οποιαδήποτε εμπλοκή τους. Νωρίτερα, οι Αμερικανοί κατάσχεσαν ένα ακόμα δεξαμενόπλοιο στην Καραϊβική, το «M Sophia». Αυτό ανεβάζει τον συνολικό αριθμό των πετρελαιοφόρων που κατασχέθηκαν από τις ΗΠΑ στην εκστρατεία τους κατά του σκιώδους στόλου, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις, σε τουλάχιστον τέσσερα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί να βγάλει εκτός λειτουργίας το ένα σκιώδες δεξαμενόπλοιο μετά το άλλο, δήλωσε στο CNN ο πρώην Πρέσβης των ΗΠΑ στις Βρυξέλλες, Γκόρντον Σόντλαντ. «Το χρησιμοποιεί αυτό για να ασκήσει περαιτέρω πίεση στις οικονομίες του Ιράν, της Ρωσίας και της Βενεζουέλας μέχρι να επιτύχει τα αποτελέσματα που θέλει». Σύμφωνα με τον Σόντλαντ, πρόκειται επίσης για άσκηση πίεσης στον ηγέτη του Κρεμλίνου, Βλαντιμίρ Πούτιν, στο ζήτημα της Ουκρανίας. «Ήρθε η ώρα να δείξουμε στη Ρωσία. Έχουμε κάνει πολλές υποχωρήσεις και έχουμε δώσει στον Πούτιν κάθε ευκαιρία να βγει από αυτό και να κάνει μια συμφωνία».
Αμερικανικές αξιώσεις για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ υπογραμμίζουν την αξίωσή τους να ελέγξουν την πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας με τις ενέργειές τους κατά του σκιώδους στόλου, επιδιώκοντας πλήρη πρόσβαση και πλήρη έλεγχο.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, η κυβέρνηση στο Καράκας συμφώνησε να απελευθερώσει μεταξύ 30 και 50 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ. Θα μεταφερθεί στην Αμερική και στη συνέχεια θα πωληθεί σε τιμές παγκόσμιας αγοράς. Οι ΗΠΑ θα ελέγχουν τον τρόπο κατανομής των εσόδων, ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο: «Έτσι ώστε να υπάρξουν οφέλη για τον λαό της Βενεζουέλας και όχι για το καθεστώς. Αυτό μας δίνει σημαντικό πλεονέκτημα για τη σταθεροποίηση της χώρας».
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ένα μέρος των εσόδων θα παραμείνει στις ΗΠΑ. Για να διευκολυνθεί αυτή η φερόμενη συμφωνία εξαγωγής πετρελαίου, η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφάσισε να άρει ορισμένες κυρώσεις κατά της Βενεζουέλας. Πάντως η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Βενεζουέλας αρχικά δήλωσε μόνο ότι βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Γκoυστάβο Πέτρο: Χωρίς διάλογο, θα υπάρξει πόλεμος
Στη Βενεζουέλα πάντως η κρατική εξουσία φέρεται να ανακτά τον έλεγχο της κατάστασης, έστω και υπό τη σκιά του ελέγχου των κινήσεών της από την Ουάσινγκτον. Σε άλλες χώρες της περιοχής που έχει κατά καιρούς «πιάσει στο στόμα του» ο Τραμπ επικρατεί κλίμα επιφυλακής.
Στο μεταξύ ανακοινώθηκε ότι η επίθεση των ΗΠΑ, με στόχο τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, άφησε πίσω της περίπου 100 νεκρούς, σύμφωνα με αξιωματούχους της κυβέρνησης της Βενεζουέλας. Ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καμπέγιο δήλωσε ότι περίπου ανάλογος είναι και ο αριθμός των τραυματιών από την «φρικτή επίθεση». Μεταξύ των νεκρών ήταν πολίτες, συμπεριλαμβανομένων γυναικών που κοιμόντουσαν στα σπίτια τους τη στιγμή της επίθεσης, δήλωσε ο Καμπέγιο. Αυτοί οι αριθμοί δεν μπορούν να επαληθευτούν ανεξάρτητα.
Στην Κολομβία, όπου κυβερνά ο αριστερός Γκουστάβο Πέτρο και την οποία έχει επίσης απειλήσει με στρατιωτικές δράσεις ο Αμερικανός πρόεδρος, πραγματοποιήθηκαν μεγάλες διαδηλώσεις, μετά από προτροπή της κυβέρνησης. Ο Πέτρο απευθύνθηκε στα πλήθη και αποκάλυψε λεπτομέρειες μιας τηλεφωνικής κλήσης που μόλις είχε με τον Τραμπ - την πρώτη μεταξύ των δύο ηγετών, οι οποίοι κατά τα άλλα εκφράζουν δημόσια την αμοιβαία αντιπάθειά τους.
Ο Πέτρο φέρεται να ζήτησε «επαναφορά της άμεσης επικοινωνίας μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών και των προέδρων. Χωρίς διάλογο, θα υπάρξει πόλεμος». Η συζήτηση διήρκεσε μία ώρα και επικεντρώθηκε στη Βενεζουέλα και το εμπόριο ναρκωτικών. Μάλιστα ο πρόεδρος της Κολομβίας διάβασε δυνατά στους Κολομβιανούς μια ανάρτηση του Τραμπ στην πλατφόρμα του, Truth Social: «Ήταν μεγάλη τιμή να μιλήσω με τον Κολομβιανό πρόεδρο Γκουστάβο Πέτρο. Εξήγησε την κατάσταση με τα ναρκωτικά και άλλες διαφορές απόψεων μεταξύ μας». Ο Τραμπ έγραψε επίσης ότι προκάλεσε τον Πέτρο στον Λευκό Οίκο.
Τον Μάιο είναι πάντως προγραμματισμένες εκλογές στη χώρα και υπάρχει η εκτίμηση ότι οι ΗΠΑ έχουν στόχο να αναμειχθούν ενεργά στον προεκλογικό αγώνα, στηρίζοντας δεξιούς υποψήφιους.
Προς αποκλιμάκωση για τη Γροιλανδία;
Σε ό,τι αφορά το άλλο καυτό θέμα των ημερών, τα σχέδια δηλαδή κάποιων από το περιβάλλον Τραμπ για «απόκτηση» της Γροιλανδίας, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε τώρα διατεθειμένος να συναντηθεί με τους ομολόγους του της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Είχαν προηγηθεί δηλώσεις στήριξης της ηγεσίας της ΕΕ, αλλά και Ευρωπαίων πολιτικών προς τους κατοίκους του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου. Όταν ο Ρούμπιο ρωτήθηκε αν αυτό σήμαινε ότι η στρατιωτική δράση είχε αποσυρθεί από το τραπέζι, αρνήθηκε να σχολιάσει. Η ακριβής τοποθεσία και η ημερομηνία της συνάντησης παραμένουν άγνωστες.
Προηγουμένως, η Δανία και η Γροιλανδία είχαν ζητήσει συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν είχε δηλώσει ότι είχε κουραστεί από την επικοινωνία με τις ΗΠΑ μέσω των ΜΜΕ. Στο μεταξύ ακόμα και Ρεπουμπλικάνοι Γερουσιαστές χαρακτήρισαν «ανόητες» τις σκέψεις για στρατιωτική επίθεση στη Γροιλανδία.
Τι λένε οι Γερμανοί
Ο ΥΠΕΞ της Γερμανίας Γιόχαν Βάντεφουλ εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ανακοινωθείσα συνάντηση μεταξύ Δανίας και ΗΠΑ. «Είναι σίγουρα λογική και άξια υποστήριξης», δήλωσε ο Χριστιανοδημοκράτης πολιτικός.
Σύμφωνα με τον Βάντεφουλ, η τύχη της Γροιλανδίας θα πρέπει να αποφασιστεί από τους Γροιλανδούς και τη Δανία. Όλα τα ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια στην περιοχή της Αρκτικής πρέπει «φυσικά να συζητηθούν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ». Υπάρχει προθυμία να συζητηθεί αυτό ανοιχτά εντός της συμμαχίας.
Για το μέλλον του ΝΑΤΟ τοποθετήθηκε στην πλατφόρμα Truth Social και ο ίδιος ο Τραμπ. «Θα είμαστε πάντα εκεί για το ΝΑΤΟ, ακόμα και όταν αυτό δεν είναι εκεί για εμάς». Τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ είναι «όλα φίλοι μου», έγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Πηγές: ARD, RND, DLF
Short teaser
Η κατάληψη από τις ΗΠΑ ρωσικού τάνκερ με το ρωσικό ναυτικό σε ρόλο θεατή αποτελεί μια επίδειξη ισχύος.
Μπλακάουτ: Τα νοσοκομεία απροετοίμαστα για κρίσεις
Short title
Μπλακάουτ: Τα νοσοκομεία απροετοίμαστα για κρίσεις
Teaser
Μετά το μπλακάουτ στο Βερολίνο, γιατροί στη Γερμανία απευθύνουν εκκλήσεις για καλύτερη προστασία των υποδομών και καλύτερη προετοιμασία των νοσοκομείων σε περιπτώσεις κρίσεων.
Η ταλαιπωρία χιλιάδων κατοίκων του νοτιοδυτικού Βερολίνο αναμένεται να λάβει τέλος σήμερα: Η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, η οποία έχει διακοπεί από το περασμένο Σάββατο αποκαθίσταται σύμφωνα με τις αρχές. Με θερμοκρασίες υπό του μηδενός, εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι είχαν μείνει χωρίς ρεύμα και θέρμανση – πρόκειται για τη μεγαλύτερη διακοπή ρεύματος στη μεταπολεμική ιστορία της γερμανικής πρωτεύουσας.
Με αφορμή τη μεγάλη διακοπή ρεύματος στο Βερολίνο, εκπρόσωποι του ιατρικού και υγειονομικού κλάδου ζητούν ουσιαστική ενίσχυση της προετοιμασίας της Γερμανίας σε περιπτώσεις κρίσεων. Επιπλέον κάνουν έκκληση για περισσότερες επενδύσεις για την προστασία των κρίσιμων υποδομών.
Η Γερμανική Ένωση Νοσοκομείων τονίζει ότι τα υπάρχοντα μέτρα δεν είναι αρκετά για να καλυφθούν οι νοσοκομειακές ανάγκες σε σοβαρά και μακράς διάρκειας σενάρια έκτακτης ανάγκης.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης, Γκέραλντ Γκας, τα νοσοκομεία διαθέτουν μεν κατά κανόνα γεννήτριες για περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ωστόσο αυτές εξασφαλίζουν μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα ένα βασικό επίπεδο λειτουργίας.
Η γεωπολιτική κατάσταση, σε συνδυασμό με τις πρόσφατες επιθέσεις στο Βερολίνο, δείχνουν ξεκάθαρα ότι η ανθεκτικότητα και η ασφάλεια είναι δύο θέματα που πρέπει να ενσωματωθούν μόνιμα και δομικά στη λειτουργία των νοσοκομείων.
Γεωπολιτική, ασφάλεια και κρίσιμες υποδομές
Παράλληλα, μετά το μπλακάουτ στο νοτιοδυτικό τμήμα του Βερολίνου, αυξάνονται και οι παρεμβάσεις και από τον ψηφιακό και τεχνολογικό κλάδο. Η Ένωση Οικονομίας του Διαδικτύου «eco» προειδοποιεί για τη στενή σχέση μεταξύ ενεργειακής ασφάλειας και ψηφιακής ανθεκτικότητας, επισημαίνοντας ότι διακοπές ρεύματος πλήττουν άμεσα κέντρα δεδομένων, δίκτυα και ψηφιακές υπηρεσίες ζωτικής σημασίας.
Το γερμανικό νομοθετικό πλαίσιο για τις κρίσιμες υποδομές εγκρίθηκε από το ομοσπονδιακό υπουργικό συμβούλιο τον περασμένο Σεπτέμβριο και στοχεύει στη θεσμοθέτηση ενιαίων ελάχιστων προδιαγραφών προστασίας.
Το νομοσχέδιο προβλέπει υποχρεωτικές αναλύσεις για ενδεχόμενο κίνδυνο, σχέδια ανθεκτικότητας και πιο στενό συντονισμό ανάμεσα σε κράτος και φορείς, ενισχύοντας την ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις, σαμποτάζ και φυσικές καταστροφές.
2025: Μία χρονιά σημαντικών κατακτήσεων στα δικαιώματα
Short title
2025: Μία χρονιά σημαντικών κατακτήσεων στα δικαιώματα
Teaser
Παρ’ ότι το 2025 σημειώθηκαν κατάφωρες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο, η χρονιά έφερε και αρκετές θετικές εξελίξεις ανά την υφήλιο.
Το 2025 πόλεμοι και ένοπλες συγκρούσεις απείλησαν αμάχους σε πολλές περιοχές του πλανήτη, ενώ τα ανθρώπινα δικαιώματα τέθηκαν υπό πίεση ακόμα και σε κατά τα άλλα «ειρηνικές» χώρες.
Στη Σερβία, την Τανζανία, το Νεπάλ και αλλού οι αρχές καταδίωξαν αντικυβερνητικούς διαδηλωτές και προσπάθησαν να περιορίσουν τις πηγές ενημέρωσης. Στις δε ΗΠΑ καταργήθηκαν μέτρα υπέρ της διαφορετικότητας, της ισότητας και της συμπερίληψης, στην Τουρκία συνελήφθησαν δημοκρατικά εκλεγμένοι πολιτικοί, στην Ουγγαρία και το Καζακστάν περιορίστηκαν τα δικαιώματα των σεξουαλικών μειονοτήτων.
Ωστόσο το 2025 καταγράφηκαν και ορισμένες σημαντικές κατακτήσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ταϊλάνδη: Νομιμοποίηση του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών
Τον Ιανουάριο του 2025 η Ταϊλάνδη έγινε η πρώτη χώρα στη Νοτιοανατολική Ασία που νομιμοποίησε τον γάμο μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, κερδίζοντας τα εύσημα του Αναπτυξιακού Προγράμματος του ΟΗΕ (UNDP). Την ημέρα που τέθηκε σε ισχύ ο νόμος, στις 23 Ιανουαρίου, παντρεύτηκαν περισσότερα από 1.800 ζευγάρια.
Σχεδόν 40 χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν πλέον θεσμοθετήσει τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών, σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center, με το Λιχτενστάιν να προστίθεται επίσης στη λίστα το 2025.
Ιταλία: Αυτοτελές ποινικό αδίκημα η γυναικοκτονία
Το 2025 έλαβαν χώρα στην Ιταλία 106 γυναικοκτονίες βάσει των επίσημων στοιχείων της Istat. Οι περισσότερες σκοτώθηκαν από νυν ή πρώην συντρόφους ή συγγενείς.
Πολλοί Ιταλοί έχουν αγανακτήσει με αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα. Γι’ αυτό η χώρα αύξησε τη χρηματοδότηση για δομές υποστήριξης και προστασίας των γυναικών, προώθησε μία γραμμή βοήθειας για περιστατικά κακοποίησης και ξεκίνησε εκστρατείες ευαισθητοποίησης.
Στις 25 Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, το ιταλικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο που καθιστά τη γυναικοκτονία αυτοτελές ποινικό αδίκημα, τιμωρούμενο με ισόβια κάθειρξη. Παράλληλα, αυστηροποιήθηκαν οι ποινές για εγκλήματα έμφυλης βίας, όπως το stalking και η εκδικητική πορνογραφία.
Απαγόρευση του παιδικού γάμου
Σύμφωνα με τη ΜΚΟ Girls Not Brides περίπου 12 εκατομμύρια κορίτσια παντρεύονται κάθε χρόνο προτού ενηλικιωθούν, γεγονός που συχνά οδηγεί σε πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και πρώιμη μητρότητα.
Σύμφωνα με στοιχεία της UNESCO περίπου οι μισές χώρες του πλανήτη εξακολουθούν να επιτρέπουν γάμους κάτω των 18 ετών υπό προϋποθέσεις, όπως η γονική συναίνεση ή δικαστική έγκριση.
Το περασμένο έτος ωστόσο η Κολομβία αποφάσισε να κλείσει όλα τα νομικά «παραθυράκια» για τον παιδικό γάμο, ενώ η Βολιβία, όπου σύμφωνα με τη Save the Children περίπου το 22% των ανήλικων κοριτσιών εξαναγκάζονται σε γάμο, επέβαλε επίσης καθολική απαγόρευση του γάμου ανηλίκων. Ο νόμος προβλέπει ποινές φυλάκισης για όσους τελούν τέτοιους γάμους.
Η Πορτογαλία, το Κουβέιτ και η Γρενάδα έκλεισαν επίσης τα σχετικά νομικά κενά το 2025, ενώ η Μπουρκίνα Φάσο αύξησε το κατώτατο όριο ηλικίας γάμου στα 18.
Μαλάουι, Βιετνάμ και Ιαπωνία καταργούν τα σχολικά δίδακτρα
Το Μαλάουι, στη νοτιοανατολική Αφρική, είναι από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου. Οι οικονομικοί περιορισμοί καθορίζουν συχνά τη διάρκεια της σχολικής φοίτησης των παιδιών. Μόνο οκτώ χρόνια πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι υποχρεωτικά και δωρεάν.
Τον περασμένο Δεκέμβριο όμως η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι από το 2026 θα καταργηθούν τα δίδακτρα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ τα έξοδα των τελικών εξετάσεων θα καλύπτονται από το κράτος. Αν και οι οικογένειες θα συνεχίσουν να πληρώνουν για σχολικά υλικά και στολές, η απόφαση χαιρετίστηκε ευρέως.
Το ίδιο αποφάσισαν κατά το περασμένο έτος να πράξουν επίσης το Βιετνάμ αλλά και η Ιαπωνία.
Πακιστάν: Ενίσχυση της προστασίας θρησκευτικών μειονοτήτων
Το Ισλάμ είναι η κύρια θρησκεία του Πακιστάν. Χριστιανοί, Ινδουιστές, Σιχ και άλλες θρησκευτικές κοινότητες αποτελούν μικρό ποσοστό του πληθυσμού. Το 2014 το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας είχε επικρίνει την ανεπαρκή προστασία των μειονοτήτων και είχε ζητήσει τη σύσταση ανεξάρτητης επιτροπής – όμως αυτό δεν συνέβη για πολλά χρόνια.
Στις αρχές Δεκεμβρίου 2025 όμως το πακιστανικό κοινοβούλιο ενέκρινε νόμο για τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων Μειονοτήτων. Όπως δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Αζάμ Ναζίρ Ταράρ, «πρόκειται για μία επιτροπή για τους μη μουσουλμάνους. Οι Ινδουιστές, Χριστιανοί και Πάρσι αδελφοί μας είναι εξίσου καλοί Πακιστανοί με εμάς».
Η Επιτροπή θα έχει ως αποστολή την εκπροσώπηση των μειονοτήτων σε νομοθετικές διαδικασίες και άλλες πολιτικές διεργασίες. Ο βαθμός επιρροής της στην πολιτική ζωή του Πακιστάν θα φανεί πιθανότατα ήδη μέσα στον επόμενο χρόνο.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Short teaser
Το 2025 δεν έφερε μόνο παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και αρκετές θετικές εξελίξεις ανά την υφήλιο.
Ο αμερικανικός κολοσσός Chevron παράγει το 25% του πετρελαίου της Βενεζουέλας και θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο μετά την στρατωτική επιχείρηση των ΗΠΑ.
Ο αμερικανικός κολοσσός Chevron είναι σήμερα η μόνη μεγάλη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία στη Βενεζουέλα. Θεωρείται βέβαιο ότι θα έχει καθοριστικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της Βενεζουέλας. «Η Chevron μπορεί να επωφεληθεί άμεσα από ένα πιθανό άνοιγμα της αγοράς πετρελαίου της Βενεζουέλας», δηλώνει στο πρακτορείο Reuters ο Φρανσίσκο Μονάλντι, ειδικός σε θέματα ενεργειακής πολιτικής της Λατινικής Αμερικής στο Ινστιτούτο Baker του Πανεπιστημίου Rice στο Τέξας.
Με περίπου 300 δισεκατομμύρια βαρέλια, η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ), η χώρα παράγει σήμερα περίπου 1.000.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Το μερίδιο παραγωγής της Chevron αντιστοιχεί σε 25%.
Τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο
«Οι αυξήσεις στην παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας οφείλονται στην Chevron», εξήγησε ο Φρανσίσκο Μονάλντι μιλώντας στην DW τον περασμένο Δεκέμβριο. Με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανίαοι κυρώσεις των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας χαλάρωσαν αρκετές φορές. «Ο ηγέτης της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο ικανοποιήθηκε τόσο πολύ από την αύξηση παραγωγής, που δήλωσε στο κρατικό τηλεοπτικό κανάλι TeleSUR: «Η Chevron είναι παρούσα στη Βενεζουέλα εδώ και 100 χρόνια και ελπίζω ότι θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται εδώ χωρίς προβλήματα για άλλα 100 χρόνια».
Πριν από την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων κατά της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA της Βενεζουέλας το 2019 και τον αποκλεισμό από την χρηματοπιστωτική αγορά των ΗΠΑ το 2017, με απόφαση της διακυβέρνησης Τραμπ, οι ΗΠΑ ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου της Βενεζουέλας. Τα επόμενα χρόνια, τόσο η παραγωγή όσο και οι εξαγωγές πετρελαίου κατέρρευσαν.
Λίγα αλλάζουν για την Κίνα μετά την αμερικανική επίθεση
Παρά το γεγονός ότι η Κίνα παραμένει σημαντικός αγοραστής πετρελαίου της Βενεζουέλας, η χώρα αποσύρθηκε ως επενδυτής από τη χώρα πριν περίπου μια δεκαετία. «Οι κινεζικές αρχές ήταν πολύ απογοητευμένες από την έκταση της διαφθοράς και της σπατάλης. Ως εκ τούτου, οι επενδύσεις και τα πιστώσεις σταμάτησαν», εξηγεί ο Πάρσιφαλ Ντ΄ Σόλα Αλβαράντο, ειδικός στις σχέσεις Κίνας και Λατινικής Αμερικής. Εκτιμά επομένως πως λίγα θα αλλάξουν για την Κίνα ακόμη και σε περίπτωση αλλαγής καθεστώτος στο Καράκας.
Μετά την ανατροπή του Μαδούρο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ ποντάρει σε εκτόξευση της παραγωγής πετρελαίου στη Βενεζουέλα: «Θα στείλουμε τις μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες μας στη Βενεζουέλα για να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια, να επισκευάσουν την προβληματική πετρελαϊκή υποδομή και να αρχίσουν να βγάζουν χρήματα», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου το Σάββατο.
Chevron: «Παρόντες όταν θα αλλάξουν οι συνθήκες»
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, δεν έχει ακόμα πάρει δημόσια θέση για την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο. Ωστόσο, ο Διευθύνων Σύμβουλος, ο οποίος διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις τόσο με την κυβέρνηση Τραμπ όσο και με την κυβέρνηση στο Καράκας, σχολίασε ήδη τέλη Νοεμβρίου τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτονκαι Καράκας στο Επενδυτικό Φόρουμ ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας στην αμερικανική πρωτεύουσα. Οι δηλώσεις του μοιάζουν προφητικές: «Σκεφτόμαστε μακροπρόθεσμα. Θέλουμε να είμαστε παρόντες όταν αλλάξουν οι συνθήκες, για να συμβάλουμε στην ανοικοδόμηση της οικονομίας της Βενεζουέλας».
Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος
Short teaser
Η Chevron παράγει το 25% του πετρελαίου της Βενεζουέλας και έχει καθοριστικό ρόλο μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο.
Η φονική πυρκαγιά στο Κραν Μοντανά επαναφέρει στο προσκήνιο τα μέτρα πυρασφάλειας σε Ελβετία και Γερμανία και τι προβλέπεται για τις διόδους διαφυγής.
Σε συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή, η Γενική Εισαγγελέας του καντονιού Βαλαί, Μπεατρίς Πιγιού, ενημέρωσε την κοινή γνώμη ότι η Εισαγγελία μιλά με μάρτυρες και εξετάζει βίντεο της μοιραίας βραδιάςγια να διαπιστωθεί εάν στο μπαρ Constellation που τυλίχτηκε στις φλόγες την Πρωτοχρονιά, εφαρμόζονταν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα πυρασφάλειας και υπήρχαν οι απαραίτητες έξοδοι κινδύνου. Μέχρι αυτή την στιγμή οι Ελβετοί αρμόδιοι δεν έχουν καταστήσει σαφές εάν το μπαρ διέθετε δύο οδούς διαφυγής όπως προβλέπουν οι ελβετικοί κανονισμοί πυρασφάλειας και δόμησης, όπως επίσης εάν αυτές οι έξοδοι ήταν πράγματι ανοιχτές όταν ξέσπασε η πυρκαγιά.
Θαμώνες σε πανικό προσπαθούσαν να διαφύγουν
Παρά το γεγονός ότι η Γενική Εισαγγελέας δήλωσε ότι οι έρευνες διεξάγονται προς κάθε κατεύθυνση, δεν έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με τα μέτρα ασφαλείας του μπαρ. Εκτός αυτού δεν ήταν σε θέση να πει πότε πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος έλεγχος πυρασφαλείας στο Constellation, τονίζοντας ότι όλα τα σχετικά ζητήματα διερευνώνται.
Ελβετοί ερευνητές δήλωσαν πάντως ότι η φωτιά εξαπλώθηκε ταχύτατα και η εκκένωση έγινε χαοτικά, με μάρτυρες να περιγράφουν θαμώνες που προσπαθούσαν να διαφύγουν σε κατάσταση πανικού από μια στενή σκάλα και από μια στενή πόρτα. Κάποιοι έσπασαν παράθυρα για να βγουν έξω.
Στη Ελβετία προβλέπονται δύο διόδοι διαφυγής για:
• Τα περισσότερα μπαρ, κλαμπ και εστιατόρια με μεγαλύτερη χωρητικότητα
• Δημόσια κτίρια
• Χώρους εργασίας με μεγάλο αριθμό εργαζομένων
• Πολυώροφα κτίρια
Οι αρχές αξιολογούν την ασφάλεια με βάση:
• Τον αριθμό ατόμων που προβλέπονται στο εσωτερικό
• Το εμβαδόν του χώρου
• Τον αριθμό ορόφων
• Την απόσταση που πρέπει να καλυφθεί μέχρι την έξοδο
• Τον κίνδυνο πυρκαγιάς
• Την ανεξαρτησία των οδών διαφυγής, δηλαδή εάν οι δίοδοι διαφυγής οδηγούν στον ίδιο διάδρομο ή το ίδιο κλιμακοστάσιο
Τι προβλέπεται στη Γερμανία;
Στη Γερμανία, τα περισσότερα μπαρ, νυχτερινά κέντρα και μουσικοί χώροι υποχρεούνται να έχουν δύο οδούς διαφυγής. Η Σάντρα Μπαρτς, ειδικός πυροπροστασίας στην Τεχνική Ακαδημία στην πόλη Καϊζερσλάουτερν, δηλώνει στον γερμανικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα ARD ότι η ασφάλεια εξαρτάται τελικά από το πόσο καλά εφαρμόζονται αυτά τα μέτρα. Σύμφωνα με την ειδικό, οι πυρκαγιές επεκτείνονται ταχύτατα. «Η αποκαλούμενη ανάφλεξη (flashover) μπορεί να συμβεί μέσα σε μόλις τρία λεπτά».
Πρόσφατες φονικές πυρκαγιές σε κλαμπ στην Ευρώπη
Τον Μάρτιο του 2025, πυρκαγιά στο νυχτερινό κέντρο Pulse στο Κότσανι της Βόρειας Μακεδονίας άφησε πίσω της 60 νεκρούς. Η πυρκαγιά προκλήθηκε από πυροτεχνήματα εσωτερικού χώρου.
Τον Απρίλιο του 2024, πυρκαγιά στο Masquerade Club στην Κωνσταντινούπολη προκάλεσε τον θάνατο τουλάχιστον 29 ατόμων, τα οποία εργάζονταν στη ανακαίνιση του κτιρίου.
Τον Οκτώβριο του 2023, πυρκαγιά στο κλαμπ Fonda Milagros στη Μούρθια της Ισπανίας είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον 13 ατόμων και τον τραυματισμό 24.
Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος
Short teaser
Τι ισχύει σήμερα για τις διόδους διαφυγής και τους κανόνες πυρασφάλειας σε κλαμπ και μπαρ σε Ελβετία και Γερμανία
Εν μέσω ψύχους δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά παραμένουν από το Σάββατο χωρίς ρεύμα. Τη δολιοφθορά πραγματοποίησαν ακροαριστεροί, δηλώνει ο κυβερνήτης Βερολίνου Κάι Βέγκνερ.
Από τη γενικευμένη διακοπή ρεύματος στο νοτιοδυτικό Βερολίνο, τη νύχτα της Παρασκευής προς το Σάββατο, επηρεάζονται μέχρι αυτή την ώρα ακόμα 38.000 νοικοκυριά εν μέσω μάλιστα χαμηλών θερμοκρασιών. Σύμφωνα με τον διαχειριστή του δικτύου Stromnetz Berlin, η διακοπή αναμένεται να διαρκέσει, για την πλειονότητα των νοικοκυριών, μέχρι την επόμενη Πέμπτη. Αιτία είναι η πολύπλοκη επισκευή καλωδίων που περνούν από το κανάλι Τέλτοου.
Η γερμανική πυροσβεστική προσφέρει στους πολίτες χώρους φιλοξενίας έκτακτης ανάγκης καθώς και σημεία φόρτισης κινητών τηλεφώνων. Τις τελευταίες μέρες το Βερολίνο αντιμετωπίζει χιονοπτώσεις και θερμοκρασίες γύρω στο μηδέν. Σε πολλές συνοικίες και προάστια της γερμανικής πρωτεύουσας τα φανάρια δεν λειτουργούν, τα σούπερ μάρκετ παραμένουν κλειστά. Μετ΄ εμποδίων λειτουργούν ακόμα και τα συστήματα τηλεθέρμανσης, μιας και αντλίες και ρυθμιστές λειτουργούν με ρεύμα.
Περιπολικά με μεγάφωνα γυρνούν στις πληγείσες περιοχές μεταφέροντας στους πολίτες πολύτιμες πληροφορίες. Η αστυνομία παρέχει επίσης πρακτικές συμβουλές μέσω των κοινωνικών δικτύων. Σε ανάρτηση σημειώνεται, μεταξύ άλλων, για παράδειγμα:
«Ελέγξτε αν υπάρχει δυνατότητα να μείνετε με φίλους ή συγγενείς. Χρησιμοποιήστε κινητά τηλέφωνα με μέτρο. Σκεφτείτε τους ηλικιωμένους και ευάλωτους ανθρώπους και προσφέρετε βοήθεια. Φροντίστε να έχετε δίπλα σας φακούς ή ραδιόφωνα με μπαταρίες». Ο εκπρόσωπος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Βίντσεντς Κας δηλώνει ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη στη συνοικία Στέγκλιτς Τσέλεντορφ, στο οποίο βρίσκονται πολλά ιδρύματα φροντίδας ηλικιωμένων καθώς και νοσοκομεία. Η πυροσβεστική έχει ήδη μεταφέρει κατοίκους και ασθενείς σε ιδρύματα περιοχών που διαθέτουν ρεύμα.
Χωρίς ρεύμα δεν λειτουργεί τίποτα
Την ίδια στιγμή οι πυροσβεστικές αρχές προειδοποιούν τους πολίτες για χρήση θερμαντικών σωμάτων αερίου σε εσωτερικούς χώρους. Συμβουλεύουν επίσης τους κατοίκους σε περίπτωση διακοπών στο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας να απευθύνονται, αν παραστεί ανάγκη, στον πλησιέστερο πυροσβεστικό σταθμό, το πιο κοντινό αστυνομικό τμήμα ή ακόμα και τους οδηγούς αστικών λεωφορείων. Παρακινούν εκτός αυτού τους κατοίκους να επικοινωνούν με συγγενείς στις πληγείσες περιοχές μήπως εκείνοι χρειάζονται βοήθεια.
Σύμφωνα με τον διαχειριστική Stromnetz Berlin, η γενικευμένη διακοπή ρεύματος είναι συγκρίσιμη με εκείνη του περασμένου Σεπτεμβρίου στο νοτιοανατολικό Βερολίνο, όταν περίπου 50.000 νοικοκυριών έμειναν για μέρες χωρίς ρεύμα. Η αιτία τότε ήταν μια πολιτικά υποκινούμενη εμπρηστική επίθεση σε δύο πυλώνες.
Έρευνες για τη διαλεύκανση της υπόθεσης
Και σε αυτή τη διακοπή η αστυνομία ανακοίνωσε ότι διερευνά υποψίες για εμπρησμό. Όλα δείχνουν ότι τα κίνητρα των δραστών ήταν πολιτικά. Σύμφωνα με δήλωση του κυβερνήτη του Βερολίνου Κάι Βέγκνερ από το κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) η δολιοφθορά πραγματοποιήθηκε από ομάδα ακροαριστερών. Η αρμόδια Υπηρεσία Προστασία του Συντάγματος του κρατιδίου διερευνά επιστολή ανάληψης ευθύνης.
Πηγή: dpa, afp
Short teaser
Τη δολιοφθορά πραγματοποίησαν ακροαριστεροί, δηλώνει ο κυβερνήτης Βερολίνου Βέγκνερ. Έρευνες διεξάγουν διωκτικές αρχές.
Ο Ισραηλινός σκηνοθέτης Ιτάι Τιράν παρουσιάζει το κλασσικό αριστούργημα του Τσέχωφ. Η ανθρώπινη κατάσταση ανάμεσα στον παλιό κόσμο που υποχωρεί και τον καινούργιο που αναδύεται.
Κάνει αφόρητη ζέστη αυτές τις μέρες στο αγρόκτημα, κάπου στη ρωσική επαρχία. Και έξη πρόσωπα αναζητούν όχι συγγραφέα, αλλά λυτρωτή. Συγγραφέα έχουν, τον Άντον Τσέχωφ, που τους έδωσε ρόλους στο έργο «Ο θείος Βάνιας». Αλλά ποιος θα τα λυτρώσει από τις διαψευσμένες ελπίδες, τα ανεκπλήρωτα όνειρα και τους ανανταπόδοτους πόθους μιας ζωής; Αυτές τις μέρες το κλασσικό αυτό δράμα του Τσέχωφ παρουσιάζεται από το Κρατικό Θέατρο Κολωνίας σε μια από τις διασκευασμένες αίθουσες του εγκαταλελειμμένου εργοστασίου Carlsberg σε σκηνοθεσία του Ισραηλινού ηθοποιού και σκηνοθέτη Ιτάι Τιράν, ο οποίος ανήκει στην ομάδα του Burgtheater της Βιέννης. Έξη πρόσωπα στο αδιέξοδο μιας αυστηρά τετράγωνης σκηνής, καλυμμένης με πλαστική διάφανη τέντα, με ξύλινα παγκάκια, όπου οι ήρωες κάθονται, ξαπλώνουν, κοιμούνται, ονειρεύονται, διαπληκτίζονται.
Η εξέγερση που δεν εκδηλώνεται
Ο θείος Βάνιας ζει εκεί με την ανιψιά του Σόνια, ο πατέρας της, ο καθηγητής, τους επισκέπτεται με τη δεύτερη γυναίκα του, τη λυγερή Ελένα. Είναι παρών και ο γιατρός με τις πρώιμες για τον 19ο αιώνα περιβαλλοντικές ευαισθησίες του που το έχει ρίξει στη βότκα, και η Μαρίνα, η γριά παραμάνα και οικονόμος του σπιτιού. Ο θείος Βάνιας θέλει την Ελένα, η Σόνια θέλει τον γιατρό, ο γιατρός θέλει την Ελένα. Ο γέρος καθηγητής είναι εγκλωβισμένος στο γόητρό του, η Μαρίνα προτείνει συνεχώς στους πάντες τσάι ελπίζοντας στο «ναι» σαν ένδειξη πως όλα συνεχίζονται κανονικά. Και όμως όλα έχουν ανατραπεί, ο καθηγητής είναι ένας άθλιος εγωμανής τύπος, ο θείος Βάνιας συνειδητοποιεί ότι έκανε λάθος αφιερώνοντας τη ζωή του στην προκοπή του αγροκτήματος, η Σόνια ασφυκτιά μέσα σ’ ένα έρωτα που δεν βρίσκει ανταπόκριση. Βίοι που κατάντησαν αβίωτοι. Μοιραία οι ήρωες οδηγούνται σε συναισθηματικές εκρήξεις, ηχηρές εξαγγελίες, απειλές. Η καταιγίδα ξεσπά και η βροχή μαστιγώνει την πλαστική τέντα.
Και παρά το ότι το συναισθηματικό υλικό των ηρώων προοιωνίζεται μια υπερώριμη αλλαγή, τελικά δεν αλλάζει απολύτως τίποτα. Την τελευταία στιγμή όλοι επανέρχονται στους ρόλους που παίζουν ήδη μια ολόκληρη ζωή, η εξέγερση δεν εκδηλώνεται. Το αυλάκι γύρω από τη σκηνή έχει γεμίσει με τα απόνερα της βροχής, ο καθηγητής καταλήγει σε συμφωνία με τον θείο Βάνια, ο γιατρός αποφασίζει να αποχωρήσει, η Σόνια θα μείνει χωρίς τον γιατρό και η Ελένα με τον γηραιό καθηγητή της. Και η Μαρίνα θα συνεχίσει να σερβίρει τσάι για πάντα. Στο τέλος η στιγμή της αποχώρησης και της υποχώρησης στα εσκαμμένα. Όλοι μαζί τραγουδούν τη μελαγχολική μπαλάντα της Φρανσουάζ Αρντί Όνειρα.
Ένα αύριο ακατανόητο ακόμη
Σε μιάμιση ώρα και σε μια γεωμετρικά άψογη σκηνή συμπιέζει το έργο του Τσέχωφ ο Ιτάι Τιράν με τη λιτή, υπαινικτική σκηνοθεσία του. Και δεν κάνει το λάθος να εφεύρει εκκωφαντικές επικαιροποιήσεις και διασυνδέσεις με το σήμερα. Το κλασσικό αυτό έργο ενέχει τη δύναμη να ξεπερνά το επίκαιρο από μόνο του. Ο Τσέχωφ και οι ήρωές του έζησαν σε μια εποχή, κατά την οποία είχαν προηγηθεί τα επαναστατικά κινήματα στη δυτική Ευρώπη, αλλά ο καιρός δεν είχε ωριμάσει ακόμη για τη ρωσική επανάσταση. Όμως η αντάρα διαγραφόταν στον ορίζοντα και στις ψυχές των ανθρώπων, υπήρχε η αίσθηση πως κάτι τέλειωνε, ίσως και άδοξα, και κάτι άπιαστο ακόμη ερχόταν. Μήπως σε μια παρόμοια περίοδο δεν ζούμε και σήμερα; Οι μαραγκιασμένες μας ψυχές επιπλέουν στο δέλτα του καιρού. Αποβράσματα του χθες. Χωρίς να καταλαβαίνουμε το αύριο που μόλις αρχίζει να διαγράφεται.
Short teaser
Ο Ιτάι Τιράν σκηνοθετεί το κλασσικό δράμα του Τσέχωφ. Η ανθρώπινη κατάσταση ανάμεσα στον παλιό και τον καινούργιο κόσμο.
Η τραγωδία του Κραν Μοντανά συγκλονίζει την Ιταλία
Short title
Η τραγωδία του Κραν Μοντανά συγκλονίζει την Ιταλία
Teaser
Σε ετοιμότητα οι ιταλικές αρχές για τον επαναπατρισμό των σορών, ενώ σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι Ιταλοί τραυματίες είναι 13 και οι αγνοούμενοι έξι.
Ανταπόκριση από τη Ρώμη
«Είμαστε έτοιμοι να οργανώσουμε ειδικές πτήσεις, με στρατιωτικά αεροσκάφη C-130, για τον επαναπατρισμό των σορών των πολιτών μας που ενδέχεται να έχασαν τη ζωή τους στην τραγωδία του Κραν Μοντανά στην Ελβετία. Περιμένουμε, όμως, τις επίσημες ανακοινώσεις από τις ελβετικές αρχές», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Μελόνι, Αντόνιο Ταγιάνι, στην τηλεόραση της RAI.
Πρόσθεσε, επίσης, ότι είναι σε απευθείας τηλεφωνική επαφή με τις οικογένειες των Ιταλών αγνοουμένων. Βάσει των τελευταίων επίσημων ανακοινώσεων, οι Ιταλοί τραυματίες είναι 13 και οι αγνοούμενοι έξι.
Η ομοσπονδία γκολφ της Ιταλίας εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για τον θάνατο του Εμανουέλε Γκαλεπίνι, δεκαεπτάχρονου πρωταθλητή, ο οποίος ζούσε στο Ντουμπάι με την οικογένειά του και είχε αποφασίσει να κάνει Πρωτοχρονιά στο ελβετικό αυτό κλαμπ. Οι συγγενείς του, όμως, ζήτησαν να μην συμπεριληφθεί στη λίστα των νεκρών, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία ταυτοποίησης, μέσω DNA. Χθες βράδυ, ο πατέρας της δεκαεξάχρονης αθλήτριας της ακροβατικής γυμναστικής, Κιάρα Κοστάντσο, δέχθηκε τηλεφώνημα από τις αρμόδιες αρχές για την αναγνώριση της σορού της κόρης του. «Όταν καταφέρω να επεξεργαστώ το βαρύτατο αυτό πένθος, θα παλέψω για να αποδοθεί δικαιοσύνη», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
Κριτική για τους κανόνες ασφαλείας στη διοργάνωση
Ο πρώην πρόεδρος της ιταλικής Πολιτικής Προστασίας και νυν υπεύθυνος του τομέα υγείας της περιφέρειας του Μιλάνου, Γκουίντο Μπερτολάζο, ο οποίος βρίσκεται στην Ελβετία, σήμερα το πρωί σχολίασε ότι «κάποτε μπορεί και να οργανώνονταν τέτοιου είδους γιορτές μέσα σε αποθήκες, αλλά σήμερα, σε μια χώρα σαν την Ελβετία, κάτι τέτοιο είναι απαράδεκτο». «Οι ελβετικοί κανόνες για τα όρια ταχύτητας των αυτοκινήτων είναι αυστηρότατοι. Την ίδια ώρα, όμως, επιτρέπεται να λειτουργούν κλαμπ σαν και αυτό», πρόσθεσε.
Ένας «ήρωας» του Κραν Μοντανά από την Καλαβρία
Τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης, τέλος, δίνουν μεγάλη έμφαση στην ιστορία του Πάολο Κάμπολο, ενός από τους «ήρωες του Κραν Μοντανά». Είναι 56 ετών, με καταγωγή από την Καλαβρία, και εργάζεται ως οικονομικός αναλυτής στην Ελβετία. Το σπίτι του απέχει λίγα μέτρα από το κλαμπ που μετατράπηκε σε παγίδα θανάτου. Από το διαμέρισμά του, ενώ γιόρταζε με τη σύζυγό του και τους φίλους του την έλευση του νέου έτους, είδε την πυρκαγιά να ξεσπάει. Μέσα στο μαγαζί βρισκόταν ο αρραβωνιαστικός της κόρης του. Μέσα σε δευτερόλεπτα, ο Κάμπολο βγήκε στον δρόμο και, καταβάλλοντας υπεράνθρωπες προσπάθειες, κατάφερε να ανοίξει την πόρτα ασφαλείας του κλαμπ. Παρά τον πυκνότατο καπνό και την έλλειψη οξυγόνου, αψήφησε τον κίνδυνο και μπήκε για να προσφέρει τις πρώτες βοήθειες. Συνολικά, κατάφερε να σώσει τουλάχιστον δέκα νέους. Τους τράβηξε έξω και τους άφησε πάνω στο χιόνι, για να μπορέσουν να σβήσουν οι φλόγες. Τώρα βρίσκεται σε νοσοκομείο της περιοχής, ευτυχώς εκτός κινδύνου.
«Στην πρωτοφανή αυτή τραγωδία υπήρξε εντυπωσιακή ανθρωπιά. Χάρη στους εθελοντές, αλλά και σε όλα τα διπλανά μαγαζιά, τα οποία περιέθαλψαν τους τραυματίες με όποιο τρόπο μπορούσαν. Πρόκειται σίγουρα για στιγμές, τις οποίες δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ», δήλωσε στον ιταλικό Τύπο.
Short teaser
Σε ετοιμότητα οι αρχές για τον επαναπατρισμό των σορών. 13 τραυματίες και έξι αγνοούμενοι Ιταλοί πολίτες μέχρι τώρα.
Σε πολλά κρατίδια χιονοπτώσεις και παγετός. Αναβολές πτήσεων, ατυχήματα σε δρόμους. Προβλήματα στην κυκλοφορία σε ορισμένα κρατίδια. «Στα λευκά» και το Σαββατοκύριακο.
Το νέο έτος ήρθε στη Γερμανία μαζί με τον χιονιά: παγωμένοι δρόμοι, λίμνες, αυλές. Ειδικότερα στη βόρεια Γερμανία την Παρασκευή «επικράτησε χάος», όπως αναφέρει η ιστοσελίδα tagesschau.de της δημόσιας τηλεόρασης ARD.
Σύμφωνα με μετεωρολόγους η κακοκαιρία θα συνεχιστεί και τις επόμενες μέρες, αναμένονται χαμηλές θερμοκρασίες, πάγος και χιόνι σε πολλές περιοχές της χώρας.
Στο Αμβούργο την Παρασκευή προκλήθηκαν προβλήματα στο αεροδρόμιο, με πολλές πτήσεις να αναβάλλονται ή να ακυρώνονται εξαιτίας της κακοκαιρίας και της κακής κατάστασης του διαδρόμου προσγείωσης και απογείωσης.
Προβλήματα καταγράφηκαν επίσης και στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης, του Μονάχου, του Βερολίνου και της Βρέμης αλλά και στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας.
Ατυχήματα σε αυτοκινητοδρόμους
Στο κρατίδιο του Σλέσβιχ-Xόλσταϊν σημειώθηκαν αρκετά ατυχήματα εξαιτίας του παγετού. Τουλάχιστον 50 περιστατικά καταγράφηκαν μόνο στην πόλη Ζουντχολστάιν, ενώ στους αυτοκινητοδρόμους Α1, Α7 και Α23 η πυροσβεστική κλήθηκε σχεδόν 30 φορές για βοήθεια. Πολλά ατυχήματα καταγράφηκαν και στην Κάτω Σαξονία και τη Βρέμη.
Στη Βόρεια-Ρηνανία Βεστφαλία χιόνισε σε πολλές περιοχές, ενώ η χιονόπτωση θα συνεχιστεί και σήμερα, Σάββατο. Εξαιτίας των ισχυρών ανέμων σημειώθηκαν επίσης προβλήματα στην κυκλοφορία σε αυτοκινητοδρόμους του κρατιδίου.
Αντίστοιχη και η κατάσταση στο γειτονικό κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου, όπου συγεκριμένα στο Βύρτσμπουργκ, σταμάτησε εν μέρει η κανονική κυκλοφορία αστικών λεωφορείων.
Στη Βόρεια Θάλασσα, πνέουν επίσης ισχυροί άνεμοι, ενώ σε ορισμένες περιοχές σημειώθηκαν καταιγίδες μέσα στη νύχτα. Οι ακτοπλοϊκές συνδέσεις από το Ρόστοκ στο μεταξύ έχουν εν μέρει αποκατασταθεί. Είχαν διακοπεί την Πρωτοχρονιά.
Short teaser
Σε πολλά κρατίδια ισχυρές χιονοπτώσεις και παγετός. Αναβολές πτήσεων, ατυχήματα σε δρόμους.
Το «έθιμο» του Dry January, ενός Ιανουάριου χωρίς αλκοολούχα ποτά, επεκτείνεται. Οι βρετανικές παμπ δυσκολεύονται να επιβιώσουν και καλούν τον κόσμο να αναθεωρήσει τους «στόχους» του για τον πρώτο μήνα του έτους.
Ανταπόκριση από το Λονδίνο
Dry January. Ή σε μία απλή μετάφραση: Στεγνός/Καθαρός Ιανουάριος. Και γιατί αυτή η ονομασία; Γιατί όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιθυμούν τον πρώτο μήνα του χρόνου να μην καταναλώσουν στάλα αλκοόλ, μετά από πιθανές υπερβολές που μπορεί να έχουν γίνει κατά τη διάρκεια της χριστουγεννιάτικης περιόδου.
Η… παράδοση αυτή μετρά πλέον 15 χρόνια. Όλα άρχισαν το 2011, όταν η Βρετανίδα Έμιλι Ρόμπινσον αποφάσισε να σταματήσει το ποτό για τον μήνα Ιανουάριο, με στόχο να προετοιμαστεί καλύτερα για τον πρώτο της ημιμαραθώνιο. Τον επόμενο χρόνο η ίδια εντάχθηκε στη φιλανθρωπική οργάνωση Alcohol Change UK, η οποία έχει ως στόχο την ευαισθητοποίηση του κόσμου σχετικά με τις συνέπειες του αλκοόλ, και έναν χρόνο αργότερα η προσπάθεια ξεκίνησε και επίσημα ως καμπάνια.
Εκατομμύρια άνθρωποι συμμετέχουν σε αυτήν, ενώ έρευνες δείχνουν ότι ο αριθμός αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο. Τι γίνεται όμως όταν οι παμπ κινδυνεύουν από αυτό το… έθιμο;
Κρίσιμος μήνας για τη βιωσιμότητα των παμπ
«Ο Ιανουάριος είναι πάντα ένας από τους δυσκολότερους μήνες», δηλώνει στην εφημερίδα Telegraph ο Άλεν Σίμπσον, διευθύνων σύμβουλος του UKHospitality, της ομοσπονδίας επιχειρήσεων εστίασης του Ηνωμένου Βασιλείου.
«Πολλές επιχειρήσεις παίρνουν αποφάσεις σχετικά με τη βιωσιμότητά τους αυτό τον μήνα», συνεχίζει, καλώντας παράλληλα τον κόσμο να στηρίξει τις τοπικές παμπ. Η διευθύνουσα σύμβουλος της ένωσης βρετανικών παμπ (British Beer and Pubs Association), Έμμα ΜακΚλάρκιν, παροτρύνει μάλιστα τον κόσμο να στηρίξει τις επιχειρήσεις και να απολαύσει «μια άνευ ή μια κανονική μπύρα», καθώς «οι παμπ θα έρθουν αντιμέτωπες αυτόν τον χρόνο με νέα καταστροφικά φορολογικά βάρη στους ήδη υπάρχοντες τιμωρητικούς φόρους και έξοδα».
Σύμφωνα με έρευνα του YouGov τον Δεκέμβριο, το 10% των ενηλίκων σκέφτονται να μην καταναλώσουν αλκοόλ για τον πρώτο μήνα του έτους, κάτι που αδιαμφισβήτητα θα ρίξει τις πωλήσεις. Η οργάνωση Alcohol Change UK υπολόγισε ότι η συμμετοχή των Βρετανών για το 2025 στην πρόκληση του Dry January ξεπέρασε τα 15 εκατομμύρια άτομα.
Είναι αρκετή η μείωση των τιμών;
Ως απάντηση αρκετές παμπ προσπαθούν να προσελκύσουν κόσμο μειώνοντας το κόστος της πίντας σε τιμές που θυμίζουν Ηνωμένο Βασίλειο πριν την περίοδο του Μπρέξιτ. Είναι αλήθεια ότι στοιχεία της συμβουλευτικής εταιρείας Ryan έδειξαν πως πέρυσι κατά μέσο όρο μια παμπ την ημέρα κατέβαζε ρολά, ενώ τα τελευταία πέντε χρόνια περισσότερες από 2.000 παμπ έκλεισαν οριστικά.
Σύμφωνα με τον κλάδο οι αυξήσεις στους λογαριασμούς είναι τεράστιες, ενώ και η επικείμενη αύξηση του κατώτατου μισθού των νέων 18 έως 20 ετών στις 10,85 λίρες θα είναι επιπλέον βαρίδι για αυτές τις επιχειρήσεις, καθώς αυτές είναι που προσφέρουν πολλές φορές θέσεις εργασίας σε ανθρώπους τέτοιων ηλικιών.
Εκπρόσωπος Τύπου του βρετανικού Υπουργείου Οικονομικών επιμένει πάντως ότι «προστατεύουμε τις επιχειρήσεις εστίασης με πακέτο στήριξης 4,3 δισεκατομμυρίων λιρών».
Όπως και να έχει, τα στοιχεία - μετά το πέρας αυτής της περιόδου - θα δείξουν πώς θα αντιδράσει ο κόσμος. Γιατί μέχρι στιγμής αρκετοί θέλουν όχι μόνο να αντισταθούν στο αλκοόλ, αλλά και να βρουν έναν τρόπο ώστε να εξοικονομήσουν χρήματα.
Short teaser
Το «έθιμο» του Dry January επεκτείνεται. Και έχει επιπτώσεις και για τις βρετανικές παμπ.
«Ημέρα Ψηφιακής Ανεξαρτησίας» ζητούν χάκερ στο Αμβούργο
Short title
«Ημέρα Ψηφιακής Ανεξαρτησίας» ζητούν χάκερ στο Αμβούργο
Teaser
Τεχνητή Νοημοσύνη, κολοσσοί του διαδικτύου, κυβερνοασφάλεια, αλλά και λογισμικά παρακολούθησης στο επίκεντρο του Computer Chaos Club που ολοκληρώθηκε στο Αμβούργο.
Ανταπόκριση από το Βερολίνο
«Ημέρα Ψηφιακής Ανεξαρτησίας» ζητά η Λέσχη «Computer Chaos Club», μια ανεξάρτητη οργάνωση χάκερ που εδώ και χρόνια έχει το δικό της συνέδριο στο Αμβούργο, το οποίο πλέον έχει μετεξελιχθεί σε σημαντική συνάντηση για θέματα ψηφιοποίησης, Τεχνητής Νοημοσύνης και κυβερνοασφάλειας, δίνοντας ενίοτε τα φώτα της ακόμα και σε Γερμανούς πολιτικούς.
Σύμφωνα με τους διοργανωτές, κολοσσοί του διαδικτύου, όπως η Meta, η Google και η OpenAI, έχουν γίνει ακόμα ισχυρότεροι, χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο Λίνους Νόιμαν, εκπρόσωπος της διοργάνωσης, ανέφερε σε γερμανικά μέσα ότι πλέον «είμαστε παγιδευμένοι στις μεγάλες πλατφόρμες» και ότι «πρέπει να απελευθερωθούμε από αυτή την παγίδια». Το σύνθημα του φετινού συνεδρίου ήταν «Αλληλεγγύη αντί Τεχνητής Νοημοσύνης», με στόχο να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση για το μέλλον της ΤΝ και του κινδύνου αυτή να χρησιμοποιηθεί σε βάρος δικαιωμάτων και κοινωνικών αξιών.
Η «Ημέρα Ψηφιακής Ανεξαρτησίας» που προωθούν στοχεύει στην ευαισθητοποίηση των πολιτών για θέματα προστασίας των δεδομένων και απορρήτου των επικοινωνιών. Το CCC26 απασχόλησε αυτές τις μέρες και το ζήτημα της κυβερνοασφάλειας σε περίοδο υβριδικών επιθέσεων, αλλά και τα κενά ασφαλείας σε λογισμικά που χρησιμοποιούν κρατικοί φορείς και εταιρείες τηλεπικοινωνιών και διαδικτυακών υπηρεσιών.
Από παρακολούθηση κινητών προσφύγων έως απάτες
Στο επίκεντρο φέτος βρέθηκαν επίσης και προγράμματα παρακολούθησης κινητών τηλεφώνων, όπως το Spyware Celebrite, το οποίο χρησιμοποιεί η Γερμανική Υπηρεσία Μετανάστευσης και Ασύλου για να παρακολουθεί τηλέφωνα προσφύγων.
To ίδιο ισχύει και για το αμφιλεγόμενο αμερικανικό λογισμικό παρακολούθησης Palantir, η χρήση του οποίου από την αστυνομία στο κρατίδιο της Βάδης-Bυρτεμβέργης είχε προκαλέσει πολιτικές συζητήσεις και νομική διαμάχη. Το συγκεκριμένο λογισμικό είναι ειδικά σχεδιασμένο για μυστικές υπηρεσίες, στρατιωτικές εφαρμογές, αλλά και αστυνομική παρακολούθηση, ενώ έχει βρεθεί στο στόχαστρο κριτικής για μη αναλογική χρήση του καθώς και για υπόνοιες καταπάτησης θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών.
Kαι τα κενά ασφαλείας στο ψηφιακό Deutschlandticket, το ενιαίο φθηνό εισιτήριο για μετακίνηση με τα μέσα αστικών συγκοινωνιών και τοπικών τρένων στη Γερμανία, αποτέλεσαν θέμα συζήτησης. Μέσα από «παραθυράκια» και κενά στον ψηφιακό σχεδιασμό του, το Deutschlandticket επέτρεψε απάτες εκατομμυρίων ευρώ.
Στην 39η συνάντηση στο Αμβούργο έλαβαν μέρος τις προηγούμενες μέρες περίπου 16.000 συμμετέχοντες από διάφορες χώρες.
Short teaser
Τεχνητή Νοημοσύνη, κολοσσοί του διαδικτύου, κυβερνοασφάλεια, αλλά και λογισμικά παρακολούθησης στο επίκεντρο του CCC26.
Επ’ αόριστον έγκριση της γλυφοσάτης θέλει η Κομισιόν
Short title
Επ’ αόριστον έγκριση της γλυφοσάτης θέλει η Κομισιόν
Teaser
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την έγκριση ορισμένων ζιζανιοκτόνων και φυτοφαρμάκων. Μεταξύ αυτών και η αμφιλεγόμενη γλυφοσάτη, γνωστή στην αγορά ως Roundup.
Το ζιζανιοκτόνο γλυφοσάτη (Glyphosate), γνωστό στην αγορά με την ονομασία Roundup, βρίσκεται για πολλοστή φορά κατά τη φετινή χρονιά στο επίκεντρο των ΜΜΕ – αυτή τη φορά μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επ' αόριστον έγκριση ορισμένων ζιζανιοκτόνων και φυτοφαρμάκων, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και η γλυφοσάτη. Η ισχύουσα ρύθμιση προβλέπει ότι τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα εγκρίνονται για μέγιστη περίοδο 15 ετών.
Η πρόταση της Επιτροπής εισάγεται τώρα προς συζήτηση στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στόχος του πακέτου μέτρων της Κομισιόν είναι, όπως επισημαίνει, η μείωση της γραφειοκρατίας για αγρότες και παραγωγούς, επιχειρήσεις και αρχές. Σύμφωνα με την πρόταση, επανεκτιμήσεις θα γίνονται μόνο όταν συντρέχουν επιστημονικοί λόγοι.
Η αμφιλεγόμενη γλυφοσάτη…
Η γλυφοσάτη, ένα διασυστηματικό ζιζανιοκτόνο φυλλώματος με μεγάλο φάσμα δράσης, βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο μιας έντονης διαμάχης που αφορά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Το ζιζανιοκτόνο άρχισε να παράγει και να διαθέτει εμπορικά o αμερικανικός αγροχημικός κολοσσός Monsanto το 1974, όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά με την ονομασία Roundup στις ΗΠΑ. Το 2018 η Monsanto εξαγοράστηκε πλήρως από την Bayer, με αποτέλεσμα ο γερμανικός όμιλος να αναλάβει τόσο τις δραστηριότητες όσο και το νομικό βάρος των αγωγών που συνδέονται με το προϊόν.
Στη Γερμανία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του ομοσπονδιακού υπουργείου Γεωργίας, «Η γλυφοσάτη είναι το πιο διαδεδομένο ολικό ζιζανιοκτόνο και χρησιμοποιείται κυρίως στη γεωργία για την καταπολέμηση ζιζανίων. Προκαλεί τον θάνατο κάθε φυτού. Με αυτόν τον τρόπο επηρεάζονται έντονα τόσο τα φυτά όσο και το έδαφος. Με τη χρήση του αφαιρείται η βάση της τροφής για έντομα, πουλιά και άλλα ζώα. Οι επιστημονικές μελέτες συνηγορούν στο ότι η γλυφοσάτη βλάπτει τη βιοποικιλότητα». Επιπλέον, εκκρεμούν δεκάδες χιλιάδες αγωγές για πιθανή καρκινογόνο δράση του ζιζανιοκτόνου, κάτι το οποίο Monsanto και Bayer αρνούνται.
Από τη μία πλευρά, ακτιβιστές και ΜΚΟ ζητούν αυστηρότερη ρύθμιση στη χρήση του ζιζανιοκτόνου και, εν τέλει, πλήρη απαγόρευσή του. Από την άλλη, πολλοί αγρότες υποστηρίζουν ότι η καλλιέργεια τροφίμων θα ήταν ανέφικτη δίχως τη χρήση του Roundup.
…και μία αμφιλεγόμενη μελέτη
Μια επιστημονική μελέτη κατέληξε το 2000 στο συμπέρασμα ότι το φυτοφάρμακο γλυφοσάτη και το σκεύασμα Roundup δεν είναι καρκινογόνα. Η μελέτη θεωρήθηκε ευρέως πρωτοποριακή, συνεισφέροντας στον διάλογο για τη χρήση γλυφοσάτης, σύμφωνα με τον εκδοτικό οίκο Elsevier, ο οποίος εκδίδει το επιστημονικό περιοδικό. Από τότε η Monsanto επικαλούνταν επανειλημμένα αυτή τη μελέτη για να επιχειρηματολογήσει υπέρ της ασφάλειας των προϊόντων. Παράλληλα, στις ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια, άνθρωποι που νόσησαν από καρκίνο και είχαν χρησιμοποιήσει Roundup έλαβαν επανειλημμένα υψηλές αποζημιώσεις.
Στο μεταξύ, όμως, το επιστημονικό περιοδικό Regulatory Toxicology and Pharmacology απέσυρε επίσημα τη μελέτη: Μία δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ έφερε στο φως αλληλογραφία της Monsanto, από την οποία προκύπτει ότι οι τρεις συγγραφείς που αναφέρονται στη μελέτη πιθανότατα δεν ήταν οι μόνοι υπεύθυνοι για το περιεχόμενο. Αντίθετα, ενδέχεται να συμμετείχαν στη σύνταξη της έρευνας και υπάλληλοι της Monsanto, δίχως όμως να αναφέρονται κανονικά σε αυτήν ως συντάκτες.
Η επιστημονική αξιολόγηση της γλυφοσάτης παραμένει αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ διεθνών οργανισμών. Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) την έχει χαρακτηρίσει «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο». Ρυθμιστικές αρχές όπως η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνων (BfR) στη Γερμανία εκτιμούν ότι όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες, δεν προκύπτει σχετικός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.
Ωστόσο, ένας συνασπισμός οργανώσεων από την κοινωνία των πολιτών είχε προσφύγει νομικά το 2024 κατά της προηγούμενης απόφασης της Κομισιόν να ανανεώσει την άδεια του αμφιλεγόμενου ζιζανιοκτόνου γλυφοσάτη για ακόμη δέκα χρόνια, μέχρι το 2033. Σε αυτές έχουν προστεθεί πλέον ακόμα περισσότερες οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Foodwatch, καθώς και ομάδες που εκπροσωπούν θύματα που έχουν εκτεθεί σε φυτοφάρμακα.
ΗΠΑ: Οι αγωγές, τα συμφέροντα και ο Τραμπ
Το ζήτημα της χρήσης γλυφοσάτης επαναφέρει στις στήλες της και η οικονομική εφημερίδα Handelsblatt με έδρα το Ντίσελντορφ. Σε σχετικό ρεπορτάζ, ο συντάκτης αναφέρει πως παρά τις δεκάδες χιλιάδες εκκρεμείς αγωγές που αποδίδουν στη γλυφοσάτη πιθανή καρκινογόνο δράση στις ΗΠΑ, η Bayer επιδιώκει να περιορίσει τον νομικό κίνδυνο έως το 2026. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, σημειώνει μάλιστα πως «εκπλήσσοντας πολλούς, η κυβέρνηση των ΗΠΑ τάχθηκε πριν από λίγες ημέρες ξεκάθαρα στο πλευρό της Bayer. Ο Λευκός Οίκος στηρίζει πλήρως προσφυγή του ομίλου από το Λεβερκούζεν ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Η Bayer επιδιώκει να πετύχει μια απόφαση-ορόσημο, ώστε να απαλλαγεί από το δισεκατομμυρίων δολαρίων βάρος των αγωγών που σχετίζονται με το ζιζανιοκτόνο γλυφοσάτη. Μετά τη θετική τοποθέτηση της αμερικανικής κυβέρνησης, οι πιθανότητες επιτυχίας της δεν είναι αμελητέες».
Ταυτόχρονα, ο συντάκτης εκτιμά πως ενώ «για τη σαφή αυτή στήριξη η κυβέρνηση Τραμπ επικαλείται πρωτίστως νομικούς λόγους, στο παρασκήνιο διακυβεύονται ουσιαστικά πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα».
Η ένταξη της Βουλγαρίας στη ζώνη του ευρώ θεωρείται μία ανταμοιβή για τη θετική πορεία της χώρας την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο δεν συμφωνούν όλοι με αυτή την άποψη.
Την 1η Ιανουαρίου 2026 η Βουλγαρία θα γίνει το 21ο κράτος-μέλος της Ευρωζώνης. Η ένταξη στο κοινό νόμισμα αποτελεί σημαντικό ορόσημο για τη χώρα της Ανατολικής Ευρώπης, η οποία προσχώρησε στην ΕΕ το 2007. Και πλέον, από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ μόνο έξι θα βρίσκονται ακόμη εκτός ευρώ.
Το ευρώ «δεν είναι απλώς ένα νόμισμα, αλλά μια στρατηγική απόφαση» που ενισχύει τη θέση της Βουλγαρίας στην Ευρώπη, όπως δήλωσε ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ρόζεν Ζελιάσκοφ.
Όπως εξηγεί πάντως στην DW η Ροσίτσα Ρανγκελόβα, καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών (BAS), οι υποστηρικτές της ένταξης της χώρας στο ευρώ «παρουσιάζουν την κατάσταση σαν να πρόκειται να αυξηθεί αυτόματα το βιοτικό επίπεδο και η ευημερία της χώρας. Όμως δεν είναι σαφές πώς μπορεί να συμβεί αυτό, δεδομένων των αναγκαίων και καθυστερημένων μεταρρυθμίσεων, χωρίς τις οποίες η Βουλγαρία δεν θα είναι ισότιμο μέλος στην Ευρωζώνη».
Πώς τα πηγαίνει η βουλγαρική οικονομία;
Τα τελευταία χρόνια η βουλγαρική οικονομία χαράσσει μία σταθερή πορεία: ο πληθωρισμός έχει μειωθεί, το δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος παραμένουν χαμηλά και υπάρχουν θετικές προοπτικές ανάπτυξης.
«Η οικονομική κατάσταση ήταν σταθερή τις τελευταίες δεκαετίες, ακόμα και αν η ανάπτυξη και η σύγκλιση δεν εξελίχθηκαν με τον βέλτιστο τρόπο», δηλώνει στην DW ο Γκούντραμ Βολφ, ειδικός στη δημοσιονομική πολιτική της Ευρωζώνης στο ευρωπαϊκό οικονομικό ινστιτούτο Bruegel.
Την άποψη αυτή συμμερίζεται και ο Νόρμπερτ Μπέκμαν, επικεφαλής του γραφείου του Ιδρύματος Κόνραντ Αντενάουερ (KAS) στη Βουλγαρία. Όπως ανέφερε στην DW, η χώρα πληροί όλα τα κριτήρια σύγκλισης για την ένταξη στην Ευρωζώνη, επισημαίνοντας ιδίως το χαμηλό επίπεδο δημόσιου χρέους. «Ωστόσο, η βουλγαρική οικονομία έχει ακόμη δρόμο να καλύψει ως προς τη δομή και την παραγωγικότητά της».
Οι ειδικοί προειδοποιούν την κυβέρνηση να μη χαλαρώσει τη δημοσιονομική πειθαρχία μετά την υιοθέτηση του ευρώ. «Ο κύριος κίνδυνος είναι να θεωρηθεί η δημοσιονομική πειθαρχία λιγότερο δεσμευτική μετά την ένταξη στην Ευρωζώνη και έτσι να αυξηθούν τα ελλείμματα», τονίζει ο Βολφ. «Λόγω του χαμηλού χρέους θεωρώ πάντως αυτόν τον κίνδυνο περιορισμένο».
Ο Μπέκμαν υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη αποφυγής στρεβλώσεων στην αγορά: «Είναι σημαντικό τα εισοδήματα να αντικατοπτρίζουν πάντα την παραγωγικότητα της οικονομίας και οι άνθρωποι να μη ζουν πέρα από τις δυνατότητές τους. Αν τα εισοδήματα αποσυνδεθούν και διογκωθούν τεχνητά μέσω δανεισμού, μπορεί να προκύψουν στρεβλώσεις, όπως είδαμε στην Ελλάδα».
Η πρόκληση της πολιτικής αστάθειας
Μεγάλη πρόκληση φαίνεται να αποτελεί πάντως η πολιτική αστάθεια, καθώς η οργή και η απογοήτευση της κοινωνίας για την οικονομική κακοδιαχείριση και τη διάχυτη διαφθορά είναι έκδηλες.
Η Βουλγαρία – μία από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ – συγκαταλέγεται σύμφωνα με τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Transparency International μεταξύ των πιο διεφθαρμένων κρατών-μελών. Η χώρα των 6,4 εκατομμυρίων κατοίκων έχει διεξαγάγει επτά βουλευτικές εκλογές από το 2021 και ενδέχεται να οδηγηθεί σε νέα εκλογική αναμέτρηση μέσα στους επόμενους μήνες.
Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ρόζεν Ζελιάσκοφ παραιτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου εν μέσω μαζικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς και των κυβερνητικών δημοσιονομικών σχεδίων, που προέβλεπαν μεταξύ άλλων αυξήσεις φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Αν και ο προϋπολογισμός αποσύρθηκε, η λαϊκή οργή δεν έχει κοπάσει.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, οι Βούλγαροι είναι διχασμένοι για την εισαγωγή του ευρώ. Οι σκεπτικιστές φοβούνται άνοδο του πληθωρισμού λόγω της μετατροπής των τιμών από το βουλγαρικό λεβ στο ευρώ και ανησυχούν πως θα χαθεί μέρος των δυνατοτήτων αυτόνομης άσκησης νομισματικής πολιτικής.
«Η διαδικασία ένταξης στη ζώνη του ευρώ δεν θα ωφελήσει τη βουλγαρική οικονομία. Η Βουλγαρία θα καταλήξει περιφερειακό κράτος της Ευρωζώνης, λιγότερο ευέλικτο, και ανίκανο να απορροφά ή να διαχειρίζεται κρίσεις», επισημαίνει η Ρανγκελόβα. Η ειδικός ασκεί επίσης κριτική στις βουλγαρικές αρχές για το ότι δεν διεξήγαγαν δημοψήφισμα για την ένταξη στο ευρώ. «Σε τόσο θεμελιώδη ζητήματα οι κυβερνήσεις δημοκρατικών χωρών λαμβάνουν υπόψη τη γνώμη της κοινωνίας», λέει, προσθέτοντας ότι «οι βουλγαρικές αρχές επί χρόνια απορρίπτουν κατηγορηματικά τα δημοψηφίσματα ως μέσο έκφρασης της λαϊκής βούλησης και εξακολουθούν να βρίσκουν τρόπους να τα αγνοούν».
Παρεμβάσεις από τη Μόσχα
Παρ' ότι υπάρχουν θεμιτές ανησυχίες, εξηγεί από την πλευρά του ο Βολφ, ο ευρωσκεπτικισμός γύρω από την ένταξη οφείλεται και στις εκστρατείες παραπληροφόρησης και τις θεωρίες συνωμοσίας, με «τη Ρωσία να προσπαθεί ξεκάθαρα να επαναφέρει τη χώρα στη σφαίρα επιρροής της».
Κατά τον Μπέκμαν, πάντως, οι ευρωσκεπτικιστικές θέσεις «ήταν πάντοτε μειοψηφικές στη Βουλγαρία και δεν πιστεύω ότι αυτό θα αλλάξει». Παρά τις συχνές κυβερνητικές αλλαγές των τελευταίων ετών, «τα κόμματα και οι πολιτικοί που επιδιώκουν την ένταξη στο ευρώ και την ενσωμάτωση της χώρας στη Δύση διέθεταν πάντοτε πλειοψηφία στο κοινοβούλιο».
Η Ρανγκελόβα προειδοποιεί τέλος πως η ένταξη στην Ευρωζώνη «με οποιοδήποτε κόστος» δεν οδηγεί στην ευημερία. «Αντί για άμεση ένταξη, η Βουλγαρία θα έπρεπε να επικεντρωθεί στη σταθεροποίηση της πολιτικής κατάστασης, σε μια συνετή μακροοικονομική πολιτική που στηρίζεται σε ισχυρούς εγχώριους θεσμούς και στη χρηστή διακυβέρνηση».
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Short teaser
Η ένταξη της Βουλγαρίας στο ευρώ θεωρείται ως ανταμοιβή για την πορεία της χώρας. Ορισμένοι ωστόσο διαφωνούν.
Όουλου-Τρέντσιν: Δύο ξεχωριστές Πολιτιστικές Πρωτεύουσες
Short title
Όουλου-Τρέντσιν: Δύο ξεχωριστές Πολιτιστικές Πρωτεύουσες
Teaser
Το Όουλου και το Τρέντσιν είναι οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες του 2026 που αποδεικνύουν ότι ο πολιτισμός μπορεί να συνδυαστεί με την περιβαλλοντική συνείδηση, τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή.
Το Τρέντσιν είναι μια γραφική πόλη στη δυτική Σλοβακία, με σήμα κατατεθέν της ένα ιστορικό κάστρο που δεσπόζει πάνω από την πόλη. Στην παλιά πόλη βρίσκεται και η συναγωγή, η οποία μόλις ανακαινίστηκε. Ένα ισχυρό σύμβολο για την εβραϊκή κοινότητα του Τρέντσιν, που μετρά αιώνες ιστορίας. Εκεί χτυπάει η καρδιά της πόλης, με τη συναγωγή να είναι δημοφιλές αξιοθέατο και χώρος εκδηλώσεων.
Το Τρέντσιν έχει 55.000 κατοίκους. Και αυτοί ολοένα λιγοστεύουν, επειδή φεύγουν για το εξωτερικό – ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει και η υπόλοιπη χώρα. Οι λόγοι είναι κυρίως πολιτικοί: οι πολίτες είναι δυσαρεστημένοι με την αριστερή λαϊκιστική κυβέρνηση του Ρόμπερτ Φίτσο, η οποία συνεργάζεται με εθνικιστές και έρχεται σε σύγκρουση με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Ενάντια στη φιλορωσική κυβέρνηση πραγματοποιούνται τακτικά διαδηλώσεις στη Σλοβακία.
Ένα φεστιβάλ για ολόκληρη την πόλη
Τώρα που το Τρέντσιν γίνεται Πολιτιστική Πρωτεύουσα, υπάρχει η φιλοδοξία να αντισταθμιστεί η κατάσταση. Με σύνθημα «Awakening Curiosity» («Ξυπνώντας την περιέργεια») διοργανώνεται ένα φεστιβάλ για όλους, με εορτασμούς και εκδηλώσεις στις γειτονιές και δράσεις που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή. Στόχος, να γίνει η πόλη πιο ελκυστική, ιδίως για τους νέους.
Στο Τρέντσιν υπάρχει ένα πολιτιστικό κέντρο που ανακαινίστηκε πρόσφατα και πλέον έχει αίθουσες χορού και θεάτρου, ατελιέ, εργαστήρια και ένα άρτια εξοπλισμένο κινηματογραφικό στούντιο. Έτσι υπάρχει η ελπίδα προσέλκυσης ανθρώπων των τεχνών και του πολιτισμού, οι οποίοι ενδεχομένως θα μπορούσαν και να αποφασίσουν να ζήσουν μόνιμα στην πόλη.
Όουλου: «Πολιτιστική κλιματική αλλαγή»
Η Φινλανδίασυγκαταλέγεται στις χώρες με τους πιο ευτυχισμένους ανθρώπους στον κόσμο. Είναι γνωστή για το χόκεϊ επί πάγου, τη σάουνα, τη heavy metal. Με τον τηλεπικοινωνιακό κολοσσό Nokia η Φινλανδία αποτελεί επίσης σημαντικό τεχνολογικό κόμβο και διαθέτει πλούσια πολιτιστική σκηνή.
Όλα αυτά φιλοδοξεί να εκπροσωπήσει το 2026 το Όουλου, η δεύτερη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της χρονιάς. Η πόλη της βόρειας Φινλανδίας έχει περίπου 220.000 κατοίκους και απέχει γύρω στα 600 χιλιόμετρα από το Ελσίνκι. Η Nokia έχει δημιουργήσει εκεί ένα πανεπιστημιακό και ερευνητικό campus με έμφαση στις τεχνολογίες 5G και 6G. Η έρευνα και η εκπαίδευση έχουν κεντρικό ρόλο, όπως και η έντονη καλλιτεχνική σκηνή, που χαρακτηρίζεται από μία στενή σχέση με τη φύση.
Το γενικό «concept» όλων των εκδηλώσεων περιλαμβάνει έναν συνδυασμό του νέου και του απρόσμενου, με στόχο να φέρει τους ανθρώπους κοντά μέσω του πολιτισμού. Τέχνη και φύση θα συνδεθούν με τρόπους πρωτόγνωρους. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται «τυπικά φινλανδικά» θέματα όπως το χιόνι, ο πάγος, η σάουνα, το φως και το σκοτάδι. Οι τέσσερις εποχές παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στη διαμόρφωση του προγράμματος. Το πρότζεκτ έχει ως σύνθημα την «πολιτιστική κλιματική αλλαγή», με έμφαση όχι μόνο στον πολιτισμό αλλά και στη μεγάλη οικολογική ευθύνη που έχουμε όλοι.
Ο πολιτισμός ως κινητήριος δύναμη
Όταν η Ελληνίδα υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη και ο Γάλλος ομόλογός της Ζακ Λανγκ παρουσίασαν το 1985 την ιδέα της «Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πόλης», στόχος τους ήταν να ενώσουν πολιτιστικά την Ευρώπη, σε μία περίοδο που χαρακτηριζόταν από τον Ψυχρό Πόλεμο. Η Αθήνα ήταν η πρώτη πόλη που έλαβε τον τίτλο και από τότε ξεκίνησε ένα πρόγραμμα που σήμερα συγκαταλέγεται στα πιο επιτυχημένα πολιτιστικά εγχειρήματα της ΕΕ.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες «αναδεικνύουν την πολιτιστική ποικιλομορφία της Ευρώπης, ενισχύουν το αίσθημα του ανήκειν σε έναν κοινό πολιτιστικό χώρο και προωθούν τη συμβολή του πολιτισμού στην αστική ανάπτυξη».
Από το 1985 ο τίτλος έχει αποδοθεί σε περισσότερες από 70 πόλεις, όχι μόνο σε μητροπόλεις όπως το Παρίσι, το Άμστερνταμ ή η Μαδρίτη, αλλά και σε πολλές μικρότερες. Και πράγματι, όπως δείχνουν οι σχετικές στατιστικές της ΕΕ, το εγχείρημα αυτό δίνει μεγάλη ώθηση στις πόλεις που αναδεικνύονται ως πολιτιστικές πρωτεύουσες, ενισχύοντας σημαντικά τη διεθνή προβολή τους και τον πολιτιστικό τουρισμό.
Έμφαση στη βιωσιμότητα
Σήμερα ολοένα περισσότερες Πολιτιστικές Πρωτεύουσες εστιάζουν στη βιωσιμότητα, την κοινωνική συμμετοχή και την ψηφιακή καινοτομία. Πολλά ευρωπαϊκά προγράμματα ενισχύουν δράσεις που συνδέουν την τέχνη με την αστική οικολογία, την κυκλική οικονομία ή την πολιτιστική κληρονομιά – δίνοντας έμφαση στα «μικρά» έργα.
Σε αυτό το πλαίσιο το Όουλου έχει τον ρόλο ενός ευρωπαϊκού εργαστηρίου, όπου ο πολιτισμός χρησιμοποιείται ως εργαλείο απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Το Τρέντσιν, από την άλλη, δίνει έμφαση στην κοινωνική βιωσιμότητα, ως μέσο ενίσχυσης της δημοκρατίας. Αυτή ακριβώς είναι η κεντρική ιδέα του προγράμματος: η ανάδειξη του πολιτισμού ως κοινής γλώσσας που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα και καταδεικνύει ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί μία κοινότητα απλώς πολιτική, αλλά και πολιτιστική.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Short teaser
Οι δύο πόλεις αναδεικνύουν τη σύνδεση του πολιτισμού με την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατία και την οικολογία.
2026: Μεγάλες προκλήσεις για την παγκόσμια οικονομία
Short title
2026: Μεγάλες προκλήσεις για την παγκόσμια οικονομία
Teaser
Εμπορικοί πόλεμοι, συσσωρευμένα χρέη και ανησυχίες για «φούσκα» στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι μερικές μόνο από τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η διεθνής οικονομία.
Μία «δίνη προκλήσεων» επιφύλασσε για τη διεθνή οικονομία το 2025, από τις αντιπαραθέσεις στο πεδίο των δασμών και της εμπορικής πολιτικής μέχρι τους αναιμικούς, αλλά και άνισους δείκτες ανάπτυξης, αλλά και τις ανησυχίες για υψηλό δημόσιο χρέος και καλπάζοντα πληθωρισμό.
Τον επόμενο χρόνο δεν αναμένεται να αλλάξει άρδην η συνολική εικόνα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί, από 3,2% φέτος σε 2,9% το 2026. Κατά την εκτίμηση του διεθνούς οργανισμού, η παγκόσμια οικονομία αποδείχθηκε ανθεκτική φέτος, ωστόσο παραμένει ευάλωτη.
Συνεχίζεται η σινο-αμερικανική διένεξη
Τον περασμένο Απρίλιο η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε σοκ σε όλον τον κόσμο, επιβάλλοντας ένα νέο καθεστώς εμπορικών δασμών, με στόχο να αναδιατάξει τις εμπορικές ροές και να μειώσει κατ' αυτόν τον τρόπο τα τεράστια ελλείμματα των ΗΠΑ. Η κίνηση αυτή προκάλεσε αναταραχή στις διεθνείς αγορές, αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις και κάποιες κινήσεις προσαρμογής στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Έκτοτε, η Ουάσιγκτον έχει συνάψει διμερείς συμφωνίες με πολλούς εμπορικούς εταίρους. Ωστόσο, το ποσοστό των δασμών που επιβάλλουν πλέον οι ΗΠΑ έχει αυξηθεί από 2,5% τον Ιανουάριο του 2025, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, σε 17,9%. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό από το 1934, όπως εκτιμά το Budget Lab του Πανεπιστημίου Yale.
Εντός του 2026 αναμένεται με ενδιαφέρον η απάντηση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ στο εξής κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί ο πρόεδρος της χώρας να παρακάμψει το Κογκρέσο και να επιβάλει δασμούς με προσωπική του απόφαση, επικαλούμενος «έκτακτη ανάγκη» σε εθνικό επίπεδο; Πολλοί εκτιμούν ότι οι δικαστές θα επιβεβαιώσουν τις αποφάσεις κατώτερων δικαστηρίων και θα κρίνουν ότι οι δασμοί Τραμπ δεν συνάδουν με το ισχύον δίκαιο. Ακόμα όμως και αν συμβεί αυτό, θεωρείται βέβαιο ότι η κυβέρνηση θα καταφύγει σε άλλες νομικές μεθόδους για να τους επαναφέρει. Επομένως οι δασμοί παραμένουν στην ατζέντα και για το 2026.
Οι εμπορικές τριβές ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα, τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, είναι επίσης πιθανό να συνεχιστούν. Βέβαια η ένταση έχει κάπως μειωθεί μετά τη συνάντηση του προέδρου Τραμπ με τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ και τη συμφωνία τους για δωδεκάμηνη εκεχειρία στον «εμπορικό πόλεμο». Όμως η κατάσταση παραμένει εύθραυστη και τα επίμαχα ζητήματα δεν έχουν διευθετηθεί.
Η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Κίνας «μοιάζει περισσότερο με κατάπαυση πυρός, παρά με μία μακροχρόνια ειρηνευτική συμφωνία», λέει στην Deutsche Welle ο Ρατζίβ Μπισβάς, στέλεχος της εταιρείας συμβούλων Asia Pacific Economics. Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι οι δύο μεγάλες δυνάμεις «παραμένουν εγκλωβισμένες σε έναν γεω-στρατηγικό ανταγωνισμό που τροφοδοτεί την αντιπαλότητα σε βασικούς τομείς, όπως η αμυντική τεχνολογία και οι βιομηχανικοί κλάδοι αιχμής (Τεχνητή Νοημοσύνη, κβαντική υπολογιστική, ρομποτική)». Κατά συνέπεια θα υπάρξουν «περισσότεροι δασμοί, κυρώσεις και άλλα αντίμετρα σε βασικούς τομείς τεχνολογικής αντιπαλότητας».
«Αντέχει» η Κίνα το 2026
Η κινεζική οικονομία αναμένεται να επιδείξει σχετική ευρωστία, με τον δείκτη ανάπτυξης να κυμαίνεται γύρω στο 5% για το 2026. Ωστόσο, τονίζει ο Μπισβάς, παραμένουν οι διαρθρωτικές προκλήσεις, όπως είναι «η γήρανση του πληθυσμού, η παραγωγικότητα του κεφαλαίου που βαίνει μειούμενη, αλλά και η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε πολλούς κλάδους, όπως η χαλυβουργία, η ναυπηγική και η χημική βιομηχανία».
Για τον Νιλ Σίρινγκ, επικεφαλής οικονομολόγο της Capital Economics, το κινεζικό μοντέλο ανάπτυξης «εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα στην προσφορά έναντι της ζήτησης, κάτι που οδηγεί σε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και συρρικνωμένη καταναλωτική δαπάνη». Θέλοντας να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, η κινεζική ηγεσία δεσμεύτηκε πρόσφατα να ενισχύσει την εγχώρια κατανάλωση και να σταθεροποιήσει την αγορά ακινήτων. Ωστόσο, «η ανισορροπία παραμένει καθοριστικό χαρακτηριστικό της κινεζικής οικονομίας για το 2026», τονίζει ο Σίρινγκ.
Η Αλίσια Γκαρσία-Ερρέρο, επικεφαλής οικονομολόγος για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού στη γαλλική επενδυτική τράπεζα Natixis, θεωρεί ότι το 2026 οι δασμοί Τραμπ θα πλήξουν περισσότερο τις ασιατικές χώρες. Κατά την άποψή της, αυτό οφείλεται στη συνεχιζόμενη γεωπολιτική ένταση, τον εντεινόμενο κατακερματισμό του εμπορίου, αλλά και την έλλειψη περιφερειακών συμμαχιών που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις των δασμών.
«Επιμένουν» χρέος και πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός παραμένει σε υψηλά επίπεδα σε πολλές περιοχές του κόσμου, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Ευρωζώνης, εν μέρει λόγω των δασμών. Νέα εμπορικά αντίμετρα ή επιπλοκές στις εφοδιαστικές αλυσίδες μπορούν να επιταχύνουν την αύξηση των τιμών, φέρνοντας τις κεντρικές τράπεζες ενώπιον διλήμματος: Να αυξήσουν τα επιτόκια για να τιθασεύσουν τον πληθωρισμό ή να τα διατηρήσουν χαμηλά για να στηρίξουν την ανάπτυξη;
Μία αύξηση επιτοκίων θα μπορούσε να πλήξει την ανάπτυξη και να ανεβάσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους για χώρες που είναι ήδη υπερχρεωμένες και οικονομικά αδύναμες. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης, όπως η Γαλλία, όπου οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται να «περάσουν» αντιδημοφιλείς περικοπές για να περιορίσουν τα ελλείμματα και το χρέος.
«Οι δημοσιονομικές πιέσεις που ανησύχησαν τους επενδυτές φέτος θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τις αγορές και το 2026» εκτιμά ο Νιλ Σίρινγκ. «Είναι ευρέως αποδεκτό πλέον ότι τα δημόσια οικονομικά αρκετών προηγμένων οικονομιών δεν ακολουθούν μία βιώσιμη πορεία».
Η γερμανική οικονομία, που είναι η μεγαλύτερη στην ΕΕ αλλά έχει εγκλωβιστεί σε παρατεταμένη ύφεση, αναμένεται να ενισχυθεί το 2026 με όχημα τις αυξημένες δημόσιες δαπάνες για την άμυνα και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών. Ωστόσο, το επιχειρηματικό κλίμα παραμένει ζοφερό. Πρόσφατα, τα κορυφαία οικονομικά ινστιτούτα αναθεώρησαν επί τα χείρω τις προβλέψεις τους για την ανάπτυξη το 2026. Το Ινστιτούτο Ifo του Μονάχου, για παράδειγμα, κάνει λόγο για δείκτη ανάπτυξης μόλις 0,8%.
Αν «σκάσει» η φούσκα της ΤΝ…
Ο κλάδος της Τεχνητής Νοημοσύνης θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και το επόμενο έτος. Μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας έχουν δεσμεύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή και επέκταση υποδομών ΤΝ, όπως είναι τα κέντρα δεδομένων. Οι επενδύσεις προβλέπεται να συμβάλουν σημαντικά στην άνοδο του ΑΕΠ στις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι επενδυτές αρχίζουν να ανησυχούν για τις υψηλές αποτιμήσεις των αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας, καθώς παραμένει αβέβαιο αν οι τεράστιες δαπάνες σε υποδομές ΤΝ θα αποδειχθούν τελικά κερδοφόρες.
Κάποιοι φοβούνται μία «φούσκα» που μπορεί να σκάσει και να προκαλέσει αναταραχή στις αγορές. H Γκαρσία-Ερρέρο επισημαίνει στην Deutsche Welle ότι «η επανάσταση της ΤΝ είναι δομική» και ο τεχνολογικός μετασχηματισμός θα συνεχιστεί το 2026. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι αν η «φούσκα» σκάσει και οι δαπάνες για ΤΝ μειωθούν απότομα, τότε η οικονομία των ΗΠΑ και τα νοικοκυριά θα υποστούν μεγάλο πλήγμα, οδηγώντας κατά πάσα πιθανότητα τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου σε ύφεση και περιορίζοντας τα περιθώρια ανάπτυξης της διεθνούς οικονομίας.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Short teaser
Μεγάλες προκλήσεις για την οικονομία το 2026, από τους δασμούς μέχρι την ανησυχία για «φούσκα» στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Κύπρος: Νέες «τριβές» για την ηλεκτρική διασύνδεση
Short title
Κύπρος: Νέες «τριβές» για την ηλεκτρική διασύνδεση
Teaser
Συνεχίζονται στη Λευκωσία οι ενδοκυβερνητικές τριβές για το φιλόδοξο σχέδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου. Δρομολογείται νέα μελέτη βιωσιμότητας.
Ανταπόκριση από τη Λευκωσία
Μια μίνι «κυβερνητική κρίση» προκάλεσε στην Κύπρο η καθυστέρηση στην υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, του μεγαλύτερου κόμματος που συμμετέχει στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη, επέκρινε τους κυβερνητικούς χειρισμούς, κατηγορώντας την κυβέρνηση για διγλωσσία.
Συγκεκριμένα, ο Νικόλας Παπαδόπουλος επέκρινε δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών της Κύπρου περί μη βιωσιμότητας του έργου και αναγκαίας «επικαιροποιήσης» και κάλεσε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να ξεκαθαρίσει τη θέση της κυβέρνησης. Οι τόνοι για τον GSI ανέβηκαν ακόμα περισσότερο μετά την τριμερή σύνοδο κορυφής Ελλάδας- Κύπρου- Ισραήλ.
Ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, αφού χαιρέτισε την προοπτική συνεργασίας των τριών χωρών, δήλωσε ότι η στρατηγική συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ και Κύπρου δεν μπορεί να προχωρήσει στο ενεργειακό επίπεδο, εάν δεν προχωρήσει ο GSI. Μάλιστα ο Νικόλας Παπαδόπουλος κατηγόρησε εκ νέου την κυπριακή κυβέρνηση για αντιφάσεις και αμφιταλαντεύσεις, ζητώντας να προχωρήσει με το έργο χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση.
Προς νέα μελέτη βιωσιμότητας
Οι υψηλοί τόνοι υποχρέωσαν τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να τοποθετηθεί για το ζήτημα στο περιθώριο της παρουσίασης των προτεραιοτήτων της Κυπριακής Προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης απέρριψε τα περί διγλωσσίας, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση είναι υπέρ του στρατηγικού στόχου που αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Αποκάλυψε μάλιστα ότι η κυπριακή κυβέρνηση, σε συνεννόηση με την ελληνική, αποφάσισαν να προχωρήσουν σε νέα μελέτη βιωσιμότητας με στόχο την υλοποίηση του έργου. Μάλιστα ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι την νέα μελέτη εισηγήθηκε ο Έλληνας Πρωθυπουργός, ενόψει και του ενδιαφέροντος που υπάρχει από άλλες χώρες να συμμετάσχουν σε αυτό το στρατηγικής σημασίας έργο.
Short teaser
Κριτική ΔΗΚΟ για τους χειρισμούς της Λευκωσίας στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Σύντομα η νέα μελέτη βιωσιμότητας.
Άλλοι φοβούνται και άλλοι ελπίζουν ότι η Γερμανία θα ζήσει Λευκά Χριστούγεννα. Πάντως το κρύο θα είναι τσουχτερό, με τις θερμοκρασίες να φθάνουν τους -10 βαθμούς.
Θα έρθουν τελικά τα περίφημα Λευκά Χριστούγεννα, που πολλοί προσδοκούν, αλλά όλο και πιο σπάνια βιώνουν τα τελευταία χρόνια στη Γερμανία; Υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες, τουλάχιστον στις νότιες και ανατολικές περιοχές της χώρας. Ήδη από τα μέσα Δεκεμβρίου είχαν αρχίσει οι προβλέψεις για τεράστια «βουτιά» στις θερμοκρασίες και πολικό ψύχος κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων ή αμέσως μετά.
Οι τελευταίες προγνώσεις λένε ότι υπάρχει πιθανότητα για έντονες χιονοπτώσεις στις νότιες περιοχές της Γερμανίας και ιδιαίτερα στα ομόσπονδα κρατίδια της Βαυαρίας και της Βάδης-Βυρτεμβέργης, αν και δεν θα έχουν μεγάλη διάρκεια. Δεν αποκλείεται κάτι παρόμοιο και στις ανατολικές περιοχές της χώρας. Σε κάθε περίπτωση το κρύο θα είναι πράγματι τσουχτερό, καθώς αναμένονται στη Γερμανία ψυχρές αέριες μάζες από την Ανατολική Ευρώπη.
Σε χαμηλά 15ετίας οι θερμοκρασίες
Έτσι, τις νυχτερινές και τις πρώτες πρωϊνές ώρες οι θερμοκρασίες θα υποχωρούν μέχρι τους -8 βαθμούς Κελσίου, ενώ η υποκειμενική αίσθηση της θερμοκρασίας μπορεί να φθάσει ακόμα και τους -20 βαθμούς. Σύμφωνα με την επίσημη πρόγνωση της Γερμανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (DWD), υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να ζήσουμε τα πιο «παγωμένα» Χριστούγεννα των τελευταίων 15 ετών στη Γερμανία. «Καλύτερα να κουκουλωθείτε πολύ καλά, αν βγείτε από το σπίτι» λέει ο μετεωρολόγος Σεμπάστιαν Σάπερτ στο Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa).
Πιο σπάνιο το χιόνι τα Χριστούγεννα
Γενικά πάντως, οι πιθανότητες για Λευκά Χριστούγεννα μειώνονται τις τελευταίες δεκαετίες, όπως επισημαίνει ο Μπόντο Άρενς, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης. Ως παράδειγμα αναφέρει την πόλη του Μονάχου, η οποία στο χρονικό διάστημα 1961-1990 έβλεπε χιόνι τις ημέρες των εορτών κάθε τρία χρόνια (κατά μέσο όρο), ενώ στην περίοδο 1990-2020 τα Λευκά Χριστούγεννα έρχονταν κάθε εννέα χρόνια. Ιδιαίτερα έντονες ήταν οι χιονοπτώσεις στη βαυαρική πρωτεύουσα τον Δεκέμβριο του 2023.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στο Φράιμπουργκ, στην περιοχή του Μέλανα Δρυμού, όπου τα τελευταία 30 χρόνια η πιθανότητα χιονόπτωσης τα Χριστούγεννα έχει μειωθεί από το 17% στο 5%. Και όχι μόνο πέφτει λιγότερο χιόνι, αλλά και το λίγο χιόνι που πέφτει διατηρείται λιγότερο από ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν.
Πηγές: dpa, ARD
Short teaser
Λευκά ή απλώς «παγωμένα» τα φετινά Χριστούγεννα στη Γερμανία; Πάντως οι θερμοκρασίες θα πέσουν υπό το μηδέν.
Ο αριθμός των πτωχεύσεων σε επιχειρήσεις στη Γερμανία κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2025 είναι ο υψηλότερος που έχει καταγραφεί τα τελευταία έντεκα χρόνια. Ποιες επιχειρήσεις πλήττονται περισσότερο;
Ο αριθμός των επιχειρήσεων που έχουν πτωχεύσει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είναι τόσο υψηλός κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2025 όσο δεν υπήρξε τα τελευταία έντεκα χρόνια. Ποιες επιχειρήσεις πλήττονται όμως περισσότερο; Ποιο το ενδεχόμενο η κατάσταση να ηρεμήσει σύντομα;
«Η θύελλα των πτωχεύσεων συνεχίζεται». Έτσι επικαλέστηκε το πρακτορείο ειδήσεων Reuters τον επικεφαλής αναλυτή του Γερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (DIHK), Φόλκερ Τράιερ, την περασμένη Παρασκευή: «Ιδιαίτερα οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα».
Μια δημοσκόπηση του DIHK έδειξε ότι σχεδόν κάθε τρίτη επιχείρηση με λιγότερους από 20 εργαζομένους φοβάται επιδείνωση της οικονομικής της κατάστασης. Αυτές οι επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν περίπου το 85% όλων των επιχειρήσεων στη Γερμανία.
Την ίδια ημέρα (12/12/2025), η Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία ανακοίνωσε ότι μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου τα γερμανικά δικαστήρια ανέφεραν 18.125 αιτήσεις πτώχευσης επιχειρήσεων – σχεδόν 12% περισσότερες από την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Έτσι, ο αριθμός των πτωχεύσεων στη Γερμανία το 2025 είναι ο υψηλότερος των τελευταίων έντεκα ετών.
Όσο μικρότερη η επιχείρηση τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος
Το γεγονός ότι οι μικρές επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες, το επιβεβαιώνει και ο καθηγητής Στέφεν Μίλερ. Οι πτωχεύσεις συμβαίνουν «σε μεγάλο βαθμό στον τομέα των μικρών επιχειρήσεων», τόνισε ο επικεφαλής της έρευνας πτώχευσης στο Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών Leibniz Halle (IWH) στην DW. Στην περίπτωση του αριθμού των εργαζομένων, «ο μέσος όρος είναι 10 άτομα, αλλά οι περισσότερες είναι μικρότερες».
Ακόμα και αν δεν αποτελούν αντικείμενο αυτής της ανάλυσης, η τρέχουσα «καταιγίδα» πτωχεύσεων φαίνεται και στον τομέα των προσωπικών οικονομικών: Στη Γερμανία, ο αριθμός των προσωπικών πτωχεύσεων αυξήθηκε επίσης το περασμένο έτος. Στους πρώτους τρεις μήνες του τρέχοντος έτους, καταγράφηκαν 57.824 πτωχεύσεις καταναλωτών, αύξηση άνω του 8% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Επιπτώσεις στην αγορά εργασίας
Παρόλο που η κατάρα της πτώχευσης πλήττει κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις με λίγους εργαζόμενους, η αύξηση των πτωχεύσεων σε ατομικές και κεφαλαιουχικές εταιρείες έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του αριθμού των θέσεων εργασίας που χάνονται ή βρίσκονται σε σοβαρό κίνδυνο. Αυτό υπολογίστηκε από το IWH. Το Ινστιτούτο εκτιμά ότι το 2025 θα χαθούν περίπου 170.000 θέσεις εργασίας. Πριν από την πανδημία COVID-19, ο αριθμός αυτός ήταν κάτω από 100.000.
Ο Κλάους Χάινερ Ρελ, οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Γερμανικής Οικονομίας (IW) στην Κολωνία, προειδοποιεί ωστόσο να μην υπερεκτιμήσουμε τις επιπτώσεις στην αγορά εργασίας. Όπως λέει στην DW, «οι πτωχεύσεις συμβάλλουν σε μια ελαφρά αύξηση της ανεργίας, αλλά η εξέλιξη δεν είναι δραματική».
Ο Στέφεν Μίλερ το βλέπει διαφορετικά: Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, το 2025 «περίπου 200.000 θέσεις εργασίας θα επηρεαστούν – και αυτό το νούμερο είναι αρκετά υψηλό. Πριν από την πανδημία ήταν περίπου το μισό». Ένα μέρος των επηρεαζόμενων θέσεων εργασίας «θα κλείσει πράγματι, επειδή οι πτωχεύσεις οδηγούν σε λουκέτα».
Υπογραμμίζει όμως επίσης ότι πολλές θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν αλλού. Οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας είναι «γενικά διαχειρίσιμες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε μια σταθεροποίηση της αγοράς συχνά υπάρχουν και μετακινήσεις από αδύναμες σε καλές επιχειρήσεις».
Αναμενόμενη εξέλιξη;
Για τον Στέφεν Μίλερ, τα τρέχοντα στοιχεία δεν είναι εντελώς αναπάντεχα: «Συνολικά, ήταν αναμενόμενη η αύξηση των πτωχεύσεων. Ωστόσο, αυτό που προκαλεί έκπληξη είναι το μέγεθος της αύξησης».
Ο Κλάους Χάινερ Ρελ δεν εξεπλάγη, όπως λέει στην DW: «Κατά βάση, η εξέλιξη ήταν αναμενόμενη. Δεδομένης της επίμονης αδυναμίας της οικονομίας, ο αριθμός των πτωχεύσεων θα μπορούσε να είναι ακόμα υψηλότερος».
Οι λόγοι για τις πολλές πτωχεύσεις, σύμφωνα με τον Ρελ, δεν προέρχονται μόνο από την πλευρά των επιχειρηματιών: «Ο κύριος λόγος φαίνεται να είναι η αδύναμη οικονομία των τελευταίων σχεδόν τριών ετών, με μια οικονομία που παραμένει στάσιμη ή έχει αρχίσει να υποχωρεί». Οι τιμές ενέργειας, ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα συμβάλλουν επίσης στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Όμως: «Το πόσο η πολιτική και οι καθυστερημένες μεταρρυθμίσεις, καθώς και ορισμένες επιχειρήσεις με καθυστερημένες προσαρμογές, έχουν συμβάλει στα προβλήματα είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί», λέει ο Ρελ.
Ο Στέφεν Μίλερ επίσης δεν θέλει να επιρρίψει όλη την ευθύνη για την κρίση στην πλευρά των επιχειρήσεων: «Οι λόγοι για την πτώχευση είναι πάντα πολύ ατομικοί». Συχνά προκύπτουν δυσκολίες από ατομικά λάθη, όπως λανθασμένη επιλογή προϊόντων, συγκρούσεις μεταξύ διεύθυνσης και προσωπικού, ή διαφορές με σημαντικούς μετόχους ή άλλους ενδιαφερόμενους.
«Όταν, λοιπόν», όπως λέει ο Μίλερ, «προστίθενται υψηλότερα κόστη, δομικές αλλαγές, γεωπολιτικές αβεβαιότητες και δασμοί, οι ατομικές αδυναμίες και τα λάθη οδηγούν γρηγορότερα σε πτώχευση». Το συμπέρασμά του: «Δεν θα έπρεπε να είναι συχνό φαινόμενο να βγαίνουν από την αγορά υγιείς και καλά οργανωμένες επιχειρήσεις, οι οποίες ανήκουν στις καλύτερες στον τομέα τους, μόνο λόγω χειρότερων συνθηκών».
Μια αχνή αχτίδα φωτός
Η Ένωση των Διαχειριστών Πτωχεύσεων και Διαχειριστών της Γερμανίας (VID) βλέπει την κατάσταση με σχετική ηρεμία.
Ο επικεφαλής του VID, Κρίστοφ Νίρινγκ, δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων dpa: «Μετά τα φαινόμενα επαναφοράς από την πανδημία και την αύξηση των πτωχεύσεων, η κατάσταση επανέρχεται σε φυσιολογικά επίπεδα». Ωστόσο, αυτό «δεν αποτελεί στροφή της τάσης, αλλά μάλλον φως στο τέλος του τούνελ».
Ομοίως, ο Στέφεν Μίλερ εκτιμά: «Το 2026 θα βρισκόμαστε περίπου στο ίδιο υψηλό επίπεδο με το 2025». Αυτό όμως είναι «μόνο μερικώς καλό νέο, καθώς έχουμε φτάσει σιγά σιγά στο κόκκινο». Δεν πρέπει να έρθει κάτι χειρότερο. Γιατί η ματιά στις σημαντικές κατηγορίες προσωπικών και κεφαλαιουχικών εταιρειών δείχνει: «Περίπου στις ίδιες ποσότητες βρισκόμασταν πριν 20 χρόνια».
Ένα φως ελπίδας βλέπει ο οικονομολόγος του IW, Κλάους Χάινερ Ρελ: «Εάν την επόμενη χρονιά η οικονομία αναπτυχθεί περίπου κατά 1%, όπως αναμένουν διάφορα ινστιτούτα, τότε το φαινόμενο των πτωχεύσεων θα μπορούσε να χαλαρώσει». Ωστόσο, αυτό δεν είναι αυτονόητο: «Δομικά προβλήματα, όπως οι δασμοί των ΗΠΑ, ο ανταγωνισμός από την Κίνα και το κόστος ενέργειας παραμένουν».
Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη
Short teaser
Ο αριθμός των επιχειρηματικών πτωχεύσεων είναι ανησυχητικά υψηλός. Υπάρχει όμως λόγος για ελπίδα;
A. Κρητικός: Φοβάμαι ότι αυτή η ανάπτυξη δεν φέρνει ευημερία
Short title
A. Κρητικός: Φοβάμαι ότι αυτή η ανάπτυξη δεν φέρνει ευημερία
Teaser
Ο καταξιωμένος Ελληνογερμανός οικονομολόγος Αλέξανδρος Κρητικός μιλά στην DW για τις αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας, και το μέλλον των start-ups σε Ελλάδα και Γερμανία. Συνέντευξη DW.
Συνέντευξη, Ευθύμης Αγγελούδης
«Φοβάμαι ότι αυτή η ανάπτυξη δεν φέρνει ευημερία». Με αυτή τη φράση συνοψίζει ο Αλέξανδρος Κρητικός, σε συνέντευξή του στην DW, την κεντρική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας. Αν και η Ελλάδα αναπτύσσεται αυτή την περίοδο πιο γρήγορα από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι αριθμοί, όπως επισημαίνει ο καταξιωμένος Γερμανός οικονομολόγος ελληνικής καταγωγής, κρύβουν βαθιά διαρθρωτικά προβλήματα. Η ανάκαμψη βασίζεται σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας: «τουρισμό και ακίνητα», όπου «οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί και η παραγωγικότητα χαμηλή».
Η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται συγκριτικά «στη χαμηλότερη θέση στην παραγωγικότητα» στην ΕΕ. Παρά την ανάπτυξη, «η Ελλάδα δεν έχει ακόμη επανέλθει στο επίπεδο ευημερίας του 2008». Ο Διευθυντής Ερευνών του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW) υπογραμμίζει ότι αυτή η εικόνα δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως πραγματικός εκσυγχρονισμός.
Τι λείπει πραγματικά από την ελληνική οικονομία
Ο Κρητικός αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, όπως το 13ωρο και την εργασία 6 ημερών υπό προϋποθέσεις. Μπορεί αυτά τα μέτρα να επιτρέπουν σε ορισμένους εργαζόμενους να αυξήσουν το εισόδημά τους, «αλλά αυτό συνιστά ουσιαστικά μια πρόχειρη αντιμετώπιση, χωρίς να αγγίζει τη ρίζα του προβλήματος». Η παραγωγικότητα της χώρας δεν ενισχύεται. Μακροπρόθεσμα, δεν οδηγούν σε μια πιο δυναμική δομή οικονομίας. Αντίθετα, παγιώνουν τη θέση των τομέων που συνδέονται με χαμηλούς μισθούς και περιορισμένη προστιθέμενη αξία.
Η ευημερία δεν προκύπτει από περισσότερες ώρες εργασίας. Για τον Διευθυντή Ερευνών του DIW είναι σαφές ότι η Ελλάδα χρειάζεται διεύρυνση της παραγωγικής της βάσης. Ο τουρισμός είναι σημαντικός και θα παραμείνει, αλλά αν συνεχίσει να είναι ο κυρίαρχος πυλώνας, θα περιορίζει τις μακροχρόνιες δυνατότητες ευημερίας.
Όπως λέει χαρακτηριστικά: «Θα ήταν σημαντικό η Ελλάδα να διευρύνει την παραγωγή της επιτέλους προς προϊόντα υψηλότερης ποιότητας, να γίνει πιο εξωστρεφής και να αφήσει τον τουρισμό ως έναν πυλώνα, όχι όμως ως τον κεντρικό, όπως είναι σήμερα».
Το συμπέρασμα για εκείνον είναι ξεκάθαρο: χωρίς νέους, ανθεκτικούς κλάδους, η Ελλάδα θα παραμείνει στάσιμη. Μόνο με νέες βιομηχανίες, τεχνολογικά clusters και περισσότερη εξαγωγική δυναμική μπορεί να εξασφαλίσει σταθερή ευημερία.
Eλλάδα: Χάνονται ιδέες και μετά ερχεται η μετανάστευση
Στον τομέα της καινοτομίας τα διαρθρωτικά προβλήματα της Ελλάδας είναι ακόμα πιο εμφανή. Ο Κρητικός περιγράφει ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον για νέους επιχειρηματίες, που τους ωθεί συστηματικά στο εξωτερικό: «Στην Ελλάδα είτε σου κλέβουν την ιδέα είτε η γραφειοκρατία είναι δυσβάσταχτη είτε η φορολογία τόσο υψηλή, που αν έχεις μια καλή ιδέα απλώς φεύγεις: στην Ελβετία, στις ΗΠΑ ή και στη Γερμανία – στο Μόναχο, όπου ήδη υπάρχουν αρκετά ελληνικά start-ups».
Η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με την έλλειψη ολοκληρωμένων ερευνητικών και τεχνολογικών οικοσυστημάτων. Ο Κρητικός αναφέρει συγκεκριμένα: «Στην Ελλάδα υπάρχουν ορισμένα ερευνητικά ινστιτούτα, όπως το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών "Δημόκριτος". Αλλά λείπει το περιβάλλον γύρω τους. Λείπουν τα επιπλέον ινστιτούτα που θα υποστήριζαν τη μετάβαση της έρευνας σε εμπορεύσιμα προϊόντα. Και λείπουν οι επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να εγκατασταθούν δίπλα τους. Κι αυτό θα ήταν ο κεντρικός δρόμος προς την πρόοδο».
Η απουσία ισχυρών ερευνητικών και τεχνολογικών clusters δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την παραμονή και ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων. «Δυστυχώς, μένει κανείς πολύ σπάνια στην Ελλάδα με εξαιρετικές ιδέες, εξαιτίας της κακής ρύθμισης και της ελάχιστης υποστήριξης στην εφαρμογή».
Γερμανία: Μια οικονομία με αδύναμες υποδομές
Ο Αλέξανδρος Κρητικός παρακολουθεί εδώ και χρόνια τις αλλαγές στις οικονομικές συνθήκες της Ευρώπης και από τις τωρινές συνθήκες ένα γίνεται σαφές: ότι η ανάκαμψη της Ελλάδας είναι πιο εύθραυστη από όσο δείχνουν οι αριθμοί – και οι γερμανικές υποδομές πιο αδύναμες από όσο πιστεύουν πολλοί. Και οι δύο χώρες παλεύουν με διαρθρωτικά, όχι απλώς οικονομικά, προβλήματα.
«Υπερρύθμιση, κακή γραφειοκρατία, πραγματικά προβληματικές υποδομές και έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού». Ο Κρητικός περιγράφει μια ανησυχητική εικόνα για τη Γερμανία: «Πιστεύω ότι αντιμετωπίζουμε ήδη μια διαρθρωτική αδυναμία». Η αυτοκινητοβιομηχανία έκανε λάθη στη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, αλλά «αυτό δεν είναι το ουσιαστικό πρόβλημα».
Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς προσπαθεί να αντιδράσει, αλλά, σύμφωνα με τον Διευθυντή Ερευνών του DIW, «τα αποτελέσματα είναι μέχρι στιγμής περιορισμένα». Όπως λέει: «Όλα βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Κι αυτό που πραγματικά λείπει είναι μια συνολική στρατηγική». Αντί για καθαρές αποφάσεις, βλέπει «να προσπαθούν να μπαλώσουν τα συμπτώματα», αναβολές και αργή υλοποίηση ακόμα και μεγάλων έργων υποδομής.
Ακόμα και η, από γερμανικής πλευράς, πολιτικά επιτυχημένη κατάργηση της απόφασης για σταδιακό τέλος των κινητήρων εσωτερικής καύσης τον βρίσκει επιφυλακτικό: «Σίγουρα εξασφαλίζει στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία λίγο περισσότερο χρόνο. Δεν ξέρω όμως αν αυτό συνδέεται πραγματικά με περισσότερη ασφάλεια επενδύσεων. Μάλλον όχι».
Start-ups: δυναμική αρχή, αδυναμία στο scale-up
Για το γερμανικό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων ο Κρητικός παρουσιάζει μια ανάμεικτη εικόνα. Το ξεκίνημα είναι εξαιρετικό: έρευνα, ανάπτυξη, πατέντες. Αλλά μετά; «Βλέπουμε ότι στη Γερμανία, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, υπάρχουν λιγότερες ιδρύσεις». Ιδιαίτερα προβληματική είναι η φάση της ανάπτυξης των νεοφυών επιχειρήσεων: «Στις ΗΠΑ, από τον ίδιο αριθμό πατεντών παράγονται περίπου έξι φορές περισσότερα scale-ups σε σχέση με τη Γερμανία».
Αυτό δεν οφείλεται σε ιδιαίτερα συντηρητικούς επενδυτές, αλλά στο πλαίσιο κανόνων: στη φορολογία συμμετοχών, στις μετοχικές επιλογές εργαζομένων και στη νομοθεσία για venture capital. «Και αυτό είναι ένα ζήτημα γνωστό εδώ και 10–20 χρόνια». Βελτιώσεις όμως δεν έχουν υπάρξει ουσιαστικές.
Μια πιθανή λύση θα μπορούσε να είναι το προτεινόμενο «28ο καθεστώς», ένα προαιρετικό ενιαίο ευρωπαϊκό φορολογικό και εταιρικό πλαίσιο για start-ups. Ο Κρητικός βλέπει ξεκάθαρα πλεονεκτήματα: «Αυτό είναι πάντα ευπρόσδεκτο». Θα βοηθούσε ιδιαίτερα μικρές χώρες, όπως η Ελλάδα, επειδή μετριάζει τα τοπικά διαρθρωτικά μειονεκτήματα. Το κλειδί όμως είναι η εφαρμογή: «Θα καταφέρουμε να κάνουμε πραγματικά το ευρωπαϊκό οικοσύστημα τόσο ελκυστικό όσο το αμερικανικό; Αυτό πρέπει να είναι ο στόχος».
ΤΝ: η μεγάλη οικονομική πρόκληση
Στο θέμα της Τεχνητής Νοημοσύνης ο Κρητικός εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος. Μπορεί να υπάρχει «μια φούσκα αυτή τη στιγμή», αλλά αυτό δεν αποκλείει μια μακροπρόθεσμη άνθηση. Η ΤΝ θα αναδιαμορφώσει θεμελιωδώς «όλες τις διαδικασίες που μπορούν να υποστηριχθούν». Οι επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη στη μέση μιας μεγάλης μετάβασης. Οι παραγωγικές διαδικασίες αλλάζουν ριζικά, επαναλαμβανόμενες εργασίες αναδιοργανώνονται.
Για τις νεοφυείς επιχειρήσεις αλλά και για την ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά, οι δυνατότητες είναι τεράστιες: «Βρισκόμαστε πραγματικά ακόμη στην αρχή».
Short teaser
Ο καταξιωμένος Ελληνογερμανός οικονομολόγος μιλά στην DW για τις αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.
Τουρισμός: Περισσότερο early booking από Γερμανούς
Short title
Τουρισμός: Περισσότερο early booking από Γερμανούς
Teaser
Εκατομμύρια Γερμανοί έχουν κάνει από τώρα την κράτησή τους για τις καλοκαιρινές διακοπές του 2026, αναζητώντας τις πιο προσιτές τιμές. Υποχωρεί αισθητά το last minute.
Τα ταξίδια και οι διακοπές παραμένουν η πιο αγαπημένη ενασχόληση των Γερμανών, για την οποία δεν θα διστάσουν να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη. Με μία προϋπόθεση όμως: Ότι προηγουμένως θα κάνουν εμπεριστατωμένη έρευνα αγοράς, ώστε να εντοπίσουν τις καλύτερες προσφορές value for money.
Τα τελευταία χρόνια περισσότεροι από 55 εκατομμύρια Γερμανοί κάνουν διακοπές μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Το 2025 η μέση δαπάνη στη Γερμανία για τις καλοκαιρινές διακοπές έφτασε τα 1.500 ευρώ, ένα ποσό-ρεκόρ. Για το 2026 δεν αποκλείεται να δούμε νέα ρεκόρ, τουλάχιστον όσον αφορά τον αριθμό των παραθεριστών.
Όπως λέει στο γερμανικό δίκτυο WDR o Μπόρις Ραούλ, εκπρόσωπος της Dertour, ήδη τον Δεκέμβριο του 2025 οι κρατήσεις για το επόμενο καλοκαίρι όχι απλώς είναι περισσότερες, αλλά καταγράφουν μία πολύ σημαντική αύξηση κατά 18%.
Συμφέρει το «early booking»;
Το αποκαλούμενο early booking, δηλαδή η κράτηση που γίνεται όσο το δυνατόν πιο νωρίς και ασφαλώς πολύ πριν από το καλοκαίρι, προσφέρει κατά κανόνα καλύτερες τιμές. Για πόσο διάστημα ακριβώς; Δεν προβλέπεται μία νομικά δεσμευτική προθεσμία. Σύμφωνα πάντως με το δίκτυο WDR, οι εκπτώσεις για early booking το καλοκαίρι του 2026 μπορεί να φτάσουν το 50% και ισχύουν ακόμη και μέχρι τον Φεβρουάριο, ανάλογα με τον κάθε τουρ οπερέιτορ.
Όπως επισημαίνει η Κέρστιν Χάιμ, εκπρόσωπος του Γερμανικού Συνδέσμου Ταξιδιωτικών Γραφείων (DRV), τον τζίρο του κλάδου ανεβάζουν κυρίως οι κρουαζιέρες (στη Μεσόγειο, αλλά και στη Βόρεια Ευρώπη), καθώς και τα μακρινά, εξωτικά ταξίδια. Αυτή η τάση αναμένεται να διατηρηθεί και το 2026.
Αλλά εδώ ακριβώς είναι που πληθαίνουν και τα early bookings. Διότι, υπό κανονικές συνθήκες, μία κρουαζιέρα στην Καραϊβική για 4 άτομα στοιχίζει πάνω από 15.000 ευρώ, αν συνυπολογίσουμε και τις πτήσεις προς το λιμάνι-αφετηρία.
Γιατί όχι «last minute»;
Φυσικά δεν υπάρχει ρητή εγγύηση ότι το τουριστικό πακέτο που κλείνεις τον Φεβρουάριο σε χαμηλή τιμή δεν θα προσφερθεί αργότερα σε ακόμη χαμηλότερη τιμή, για παράδειγμα ως «last minute» πακέτο- ως μία κράτηση της τελευταίας στιγμής.
Γενικά όμως, σημειώνουν οι ειδικοί, η τακτική του last minute υποχωρεί. Ανήκουν στο παρελθόν οι εποχές που πολλοί Γερμανοί πήγαιναν με τις αποσκευές τους στο αεροδρόμιο χωρίς να έχουν επιλέξει προορισμό, συνέκριναν τιμές επί τόπου και αυθόρμητα διάλεγαν ό,τι τους φαινόταν πιο ελκυστικό. Αυτό οφείλεται στο ότι σήμερα εφαρμόζονται πιο «δυναμικά» και ευέλικτα μοντέλα τιμολόγησης, ώστε να αποφεύγεται η υπερ-προσφορά κλινών ή αεροπορικών θέσεων.
Επιπλέον, στη Γερμανία οι αναχωρήσεις είναι ιδιαίτερα ακριβές, λόγω της υψηλής φορολόγησης. Όπως εξηγεί στην ARD ο εκπρόσωπος της Condor, Ντάνιελ ντε Καρβάλιο, «μία αναχώρηση από τη Φρανκφούρτη μας στοιχίζει σχεδόν 5.000 ευρώ» ενώ το αντίστοιχο κόστος στην Αυστρία είναι, κατά μέσο όρο, 3.785 ευρώ και στην Κωνσταντινούπολη μόλις 522 ευρώ.
Πηγές: ARD, WDR, dpa
Short teaser
Όλο και περισσότεροι Γερμανοί κλείνουν από νωρίς τις επόμενες θερινές διακοπές τους. Λιγότερες οι last minute προσφορές.
Η νέα αναβολή για εμπορική συμφωνία ανάμεσα στην ΕΕ και 4 χώρες της Λατινικής Αμερικής αναδεικνύει τη δύναμη του αγροτικού λόμπι, αλλά και τον ρόλο της Ιταλίας. Ανάλυση DW.
Αποτελεί κορυφαίο στοίχημα για την περαιτέρω ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Θεσπίζει τη μεγαλύτερη ζώνη εμπορικών ανταλλαγών σε όλον τον κόσμο. Διασφαλίζει πάνω από 750.000 θέσεις εργασίας στην Ευρώπη. Όλα αυτά και πολλά άλλα ακούγονται ως επιχειρήματα υπέρ μίας εμπορικής συμφωνίας ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ζώνη Mercosur της Λατινικής Αμερικής, εδώ και 25 ολόκληρα χρόνια. Και όμως, η υπογραφή της συμφωνίας συνεχώς αναβάλλεται.
Αυτό συνέβη για μία ακόμη φορά τα ξημερώματα της Παρασκευής, με τους ιθύνοντες της ΕΕ να ακυρώνουν στο «παρά πέντε» το ταξίδι τους στη Βραζιλία, όπου το Σάββατο επρόκειτο να υπογραφεί η εμπορική συμφωνία με τις χώρες Mercosur. Kαι αυτό γιατί η Ιταλία ζήτησε από τις Βρυξέλλες «περισσότερο χρόνο» ως τον Ιανουάριο του 2026, αν και κατά τα λοιπά (λέει ότι) στηρίζει τη συμφωνία.
Διαχρονικά τα προβλήματα
Αυθόρμητα αναρωτιέται κανείς τι είναι αυτό που η Ιταλία δεν διευθέτησε τα τελευταία 25 χρόνια και τώρα επείγεται να τακτοποιήσει μέχρι τον Ιανουάριο. Αλλά όπως λέει η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «χρόνια περιμέναμε να υπογράψουμε, ας περιμένουμε και μέχρι τον Ιανουάριο». Άλλωστε το πολιτικό savoir vivre στις Βρυξέλλες ορίζει ότι αν ένας ηγέτης ζητήσει ένα χρονικό περιθώριο για να χειριστεί μία έκτακτη περίσταση (έναν ανασχηματισμό, μία διαπραγμάτευση, ένα εσωκομματικό εμπόδιο) το αίτημα ικανοποιείται χωρίς πολλές ερωτήσεις. Γνωρίζουν καλά οι ομόλογοί του ότι μπορούν να βρεθούν και εκείνοι στην ίδια θέση, ανά πάσα στιγμή.
Αυτό που σίγουρα δεν πρόκειται να αλλάξει μέχρι τον Ιανουάριο είναι η αγανάκτηση των Ευρωπαίων αγροτών για το μειωμένο εισόδημά τους και η εντεινόμενη ανησυχία τους για αθέμιτο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες, που έχουν μάλιστα πιο ευνοϊκές προϋποθέσεις για οικονομίες κλίμακας λόγω μαζικής παραγωγής (Βραζιλία, Ινδία, Νότια Αφρική κλπ).
Στα ευρωπαϊκά σούπερ-μάρκετ ήδη κυκλοφορούν αγροτικά προϊόντα εξαιρετικής ποιότητας από τη Λατινική Αμερική: καφές από τη Βραζιλία, αβοκάντο από το Περού, κρασιά από την Αργεντινή. Είναι εύλογο ωστόσο το ερώτημα, εάν οι παραγωγοί αυτών των προϊόντων υπόκεινται στις ίδιες δαπανηρές προδιαγραφές για την προστασία του καταναλωτή ή του περιβάλλοντος, όπως οι Ευρωπαίοι ανταγωνιστές τους.
Η Βραζιλία ως ανταγωνιστής;
Επιπλέον, το κόστος παραγωγής στο χωράφι για τον Ευρωπαίο αγρότη (καύσιμα, λιπάσματα, φυτοφάρμακα, ζωοτροφές κ.ά.) αυξάνεται συνεχώς εξαιτίας πληθωρισμού, ενώ την ίδια στιγμή υποχωρούν οι τιμές για το προϊόν του, οπότε μειώνεται το περιθώριο κέρδους.
Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι καλλιεργητές ζαχαρότευτλων εκπέμπουν σήμα κινδύνου, καθώς από τις αρχές του έτους η τιμή του προϊόντος στις διεθνείς αγορές έχει υποχωρήσει κατά 50%. Οι συνδικαλιστές του κλάδου θεωρούν ότι αν η ΕΕ ανοίξει την αγορά του ζαχαρότευτλου στις χώρες Mercosur, πολύ γρήγορα θα εξαλείψει τη δική της (και τη δική τους) παραγωγή.
Ασφαλώς τα γνωρίζουν αυτά οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις και οι ιθύνοντες των Βρυξελλών. Φαίνεται όμως ότι λειτουργούν με τη λογική των αριθμών: Σήμερα οι αγρότες αποτελούν μόλις το 3,8% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού στην ΕΕ, ενώ οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία το 24%. Κατά συνέπεια οι οδυνηρές επιπτώσεις για την αγροτική παραγωγή μάλλον θεωρούνται αμελητέες μπροστά στις ευεργετικές συνέπειες για τη βιομηχανία.
Ο ρόλος της Ιταλίας
Αλλά και αυτό δεν είναι απόλυτο. Η Ισπανία, για παράδειγμα, παραδοσιακή αγροτική αλλά ταυτόχρονα και ανερχόμενη βιομηχανική δύναμη, είναι από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της συμφωνίας με τη Ζώνη Mercosur, στο πλευρό της Γερμανίας. Στον αντίποδα βρίσκεται η Γαλλία. Η οποία όμως από μόνη της δεν θα μπορούσε να μπλοκάρει ή έστω να αναβάλει την υπογραφή της συμφωνίας, αν δεν εμφανιζόταν στο προσκήνιο και η Ιταλία.
Ως ιδρυτικό μέλος της ΕΕ και μάλιστα καθαρός συνεισφορέας στα ευρωπαϊκά ταμεία- σε αντίθεση με τις υπόλοιπες χώρες του Νότου- η Ιταλία διεκδικούσε ούτως ή άλλως έναν πιο ενεργό ρόλο στην ΕΕ των «27» μετά την αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας. Οι σημερινοί συσχετισμοί δυνάμεων σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο στην Ευρώπη επιτρέπουν στην Τζόρτζια Μελόνι να επωμίζεται ρόλο ρυθμιστή σε κρίσιμες αποφάσεις, ακόμη και αλλάζοντας στρατόπεδα κατά το δοκούν, εάν χρειαστεί.
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένoνται οι επιλογές της Μελόνι στα επόμενα χρόνια, καθώς στο τελευταίο έγγραφο για την Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ η Ιταλία αναφέρεται ευθέως ως μία από τις τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες, τις οποίες η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιλέξει για να τις απομακρύνει από την ΕΕ. Οι άλλες τρεις χώρες είναι η Αυστρία, η Ουγγαρία και η Πολωνία, σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα του αμερικανικού πόρταλ defenseone.com.
Short teaser
Για το 2026 αναβάλλεται η υπογραφή της επίμαχης εμπορικής συμφωνίας ανάμεσα στην ΕΕ και τις χώρες Mercosur. Ανάλυση DW.
Τα «στοιχειωμένα» ερείπια του πρώην προσφυγικού κέντρου της Μόριας είναι μια υπενθύμιση ανθρώπινων ιστοριών που σημάδεψαν την Ευρώπη. Στο ίδιο σημείο θα χτιστεί μουσικό σχολείο. Ρεπορτάζ DW από τη Λέσβο, Σοφία Κλεφτάκη.
Συρματόπλεγμα εξακολουθεί να περιβάλλει τον χώρο της πρώην προσφυγικής δομής στη Μόρια της Λέσβου. Σιωπή παντού. Στους εξωτερικούς τοίχους διακρίνονται ακόμη ξεθωριασμένα γκράφιτι στα αγγλικά: «Graveyard», «#MeMoria», «Welcome to Europe». Δύο αστέρια είναι ζωγραφισμένα δίπλα στις λέξεις, λυπημένα.
Στην παλιά είσοδο βρίσκεται ένα μηχάνημα που έχει αρχίσει να καθαρίζει τον χώρο. Μπάζα και στάχτες καλύπτουν το έδαφος. Ανάμεσα στα απομεινάρια βλέπει κανείς καμένα παπούτσια, πινακίδες με μέτρα πρόληψης κατά του κορωνοϊού γραμμένες στα αραβικά, καμένα ιατρικά υλικά. Ένα κομμάτι υφάσματος με φιγούρες κινουμένων σχεδίων. Ένα δέντρο ξεχωρίζει. Είναι πράσινο και άθικτο, υψώνεται μέσα από την καταστροφή γύρω του.
Είναι αρχές Δεκεμβρίου 2025 όταν η DW επισκέπτεται τη Λέσβο, λίγες ημέρες μετά το πέρασμα της καταιγίδας Adel από το νησί και τη δεύτερη ημέρα της δίκης της Σάρα Μαρντίνι. Έλληνες και ξένοι συνεργάτες ΜΚΟ καλούνται να λογοδοτήσουν σε δικαστήριο της Λέσβου για τη διάσωση μεταναστών. Όλα αυτά υπογραμμίζουν πόσο στενά συνδεδεμένο παραμένει το παρελθόν της Μόριας με το παρόν του νησιού. Η Μόρια κατασκευάστηκε το 2013 και, πριν καταστραφεί από πυρκαγιά τον Σεπτέμβριο του 2020, ήταν η μεγαλύτερη προσφυγική δομή της Ευρώπης. Είχε σχεδιαστεί για λιγότερους από 3.000 ανθρώπους, όμως κατέληξε να «φιλοξενεί» πάνω από 12.000 σε σκηνές και πρόχειρα καταλύματα.
Από το 2015 και έπειτα απασχόλησε τον διεθνή Τύπο εξαιτίας των συνθηκών διαβίωσης και πολλών καταγγελιών από πρόσφυγες και ΜΚΟ. Οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης απασχόλησαν και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, που διαμόρφωσε σχετική νομολογία. Η φωτιά ξέσπασε εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων κατά τη διάρκεια του lockdown εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, αναγκάζοντας χιλιάδες ανθρώπους να φύγουν, αφήνοντας τον χώρο ερείπιο. Ο παλιός καταυλισμός βρίσκεται περίπου εννέα χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη.
Στους χάρτες της Google, η Μόρια αναφέρεται ως «ερείπια και απομεινάρια του καμένου καταυλισμού Μόρια». Είναι σημειωμένη ως μόνιμα κλειστή και χαρακτηρισμένη ως ιστορικός χώρος. Υπάρχει μόνο μία κριτική: πέντε αστέρια, από έναν τοπικό οδηγό.
Ένα μουσικό σχολείο σε καμένη γη
Η καμένη γη της Μόριας, άλλοτε συνώνυμη της απόγνωσης, θα αλλάξει σύντομα χρήση. Υπάρχουν σχέδια για την ανέγερση μουσικού σχολείου πάνω στις στάχτες του πρώην καταυλισμού, μια συμβολική προσπάθεια να «γυρίσει σελίδα» το νησί στο προσφυγικό του παρελθόν και να μετατραπεί η εικόνα της Μόριας από τόπο τραγωδίας σε χώρο μάθησης και δημιουργικότητας.
Παρότι δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα κατασκευής, εν μέρει λόγω οικονομικών εκκρεμοτήτων, οι τοπικές αρχές τονίζουν στην DW ότι από την αρχή ήταν ξεκάθαρο πως το συγκεκριμένο σημείο θα φιλοξενούσε το νέο κτήριο του Μουσικού Σχολείου Λέσβου.
«Το τωρινό κτήριο έχει πολλές ελλείψεις που εμποδίζουν τη σωστή λειτουργία του σχολείου μας», λέει η διευθύντρια, Ειρήνη Ξενέλλη. Εξηγεί ότι μεταξύ άλλων δεν υπάρχει αίθουσα εκδηλώσεων και επαρκής χώρος για εκτόνωση των μαθητών και μαθητριών. Σύμφωνα με την ίδια, το νέο κτήριο αποτελεί αναγκαιότητα, καθώς το Μουσικό Σχολείο Λέσβου αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα στέγασης.
Η Ξενέλλη τονίζει στην DW ότι ένα γειτονικό κτήριο του ΟΑΕΔ θα μπορούσε να είχε αξιοποιηθεί για τις ανάγκες του σχολείου, κάτι που, όπως λέει, δεν συνέβη, παρότι θα ήταν η ταχύτερη και απλούστερη λύση. Προς το παρόν, δεν έχει αναλυτική ενημέρωση για το χρονοδιάγραμμα κατασκευής του νέου κτηρίου.
Σε ερώτηση σχετικά με την επιλογή του πρώην χώρου της Μόριας για το νέο κτήριο για το μουσικό σχολείο, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου δεν σχολίασε την ίδια την απόφαση. Εκπρόσωπος παρέπεμψε τις ερωτήσεις για την τοποθεσία στον Δήμο Λέσβου.
Για τον Δήμο Λέσβου, το έργο σηματοδοτεί μια συνειδητή ρήξη με το παρελθόν. «Ανακτούμε αυτή τη γη για την εκπαίδευση και τον πολιτισμό», εξηγεί στέλεχος του Δήμου. «Ήρθε η ώρα να αντικαταστήσουμε τις εικόνες του πόνου με κάτι δημιουργικό».
«Αποφορτίζοντας» τη μνήμη
Η επαναχρησιμοποίηση ενός τόπου «φορτισμένου» με μνήμη αποτελεί μια πρακτική που έχει εφαρμοστεί επανειλημμένα, τόσο στη γερμανική όσο και στην ελληνική σύγχρονη ιστορία. Ο στόχος μιας τέτοιας (συνήθως πολιτικής) απόφασης είναι στρατηγικός: η αποκατάσταση μιας μορφής «κανονικότητας», η απομάκρυνση του βάρους της μνήμης, έστω και προσωρινά, από το δημόσιο κάδρο.
Ωστόσο, τα παραδείγματα διαχείρισης της συλλογικής μνήμης δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αυταπάτης: Η λήθη, τόσο για τους πολίτες όσο και για όσους έζησαν ή πέρασαν από τέτοιους τόπους, δεν προέκυψε ποτέ απλώς μέσω μίας απλής αλλαγής στη χρήση ενός τόπου.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι, στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η απόφαση για μια «αλλαγή σελίδας» στον φορτισμένο αυτόν τόπο φαίνεται να σηματοδοτεί κάτι διαφορετικό: την ανάγκη διαμόρφωσης μιας συνειδητής πολιτικής διαχείρισης της μνήμης του προσφυγικού ζητήματος. Tόσο για την ελληνική κοινωνία όσο και για τους ίδιους τους πρόσφυγες.
Και ποιο μέρος θα μπορούσε να είναι καλύτερο για να θεμελιωθεί ένα τέτοιο εγχείρημα από ένα σχολείο;
Οι προσφυγικές δομές στη Λέσβο
H προσφυγική κρίση του 2015 είναι ορατή σε όλη τη Λέσβο. Από την αυλή του δικαστηρίου όπου διεξάγεται η δίκη Μαρντίνι, μπορεί κανείς να διαβάσει σε μακρινό κτήριο το σύνθημα «Close Moria, smash fascism». Σε μια στάση λεωφορείου στη Μυτιλήνη κάποιος έχει γράψει «Greece kills immigrants».
Ο καταυλισμός Καρά Τεπέ, στην περιοχή Μαυροβούνι, απέχει λίγα λεπτά οδικώς από την καμένη Μόρια, αρκετά κοντά ώστε το παρελθόν να μοιάζει ακόμη ορατό. Η δομή φιλοξενεί σήμερα 1.202 άτομα, περίπου το 31% της χωρητικότητάς της, σημαντικά λιγότερα σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.
Στα πεζοδρόμια, άνθρωποι περπατούν με παντόφλες ή κάνουν ποδήλατο επιστρέφοντας από ένα μεγάλο γερμανικό σούπερ μάρκετ της περιοχής προς τον καταυλισμό. Μπροστά στην πύλη, μια ομάδα νεαρών, μετά βίας δεκαοκτώ ετών, δείχνουν τα μπλε διαβατήριά τους.
Η νέα δομή στη Βάστρια αναμένεται να ανοίξει στις αρχές του καλοκαιριού του 2026. Είχε εγκριθεί αρχικά μετά τη φωτιά στη Μόρια, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση το 2021. Ωστόσο, νομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες καθυστέρησαν την πρόοδο, καθώς η τοποθεσία της νέας δομής βρίσκεται μέσα σε ένα από τα πευκοδάση της Λέσβου, ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς, αλλά και υψηλού κινδύνου πυρκαγιών.
Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το 95% των κατασκευαστικών εργασιών έχει ήδη ολοκληρωθεί, με το υπόλοιπο 5% να αφορά τεχνικά συστήματα.
Εκπρόσωπος του υπουργείου επιβεβαίωσε στην DW ότι «δεν έχει παρθεί ακόμη οριστική απόφαση για το αν θα κλείσει η δομή Καρά Τεπέ».
Τον Φεβρουάριο του 2025, ο τότε υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νίκος Παναγιωτόπουλος είχε δηλώσει πως «δεν υπάρχει θέμα παράλληλης λειτουργίας των δύο δομών στη Λέσβο». Είχε τονίσει επίσης πως η μεταφορά μεταναστών στην ενδοχώρα αποσκοπεί στη στήριξη τόσο των τοπικών κοινωνιών όσο και της οικονομικής ανάπτυξης του νησιού.
Στη Λέσβο, το τραύμα της Μόριας εξακολουθεί να αντηχεί.Οι ιστορίες της μετανάστευσης είναι χαραγμένες στο τοπίο και στις καθημερινές συζητήσεις, αδύνατον να αγνοηθούν. Κι όμως, για πρώτη φορά μετά τη φωτιά, κάτι χτίζεται όχι για να περιορίσει ανθρώπους, αλλά για να δημιουργήσει ευκαιρίες. Aν η μουσική μπορεί να «γράψει από πάνω» τη μνήμη παραμένει αβέβαιο.
*Στο ρεπορτάζ συνέβαλε και η Χρύσα Βαχτσεβάνου, ιστορικός και δημοσιογράφος της DW.
Short teaser
Τα ερείπια της Μόριας στέκουν ως υπενθύμιση των ανθρώπινων ιστοριών που πέρασαν από τη Λέσβο.
25 χρόνια ΕΚΕΤΑ – Κυβερνοασφάλεια και Έξυπνη Γεωργία
Short title
25 χρόνια ΕΚΕΤΑ – Κυβερνοασφάλεια και Έξυπνη Γεωργία
Teaser
Το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης στη Θεσσαλονίκη γιορτάζει 25 χρόνια από την ίδρυσή του. Πρωτοποριακά projects κυβερνοασφάλειας και Έξυπνης Γεωργίας. Ρεπορτάζ DW.
Ρεπορτάζ DW
Τα είκοσι πέντε του χρόνια γιορτάζει φέτος το ερευνητικό κέντρο ΕΚΕΤΑ στη Θεσσαλονίκη. Από την έρευνα στο πεδίο. Εφαρμογές κυβερνοασφάλειας και γεωργίας ακριβείας αλλάζουν το τοπίο στο διαδίκτυο και την παραγωγή.
Επένδυση στην Τεχνητή Νοημοσύνη
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί πλέον τεχνολογία στρατηγικής σημασίας, με επιπτώσεις αντίστοιχες εκείνων του ηλεκτρισμού και του διαδικτύου», τονίζει ο Ιωάννης Κομπατσιάρης, Διευθυντής του Ινστιτούτου Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΙΠΤΗΛ) και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΚΕΤΑ. Το AI Nucleus στο ΕΚΕΤΑ, ένα νέο υπερυπολογιστικό κέντρο μεγάλης ισχύος, θα επιτρέπει στους ερευνητές να προσαρμόζουν μεγάλα γλωσσικά και θεμελιώδη μοντέλα, αλλά και να εκπαιδεύουν εξ ολοκλήρου νέα, υποδομή που ενισχύει την τεχνολογική αυτονομία της χώρας. Όπως επισημαίνει, «η δίκαιη, ηθική και υπεύθυνη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι εξίσου σημαντική με την τεχνολογική πρόοδο». Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνεργασία με μεγάλες ελληνικές και διεθνείς εταιρείες. Τι χρειάζεται ο Έλληνας ερευνητής; «Μείωση της γραφειοκρατίας και ένα πιο σταθερό εθνικό πλαίσιο χρηματοδότησης της έρευνας. Η παραγωγή ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη της καινοτομίας», τονίζει.
Σύγχρονα προγράμματα κυβερνοασφάλειας
«H κυβερνοασφάλεια δεν πρέπει να θεωρείται μια πολυτέλεια, αλλά θεμέλιος λίθος για κάθε νευραλγικό τομέα. Μέσα από τα έργα μας, παρέχουμε λύσεις που θωρακίζουν και την Άμυνα (μέσω των European Defense Funds προγραμμάτων), όπως τα έργα ACTING και CITADEL Range. Μέσω αυτών των έργων γίνεται σημαντική προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το «χάσμα δεξιοτήτων» (skills gap) με τη χρήση εξειδικευμένων πλατφορμών εκπαίδευσης Cyber Range», λέει στην Deutsche Welle o Κωνσταντίνος Βότης, ερευνητής στο ΙΠΤΗΛ. Οι ψηφιακές αυτές πλατφόρμες εκπαίδευσης προσομοιώνουν ρεαλιστικά σενάρια κυβερνοεπιθέσεων, εκπαιδεύοντας διάφορες ομάδες σε ασφαλές περιβάλλον, ώστε να είναι έτοιμα για πραγματικά περιστατικά.
Πρόσφατα, στον Δήμο Θέρμης σχεδιάστηκε από το ΙΠΤΗΛ ένα πιλοτικό πρόγραμμα εφαρμογής ερευνητικών λύσεων κυβερνοασφάλειας σε πραγματικό περιβάλλον. Στόχος η επιχειρησιακή ετοιμότητα του Δήμου απέναντι σε σύγχρονες κυβερνοαπειλές, χωρίς πολύπλοκες ή δαπανηρές παρεμβάσεις. «Το πιο καινοτόμο σημείο ήταν η έμφαση στο ανθρώπινο δυναμικό. Αφουγκραστήκαμε τις πραγματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα στελέχη της μηχανογράφησης όσο και οι απλοί χρήστες», τονίζει ο Ιωαννίδης.
Η φιλοσοφία του ΙΠΤΗΛ βασίζεται στη μεταφορά της έρευνας από το εργαστήριο στο πεδίο. «Έχει αποδειχθεί στα πλαίσια των ερευνών ότι ακόμα κι αν δημιουργηθεί το καλύτερο εργαλείο, δεν είναι επαρκές να προστατεύσει έναν οργανισμό από ένα ανθρώπινο λάθος, που συνήθως αποτελεί και την αχίλλειο πτέρνα στον τομέα της κυβερνοασφάλειας», επισημαίνει. Ποια τα πλεονεκτήματα ενός τέτοιου μοντέλου σε έναν Δήμο: «Γρηγορότερη αναγνώριση ύποπτης δραστηριότητας, μείωση του χρόνου απόκρισης σε περιστατικά και καλύτερη τεκμηρίωση για διοικητικές αποφάσεις και συμμόρφωση», λέει.
Έξυπνη Γεωργία
Ρομπότ συγκομιδής, αισθητήρες, drones και δορυφορικά δεδομένα συνθέτουν ένα νέο οικοσύστημα ψηφιακής γεωργίας. «Έχουμε αναπτύξει ρομπότ-μεταφορείς που δουλεύουν δίπλα στον άνθρωπο στη συγκομιδή», εξηγεί ο Διονύσης Μπόχτης, Διευθυντής του Ινστιτούτου Βιοοικονομίας του ΕΚΕΤΑ με έδρα τον Βόλο. «Αντιλαμβάνονται τι μαζεύει ο εργάτης, πότε έχει γεμίσει το καφάσι, το μεταφέρουν μόνοι τους και, το σημαντικότερο, καταλαβαίνουν την παρουσία του ανθρώπου. Αν υπάρξει ατύχημα ή ανάγκη βοήθειας, το σύστημα το αναγνωρίζει. Ο παραγωγός μπορεί να δει πότε και πού θα εφαρμόσει μεταβλητή λίπανση, τι ακριβώς χρειάζεται το χωράφι του, πώς εξελίσσεται η καλλιέργεια. Καταγράφεται όλο το ημερολόγιο εργασιών και αυτό μεταφράζεται ακόμα και σε εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Ξέρεις τι παράγεις, πώς το παράγεις και τι περιβαλλοντικό αποτύπωμα αφήνεις», επισημαίνει ο ερευνητής
Το πρόγραμμα iHectare είναι ένα πλήρως ψηφιοποιημένο και ρομποτοποιημένο αγρόκτημα που δημιουργείται στη Θεσσαλία. «Δεν μιλάμε για θερμοκήπιο, αλλά για πραγματικό χωράφι, αροτραίες και δενδρώδεις καλλιέργειες, σε ανοιχτό πεδίο, με πλήρη ψηφιοποίηση και αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο».
Παρά την τεχνολογική πρόοδο, το βασικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται στα εργαλεία. «Το έλλειμμα είναι στην έννοια της διακυβέρνησης, που δεν περιορίζεται στο κράτος. Αλλά και στους παραγωγούς, τις εταιρείες, τη μεταποίηση, τους παρόχους δεδομένων, ακόμα και μελλοντικές αγορές ρύπων. Χωρίς πλαίσιο κανόνων και διαφάνειας ακόμα και τα πιο προηγμένα συστήματα γεωργίας ακριβείας χάνουν την αξία τους», υποστηρίζει ο Έλληνας καθηγητής.
Η απουσία διαλειτουργικών και αξιόπιστων δεδομένων συνδέεται άμεσα και με τις κοινωνικές εντάσεις στον αγροτικό χώρο. «Αν ήταν όλα καταγεγραμμένα ψηφιακά, πού είναι το χωράφι, τι έβαλα, τι πούλησα, δεν θα είχαμε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και δεν θα βλέπαμε αγρότες στους δρόμους», λέει με έμφαση. «Οι ψηφιακές τεχνολογίες δεν αφήνουν περιθώριο για απάτη. Όλα ελέγχονται, ακόμα και από το Διάστημα». H διαχείριση των δεδομένων του ΟΠΕΚΕΠΕ από ιδιωτικές εταιρίες και η εμπλοκή τραπεζικών και εφοπλιστικών παραγόντων τονίστηκε ότι είναι από τα βασικά αγκάθια του προβλήματος, σε πρόσφατη συζήτηση για το μέλλον της βιοοικονομίας στο ΕΚΕΤΑ.
Για ένα άλλο μοντέλο παραγωγής
Η συνέχιση επιδοτούμενων, μη ανταγωνιστικών καλλιεργειών τίθεται υπό αμφισβήτηση. «Η μετάβαση σε μακροπρόθεσμα παραγωγικά συστήματα, όπως οι δενδρώδεις καλλιέργειες, απαιτεί εκπαίδευση, υπομονή και στήριξη στα πρώτα χρόνια. Αλλά δημιουργεί και διαφορετική κουλτούρα: σεβασμό στο περιβάλλον, στον υδατικό πόρο, στο μέλλον της εκμετάλλευσης», τονίζει ο Διονύσης Μπόχτης στην Deutsche Welle. Ο ίδιος υποστηρίζει τις επιδοτήσεις με μετρήσιμα αποτελέσματα, αλλά και τη δημιουργία Agro Businness Centers που θα συνδέουν την έρευνα με την παραγωγή. Θα έβρισκε ενδιαφέρουσα και την ιδέα ενός «Erasmus αγροτών». «Το παράδοξο είναι ότι οι ηλικίες 40–55 είναι πιο πρόθυμες να εκπαιδευτούν από τους νεότερους», παρατηρεί.
Η Γεωργία Ακριβείας μπορεί να ανατρέψει το παραδοσιακό παραγωγικό μοντέλο, γιατί αλλάζει τον τρόπο λήψης αποφάσεων στο χωράφι. «Το παραδοσιακό μοντέλο στηρίχθηκε για δεκαετίες στη γενικευμένη εφαρμογή εισροών, στην εμπειρική γνώση, αλλά και στην προσπάθεια αύξησης της παραγωγής κυρίως μέσω της ποσότητας. Η Γεωργία Ακριβείας εισάγει μια νέα λογική: από το «ίδιο για όλους» περνάμε στο «τόσο όσο χρειάζεται, εκεί που χρειάζεται και όταν χρειάζεται», επισημαίνει στην Deutsche Welle o Παναγιώτης Καλφούντζος, Πρόεδρος του Συνεταιρισμού Αγροτών Θεσσαλίας «ΘΕΣγη».
Με έλεγχο και προβλεψιμότητα οι παραγωγοί μειώνουν το κόστος παραγωγής, περιορίζουν τις σπατάλες και αποκτούν πιο σταθερές αποδόσεις. Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι η αλλαγή νοοτροπίας. Υπάρχει φυσικά και ο φόβος για το κόστος και την πολυπλοκότητα των εργαλείων, όταν ο μέσος Έλληνας παραγωγός δεν μπορεί μεμονωμένα να τα υποστηρίξει. «Η εμπειρία μας στον ΘΕΣγη δείχνει ότι όταν η τεχνολογία εφαρμόζεται συλλογικά, με κοινές συνεταιριστικές υποδομές και επιστημονική υποστήριξη, οι παραγωγοί ακολουθούν. Όχι από υποχρέωση, αλλά γιατί βλέπουν αποτέλεσμα».
Short teaser
Το ΕΚΕΤΑ στη Θεσσαλονίκη γιορτάζει 25 χρόνια από την ίδρυσή του. Εφαρμογές κυβερνοασφάλειας και γεωργίας ακριβείας.
Το φυσικό αέριο φέρνει Ισραήλ και Αίγυπτο πιο κοντά
Short title
Το φυσικό αέριο φέρνει Ισραήλ και Αίγυπτο πιο κοντά
Teaser
Ενεργειακή συμφωνία με τη σφραγίδα της Chevron και σημαντικό διπλωματικό αποτύπωμα. Μια ακόμα ενεργειακή «κίνηση-ματ» των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ
Συμφωνία-μαμούθ συνολικής αξίας 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων υπέγραψε το Ισραήλ με την αμερικανική εταιρεία Chevron, ανακοίνωσαν πανηγυρικά χθες βράδυ σε απευθείας μετάδοση από την τηλεόραση ο Βενιαμίν Νετανιάχου και ο υπουργός Ενέργειας, Έλι Κόεν, τονίζοντας ότι πρόκειται για την μεγαλύτερη ενεργειακή συμφωνία στην Ιστορία της χώρας, που συνίσταται στην πώληση φυσικού αερίου του ισραηλινού κοιτάσματος «Λεβιάθαν» προς την Αίγυπτο. Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός τόνισε ιδιαίτερα ότι το κράτος θα εισπράξει συνολικά 18 δισεκατομμύρια δολάρια, επισημαίνοντας ότι κατά τα πρώτα τέσσερα χρόνια εφαρμογής της συμφωνίας το ισραηλινό Δημόσιο αναμένεται να λάβει 155 εκατομμύρια δολάρια, ποσό που θα φτάσει το 1,9 δισ. δολάρια έως το 2033.
Νετανιάχου: Κοινωνικές εξαγγελίες ενόψει εκλογών
Κατά τις χθεσινές εξαγγελίες, ο Νετανιάχου έδωσε έμφαση στην προτεραιότητα της κυβέρνησης να εφαρμόσει μέτρα κοινωνικής πολιτικής στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και της εκπαίδευσης, ενόψει της εφαρμογής του προϋπολογισμού για το 2026, που αναμένεται να είναι χρονιά ιδιαίτερα σκληρή για τον μέσο Ισραηλινό φορολογούμενο, με το κόστος διαβίωσης να έχει αυξηθεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου, στις 7 Οκτωβρίου 2023, μέχρι σήμερα.
Αφορμή για βελτίωση του κλίματος Ισραήλ-Αιγύπτου;
Ωστόσο, η συγκεκριμένη συμφωνία ενέχει σημαντικό διπλωματικό αποτύπωμα, καθότι εκτιμάται πως τίθενται νέες προϋποθέσεις βελτίωσης των διμερών σχέσεων Ισραήλ-Αιγύπτου, που έχουν αναμφίβολα πληγεί την τελευταία διετία, κυρίως λόγω της σημαντικής διάστασης απόψεων ως προς την διαχείριση της κατάστασης στη Γάζα. Είναι χαρακτηριστικό ότι κυβερνητικές πηγές στην Ιερουσαλήμ, μιλώντας στην ελληνική υπηρεσία της DW υπό τον όρο της ανωνυμίας, εκφράζουν την αισιοδοξία ότι δεν αποκλείεται στο τέλος του μήνα να συναντηθούν κατ’ ιδίαν ο Βενιαμίν Νετανιάχου με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο Αλ-Σίσι στη Φλόριντα, όπου έχει ήδη προγραμματιστεί συνάντηση των Νετανιάχου και Τραμπ για τις 29 Δεκεμβρίου.
Ενεργειακές «κινήσεις-ματ» των ΗΠΑ στην Αν. Μεσόγειο
Αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο, η συμφωνία Ισραήλ-Chevron-Αιγύπτου έρχεται να προσθέσει ακόμα μία «κίνηση-ματ» στην Ανατολική Μεσόγειο εκ μέρους του αμερικανικού κολοσσού, ο οποίος, εκτός από το ισραηλινό κοίτασμα «Λεβιάθαν», διαθέτει μερίδια στην εκμετάλλευση του κυπριακού κοιτάσματος «Αφροδίτη» και διεξάγει έρευνες στην θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις αρχές του μήνα, εκπρόσωποι της εταιρείας συνάντησαν για πρώτη φορά στη Δαμασκό τον Σύρο Πρόεδρο, Αχμέντ αλ Σάρα, και στελέχη της κρατικής συριακής εταιρείας πετρελαιοειδών SPC, με την προοπτική να αξιοποιηθούν κοιτάσματα φυσικού αερίου στα ανοικτά των συριακών ακτών.
Short teaser
Συμφωνία-μαμούθ Ισραήλ και Chevron για την αξιοποίηση του κοιτάσματος «Λεβιάθαν».
Όλο και περισσότεροι μετακινούνται με ιδιωτικά αεροσκάφη παρά τις οργισμένες διαμαρτυρίες των οικολόγων. Συνδρομητικά προγράμματα για πιο ευέλικτες επιλογές.
Όχι, δεν είναι μόνο οι αστέρες του θεάματος, οι βασιλικές οικογένειες και οι ολιγάρχες που επιλέγουν την πολυτέλεια του ιδιωτικού τζετ για τις μετακινήσεις τους, παρακάμπτοντας την ορθοστασία και την ταλαιπωρία στα αεροδρόμια. Υπάρχουν περισσότερες επιλογές από ποτέ για να χρησιμοποιήσει ιδιωτικό αεροσκάφος ακόμη και κάποιος που δεν είναι αρχηγός κράτους ή διευθύνων σύμβουλος πολυεθνικού επιχειρηματικού ομίλου. Ήδη στην περίοδο της πανδημίας η ζήτηση για ιδιωτικά αεροσκάφη εμφάνισε σημαντική αύξηση.
Περισσότερεςπαραδόσεις ιδιωτικών τζετ
Σήμερα κυκλοφορούν περισσότερα από 23.500 ιδιωτικά αεροσκάφη σε όλον τον κόσμο, όπως εκτιμά o Ντενέζ Τιγιαγκαραγιάν, στέλεχος της εταιρείας συμβούλων αεροπλοΐας IBA Insight. Η Βόρεια Αμερική αντιπροσωπεύει περίπου το 60-70% του παγκόσμιου στόλου ενώ αυξάνονται συνεχώς οι παραγγελίες από τη Μέση Ανατολή και την περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, ιδιαίτερα στην Ινδία. Το 2024 παραδόθηκαν 764 ιδιωτικά αεροσκάφη, έναντι 644 το 2020. Για το 2025 οι παραδόσεις αναμένεται να φτάσουν τις 820.
Για τα πιο περιζήτητα μοντέλα αεροσκαφών υπάρχουν λίστες αναμονής. Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων αεροπλοΐας JetNet, μέχρι το 2034 οι νέες παραδόσεις αεροσκαφών αναμένεται να φτάσουν τις 9.700.
Ο «χαρακτηριστικός» πελάτης
Τα περισσότερα αεροσκάφη είναι πλήρως ιδιόκτητα. Ωστόσο, όλο και πιο δημοφιλής επιλογή γίνεται η συνιδιοκτησία ή τμηματική συμμετοχή, που σημαίνει ότι έναντι μίας εφάπαξ πληρωμής ο πελάτης αποκτά μερίδιο στην ιδιοκτησία και δικαίωμα πρόσβασης για συγκεκριμένες ώρες πτήσης ανά έτος. «Στην τμηματική ιδιοκτησία βλέπουμε τη μεγαλύτερη ανάπτυξη τα τελευταία πέντε χρόνια», λέει στην Deutsche Welle ο Ντάνιελ Ρίφερ, στέλεχος της McKinsey στο Μόναχο και πρώην πιλότος.
Μία ακόμη ευέλικτη λύση είναι η ναύλωση μέσω συνδρομητικών προγραμμάτων. Ορισμένοι πάροχοι ιδιωτικών αεροσκαφών μπορεί να τα ναυλώνουν σε άλλους όταν δεν τα χρειάζονται οι ίδιοι, επισημαίνει ο Ντάνιελ Ρίφερ. Έτσι, όχι μόνο πωλούνται περισσότερα αεροσκάφη, αλλά πετούν και περισσότερο. Οι ώρες πτήσεις έχουν αυξηθεί συνολικά κατά 120% σε σχέση με τα επίπεδα του 2019.
Όπως σημειώνει ο Ντενέζ Τιγιαγκαραγιάν, αγοραστές ιδιωτικών αεροσκαφών είναι συνήθως οι «υπερ-πλούσιοι» (high networth individuals), οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες τσάρτερ όπως οι NetJets και FlexJets. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τους χρήστες ιδιωτικών αεροσκαφών. Η αγορά έχει διευρυνθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και περιλαμβάνει «οικογένειες, επιχειρηματίες ή και πρωτοεμφανιζόμενους ταξιδιώτες που θέλουν ασφάλεια, ευελιξία, αξιοπιστία και μία αίσθηση πολυτέλειας».
Τι ακριβώς είναι το «ιδιωτικό τζετ»;
Ο Ντενές Τιγιαγκαραγιάν εξηγεί ότι τα ιδιωτικά ή επιχειρηματικά τζετ χωρίζονται σε επτά διαφορετικές κατηγορίες, ανάλογα με το μέγεθος και την αυτονομία τους. Το μικρότερο μοντέλο είναι τετραθέσιο, με έναν πιλότο και μικρή εμβέλεια. Ακολουθούν τα μεσαίας εμβέλειας αεροσκάφη για 6 έως 10 επιβάτες. Τα πιο εξεζητημένα μοντέλα διαθέτουν χώρο για δεκάδες επιβάτες.
Στην κορυφή της κλίμακας βρίσκονται τα αεροσκάφη για πολυτελή ταξίδια μεγάλων αποστάσεων. Πρόσφατα η Boeing Business Jets ανακοίνωσε ένα επενδυτικό πρόγραμμα για τη μετατροπή εμπορικών αεροσκαφών τύπου Boeing 747 σε τέτοια αεροσκάφη. Για την αμερικανική εταιρεία, όπως και για την ευρωπαϊκή Airbus, πρόκειται απλώς για μία παράπλευρη δραστηριότητα. Άλλες εταιρείες- όπως οι αμερικανικές Gulfstream, Honda Aircraft και Textron, η καναδική Bombardier, η γαλλική Dassault και η ελβετική Pilatus- επικεντρώνονται αποκλειστικά στα ιδιωτικά αεροσκάφη.
Ένα ολοκαίνουριο ιδιωτικό τζετ μπορεί να στοιχίζει έως και 75 εκατομμύρια δολάρια, (όπως το Gulfstream G700) ή ακόμη και 78 εκατομμύρια (όπως το Bombardier Global 8000). Και αυτό είναι μόνο το κόστος αγοράς. Δαπανηρή υπόθεση είναι και όλα τα υπόλοιπα έξοδα (συντήρηση, ασφάλιση, τέλη στάθμευσης, μισθοδοσία πληρώματος, καύσιμα). Το συνολικό κόστος ανέρχεται σε εκατομμύρια δολάρια ετησίως, ανάλογα βέβαια με το μέγεθος και τον τύπο του αεροσκάφους.
«Υπερβολή» η χρήση τους;
Τα ιδιωτικά τζετ εκπέμπουν περισσότερους ρύπους ανά επιβάτη από τα εμπορικά αεροσκάφη. Γι αυτό αποτελούν «κόκκινο πανί» για τις οικολογικές οργανώσεις, που θεωρούν τη χρήση τους υπερβολική, αν όχι και περιττή. Ωστόσο, οι διαμαρτυρίες δεν πτοούν όσους θεωρούν ότι «ο χρόνος είναι η μεγαλύτερη πολυτέλεια».
Ο Ντενέζ Τιγιαγκαραγιάν εκτιμά ότι ο κλάδος θα αναπτυχθεί περαιτέρω στα επόμενα χρόνια. Και αυτό για πολλούς λόγους. Ο παγκόσμιος πλούτος αυξάνεται, οι εταιρικές χρήσεις πληθαίνουν ενώ τα ευέλικτα προγράμματα ναύλωσης ή συνιδιοκτησίας προσφέρουν όλο και πιο εύκολη πρόσβαση.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Short teaser
Ευέλικτα προγράμματα για όσους χρησιμοποιούν ιδιωτικά αεροσκάφη στις μετακινήσεις τους. Ο κλάδος αναπτύσσεται συνεχώς.
Αποταμιεύοντας για τη σύνταξη από την... Α´ Δημοτικού
Short title
Αποταμιεύοντας για τη σύνταξη από την... Α´ Δημοτικού
Teaser
Μία ακόμη πρόταση για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος στη Γερμανία: αποταμιεύσεις από την ηλικία των έξι ετών και μάλιστα με κρατική επιδότηση!
Αν αρχίζεις να αποταμιεύεις για τη σύνταξη από την πρώτη Δημοτικού για να έχεις ένα απόθεμα ασφαλείας ως συνταξιούχος, αυτό μάλλον σημαίνει ότι δεν έχεις τυφλή εμπιστοσύνη στο ασφαλιστικό σύστημα. To «Χαρτοφυλάκιο του Παιδιού» είναι μία από τις προτάσεις που εξετάζει σοβαρά στη Γερμανία η κυβέρνηση του χριστιανοδημοκράτη Φρίντριχ Μερτς, προκειμένου να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του συστήματος (η «σύνταξη στα 70» έχει μάλλον περάσει σε δεύτερη μοίρα).
Τι προβλέπει το «Χαρτοφυλάκιο του Παιδιού»; Από την ηλικία των έξι ετών, δηλαδή στην Α´ Δημοτικού, κάθε παιδί θα έχει στην τράπεζα έναν προσωπικό λογαριασμό (μετά από έγκριση των γονέων ή κηδεμόνων του, ασφαλώς), στον οποίο το κράτος θα εμβάζει δέκα ευρώ τον μήνα. Κάθε μήνα για δώδεκα ολόκληρα χρόνια, μέχρι την ενηλικίωση.
Επιλογές χρηματοδότησης
Μέσα σε αυτά τα δώδεκα χρόνια τα χρήματα της κρατικής επιδότησης δεν θα υπερβούν τα 1.440 ευρώ αν μείνουν στον «κουμπαρά», όπως διαπιστώνει κανείς με έναν απλό πολλαπλασιασμό. Αν όμως επενδυθούν σε αμοιβαία κεφάλαια, τότε το ποσό φτάνει μέχρι την ενηλικίωση τα 2.090 ευρώ και μέχρι τη σύνταξη, δηλαδή στα 67 έτη, τα 70.142 ευρώ. Όλα αυτά με υπόθεση εργασίας ένα επιτόκιο 6% ετησίως.
Φαίνεται συμφέρουσα η προσφορά, αν αναλογιστούμε ότι για τα ίδια ποσά (δηλαδή δέκα ευρώ τον μήνα) η απόδοση ενός απλού λογαριασμού προθεσμίας με επιτόκιο 1% θα ήταν μόλις 11.435 ευρώ στα 67 έτη. Υπάρχει βέβαια μία σημαντική υποσημείωση: Το επιτόκιο 1% είναι εγγυημένο στην προθεσμιακή κατάθεση, ενώ για ένα 6% σε αμοιβαία κεφάλαια δεν υπάρχουν εγγυήσεις, παρά μόνο προσδοκίες με βάση τις αποδόσεις του παρελθόντος.
Προέχει ο «μακροχρόνιος ορίζοντας»
Βέβαια οι ειδικοί συμβουλεύουν τους ενδιαφερόμενους να έχουν υπομονή και «μακροχρόνιο ορίζοντα» για να αποδώσει τα αναμενόμενα η επένδυσή τους και να αντισταθμίζουν πιθανές απώλειες. Και δύσκολα θα βρεθεί πιο «μακροχρόνιος ορίζοντας» από το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των 6 και των 67 ετών. Επιπλέον, μία ακόμη παράμετρος που συνηγορεί υπέρ της επένδυσης είναι η απειλή του πληθωρισμού για πλούσιους και φτωχούς (και ιδιαίτερα για τους φτωχούς!)
Για να επανέλθουμε στον αρχικό υπολογισμό μας: Το άλμα από το μηδέν στα 1.440 ευρώ μέσα σε 12 χρόνια δεν φαίνεται κακή ιδέα. Ας συνυπολογίσουμε όμως ότι, αν είχαμε ήδη σήμερα 1.440 ευρώ και τα αφήναμε στον κουμπαρά για 12 χρόνια, η αγοραστική τους αξία το 2038 δεν θα ξεπερνούσε τα 1.137 ευρώ με πληθωρισμό 2% ετησίως (για να μη μιλήσουμε για τον πολύ υψηλό πληθωρισμό των τελευταίων ετών).
Σε μία παραλλαγή του βασικού μοντέλου, το «Χαρτοφυλάκιο του Παιδιού» μπορεί να περιλαμβάνει και μετοχές, τις οποίες θα επιλέγουν οι γονείς. Με την ενηλικίωση το χαρτοφυλάκιο θα περνάει στον αποκλειστικό έλεγχο του δικαούχου. Εδώ, στην «τροφοδοσία» του λογαριασμού θα μπορούν να συμβάλλουν και άλλοι, εάν το επιθυμούν. Ο παππούς και η γιαγιά, για παράδειγμα. Οι συζητήσεις στο Βερολίνο συνεχίζονται. Αποφάσεις αναμένονται λίγο πριν τα Χριστούγεννα.
Short teaser
Αποταμίευση με κρατική επιχορήγηση από τα 6 έτη; Μία από τις προτάσεις για τη βελτίωση του ασφαλιστικού συστήματος.
Κοντέινερ για ναύτες, άχρηστα κινητά και άλλες σπατάλες...
Short title
Κοντέινερ για ναύτες, άχρηστα κινητά και άλλες σπατάλες...
Teaser
Σπατάλες και κρούσματα κακοδιαχείρισης στο γερμανικό Δημόσιο επισημαίνει το Ομοσπονδιακό Ελεγκτικό Συνέδριο σε έκθεσή του, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη.
Στις «Παρατηρήσεις για την Εκτέλεση του Προϋπολογισμού από την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση» που δημοσιεύει φέτος -όπως άλλωστε κάθε χρόνο- το Ελεγκτικό Συνέδριο, εντοπίζει συγκεκριμένα και πολυάριθμα περιστατικά σπατάλης στον δημόσιο τομέα. Ως παράδειγμα αναφέρεται η προμήθεια 17.000 smartphonesαπό τις τελωνειακές αρχές έναντι 35 εκατομμυρίων ευρώ, με σκοπό την κρυπτογραφημένη επικοινωνία ανάμεσα στα στελέχη της υπηρεσίας. Δυστυχώς όμως, όπως διαπιστώθηκε κατόπιν εορτής, τα κινητά τηλέφωνα που αγοράστηκαν ήταν ακατάλληλα για κρυπτογραφημένη επικοινωνία.
Ένα ακόμα από τα παραδείγματα που μνημονεύονται στις 176 σελίδες των «Παρατηρήσεων»: Το πολεμικό ναυτικό είχε αναθέσει τον εκσυγχρονισμό τεσσάρων παλαιών φρεγατών στα ναυπηγεία του Έμντεν, στο κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας. Παράλληλα, με απευθείας ανάθεση, είχε συνάψει σύμβαση με ιδιωτική επιχείρηση, προκειμένου να κατασκευαστεί ολόκληρος οικισμός κοντέινερ στην πόλη του Έμντεν για την προσωρινή διαμονή του πληρώματος, έως ότου ολοκληρωθούν οι εργασίες.
Φαίνεται ότι δεν εξετάστηκε καν μία πιο οικονομική εναλλακτική λύση. Αποτέλεσμα: οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις επιβαρύνθηκαν με περιττά έξοδα τουλάχιστον 20 εκατομμυρίων ευρώ, επιπλέον δε η έναρξη των απαραίτητων εργασιών καθυστέρησε κατά δύο χρόνια.
Το «νόμιμο» δεν είναι πάντα «αποτελεσματικό»
Ως ελεγκτικό και γνωμοδοτικό όργανο, το Ομοσπονδιακό Ελεγκτικό Συνέδριο, με έδρα τη Βόννη, επαγρυπνά για την ορθή διαχείριση του κρατικού προϋπολογισμού. Έχει τη διοικητική αρμοδιότητα να ασκεί σχολαστικό δημοσιονομικό έλεγχο. Δεν εξετάζει μόνο τη «νομιμότητα», αλλά και την «κανονικότητα» και αποτελεσματική διαχείριση των κρατικών δαπανών. Με απλά λόγια, το Ελεγκτικό Συνέδριο στηλιτεύει ακόμα και εκείνες τις δαπάνες που μπορεί να είναι απολύτως νόμιμες, αλλά δεν φέρνουν αποτέλεσμα ή δεν πετυχαίνουν τον στόχο τους.
Με αυτά τα κριτήρια ασκείται κριτική, μεταξύ άλλων, στις φοροελαφρύνσεις που ισχύουν στη Γερμανία από το 2006 για εργασίες ανακαίνισης σε ιδιωτικές κατοικίες ή και για πιο απλά «μαστορέματα». Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, οι φοροαπαλλαγές στερούν τα δημόσια ταμεία από έσοδα τουλάχιστον 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως και θεωρούνται «μη αποτελεσματική κρατική επιδότηση», καθώς «ούτε ενισχύουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου ούτε συμβάλλουν στην καταπολέμηση της μαύρης εργασίας».
Προειδοποίηση για το χρέος
Κατά τα λοιπά, ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου Κάι Σέλερ σημειώνει ότι «η Γερμανία συσσωρεύει χρέη όπως ποτέ στο παρελθόν». Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι πολιτικοί θα πρέπει να βελτιώσουν τη διαχείριση των υφιστάμενων δαπανών, αντί «να ξοδεύουν όλο και περισσότερα χρήματα για να καλύψουν διαρθρωτικά προβλήματα».
Έντονη κριτική είχε ασκήσει ο Κάι Σέλερ και στην προηγούμενη κυβέρνηση του σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου Όλαφ Σολτς, κατηγορώντας μάλιστα τα τρία κόμματα της τότε συγκυβέρνησης ότι «αποκρύπτουν την πραγματική κατάσταση» στην οποία έχουν περιέλθει τα δημόσια οικονομικά της χώρας.
Πηγές: dpa, ARD
Short teaser
Δείγματα σπατάλης στην εκτέλεση του προϋπολογισμού εντοπίζει το Ελεγκτικό Συνέδριο στη Γερμανία. Ανησυχία για το χρέος.
Τα παιδιά ήδη ανυπομονούν για τα χριστουγεννιάτικα δώρα. Τα παιδικά παιχνίδια κρύβουν όμως και κινδύνους για την υγεία. Tι πρέπει να αποφεύγουμε;
Αυτοκίνητα, τουβλάκια και κούκλες φτιαγμένες από πλαστικό: κάθε χρόνο η παλέτα των πιθανών δώρων για να βάλει κανείς κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο είναι τόσο μεγάλη, όσo και η χαρά των παιδιών όταν σκίζουν το περιτύλιγμά τους.
Η Γερμανική Εταιρεία Ενδοκρινολογίας, μια επιστημονική κοινότητα ερευνητών που επικεντρώνονται στην ορμονική λειτουργία, προειδοποιεί: Πολλά παιδικά παιχνίδια περιέχουν τους λεγόμενους ενδοκρινικούς διαταράκτες (ΕΔ), χημικές ουσίες που ενδέχεται να έχουν επιβλαβή επίδραση στο ορμονικό σύστημα, την ανάπτυξη, την εγκεφαλική ανάπτυξη και τη γονιμότητα.
Ακόμα και σε μικρές ποσότητες, είναι σε θέση να διαταράξουν την ομαλή λειτουργία των ορμονών και να έχουν επιβλαβείς επιδράσεις. Στους ενδοκρινικούς διαταράκτες ανήκουν πλαστικοποιητές όπως οι φθαλικές ενώσεις και τα βισφενόλια (όπως το ΒΡΑ), που βρίσκονται σε πολλές συσκευασίες τροφίμων. Επίσης, οι βρωμιωμένοι επιβραδυντές φλόγας (BFRs), που κάνουν τα πλαστικά λιγότερο εύφλεκτα, καθώς και οι λεγόμενες «παντοτινές χημικές ουσίες» (PFAS), αλλά και βαρέα μέταλλα όπως το κάδμιο και το βρώμιο.
Ιδιαίτερα επικίνδυνες ουσίες για τα παιδιά
Οι ουσίες αυτές βρίσκονται σε απλά, καθημερινά αντικείμενα, όπως καλλυντικά, βερνίκια νυχιών, υφασμάτινα και πλαστικά αντικείμενα. Αλλά κυρίως βρίσκονται σε φθηνά παιδικά παιχνίδια, όπως επισημαίνει ο Γιόζεφ Κέρλε από το Ινστιτούτο Πειραματικής Ενδοκρινολογίας στο Charité του Βερολίνου.
«Στα παιδιά, το δέρμα και οι βλεννογόνοι αδένες που μπορούν να εμποδίσουν τις επιβλαβείς ουσίες να εισβάλουν στο σώμα δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί πλήρως», λέει ο ενδοκρινολόγος. Επιπλέον, καθώς τα μικρά παιδιά εξερευνούν τον κόσμο με το στόμα τους, η επιβάρυνση του οργανισμού τους από τις χημικές αυτές ουσίες ενδέχεται να είναι ακόμα μεγαλύτερη, σημειώνει.
Προσοχή στα φθηνά πλαστικά παιχνίδια από Shein και Temu
Ειδικοί όπως ο Κέρλε κρούουν τον κώδωνα κινδύνου όσον αφορά τη διείσδυση φθηνών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά, στην παραγωγή των οποίων δεν τηρούνται οι οδηγίες της ΕΕ. Εταιρείες όπως η Amazon, η Shein και η Temu συμβάλλουν στη μαζική εξάπλωση τέτοιων προϊόντων. Και για την ώρα τουλάχιστον, οι εταιρείες αυτές είναι ανενόχλητες, επειδή η τήρηση των κανονισμών δεν ελέγχεται και δεν εφαρμόζεται επαρκώς, επικρίνει ο Κερλε.
Βέβαια, ο Κέρλε σημειώνει ότι «Η ΕΕ πρωτοπορεί στην προσπάθεια εισαγωγής και εφαρμογής πρότυπων ρύθμισης για προϊόντα και χημικές ουσίες».Τα φθηνά και επικίνδυνα παιχνίδια ωστόσο θα συνεχίσουν να διατίθενται στην αγορά για την ώρα. «Θα χρειαστούν, σύμφωνα με αισιόδοξες εκτιμήσεις, τουλάχιστον 4,5 χρόνια, μέχρι αυτή η απόφαση να εφαρμοστεί στην πράξη», εξηγεί ο Κέρλε.
Εντοπισμός και αποφυγή επικίνδυνων παιχνιδιών
Πλαστικά και υφάσματα με έντονη χημική οσμή θα πρέπει να αποφεύγονται. Τα υφάσματα πρέπει να πλένονται καλά, πριν καταλήξουν στα χέρια των παιδιών. Παλιά, μεταχειρισμένα πλαστικά παιχνίδια καλό θα ήταν επίσης να μην καταλήγουν σε παιδικά χέρια: Λόγω των φθαρμένων επιφανειών, ο κίνδυνος απελευθέρωσης επικίνδυνων χημικών ουσιών είναι ακόμα μεγαλύτερος, λέει ο Κέρλε. Σε ό,τι αφορά επίσης παλαιότερα πλαστικά παιχνίδια, υπάρχει επιπλέον ο κίνδυνος να περιέχουν ουσίες που στο μεσοδιάστημα έχουν απαγορευθεί.
Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου
Short teaser
Κάποια παιδικά παιχνίδια κρύβουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία. Tι πρέπει να αποφεύγουμε;
Τα πλαστικά παιχνίδια ενδέχεται να περιέχουν χημικές ουσίες με επιβλαβή επίδραση στο ορμονικό σύστημα, την ανάπτυξη, την εγκεφαλική ανάπτυξη και τη γονιμότητα
Ιταλία: Αισιοδοξία και ικανοποίηση στο Μεταναστευτικό
Short title
Ιταλία: Αισιοδοξία και ικανοποίηση στο Μεταναστευτικό
Teaser
Ικανοποιημένη είναι η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι με τις αποφάσεις των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ για το Μεταναστευτικό. «Τα κέντρα στην Αλβανία θα λειτουργήσουν».
Ανταπόκριση από τη Ρώμη
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι είναι ικανοποιημένη, θεωρεί ότι οι τελευταίες αποφάσεις των υπουργών Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, όπως και η ψήφος που αναμένεται στο Ευρωκοινοβούλιο, πρόκειται να στηρίξουν την πολιτική της. Η αναφορά, ειδικότερα, είναι στα δύο κλειστά κέντρα για παράτυπους μετανάστες που η Ιταλία δημιούργησε πριν από δύο χρόνια στη βόρεια Αλβανία και τα οποία παραμένουν άδεια, λόγω αρνητικών δικαστικών ετυμηγοριών. Η αισιοδοξία της κυβέρνησης της Ρώμης στηρίζεται -κυρίως- στην απόφαση να δημιουργηθούν «return hubs», τα λεγόμενα «κέντρα επιστροφών» σε τρίτες χώρες.
«Τα κέντρα μας στην Αλβανία είναι και πάλι έτοιμα να λειτουργήσουν, ακριβώς με τον τρόπο για τον οποίο σχεδιάστηκαν. Ως χώροι υποχρεωτικής παραμονής για όσους προσπαθούν να φτάσουν στη χώρα μας, αλλά και, ακριβώς, ως return hubs, όπως αναφέρεται στους κανονισμούς που εγκρίναμε», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών, Ματέο Πιαντεντόζι.
«Νιώθουμε εξαιρετική ικανοποίηση και είμαστε βέβαιοι ότι η σύγχυση που υπήρχε μέχρι σήμερα, σε νομικό επίπεδο, σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών πρόκειται να ξεπερασθεί οριστικά», πρόσθεσε ο Ιταλός υπουργός Δικαιοσύνης, Κάρλο Νόρντιο.
Αυτό που επιθυμεί, ουσιαστικά, η κυβέρνηση της Ρώμης είναι να μπορέσουν να λειτουργήσουν -το συντομότερο δυνατόν- τα δύο κλειστά κέντρα του Γκιαντέρ και του Σεντζίν, τόσο για την υποχρεωτική παραμονή μεταναστών που υποβάλλουν αίτηση ασύλου στις ιταλικές αρχές, όσο και ως δομές, στις οποίες θα μεταφέρονται οι προς απέλαση μετανάστες.
«Τα κέντρα στην Αλβανία θα λειτουργήσουν»
Σύμφωνα με τον ιταλικό Τύπο, η όλη αισιοδοξία της Ιταλίδας πρωθυπουργού και των συνεργατών της οφείλεται και στο ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο συντάχθηκε, για πρώτη φορά, κατάλογος «ασφαλών χωρών προέλευσης των μεταναστών». Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται το Μπαγκλαντές και κυρίως η Αίγυπτος, η οποία στο παρελθόν είχε θεωρηθεί από Ιταλούς δικαστές μη ασφαλής χώρα.
Πολλοί αναλυτές, στο μεταξύ, υπενθυμίζουν ότι η Ιταλία έχει αποφασίσει να διαθέσει για τα δύο κλειστά κέντρα της Αλβανίας 670 εκατομμύρια ευρώ, σε διάστημα πέντε ετών. Την ίδια ώρα, ο κρατικός προϋπολογισμός για το 2026, ο οποίος εγκρίνεται αυτές τις ημέρες στο κοινοβούλιο της Ρώμης, περιορίζει αυστηρά τα κονδύλια για τη δημόσια υγεία και την παιδεία.
Η Τζόρτζια Μελόνι, όμως, θέλει να αποδείξει στους ψηφοφόρους της ότι είναι σε θέση να κερδίσει την ιδεολογική αυτή μάχη. «Εγγυώμαι ότι τα κέντρα που φτιάξαμε στην Αλβανία θα λειτουργήσουν, πάση θυσία», τόνισε επανειλημμένα η Ιταλίδα πρωθυπουργός. Έως τώρα, έχουν μεταφερθεί στις δύο αυτές δομές περίπου 120 μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Η κυβερνητική συμμαχία της Λέγκα, των Αδελφών της Ιταλίας και της Φόρτσα Ιτάλια, όμως, επιμένει πως όταν αρθούν τα διάφορα νομικά εμπόδια, στην αντίπερα όχθη της Αδριατικής το ιταλικό πολεμικό ναυτικό θα μεταφέρει, κάθε μήνα, τουλάχιστο τρεις χιλιάδες ανθρώπους.
Short teaser
Ικανοποιημένη η Τζόρτζια Μελόνι με τις αποφάσεις των Ευρωπαίων στο Μεταναστευτικό.
«Καμπανάκι» για γερμανικό χρέος: 30ετές ομόλογο στο 3,46%
Short title
«Καμπανάκι» για γερμανικό χρέος: 30ετές ομόλογο στο 3,46%
Teaser
Σε ένα δυσμενές οικονομικό περιβάλλον, οι αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων έκαναν ρεκόρ 15ετίας τη Δευτέρα. Πόσο δυσχεραίνεται η αναχρηματοδότηση του δημοσίου χρέους;
Στο 3,463% κυμαινόταν τη Δευτέρα (8.12.) η απόδοση για το τριακονταετές κρατικό ομόλογο του γερμανικού Δημοσίου. Πρόκειται για την υψηλότερη τιμή από το 2011, όταν έφτανε στο απόγειό της η ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Για το δεκαετές ομόλογο η απόδοση του γερμανικού ομολόγου που θεωρείται σημείο αναφοράς για τον υπολογισμό των spreads σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, φτάνει το 2,837%.
Με απλά λόγια αυτό σημαίνει ότι «η χρηματοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού γίνεται όλο και πιο ακριβή, ενώ το χρέος επιβαρύνει όλο και περισσότερο τα δημόσια οικονομικά» στη Γερμανία, όπως επισημαίνει στο Reuters ο Γιενς Όλιβερ Νίκλας, αναλυτής της κρατικής τράπεζας LBBW στο ομόσπονδο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης.
Συνεχής ανοδική πορεία
Δεν είναι κάτι που ξαφνιάζει τους αναλυτές. Ήδη τον Μάρτιο οι αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων είχαν καταγράψει την υψηλότερη τιμή από το 2011 για λίγες ημέρες, μετά από τις ανακοινώσεις για ένα «δημοσιονομικό μπαζούκα» 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, για να υποχωρήσουν στη συνέχεια, παραμένοντας ωστόσο στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 17 μηνών. Στις αρχές Σεπτεμβρίου άρχισαν να ακολουθούν και πάλι ανοδική πορεία.
Πάντως η Γερμανία διατηρεί την άριστη βαθμολογία ΑΑΑ για την πιστοληπτική ικανότητά της από τους κορυφαίους οίκους αξιολόγησης. Ίσως γιατί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι ακόμη πιο έντονη η ανησυχία για τη συσσώρευση χρέους ή την πορεία του πληθωρισμού .
Για παράδειγμα, στη Μεγάλη Βρετανία η απόδοση του 30ετούς κρατικού ομολόγου τον Σεπτέμβριο είχε φτάσει το 5,68%, δηλαδή στα υψηλότερα επίπεδα από το 1998, αλλά και σε ποσοστό-ρεκόρ για μία χώρα που συμμετέχει στην ομάδα G7 των πιο ανεπτυγμένων βιομηχανικών χωρών της Δύσης.
Δυσμενές οικονομικό περιβάλλον
Όπως επισημαίνουν αναλυτές στο Reuters, εκτός από την αντικειμενική αύξηση του νέου δανεισμού και του χρέους στη Γερμανία, υπάρχουν και άλλες παράμετροι που συντείνουν στην αύξηση των αποδόσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η φημολογία για πιθανή αύξηση των επιτοκίων, οι συνέπειες της δημογραφικής κρίσης για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και οι μαζικές ρευστοποιήσεις ομολόγων στην ιαπωνική αγορά που πιθανώς επηρεάζουν την ψυχολογία των επενδυτών και στην Ευρώπη.
Σημειωτέον ότι στην περίοδο 2019 - 2020 οι αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων ήταν αρνητικές. Με άλλα λόγια, οι πιστωτές ουσιαστικά πλήρωναν τη Γερμανία για να μπορούν να της δανείζουν τα χρήματά τους!
Πηγές: Reuters, dpa
Short teaser
Σε υψηλά 15ετίας έφτασαν οι αποδόσεις γερμανικών ομολόγων τη Δευτέρα. Ανησυχία για χρέος, πληθωρισμό, ρευστοποιήσεις.
Πάπιγκο: Κλίμα απειλών και εκφοβισμού. Η νέα ανάπτυξη;
Short title
Πάπιγκο: Κλίμα απειλών και εκφοβισμού. Η νέα ανάπτυξη;
Teaser
Το Πάπιγκο έχει διχαστεί με αφορμή την κατασκευή κατοικιών ενός εφοπλιστή και τη χαλικόστρωση δρόμου από την Περιφέρεια Ηπείρου. Καταγγέλλουν απειλές κατά της ζωής τους και καταχρηστικές αγωγές. Έρευνα Μαρία Ρηγούτσου.
Το Μικρό και το Μεγάλο Πάπιγκο είναι αναμφισβήτητα δύο από τα ομορφότερα χωριά όχι μόνο του Ζαγορίου, αλλά ολόκληρης της Ελλάδας. Χτισμένα στις πλαγιές της Τύμφης, σε υψόμετρο περίπου 1.000 μέτρων, αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αρχιτεκτονικής του μέτρου, της αρμονίας και μιας απέριττης αρχοντιάς. Τα δύο αυτά μικρά χωριά έχουν πληθυσμό 223 κατοίκων, σύμφωνα με την απογραφή του 2021. Το φυσικό περιβάλλον της περιοχής προστατεύεται ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 μέσω της δημιουργίας του Εθνικού Δρυμού Βίκου-Αώου και, μεταγενέστερα, της ένταξής του στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών Natura 2000 και στο Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου. Οι δύο οικισμοί έχουν χαρακτηρισθεί και προστατεύονται ως «Tόποι Iδιαίτερου Φυσικού Κάλλους» από το 1968 και ως «παραδοσιακοί οικισμοί» από το 1979. Οι κάτοικοι ασχολούνται πλέον κυρίως με τον τουρισμό, ο οποίος τελευταία έχει αυξηθεί και από το γεγονός ότι ολόκληρη η περιοχή του Ζαγορίου έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Αυτή λοιπόν η αναγνωρισμένη ανά τον κόσμο ομορφιά δεν προσελκύει πλέον μόνο ολοένα περισσότερο ευκατάστατους τουρίστες, αλλά και πολύ πλούσιους ανθρώπους, όπως είναι ο πλοιοκτήτης και αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Αντώνης Λαιμός. Η οικογένεια Λαιμού είναι μια ισχυρή οικογένεια με ιστορία πάνω από 170 χρόνων στον χώρο της ναυτιλίας. Ο Αντώνης Λαιμός εκτίμησε την περιοχή, την οποία επισκεπτόταν για χρόνια, και όχι μόνο θέλησε να γιορτάσει τον γάμο του στο Μεγάλο Πάπιγκο το καλοκαίρι του 2021, αλλά είχε ήδη αγοράσει γη το 2019 και το 2020, ώστε αργότερα να χτίσει δύο κατοικίες στο νότιο άκρο του χωριού, μερικά μέτρα μακριά από το νεκροταφείο και τη μικρή εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Οι κάτοικοι, όπως ανέφεραν στην Deutsche Welle και τη Μαρία Ρηγούτσου, το θεώρησαν μεγάλη τιμή που ένας τόσο ισχυρός άνθρωπος επέλεξε το μικρό τους χωριό.
Η χαρά όμως δεν κράτησε πολύ και το χωριό διχάστηκε. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις «Καλλιστώ», «Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης» και «ΡΟΗ» προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας καταγγέλλοντας ότι οι δύο κατοικίες κατασκευάζονται εκτός των ορίων του παραδοσιακού οικισμού και εντός του πυρήνα του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, που ανήκει στην αυστηρότατη ζώνη Α και όπου απαγορεύεται η δόμηση και η διάνοιξη δρόμων, σύμφωνα με Κοινή Υπουργική Απόφαση του 2005 (ΦΕΚ 639 Δ/2005).
Αντιρρήσεις όμως είχαν εκφράσει οι περιβαλλοντικές οργανώσεις -αλλά και κάτοικοι- και κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών του γάμου, όταν για τη διευκόλυνσή του διανοίχθηκε δρόμος από την Περιφέρεια, που χαλικοστρώθηκε, όπως ισχυρίζονται.
Αντίθετη είναι πάντως η άποψη της Περιφέρειας καθώς και περίπου είκοσι κατοίκων, οι οποίοι υποστήριξαν τον εφοπλιστή λέγοντας πως δρόμος προϋπήρχε, άρα ορθώς χαλικοστρώθηκε, ενώ ζήτησαν να διορθωθούν σφάλματα -κατά την άποψή τους- στο θέμα των ορίων, ώστε και οι δικές τους περιουσίες να μπορέσουν να συμπεριληφθούν εντός του οικισμού. Έτσι θα μπορούσαν να πουλήσουν σε καλές τιμές. Για το θέμα του δρόμου ζητήσαμε την άποψη της Περιφέρειας Ηπείρου. Σε γραπτή ερώτηση που υπέβαλε η Deutsche Welle σχετικά με τη διαδικασία της εκτέλεσης του έργου και εάν έχουν προηγηθεί σχετικές εγκρίσεις από τις αρχές του Πάρκου και της Δασικής Υπηρεσίας, η απάντηση που λάβαμε είναι αυτολεξεί η εξής: «ΔΕΝ πρόκειται για έργο διάνοιξης και κατασκευής, αλλά για χαλικόστρωση προϋφιστάμενης αγροτικής οδού προκειμένου να βελτιωθεί η βατότητα και ασφάλειά της, για την οποία δεν απαιτείτο καμία έγκριση από οποιονδήποτε φορέα».
Καταγγελίες για καταχρηστική αγωγή
Το χρήμα πάντως είχε σπείρει τη διχόνοια. Συγγενείς και φίλοι πολλών χρόνων έπαψαν να μιλούν μεταξύ τους – κάποτε γλεντούσαν όλοι μαζί, τώρα πια όχι, όπως μας είπαν. Αυτό όμως που περισσότερο μας εξέπληξε ως Deutsche Welle είναι το κλίμα φόβου και απειλών που συναντήσαμε, ακόμη και σήμερα, απέναντι σε κατοίκους που αμφισβητούν ότι η κατασκευή των κατοικιών αλλά και του δρόμου διαθέτει γερά νομικά θεμέλια, και προσέφυγαν στις αρχές.
Για παράδειγμα, η κυρία Ρένα Διαμαντή, συνταξιούχος και πρώην Καθηγήτρια Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, μιλώντας στην Deutsche Welle λέει: «Δέχτηκα μία εκφοβιστική αγωγή, μία αγωγή SLAPP, για μία ερώτηση που έκανα στον Δήμο Ζαγορίου σχετικά με το χτίσιμο μιας έπαυλης, η οποία συμπεριέλαβε μέσα έναν παλιό μουλαρόδρομο που υπήρχε στην περιοχή για να πηγαίνουν οι άνθρωποι του χωριού στα χωράφια τους, σε μία περιοχή αγροτική, η οποία ήταν και σιτοβολώνας. Εκτός αυτού, το χτίσμα που έχει χτιστεί... δεν ξέρουμε με ποιον τρόπο... κατάφερε να πάρει τις άδειες μέσα στον πυρήνα του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου. Και να κατασκευαστεί και ένας αυθαίρετα κατασκευασμένος δρόμος να τον εξυπηρετεί». Ζητείται αποζημίωση 150.000 ευρώ. Η δικαστική απόφαση εκκρεμεί.
Ωστόσο, όπως ανέφερε στην Deutsche Welle o κ. Μανώλης Καπελλίδης, πληρεξούσιος δικηγόρος του Αντώνη Λαιμού: «Η κυρία Ρένα Διαμαντή δεν έκανε ερώτηση, αλλά καταγγελία στον Δήμο Ζαγορίου και σε άλλες υπηρεσίες, ισχυριζόμενη ότι ο Αντώνης Λαιμός καταπάτησε κοινοτικό δρόμο». Της έστειλε εξώδικη όχληση, με την οποία της ζητούσε να ανακαλέσει τους ισχυρισμούς της. Εκείνη δεν ανακάλεσε. «Η κυρία Διαμαντή την αγνόησε (σ.σ. την εξώδικη όχληση) πλήρως. Ως εκ τούτου, για την αποκατάσταση της τιμής του και της υπόληψης ενός ανθρώπου, ο οποίος ήρθε στο Ζαγόρι, στο Πάπιγκο, να φτιάξει ένα σπίτι ως παραθεριστική κατοικία – και μάλιστα ήταν λάτρης του Πάπιγκου πολύ πριν αποκτήσει περιουσιακά στοιχεία στο Ζαγόρι, ως ορειβάτης, ως άνθρωπος που αγαπούσε το περιβάλλον. Δεν είχε κανέναν λόγο να κάνει αγωγή, αναγκάστηκε εκ της στάσεως της κυρίας Διαμαντή να ασκήσει αγωγή, ζητώντας χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη». Ο κ. Καπελλίδης ισχυρίζεται ότι ο Αντώνης Λαιμός διατηρεί άριστες σχέσεις με την πλειονότητα των κατοίκων και ότι όλες οι άδειες που εξέδωσε από τις αρμόδιες υπηρεσίες για να χτίσει στο Μεγάλο Πάπιγκο ήταν νόμιμες και έχτισε εντός των ορίων του οικισμού. Όσο για τις 150.000 ευρώ που ζητάει με την αγωγή, επισημαίνει πως ο Αντώνης Λαιμός δεν θα αξιώσει οποιοδήποτε ποσό κι αν επιδικαστεί. Αυτό που κυρίως ζητάει είναι ηθική δικαίωση.
Του έφτιαξαν κηδειόχαρτο και το κόλλησαν στο κέντρο του χωριού
Η κυρία Διαμαντή έχει όμως πολύ διαφορετική άποψη και ισχυρίζεται ότι και άνθρωποι που την υποστήριξαν δέχθηκαν απειλές, ακόμα και για τη ζωή τους.
Όπως, για παράδειγμα, ο κ. Γιώργος Παπακώστας, o οποίος είναι γέννημα-θρέμμα του Μεγάλου Πάπιγκου και διαθέτει, μεταξύ άλλων, και ένα ξενοδοχείο στο χωριό. Μιλώντας στην Deutsche Welle, τόνισε πως παραχώρησε προσωρινά ένα τμήμα του χωραφιού του στον εφοπλιστή για να τον διευκολύνει αποκλειστικά και μόνο για τον γάμο του, ώστε να περάσουν οχήματα που θα έστηναν ξύλινες κατασκευές-στέγαστρα στο άδειο ακόμη τότε γεωτεμάχιό του, αλλά και μικρά λεωφορεία που θα μετέφεραν τους καλεσμένους. Δεν γνώριζε ότι ο εφοπλιστής είχε πρόθεση να χτίσει, όπως μας είπε. «Άνοιξε δρόμο στο χωράφι μου να περάσει τα μηχανήματα, τα οποία όμως τελικά θα έμεναν για χρόνια για να κάνει τη δουλειά. Άλλο όμως να έκανε τον γάμο και δεν θα υπήρχε πρόβλημα και είναι άλλο να γίνει μια εγκατάσταση μηχανημάτων για πολλά χρόνια. Άρα λοιπόν κατάλαβα ότι αυτός είναι ένας κατακτητής, ας πούμε», αναφέρει ο κ. Παπακώστας στην Deutsche Welle. Πρόκειται για τον δρόμο που η Περιφέρεια Ηπείρου ισχυρίζεται ότι προϋπήρχε.
Όταν αργότερα τα κατήγγειλε όλα αυτά στην αστυνομία και υποστήριξε επίσης την κυρία Διαμαντή, δέχθηκε απειλές από αγνώστους που του τηλεφώνησαν «ότι θα τον φάνε οι αρκούδες». Κάποιος άλλος, τον οποίο γνωρίζει, του είπε ότι θα του «σπάσει τα πλευρά». Βρήκε επίσης το φορτηγό του τελείως κατεστραμμένο, με αποτέλεσμα να το μεταφέρει γερανός και να πεταχθεί για παλιοσίδερα. Δεν γνωρίζει τους δράστες σε αυτή την περίπτωση, αλλά έχει υποβάλει μήνυση κατά αγνώστων.
Όχι όμως μόνο αυτό, το πιο ανατριχιαστικό είναι ότι είδε ένα κηδειόχαρτο με τη φωτογραφία του στο κέντρο του χωριού: «Φτάνω στο κέντρο του χωριού, βλέπω κάτι κολλημένο στην κολόνα. Πάω εκεί πέρα, βλέπω τον εαυτό μου. Είχαν πάρει από το Ίντερνετ μία φωτογραφία που είμαι στο ξενοδοχείο. Ήταν κολλημένο και έγραφε αυτολεξεί: ‘την τάδε του μηνός θα κάνουμε εις μνήμην του Γιώργου Παπακώστα με τα όργανα… θα κάνουμε μία γιορτή εις μνήμην του’... ειρωνεία δηλαδή, η οποία δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ, ούτε την έχω ξανακούσει από ανθρώπους μέσα σε μία μικρή κοινωνία».
Μία σοκαριστική καταγγελία και πρακτική απέναντι σε έναν ηλικιωμένο άνθρωπο, ο οποίος απλά έχει μία διαφορετική άποψη, την οποία εκφράζει.
Ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε ένα τέτοιο κλίμα διχόνοιας, όπως λέει και ο Πρόεδρος της Κοινότητας Νίκος Χριστοδούλου: «Είναι μια εμπόλεμη κατάσταση στο χωριό. Δηλαδή, υπάρχουν δύο στρατόπεδα. Το στρατόπεδο που υποστηρίζει τον εφοπλιστή, και οι άλλοι, οι οποίοι έχουν το δικαίωμα να λένε αυτό που πιστεύουν, ότι είναι εκτός οικισμού το κτήριό του, ότι έχει καταπατήσει κάποιο μονοπάτι. Έχουμε κάνει και Κοινοτικό Συμβούλιο για αυτό και έχει αποφασιστεί κατά πλειοψηφία ότι ισχύει αυτό το πράγμα. Όλα αυτά τα χαρτιά υπάρχουν. Δεν είναι κάτι που το λέω εγώ στον αέρα», τονίζει ο κύριος Νίκος Χριστοδούλου.
Κάμερες για προστασία, αλλά και ψευδομάρτυρες
Όπως ακόμα λέει στην Deutsche Welle κάποιος που γνωρίζει καλά πρόσωπα και πράγματα, αλλά θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία του: «Από τη στιγμή που κάποιος προκαλεί την επέκταση του οικισμού, δημιουργείται ένα σύνολο προβλημάτων, για παράδειγμα με την ύδρευση ή την αποχέτευση. Οι υποδομές είναι μετρημένες για ένα μέγεθος που δεν μπορεί να διογκωθεί». Στην ερώτησή μας εάν φοβάται, μας απαντά πως πρώτη φορά στη ζωή του έβαλε κάμερες στο σπίτι του, γιατί άρχισε να ανησυχεί, όταν φίλοι του μετέφεραν απειλές που άκουσαν για αυτόν.
Ένας άλλος κύριος, που επίσης θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία του, επισημαίνει πως το κλίμα έχει αλλάξει πλέον στο χωριό και κάνει λόγο για ψευδομάρτυρες που βοήθησαν τον εφοπλιστή να προμηθευτεί νόμιμα έγγραφα: «Εγώ γεννήθηκα εδώ. Όλη μου τη ζωή είμαι εδώ, από όταν γεννήθηκα. Ένας άνθρωπος, συγκεκριμένα, μας φώναξε. Ήμουν με έναν φίλο μου και μας λέει: ‘Ελάτε, ελάτε εδώ’. ‘Τι κάνεις εκεί;’ του λέμε. Πήγαμε στα σύνορα δύο οικοπέδων, δύο χωραφιών. Μάλλον είχαν μεγαλώσει τα δέντρα στα σύνορα και τα έκοβε. ‘Τι κάνεις εδώ;’ του λέμε. ‘Κόβω τα δέντρα’, λέει, ‘για να δείξω στον κύριο αυτόν ότι εδώ ήταν μονοπάτι και μην το κλείσει μέσα’. Το είδα με τα μάτια μου. Είχε καθαρίσει γύρω στα 5 με 6 μέτρα και κάτω φαινόταν πως ήταν καλντερίμι. Αυτός λοιπόν, ο ίδιος άνθρωπος, πήγε όμως αργότερα και είπε ότι δεν υπήρχε μονοπάτι. Αυτός που καθάριζε για να του δείξει ότι εδώ είναι μονοπάτι και να μην το κλείσει. Ο ίδιος πήγε ψευδομάρτυρας και ισχυρίστηκε ότι δεν υπήρχε μονοπάτι. Για τα συμφέροντά του. Ένα απλό παράδειγμα σας λέω».
Μία περίπλοκη και δυσάρεστη κατάσταση σε ένα πανέμορφο χωριό. Τις δικαστικές υποθέσεις που εκκρεμούν θα τις κρίνει όμως η Δικαιοσύνη. Πέρα πάντως από τις δικαστικές αποφάσεις, κανείς δεν μπορεί να απειλεί και να εκφοβίζει τον οποιοδήποτε επειδή εκφέρει μια άποψη ή θέλει να ερευνήσει ένα θέμα. Είναι στοιχειώδες ζήτημα της λειτουργίας ενός κράτους δικαίου. Και στη χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία, όπως γράφεται ακόμα και στους τουριστικούς οδηγούς, η ευνομία δεν μπορεί να απολεσθεί στο όνομα του όποιου συμφέροντος. Ή μήπως μπορεί;
Short teaser
Απειλές κατά της ζωής τους και καταχρηστικές αγωγές καταγγέλλουν κάτοικοι του Μ. Πάπιγκου. Έρευνα Μαρία Ρηγούτσου.
Κάποτε ήταν λαλίστατος και προφανώς αισιόδοξος για τις μετοχές που προτείνει. Όσοι όμως εμπιστεύθηκαν τον «Mr.Dax» μάλλον έχασαν χρήματα τα τελευταία χρόνια...
«Το ευρώ δεν είναι το σωστό νόμισμα για την Ελλάδα». «Θα έπρεπε να αποκόψουμε την Ελλάδα από τις κεφαλαιαγορές και να της επιβάλουμε ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ». «Η πολιτική απλώς διαχειρίζεται το χάος». «Το κεφάλαιο είναι άχρηστο, όταν δεν το αξιοποιούμε σωστά». Αυτές είναι μερικές από τις κορυφαίες ατάκες του χρηματιστηριακού αναλυτή Ντιρκ Μίλερ, στον οποίο έχουν προσδώσει το παρατσούκλι «Mr. DAX» (όπου DAX καλείται ο δείκτης υψηλής κεφαλαιοποίησης στο Χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης).
Ήταν και παραμένει ένας αναλυτής διαφορετικός από τους άλλους ο Ντιρκ Μίλερ. Με φωτογένεια, μαλλί καρφί και ξεχωριστές ατάκες που «γράφουν» στις τηλεοπτικές κάμερες, εξηγούσε πολύπλοκες οικονομικές διεργασίες με απλά λόγια και μεγάλη ευφράδεια. Ανάρπαστα έγιναν τα βιβλία του στη Γερμανία, ένα από αυτά κυκλοφόρησε και στην Ελλάδα. Στα δελτία ειδήσεων το πρόσωπό του ταυτίστηκε με μία ολόκληρη εποχή, με την ευρω-κρίση και τα απόνερά της, με την αγωνία των επενδυτών να εξασφαλίσουν αποδόσεις υπό τη δαμόκλειο σπάθη της πιθανής κρίσης που θα προκαλούσε μία νέα «Lehman Brothers».
«Με το κυάλι» υψηλές αποδόσεις
Όπως συμβαίνει και με άλλους αναλυτές, ο Ντιρκ Μίλερ υποστηρίζει ότι μπορεί να δώσει μία απάντηση στις αγωνίες των επενδυτών. Πρόκειται για αμοιβαία κεφάλαια που διαχειρίζεται ο ίδιος. Ήδη το 2015 ο Γερμανός αναλυτής ίδρυσε μία δική του εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων, η οποία σήμερα ονομάζεται «DM Premium Strategie Defensiv Euro». Συνήθως οι επαγγελματίες του είδους υπόσχονται μία ετήσια απόδοση γύρω στο 6%, έτσι ώστε η πρόσοδος να υπερκαλύπτει αισθητά τον πληθωρισμό.
Πάντως, όπως επισημαίνει η γερμανική εφημερίδα Die Welt, όσοι επένδυσαν στη συνταγή του Ντιρκ Μίλερ απέχουν μακράν από την εκπλήρωση ενός τόσο φιλόδοξου στόχου. Στο χρονικό διάστημα 2015-2026 το «καλάθι των μετοχών» που έχει προτείνει ο Mr.DAX καταγράφει συνολικές απώλειες 11%. Και αυτό, παρότι ο ίδιος ο DAX έχει υπερδιπλασιαστεί στην ίδια περίοδο.
Σε μία πρώτη ανάγνωση ωστόσο, οι απώλειες της τάξης του 11% δεν εξηγούνται με το stock picking που υπογράφει ο Ντιρκ Μίλερ. Η εφημερίδα του Βερολίνου εικάζει ότι οφείλονται σε αμοιβές διαχείρισης για παράγωγα προϊόντα, τα οποία επίσης περιλαμβάνονται στο «καλάθι» του επενδυτή και υποτίθεται ότι αντισταθμίζουν κινδύνους από τη μελλοντική και ευμετάβλητη συμπεριφορά των μετοχών.
O «προφήτης της κρίσης»
Δεν είναι η πρώτη παρόμοια περίπτωση. Παλαιότερα, το γερμανικό περιοδικό DER SPIEGEL είχε αναφερθεί στον καθηγητή Οικονομικών Μαξ Όττε, συγγραφέα του ευπώλητου βιβλίου «Το crash που έρχεται», που κυκλοφόρησε το 2006 και -κατά τον Όττε- προέβλεπε την επερχόμενη κρίση χρέους. Μετά από αυτή την επιτυχία ο Μαξ Όττε ίδρυσε δική του εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων, προσφέροντας στους ενδιαφερόμενους δύο διαφορετικά επενδυτικά προϊόντα.
Το ένα από αυτά -όπως ανέφερε η έρευνα του DER SPIEGEL- κατέγραψε απώλειες σχεδόν 6% στην περίοδο 2013-2016, παρότι στο ίδιο διάστημα ο διεθνής δείκτης MSCI World εμφάνιζε άνοδο κατά 37%. Με άλλα λόγια: Μία επένδυση 50.000 ευρώ στον MSCI World θα απέφερε μέσα σε τρία χρόνια 68.500 ευρώ, ενώ στο επενδυτικό προϊόν του Όττε θα εμφάνιζε «υπόλοιπο λογαριασμού» μόλις 47.100 ευρώ.
Πηγές: dpa, Die Welt, Der Spiegel
Short teaser
Δικά του επενδυτικά προϊόντα προτείνει ο διάσημος αναλυτής Ντιρκ Μίλερ. Τι σημαίνει αυτό για όσους τον εμπιστεύθηκαν;
Προβληματισμό προκαλούν στην Ιταλία τα στοιχεία της Eurostat για μείωση των διαθέσιμων εισοδημάτων των νοικοκυριών. Αμύνεται στην κριτική της αντιπολίτευσης η Μελόνι.
Ανταπόκριση από τη Ρώμη
Έντονο προβληματισμό προκάλεσαν στην Ιταλία τα στοιχεία της Eurostat, βάσει των οποίων οι μόνες δύο χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε στο διάστημα των τελευταίων είκοσι ετών, είναι η Ιταλία και η Ελλάδα.
Πιο αναλυτικά, σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ρουμανία, σημειώθηκε εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 134%. Στη Γαλλία, οι οικογένειες σήμερα είναι κατά 21% πλουσιότερες σε σχέση με το 2004 και στη Γερμανία, κατά 24%. Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται η Ιταλία και η Ελλάδα, με μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος της τάξης του 3,9% και 5,1%, αντίστοιχα.
Όπως υπογραμμίζει σήμερα η εφημερίδα του Μιλάνου Corriere della Sera, «Η Ελλάδα ξεπέρασε, με τεράστιες θυσίες, μια βαθύτατη δημοσιονομική κρίση και «τα τελευταία χρόνια μπήκε σε τροχιά ανάκτησης της ανταγωνιστικότητας και της χρηματοοικονομικής σταθερότητας». Σε ό,τι αφορά όμως την Ιταλία -προσθέτει η Corriere- η όλη αυτή κατάσταση δείχνει να οφείλεται σε μια γενικευμένη μείωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων και σε μείωση της παραγωγικότητας.
Δυσοίωνες προβλέψεις οικονομικής ανάπτυξης
Μια προβληματική πραγματικότητα, στην οποία προστίθεται και η αύξηση των τιμών και που αποτελεί την πραγματική αχίλλειο πτέρνα της κυβέρνησης Μελόνι. Η χώρα είναι τελευταία, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και σε ό,τι αφορά τις προβλέψεις οικονομικής ανάπτυξης της επόμενης διετίας. Φέτος, δε, ο μέσος όρος αύξησης του ΑΕΠ στις χώρες της Ένωσης είναι 1,3%, ενώ η Ιταλία θα σταματήσει -σύμφωνα με την Κομισιόν- στο 0,4%, ενώ τα δεκαετή ομόλογα του ιταλικού δημοσίου συνεχίζουν να παρέχουν υψηλότερη απόδοση από εκείνα της Ελλάδας και της Πορτογαλίας.
Σε δέκα μέρες, το μεγαλύτερο συνδικάτο της χώρας (το κεντροαριστερό Cgil) πρόκειται να κατέβει σε γενική απεργία, διότι κρίνει εντελώς ανεπαρκή τα μέτρα της κυβέρνησης για να αντιμετωπισθεί η φτωχοποίηση των νοικοκυριών. Παρά τα εμφανή προβλήματα, η κυβέρνηση της Ρώμης δεν συναινεί με την αντιπολίτευση στην υιοθέτηση νόμου που να θεσπίζει τον κατοχυρωμένο, κατώτατο μισθό. «Γνωρίζουμε καλά τα συγκεκριμένα προβλήματα, για τα οποία όμως δεν ευθύνεται μόνον η δική μας κυβέρνηση», απαντά στις κριτικές η Μελόνι.
Όλο και περισσότεροι αναλυτές, τέλος, δεδομένης της όλης αυτής πραγματικότητας, διερωτώνται τι θα συμβεί το 2026, όταν πρόκειται να ολοκληρωθεί και η στήριξη που παρέχεται από την χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Short teaser
Προβληματισμός στην Ιταλία για τα στοιχεία της Eurostat για τα εισοδήματα των οικογενειών.
Άκρως «οικονομικό» χαρακτήρα έχει η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στη Βρετανία. Δημόσιος διάλογος με Morgan Stanley και Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Εκτός ατζέντας πολιτικές συναντήσεις.
Ανταπόκριση από το Λονδίνο
Συνήθως οι επισκέψεις του Έλληνα πρωθυπουργού στη βρετανική πρωτεύουσα είχαν πιο «βαρύ» πρόγραμμα. Οικονομικές συναντήσεις, επίσκεψη στη Ντάουνινγκ Στριτ και τη βρετανική πρωθυπουργική κατοικία του Number 10, αναφορά στα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Φέτος όμως είναι εστιασμένη στην ελληνική οικονομία και μόνο. Σήμερα Δευτέρα, από νωρίς το πρωί, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρευρέθηκε στο 4ο Επενδυτικό Συνέδριο που οργανώνει το Ελληνικό Χρηματιστήριο με τη Morgan Stanley στο Λονδίνο.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε δημόσια συζήτηση με τη Διευθύνουσα Σύμβουλο της αμερικανικής επενδυτικής εταιρείας, Κλερ Γούντμαν, ενώ στο πλαίσιο του συνεδρίου είχε προγραμματισμένες συναντήσεις με διεθνείς επενδυτές.
Ελληνική σταθερότητα και προοπτική το κυβερνητικό επιχείρημα
Κύριος στόχος είναι να αναδειχθεί η Ελλάδα κορυφαίος προορισμός για επενδυτικές ευκαιρίες. Σύμφωνα με τις ενημερώσεις, ο κύριος Μητσοτάκης είχε την ευκαιρία να παρουσιάσει, σύμφωνα με το κυβερνητικό επιχείρημα, τη συνεχιζόμενη πρόοδο της ελληνικής οικονομίας, βάσει του ρυθμού ανάπτυξης, της μείωσης της ανεργίας και του δημόσιου χρέους, αλλά και τις επενδύσεις που ήδη έχουν γίνει στη χώρα.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και η μετατροπή της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ενισχύοντας τη γεωπολιτική σημασία της χώρας.
Οξφόρδη και οικονομία
Αργότερα το απόγευμα, στη σχεδόν μονοήμερη αυτή επίσκεψη, ο Έλληνας πρωθυπουργός θα μεταβεί στην Οξφόρδη και στο Blavatnik School of Government (BSG) του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Εκεί θα έχει ανοιχτό διάλογο με την Κοσμήτορα της Σχολής και Καθηγήτρια Παγκόσμιας Οικονομικής Διακυβέρνησης, Νγκάιρ Γουντς.
Όπως επισημαίνεται, το BSG είναι παγκοσμίως ένα από τα κορυφαία κέντρα εκπαίδευσης και έρευνας στη δημόσια πολιτική.
Short teaser
Στο Λονδίνο ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Θα μιλήσει σε εκδήλωση του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Δεν θα έχει πολιτικές συναντήσεις.
Ιρλανδικές παμπ: Αβέβαιο μέλλον σε μια νηφάλια κοινωνία
Short title
Ιρλανδικές παμπ: Αβέβαιο μέλλον σε μια νηφάλια κοινωνία
Teaser
Δυο βρετανικά άρθρα με επίκεντρο τις παμπ αναδεικνύουν το πρόβλημα κατανάλωσης αλκοόλ της χώρας αλλά και την αλλαγή μιας καθημερινότητας αιώνων.
Ανταπόκριση από το Λονδίνο
Ας πάρουμε ως παράδειγμα την Ημέρα του Αγίου Πατρικίου, η γνωστή St. Patrick’s Day. Πρόκειται για τον προστάτη της Ιρλανδίας και η εθνική εορτή έχει συνδεθεί άρρηκτα με την κατανάλωση μπύρας. Μάλιστα, πολλές χώρες παγκοσμίως την έχουν υιοθετήσει ως ημέρα εορτασμών και ας μην έχουν άμεσα σχέση με την Ιρλανδία.
Στο μυαλό των περισσότερων, οι Ιρλανδοί φημίζονται για την κατανάλωση αλκοόλ και ό,τι αυτή συνεπάγεται. Τι συμβαίνει όμως όταν ο πληθυσμός της χώρας διχάζεται μεταξύ καλού και κακού, παράδοσης και εξέλιξης;
Με διαφορετική οπτική το ΒBC και ο Guardian αναδεικνύουν τα παραπάνω. Ο τίτλος του BBC γράφει: «Το ποτό είναι τρόπος ζωής για την Ιρλανδία , μπορεί μια προειδοποιητική ετικέτα να το αλλάξει αυτό; Ενώ ο Guardian αναφέρει: «Μπορείς να έχεις μια κοινότητα χωρίς ψυχαγωγία; Αναλυτές των ιρλανδικών παμπ προειδοποιούν για μείωση του αριθμού τους».
Μια «χαλαρή» βραδιά: 2 λίτρα μπύρας
Σύμφωνα με δηλώσεις Ιρλανδών στο BBC, η κοινωνικοποίηση και το αλκοόλ είναι άρρηκτα συνδεδεμένες έννοιες και ενσωματωμένες στον κοινωνικό ιστό της χώρας. Την ίδια ώρα, ο Guardian αναφέρει ότι οι ιρλανδικές παμπ έχουν αναγνωριστεί επίσημα ως πολιτιστικός θησαυρό από την ακαδημαϊκή κοινότητα, η οποία τις μελετά υπό το πρίσμα των επιστημών της ιστορίας, της κοινωνιολογίας, της λογοτεχνίας, και άλλων.
Για πολλούς είναι και η μόνη επιλογή. Οι επιλογές στη χώρα δεν είναι και τόσες πολλές, με μια «χαλαρή» βραδιά να έχει 3 pints μπύρας, δηλαδή περίπου 2 λίτρα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η ποσότητα μπορεί να φτάσει τα 6 μεγάλα ποτήρια.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, Ιρλανδία, Ελλάδα και Σουηδία είναι πρώτες στα ποσοστά μέθης, με περισσότερο από το 40% του πληθυσμού να μεθάει τουλάχιστον μια φορά το μήνα. Παράλληλα, όμως στοιχεία του Drinks Industry Group of Ireland η κατανάλωση έχει μειωθεί κατά περίπου 1/3 τα τελευταία 25 χρόνια και ο μέσος όρος που οι νέοι ξεκινούν να πίνουν ανέβηκε στα 17 έτη από τα 15.
Προειδοποιητικές ετικέτες
Από το 2023 η ιρλανδική κυβέρνηση πέρασε στη νομοθεσία της την εφαρμογή προειδοποιητικών ετικετών υγείας πάνω σε μπουκάλια αλκοόλ που τονίζουν τον κίνδυνο ηπατικής νόσου και θανατηφόρων μορφών καρκίνου.
Παρόλα αυτά, καθυστερεί την εφαρμογή του μέτρου μέχρι το 2028, κάνοντας λόγο για αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο. Πολλοί υποστηρίζουν ότι πρόκειται για πιέσεις της βιομηχανίας ποτών. Ο φορέας του κλάδου, Drinks Ireland,υποστηρίζει ότι το ζήτημα πρέπει να συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ για να μπει σε εφαρμογή.
Την ίδια ώρα οι ιρλανδικές παμπ κλείνουν. Τα τελευταία 20 χρόνια η χώρα έχασε περισσότερες από 2.100 παμπ. Μεταξύ των αιτιών συγκαταλέγονται η αύξηση των φόρων των αλκοολούχων ποτών, οι τιμές των ακινήτων και οι νόμοι περί οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ.
Όπως τονίζει η εφημερίδα Guardian, το κλείσιμο των θρυλικών χώρων εστίασης, όχι μόνο αλλάζει την ταυτότητα της πόλης, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα κοινωνικής απομόνωσης και συνοχής.
Short teaser
Δυο βρετανικά άρθρα με επίκεντρο τις παμπ αναδεικνύουν το πρόβλημα κατανάλωσης αλκοόλ στη χώρα.
Η διασυνοριακή συνεργασία είναι σπάνια στα Βαλκάνια. ΜΚΟ από Ελλάδα, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία κινούνται κόντρα στο ρεύμα προστατεύοντας τις Πρέσπες. Έρευνα Journalismfund Europe.
«Τρεις χώρες, δύο λίμνες, ένας προορισμός». Με αυτή τη φράση περιγράφει η Ελληνίδα περιβαλλοντολόγος Μυρσίνη Μαλακού το όραμα στα Βαλκάνια για το οποίο εργάζεται εδώ και 30 χρόνια.
Η Μαλακού είναι επικεφαλής της Εταιρείας Προστασίας Πρεσπών (ΕΠΠ), μιας ελληνικής ΜΚΟ που αγωνίζεται να διατηρήσει ένα από τα αρχαιότερα συστήματα γλυκού νερού στην Ευρώπη, τις λίμνες των Πρεσπών.
Η λεκάνη των λιμνών, που περιβάλλεται από βουνά και όπου βρίσκονται η Μεγάλη Πρέσπα και η Μικρή Πρέσπα, διαμορφώθηκε πριν από περίπου πέντε εκατομμύρια χρόνια, πολύ πριν οι άνθρωποι ενταχθούν στο οικοσύστημα ή χαραχθούν εθνικά σύνορα.
Σήμερα αυτά τα δύο εντυπωσιακά γραφικά και σε μεγάλο βαθμό παρθένα υδάτινα σώματα τα μοιράζονται τρεις χώρες: η Ελλάδα, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία.
Ο αντίκτυπος της πολιτικής έντασης
Σε περιοχές όπου κυριαρχεί ο εθνικισμός, όπως στα Βαλκάνια, η διασυνοριακή συνεργασία είναι πάρα πολύ δύσκολη.
Αλλά η υπαρξιακή κρίση που αντιμετωπίζουν οι δύο λίμνες, με υποχωρούσες ακτογραμμές και πάνω από 2.000 είδη ψαριών, πουλιών, θηλαστικών και φυτών να κινδυνεύουν, σημαίνει πως δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική πέρα από τη συνεργασία.
Το παράδειγμα του αργυροπελεκάνου
Ένας από τους πιο εντυπωσιακούς κατοίκους της Πρέσπας είναι ο αργυροπελεκάνος με το τεράστιο ροζ-πορτοκαλί ράμφος, το λευκό πτέρωμα και τα σγουρά φτερά στον σβέρκο.
1.500 ζευγάρια αυτού του σπάνιου είδους κατοικούν στο πλούσιο οικοσύστημα της Πρέσπας, αποτελώντας έτσι τη μεγαλύτερη αποικία αργυροπελεκάνων στον κόσμο.
Οι ίδιοι οι πελεκάνοι αναδεικνύουν πως τα πολιτικά σύνορα δεν σημαίνουν τίποτα για την άγρια ζωή. «Φωλιάζουν στην Ελλάδα, τρέφονται στη Βόρεια Μακεδονία και κοιμούνται στην Αλβανία», εξηγεί η Μαλακού.
Εάν ένα από τα τρία στοιχεία της καθημερινότητάς τους διαταραχθεί σε μία χώρα, τότε προφανώς επηρεάζονται και τα υπόλοιπα. Το ίδιο ισχύει και όταν οι λίμνες γεμίζουν με τοξίνες από λιπάσματα ή κτηνοτροφικά απόβλητα: η ποιότητα του νερού επιδεινώνεται και στις τρεις χώρες.
Πριν από τρεις δεκαετίες περιβαλλοντολόγοι, όπως η Μαλακού, αντιλήφθηκαν πως, προκειμένου να διατηρηθεί το οικοσύστημα, η διασυνοριακή συνεργασία αποτελεί μονόδρομο.
Ρήξη με το παρελθόν
Με την πτώση του κομμουνισμού στην Αλβανία και τη Γιουγκοσλαβία (στην οποία ανήκε η Βόρεια Μακεδονία), επανήλθαν οι ιστορικές διαμάχες και οι δηλητηριώδεις αντιπαλότητες στα Βαλκάνια.
Η Ελλάδα και η Αλβανία, για παράδειγμα, δεν κήρυξαν επισήμως ειρήνη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η Ελλάδα και η Βόρεια Μακεδονία βρίσκονταν σε μακρά διαμάχη για το επίσημο όνομα της τελευταίας.
Παρά τα εθνικά ζητήματα όμως, οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ στις τρεις χώρες άρχισαν να επικοινωνούν και να συνεργάζονται. «Στη Βόρεια Μακεδονία και στην Αλβανία τα κράτη ακόμη ήταν υπό συγκρότηση», αναφέρει η Μαλακού. «Ξεκινήσαμε απλώς ανταλλάσσοντας σκέψεις και απόψεις».
Με τον καιρό η ΕΠΠ και δύο ακόμα οργανώσεις (η PPNEA στην Αλβανία και η Μακεδονική Οικολογική Εταιρεία στη Βόρεια Μακεδονία) ένωσαν τις δυνάμεις τους και δημιούργησαν τη διακρατική συμμαχία Prespa Net.
Το καθοριστικό στοιχείο είναι ότι οι ΜΚΟ του Prespa Net αντιμετωπίζουν τις λίμνες ως περιβαλλοντικό ζήτημα, και όχι ως εθνικό. Πρόκειται για μία προσέγγιση που θα μπορούσε να λειτουργήσει και σε άλλα μέρη των Βαλκανίων, αλλά και πέραν αυτών.
Ο παράγοντας κλιματική αλλαγή
Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι λίμνες είναι πασίδηλα: επί 20 χρόνια τα νερά τους υποχωρούν σταθερά και στη θέση των υδάτων εμφανίζονται βράχια, παραλίες, ακόμα και βοσκοτόπια.
Η Ντανιέλα Ζάετς, υπεύθυνη της Μακεδονικής Οικολογικής Εταιρείας, αποδίδει την εξαφάνιση του νερού τόσο στην κλιματική αλλαγή όσο και στην ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως τη γεωργία.
«Έχουμε πολλούς οπωρώνες στην περιοχή αυτή και οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το νερό της λίμνης για άρδευση», λέει. Αυτό μπορεί να καταστρέψει τους υγροτόπους, οι οποίοι μετατρέπονται σε καλλιεργήσιμη γη, η οποία με τη σειρά της χρειάζεται ακόμα περισσότερη άρδευση.
Συνεργασία με νέους ανθρώπους
Μαθαίνοντας από την επιτυχημένη εμπειρία της ΕΠΠ στην Ελλάδα αναφορικά με τη συνεργασία με τους ντόπιους, η οργάνωση της Ζάετς επικεντρώνει τις προσπάθειές της παρομοίως στην τοπική κοινωνία.
Η Ζάετς θεωρεί ιδιαιτέρως αποδοτική τη συνεργασία με νέους ανθρώπους της περιοχής. «Πηγαίνουμε σχολικές τάξεις στα εθνικά πάρκα και τους δείχνουμε πώς δουλεύουμε», εξηγεί.
Αν και οι τρεις οργανώσεις θέλουν τα εκπαιδευτικά προγράμματα να γίνουν διακρατικά, αυτό δεν έχει καταστεί δυνατό. Διότι η πολιτική παρεμβάλλεται συνεχώς.
Η Μαλακού επισημαίνει ότι οι νεότερες γενιές περιβαλλοντολόγων επηρεάζονται λιγότερο από τον τοξικό εθνικισμό. Αντιλαμβάνονται την κρισιμότητα της διασυνοριακής συνεργασίας όχι μόνο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της περιοχής, αλλά και για τον τρόπο που λειτουργεί κανείς μέσα σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Δημιουργώντας θέσεις εργασίας
Ο 26χρονος Αντνάν Μπέγκο, περιβαλλοντολόγος από την Αλβανία που εργάζεται στην PPNEA, έκανε εθελοντισμό για έναν χρόνο και μετά ξεκίνησε να δουλεύει στην ΜΚΟ. Όπως δηλώνει στην DW , «δεν είναι εύκολο να βρεις δουλειά και πολλοί νέοι από την Αλβανία φεύγουν για τη Γερμανία ή την Ιταλία».
Η PPNEA συνεργάζεται στενά με την υπηρεσία εθνικών πάρκων της Αλβανίας και φέρνει πολυεθνικές ομάδες τουριστών για περιπάτους στην περιοχή, δείχνοντάς τους τις ομορφιές της.
Ο Μπέγκο ελπίζει ότι ο συνδυασμός οικολογίας και τουρισμού θα ενθαρρύνει τους ανθρώπους να μην εγκαταλείψουν τη χώρα ή και θα πείσει όσους έχουν μεταναστεύσει να επιστρέψουν.
Η ανάπτυξη του τουρισμού προϋποθέτει βασικές υποδομές, όπως δρόμους, αποχετευτικό δίκτυο, δίκτυο ηλεκτροδότησης και πρόσβαση στο διαδίκτυο, υποδομές που εάν αναπτυχθούν, θα ωφελήσουν συνολικά τη φτωχή νότια Αλβανία.
Ανάγκη για επενδύσεις
Οι κάτοικοι και των τριών κρατών που ζουν κοντά στις λίμνες θέλουν να ενισχύσουν τις τοπικές οικονομίες μέσω του τουρισμού. Εκτιμούν πως ο διασυνοριακός οικοτουρισμός μπορεί να αποτελέσει και μία προσοδοφόρα ευκαιρία για επενδυτές, δίχως να βλάψει τη φύση.
Την ίδια στιγμή, οι ΜΚΟ του Prespa Net θέλουν να διασφαλίσουν ότι ο τουρισμός δεν θα βρεθεί σε σύγκρουση με την προστασία της φύσης.
Το όραμά τους αφορά και τις τρεις χώρες: οι τουρίστες θα μπορούν να περπατούν σε δίκτυα μονοπατιών, να διασχίζουν σύνορα χωρίς εμπόδια, να τρώνε ψάρια από καθαρές λίμνες και να δοκιμάζουν τοπικά προϊόντα, επισκεπτόμενοι ξενοδοχεία και εστιατόρια που θα διαχειρίζονται οι ντόπιοι, σε ένα ενιαίο όραμα για όλες τις παραλίμνιες κοινότητες της Πρέσπας.
Η πραγματικότητα βέβαια είναι διαφορετική. Μέχρι τώρα, κάθε χρόνο η περιοχή υποδέχεται λίγους επισκέπτες. Η υποχώρηση των υδάτων κάνει τη λίμνη θολή και γεμάτη άλγη. Το μονοπάτι γύρω από τις λίμνες παραμένει ημιτελές.
Ένα διακρατικό όραμα χωρίς σύνορα
Σε μια εποχή που ακόμα και κράτη-μέλη της ΕΕ κλείνουν τα σύνορά τους, το όραμα για τη διάσωση των Πρεσπών πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα.
Η δυναμική του Prespa Net έγκειται στην αποτελεσματικότητα του ανεπίσημου δικτύου του. Με αποφασιστικότητα και έξυπνη στρατηγική, οι ΜΚΟ έχουν μάθει να παρακάμπτουν τα εμπόδια που θέτουν οι κυβερνήσεις. Και το σημαντικότερο απ' όλα: η εμπειρία τους δείχνει πως αυτού του είδους η διασυνοριακή συνεργασία ωφελεί όλους τους κατοίκους της περιοχής – συμπεριλαμβανομένων και των αργυροπελεκάνων.
Το άρθρο αποτελεί μέρος τετραμερούς σειράς για τη διασυνοριακή κοινωνία των πολιτών στην Ευρώπη, με την υποστήριξη του Journalismfund Europe.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Short teaser
ΜΚΟ στην Ελλάδα, την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία κινούνται κόντρα στο ρεύμα, με στόχο τη διάσωση της Πρέσπας.
Η ιρλανδική κυβέρνηση δυσκολεύει την είσοδο των μεταναστών. Στο στόχαστρο η επανένωση οικογενειών, η αυτάρκεια των αιτούντων άσυλο αλλά και η κατοχύρωση της υπηκοότητας.
Ανταπόκριση από το Λονδίνο
Μία ακόμα χώρα, στη μακρά λίστα των ευρωπαϊκών χωρών που δυσκολεύουν την είσοδο των μεταναστών, γίνεται και η Ιρλανδία. Οι δηλώσεις, ξεκάθαρες ή μη, έδωσαν την κατεύθυνση που η χώρα θέλει να ακολουθήσει: «Τα ποσοστά των αιτούντων άσυλο είναι "πολύ υψηλά" και επιθυμούμε να επιβραδύνουμε τον ρυθμό αύξησης του πληθυσμού της Ιρλανδίας».
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Τζον Ο’ Κάλαχαν ήταν εκείνος που έκανε χθες τις ανακοινώσεις, καθώς έλαβε το «πράσινο φως» από την κυβέρνησή του ώστε να αυστηροποιήσει τη μεταναστευτική πολιτική και να θέσει νέους όρους.
Ποια είναι τα νέα, αυστηρότερα μέτρα;
Σύμφωνα με τον αρμόδιο υπουργό, «δεν είναι στο στόχαστρό του οι αιτούντες άσυλο». Όμως τα νέα μέτρα δείχνουν το αντίθετο. Σύμφωνα με τη σελίδα της ιρλανδικής κυβέρνησης, γίνεται μια «διεξοδική» αναθεώρηση στην επανένωση οικογενειών, η οποία θα γίνεται αποδεκτή, μόνο αν όσοι βρίσκονται υπό το καθεστώς διεθνούς προστασίας μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν τους επαρκείς πόρους για να στηρίξουν τα μέλη της οικογένειάς τους, με μεικτό μισθό, ο οποίος θα πρέπει να ξεπερνά τις 44.300 ευρώ.
Επιπλέον αναθεωρήσεις «κλειδιά» είναι: οι ένοικοι καταλυμάτων διεθνούς προστασίας θα πρέπει να καταβάλλουν εβδομαδιαία στο κράτος ένα ποσό, το οποίο θα κυμαίνεται από 15 ευρώ έως 238 ευρώ, ανάλογα τις απολαβές τους, κάτι που υπολογίζεται ότι θα ανέρχεται στο 10% έως και 40% των εισοδημάτων.
Παράλληλα, το δικαίωμα για υπηκοότητα αυστηροποιείται, και πλέον θα κατοχυρώνεται στα πέντε έτη αντί για τρία, που ήταν μέχρι τώρα, με την προϋπόθεση μάλιστα να μην έχουν ζητηθεί κρατικά επιδόματα για τουλάχιστον δύο χρόνια πριν από την υποβολή της αίτησης.
Ενώ, το κράτος θα αποκτήσει μεγαλύτερη εξουσία, ώστε να μπορεί να ανακαλέσει το άσυλο αν θεωρηθεί κάποιος ότι αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια της χώρας ή έχει καταδικαστεί για σοβαρό αδίκημα.
Τα επίσημα στοιχεία το «καμπανάκι» των αλλαγών
Σύμφωνα με τον Ο' Κάλαχαν, το σύστημα ασύλου της χώρας πρέπει να γίνει πιο «αποτελεσματικό», με απώτερο σκοπό «να διασφαλιστεί η ακεραιότητα και η εμπιστοσύνη του λαού».
Σύμφωνα με τα στοιχεία, προ-πανδημίας 3.000 με 4.000 άνθρωποι έκαναν αίτηση ασύλου ετησίως, αριθμός σημαντικά μικρότερος από τις 45.000 αιτήσεις που έγιναν τα τελευταία τρία χρόνια μαζί. Παράλληλα, οι καθαρές μεταναστευτικές ροές στην Ιρλανδία σχεδόν διπλασιάστηκαν από το 2022, σε σύγκριση με τα προ-πανδημίας επίπεδα, με έναν μέσο όρο 72.000 ατόμων ετησίως.
Σύμφωνα με τον υπουργό, το 87% των αιτούντων έχει διασχίσει τα σύνορα από τη Β. Ιρλανδία, ωστόσο απέκλεισε συμφωνία επιστροφών με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Short teaser
Αυστηροποίηση των μέτρων για τους μετανάστες σχεδιάζει η ιρλανδική κυβέρνηση.
Νέα μελέτη δείχνει πώς η Κίνα έχει φτάσει τις ΗΠΑ σε κρίσιμους τομείς έρευνας και κυριαρχεί ολοένα περισσότερο στην παγκόσμια ατζέντα. Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη;
Η παγκόσμια ερευνητική σκηνή βρίσκεται σε σημείο καμπής. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), το 2023 οι Κινέζοι επιστήμονες ανέλαβαν την ηγεσία σχεδόν στις μισές συνεργασίες τους με Αμερικανούς συναδέλφους.
Ένα ιστορικό ποσοστό, που υπογραμμίζει την ταχεία άνοδο της κινεζικής επιρροής. Σε καίριους τομείς, η Κίνα πλέον διαμορφώνει την παγκόσμια ερευνητική ατζέντα.
Ηγετικός ο ρόλος της Κίνας
Δεν είναι μόνο οι κλασικοί δείκτες, όπως τα περίφημα αλλά και κάπως παρωχημένα βραβεία Νομπέλ ή ο απλός αριθμός δημοσιεύσεων, που αποτυπώνουν την πραγματική επιστημονική ισχύ. Η άνοδος της Κίνας αξιολογείται σήμερα με ευρύτερα κριτήρια.
Η ανάλυση έξι εκατομμυρίων ερευνητικών εργασιών δείχνει ότι το 45% των ηγετικών ρόλων σε κινεζο-αμερικανικές μελέτες το 2023 ανήκε σε κινεζικές ομάδες – έναντι μόλις 30% το 2010. Αν συνεχιστεί η τάση, η Κίνα θα επιτύχει ισοτιμία με τις ΗΠΑ σε στρατηγικούς τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η έρευνα ημιαγωγών και οι επιστήμες υλικών μέχρι το 2027/28.
Στις επιστημονικές δημοσιεύσεις η Κίνα προηγείται ήδη. Σύμφωνα με την έκθεση Έρευνας και Καινοτομίας της G20, σχεδόν 900.000 επιστημονικά άρθρα προέρχονται από κινεζικά ιδρύματα – τριπλάσια σε σχέση με το 2015. Στον Nature Index, που αξιολογεί 150 κορυφαία ιατρικά και φυσικοεπιστημονικά περιοδικά, η Κίνα έχει ξεπεράσει τις ΗΠΑ. Από τα δέκα κορυφαία ιδρύματα της κατάταξης, τα επτά είναι κινεζικά.
Παρά τα περίπου 20.000 επιστημονικά ιδρύματα, η Δύση βρίσκεται σε δυσμενή θέση: Το Χάρβαρντ παραμένει μεν πρώτο, αλλά τις θέσεις 2 έως 9 καταλαμβάνουν αποκλειστικά κινεζικά πανεπιστήμια, ενώ το MIT βρίσκεται μόλις στη 10η θέση.
Γιατί η Κίνα προοδεύει τόσο γρήγορα
Η Κίνα έχει επενδύσει μαζικά στην επιστήμη και την έχει εντάξει στον πυρήνα της αναπτυξιακής της στρατηγικής. Παράλληλα, έχει ανοίξει την έρευνά της σε διεθνείς συνεργασίες και οργανώνει ενεργά αυτές τις ανταλλαγές. Φοιτητές και επιστήμονες ενθαρρύνονται να κινηθούν παγκοσμίως, δημιουργώντας ένα πυκνό δίκτυο διεθνούς συνεργασίας.
Ιδιαίτερα στους τεχνολογικούς κλάδους και χάρη στον «Δρόμο του Μεταξιού», ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα υποδομών και ανάπτυξης, επενδύονται δισεκατομμύρια για την προσέλκυση ταλέντων και την οικοδόμηση παγκόσμιων δεσμών. Η επιστημονική διπλωματία, σύμφωνα με τη μελέτη της PNAS, χρησιμοποιείται συνειδητά ως εργαλείο.
Αναλύοντας το κινεζικό μοντέλο
Η ταχύτητα, οι στρατηγικές επενδύσεις και τα κεντρικά κατευθυνόμενα δίκτυα αποτελούν βασικά πλεονεκτήματα της Κίνας. Οι τομείς της μηχανικής, της ηλεκτρονικής, των υλικών, της φυσικής και της χημείας παράγουν κορυφαία αποτελέσματα και υψηλές αναφορές.
Ωστόσο, ο κεντρικός έλεγχος δεν έχει μόνο πλεονεκτήματα. Η Κίνα υστερεί σε ανατρεπτικές καινοτομίες και στην επιστημονική ανεξαρτησία. Η επιτυχία μπορεί να καθοδηγηθεί, αλλά η δημιουργικότητα όχι. Εδώ οι ΗΠΑ, με το αποκεντρωμένο και επιχειρηματικά καθοδηγούμενο οικοσύστημα καινοτομίας, εξακολουθούν να έχουν σημαντικό προβάδισμα έναντι της Κίνας και της Ευρώπης.
Παράλληλα, το διεθνές περιβάλλον συνεργασίας γίνεται ολοένα πιο δύσκολο. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη βλέπουν την Κίνα ως στρατηγικό αντίπαλο, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις των τελευταίων μηνών επιβαρύνουν τις επιστημονικές ανταλλαγές.
Μάχη ΗΠΑ-Κίνας για την ΤΝ
Οι ΗΠΑ διατηρούν, προς το παρόν, το προβάδισμα στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά η Κίνα πλησιάζει ταχύτατα. Το γλωσσικό μοντέλο DeepSeek δείχνει πόσο γρήγορα και οικονομικά μπορούν να εμφανιστούν νέες κινεζικές τεχνολογίες. Το Χάρβαρντ παραμένει ισχυρό κέντρο καινοτομίας, αλλά κινεζικές ακαδημίες κερδίζουν έδαφος.
Σήμερα η Κίνα πρωταγωνιστεί ιδιαίτερα στις αιτήσεις για πατέντες Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι ΗΠΑ αντιστέκονται, αλλά τα ευρωπαϊκά ιδρύματα βρίσκονται συχνά πολύ πίσω στον διεθνή ανταγωνισμό.
Γιατί υστερούν ΗΠΑ και ΕΕ;
Η άνοδος της Κίνας συμπίπτει με μια περίοδο αδυναμίας στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Η αμερικανική επιστημονική κοινότητα υποφέρει από πολιτικές αναταράξεις, περικοπές προϋπολογισμού και διαρροή υψηλού επιπέδου ανθρώπινου δυναμικού. Τα μέτρα λιτότητας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και η ανοιχτή αντιπαράθεση των δύο υπερδυνάμεων έχουν μειώσει αισθητά τις κοινές ερευνητικές πρωτοβουλίες και επιταχύνουν τη μετακίνηση ταλέντων προς την Κίνα.
Η Ευρώπη μπορεί ίσως να επωφεληθεί από αυτή τη μετανάστευση ειδικών, όμως το έλλειμμα σε πολλούς τομείς παραμένει τεράστιο. Οι μεγάλες αλλαγές συχνά σκοντάφτουν σε εσωτερικές πολιτικές ιδιαιτερότητες και περιορισμούς – τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στην ευρύτερη ήπειρο.
Η σχεδόν ασταμάτητη άνοδος της Κίνας αναδιατάσσει την παγκόσμια οικονομική και γεωπολιτική ισορροπία. Η Κίνα πλέον διοργανώνει και κατευθύνει μέρος της διεθνούς ερευνητικής ατζέντας, ενώ η Ευρώπη χάνει έδαφος στις τεχνολογίες του μέλλοντος.
Μια επιλογή θα ήταν η στοχευμένη συνεργασία με κινεζικές ομάδες, ώστε να διατηρηθεί τουλάχιστον η επαφή με την αιχμή της έρευνας. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς θα διαχειριστεί το κινεζικό σύστημα την αυξανόμενη κατακερματισμένη διεθνή επιστημονική σκηνή και τις γεωπολιτικές εντάσεις.
Από τη διαφορετικότητα της Ευρώπης μπορεί να γεννηθεί καινοτομία που δεν μπορούν να προσφέρουν μονολιθικά κράτη. Όπως επισημαίνει και η Έκθεση Παρακολούθησης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ERA), εάν η Ευρώπη συνεργαστεί στοχευμένα και συνενώσει τις δυνάμεις της, μπορεί να εξελιχθεί σε ερευνητικό κέντρο παγκόσμιας εμβέλειας, ικανό να ανταγωνιστεί ισότιμα την Κίνα και τις ΗΠΑ.
Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη
Short teaser
Οι Κινέζοι επιστήμονες αναλαμβάνουν την ηγεσία σε καίρια ερευνητικά πεδία, η παγκόσμια ερευνητική ατζέντα μετατοπίζεται.
Πολλοί μέμφονται την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ωστόσο, δύσκολα βρίσκεται καλύτερος (ελάχιστος) κοινός παρονομαστής στη σημερινή ΕΕ. Σχόλιο του Γιάννη Παπαδημητρίου.
Τρεις προτάσεις μομφής μέσα σε τέσσερις μήνες ξεπέρασε μάλλον ανώδυνα η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Δεν θα είναι οι τελευταίες, εκτιμούν οι παρεπιδημούντες στις Βρυξέλλες.
Ζούμε εποχές ταραχώδεις και απρόβλεπτες, που ευνοούν την ταχεία ανακύκλωση του πολιτικού προσωπικού. Ας αναλογιστούμε ότι στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, δηλαδή μόλις τα τρία τελευταία χρόνια, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν έχει ήδη αναλώσει 130 υπουργούς και υφυπουργούς, καταρρίπτοντας μάλιστα το ιστορικό ρεκόρ του Φρανσουά Μιτεράν με 117 υπουργοποιήσεις στην περίοδο 1988-1995.
Κι όμως, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ακόμη εδώ. Από το 2019, όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τα ηνία της Κομισιόν, η Ευρώπη έχει αλλάξει πολύ. Αλλά η ίδια έχει αλλάξει ακόμα περισσότερο.
Ήταν κάποτε ένα Green Deal
Το περίφημο Green Deal, η «Πράσινη Μετάβαση» της Ευρώπης για την υλοποίηση των πιο φιλόδοξων κλιματικών στόχων στην ιστορία της, ήταν η «σημαία» της φον ντερ Λάιεν για την εκλογή στο ύπατο αξίωμα της ευρωπαϊκής εκτελεστικής εξουσίας. Μέσα σε έξι χρόνια το Green Deal μετονομάζεται Clean Industry Deal, λόγω πιέσεων από τη βιομηχανία για μείωση κόστους και καταπολέμηση της γραφειοκρατίας. Kι αν περιμένουμε λίγο ακόμη δεν αποκλείεται να καταλήξει... σκέτο Industry Deal. Ήδη γίνονται δεύτερες σκέψεις για τους κανόνες ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων (ETS 2) ή για την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης.
Μπορούμε να αρχίσουμε ατέρμονες θεωρητικές συζητήσεις για το αν είναι σωστή η αλλαγή ατζέντας στις Βρυξέλλες. Υπάρχει όμως μία συζήτηση που δεν είναι θεωρητική, αλλά «εκ των ων ουκ άνευ» για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρέπει να γίνει εδώ και τώρα. Είναι η διαπραγμάτευση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο στην περίοδο 2028-2034, δηλαδή για τον προϋπολογισμό της ΕΕ στα επόμενα χρόνια – με την Κομισιόν να προτείνει μία πρωτοφανή αύξηση κονδυλίων στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την επταετία.
Έντονες είναι ήδη οι αντιδράσεις από τις «βόρειες» πρωτεύουσες σε εποχές δημοσιονομικής εγκράτειας, ενώ οι αποκαλύψεις περί σκανδάλων τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ ασφαλώς δεν ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση χωρών όπως η Ελλάδα, που θέλουν να διατηρήσουν τα «κεκτημένα» σε αγροτικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις από το Ταμείο Συνοχής (κάτι που ασφαλώς δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποσιωπηθούν τα σκάνδαλα).
Σχέδια για «κοινό χρέος»;
Οι αντιδράσεις μάλλον θα ενταθούν τους επόμενους μήνες. Ιδιαίτερα εάν επιβεβαιωθούν γερμανικά δημοσιεύματα, σύμφωνα με τα οποία η πρόεδρος της Κομισιόν αναζητεί τρόπους για να επαναφέρει μία «κοινή ανάληψη χρέους» σε επίπεδο ΕΕ, όπως είχε γίνει για πρώτη φορά με το Ταμείο Ανάκαμψης για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, αυτή τη φορά με στόχο να χρηματοδοτήσει κρίσιμες αμυντικές και ενεργειακές υποδομές.
Από την οπτική γωνία των νοτίων χωρών θα ήταν ευχής έργο να το επιτύχει. Διαφορετικά, ο λογαριασμός δύσκολα βγαίνει. Σε κάθε περίπτωση, στην παρούσα φάση φαίνεται ότι μόνο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μπορεί να συντονίσει τη σχετική συζήτηση, έχοντας τη στήριξη ακόμα και των Πρασίνων. Δεν είναι τυχαίο ότι ελάχιστοι Πράσινοι στήριξαν την πρόταση μομφής που είχε καταθέσει προ ημερών η ευρω-ομάδα της Αριστεράς. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι η φον ντερ Λάιεν είναι από τα τελευταία κορυφαία στελέχη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) που ακόμη ενδιαφέρονται σοβαρά για τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ…
Short teaser
Επίμονη κριτική, νέες προτάσεις μομφής, αλλά η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν «αντέχει». Σχόλιο του Γιάννη Παπαδημητρίου.
Το ντοκιμαντέρ δύο Γερμανών δημοσιογράφων «Καμία γη, για κανέναν» καταδεικνύει πώς άλλαξε η πολιτική ασύλου σε Γερμανία και ΕΕ τα τελευταία χρόνια, υποκύπτοντας στην ακροδεξιά ρητορική. Αναφορές στην Ελλάδα.
Λένε ότι δεν είναι καλό να γράφεις συναισθηματικά φορτισμένος. Υπάρχουν όμως εμπειρίες, που πρέπει να είσαι αναίσθητος για να μην σε παρακινήσουν να γράψεις. Μια τέτοια εμπειρία είναι η θέαση του γερμανικού ντοκιμαντέρ «Κein Land für Niemand» (Καμία γη, για κανέναν – Η περιχαράκωση μιας χώρας μετανάστευσης). Εκατόν έντεκα λεπτά σοκ, όταν συνειδητοποιείς ότι ουσιαστικά η Ευρώπη βιώνει μια βαθιά ανθρωπιστική κρίση, που συνθλίβει τον πυρήνα των αξιών και των ιδεών της. Οι πολιτικοί αποφεύγουν να την αποκαλούν έτσι και προτιμούν να μιλούν για άλλες κρίσεις. Το προσφυγικό αντιμετωπίζεται, όπως λέει ο ευρωβουλευτής Έρικ Μάρκβαρντ, με τη λογική και μόνο «να πέσουν οι αριθμοί».
Όταν μιλούν τα στοιχεία
Το ντοκιμαντέρ των Μαξ Άρενς και Μάικ Λούντεμαν παραθέτει στοιχεία, που κάποια τους ίσως τα γνωρίζουμε όλοι. Αλλά όταν τα βλέπεις να αραδιάζονται μπροστά σου συγκεντρωμένα και στοιχειοθετημένα, καταλαβαίνεις ότι τα τελευταία χρόνια έχει συμβεί μια ριζική πολιτική και κοινωνική μεταστροφή στη Γερμανία, με τον ακροδεξιό λαϊκισμό να επιβάλλεται στον δημόσιο διάλογο. Και όπως παρατηρούν επιστήμονες που μιλούν στην κάμερα, από τη στιγμή που «τούμπαρε» η Γερμανία, ήταν επόμενο αυτό να συμβεί και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Τραυματικές εμπειρίες, αξέχαστες ιστορίες
Οι δημιουργοί τονίζουν ότι λόγω του παρελθόντος της η Γερμανία είχε καταγεγραμμένο στο Σύνταγμά της το δικαίωμα στο άσυλο. Το 2025 για πρώτη φορά υπήρξε μια νομοθετική ρύθμιση, που ανατρέπει ουσιαστικά αυτό το δεδομένο. Μια ρύθμιση που πέρασε και με τις ψήφους της ακροδεξιάς AfD.
Φυσικά και υπάρχουν συγκινητικές στιγμές, όταν βλέπουν τους ανθρώπους της οργάνωσης Sea-Eye να προσεγγίζουν «φουσκωτά» έτοιμα να αναποδογυρίσουν στα ανοικτά της Λιβύης και να σώζουν πανικόβλητους ανθρώπους. Όταν βλέπεις την εικόνα που καταγράφουν με το μικρό τους αεροπλάνο οι εθελοντές με το λιβυκό Λιμενικό να βουλιάζει βάρκες ή να τις πλησιάζει και οι άντρες του να ξυλοκοπούν με στυλιάρια τους απελπισμένους ανθρώπους. Αυτά τα παιδιά της Sea-Eye και της Sea-Watch πρέπει να ξέρουν τώρα, όπως εξηγεί ο επικεφαλής της οργάνωσης, ότι απειλούνται πλέον – με βάση τις νέες ρυθμίσεις του νόμου – να αντιμετωπίζονται ως «διακινητές».
Το τραύμα της Πύλου
Είναι συγκλονιστική η μαρτυρία του Ναέεφ από τη Συρία, ενός από τους λίγους επιζώντες του ναυαγίου της Πύλου, που ζει σήμερα στο Βερολίνο και θυμάται πως η ελπίδα από το σκοινί, που τους έριξαν οι Έλληνες λιμενικοί, μετατράπηκε σε πανικό και απόγνωση, όταν το σκάφος του Λιμενικού άρχισε δίχως λόγο τους ελιγμούς, που τελικά έκαναν το πλοίο να βουλιάξει.
Εξοργίζεσαι με την ιστορία του Ιρανού ακτινιστή και πολιτικού πρόσφυγα που κατάφερε να επιβιώσει επί τρία χρόνια στη Μόρια και σήμερα, 10 χρόνια μετά, ακόμη περιμένει από τις γερμανικές αρχές την εξέταση της αίτησής του για άσυλο, για να μπορέσει να ψάξει για δουλειά και να κάνει μια νέα αρχή.
Αγνοώντας εθνικές και διεθνείς συμβάσεις
Όμως αυτό που σε συγκλονίζει τελικά είναι ο κυνισμός πολιτικών που μιλούν όπως ο καγκελάριος Μερτς για «κοινωνικό τουρισμό», ή ο ομόσταυλός του Γενς Σπαν που ζητά να αναθεωρηθούν ευρωπαϊκές και διεθνείς συμβάσεις για τους πρόσφυγες. Και βέβαια αυτό που ολοκλήρωσε η σημερινή κυβέρνηση είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα, όπως θυμίζει η αξέχαστη δήλωση του Όλαφ Σολτς «εμείς θα διαλέγουμε ποιοι θα έρχονται».
Ο αποδιοπομπαίος τράγος
Αλλά ακόμα πιο θλιβερό είναι να ακούς ειδικούς που δεν μπορεί να τους χαρακτηρίσει κανείς «αριστερούς» ή «δικαιωματιστές» να εξηγούν πως τα κλισέ που έχει καταφέρει να μετατρέψει σε «αξίωμα» η Ακροδεξιά δεν αντέχουν σε καμιά περίπτωση την αντιπαράθεση με την πραγματικότητα. Ο Μαρσέλ Φράτσερ για παράδειγμα, ένας από τους πιο γνωστούς οικονομολόγους της χώρας, επικεφαλής του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DWI), παρατηρεί ότι η πολιτική προσπαθεί τώρα να καλύψει τα λάθη της επί μια εικοσαετία, φορτώνοντας όλες τις «αμαρτίες» στις πλάτες των φτωχότερων και των μεταναστών.
Οι αριθμοί που δεν ακούγονται
Αυτοδιοικητικοί από την πρώην Ανατολική Γερμανία επισημαίνουν ότι η παρακμή σε πολλές περιοχές της είχε ξεκινήσει πολύ πριν από το 2015 και το «κακοποιημένο» από δημαγωγούς «Θα τα καταφέρουμε» της Μέρκελ. Και η Μόνικα Σνίτσερ, μια εκ των πέντε σοφών της γερμανικής οικονομίας, που μόνο «ακτιβίστρια» δεν μπορείς να την πεις, απογυμνώνει το επιχείρημα ότι το «καράβι είναι γεμάτο», όταν ξεκάθαρα εκτιμά ότι η γερμανική οικονομία με βάση και τη δημογραφική εξέλιξη θα χρειάζεται το επόμενο διάστημα μέχρι και 1,5 εκατομμύριο μετανάστες τον χρόνο.
Ποιος προκαλεί τον διχασμό
«Είναι διχασμένη η γερμανική κοινωνία;» είναι το ερώτημα που θέτει η έρευνα. Οι ειδικοί εξηγούν πως η πόλωση δεν είναι τόσο μεγάλη όσο συχνά παρουσιάζεται. Η πλειοψηφία των Γερμανών πολιτών βρίσκεται προσώρας κάπου στη μέση. Κάποιοι υποστηρίζουν απόψεις «ναι μεν, αλλά», κάποιοι άλλοι δεν γνωρίζουν ή δεν ασχολούνται.
Όμως ο φόβος είναι υπαρκτός. Ο διχαστικός λόγος, η παρουσίαση του πρόσφυγα ως αποδιοπομπαίου τράγου, τα σενάρια τρόμου με τις διαρκείς αναφορές περί «ακάλυπτων» ελλειμμάτων στο κράτος πρόνοιας μπορεί κάποια στιγμή να γείρουν την πλάστιγγα σε ακόμα πιο ακραίες θέσεις. Τίποτα δεν έχει κριθεί οριστικά. Ακόμη. Η ταινία θυμίζει άλλωστε ότι στα τέλη του 2024 περίπου 3,5 εκατομμύρια κατέβηκαν σε διαδηλώσεις για να διαμαρτυρηθούν για το ενδεχόμενο συνεργασίας Χριστιανοδημοκρατών και Ακροδεξιάς. Αλλά σε έναν κόσμο πολέμων, συγκρούσεων και οικολογικών καταστροφών το μεταναστευτικό-προσφυγικό θα συνεχίσει να παραμένει η κυρίαρχη πρόκληση για την Ευρώπη. Αυτή που θα κρίνει τελικά και τον χαρακτήρα της την επόμενη μέρα.
Πληροφορίες στο https://kein-land-fuer-niemand.de
Short teaser
Το ντοκιμαντέρ δύο Γερμανών «Καμία γη, για κανέναν» καταδεικνύει πώς άλλαξε η πολιτική ασύλου σε Γερμανία και ΕΕ.
Έκκληση να καταθέσουν τα όπλα απηύθυνε ο ηγέτης των Κούρδων, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, από την φυλακή στο νησί Ιμραλί. Μια σύγκρουση που κράτησε τέσσερις δεκαετίες με χιλιάδες θύματα και από τις δυο πλευρές.
Ανταπόκριση από την Κων/πολη
Ιστορική η σημερινή ημέρα για την πορεία του Κουρδικού. Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, αρχηγός της τρομοκρατικής αυτονομιστικής οργάνωσης του ΡΚΚ, ο οποίος βρίσκεται έγκλειστος στο νησί Ιμραλί της Προποντίδας, επί 25 χρόνια καταδικασμένος σε ισόβια για τρομοκρατία, απηύθυνε έκκληση στα μέλη της οργάνωσης του να καταθέσουν τα όπλα και να τερματίσουν την σύγκρουση με το τουρκικό κράτος.
Μια σύγκρουση που κράτησε τέσσερις δεκαετίες με χιλιάδες θύματα και από τις δυο πλευρές. Ο αρχηγός του ΡΚΚ συνέταξε την ιστορική δήλωση στο κελί της φυλακής του στο Ιμραλί και η δήλωση διαβάστηκε σήμερα από στελέχη του φιλοκουρδικού κόμματος DEM σε κεντρικό ξενοδοχείο της Κων/ποληςστα τουρκικά και τα κουρδικά. Το τρισέλιδο κείμενο καλεί όλες τις ομάδες του ΡΚΚ να καταθέσουν τα όπλα και να αυτοδιαλυθούν.
«Κάνω έκκληση για την κατάθεση των όπλων και αναλαμβάνω την ιστορική ευθύνη αυτής της δήλωσης. Το ΡΚΚ έκλεισε τον ιστορικό του κύκλο» ανέφερε ο Οτσαλάν. Οι σημερινές ιστορικές εξελίξεις ήταν το αποτέλεσμα μια διαδικασίας τεσσάρων μηνών που ξεκίνησε με την πρωτοβουλία του ακροδεξιού κυβερνητικού εταίρου του προέδρου Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος πρότεινε μια ειρηνική λύση στο Κουρδικό με την διάλυση της οργάνωσης και την κατάθεση των όπλων με προτροπή του Οτσαλάν.
Στη δήλωσή του, ο αρχηγός του ΡΚΚ ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «το PKK γεννήθηκε τον 20ου αιώνα, που ήταν ο πιο έντονος αιώνας βίας στην ιστορία, με δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ένα ψυχροπολεμικό περιβάλλον και την άρνηση της κουρδικής πραγματικότητας. Ο πρώην αρχηγός ενός ακραίου μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος, τώρα δηλώνει ότι υπάρχει εναλλακτική από τη δημοκρατία στη επιδίωξη και πραγματοποίηση ενός πολιτικού συστήματος. Η δημοκρατική συναίνεση είναι ο θεμελιώδης τρόπος.»
Μαζικές συγκεντρώσεις στη ΝΑ Τουρκία
Στις μεγάλες κουρδικές πόλεις της ΝΑ Τουρκίας, όπως το Ντιγιαρμπακίρ και το Βαν, επικρατεί μεγάλος ενθουσιασμός για τη σημερινή εξέλιξη. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε για να παρακολουθήσει την δήλωση του Οτσαλάν από γιγαντοοθόνες, όπου είχαν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους. Όμως υπήρχαν επίσης πολλές αντιδράσεις από Τούρκους που θεωρούν τον Οτσαλάν δολοφόνο αθώων παρά ιδεολόγο επαναστάτη.
Η πρώτη αντίδραση από το κυβερνητικό στρατόπεδο προήλθε από τον αντιπροέδρου του κυβερνώντας κόμματος τον Εφκάν Αλά. «Αυτό που περιμένει η Τουρκία είναι το τέλος της τρομοκρατίας, την κατάθεση των όπλων και τη διάλυση της οργάνωσης. Η ουσία αυτής της έκκλησης είναι να αυτο-εξαρθρωθεί η τρομοκρατική οργάνωση και όλοι να καταβάλουν προσπάθεια για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Εάν συνεχιστεί η τρομοκρατία, είμαστε αποφασισμένοι να πολεμήσουμε την τρομοκρατία. Ελπίζουμε ότι αυτό το κάλεσμα θα είναι αποτελεσματικό. Εάν η τρομοκρατική οργάνωση δεχτεί αυτό το κάλεσμα, καταθέσει τα όπλα, ανασυνταχθεί και διαλυθεί, η Τουρκία θα απελευθερωθεί από τα δεσμά της».
Ακόμη δεν είναι σαφές ποια θα είναι η τύχη του Οτσαλάν μετά τη διάλυση του ΡΚΚ. Ο ΑΡΟ είναι καταδικασμένος σε ισόβια κάθειρξη και αυτό νομικά θα ήταν πολύ δύσκολο να μεταβληθεί. Ωστόσο η δήλωση διάλυσης του ΡΚΚ και κατάθεσης των όπλων δίνει ελπίδα ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει μια διαδικασία νομικών κινήσεων για την απελευθέρωση πολλών Κούρδων πολιτικών με υψηλό κύρος που βρίσκονται στη φυλακή, όπως του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, πρώην ηγέτη του φιλοτουρκικού κόμματος. Πολύ σημαντική δε ήταν η δήλωση ηγετικού στελέχους των Κούρδων του PYD της Συρίας. «Δεν χρειάζονται όπλα, εάν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον μας. Συμμετέχουμε σε αυτό το κάλεσμα γιατί στην Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας πήραμε τα όπλα αποκλειστικά για αυτοάμυνα».
Short teaser
Έκκληση να καταθέσουν τα όπλα απηύθυνε ο ηγέτης των Κούρδων, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, από την φυλακή στο νησί Ιμραλί.
Η Τσεχική Δημοκρατία στοχεύει να μειώσει το έλλειμμά της κάτω του 3%. Ωστόσο, οι πολίτες διαμαρτύρονται για τους χαμηλούς μισθούς. Το λαϊκιστικό κόμμα της αντιπολίτευσης ANO ενισχύεται στις δημοσκοπήσεις.
Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Πετρ Φιάλα ξεκίνησε το νέο έτος στέλνοντας ένα θετικό μήνυμα προς τους πολίτες της χώρας του: Μετά από τρία χρόνια, η κυβέρνησή του έχει καταφέρει να μειώσει το έλλειμμα του τσεχικού προϋπολογισμού από πάνω από το 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε λιγότερο από 3%. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι η Τσεχική Δημοκρατία αύξησε επίσης σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες και εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ.
Αυτό τοποθετεί τη χώρα με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων στην κορυφή των τεσσάρων του Βίζεγκραντ και μάλιστα με σημαντικά καλύτερες επιδόσεις από τη γειτονική Αυστρία. Η κυβέρνηση μπόρεσε επίσης να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτιμάται σε περίπου 2,8% για το 2024.
Και τέλος, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Τσεχική Δημοκρατία επωφελείται επίσης από την υποδοχή περίπου 200.000 Ουκρανών προσφύγων πολέμου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους ενήλικες Ουκρανούς στην Τσεχική Δημοκρατία απασχολούνται επικερδώς. Μέσω των φόρων και των εισφορών τους, συνεισφέρουν πλέον περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ περισσότερο στον εθνικό προϋπολογισμό από ό,τι δαπανά το τσεχικό κράτος γι' αυτούς.
Κριτική της οικονομικής πολιτικής
«Συνολικά, θα μειώσουμε το έλλειμμα κατά περίπου 180 δισεκατομμύρια κορώνες Τσεχίας (επτά δισεκατομμύρια ευρώ) κατά τη διάρκεια της θητείας μας», δήλωσε ο πρωθυπουργός στους δημοσιογράφους. Το 2021, όταν ανέλαβε η κυβέρνησή του, το έλλειμμα εξακολουθούσε να υπερβαίνει το 5%. Το επόμενο έτος, αναμένεται να είναι μόλις 2,3%. Οι βουλευτικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν στην Τσεχική Δημοκρατία το επόμενο φθινόπωρο.
Ωστόσο, το τίμημα για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο είχε αυξηθεί σε επίπεδα ρεκόρ κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID, είναι η αργή αύξηση των πραγματικών μισθών στην Τσεχική Δημοκρατία. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων, θα φθάσουν στο προ της πανδημίας επίπεδο του 2019 μόλις το 2025, μια από τις τελευταίες χώρες της ΕΕ που θα το επιτύχουν.
Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πολίτες της χώρας είναι δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση. Σύμφωνα με έρευνα του ερευνητικού ινστιτούτου NMS Market Research, το 33,6% των ψηφοφόρων θα ψήφιζε τώρα το κίνημα ANO, υπό τον πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης Αντρέι Μπάμπις. Στις τελευταίες εκλογές του 2021, ο Μπάμπις ηττήθηκε από το SPOLU του Φιάλα, το οποίο κέρδισε ποσοστό άνω του 28% και σχημάτισε κυβέρνηση μαζί με τους Δημοκράτες Πολίτες (ODS), το φιλοευρωπαϊκό TOP-09 και το Λαϊκό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (KDU-CSL).
Οι Τσέχοι οικονομικοί αναλυτές βλέπουν επίσης κριτικά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. «Η Τσεχική Δημοκρατία επιβαρύνεται από υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών δαπανών», δήλωσε στην DW ο Πετρ Ζάχραντνικ, ειδικός σε θέματα Ευρώπης στην εταιρεία συμβούλων BeePartner. «Το ποσοστό των δαπανών για το συνταξιοδοτικό σύστημα είναι τεράστιο, ενώ οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη είναι επίσης υψηλές. Και υπάρχει σχετικά μικρό περιθώριο για επενδύσεις».
Υψηλές στρατιωτικές δαπάνες
Οι στρατιωτικές δαπάνες επιβαρύνουν επίσης τη χώρα. Για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια, η Τσεχική Δημοκρατία εκπλήρωσε τη δέσμευσή της στο ΝΑΤΟ και δαπάνησε το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της για την άμυνα. Η κυβέρνηση του Φιάλα προώθησε τον στόχο αυτόν μέσω νομοθετικής ρύθμισης και έγκρισης του κοινοβουλίου το 2023.
Σύμφωνα με έρευνες, πάνω από το 60% των Τσέχων υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Αυτός είναι πιθανώς ο λόγος για τον οποίο όχι μόνο οι κυβερνητικοί βουλευτές, αλλά και οι βουλευτές της αντιπολίτευσης ANO ψήφισαν υπέρ του νόμου, για τον οποίο η υπουργός Άμυνας Πέτρα Τσερνότσοβα τους ευχαρίστησε προσωπικά στη συνέχεια. «Η ασφάλεια δεν χαρίζεται δωρεάν. Οι αμυντικές δαπάνες που ανέρχονται στο 2% του ΑΕΠ είναι ζωτικής σημασίας για εμάς», δήλωσε η Τσερνότσοβα μετά την ψήφιση του νόμου.
Το 2021, οι αμυντικές δαπάνες της Τσεχίας εξακολουθούσαν να ανέρχονται σε λιγότερο από 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Μεταξύ του 2010 και του 2016, ήταν μόνο γύρω στο 1%, και σε ορισμένα έτη ακόμα και κάτω από αυτό το ποσοστό.
Όπλα για την Ουκρανία
Ο τσεχικός στρατός υποστηρίζει επίσης την Ουκρανία με όπλα αξίας άνω των δέκα δισεκατομμυρίων κορώνων (περίπου 400 εκατομμυρίων ευρώ), συμπεριλαμβανομένων δεκάδων αρμάτων μάχης, οχημάτων μάχης, τεθωρακισμένων οχημάτων και άλλου βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού. Επιπλέον, τσεχικές αμυντικές εταιρείες έχουν κατασκευάσει όπλα αξίας επιπλέον 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία.
Στο πλαίσιο της αύξησης του τσεχικού αμυντικού προϋπολογισμού, τα όπλα που παραδόθηκαν στην Ουκρανία αντικαταστάθηκαν από σύγχρονα δυτικά όπλα, όπως τα γερμανικά άρματα μάχης Leopard 2A4 ή τα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. «Ο προϋπολογισμός για το 2025 προβλέπει κρατικές αμυντικές δαπάνες ύψους σχεδόν 160,8 δισεκατομμυρίων CZK (6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ)», ανακοίνωσε η υπουργός Άμυνας τον περασμένο Δεκέμβριο.
Η αντιπολίτευση υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών επί της αρχής - αλλά επικρίνει ορισμένα από τα συγκεκριμένα μέτρα που έχουν ληφθεί. «Η κυβέρνηση προσπαθεί να διαθέσει τα αυξημένα κονδύλια σε μεγάλα ξένα έργα, όπως το F-35», δήλωσε στην DW ο Λούμπομιρ Μέτναρ, πρώην υπουργός Άμυνας και νυν βουλευτής του ANO. Ωστόσο, η κυβέρνηση προχωρά μη συστηματικά.
Η Τσεχική Δημοκρατία παρήγγειλε πέρυσι 24 μαχητικά αεροσκάφη F-35 από τις ΗΠΑ. Τα πρώτα αναμένεται να παραδοθούν το 2031. Το πακέτο από την αμυντική εταιρεία Lockheed Martin περιλαμβάνει επίσης τη συντήρηση των αεροσκαφών, την υλικοτεχνική υποστήριξη και την εκπαίδευση των πιλότων.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Short teaser
Η χώρα στοχεύει να μειώσει το έλλειμμά της κάτω του 3%. Ωστόσο, οι πολίτες διαμαρτύρονται για τους μισθούς.
Την 1η Ιανουαρίου η Πολωνία αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ με ηγετικές φιλοδοξίες. Κάτι απαραίτητο, άλλωστε, σε μία εποχή που εξασθενούν Γαλλία και Γερμανία.
Μία δύσκολη χρονιά για την Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει στο τέλος της. Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους η Ουγγαρία είχε αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία στο Συμβούλιο Υπουργών. Όμως, αντί να λειτουργεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν ακολούθησε πορεία σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες, ενώ εξόργισε ακόμα περισσότερο τους εταίρους του επισκεπτόμενος τη Μόσχα, το Κίεβο και το Πεκίνο χωρίς καμία προσυνεννόηση στο πλαίσιο της ΕΕ.
«Η προεδρία της Πολωνίας θα είναι το αντίθετο από όσα είδαμε τους προηγούμενους έξι μήνες και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την πολιτική ασφάλειας και τις σχέσεις της ΕΕ με την Ουκρανία και τη Ρωσία» αναφέρει στην Deutsche Welle ο Κάι Όλαφ Λανγκ, ερευνητής του Ιδρύματος Επιστήμης και Πολιτικής (SWP) στο Βερολίνο, με ειδίκευση στην ανατολική Ευρώπη.
«Κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει»
Ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, είναι έμπειρος σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής. Έχει διατελέσει πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περίοδο 2014-2019 και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). «Στην ΕΕ κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει» έλεγε ο ίδιος στις προγραμματικές δηλώσεις του τον Δεκέμβριο του 2023, μετά από μία εμφατική νίκη στις βουλευτικές εκλογές απέναντι στους εθνολαϊκιστές του κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS).
Η πολωνική προεδρία για το πρώτο εξάμηνο του 2025 προσφέρει στον Τουσκ μία ευκαιρία να επαληθεύσει τα λεγόμενά του. Αλλά και να αποδείξει ότι η Πολωνία, 20 χρόνια μετά την προσχώρηση στην ΕΕ, δεν είναι πλέον ένας «μαθητευόμενος», αλλά αντιθέτως μπορεί να αποτελέσει πρότυπο ακόμα και για «παλαιά» μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας.
«Είμαστε αξιόπιστοι, μιλάμε την ίδια γλώσσα με την Ευρώπη» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, παρουσιάζοντας αναλυτικά στη Βαρσοβία τις προτεραιότητες της πολωνικής προεδρίας.
Ουκρανία και πολιτική ασφάλειας
Σε αυτές περιλαμβάνονται η πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ. «Πρέπει να καλλιεργούμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ, αλλά παρά ταύτα η Ευρώπη οφείλει να λειτουργεί αυτόνομα, η εποχή του φόβου και της ανασφάλειας απέναντι στη Ρωσία πρέπει να τερματιστεί» εξηγούσε ο Άνταμ Σλάπκα στα τέλη Νοεμβρίου, σε συνάντηση με τις χώρες της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής Θάλασσας.
Όσον αφορά το ύψος των αμυντικών δαπανών, η Πολωνία θεωρείται ήδη πρότυπο, καθώς δαπανά για την άμυνα το 4,2% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Για το 2025 προγραμματίζει μία αύξηση στο 4,7%. Πρόκειται για ένα ισχυρό επιχείρημα, όχι μόνο στις διαβουλεύσεις με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και απέναντι στις νουθεσίες του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Τουσκ φαίνεται αποφασισμένος να αποτρέψει το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία μετά από μία απευθείας συνεννόηση ΗΠΑ και Ρωσίας χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των Ουκρανών. Επιπλέον δε, ο Πολωνός πρωθυπουργός θέλει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΕ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Η προεδρία μας θα πρέπει να επωμιστεί ευθύνες για τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αρχίσουν μέσα στον χειμώνα» είχε δηλώσει ο Τουσκ στις αρχές Δεκεμβρίου.
Μία πολωνική «γραμμή άμυνας»
Θέλοντας να προνοεί για κάθε ενδεχόμενο, η Πολωνία οικοδομεί κατά μήκος των συνόρων με τη Λευκορωσία μία δική της γραμμή άμυνας, για την οποία όμως επιθυμεί ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Παράλληλα, η Πολωνία συμμετέχει στην «ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ομπρέλα» (European Sky Shield Initiative) και υποστηρίζει την πρόταση για έκδοση ευρω-ομολόγων για την άμυνα, η οποία όμως προκαλεί σοβαρές αντιρρήσεις εντός της ΕΕ. Ιδιαίτερα η Γερμανία και η Ολλανδία εκφράζουν την αντίθεσή τους στην ανάληψη κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών.
Στο μεταξύ, καθώς οι Βρυξέλλες έχουν δώσει το «πράσινο φως» για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία, η πολωνική προεδρία θέλει τώρα να κάνει το επόμενο βήμα. Σε ένα πρώτο στάδιο, υποστηρίζει ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, θα μπορούσε να ανοίξει το διαπραγματευτικό κεφάλαιο που αφορά το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το Κίεβο θα προτιμούσε να ανοίξουν περισσότερα κεφάλαια ταυτόχρονα, αλλά η Βαρσοβία κινείται πιο προσεκτικά.
Εμπόδια στην εσωτερική πολιτική
Εξάλλου, εδώ και εβδομάδες η Πολωνία βρίσκεται πάλι στη δίνη ενός προεκλογικού αγώνα. Τον Μάιο του 2025 διεξάγονται προεδρικές εκλογές, που αποτελούν στοίχημα επιβίωσης για τον κυβερνητικό συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Πολωνός πρωθυπουργός δεν βιάζεται να προωθήσει ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που θεωρούνται αμφισβητούμενες εντός συνόρων και θα μπορούσαν να προσφέρουν επιχειρήματα στην εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση.
Σημειωτέον ότι η ανάληψη της εξουσίας από τον Τουσκ, πριν από έναν χρόνο, επισκιάστηκε από μαζικές κινητοποιήσεις των Πολωνών αγροτών, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για τις εισαγωγές σιτηρών από τη γειτονική Ουκρανία. Κάποιοι μάλιστα, σε μία συμβολική ένδειξη διαμαρτυρίας, είχαν κλείσει τα σύνορα με την Ουκρανία, αλλά και με τη Γερμανία. Σήμερα η Ουκρανία ελπίζει να συνάψει, το συντομότερο δυνατόν, μία πολυετή συμφωνία εμπορικής συνεργασίας με τις Βρυξέλλες, που θα διευθετεί και το θέμα των σιτηρών. Αλλά η Πολωνία δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα. Εξίσου αρνητική εμφανίζεται η Πολωνία στην υλοποίηση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής και έχει στο πλευρό της ισχυρούς συμμάχους, όπως η Γαλλία.
Διαμφισβητούμενη θεωρείται στην Πολωνία και η πρόταση για τροποποίηση των ευρωπαϊκών συνθηκών, προκειμένου να λαμβάνονται περισσότερες αποφάσεις με βάση την αρχή της πλειοψηφίας και όχι με ομοφωνία. Η εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η υλοποίηση της πρότασης αυτής θα ισοδυναμούσε με «κατάλυση του πολωνικού κράτους». «Δεν βλέπω να υπάρχει διάθεση στο Συμβούλιο να συζητηθεί το συγκεκριμένο ζήτημα» ξεκαθαρίζει η μόνιμη αντιπρόσωπος της Πολωνίας στην ΕΕ, Αγκνιέσκα Μπάρτολ, μιλώντας στο πρακτορείο PAP.
Κρίση σε Γαλλία και Πολωνία
Με σκεπτικισμό αντιμετωπίζει ο Ντόναλντ Τουσκ και το European Green Deal της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την εκπλήρωση των φιλόδοξων κλιματικών στόχων που έχει θέσει η ΕΕ μέχρι το 2050. Κατά την άποψή του πρόκειται για «αφελείς φιλοδοξίες περί σωτηρίας του πλανήτη», που απλώς υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Από την πλευρά του ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων προειδοποιεί ότι «η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να σημαίνει αποβιομηχάνιση…».
Η προεδρία της Πολωνίας στην ΕΕ συμπίπτει χρονικά και με την εσωτερική πολιτική κρίση που αντιμετωπίζουν Γαλλία και Γερμανία. Ο Τουσκ ελπίζει να αξιοποιήσει την αδυναμία των δύο χωρών, για να αναβαθμίσει τη χώρα του. «Η Πολωνία κινείται πολύ επιθετικά (σε διπλωματικό επίπεδο)» εκτιμά ο πολιτικός επιστήμων Κάι Όλαφ Λανγκ. «Αλλά οι συμμαχίες με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και της Βαλτικής δεν θα είναι αρκετές...».
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Short teaser
Με ηγετικές φιλοδοξίες αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Ιανουάριο η Πολωνία.
Αντόνιο Κόστα: Ένα «πολιτικό ζώο» στο ρετιρέ της ΕΕ
Short title
Αντόνιο Κόστα: Ένα «πολιτικό ζώο» στο ρετιρέ της ΕΕ
Teaser
Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, που προήδρευσε την Πέμπτη για πρώτη φορά σε μια σύνοδο κορυφής της ΕΕ, έχει το πλεονέκτημα να διαδέχεται έναν μέτριο προκάτοχο.
Στην πολιτική - και όχι μόνο - το να διαδέχεσαι κάποιον που αποδείχτηκε «λίγος» είναι μια πρώτη καλή προϋπόθεση για μια επιτυχημένη δική σου θητεία. Δεν είναι όμως και δεδομένα καθησυχαστική, αφού οι προσδοκίες να είσαι καλύτερος είναι αναπόφευκτα αυξημένες. Ο Αντόνιο Κόστα, πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας , το γνωρίζει αυτό. Διαδέχεται τον επίσης πρώην πρωθυπουργό, τον Βέλγο Σαρλ Μισέλ, ο οποίος δεν πήρε… απολυτήριο με τους καλύτερους βαθμούς, ολοκληρώνοντας τη θητεία του ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η αιτία για αυτό δεν ήταν μόνο οι συνεχείς του κόντρες και τα «αλληλοτσιμπήματα» με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που δημιούργησαν συχνά φαινόμενα δυσλειτουργίας του ογκώδους μηχανισμού των Βρυξελλών. Ο Μισέλ ήταν συνολικά ένας ιδιόρρυθμος χαρακτήρας, που συχνά έδειξε να βάζει την προσωπική του προβολή πάνω από τον κοινό σκοπό.
Ένα όνομα… πολύ συνηθισμένο
Για τον Αντόνιο Κόστα δεν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Μάλλον το αντίθετο ισχύει. Το απέδειξε άλλωστε τον Νοέμβριο του 2023. Ήταν τότε που αποφάσισε να παραιτηθεί μέσα σε λίγες ώρες, όταν ανακοινώθηκε ότι η εισαγγελία της χώρας ερευνούσε σκάνδαλο διαφθοράς, που έφτανε μέχρι τον προθάλαμο του γραφείου του. Σε σύνολο 42 εισαγγελικών ερευνών εξετάστηκαν κατηγορίες για παρατυπίες στην χορήγηση αδειών για ένα ορυχείο λιθίου, μια μονάδα παραγωγής υδρογόνου και ένα κέντρο συλλογής και επεξεργασίας ψηφιακών δεδομένων. Το όνομα «Κόστα» που ακουγόταν σε υποκλαπείσες τηλεφωνικές συνομιλίες είναι πολύ διαδεδομένο και τελικά αποδείχτηκε ότι δεν αφορούσε τον ίδιο. Κάτι που ο Αντόνιο Κόστα υποστήριξε από την πρώτη στιγμή, παραιτούμενος όμως και δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί πλήρως με τις αρχές για τη διερεύνηση του σκανδάλου. Αυτό πάντως δεν γλύτωσε το κόμμα του από την εκλογική ήττα, που συνδυάστηκε και με ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά για το ακροδεξιό κόμμα Chega.
Ως «αθώος» έχει πλέον καταγραφεί στη συνείδηση των συμπατριωτών του, που τον αποκαλούν γνήσιο «πολιτικό ζώο». Άλλωστε οι κυβερνώντες σήμερα στην Λισαβόνα συντηρητικοί δεν θα δέχονταν έναν Πορτογάλο σοσιαλιστή σε αυτό το αξίωμα αν είχαν αμφιβολίες για την καθαρότητά του. Ο σήμερα 62χρονος άλλοτε δήμαρχος της Λισαβόνας (2007-2015) και πρωθυπουργός (2015-2023) μπήκε στην πολιτική από μικρός, συμμετέχοντας στην οργάνωση των νέων Σοσιαλιστών την πολιτικά ταραγμένη, αλλά γεμάτη ζυμώσεις περίοδο μετά το τέλος της δικτατορίας το 1973.
Ένα βιογραφικό με επιτυχίες
Στις τελευταίες εκλογές που πήρε μέρος, το 2022, βίωσε έναν απρόβλεπτο θρίαμβο, που του χάρισε την αυτοδυναμία, μετά από μια τετραετία συνεργασίας με την Αριστερά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι συνέβαλε με την οικονομική πολιτική του στο να συνέλθει η πατρίδα του πολύ γρηγορότερα από άλλες χώρες από την μεγάλη οικονομική κρίση και να απαλλαγεί πολύ νωρίτερα από τις ασφυκτικές απαιτήσεις της Τρόικα, που άφησε το στίγμα της και στην Πορτογαλία.
Αυτό που του προσμετρούν οι συνομιλητές του είναι ότι αποτελεί ο ίδιος καλό και ευχάριστο συνομιλητή, με όπλο το χαμόγελο και τους ήπιους τόνους. Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του δεν θα υπάρξουν οι προστριβές και τα παρατράγουδα της προηγούμενης πενταετίας στις σχέσεις του Συμβουλίου με την Κομισιόν. Δεν είναι τυχαίο ότι η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε την υποψηφιότητά του με θέρμη και ότι υπέρ του ψήφισαν ακόμα και παραδοσιακοί «αντιδραστικοί», όπως ο Βίκτορ Όρμπαν.
Ζητούμενη η διαπραγματευτική μαεστρία
Μπορεί η θέση του προέδρου του Συμβουλίου να μην έχει πολλές αρμοδιότητες, πέραν του συντονιστικού κυρίως ρόλου και του διαμορφωτή της ατζέντας των συνόδων, αλλά οι διαπραγματευτικές ικανότητες είναι εξαιρετικά χρήσιμες, όταν οι ηγέτες των 27 μπορεί να φιλονικούν ακόμα και για τη διατύπωση μιας φράσης σε ένα κοινό ανακοινωθέν.
Η σχέση του με την φον ντερ Λάιεν, με την εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας, αλλά και με πολλούς από τους πρώην συναδέλφους του αναμένεται λοιπόν λειτουργική, οπότε πράγματι οι προσδοκίες για την δραστηριότητά του δικαιολογημένα διαδέχτηκαν την ικανοποίηση για την εκλογή του και την ανακούφιση για το τέλος της θητείας του Σαρλ Μισέλ. Πολλές ελπίδες στο πρόσωπό του έχει δείξει να εναποθέτει και ο Πέδρο Σάντσες, πρωθυπουργός της Ισπανίας, ο οποίος ελπίζει χάρις και στην καλή χημεία μεταξύ του Πορτογάλου και της Γερμανίδας προέδρου της Κομισιόν σε μια πιο μετριοπαθή στάση συνολικά της ΕΕ, αναφορικά με τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας των ερχόμενων ετών.
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πολλά ανοικτά θέματα της επόμενης και δεδομένα ταραγμένης περιόδου για την διοικητική ιεραρχία ΕΕ, που θα χρειαστεί να κουβαλήσει πολλά καρπούζια σε μια μασχάλη. Το αν θα καταφέρει να μην τα «σπάσει» δεν θα εξαρτηθεί πάντως μόνο από τον Κόστα, τα χαμόγελα και τις καλές προθέσεις. Αλλά έτσι κι αλλιώς μαγικές ικανότητες δεν μπορεί κανείς να απαιτήσει από κανέναν.
Short teaser
Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, διαδέχεται έναν μέτριο προκάτοχο.
Η ΕΠΚ συνέρχεται υπό τη σκιά της επανεκλογής Τραμπ
Short title
Η ΕΠΚ συνέρχεται υπό τη σκιά της επανεκλογής Τραμπ
Teaser
Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα συνεδριάζει στη Βουδαπέστη. Στο επίκεντρο της ατζέντας είναι μονάχα ένα ερώτημα: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη τη νίκη του Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές;
Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη και ισχυρή – ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Αυτό είχε δηλώσει στην DW τον περασμένο Ιούλιο ο Σαρλ Μισέλ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Την Πέμπτη διεξάγεται στη Βουδαπέστη η σύνοδος κορυφής των 47 μελών της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ), ενώ την Παρασκευή οι 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα συναντηθούν στα πλαίσια μίας δικής τους, άτυπης συνόδου. Και μετά το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ένα είναι το ερώτημα που τίθεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη την εκλογική νίκη του Τραμπ; Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την υποστήριξη της Ουκρανίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και την άμυνα ενάντια στη ρωσική απειλή;
Ο Όρμπαν στηρίζει Τραμπ
Ο οικοδεσπότης της συνόδου, ο ακροδεξιός Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, είναι αυτό το διάστημα και πρόεδρος του Συμβουλίου της ΕΕ. Μέχρι τώρα αποτελεί τον μοναδικό οπαδό του Τραμπ ανάμεσα στους επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων.
Το καλοκαίρι ο Όρμπαν είχε ενοχλήσει (ή και εξοργίσει) πολλούς από τους συναδέλφους του, όταν πήγε για «ειρηνευτική αποστολή» στο Κίεβο, τη Μόσχα, το Πεκίνο και το Μαρ-α-Λάγκο (στο σπίτι του Τραμπ στη Φλόριντα). Τότε ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε ισχυριστεί πως ο Τραμπ θα μπορούσε να θέσει τέλος στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας μέσα σε λίγες ημέρες – προσθέτοντας πως ο ίδιος είναι ο μοναδικός επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρώπη, που θέλει να επιτευχθεί ειρήνη.
Ο Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης;
Ο Βίκτορ Όρμπαν σχεδίαζε να φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης, ώστε να λάβει έτσι μέρος στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών. Οι διπλωμάτες της ΕΕ ωστόσο απέρριψαν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό, με τον Όρμπαν να απειλεί πως θα ακυρώσει την προγραμματισμένη διαδικτυακή σύνδεση με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι.
Ο τελευταίος θέλει να πείσει τα μέλη της ΕΠΚ και της ΕΕ να βοηθήσουν περισσότερο την Ουκρανία, ιδίως σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν τον Ιανουάριο, όπως έχει προαναγγείλει ο Τραμπ, να διακόψουν την οικονομική και υλική αρωγή που παρέχουν στην Ουκρανία για τον αμυντικό της πόλεμο ενάντια στους Ρώσους. «Τα πράγματα θα είναι τελείως διαφορετικά από εδώ και πέρα», δήλωσε σχετικά ο καγκελάριος Σολτς. Η γερμανική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει κάθε μέσο, προκειμένου να δημιουργηθεί μία καλή σχέση συνεργασίας με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.
Η ΕΕ έτοιμη σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αυξήσουν τους δασμούς
Ο Όλαφ Σολτς και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι επικεφαλής κυβερνήσεων συνεχάρησαν τον Ντόναλντ Τραμπγια την εκλογική του νίκη, αναφέροντας ακόμη πως προσβλέπουν στη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Πέραν των τυπικών αυτών διπλωματικών τοποθετήσεων πάντως η ΕΕ έχει ήδη εργαστεί πάνω στο πώς θα απαντήσει στη δεύτερη θητεία Τραμπ σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη έχουν προετοιμάσει ορισμένα αντίμετρα, σε περίπτωση που ο Τραμπ αυξήσει όντως πολύ τους δασμούς στα προϊόντα που θα εισάγονται από την Ευρώπη. Το Ινστιτούτο IFO του Μονάχου εκφράζει την ανησυχία πως η γερμανική οικονομία θα μπορούσε να υποστεί ζημίες ύψους 33 δισεκατομμυρίων ευρώ εξαιτίας των δασμών του Τραμπ.
Η ΕΕ θέλει να ανακάμψει οικονομικά
Η άτυπη σύνοδος των 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα έχει ένα και μοναδικό θέμα στην ατζέντα: το πώς μπορεί η ευρωπαϊκή οικονομία να γίνει πιο ανταγωνιστική απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, έχει παρουσιάσει μία σχετική έκθεση στρατηγικής , όπου προβλέπονται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για την τόνωση της οικονομίας – χωρίς ωστόσο να καθίσταται σαφές από πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι επί του παρόντος η περίπτωση της Γερμανίας, η οποία μάχεται εδώ και μήνες με την ύφεση και θα μπορούσε να σύρει και την υπόλοιπη Ευρώπη σε μία οικονομική κρίση. Ο ασταθής κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου και ο αποδυναμωμένος στην εγχώρια πολιτική σκηνή Γάλλος πρόεδρος Μακρόν παρεμποδίζουν τον γαλλογερμανικό άξονα και τις αναμενόμενες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ – με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα κενό που μπορούν να πληρώσουν οι δεξιές εθνικιστικές δυνάμεις γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν ή την αντιστοίχως ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.
Τι είναι η ΕΠΚ;
Η ΕΠΚ ιδρύθηκε πριν από δύο χρόνια, μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, και σε αυτήν ανήκουν σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, η Τουρκία και τα κράτη του Βορείου Καυκάσου – χωρίς να συμμετέχουν βέβαια η Ρωσία και η Λευκορωσία.
Ωστόσο το γεγονός ότι η ΕΠΚ, ουσιαστικά μία συμμαχία κατά του Πούτιν, συνεδριάζει στην Ουγγαρία, ενδέχεται να κάνει την ατμόσφαιρα λίγο πιο… τεταμένη. Διότι ο Βίκτορ Όρμπαν ακολουθεί διπλωματικές μεθόδους και υιοθετεί πολιτικές απόψεις αρκετά εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Και η ΕΕ κατηγορεί την κυβέρνηση του Όρμπαν πως υπονομεύει το κράτος δικαίου.
Επιπλέον, το πόσο παραγωγική θα είναι η σύνοδος θα εξαρτηθεί και από τις διαρκείς τριβές που υπάρχουν αφ’ ενός μεν ανάμεσα σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, αφ’ ετέρου δε μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου. Ακόμη, οι εξελίξεις τρέχουν και στη Γεωργία, με την ΕΕ να μην έχει ξεκαθαρίσει ακόμη εάν σκοπεύει να αναγνωρίσει τη νίκη του Ιρακλί Κομπαχίτζε ή εάν κλίνει περισσότερο προς την φιλοευρωπαία πρόεδρο Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία φαίνεται να ηττάται και κάνει λόγο για νοθεία.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Short teaser
Η ατζέντα της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας έχει μόνο ένα ερώτημα: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη τη νίκη του Τραμπ;
«Ανάκριση» στην Ευρωβουλή για τους νέους Επιτρόπους
Short title
«Ανάκριση» στην Ευρωβουλή για τους νέους Επιτρόπους
Teaser
Αρχίζουν σήμερα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οι ακροάσεις των Επιτρόπων για τη νέα Κομισιόν. Ποιοι υποψήφιοι μπορεί να απορριφθούν και ποιες συνέπειες θα είχε αυτό;
Από σήμερα μέχρι τις 12 Νοεμβρίου οι νέοι Επίτροποι, άνδρες και γυναίκες, θα περάσουν από «ανάκριση» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Προκειμένου να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, η έγκριση των ευρωβουλευτών είναι απαραίτητη. Κάθε ακρόαση στις Βρυξέλλες διαρκεί τρεις ώρες, στη διάρκεια των οποίων ο καθένας από τους 26 υποψήφιους Επιτρόπους καλείται να απαντήσει σε επίμονες ερωτήσεις των ευρωβουλευτών, που εκπροσωπούν οκτώ ομάδες από όλο το πολιτικό φάσμα.
Ως 27η Επίτροπος λογίζεται η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ίδια έχει εγκριθεί ως επικεφαλής της Κομισιόν με άλλη διαδικασία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, τον Ιούλιο, κατά συνέπεια δεν χρειάζεται να περάσει από τις τωρινές ακροάσεις. Αν όλα πάνε κατ' ευχήν και δεν απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι (κάτι που δεν αποκλείεται, αλλά δεν είναι και σύνηθες), η νέα Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα αναλάβει καθήκοντα την 1η Δεκεμβρίου.
Τι επιτρέπεται να ερωτηθούν οι υποψήφιοι;
Στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν αδύνατα σημεία, οι ευρωβουλευτές έχουν δικαίωμα να ρωτήσουν τα πάντα. Μπορούν να ζητήσουν διευκρινίσεις για την επαγγελματική σταδιοδρομία και τα οικονομικά συμφέροντα των υποψηφίων, να διερευνήσουν σκοτεινές πτυχές στο βιογραφικό τους, να ζητήσουν εξηγήσεις για θέματα ηθικής. Μεταξύ άλλων αξιολογείται και η ικανότητα του υποψηφίου να απαντά με σαφήνεια και αυτοκυριαρχία.
Η ακρόαση ακολουθεί αυστηρούς κανόνες και προβλέπει συγκεκριμένο χρόνο ομιλίας για όλους. Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, οι ευρωβουλευτές της αρμόδιας Επιτροπής καλούνται να ψηφίσουν και να εγκρίνουν τον κάθε υποψήφιο με πλειοψηφία δύο τρίτων.
Σε περίπτωση που κάποιος δεν εγκριθεί, οι ευρωβουλευτές ζητούν από τη χώρα που τον είχε προτείνει να επιλέξει άλλο υποψήφιο. Και αυτός θα πρέπει όμως να περάσει από ακρόαση, με την ίδια διαδικασία.
Από το 2004 μέχρι σήμερα, σε μία «επίδειξη δύναμης» απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο έχει απορρίψει έξι υποψήφιους Επιτρόπους. Ο πρώτος ήταν ο υπερσυντηρητικός Ιταλός Ρόκο Μπουτιλιόνε, ο οποίος είχε δεχθεί κριτική για την ομοφοβική στάση του, όταν δήλωσε ότι οι ομοφυλόφιλοι «δεν είναι εγκληματίες, αλλά είναι αμαρτωλοί». Το 2019 απορρίφθηκε και η υποψήφια Γαλλίδα Επίτροπος, Σιλβί Γκουλάρ, η οποία είχε κατηγορηθεί για εικονική απασχόληση σε αμερικανικό πολιτικό ίδρυμα.
Ποιοι είναι οι «λιγότερο σίγουροι» υποψήφιοι;
Θα μπορούσαν να απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι και αυτή τη φορά; Όπως ακούγεται στις Βρυξέλλες, στο «στόχαστρο» των ευρωβουλευτών βρίσκεται κυρίως ο Ούγγρος υποψήφιος Όλιβερ Βάρχελι, καθώς θεωρείται απολύτως πιστός στον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν. Μέχρι σήμερα ο Βάρχελι ήταν Επίτροπος για τη Διεύρυνση, ενώ τώρα καλείται να αναλάβει το ήσσονος σημασίας χαρτοφυλάκιο για την Υγεία και την Προστασία των Ζώων.
Εάν πράγματι απορριφθεί ο Βάρχελι, ο Βίκτορ Όρμπαν θα μπορούσε να ανοίξει ένα ακόμα μέτωπο με την ΕΕ, καθυστερώντας παρασκηνιακά τις διαδικασίες για πολλές εβδομάδες ή ακόμα και μήνες. Είτε μη προτείνοντας άλλον υποψήφιο είτε προτείνοντας κάποιον που θεωρείται εξίσου ακατάλληλος.
Από εκεί και πέρα: Η φιλελεύθερη υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Χάτζα Λαχμπίμπ, που έχει προταθεί για το νέο χαρτοφυλάκιο της διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, θεωρείται βέβαιο ότι θα συγκεντρώσει τα πυρά των εθνολαϊκιστών και ακροδεξιών στην Ευρωβουλή. Απρόβλεπτη θεωρείται η διαδικασία και για την υποψήφια από τη Βουλγαρία, Εκατερίνα Ζαχάριεβα, η οποία ως υπουργός Εξωτερικών στη χώρα της φερόταν να εμπλέκεται σε σκάνδαλο παράνομης χορήγησης ιθαγένειας. Προβλήματα ίσως αντιμετωπίσει και ο Γκλεν Μικάλεφ από τη Μάλτα, καθώς πολλοί δεν θεωρούν επαρκή την πολιτική εμπειρία που έχει αποκομίσει ως διευθυντής του γραφείου του Μαλτέζου πρωθυπουργού.
Σοβαρές αμφιβολίες υπήρχαν παλαιότερα για τον Ιταλό υποψήφιο, Ραφαέλε Φίτο, καθώς προέρχεται και αυτός, όπως και η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, από το ακροδεξιό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας». Εικάζεται ότι το Κοινοβούλιο θα τον αντιμετωπίσει με κριτική διάθεση, αλλά τελικά δεν θα τολμήσει να απορρίψει τον υποψήφιο της Μελόνι, η οποία άλλωστε στις Βρυξέλλες έχει αποκηρύξει την «ακραία» εικόνα της και πρεσβεύει μία μάλλον φιλο-ευρωπαϊκή πολιτική.
Τι νέο κομίζει η νέα Κομισιόν;
Για τη δεύτερη θητεία της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχειρεί μία αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων με ανακατανομές αρμοδιοτήτων. Κύρια προτεραιότητα δεν αποτελεί πλέον η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως συνέβαινε στην πρώτη θητεία της, αλλά η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Νέα χαρτοφυλάκια προβλέπονται για την Άμυνα, τη Στέγαση, τη Μεσόγειο και την Προστασία των Ζώων.
Μπορεί να είναι αγχωτική η διαδικασία των ακροάσεων, αλλά αξίζει τον κόπο. Ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ο βασικός μισθός του Επιτρόπου είναι 26.000 ευρώ μεικτά, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν αμείβεται με 31.800 μεικτά. Σε αυτές τις αμοιβές δεν περιλαμβάνονται δώρα και επιδόματα. Μάλλον καλύτερα σε σύγκριση με τον μισθό του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς, ο οποίος φτάνει τα 32.000, αλλά στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται πάσης φύσεως πρόσθετες αμοιβές.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Short teaser
Στις Βρυξέλλες αρχίζουν οι ακροάσεις των νέων Επιτρόπων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ποιοι κινδυνεύουν να απορριφθούν;
Το Μπέρισλαβ, μία μικρή ουκρανική πόλη, δέχεται εδώ και καιρό αλλεπάλληλες επιθέσεις με drones από τον ρωσικό στρατό. Σύμφωνα με τις έρευνες της DW στόχοι είναι συνήθως οι άμαχοι.
Ο Βολοντίμιρ Κίντρατ και η Λιούμποφ, η σύζυγός του, δεν μπορούν πλέον να βγάλουν τον ήχο των ιπτάμενων drones από το κεφάλι τους – ένα μεταλλικό, απειλητικό βουητό που το άκουγαν για ώρες ολόκληρες πριν από μερικούς μήνες. Το είχαν σχεδόν συνηθίσει, όταν δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη με εκρηκτικά επιτέθηκαν ξαφνικά στο σπίτι τους.
«Είδα τα drones να επιτίθενται στο γκαράζ μας», θυμάται ο Βολοντίμιρ Κίντρατ. Η πόρτα του γκαράζ και το αυτοκίνητο της οικογένειας υπέστησαν σοβαρές ζημιές από την επίθεση. «Ήταν λες και οι στρατιώτες έπαιζαν κάποιο videogame», περιγράφει η Λιούμποφ. «Αλλά στην πραγματική ζωή», συμπληρώνει ο Βολοντίμιρ. «Και με ζωντανούς στόχους», προσθέτει η γυναίκα του.
Μετά από αυτό το σοκ ο Βολοντίμιρ και η Λιούμποφ εγκατέλειψαν το Μπέρισλαβ, τη γενέτειρά τους, μαζί με την ενήλικη κόρη τους.
Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2023 και Ιουλίου 2024 το Μπέρισλαβ δέχθηκε ξανά και ξανά επιθέσεις από ρωσικά drones – οι ουκρανικές αρχές κατέγραψαν συνολικά 120 επιθέσεις με απολογισμό 16 νεκρούς και περισσότερους από 130 τραυματίες, σύμφωνα με αναφορές των πολιτών.
Η ερευνητική ομάδα της DW πέρασε μήνες αξιολογώντας αναφορές και δημοσίως διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις ρωσικές επιθέσεις με drones. Στο εγχείρημα αυτό, και ιδίως στην ανάλυση των δεδομένων, η DW είχε τη στήριξη δύο μη κυβερνητικών οργανώσεων: του Eyes-on-Russia-Project του Centre for Information Resilience και της Mnemonic, η οποία προσέφερε πολύτιμα αρχεία σχετικά με την Ουκρανία.
Η ομάδα μας δεν μπόρεσε να διεξάγει έρευνες στο ίδιο το Μπέρισλαβ, καθώς η ουκρανική αστυνομία είχε απαγορεύσει την είσοδο στην πόλη εξαιτίας της διαρκούς απειλής ρωσικής επίθεσης. Από την ανάλυση των δεδομένων πάντως, όπως και από τις συνεντεύξεις με αυτόπτες μάρτυρες και ειδικούς, φαίνεται πως οι Ρώσοι στρατιώτες μπορεί να χρησιμοποίησαν συστηματικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμάχων.
Απ' όταν οι Ουκρανοί επανακατέλαβαν το Μπέρισλαβ το φθινόπωρο του 2022, ο ρωσικός στρατός έχει υποχωρήσει στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου και από εκεί επιτίθεται στην πόλη με κάθε τρόπο και μέσο. Μεγάλο μέρος του Μπέρισλαβ έχει πλέον καταστραφεί, ενώ οι περισσότεροι από τους άλλοτε 11.000 κατοίκους έχουν εγκαταλείψει την περιοχή – όσοι έχουν μείνει είναι κατά συντριπτική πλειονότητα ηλικιωμένοι άνθρωποι.
Τα «καμικάζι» drones με τεχνολογία FPV
Το αργότερο από το φθινόπωρο του 2023 ο αριθμός των επιθέσεων με drones αυξήθηκε σημαντικά στο Μπέρισλαβ. Σε αυτές χρησιμοποιήθηκαν πρωτίστως τα First Person View (FPV) drones, τα οποία είναι φορτωμένα με εκρηκτικά.
Τα drones αυτά είναι εξοπλισμένα με βιντεοκάμερα. Με τη βοήθεια ειδικών γυαλιών ή μέσω ενός μόνιτορ ο πιλότος ακολουθεί την πορεία τους σε πραγματικό χρόνο, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να παρακολουθήσει από κοντινή απόσταση τον στόχο της επίθεσης και να κατευθύνει το drone με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.
Αμφότερες οι αντιμαχόμενες πλευρές άρχισαν να χρησιμοποιούν μαζικά τα FPV drones ιδίως από το 2023. «Κάθε στιγμή επιχειρούν πιθανότατα δεκάδες χιλιάδες FPV drones πάνω από την Ουκρανία», επισημαίνει ο Σάμουελ Μπέντετ, μέλος του Προγράμματος Ρωσικών Σπουδών του Center for Naval Analyses, μιας αμερικανικής δεξαμενής σκέψης.
Ο πιλότος του drone μπορεί επιπλέον να επιλέξει είτε να ρίξει τα εκρηκτικά υλικά από κάποια απόσταση είτε να κατευθύνει το drone πάνω στον εκάστοτε στόχο, όπου και αυτό εκρήγνυται.
Drones που κυνηγούν αμάχους
Ο Γιέβχεν, ο οποίος δεν θέλει να αποκαλύψει το επίθετό του, είχε βρεθεί και αυτός στο στόχαστρο ενός ρωσικού drone. Ήταν Ιανουάριος, όταν ο εργαζόμενος της διεθνούς οργάνωσης Παγκόσμια Κεντρική Κουζίνα μετέφερε τρόφιμα στο Μπέρισλαβ. Επιστρέφοντας από την πόλη με το αυτοκίνητό του τον ακολουθούσε ένα drone. «Δεν ξέρω για πόση ώρα με κυνηγούσε», λέει ο Γιέβχεν στην DW, ανακουφισμένος που κατάφερε να ξεφύγει. «Φοβήθηκα πολύ».
Δύο Γάλλοι εργαζόμενοι της ελβετικής οργάνωσης HEKS ωστόσο δεν στάθηκαν τόσο τυχεροί: την 1η Φεβρουαρίου σκοτώθηκαν αμφότεροι από επίθεση drone στο Μπέρισλαβ, ενώ τέσσερις άλλοι άμαχοι τραυματίστηκαν. Και αυτούς τους «κυνηγούσαν drones», όπως ανέφερε ένας από τους επιζήσαντες.
«Τα FPV drones δεν εξαφανίζονται ποτέ, πετούν μονίμως πάνω από την πόλη», λέει ο Βάλερι Μπγιέλι, αναπληρωτής διοικητής της αστυνομίας του Μπέρισλαβ. Ενώ μιλάμε μαζί του σε ένα μικρό χωριό εκτός της εμβέλειας των drones, ο Μπγιέλι εκφράζει μία τρομερή υποψία του: «Στο Μπέρισλαβ κάνουν εξάσκηση – προπονούνται σε βάρος των αμάχων».
Στρατιωτικοί και πολιτικοί στόχοι
Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει τις στοχευμένες επιθέσεις εναντίον αμάχων. Τόσο οι ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματούχοι όσο και οι απλοί στρατιώτες είναι υποχρεωμένοι να διακρίνουν ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους. Και πρέπει ακόμα φυσικά «να λαμβάνουν όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις, προκειμένου να βλάπτουν όσο το δυνατόν λιγότερο γίνεται τον άμαχο πληθυσμό», τονίζει ο Βρετανός δικηγόρος Γουέιν Τζόρντας, ο οποίος ειδικεύεται στα εγκλήματα πολέμου και προσφέρει νομικές συμβουλές και στην ουκρανική δικαιοσύνη. «Τα drones δεν αποτελούν εξαίρεση».
Όταν πρόκειται για υψηλής ακρίβειας όπλα, όπως τα FPV drones, με τα οποία ο επιτιθέμενος μπορεί να δει καθαρά τον στόχο, «το περιθώριο για ατυχήματα, για τυχαίες βλάβες θα έπρεπε να είναι σαφώς μικρότερο», υπογραμμίζει ο νομικός. Όταν πλήττονται επανειλημμένως από τέτοια όπλα πολιτικοί στόχοι, τότε υπάρχει «μία πολύ πιο ξεκάθαρη βάση για εγκλήματα πολέμου».
Επιθέσεις από την άλλη πλευρά του Δνείπερου
Το ποιος ακριβώς βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις με drones δεν μπορεί να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν τη μέση εμβέλεια και την πιθανή τροχιά πτήσης των drones, η DW μπόρεσε να εντοπίσει από πού εκτοξεύτηκαν κατά πάσα πιθανότητα οι επιθέσεις: από την περιοχή γύρω από τις πόλεις Καχόβκα και Νόβα Καχόβκα, οι οποίες βρίσκονται απέναντι από το Μπέρισλαβ, στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου – μία περιοχή όπου βρίσκονται πολλές ρωσικές μονάδες, οι οποίες είναι αποδεδειγμένο πως χρησιμοποιούν drones.
Μία από αυτές είναι η 10η Ειδική Ταξιαρχία, η οποία υπάγεται στη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU. Αν και λίγα είναι γνωστά για τη δράση της συγκεκριμένης μονάδας, ξέρουμε το εξής: τον περασμένο Ιούνιο η εισαγγελία της Χερσώνας διεξήγαγε έρευνα εναντίον ενός στρατιώτη της ταξιαρχίας, αφ' ότου κατέγραψε μία συνομιλία του στρατιώτη με έναν εκ των ανωτέρων του. Η κατηγορία είναι πως τον Μάιο του 2023 ο στρατιώτης επιτέθηκε σκοπίμως με drone σε δύο αμάχους στην περιοχή του Μπέρισλαβ.
Μία ρωσική μονάδα που επιχειρεί στην Καχόβκα είναι η 205η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία. Τα μέλη της παραδέχονται σε συζητήσεις τους στη γνωστή πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram πως έχουν διεξάγει αρκετές επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ, με τις περισσότερες από αυτές να έχουν ως στόχους οχήματα. Ένας από τους πιλότους αναφέρει στην ίδια πλατφόρμα πως δεν υπάρχουν καθόλου άμαχοι στην περιοχή. Κατά τον Γουέιν Τζόρντας με αυτό το σχόλιο ο Ρώσος στρατιώτης ενοχοποιεί τον εαυτό του, διότι δείχνει πως δεν προσπαθεί να αποφύγει τις απώλειες αμάχων. Αντιθέτως, de facto «αποφασίζει πως κάθε άτομο αποτελεί έναν θεμιτό στρατιωτικό στόχο».
Κυρώσεις στoυς παραγωγούς drones
Η εταιρεία Aero-Hit παράγει τώρα ένα νέο είδος drone, το "Weles” – το οποίο χρησιμοποιεί δοκιμαστικά μία άλλη ρωσική στρατιωτική μονάδα, το τάγμα εθελοντών BARS-33, που βρίσκεται στην όχθη του Δνείπερου απέναντι από το Μπέρισλαβ και το οποίο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Βλάντιμιρ Ζάλντο, διοικητή των ρωσικών κατοχικών αρχών στη Χερσώνα.
Η παραγωγή γίνεται στο Χαμπάροφσκ, μία πόλη στο Διαμέρισμα της Άπω Ανατολής της Ρωσίας. Η Aero-Hit έχει στενούς δεσμούς με τον Κόνσταντιν Μπάσιουκ, Ρώσο πολιτικό και ένθερμο υποστηρικτή της BARS-33. Ο Μπάσιουκ είναι επιπλέον ο εκπρόσωπος της Χερσώνας, ουκρανικής περιοχής που έχει προσαρτηθεί παράνομα, στο ρωσικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας στη Μόσχα.
Σε βάρος του Ρώσου πολιτικού έχουν επιβληθεί και κυρώσεις από τη Δύση, ενώ τον Ιούνιο το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις και σε βάρος της Aero-Hit με την αιτιολόγηση πως «τα drones Weles χρησιμοποιούνται εναντίον ουκρανικών στόχων από ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονται στη Χερσώνα».
Ο επικεφαλής της εταιρείας, Βίκτορ Γιατσένκο, διαβεβαίωσε πάντως πως οι κυρώσεις αυτές δεν πρόκειται να επηρεάσουν την παραγωγή. Κύριος πελάτης για την αγορά αυτών των drones φαίνεται πως είναι το εθελοντικό τάγμα BARS-33. Σε κάθε περίπτωση, όταν η Aero-Hit βρέθηκε αντιμέτωπη με τα πορίσματα της παρούσας έρευνας, η εταιρεία αποκρίθηκε πως είναι «μία μη στρατιωτική επιχείρηση» και πως «δεν συνεργάζεται με το Υπουργείο Άμυνας».
Καμία επίσημη τοποθέτηση
Αν και η εξαγωγή ατράνταχτων συμπερασμάτων είναι αδύνατη, οι έρευνές μας καταδεικνύουν πως οι τρεις προαναφερθείσες στρατιωτικές μονάδες θα μπορούσαν να είναι υπεύθυνες για τις επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ.
Η DW ζήτησε από το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας, τους πολιτικούς Βλάντιμιρ Ζάλντο και Κόνσταντιν Μπάσιουκ, το τάγμα εθελοντών BARS-33 και τους διαχειριστές δύο σχετικών καναλιών στο Telegram να πάρουν θέση σχετικά με τα πορίσματα των ερευνών. Κανένας από αυτούς δεν απάντησε τις ερωτήσεις μας.
Σύνταξη: Ματίας Μπέλινγκερ
Factchecking: Μπιργκίτα Σίλκε
Νομικός σύμβουλος: Φλόριαν Βάγκενκνεχτ
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Short teaser
Το Μπέρισλαβ δέχεται εδώ και καιρό ρωσικές επιθέσεις με drones – και συνήθως οι στόχοι φαίνεται πως είναι άμαχοι.
Υπάρχει λύση στη συνταξιοδοτική κρίση της Ευρώπης;
Short title
Υπάρχει λύση στη συνταξιοδοτική κρίση της Ευρώπης;
Teaser
Η μέση ηλικία του πληθυσμού της ΕΕ αυξάνεται διαρκώς και τα κράτη-μέλη αδυνατούν να δαπανούν ολοένα και περισσότερα χρήματα στα συνταξιοδοτικά προγράμματα. Υπάρχει λύση για την κρίση;
Εδώ και δεκαετίες η ΕΕ κάθεται πάνω σε μία δημογραφική ωρολογιακή βόμβα, με τον μέσο όρο ηλικίας να μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο. Πάνω από το ένα πέμπτο του πληθυσμού της ΕΕ είναι 65 ετών ή άνω και μέχρι το 2050 το ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί στο ένα τρίτο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποίησε πέρυσι πως το 2024 αποτελεί την πρώτη χρονιά στην ιστορία κατά την οποία οι άνω των 65 είναι περισσότεροι από τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών.
Παρά τα έντονα μεταναστευτικά ρεύματα των τελευταίων δύο δεκαετιών η ήπειρος εξακολουθεί να χρειάζεται κι άλλους εργαζομένους, οι φόροι των οποίων θα συμβάλλουν στην κάλυψη του αυξανόμενου κόστους των συντάξεων. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν πως μέχρι το 2050 θα υπάρχουν στην Ευρώπη λιγότεροι από δύο εργαζόμενοι ανά συνταξιούχο – σήμερα η αντιστοιχία είναι τρεις προς ένας.
Την ίδια στιγμή οι δημόσιες συντάξεις ξεπερνούν ετησίως το 10% του ΑΕΠ σε 17 από τα 27 κράτη-μέλη της Ένωσης – 16 εκ των οποίων βρίσκονται στη Δυτική Ευρώπη. Στην Ιταλία και την Ελλάδα οι συντάξεις κοστίζουν στα δημόσια ταμεία πάνω από το 16% του ΑΕΠ.
Αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης
Έτσι, πολλά κράτη της ΕΕ τροποποιούν τα δημόσια συνταξιοδοτικά τους συστήματα, αυξάνοντας για παράδειγμα την ηλικία συνταξιοδότησης – γεγονός που προκαλεί ενίοτε την οργισμένη αντίδραση του κόσμου, όπως στη Γαλλία. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα και από τη Γαλλία, σχεδιάζοντας να ανεβάσουν το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης στα 68 χρόνια.
«Οι Ολλανδοί άλλαξαν και αυτοί προσφάτως το συνταξιοδοτικό τους σύστημα, χωρίς όμως να έχουν ως τώρα τα επιθυμητά αποτελέσματα», δηλώνει στην DW ο Χανς φαν Μέερτεν, καθηγητής ευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης. «Στη Γερμανία, το Βέλγιο, αλλά και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, επίσης δεν θεωρώ πως έχουν γίνει οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Τα κράτη αυτά σκάβουν τα ίδια τους τάφους τους».
Ταυτοχρόνως, εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν χρήματα σε ιδιωτικά ή επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, πέρυσι μόλις το 23% των κατοίκων της ΕΕ συμμετείχε σε κάποιο επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, ενώ μόλις το 19% έχει κάποιο ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν.
Μία άλλη έρευνα της Insurance Europe διαπίστωσε πως το 39% των ερωτηθέντων δεν αποταμιεύει καθόλου για τη συνταξιοδότησή του – ένα ποσοστό που ήταν ακόμη υψηλότερο ανάμεσα στις γυναίκες και τους εργαζομένους άνω των 50 ετών. Πολλοί από όσους αποταμιεύουν πάντως εμφανίζονται απογοητευμένοι με την απόδοση των επενδύσεών τους.
Χαμηλές αποδόσεις και πληθωρισμός
«Κατά την προηγούμενη δεκαετία η συνταξιοδοτική κρίση της Ευρώπης επιδεινώθηκε πολύ εξαιτίας των επίμονα χαμηλών πραγματικών αποδόσεων, οι οποίες αδυνατούν να ξεπεράσουν τον πληθωρισμό», λέει στην DW ο Αρνό Χουντμόν, διευθυντής επικοινωνίας του επενδυτικού φορέα Better Finance. «Και αυτό έχει ως αποτέλεσμα μία σαφή μείωση της αγοραστικής δύναμης των αποταμιευτών».
Μία ανάλυση του Φινλανδικού Κέντρου Συντάξεων διαπίστωσε πως οι ονομαστικές αποδόσεις των συντάξεων παγκοσμίως έφτασαν το 8% κατά μέσο όρο πέρυσι. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν και τον πολύ υψηλό πληθωρισμό μετά την πανδημία – που κορυφώθηκε στο 10,6% τον Οκτώβριο του 2022 – το ποσοστό αυτό περιορίζεται μόλις στο 2%.
PEPP: Ένα -ατελές- θετικό μέτρο
Τον Μάρτιο του 2022 η ΕΕ εισήγαγε το Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP), το οποίο επιτρέπει στους εργαζομένους να «χτίσουν» αποταμιεύσεις για τη συνταξιοδότησή τους και μπορεί να μεταφερθεί σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Μέχρι σήμερα όμως μόνο η Σλοβακία έχει θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα.
«Το PEPP έχει θεσπιστεί εδώ και δυόμισι χρόνια», λέει ο φαν Μέερτεν. «Αλλά τα μεγάλα επενδυτικά funds λένε πως δεν έχουν την τεχνογνωσία για να διαθέσουν προϊόντα PEPP και ψάχνουν άλλους συνεταίρους».
Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς στα συνταξιοδοτικά συστήματα, το πρόβλημα είναι πως το PEPP είναι υπερβολικά περίπλοκο και περιοριστικό. Επιπλέον, παρουσιάζεται ως ανταγωνιστής των μεγάλων επενδυτικών funds όπως είναι η BlackRock ή η Fidelity, οι μεγαλύτεροι πελάτες των οποίων είναι τα μεγάλα συνταξιοδοτικά ταμεία της Ολλανδίας, της Νορβηγίας και της Γερμανίας, με δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους αποταμιευτές.
Ο φαν Μέερτεν υποστηρίζει πως το PEPP θα πρέπει να απλοποιηθεί, αλλά και να διασφαλιστεί ένα μεγαλύτερο περιθώριο ευελιξίας, καθώς αρκετές χώρες της ΕΕ δεν δίνουν στο νέο αυτό συνταξιοδοτικό σύστημα τα ίδια φορολογικά πλεονεκτήματα που αναγνωρίζουν σε άλλα αποταμιευτικά προϊόντα.
Αρκετές βιομηχανίες κρατών-μελών της Ένωσης – από τον χημικό και μεταλλευτικό κλάδο της Γερμανίας ως τον δημόσιο σιδηροδρομικό φορέα της Γαλλίας – έχουν δικά τους επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα. Τα προγράμματα αυτά προσφέρουν μεταξύ άλλων συχνά τη δυνατότητα στους αποταμιευτές, ιδίως σε αυτούς που απασχολούνται στις πιο απαιτητικές θέσεις εργασίας, να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα.
Σημαντική η ευελιξία του συνταξιοδοτικού προγράμματος
Οι καταναλωτές ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στις επενδύσεις τους και την ηλικία συνταξιοδότησής τους. Η άνοδος εταιρειών όπως οι Robinhood και eToro, που επιτρέπουν στους χρήστες τους να διαχειρίζονται τις επενδύσεις τους από το κινητό τους τηλέφωνο, τείνουν να αντικαθιστούν τα δυσκίνητα και περίπλοκα συνταξιοδοτικά συστήματα ανά την Ευρώπη.
Οι παραδοσιακοί πάροχοι χρηματοδότησης αντιτείνουν πως τα apps επενδύσεων ενθαρρύνουν τους χρήστες να παίρνουν αχρείαστα ρίσκα, χωρίς να έχουν λάβει προηγουμένως τις απαραίτητες πληροφορίες – με αποτέλεσμα να ζημιώνονται οι μακροχρόνιες αποδόσεις των επενδύσεών τους. Οι υποστηρικτές των νέων αυτών επενδυτικών πλατφορμών ισχυρίζονται από την άλλη πλευρά πως με αυτόν τον τρόπο οι επενδύσεις απλοποιούνται, γίνονται οικονομικά πιο προσιτές, ενώ υπάρχει και μεγαλύτερη διαφάνεια.
Στο μέλλον είναι πιθανόν ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις της ΕΕ να επιτρέψουν στους εργαζομένους να μεταφέρουν μέρος των αποταμιεύσεών τους από το εκάστοτε δημόσιο συνταξιοδοτικό πρόγραμμα απευθείας στο χρηματιστήριο. Αυτό συμβαίνει εξάλλου ήδη στη Σουηδία, όπου κατόπιν συλλογικών διαπραγματεύσεων τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία μπόρεσαν να εξασφαλίσουν χαμηλότερες χρεώσεις, επιτυγχάνοντας έτσι μεγαλύτερη ανάπτυξη των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων.
Ο φαν Μέερτεν πιστεύει πως οι εργαζόμενοι θα ήταν πολύ πιο πρόθυμοι να αποταμιεύσουν, εφ’ όσον είχαν μεγαλύτερο λόγο στη διαχείριση των επενδύσεών τους και στο πότε θα συνταξιοδοτηθούν.
«Θέλεις οι αποταμιεύσεις σου να εστιάζουν στην πράσινη μετάβαση; Θέλεις να επενδύσεις στο Ισραήλ ή όχι; Ας αφήσουμε το άτομο να διαλέξει μόνο του. Γιατί θα πρέπει τέτοια πράγματα να τα αποφασίζουν για μας οι συνδικαλιστικές οργανώσεις για παράδειγμα;», διερωτάται ο ειδικός αναφορικά με τα συνταξιοδοτικά προγράμματα που διαχειρίζονται τα συνδικάτα.
Ο Χουντμόν της Better Finance προειδοποιεί από την πλευρά του πως μεσοπρόθεσμα θα έρθει η ημέρα της κρίσης εξαιτίας της μετάβασης από τις δημόσιες στις ιδιωτικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, για τις οποίες οι αποταμιευτές δεν είναι ακόμη έτοιμοι: «Είναι πολύ πιθανό η επόμενη γενιά Ευρωπαίων να συνταξιοδοτηθεί σαφώς φτωχότερη και αρκετά αργότερα συγκριτικά με τις προηγούμενες γενιές».
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Short teaser
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ αδυνατούν να καλύψουν τα προγράμματα συντάξεων. Υπάρχει απάντηση στην κρίση;
Δυο πόλεις σε Γερμανία και Ολλανδία θέλουν να γίνουν μία!
Short title
Δυο πόλεις σε Γερμανία και Ολλανδία θέλουν να γίνουν μία!
Teaser
Οι πόλεις Χερτσόγκενρατ και Κερκράντε χωρίζονται από τα γερμανοολλανδικά σύνορα. Μοιράζονται όμως πολλά και θέλουν να κάνουν αίτηση στην ΕΕ για να γίνουν μια πόλη.
Τι δρόμος είναι αυτός; Από τη μια πλευρά έχει μόνο μονούς αριθμούς στα σπίτια και από την άλλη πλευρά και ζυγούς και μονούς. Στη μια πλευρά τα παράθυρα έχουν κουρτίνες, στην άλλη όχι. Στη μια πλευρά υπάρχουν αυτοκίνητα με λευκές πινακίδες κυκλοφορίας στην άλλη με κίτρινες.
Η λύση του μυστηρίου έγκειται στο ότι πρόκειται για ένα δρόμο που είναι σύνορο μεταξύ Γερμανίας και Ολλανδίας. Η μία πλευρά ανήκει στην πόλη Χερτσόγκενρατ και η άλλη πόλη λέγεται Κερκράντε.
«Ήμασταν ενωμένοι μέχρι το 1815, ήταν μια πόλη». λέει η δήμαρχος του Κερκράντε, Πέτρα Ντασέν στο Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων. «Αλλά στη συνέχεια το Συνέδριο της Βιέννης χάραξε τα σύνορα εδώ και ξαφνικά οι οικογένειες διαλύθηκαν. Το ένα τμήμα ήταν ξαφνικά ολλανδικό και το άλλο γερμανικό», συμπληρώνει.
Στο Κερκράντε δεν υπάρχει σχεδόν κανένας κάτοικος που να μην είχε κάποια γιαγιά Γερμανίδα ή κάποιον Γερμανό θείο». Και το αντίστροφο. «Έχω έναν απίστευτα μεγάλο αριθμό Ολλανδών φίλων», λέει ο δήμαρχος του Χερτσόγκενρατ Μπένγιαμιν Φαντάβιαν. «Έχουμε πολλές οικογενειακές σχέσεις, γάμους μεταξύ ανθρώπων και από τις δύο χώρες, αυτό είναι φυσιολογικό για εμάς». Πολλοί άνθρωποι μιλούν και τις δύο γλώσσες και ταυτίζονται και με τις δύο χώρες. Στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου παρακολουθούν και τις δύο ομάδες ενθουσιασμένοι.
Απέκτησαν και ένα κοινό όνομα: Eurode
Σιγά-σιγά οι δύο πόλεις άλλαξαν τις τελευταίες δεκαετίες και έχουν έρθει πιο κοντά. Μάλιστα απέκτησαν και ένα κοινό όνομα: Eurode. Η πυροσβεστική διαθέτει τα πυροσβεστικά της οχήματα και στις δύο χώρες. Όποιος είναι μέλος της βιβλιοθήκης του Κερκράντε μπορεί να δανείζεται αυτόματα βιβλία στο Χερτσόγκενρατ και αντίστροφα. Το Eurode Business Center βρίσκεται ακριβώς στη μέση των εθνικών συνόρων και μάλιστα συμβαίνει το περίεργο οι ανδρικές τουαλέτες να είναι στη Γερμανία και οι γυναικείες στην Ολλανδία.
«Οι Ολλανδοί είναι πιο χαλαροί στις σχέσεις τους, οι άνθρωποι λένε αμέσως ‘εσύ’» εξηγεί η Στέφανι φαν ντεν Μπεργκ-Τένισεν. Και ξέρει καλά για ποιο πράγμα μιλάει, μια και είναι παντρεμένη με Ολλανδό. Είναι σύμβουλος επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στα γερμανοολλανδικά σύνορα. Το γραφείο της είναι δίπλα στο γραφείο του συναδέλφου της Κορ Τσούντι που βρίσκεται στο Κερκράντε, ο οποίος όπως λέει: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζεται εδώ και όχι στις Βρυξέλλες ή κάπου αλλού».
Η δίδυμη πόλη
Αυτή η συνεργασία είναι σημαντική για τους κατοίκους. Τη μαθαίνουν από τα γενοφάσκια τους. Ωστόσο, δεν είναι όλα εύκολα. Και οι δύο πλευρές παλεύουν με καθημερινές απογοητεύσεις. «Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που λέμε ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε», εξηγεί η δήμαρχος Πέτρα Ντασέν. «Ό,τι κάνουμε το κάνουμε με πολλή αγάπη και αφοσίωση, συνεχίζουμε αυτό που ήδη έχουμε, αλλά δεν κάνουμε το αποφασιστικό βήμα για την επίτευξη του επόμενου επιπέδου ολοκλήρωσης. Για παράδειγμα, την επίσημη ίδρυση δίγλωσσου παιδικού σταθμού. Το έχουμε εξετάσει, αλλά δεν γίνεται, οι εθνικοί νόμοι δεν το επιτρέπουν. Αυτό έχει να κάνει με τα επαγγελματικά πτυχία».
Γι' αυτό και η ίδια και ο Γερμανός συνάδελφός της Φαντάβιαν είχαν την ιδέα να υποβάλουν αίτηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μια διασυνοριακή ευρωπαϊκή δίδυμη πόλη: «Έτσι οι εθνικοί νόμοι θα μπορούσαν να ανασταλούν σε κάποιο βαθμό. Θα ήταν μια δοκιμή για να δουν εάν λειτουργεί» Από όσο γνωρίζει, αυτή θα ήταν η πρώτη πρωτοβουλία αυτού του είδους μέσα στην ΕΕ. «Οι δύο πόλεις μας ως ένα ευρωπαϊκό εργαστήριο δοκιμών. Αυτό ζητάμε», λέει ο Φαντάβιαν περιγράφοντας το σχέδιο. Μια πρωτοποριακή ευρωπαϊκή ιδέα που μέσα στους επόμενους μήνες θα φανεί εάν μπορεί να γίνει πράξη.
Επιμέλεια: Μαρία Ρηγούτσου
Short teaser
Χερτσόγκενρατ και Κερκράντε χωρίζονται από τα γερμανοολλανδικά σύνορα. Θέλουν όμως να γίνουν επίσημα μια πόλη.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συγκεντρώνει υποψηφιότητες. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο Επίτροπος δεν εκπροσωπεί το εθνικό συμφέρον, σχολιάζει ο Γιάννης Παπαδημητρίου.
Η θέση του Επιτρόπου στην ΕΕ είναι ασφαλώς η πιο σημαντική επιλογή για τις σχέσεις των εθνικών κυβερνήσεων με τις Βρυξέλλες. Με τις εισηγήσεις του ο Επίτροπος συνδιαμορφώνει ευρωπαϊκή πολιτική. Με την ψήφο του (στο Κολέγιο των Επιτρόπων) επηρεάζει τις ζωές όλων μας. Με την παρουσία του μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο ή και να επιδεινώσει την εικόνα της Ευρώπης στο εκάστοτε εθνικό ακροατήριο.
Υπάρχει όμως μία παρεξήγηση, που πρέπει να διευκρινιστεί εξαρχής: Ο Επίτροπος δεν είναι εκπρόσωπος της χώρας του στις Βρυξέλλες. Αυτός ο ρόλος ανήκει στους υπουργούς που συμμετέχουν σε τακτική βάση στο Συμβούλιο Υπουργών για θέματα της αρμοδιότητάς τους και ασφαλώς στον πρωθυπουργό, που δίνει το παρών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Ο Επίτροπος δεν εκπροσωπεί ούτε το εθνικό συμφέρον, ούτε την κυβέρνηση που τον έχει προτείνει. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει: εκπροσωπεί το κοινοτικό συμφέρον απέναντι στη χώρα του, αλλά και σε όλα τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.
Γι αυτό άλλωστε η Ιδρυτική Συνθήκη της ΕΕ προβλέπει ρητώς (άρθρο 17) ότι «η Επιτροπή προάγει το κοινό συμφέρον της Ένωσης» και «ασκεί τα καθήκοντά της με πλήρη ανεξαρτησία», ενώ τα μέλη της «δεν επιζητούν, ούτε δέχονται υποδείξεις από κυβερνήσεις, θεσμικά όργανα, λοιπά όργανα ή οργανισμούς».
Θωρία και πράξη
Το πιο απλό και αυτονόητο παράδειγμα: Εάν η Κομισιόν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μία χώρα δεν συμμορφώνεται με το κοινοτικό δίκαιο και αποφασίσει να εκκινήσει εναντίον της διαδικασία «επί παραβάσει της Συνθήκης», για τον Επίτροπο που προέρχεται από τη συγκεκριμένη χώρα είναι νομικά αδύνατο, αλλά και πολιτικά ανέφικτο να αποτρέψει μία προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Κατά καιρούς η Κομισιόν έχει προσφύγει εναντίον πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, μεταξύ άλλων και κατά της Γερμανίας.
Θα πείτε, βέβαια: Τηρούνται πάντοτε τα όσα θεωρητικώς προβλέπονται; Δεν υπάρχουν παραδείγματα, στα οποία ένας Επίτροπος κατηγορήθηκε ότι προωθεί τα συμφέροντα της χώρας του; Ασφαλώς υπάρχουν. Αλλά ο συντριπτικός κανόνας είναι διαφορετικός. Όχι μόνο στη νομική θεωρία, αλλά και στην πολιτική πρακτική. Παράδειγμα: Ως Επίτροπος Προϋπολογισμού ο Γερμανός Γκίντερ Έτινγκερ όχι μόνο είχε επισημάνει επανειλημμένα πόσο ωφελείται η Γερμανία από την ΕΕ και την ενιαία αγορά, αλλά είχε επικρίνει και δημοσίως την κυβέρνηση Μέρκελ γιατί καθυστερούσε σημαντικές αποφάσεις στις Βρυξέλλες. Και αυτό παρ' ότι Μέρκελ και Έτινγκερ προέρχονται από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU), που εκείνη την εποχή κυβερνούσε στο Βερολίνο.
Άλλο παράδειγμα: Όταν το 2019 ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν είχε προτείνει τον Λάζντο Τροτσάνι για την πρώτη Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και το Ευρωκοινοβούλιο αντελήφθη ότι ο Τροτσάνι, ως υπουργός Δικαιοσύνης, ήταν από τους στυλοβάτες της αυταρχικής διακυβέρνησης Όρμπαν και κατά συνέπεια δεν θα μπορούσε να εκπροσωπήσει αξιόπιστα το κοινοτικό συμφέρον, τον «έκοψε» με συνοπτικές διαδικασίες. Μάλιστα η υποψηφιότητα Τροτσάνι δεν έφτασε καν στην Ολομέλεια της Ευρωβουλής, αλλά απορρίφθηκε ήδη στο πρώτο στάδιο της διαβούλευσης από την Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων.
Δύσκολη η διαδικασία στην Ευρωβουλή
Σε αυτό το σημείο θα χρειαστεί προσοχή και η υποψηφιότητα του Απόστολου Τζιτζικώστα, ο οποίος ακόμη δεν είναι τόσο γνωστός σε ευρωπαϊκό επίπεδο- με εξαίρεση ασφαλώς τη συμμετοχή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Περιφερειών, στην οποία και προήδρευε επί διόμισι χρόνια. Υπενθυμίζεται ότι το 2014, όταν η Φεντερίκα Μογκερίνι επρόκειτο να οριστεί Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, δέχθηκε έντονη κριτική στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την αιτιολογία ότι «δεν διαθέτει επαρκή εμπειρία», αν και ήδη είχε διατελέσει επικεφαλής της ιταλικής αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΝΑΤΟ, αλλά και υπουργός Εξωτερικών για λίγους μήνες.
Τελικά οι ευρωβουλευτές ενέκριναν την υποψηφιότητα Μογκερίνι. Αποτελεί όμως πλέον παράδοση για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να «κόβει» τουλάχιστον έναν, αν όχι δύο υποψηφίους για την Κομισιόν. Συντρέχουν ουσιαστικοί λόγοι για μία τόσο αυστηρή στάση, αλλά ενίοτε παίζει ρόλο και η εγρήγορση των ευρωβουλευτών να υπενθυμίζουν τον θεσμικό ρόλο τους και την υποχρέωσή τους να ελέγχουν την εκτελεστική εξουσία. Την περασμένη φορά την «πλήρωσε» ο Ούγγρος Λάζντο Τροτσάνι, αλλά και η Ρουμάνα Ροβάνα Πλαμπ.
Αυτή τη φορά είναι βέβαιο ότι όποιος διεκδικεί για πρώτη φορά χαρτοφυλάκιο θα δεχθεί πολλές και επιθετικές ερωτήσεις από τους ευρωβουλευτές στο Στρασβούργο. Ιδιαίτερα σε μία συγκυρία, κατά την οποία οι ακροδεξιές και αντι-συστημικές ομάδες ενισχύονται και ανταγωνίζονται μεταξύ τους σε ζήλο για να αποδυναμώσουν τις φιλο-ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις.
Short teaser
Ο Επίτροπος δεν εκπροσωπεί το εθνικό συμφέρον στις Βρυξέλλες, το αντίθετο συμβαίνει. Σχόλιο του Γιάννη Παπαδημητρίου.
Κλιμακώνεται επικίνδυνα η ένταση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ με εκατέρωθεν εμπρηστικές δηλώσεις. Συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για μία επίσκεψη Αμπάς στην Τουρκία.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας χθες στη Ριζούντα το Πόντου που είναι τόπος της καταγωγής του και αναφερόμενος στη Γάζα, έμμεσα απείλησε να επιτεθεί στο Ισραήλ. «Όπως μπήκαμε στο Καραμπάχ και στη Λιβύη, έτσι θα τους κάνουμε το ίδιο στο Ισραήλ», δήλωσε. «Μόνο που εμείς πρέπει να είμαστε δυνατοί για να μπορέσουμε να κάνουμε αυτά τα βήματα».
Άμεση ήταν η απάντηση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών Ισραέλ Κατς. «Ο Ερντογάν ακολουθεί τα βήματα του Σαντάμ Χουσεΐν και απειλεί να επιτεθεί στο Ισραήλ. Απλώς πρέπει να θυμάται τί συνέβη εκεί και πώς τελείωσε» ανέφερε στην σχετική ανάρτηση, υπονοώντας πιθανώς και ανάμειξη του αμερικανικού παράγοντα.
Σύγκριση με τουςναζί
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε σήμερα σε υψηλότερους τόνους αναφέροντας: «Όπως τελείωσε ο γενοκτόνος Χίτλερ, έτσι θα τελειώσει και ο γενοκτόνος Νετανιάχου. Όπως οι γενοκτόνοι Ναζί λογοδότησαν, έτσι θα λογοδοτήσουν και αυτοί που προσπάθησαν να καταστρέψουν τους Παλαιστίνιους. Η ανθρωπότητα θα σταθεί στο πλευρό των Παλαιστινίων. Δεν θα καταστρέψετε τους Παλαιστίνιους».
Στο μεταξύ, ο ένας μετά τον άλλον, Τούρκοι αξιωματούχοι επικροτούν τη σκληρή στάση Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ. Μεταξύ άλλων ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αναφέρει σε ανάρτηση του ότι «ο πρόεδρός μας έχει γίνει η φωνή της συνείδησης της ανθρωπότητας. Οι διεθνείς σιωνιστικοί κύκλοι, ιδιαίτερα το Ισραήλ, που θέλουν να καταστείλουν αυτή τη δίκαιη φωνή, βρίσκονται σε υψηλό συναγερμό. Η ιστορία τελειώνει με τον ίδιο τρόπο για όλους τους γενοκτόνους και τους υποστηρικτές τους».
Στην ομιλία του στην Ριζούντα ο Τούρκος πρόεδρος αποκάλυψε ότι προσκάλεσε τον Παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς στην Τουρκία, αλλά εκείνος δεν απάντησε. Ο Ερντογάν πρότεινε ο Αμπάς να ζητήσει συγγνώμη και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ακόμα περιμένουμε. Για να δούμε αν θα τα καταφέρει, αλλιώς θα διαχειριστούμε τη διαδικασία ανάλογα». Ωστόσο, σε μια σημερινή εξέλιξη, ο Πρεσβευτής της Παλαιστίνης στην Τουρκία Φαέντ Μουσταφά δήλωσε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες για την επίσκεψη του Προέδρου Αμπάς, κατά την οποία αναμένεται να εκφωνήσει ομιλία στο τουρκικό Κοινοβούλιο.
Short teaser
Νέα ένταση στις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ με τον Ερντογάν να απειλεί ακόμη και με στρατιωτική επέμβαση.
Μπορεί ο Ερντογάν να μην βρίσκεται στη Διάσκεψη για την Ειρήνη στην Ουκρανία, όμως στην Ελβετία παρών είναι ο υπ. Εξ. Φιντάν μετά την πρόσφατη συνάντηση που είχε με τον Πούτιν.
Δεν θα παρίσταται ο πρόεδρος Ερντογάν στην Διάσκεψη για την Ειρήνη στην Ουκρανία που πραγματοπείται αυτό το Σαββατοκύριακο στο θέρετρο του Μπούργκενστοκ στην Ελβετία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τουρκικού υπ. Εξωτερικών, την Τουρκία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ο οποίος, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, θα εκφράσει την ετοιμότητα της Άγκυρας να υποστηρίξει τις διεθνείς προσπάθειες για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι ίδιες πηγές ανέφεραν μάλιστα ότι ο Φιντάν κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση της Διάσκεψης θα υποστήριζε ότι ο καταστροφικός αντίκτυπος της σύγκρουσης στην Ουκρανία αυξάνεται και ότι οι αρνητικές συνέπειές της σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο βαθαίνουν.
Η τουρκική πλευρά τονίζει δε ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης του πολέμου και προσφυγής σε όπλα μαζικής καταστροφής αυξάνεται και ότι η Τουρκία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.
Φιντάν: Εξαιρετικά καλή η σχέση με τη Ρωσία
Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω του διαμεσολαβητικού της ρόλου με τη Ρωσία υλοποιήθηκε η Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά το 2022 και ζητά άμεσο τέλος του πολέμου μέσω διπλωματίας διαπραγματεύσεων.
Πάντως ο Χακάν Φιντάν, που είχε συνάντηση με τον πρόεδρο Πούτιν πριν από λίγες ημέρες στη Μόσχα, δήλωσε ότι οι τουρκορωσκές σχέσεις πηγαίνουν «εξαιρετικά καλά» και ότι Πουτιν και Ερντογάν θα συναντηθούν τον Ιούλιο στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού της Σαγκάης.
Ο Τούρκος πρόεδρος επέστρεψε στο μεταξύ από την Σύνοδο των G7 στην Απουλία, όπου κάθισε δίπλα από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπάιντεν χωρίς να υπάρξει πάντως κανονική συζήτηση. Συζήτησε το θέμα της Γαζας και με τον Σεΐχη των Εμιράτων αλλά και με τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα ντα Σίλβα και ζήτησε από τις χώρες των G7 μια πιο δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς και ρεαλιστική προσέγγιση για την επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων και περιφερειακών συγκρούσεων.
Short teaser
Μπορεί ο Ερντογάν να μην βρίσκεται στη Διάσκεψη για την Ειρήνη στην Ουκρανία, όμως παρών είναι ο υπ. Εξωτερικών Φιντάν.
Ο Άντονι Μπλίνκεν φθάνει απόψε γύρω στις 7μμ στην Κων/πολη όπου θα συναντηθεί με τον τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν. Στο τραπέζι Σουηδία, F-16, Γάζα.
Η Τουρκία θα είναι ο πρώτος σταθμός του αμερικανού διπλωμάτη σε μια περιοδεία που θα κρατήσει μια εβδομάδα και που θα τον οδηγήσει από την Τουρκία στην Ελλάδα, και σε άλλες 7 χώρες της περιοχής.Βασικά θέματα στις επαφές του θα είναι, όπως ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «η συνεχιζόμενη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ κατά της Χαμάς μετά την 7η Οκτωβρίου, τα επείγοντα μέτρα για την αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα και η απελευθέρωση των υπόλοιπων ομήρων»
Η επίσκεψη στην Τουρκία εκ των πραγμάτων είναι περίπλοκη, καθώς γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα, περιστρέφεται μια σειρά από διμερή θέματα μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον που βρίσκονται σε διαδικασία μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης, όπως η αργή διαδικασία έγκρισης της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και η επίσης αργή διαδικασία για την προμήθεια τω F-16. Όπως αναφέρει ο τουρκικός τύπος σήμερα, «ασφαλώς, στο τραπέζι των συζητήσεων με τον Μπλίνκεν θα τεθούν και θέματα, όπως το να μην διαταράξουν οι ΗΠΑ την ισορροπία των εξοπλισμών στο Αιγαίο.» Οι κυρίως συζητήσεις του Μπλίνκεν και της αντιπροσωπείας του, με την τουρκική πλευρά θα γίνουν αύριο Σάββατο. Για την πιθανή συνάντηση με τον τούρκο πρόεδρο δεν υπάρχει επιβεβαίωση ωστόσο, ο Ερντογάν θα βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για να παραστεί σε δυο εκδηλώσεις.
Επόμενος σταθμός του Μπλίνκεν τα Χανιά
Πάντως το παζάρι της Άγκυρας για τη Σουηδία θα συνεχιστεί. Ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος, Ομέρ Τσελίκ, δήλωσε χθες ότι το επόμενο βήμα για τη Σουηδία έγκειται στη βούληση του τουρκικού Κοινοβουλίου προσθέτοντας ότι το θέμα της Σουηδίας δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τα F-16. Οι σύμμαχοι μας στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να συμβάλουν στην άμυνά μας και να μην υιοθετούν μια στάση που θα δημιουργούσε κενό στην άμυνα ολόκληρου του ΝΑΤΟ».
Τούρκοι αναλυτές βλέπουν στο ταξίδι του Μπλίνκεν στην περιοχή το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί με την πιθανότητα επέκτασης της κρίσης στη Γάζα στις χώρες της περιοχής και στο ζήτημα της Ουκρανίας. Ειδικά για την παρουσία του Μπλίνκεν στην Άγκυρα βλέπουν την πρόθεση των Αμερικανών να εμποδίσουν την ευθυγράμμιση της Άγκυρας με την Τεχεράνη. Ωστόσο επισημαίνουν επίσης ότι η επίσκεψη Μπλίνκεν από την Τουρκία στην Ελλάδα σηματοδοτεί επίσης την πρόθεση των ΗΠΑ να συνεχίσουν τη διαδικασία εξομάλυνσης τόσο στο Κυπριακό όσο και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Short teaser
Ο Άντονι Μπλίνκεν θα συναντηθεί στις 7μμ στην Κων/πολη με τον ομόλογό του Χακάν Φιντάν. Στο τραπέζι Σουηδία, F-16, Γάζα.
Ερντογάν κατά Ισραήλ και μετά την ανταλλαγή ομήρων
Short title
Ερντογάν κατά Ισραήλ και μετά την ανταλλαγή ομήρων
Teaser
Η ανταλλαγή ομήρων μεταξύ Ισραήλ-Χαμάς ξεκίνησε την Παρασκευή και συνεχίζεται. Ο Ερντογάν, που δεν διαμεσολάβησε, συνεχίζει τις λεκτικές επιθέσεις έναντι του Ισραήλ με φόντο τις δημοτικές εκλογές.
Ουσιαστικά απούσα από την έστω και προσωρινή ειρηνευτική διαδικασία για τη Λωρίδα της Γάζας, η Τουρκία συνεχίζει να διατηρεί την ακραία επιθετική ρητορική της έναντι του Ισραήλ.
Κι αυτό παρά το γεγονός ότι από χθες, Παρασκευή, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η διαδικασία απελευθέρωσης και ανταλλαγής ομήρων μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Για κάθε έναν όμηρο που απελευθερώνει η Χαμάς, το Ισραήλ αποφυλακίζει τρεις Παλαιστινίους.
«To Ισραήλ διαπράττει έγκλημα πολέμου στη Γάζα, εμποδίζοντας την πρόσβαση σε ηλεκτρισμό, νερό και τρόφιμα στους κατοίκους του πολιορκημένου θύλακα. Προσπαθεί να αποτρέψει τον λαό στη Γάζα να ακουστεί, διακόπτοντας την επικοινωνία του με το εξωτερικό», ακούγεται στο μεταξύ να λέει ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του για την Σύνοδο Κορυφής Διεθνούς Στρατηγικής Επικοινωνίας, που διοργάνωσε η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τουρκικής Προεδρίας στην Κωνσταντινούπολη.
Με φόντο τις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου
Στον ίδιο τόνο κινείται και ο Τούρκος υπ. Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος σε ομιλία του στην ίδια εκδήλωση παρότρυνε τη Δύση να μείνει μακριά από τα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ. Όπως τόνισε: «οποιαδήποτε υπό όρους ή άνευ όρων υποστήριξη στο Ισραήλ είναι μια λευκή επιταγή για τη δολοφονία περισσότερων Παλαιστινίων»
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο Τούρκος πρόεδρος εν όψει των κρίσιμων δημοτικών εκλογών που θα διεξαχθούν τον Μάρτιο, θα διατηρήσει τους υψηλούς τόνους κατά του Ισραήλ, ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, προκειμένου να ενισχύσει την συσπείρωση του μουσουλμανικού ακροατηρίου του στο εσωτερικό.
Την ίδια ώρα ομως, σύμφωνα με εκτιμήσεις, μετά τις δημοτικές εκλογές δεν αποκλείεται να σταματήσει την επιθετική ρητορική του κατά του Ισραήλ, χώρας με την οποία η Τουρκία έχει έρθει κοντά τα τελευταία χρόνια για γεωστρατηγικούς αλλά και ενεργειακούς λόγους.
Short teaser
Ο Ερντογάν συνεχίζει τις εμπρηστικές λεκτικές επιθέσεις έναντι του Ισραήλ με φόντο τις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου.
Διθυραμβικές δηλώσεις από τον επικεφαλής της CDU Μερτς για τα οικονομικά επιτεύγματα της Ελλάδας και αυτοκριτική για τα περί Grexit στο παρελθόν. Αλλά και αιχμές για το προσφυγικό.
Νοέμβριος 2013, Βερολίνο. Ο τότε πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς συναντά τη «σιδηρά» καγκελάριο Άγκελα Μέρκελ από τους Χριστιανοδημοκράτες με θέμα τη λήψη δημοσιονομικών μέτρων και την πορεία του «ελληνικού προγράμματος». Τα δύσκολα χρόνια της οικονομικής κρίσης έφεραν τις ελληνογερμανικές σχέσεις στο ναδίρ. Έχουν μεσολαβήσει έκτοτε πολλά: παρολίγον Grexit, άνοδος και πτώση του ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα, δημοψήφισμα, σκληρή προσαρμογή και έξοδος από τα μνημόνια, δύο κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας. Πολλά έχουν αλλάξει έκτοτε και στη Γερμανία. Από την περίοδο Μέρκελ, η Γερμανία πέρασε σε μια εποχή συγκυβέρνησης Σοσιαλημοκρατών-Πρασίνων, Φιλελευθέρων με προσφυγικό, πανδημία, δύο πολέμους στη γειτονιά της Ευρώπης και μια πολυεπίπεδη Zeitenwende (αλλαγή εποχής).
Νοέμβριος 2023, Βερολίνο. «Η Ελλάδα μοιάζει να είναι μια άλλη χώρα». Αυτό ήταν το μήνυμα που εξέπεμψαν από το Ίδρυμα Κόνραντ Αντενάουερ των Χριστιανοδημοκρατών τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρώην πρόεδρος της γερμανικής βουλής Νόρμπερτ Λάμερτ και ο επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών Φρίντριχ Μερτς. Η Ελλάδα «είναι από τις πιο γρήγορα αναπτυσσόμενες οικονομίες στην Ευρώπη πλέον», μια χώρα «εξαιρετικά ενδιαφέρουσα για επενδύσεις» όπως είπε ο Λάμερτ, στην οποία αξίζουν συγχαρητήρια κατά τον Μερτς. Η επανεκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη «αποτελεί μεγάλη επιτυχία, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για τους Χριστιανοδημοκράτες και για την Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά με το βλέμμα στραμμένο στις ευρωεκλογές της άνοιξης. Ειλικρινή συγχαρητήρια, τα οποία πριν από δέκα χρόνια σπάνιζαν ακόμη και μεταξύ αδελφών κομμάτων.
«Συγγνώμη» για τα περί Grexit
Ενδιαφέρον όμως από ιστορική άποψη είχε χθες βράδυ και η εκ των υστέρων «συγγνώμη» του Φρίντριχ Μερτς, όταν παραδέχθηκε ότι δεν θα απέκλειε στο παρελθόν μια προσωρινή έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη, σύμφωνα με πρόταση του τότε υπ. Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, αν και ο ίδιος δεν είχε τότε ενεργό ρόλο στην πολιτική. «Θα ήταν όμως λάθος», παραδέχθηκε. Ως προς την τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, θυμάται ότι «έκανε τα πράγματα εξαιρετικά περίπλοκα» προκειμένου να επανέλθει η Ελλάδα σε τροχιά σταθερότητας.
Το 2015, από το οποίο δεν απέχουμε πολύ, «η Ελλάδα βρισκόταν στο χείλος μιας τεράστιας καταστροφής» σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κάνοντας λόγο για μια «χαμένη δεκαετία», η οποία θα πρέπει να αναπληρωθεί. Για τη δική του διακυβέρνηση από το 2019, ανέφερε ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα ως προς τον αρχικό στόχο που ήταν η επιστροφή στην κανονικότητα. «Επόμενος στόχος μας είναι πώς θα επιτευχθεί περισσότερη σύγκλιση με την Ευρώπη».
Αιχμές για τις συνθήκες διαβίωσης μεταναστών
Από τη συζήτηση στο Βερολίνο δεν θα μπορούσε να λείψει το μεταναστευτικό. Άλλωστε και στη Γερμανία το θέμα βρίσκεται στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας.Ο Έλληνας πρωθυπουργός παρουσίασε τη δική του προσέγγιση για το μεταναστευτικό, μιλώντας για «καταστροφική κατάσταση» που παρέλαβε όταν ανήλθε στην εξουσία με το κόμμα του», για «εργαλειοποίηση» του μεταναστευτικού στον Έβρο από την Τουρκία αλλά και για «διαχείριση» πλέον των μεταναστευτικών ροών, ζητώντας «νόμιμες οδούς», «συμφωνίες με τρίτες χώρες» και «μια πολιτική επιστροφών». Και πρωτίστως ευρωπαϊκά χρήματα.
Σημεία στα οποία δεν διαφώνησε καθόλου ο Φρίντριχ Μερτς, σημειώνοντας μάλιστα ότι χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕκαθώς και ενίσχυση της Frontex. Ωστόσο ως προς τις ελληνικές πρακτικές αρκέστηκε να σχολιάσει ότι η «Ελλάδα πράττει κάτι που είναι καλό για την ίδια», αποφεύγοντας οποιαδήποτε αναφορά σε «παράνομες επαναπροωθήσεις» ή «pushback» προσφύγων και μεταναστών στα ανοιχτά του Αιγαίου, για τα οποία γράφονται πολλά τα τελευταία χρόνια στον διεθνή και γερμανικό Τύπο. Υπογράμμισε όμως ότι οι υψηλοί αριθμοί αφίξεων, «δεν επιτρέπουν στη Γερμανία» να προχωρήσει σε «επιστροφές» μεταναστών στην Ελλάδα, εξαιτίας των συνθηκών διαβίωσης («humanitarian standards») που επικρατούν στα προσφυγικά κέντρα. Μια φιλική αλλά σαφής υπόμνηση για τους γερμανικούς ενδοιασμούς – και της αξιωματικής αντιπολίτευσης- ως προς ζητήματα που σχετίζονται με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έναντι προσφύγων και μεταναστών στην Ελλάδα.
«Σημαντικό για το ΝΑΤΟ Ελλάδα και Τουρκία να συνομιλούν»
Από το Βερολίνο όμως ακούστηκαν το βράδυ της Δευτέρας και σημαντικές διατυπώσεις προς την Άγκυρα και όχι μόνο: «Διαφωνώ απολύτως με τα σχόλια του Προέδρου Ερντογάν για τη Χαμάς», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, τονίζοντας ταυτόχρονα όμως, ότι όλο αυτό «δεν αποτελεί λόγο για να μην τον υποδεχτούμε στην Ελλάδα», ενόψει της επικείμενής συνάντησής τους για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας στις 7 Δεκεμβρίου. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε την ανάγκη καλών διμερών σχέσεων με την Τουρκία.
«Στο τέλος της ημέρας όλοι έχουμε συμφέρον ώστε αυτή η διαμάχη να μην οδηγηθεί σε κλιμάκωση» ανέφερε, με τον Φρίντριχ Μερτς να είναι απολύτως σύμφωνος και συμπληρώνοντας από την πλευρά του ότι ακριβώς με το ίδιο σκεπτικό «είναι λογική μια συνάντηση Σολτς-Ερντογάν» στο τέλος της εβδομάδας στο Βερολίνο. Όπως είπε, ούτε η Τουρκία «έχει συμφέρον για μια κλιμάκωση στην περιοχή», δεδομένου ότι «υποφέρει» από εσωτερικά οικονομικά προβλήματα. Από εκεί και πέρα σε κάθε περίπτωση χαρακτήρισε την περιοχή της ΝΑ Μεσογείου ως «περίπλοκη γειτονιά» με δύο νατοϊκούς εταίρους, την Ελλάδα και την Τουρκία «που πρέπει να συνομιλούν και να επικοινωνούν».
Short teaser
Διθυραμβικές δηλώσεις του επικεφαλής της CDU για τα επιτεύγματα της Ελλάδας και αυτοκριτική. Αιχμές για το προσφυγικό.
Σε πανηγυρικό τόνο οι δηλώσεις του Τούρκου προέδρου για το νέο αεροδρόμιο και έκκληση στη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την κυριαρχική ισότητα των Τουρκοκυπρίων.
Χωρίς την ανακοίνωση της υπεσχημένης προς τους Τουρκοκύπριους «χαρμόσυνης είδησης» και χωρίς την ανακοίνωση της έναρξης του πολυδιαφημιζόμενου έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Τουρκίας-κατεχομένων ολοκληρώθηκε η επίσκεψη του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν στη βόρεια Κύπρο. Ο Τούρκος πρόεδρος, ο οποίος έφτασε στο νησί εμφανώς καταβεβλημένος λόγω της περιοδείας του σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ανάλωσε όλες του τις δυνάμεις στα εγκαίνια των νέων χώρων του παράνομου αεροδρομίου της Τύμπου στη βόρεια Λευκωσία, για τους οποίους η Τουρκία ξόδεψε πάνω από 400 εκατ. ευρώ, με την φιλοδοξία το έργο να συμβάλει στην ανάδειξη της εμπορίκής ονομασίας του μη αναγνωρισμένου κράτους της «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου».
Νέο αεροδρόμιο - παλιά ρητορική
Μιλώντας μόλις για 13 λεπτά στα εγκαίνια του αεροδρομίου Ερτζάν, ο Πρόεδρος Ερντογάν επανέλαβε τα όσα δήλωσε τον περασμένο Σεπτέμβριο από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Κάλεσε δηλαδή την διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει τις πραγματικότητες στο νησί και κατ’ επέκτασιν την «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου», επαναλαμβάνοντας τη θέση, πως η όποια νέα διαπραγμάτευση για το Κυπριακό πρέπει να έπεται της αναγνώρισης της κυριαρχικής ισότητας των Τουρκοκυπρίων. Η πρόθεση του Τούρκου προέδρου να επιμείνει στο αφήγημα της αναγνώρισης προοικονομήθηκε από δηλώσεις του Ερσίν Τατάρ πριν την προσγείωση του προεδρικού αεροσκάφους, με τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων να ανακοινώνει την άφιξη του Ταγίπ Ερντογάν με απευθείας πτήση από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Λίγες ώρες αργότερα η Λευκωσία θα ξεκαθάριζε πως τα περί απευθείας πτήσης δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, καθώς πριν την προσγείωση του, το προεδρικό αεροσκάφος αναγκάστηκε να εισέλθει στον τουρκικό εναέριο χώρο προκειμένου η πτήση να έχει ως τυπικό προορισμό την Άγκυρα. Η εκδοχή της Λευκωσίας επιβεβαιώθηκε από τον ίδιο τον Ταγίπ Ερτογάν, ο οποίος εγκαινιάζοντας το νέο πολυδιαφημισμένο τερματικό του αεροδρομίου Ερτζάν, παραδέχθηκε πως εκεί θα πραγματοποιούνται μόνο πτήσεις από και προς την Τουρκία. Μιλώντας σε πανηγυρικό τόνο για την τουρκική επένδυση, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε πως το αεροδρόμιο Ερτζάν είναι το μεγαλύτερο από πλευράς χωρητικότητας επιβατών αεροδρόμιο της Κύπρου, καθότι θα μπορεί να εξυπηρετεί 10 εκατομμύρια ταξιδιώτες ετησίως.
Στο απυρόβλητο ΕΕ και ΟΗΕ
Στην ομιλία του ο κ. Ερντογάν έκανε μια ιστορική αναδρομή στο Κυπριακό υπό την τουρκική οπτική, στο πλαίσιο της οποίας είπε ότι «η περίοδος 1960-1974 δυστυχώς σήμαινε αίμα, δάκρυα και σφαγές για τους Τουρκοκύπριους». Υποστήριξε πως η ιστορία έχει δείξει ότι Ελληνοκύπριοι δεν μπορούν να ανεχθούν τους Τουρκοκύπριους αφού θεωρούν εαυτούς τους μοναδικούς ιδιοκτήτες της Κύπρου και πως αυτός είναι λόγος που οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν αποφέρει αποτέλεσμα. Κατηγόρησε επίσης την ελληνοκυπριακή πλευρά, ότι αφού σφετερίστηκε το όνομα της Κυπριακής Δημοκρατίας, καταγγέλλει την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποκρύπτοντας τα δικά της παραπτώματα.
Από την ομιλία Ερντογάν απουσίαζαν αυτή τη φορά οι κατηγορίες κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Εθνών με την οργή του Τούρκου προέδρου να στρέφεται αποκλειστικά κατά της ελληνοκυπριακής στάσης αλλά και του ίδιου του Προέδρου Χριστοδουλίδη τον οποίο κατηγόρησε ονομαστικά ότι ποζάρει κάτω από σημαίες της Ένωσης και της ΕΟΚΑ.
"Επικοινωνιακά παιχνίδια" εκτιμά η Λευκωσία
Απαντώντας στις αναφορές του Τούρκου προέδρου, ο Κύπριος πρόεδρος έκανε λόγο για επικοινωνιακά παιχνίδια. Μιλώντας σε εκδήλωση για την επέτειο της Τουρκικής εισβολής του 1974, ο Νίκος Χριστοδουλίδης αρκέστηκε στο να αναφέρει πως επιλέγει να μην εμπλακεί σε ένα δημόσιο διάλογο επίρριψης ευθυνών, αλληλοκατηγοριών και δημιουργίας εντυπώσεων καθώς όπως είπε δεν τον ενδιαφέρει η επικοινωνιακή διαχείριση του κυπριακού προβλήματος. Η στάση του Προέδρου Χριστοδουλίδη σχετίζεται με την εκτίμηση της Λευκωσίας πως οι πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας θα διαφανούν τον Σεπτέμβρη στην γενική συνέλευση του ΟΗΕ. Διπλωματικοί κύκλοι μάλιστα σημειώνουν πως θετικές κινήσεις για το Κυπριακό δεν πρέπει να αποκλείονται, δεδομένης της νέας προσπάθειας εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αλλά και της αναθέρμανσης του ενδιαφέροντος της Άγκυρας για τα ευρωτουρκικά. Φαίνεται μάλιστα πως η εν λόγω συγκυρία αναγιγνώσκεται με θετικό τρόπο και από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος προτίθεται να στείλει στις αρχές Σεπτεμβρίου στην Κύπρο, τον βοηθό γενικό γραμματέα Μίροσλαβ Γιέτζια για να βολιδοσκοπήσει τις πλευρές.
Short teaser
Έκκληση του Τούρκου προέδρου προς τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την κυριαρχική ισότητα των Τουρκοκυπρίων.
Παρά τις απαγορεύσεις, εκατοντάδες διαδηλωτές παρέλασαν στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης έναν σχεδόν μήνα μετά τις εκλογές που ήταν γεμάτες αντι-ΛΟΑΤΚΙ+ καμπάνιες.
Μερικές εκατοντάδες διαδηλωτές κουνώντας περήφανα τις σημαίες στα χρώματα του ουράνιου τόξου αψήφησαν και φέτος τις απαγορεύσεις για τη διεξαγωγή του ετήσιου rPide parade στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με την τουρκική αστυνομία κατά τη διάρκεια της παρέλασης συνελήφθησαν τουλάχιστον 93 άτομα. Προτού ξεκινήσει η παρέλαση η αστυνομία απέκλεισε μεγάλο τμήμα του κέντρου, ώστε να την αποτρέψουν, αλλά οι εκατοντάδες συμμετέχοντες έκαναν απλά παράκαμψη και συνέχισαν προς άλλο σημείο της πόλης.
Κάτι αντίστοιχο συνέβη και στη Σμύρνη, όπου η αστυνομία συνέλαβε τουλάχιστον 48 άτομα κατά τη διάρκεια του τοπικού Pride, σύμφωνα με τους διαδηλωτές. Ένα μήνα μετά τις τουρκικές εκλογές και την επανεκλογή του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα φοβάται για το τι μέλλει γενέσθαι. Ήδη κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας ο Ερντογάν είχε δημιουργήσει ένα εχθρικό κλίμα απέναντι στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και στα queer άτομα αποκαλώντας τους δημόσια «διεστραμμένους». Επίσης είχε κατηγορήσει το κόμμα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και τους συμμάχους του πως τάσσονται υπέρ της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, υποσχόμενος στους δικούς του υποστηρικτές ότι η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα δεν θα αποκτήσει ποτέ θέση στο ισλαμικό του κόμμα.
Εδώ και χρόνια το ετήσιο Pride parade στην Κωνσταντινούπολη αντιμετωπίζει προβλήματα με τις αρχές.Φέτος ο νέος περιφερειάρχης Κωνσταντινούπολης Νταβούτ Γκιουλ είχε ήδη προαναγγείλει ότι δεν θα επιτρέψει εκδηλώσεις που «απειλούν την οικογένεια». Πολλές εκδηλώσεις που αφορούν τον λεγόμενο «μήνα υπερηφάνειας» με σκοπό την ευαισθητοποίηση έναντι των ΛΟΑΤΚΙ+ απαγορεύτηκαν συμπεριλαμβανομένου ενός πικνίκ και της προβολής μιας ταινίας.
Διεθνής Αμνηστία: Τροφοδοτούνται οι προκαταλήψεις
Συγκεκριμένα ο Κιουνεΐτ Γιλμάς, ακτιβιστής υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επρόκειτο να κάνει εναρκτήρια ομιλία την ημέρα που είχε προγραμματιστεί η προβολή της ταινίας, όταν βρέθηκε παγιδευμένος μέσα στο κτίριο. Όπως ο ίδιος ανέφερε, οι αστυνομικοί απείλησαν να τον συλλάβουν μαζί με άλλους τρεις όταν θέλησαν να βγουν έξω από το κτίριο. Ο Νταβούτ Γκιουλ δήλωσε ότι η προβολή της ταινίας ήταν ενάντια στις «εθνικές και ηθικές αξίες» και θα μπορούσε να βλάψει τη δημόσια ειρήνη.
Μιλώντας στο πρακτορείο Reuters, ο 21χρονος ομοφυλόφιλος φοιτητής νομικής Μπεκίρ δήλωσε πως αντίθετα με προηγούμενα χρόνια ο ίδιος και ο σύντροφός του ζουν με τον φόβο πως ένα παράπονο για εκείνους από τους γείτονες μπορεί να οδηγήσει σε έφοδο της αστυνομίας. Οι διακρίσεις που δέχεται η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα έχει πείσει το ζευγάρι να φύγει από τη χώρα.
«Με την κλιμάκωση της αντι-ΛΟΑΤΚΙ ρητορικής, η κυβέρνηση τροφοδότησε τις προκαταλήψεις και ενθάρρυνε τις αντι-ΛΟΑΤΚΙ ομάδες στη Τουρκία να δρουν με βία κατά των ΛΟΑΤΚΙ κοινοτήτων», είχε δηλώσει πριν από την παρέλαση ο διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη, Νιλς Μουίζνιεκς.
Παρά τις συλλήψεις η φετινή παρέλαση υπερηφάνειας ξεκίνησε και ολοκληρώθηκε νωρίτερα από το αναμενόμενο χωρίς συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας, όπως μετέδωσε το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Πηγές DW/ Reuters/ dpa/ Afp
Short teaser
Η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα περιφρονώντας την τουρκική κυβέρνηση και την αστυνομία πήρε μέρος στο ετήσιο Pride parade.
Όταν ανέλαβε τα καθήκοντα της η ελληνική κυβέρνηση, πριν από τέσσερα χρόνια, υποσχέθηκε τη μετάβαση στη πράσινη ενέργεια. Αλλά η υπόσχεση έμεινε στα χαρτιά. Ρεπορτάζ του Φλόριαν Σμιτς.
Στον κάμπο της Πτολεμαΐδας εξακολουθεί να βγαίνει καπνός από τους τεράστιους λιγνιτικούς θερμοηλεκτρικούς σταθμούς. Είναι γνωστό τοις πάσι ότι στη συγκεκριμένη περιοχή της Βόρειας Ελλάδας λειτουργεί από το 1950 ένα τεράστιο λιγνιτωρυχείο. Μια από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όταν ανέλαβε την εξουσία τον Ιούλιο του 2019, ήταν η «πράσινη στροφή» της χώρας, μακριά από ορυκτά καύσιμα, προς τις ανανεώσιμες πηγές, την ηλιακή και την αιολική ενέργεια.
Όμως από τη στιγμή που η Ευρώπη συνειδητοποίησε πως ο πόλεμος στην Ουκρανία θα σημάνει το τέλος των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η ενεργειακή πολιτική έχει αλλάξει πρόσημο- και στην Ελλάδα. Σε συνέντευξή του στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο Bloomberg, ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε την Ελλάδα ως «ενεργειακό κόμβο υγροποιημένου αερίου», όχι μόνο για την ίδια τη χώρα, αλλά και για τα Βαλκάνια και την κεντρική Ευρώπη. «Υπό αυτή την έννοια, γίνεται πολύ σημαντικός ο ρόλος μας για άλλες χώρες» ανέφερε ο ίδιος.
Τον Φεβρουάριο του 2023 εγκαινιάστηκε μία νέα λιγνιτική μονάδα ηλεκτροπαραγωγής στην Πτολεμαΐδα. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για τη «στρατηγική σημασία» του έργου και διαβεβαίωσε ότι θα υπάρξει μια μικρή μόνο καθυστέρηση στην απολιγνιτοποίηση, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Σε εύθετο χρόνο σχεδιάζεται να μετατραπεί ο λιγνιτικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής σε μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με αέριο. Τα έργα αυτά συγχρηματοδοτούνται από τη γερμανική δημόσια Tράπεζα Ανασυγκρότησης KfW.
Οφέλη για το περιβάλλον, αλλά χωρίς θέσεις εργασίας
Στο μεταξύ, τεράστια πεδία φωτοβολταϊκών συστημάτων, αλλά και αιολικά πάρκα κατασκευάζονται στην Πτολεμαΐδα. Ο Σωκράτης Μουτίδης εξηγεί πως η περιοχή ως υφιστάμενος ενεργειακός κόμβος είναι ιδανική επιλογή, καθώς διαθέτει τις απαραίτητες υποδομές. Ο δημοσιογράφος παρακολουθεί εδώ και 15 χρόνια τις εξελίξεις στην περιοχή. Μείζον πρόβλημα, όπως λέει, είναι η έλλειψη επικοινωνίας από την πλευρά της κυβέρνησης και της αρμόδιας επιχείρησης παραγωγής ενέργειας. Αναγνωρίζεται η ανάγκη για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά απαιτείται διαφάνεια. Όσον αφορά την «πράσινη μετάβαση», ο δημοσιογράφος λέει ότι ζητείται από την κυβέρνηση να παρουσιάσει ένα χάρτη, στον οποίο να δείχνει που ακριβώς και σε ποια έκταση θα κατασκευαστούν φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις και αιολικά πάρκα. Μέχρι στιγμής, έχουν ήδη χτιστεί πολλές εγκαταστάσεις και αυτός ο χάρτης δεν υπάρχει ακόμα.
Σύμφωνα με τον Μουτίδη οι κάτοικοι φοβόύνται ότι θα τοποθετηθούν παντού αιολικές και ηλιακές κατασκευές χωρίς να μπορούν οι ίδιοι να επηρεάσουν τα σχέδια οικοδόμησης. Επιπλέον πολλοί λένε πως η πράσινη μετάβαση είναι καλή για το περιβάλλον, αλλά δεν δημιουργεί θέσεις εργασίας ενώ η έλλειψη επικοινωνίας από την πλευρά της Αθήνας αυξάνει το αίσθημα φόβου των ανθρώπων ότι θα παραγκωνιστούν, όταν σταματήσει η εξαγωγή του λιγνίτη.
Η Ακρινή Κοζάνης, ένα μικρό χωριό σε απόσταση αναπνοής από το λιγνιτωρυχείο, δεν θα έπρεπε να υπάρχει πιά, καθώς ήδη από το 2012 η τότε κυβέρνηση ψήφισε νόμο για αποζημιώσεις και μετεγκατάσταση των κατοίκων. Στη περιοχή τα επίπεδα μόλυνσης του αέρα και του νερού είναι αυξημένα, ενώ ο αριθμός των ανθρώπων που πεθαίνουν από καρκίνο του πνεύμονα, είναι πάνω από τον μέσο όρο της χώρας. Δέκα χρόνια είχε στη διάθεσή της η κυβέρνηση για να μεταφέρει αλλού τους κατοίκους και να καταβάλλει αποζημιώσεις. Όμως, τον Μάρτιο ανακάλεσε τον νόμο και αποφάσισε πως δεν είναι απαραίτητη η μετεγκατάσταση του χωριού.
Αναπτώντας σε ερώτηση της DW, το Υπουργείο Περιβάλλοντος δήλωσε πως προχωράει σε επενδύσεις στις υποδομές του χωριού, που θα βελτιώσουν τη ποιότητα ζωής των ανθρώπων, ενώ ταυτόχρονα δημιουργείται ένα ηλιακό πάρκο και επομένως μια επιπλέον πηγή εισόδων. Η απάντηση του υπουργείου αφήνει ανοιχτό το ερώτημα, εάν μετά από τόσα χρόνια εξόρυξης του λιγνίτη εξακολουθούν να υφίστανται κίνδυνοι για την υγεία. Για την Θεοδότα Νάντσου από την οργάνωση WWF Ελλάς, το χωριό πρέπει να εγκαταλειφθεί και οι κάτοικοι να αποζημιωθούν, καθώς, όπως λέει, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο αποφάσισε υπέρ τους. «Το να αγνοούμε απλά τη νομική υποχρέωση μετεγκατάστασης σε ένα πιο υγιεινό και περιβαλλοντικά ασφαλέστερο περιβάλλον, αποτελεί παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους και εμπαιγμό του κράτους δικαίου», λέει.
Απαισιόδοξο το μέλλον σύμφωνα με τους ειδικούς
Όπως πολλοί περιβαλλοντολόγοι στην Ελλάδα, η Νάντσου δεν εμπιστεύεται τις υποσχέσεις της κυβέρνησης ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα παράγεται σύντομα σε μεγάλο βαθμό από ανανεώσιμες πηγές. Για την ίδια είναι βέβαιο πως η κυβέρνηση θα συνεχίσει να βασίζεται και μελλοντικά, στα ορυκτά καύσιμα. Σε πολλά σημεία της χώρας επεκτείνονται οι υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), όπως στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης. Το φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν πρόκειται να κάνει τα Βαλκάνια ανεξάρτητα από τη Μόσχα μέσω ενός αγωγού που θα κατασκευαστεί από κοινού με τη γειτονική Βουλγαρία. Η επί μακρόν σχεδιαζόμενη ιδιωτικοποίηση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης σταμάτησε τον Νοέμβριο του 2022, καθώς το λιμάνι έχει στρατηγική σημασία για το ΝΑΤΟ.
Από τη δεκαετία του 1980 γινόταν εξόρυξη φυσικού αερίου στην Καβάλα και τώρα που το πεδίο έχει εξαντληθεί, πρόκειται να κατασκευαστεί μια υπόγεια εγκατάσταση αποθήκευσης αερίου. Σχεδιάζονται επίσης γεωτρήσεις για φυσικό αέριο στο Ιόνιο και στα ανοιχτά της Κρήτης. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος γνωστοποίησε στην DW ότι οι απαραίτητες προκαταρτικές έρευνες έχουν ολοκληρωθεί και ότι ελπίζεται να ξεκινήσουν το 2025 οι γεωτρήσεις και να αρχίσει η παραγωγή φυσικού αερίου ένα με δύο χρόνια αργότερα. Τα σχέδια για την πράσινη μετάβαση τηρούνται, ανέφερε, αλλά πρέπει να διασφαλιστεί και η ενεργειακή τροφοδοσία. «Χρειαζόμαστε μια μεταβατική λύση, και αυτή είναι το φυσικό αέριο, το καθαρότερο από τα ορυκτά καύσιμα, αφού αποφασίσαμε να καταργήσουμε σταδιακά τον λιγνίτη έως το 2028», αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος.
Ο Κωστής Γριμάνης από την Greenpeace Greece επικρίνει το ότι, όπως λέει, οι απαραίτητες μελέτες για τη γεώτρηση φυσικού αερίου στη θάλασσα δεν είναι ανεξάρτητες, αλλά χρηματοδοτούνται από τις αρμόδιες εταιρείες. Γενικά, αναφέρει, τέτοιες επενδύσεις δεν είναι συμβατές με το εθνικό σχέδιο της κυβέρνησης για την ενέργεια και το κλίμα. Υποστηρίζει ότι έγιναν και «κόλπα» για να τηρηθούν οι κυβερνητικοί στόχοι ως προς τα όρια εκπομπών CO2: «Λένε ότι οι εκπομπές που παράγονται από την καύση πιθανών αποθεμάτων (πετρελαίου και φυσικού αερίου) δεν συνυπολογίζονται, γιατί το αέριο έχει πουληθεί και καεί αλλού», αναφέρει ο Γριμάνης. Ο ίδιος θεωρεί ότι ένας νόμος που ψηφίστηκε πρόσφατα, με 263 άρθρα και πάνω από 500 σελίδες, αντιπροσωπεύει μια σαφή απόκλιση από την πράσινη μετάβαση.
Ωστόσο η κυβέρνηση έδωσε περιθώριο μόνο λίγων ημερών σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες για να δουν αυτό το έργο-μαμούθ. Ο Κωστής Γριμάνης υποψιάζεται ότι υπάρχει ένας υπολογισμός πίσω από όλα αυτά: «Είναι σαφής η πρόθεση της κυβέρνησης να επεκτείνει την εξόρυση λιγνίτη».
Φλόριαν Σμιτς
Επιμέλεια: Ιωσηφίνα Τσαγκαλίδου
Short teaser
Η ελληνική κυβέρνηση δεν τήρησε τις υποσχέσεις για μετάβαση στην πράσινη ενέργεια. Ρεπορτάζ του Φλόριαν Σμιτς.
Η ομάδα για τις συνέπειες του Ολοκαυτώματος στις επόμενες γενιές συστήθηκε το 1994 στην Κολωνία από ψυχαναλυτές, απογόνους θυμάτων και δραστών. Στόχος η διαχείριση των τραυμάτων. Μια έρευνα της Μαρίας Ρηγούτσου.
«Ομάδα εργασίας για τις συνέπειες του Ολοκαυτώματος στις επόμενες γενιές», εν συντομία στα γερμανικά PAKH, είναι ένας μοναδικός στο είδος του σύλλογος στη Γερμανία με έδρα την Κολωνία. Συστήθηκε το 1994 από ψυχαναλυτές, απογόνους θυμάτων και δραστών του Ολοκαυτώματος. Πρόεδροι σήμερα είναι o Πέτερ Πογκάνι Βεντ, απόγονος θυμάτων του Ολοκαυτώματος, και η Έρντα Ζίμπερτ, απόγονος δραστών. Ο πατέρας της 71χρονης ψυχαναλύτριας στο Ντίσελντορφ ήταν ανώτερο στρατιωτικό στέλεχος και συνυπεύθυνος για την εξόντωση 300.000 Εβραίων. Έμαθε πολύ αργά την πραγματική ιστορία του πατέρα της και μέχρι σήμερα, όπως λέει, δεν τα γνωρίζει όλα. Δεν θέλει ωστόσο να μιλήσει για την προσωπική της ιστορία αλλά για τις δραστηριότητες του συλλόγου:
«Για χρόνια ολόκληρα διακατεχόμουν από αισθήματα ενοχής. Σήμερα θα έλεγα περισσότερο ντροπής. Η συμμετοχή μου και η συναναστροφή μου στο σύλλογο με απογόνους θυμάτων αλλά και με επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος και εκπροσώπους επόμενων γενεών με βοήθησαν να αντιπαρατεθώ με τη δική μου ιστορία και να οριοθετήσω τη δική μου στάση σε σχέση με αυτήν της προηγούμενης γενιάς και ίσως να αποκτήσω μια πιο άμεση σχέση με απογόνους θυμάτων».
«Δεν είχα κανέναν να μιλήσω για το θέμα»
Ο Πέτερ Πογκάνι Βεντ, ψυχολόγος στην Κολωνία, είναι σήμερα ο έτερος πρόεδρος του PAKH και ένα από τα έντεκα ιδρυτικά μέλη του συλλόγου το 1994.
«Είμαι γιος επιζησάντων του Ολοκαυτώματος στην Ουγγαρία. Το κίνητρό μου για να ξεκινήσουμε αυτό το σύλλογο ήταν ότι δεν είχα κανέναν για να μιλήσω γύρω από αυτό το θέμα. Το 1995 βεβαίως το θέμα του Ολοκαυτώματος συζητούνταν δημοσίως, στις οικογένειες όμως αποσιωπούνταν. Ιδρύσαμε τον σύλλογο διότι διαπιστώσαμε πως κάτι μέσα μας παρέμενε ζωντανό από εκείνη την περίοδο. Δεν μπορούσαμε να προσδιορίσουμε πώς ακριβώς αλλά θέλαμε να το ερευνήσουμε. Όχι μόνο σε προσωπικό επίπεδο. Πιστεύαμε πως ήταν ένα θέμα που αφορούσε ολόκληρη την κοινωνία».
Για τον Πέτερ Πογκάνι Βεντ το PAKH αποτελεί ένα φόρουμ διαλόγου που όμως τότε δεν μπορούσε να φανταστεί σε τι συγκρούσεις θα οδηγούσε τα μέλη μεταξύ τους εξαιτίας της υποδόριας έντασης που ελλόχευε λόγω του παρελθόντος. Για τον Πέτερ Πογκάνι Βεντ τα 23 χρόνια λειτουργίας του συλλόγου δεν σημαίνουν πρωτίστως τη συμφιλίωση που ήρθε στο προσκήνιο, αλλά τη διαχείριση του πόνου και της θλίψης εξαιτίας της απώλειας.
Ο σύλλογος σήμερα έχει 65 μόνιμα μέλη και δυο βασικές λειτουργίες. Η μια είναι η μηνιαία κλειστή συνάντηση των ψυχολόγων, όπου συζητείται σε επιστημονικό επίπεδο η διαχείριση των τραυμάτων του Ολοκαυτώματος και ανταλλάσσονται ιδέες για την πρακτική εφαρμογή τους σε θεραπευτικό επίπεδο. Εκτός αυτού ο σύλλογος PAKH διαθέτει τμήμα λογοτεχνίας, που έχει αυτή τη θεματική, τμήμα διαλόγου και ένα τμήμα, το οποίο καταρτίζει προγράμματα και δραστηριότητες, όπως διαλέξεις και προβολές ταινιών.
Μπορείς να αγαπάς τον Ναζί πατέρα;
Στη συζήτησή μας αναφέρεται συχνά η λέξη αντιπαράθεση, η οποία μάλλον προξενεί περιέργεια. Αντιπαράθεση για ποιο πράγμα; Δικαιούνται οι απόγονοι των δραστών να αντιπαρατίθενται, και αν ναι πάνω σε ποιο θέμα; Η Έρντα Ζίμπερτ σκέφτεται λίγο και απαντά: «Είναι ένα χαρακτηριστικό, εντυπωσιακό παράδειγμα. Βρισκόμασταν σε μια συνάντηση ψυχολόγων και εκεί παραδέχθηκα πως σαν παιδί αγαπούσα τον πατέρα μου. Περιέγραψα κάποιες εικόνες όταν μου είχε χαρίσει ένα βιβλίο, «Τον μικρό πρίγκιπα», ή πως με κουβαλούσε στους ώμους του, πως παίζαμε. Ο Πέτερ τότε εξοργίστηκε». Η Έρντα Ζίμπερτ διακόπτει την διήγησή της και δίνει τον λόγο στο συνάδελφό της για να συνεχίσει:
«Καθόμουν δίπλα στην Έρντα τότε και θύμωσα πολύ. Έγινα κατακόκκινος από το θυμό. Δεν μπορούσα να καταλάβω πως κάποιος μπορεί να αγαπάει έναν Ναζί. Ένιωσα εκείνη την στιγμή προδομένος από την Έρντα. Πίστευα πως θα έπρεπε να καταδικάσει τον πατέρα της. Εξέφρασα τον θυμό μου και νομίζω δεν χάρηκε και πολύ η Έρντα. Μετά ωστόσο συνέβη κάτι το οποίο δεν περίμενα. Η ομάδα στράφηκε εναντίον μου. Μαζεύτηκα και πρέπει να πω πως ντράπηκα λίγο».
Η σιωπή ενώνει απογόνους δραστών και θυμάτων
Οι απόγονοι των δραστών συνήθως είτε καταδικάζουν απερίφραστα δημοσίως την στάση των προγόνων τους είτε τους υπερασπίζονται ως «θύματα της Ιστορίας», των ανωτέρων τους κτλ. Όσοι δεν μπορούν να ενστερνιστούν τις απόψεις τους, παλεύουν ανάμεσα στη σκληρή πραγματικότητα και την κρυφή επιθυμία και ανάγκη να μπορούν και αυτοί να αγαπούν τους γονείς τους. Όλα τα παιδιά θέλουν να αγαπούν και να θαυμάζουν τους γονείς τους και είναι πραγματικά οδυνηρό όταν εκείνοι με ειδεχθείς πράξεις τους στερούν αυτή τη δυνατότητα.
Οι δράστες, τα θύματα και οι απόγονοί τους έχουν όμως ένα κοινό χαρακτηριστικό. Τη σιωπή. Δεν μιλούν ή ακριβέστερα για πολλές δεκαετίες δεν μιλούσαν σε προσωπικό επίπεδο για ό,τι συνέβη στις οικογένειές τους. Τα τελευταία 20 χρόνια ωστόσο υπάρχει μια αλλαγή στη Γερμανία. Μιλούν πιο ανοιχτά για το βαρύ προσωπικό παρελθόν. Όπως λέει ο Πέτερ Πογκάνι Βεντ, και ο ίδιος έμαθε μέσα στην οικογένειά του να μην μιλάει, να μην αναμοχλεύει το θέμα για να μην στενοχωρεί τους γονείς. Επιπλέον για τους απογόνους των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, ο φόβος ήταν για πολλές δεκαετίες ακόμα παρών. Οι γονείς του για παράδειγμα δεν ανέφεραν ποτέ στη Γερμανία, ακόμα και την δεκαετία του 1970, ότι ήταν Εβραίοι.
Για τους δυο ψυχολόγους τα τραύματα του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου δεν έχουν επουλωθεί. Τα συναντούν καθημερινά στη δουλειά τους. Ο Πέτερ Πογκάνι Βεντ, είχε εντυπωσιαστεί αρχικά, όταν καρκινοπαθείς ασθενείς του τον επισκέπτονταν και αντί να του μιλήσουν για την ασθένεια, του μιλούσαν για τον πόλεμο. Η αγωνία του επικείμενου θανάτου ανέσυρε παλιές μνήμες και τραύματα, τα οποία σχετίζονταν με τον φόβο του πολέμου.
Η θλίψη, ο πόνος, η δυσκολία έκφρασης θετικών συναισθημάτων όπως είναι η αγάπη και η ζεστασιά, επιβαρύνουν αργότερα τον τρόπο ανατροφής των παιδιών. Οι απόγονοι μεγαλώνουν με συναισθηματικές ελλείψεις που θα καθορίσουν και την δική τους πορεία. Το σπάσιμο της σιωπής, η παραδοχή της σκληρής αλήθειας, της βαριάς ακούσιας κληρονομίας που δυστυχώς δεν έχει κανείς την δυνατότητα να αποποιηθεί, είναι ο μοναδικός δρόμος για την καλύτερη διαχείριση της πραγματικότητας και εν τέλει της επούλωσης των τραυμάτων.
Short teaser
Το 1994 συστήθηκε στην Κολωνία μια ομάδα ψυχαναλυτών. Απόγονοι θυμάτων και δραστών του Ναζισμού.Έρευνα της Μ.Ρηγούτσου.
Στέφαν Όχαμπα:«Είμαι εγγόνι Ναζιστών, αυτή είναι η αλήθεια»
Short title
Στέφαν Όχαμπα:«Είμαι εγγόνι Ναζιστών, αυτή είναι η αλήθεια»
Teaser
Το εργοστάσιο του παππού του Στέφαν Όχαμπα κατασκεύαζε όπλα. «Εάν δεν δούμε τι πραγματικά συνέβη στην οικογένειά μας δεν θα επεξεργαστούμε ποτέ την ιστορία», τονίζει ο εγγονός. Μια έρευνα της Μαρίας Ρηγούτσου.
«Είμαι εγγόνι Ναζιστών και το λέω έτσι γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα. Ο παππούς μου ήταν Ναζιστής » δηλώνει ευθαρσώς ο Στέφαν Όχαμπα. Αυτή η φαινομενικά «απλή» για σήμερα παραδοχή της πραγματικότητας στοίχισε πολλά χρόνια ερευνών και μεγάλων συγκρούσεων με την οικογένεια στον γεννημένο το 1972 Γερμανό μηχανικό πληροφορικής. ος. Τα εγκλήματα της Βέρμαχτ από το 1941 έως το 1944» στην Κολωνία στάθηκε η αφορμή για τον Στέφαν Όχαμπα να αναλογιστεί το μερίδιο ευθύνης που έφερε και η δική του οικογένεια. Η έκθεση παρουσιάστηκε από το 1995 έως το 1999 σε 34 γερμανικές και αυστριακές πόλεις και αργότερα συνεχίστηκε από το 2001 έως το 2004 προκαλώντας πάταγο στη Γερμανία με συζητήσεις που έφθασαν μέχρι το Κοινοβούλιο.
«Το Ολοκαύτωμα και ο Β´ Παγκόσμιος Πόλεμος παραμένει κάτι πολύ αφηρημένο. Γνωρίζουμε τους αριθμούς, τόσα εκατομμύρια νεκροί, στρατόπεδα συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, Άουσβιτς, αλλά όλα αυτά παραμένουν κάτι μακρινό. Δεν έχουν σχέση με εμάς προσωπικά. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει φυσικά. Πολύ συχνά έχει να κάνει με τη δική μας ιστορία. Ολόκληρη η Γερμανία – δεν θέλω να πω πως όλοι ήταν Ναζί, σίγουρα κάποιοι ήταν εναντίον του Χίτλερ, όμως οι περισσότεροι επωφελήθηκαν από το σύστημα και αυτό λησμονείται. Για μένα η επεξεργασία της ιστορίας σημαίνει να δει κανείς πρώτα τι έγινε στη δική του οικογένεια, τι συνέβη στον ίδιο. Ακόμα και εγώ που γεννήθηκα το 1972, έχω την εντύπωση πως με ένα τρόπο επηρρέασε και τη δική μου ζωή».
Στο εργοστάσιο δούλευαν φυλακισμένοι κομμουνιστές
Πέρασε αρκετός καιρός μέχρι να ξεκινήσει να μελετά συστηματικά τα αρχεία για να διαπιστώσει πως ο παππούς του, μηχανικός το επάγγελμα, αγόρασε από την εβραϊκή οικογένεια Αϊμπουσίτς ένα εργοστάσιο στην Τσεχοσλοβακία, κοντά στα γερμανικά σύνορα. Το εργοστάσιο, το οποίο κατασκεύαζε κλωστοϋφαντουργικά μηχανήματα «αγοράστηκε» από τους Εβραίους και «οι Ναζί χάρη στη βοήθεια του παππού μου χρησιμοποίησαν το εργοστάσιο για την κατασκευή όπλων, βομβών, κανονιών, εξαρτημάτων για υποβρύχια». Πριν από τον πόλεμο στην επιχείρηση, η οποία ήταν Ανώνυμος Εταιρεία, απασχολούνταν 350 εργαζόμενοι. Στη διάρκεια του πολέμου, όπως προκύπτει από τις έρευνες του Στέφαν Όχαμπα, εργάζονταν 1.200 άτομα που είχαν υποχρεωθεί σε καταναγκαστική εργασία. «Κάποιοι κομμουνιστές, όπως μου είπε ο πατέρας μου. Σε κάθε περίπτωση εργάζονταν υπό επιτήρηση. Σε ένα ταξίδι που κάναμε κάποτε μαζί μου έδειξε τις παράγκες όπου έμεναν».
Πολλά από τα στοιχεία τα γνώριζε ήδη από την οικογένειά του, ωστόσο ο τρόπος ερμηνείας των γεγονότων διέφερε. Για τον πατέρα του Στέφαν, ο παππούς ήταν ένα «θύμα της Ιστορίας», για τον εγγονό όμως όχι. Για τον πατέρα, η αγορά του εργοστασίου ήταν μια προσοδοφόρα οικονομική επένδυση, «ο παππούς έσωσε το εργοστάσιο που κατέρρεε οικονομικά». Το εργοστάσιο «συμπτωματικά» ανήκε σε Εβραίους. Για τον εγγονό όμως η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική. «Ήξερα σχετικά νωρίς ότι ο παππούς μου δεν ήταν ένας καλός σαμαρίτης, ότι ήταν συνεργάτης των Ναζί και ότι επωφελήθηκε πάρα πολύ από το καθεστώς». Οι γενικές πληροφορίες που έπαιρνε από το περιβάλλον του, ότι δηλαδή ο παππούς «ήταν μηχανικός και ότι είχε ένα εργοστάσιο που κατασκεύαζε κάποια ‘τεχνικά προϊόντα‘» απείχαν πολύ από την πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα που ανακάλυψε μέσα από τις πολύχρονες προσωπικές του έρευνες ήταν ότι «η οικογένεια των Εβραίων μεταφέρθηκε καταρχάς στην Πράγα και αργότερα στο Άουσβιτς. Θανατώθηκε στο στρατόπεδο εξόντωσης του Σόμπιμπορ.Τα παιδιά κατάφεραν να γλιτώσουν».
«Έχουμε προσωπική ευθύνη ώστε να μην επαναληφθεί η ιστορία»
Ο Στέφαν στην προσπάθεια του να επεξεργαστεί τη δική του ιστορία κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια να βρει τους απογόνους της εβραϊκής οικογένειας στις ΗΠΑ. Κατάφερε να εντοπίσει έναν εγγονό, δικηγόρο στο επάγγελμα. Αντηλλάγησαν κάποια email όπου ζητούσε συγγνώμη, ωστόσο οι απαντήσεις ήταν ψυχρές, σχεδόν μονολεκτικές. «Μπορώ να εικάσω και να καταλάβω τους λόγους αυτής της συμπεριφοράς», λέει ο Στέφαν Όχαμπα.
Οι συνέπειες από τα τραύματα του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου είναι και σήμερα εμφανείς στην οικογένεια του Στέφαν. Ο πατέρας του ήταν μόλις εφτά ετών όταν τελείωσε ο πόλεμος και έπρεπε να αφήσει το σπίτι που μεγάλωσε στην Τσεχοσλοβακία. Η δημιουργία μιας σταθερής εστίας ήταν πάντα η μεγάλη του επιθυμία. Ο πατέρας της μητέρας του γύρισε σαν ανθρώπινο ράκος από τον πόλεμο. Δεν μπόρεσε να δώσει την προσοχή και τη στοργή που χρειαζόταν η κόρη. Η ουσιαστική έλλειψη του πατέρα είχε συνέπειες στον τρόπο που και αυτή με τη σειρά της μεγάλωσε τα δικά της παιδιά βυθισμένη συχνά στην κατάθλιψη.
Ο Στέφαν εδώ και χρόνια δεν ντρέπεται να μιλάει για το παρελθόν της οικογένειάς του. «Δεν ντρέπομαι που είμαι Γερμανός, δεν μπορώ να κάνω κάτι για αυτό. Ντρέπομαι όμως που ένα μέρος του πλούτου που διαθέτουμε ακόμα και σήμερα προέρχεται από εκείνη την εποχή και εκείνο το σύστημα».
Ο παππούς του φυλακίστηκε για κάποιους μήνες αλλά αργότερα απαλλάχθηκε από τον χαρακτηρισμό του «βεβαρυμένου». (Οι σύμμαχοι είχαν καταρτίσει έναν κατάλογο με 5 διαβαθμίσεις συνυπαιτιότητας την περίοδο του Ναζισμού, βάσει του οποίου κατατάσσονταν οι Γερμανοί πολίτες. Ο παππούς του είχε καταταγεί ψηλά, στη βαθμίδα 2). Ο Στέφαν Όχαμπα δεν έψαξε να μάθει περισσότερα. Όσα γνώριζε του αρκούσαν για να δηλώνει με παρρησία πως είναι «ένα εγγόνι Ναζιστών» και πως «όλοι έχουμε προσωπική ευθύνη ώστε να μη συμβεί στο μέλλον μια παρόμοια τραγωδία».
Short teaser
Το εργοστάσιο του παππού του Στέφαν Όχαμπα κατασκεύαζε όπλα στη διάρκεια του ΒΠΠ. Μια έρευνα της Μαρίας Ρηγούτσου.
Ιζαμπέλα Παλάσκα: «Με πόνεσε η κατηγορία για δωσιλογισμό»
Short title
Ιζαμπέλα Παλάσκα: «Με πόνεσε η κατηγορία για δωσιλογισμό»
Teaser
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα είναι κόρη του Ιωάννη Βουλπιώτη, εμπνευστή των Ταγμάτων Ασφαλείας στην Ελλάδα. Θέλησε να ξεπλύνει τη ρετσινιά του δωσίλογου με δυο βιβλία που παρουσιάζουν τη δική της αλήθεια. Έρευνα της Μ.Ρηγούτσου.
«Ήταν ένας από τους πιο ευφυείς ανθρώπους που έχω γνωρίσει και κυρίως τον θαύμασα για το κουράγιο του να μείνει στην Ελλάδα και να μην φύγει» λέει η Ιζαμπέλα Παλάσκα θέλοντας σύντομα να περιγράψει τον πατέρα της Ιωάννη Βουλπιώτη.
Της άφησε μια πολύ βαριά κληρονομιά. Την ρετσινιά του δωσίλογου στην Κατοχή . Το βάρος αυτό επιχείρησε να διαχειριστεί, ανάμεσα σε άλλα, και με την συγγραφή δυο ιστορικών μυθιστορημάτων: «Άγγελος ή Δαίμονας. Ο αμφιλεγόμενος πατέρας μου» και «Τα χρόνια της θύελλας» (Εκδόσεις Λιβάνη).
Στα δυο βιβλία ξεδιπλώνεται η προσωπικότητα ενός ανθρώπου που υπήρξε ο εισηγητής των περιβόητων Ταγμάτων Ασφαλείας στην Ελλάδα, γαμπρός του Καρλ Φρίντριχ Ζίμενς μέσω της πρώτης του γυναίκας, εκπρόσωπος των συμφερόντων του ομίλου στην Ελλάδα, συνομιλητής του Μεταξά, του Πλαστήρα, του Ράλλη και πολλών άλλων, αλλά και ιδρυτής και γενικός διευθυντής της Ανωνύμου Ελληνικής Ραδιοφωνικής Εταιρείας (ΑΕΡΕ, προγενέστερη μορφή των ΕΙΡ και ΕΡΤ). Ο Ιωάννης Βουλπιώτης μετά τον πόλεμο καταδικάστηκε από τα ειδικά δικαστήρια δυο φορές για δωσιλογιμό και αθωώθηκε (1947/1948).
Μια σχέση «έλλειψης» με τον πατέρα
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα γνώρισε σαν παιδί πολύ λίγο τον πατέρα της. Η μητέρα της ήταν η δεύτερη γυναίκα του. Τη σχέση μαζί του την περιγράφει ως «σχέση έλλειψης». «Χώρισαν με τη μητέρα μου όταν ήμουν δυόμισυ ετών και μετά έφυγε για την Ιταλία όπου έκανε καινούργιες δουλειές, επιχειρήσεις. Εκεί τον επισκέφθηκα δυο φορές και άλλη μια φορά συναντηθήκαμε όλοι μαζί, οι τρεις του κόρες δηλαδή, πριν φύγει για την Ιταλία. Αυτή ήταν η επαφή μου μαζί του» λέει. Ωστόσο μετά από παρότρυνση της μητέρας, του έγραφε σαν παιδί κάθε εβδομάδα ένα γράμμα.
Αργότερα πατέρας και κόρη συναντήθηκαν το 1975 στην Ελλάδα, όπου επέστρεψαν και οι δυο για να μείνουν οριστικά πλέον. Ο Βουλπιώτης είχε εγκατασταθεί στην Ιταλία όπου ασχολούνταν με επιχειρήσεις πλαστικών μετά τη θυελλώδη δίκη του το 1955 και την έκτιση της ποινής του που αυτή τη φορά αφορούσε προμήθειες της εταιρείας Siemens στον τότε υφυπουργό Συγκοινωνιών Κωνσταντίνο Παπακωνσταντίνου (H υπόθεση παρουσιάζεται γλαφυρά στο δεύτερο βιβλίο της κόρης, η οποία δηλώνει πως «το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται»). Η Ιζαμπέλα Παλάσκα, η οποία είχε φύγει κι αυτή στο εξωτερικό, είχε εν τω μεταξύ παντρευτεί έναν Έλληνα διπλωμάτη και αποκτήσει δυο παιδιά. Στους συχνούς περιπάτους που είχε καθιερώσει με τον πατέρα της στον Εθνικό Κήπο μπορεί εκείνος να μην την ρωτούσε «Ιζαμπέλα τι κάνεις; Ούτως ή άλλως δεν υπήρξε ποτέ στοργικός πατέρας» όπως λέει, ωστόσο της διηγούνταν ιστορίες: «Όχι παραμύθια, αλλά ιστορίες του τόπου μας».
Στην ερώτηση τι της έλεγε για εκείνη την εποχή, η Ιζαμπέλα Παλάσκα απαντά: «Ήταν λάτρης της γερμανικής κουλτούρας. Και αυτό είναι κάτι για το οποίο τον κατηγορούν. Άλλο να είσαι γερμανόφιλος και να θαυμάζεις τη γερμανική κουλτούρα, όπως χιλιάδες επιστήμονες και όχι μόνο, και άλλο να ξέρεις τι ήταν το τότε καθεστώς, το χιτλερικό. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπήρξε προδότης. Γιατί αυτό ήταν που εμένα με πόνεσε πάρα πολύ, ότι ήταν προδότης και δωσίλογος. Αυτό σε κάνει να νιώθεις δυο πράγματα, πρώτον θυμό αλλά και μια ντροπή γιατί πως να εξηγήσεις σε όλο τον κόσμο ότι δεν ήταν έτσι».
«Μια αλήθεια που πολλοί δεν ήθελαν να δουν»
Πως ήταν όμως δυνατόν ένας άνθρωπος που είχε συναντήσει τρεις φορές τον Χίτλερ και που συνδιαλεγόταν σε ανώτατο επίπεδο με τους Γερμανούς στην Ελλάδα να μην γνώριζε τις απάνθρωπες πρακτικές τους, τις θηριωδίες τους; «Αυτό μπορώ να το απαντήσω μόνο από τη δική μου την πλευρά. Την ίδια ερώτηση θα μπορούσα να κάνω σε μια ολόκληρη Γερμανία. Δεν ήξεραν τι γινόταν στη χώρα τους; Είναι μια αλήθεια την οποία ίσως πολλοί δεν ήθελαν να δουν. Η δική μου γενιά είναι η πρώτη που αρχίζει και συνειδητοποιεί τι έγινε. Κατηγόρησαν τον πατέρα μου για τις επαφές που είχε με τη γερμανική πρεσβεία σε ανώτατο επίπεδο. Από την άλλη πλευρά όμως έσωσε πάρα πολύ κόσμο και αυτό ήταν το συγκινητικό όταν άνοιξα τα αρχεία του πατέρα μου και είδα τα γράμματα από πολύ γνωστούς ανθρώπους αλλά και άγνωστους για μένα. Τον ευχαριστούσαν που τους έσωσε τη ζωή αλλά και του πατέρα τους, του παππού τους. Μεταχειρίστηκε τη δύναμη που είχε λόγω των επαφών του για να βοηθήσει και πάρα πολλούς Έλληνες. Αυτό όμως δεν του το αναγνωρίζουν, δυστυχώς».
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα για να μπορέσει να αντέξει όλο αυτό το βάρος της ρετσινιάς του δωσιλογισμού προσπάθησε με τη βοήθεια του δημοσιογράφου Δημοσθένη Κούκουνα, ο οποίος έχει ειδικευθεί στην περίοδο της Κατοχής, να διαβάσει και να ερμηνεύσει το αρχείο που της κληροδότησε ο πατέρας της. «Οι ψίθυροι για τον πατέρα της» που άκουγε από κοριτσάκι, ακόμα και στο σχολείο από τη δασκάλα της όταν ήταν μόλις οχτώ ετών, ζητούσαν μέσα της μια απάντηση.
Κατάφερε να συγχωρέσει τον πατέρα
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα παρουσιάζει τη δική της αλήθεια στα δυο βιβλία της και μέσα από τη ζωντανή αφήγηση αναδεικνύεται η μυθιστορηματική ζωή και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του πατέρα της και των πρωταγωνιστών της εποχής. Διαφοροποιήθηκε από την αμφιθαλή αλλά και την ετεροθαλή αδελφή της Ανέτε. «Απόρησαν και οι δυο πως το έκανα. Εκτός από την προσωπική έλλειψη του ‘πατέρα’ δεν θέλησαν να καταλάβουν ποτέ ποιός ήταν πραγματικά ο πατέρας μας». Έκρυβαν πάρα πολύ θυμό μέσα τους. «Πιο πολύ σε προσωπικό επίπεδο παρά σε πολιτικό». Η Ιζαμπέλα Παλάσκα ήλπιζε οι αδελφές της να δουν ότι δεν ήταν μόνο «κακός πατέρας», ωστόσο εκείνες «δεν τον συγχώρησαν ποτέ».
Η ίδια μπόρεσε πάντως «να τον συγχωρέσει» και μέσα της, όπως λέει, «δεν υπάρχει πια η ρετσινιά του δωσίλογου». Την ιστορική αλήθεια την έκριναν, την κρίνουν και θα την κρίνουν οι ειδικοί επιστήμονες. Ο καθένας όμως έχει το δικαίωμα να πει τη δική του αλήθεια και να κριθεί βεβαίως για αυτήν.
Short teaser
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα είναι κόρη του Ιωάννη Βουλπιώτη, εμπνευστή των Ταγμάτων Ασφαλείας στην Ελλάδα.Έρευνα της Μ.Ρηγούτσου.
Δήμητρης Κουσουρής: «Το 85% των υποθέσεων δωσιλογισμού αρχειοθετήθηκαν»
Short title
Δ. Κουσουρής: «Στο αρχείο το 85% των υποθέσεων δωσιλογισμού»
Teaser
Ο Δημήτρης Κουσουρής είναι Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας στο Παν/μιο της Βιέννης. Δημοσίευσε το 2014 το βιβλίο «Δίκες των δοσιλόγων 1944 - 1949. Δικαιοσύνη, συνέχεια του κράτους και εθνική μνήμη». Έρευνα της Μ. Ρηγούτσου.
Η λέξη δωσίλογος διαφοροποιείται από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές γλώσσες, οι οποίες χρησιμοποιούν τον όρο "συνεργάτης". Στα ελληνικά ο όρος προϋπήρχε και σημαίνει αυτόν που οφείλει να λογοδοτήσει για τις πράξεις του. Και υπήρξαν χιλιάδες Έλληνες που συνεργάστηκαν με τις ιταλικές και τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής την περίοδο του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι μορφές συνεργασίας, σύμφωνα με τον ιστορικό Δημήτρη Κουσουρή, διακρίνονταν σε πολιτικό, οικονομικό, στρατιωτικό επίπεδο και ο δωσιλογισμός ήταν «πρακτικά κάθε μορφή συνδιαλλαγής κατά την οποία οι εμπλεκόμενοι αποκόμιζαν όφελος οι ίδιοι με τον α ή β τρόπο και ζημίωναν την Ελλάδα ή τον εθνικό αγώνα με βάση τους τότε νόμους».
Για τον Δημήτρη Κουσουρή το φαινόμενο του δωσιλογισμού «ήταν μεν μειοψηφικό, είχε ωστόσο μαζικά χαρακτηριστικά...Οι μηχανισμοί του παλαιού καθεστώτος, του προκατοχικού κράτους συγκροτήθηκαν ούτως ώστε να αποφύγουν την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας κοινωνικής επανάστασης και την κατάληψη της εξουσίας από τους κομμουνιστές, όταν θα έφευγαν οι δυνάμεις κατοχής».
Αρκετές εκατοντάδες δίκες δωσιλόγων στην Ελλάδα
Οι δίκες των δωσιλόγων στην Ελλάδα ξεκίνησαν αμέσως μετά την Απελευθέρωση και διεξάγονταν «από τις κρατικές αρχές απονομής της δικαιοσύνης, με ένα είδος ειδικής νομοθεσίας που περιγράφει το έγκλημα και τιμωρεί τις πράξεις που έχουν τελεστεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής». Οι νόμοι αυτοί θεσπίστηκαν αμέσως μετά την Απελευθέρωση, ενώ ειδικά σχετικά διατάγματα είχαν προβλεφθεί και εκδοθεί είτε από την εξόριστη κυβέρνηση του Καϊρου είτε από την «κυβέρνηση του Βουνού».
Το λαϊκό αίτημα για κάθαρση και απονομή δικαιοσύνης ήταν έντονο εξαιτίας του μεγέθους των απάνθρωπων εγκλημάτων που είχαν τελεστεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής. «Οι δίκες των δωσιλόγων στην Ελλάδα όπως και στις υπόλοιπες χώρες ήρθαν να διασφαλίσουν ότι το μονοπώλιο της νόμιμης βίας θα επανέλθει στα χέρια του κράτους και δεν θα αποτελέσει όπλο των αντάρτικων ομάδων που θα επεδίωκαν την τιμωρία όσων είχαν συνεργαστεί στη διάρκεια της Κατοχής. Αυτό που ο Ντε Γκωλ ονόμασε για τη Γαλλία ΄αυτοσχεδιασμοί εξουσίας για τις δυνάμεις της Αντίστασης΄ για τις πρώτες δίκες που έγιναν για κάποιους από τους πιο διαβόητους συνεργάτες των Ναζί».
Οι δίκες των δωσιλόγων στην Ελλάδα ανέρχονται σε αρκετές εκατοντάδες. Για παράδειγμα στην Αθήνα από τις 15.000 μηνύσεις και καταγγελίες 2.200 φθάνουν στο ακροατήριο. Γενικότερα πάντως, όπως υποστηρίζει ο Δημήτρης Κουσουρής, μόνο ένα μικρό ποσοστό υποθέσεων εκδικάστηκε. Το 85% αρχειοθετήθηκε. Ο λόγος, σύμφωνα με τον ιστορικό, είναι ότι «πολλοί δωσίλογοι προσέφεραν κατόπιν τις υπηρεσίες τους στο νέο καθεστώς που στήθηκε υπό την αιγίδα των συμμάχων για την καταπολέμηση του Κομμουνισμού. Επίσης διέθεταν σοβαρή οικονομική επιφάνεια και διασυνδέσεις με τον κρατικό μηχανισμό. Και έτσι σε ένα μεγάλο βαθμό κατάφεραν να διαφύγουν της τιμωρίας».
«Στην Ελλάδα καταδικάστηκαν οι οικονομικά ασθενέστεροι δωσίλογοι»
Στις υποθέσεις που έφτασαν στο ακροατήριο μόνο το 45% των κατηγορουμένων καταδικάστηκε. Συνολικά εκτελέστηκαν 25 δωσίλογοι στην Ελλάδα. «Την ίδια πενταετία, από το 1944 έως το 1949 εκτελούνται από τα έκτακτα στρατοδικεία 3.500 κομμουνιστές ή συμπαθούντες τον Κομμουνισμό». Γενικότερα πάντως στην Ελλάδα καταδικάστηκαν «οι οικονομικά ασθενέστεροι δωσίλογοι, τα μικρά ψάρια».
Όσον αφορά τους απόγονους των δωσιλόγων και το κατά πόσο ήταν ομαλή η ένταξή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας μετά το τέλος του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και του Εμφυλίου, ο Δημήτρης Κουσουρής απαντά:
«Ο δωσιλογισμός στην ελληνική κοινωνία αποτέλεσε όπως και αλλού ένα ταμπού αλλά πολύ ισχυρότερο. Στην Ελλάδα, σε αντίθεση με τις άλλες χώρες, οι δωσίλογοι μέσω του Εμφυλίου Πολέμου όχι μόνο επανεντάχθηκαν αρκετά γρήγορα στην κοινωνία και σε επίσημες θέσεις αλλά κάποιοι από αυτούς έγιναν σε λιγότερο από 15 χρόνια μέλη της Ακαδημίας Αθηνών. Τα παιδιά τους, όπως για παράδειγμα ο γιος του Ιωάννη Ράλλη, Πρωθυπουργός της τρίτης κυβέρνησης της Κατοχής, Γεώργιος Ράλλης έκανε καριέρα στη δεξιά παράταξη και έγινε Πρωθυπουργός την δεκαετία του 1980. Θέλω να πω, ότι δεν είχαν ιδιαίτερες δυσκολίες στην επανένταξή τους...με έναν τρόπο αποτέλεσαν έναν πυρήνα ενός πολιτικού προσωπικού αλλά και μιας οικονομικής και πνευματικής ελίτ, οι οποίοι πήραν στα χέρια τους το μεταπολεμικό κράτος. Με αυτή την έννοια δεν μπορεί να πει κανείς ότι είχαν ιδιαίτερες δυσκολίες».
Το «αφήγημα» που βόλεψε τις δυο πλευρές του Εμφυλίου
Τέλος, ο Δημήτρης Κουσουρής αμφισβητεί μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη, ότι δηλαδή «οι δωσίλογοι ήταν λίγοι και ασήμαντοι ενώ η μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού ήταν αντιστασιακοί ή τέλος πάντων διαπνεόμενοι από αντιφασιστικές πεποιθήσεις. Στην Ελλάδα αυτή η αντίληψη επί της ουσίας αποκρύπτει ότι ένα κομμάτι της πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής ελίτ συνεργάστηκε με τους Γερμανούς, ενίοτε δε με πολτική και ιδεολογική ταύτιση. Όχι πάντα αλλά συχνά. Ήταν ένα αφήγημα, το οποίο για διαφορετικούς λόγους, βόλεψε τα δυο στρατόπεδα του Εμφυλίου Πολέμου. Τους νικητές και τους ηττημένους. Τους νικητές διότι απέκρυπτε τον ομφάλιο λώρο που τους συνέδεε με το παρελθόν της Κατοχής και του δωσιλογισμού. Τους δε ηττημένους ακριβώς επειδή είχαν εξαιρεθεί άπο το πολιτικό σύστημα μετά τον Πόλεμο και ακριβώς επειδή χρησιμοποίησαν τις δάφνες του πατριωτισμού, της συμμετοχής τους και της πρωτοκαθεδρίας τους στο κίνημα της Αντίστασης, ένα τέτοιο αφήγημα τους επέτρεπε να διεκδικούν την εκπροσώπηση της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού και ταυτόχρονα υποτιμούσαν το άλλο στρατόπεδο των λίγων, ασήμαντων προδοτών του Έθνους».
Short teaser
Ο Δ. Κουσουρής δημοσίευσε το 2014 ένα βιβλίο με τον τίτλο «Δίκες των δοσιλόγων 1944 - 1949». Έρευνα της Μ. Ρηγούτσου.
Αλεξάνδρα Σενφτ:«Φοβόμουν πολύ την αλήθεια για το ναζιστικό παρελθόν»
Short title
Α.Σενφτ:«Φοβόμουν την αλήθεια για το ναζιστικό παρελθόν»
Teaser
Η Αλεξάνδρα Σενφτ είναι εγγονή του Χανς Λούντιν, συνυπεύθυνου για την εξόντωση 60.000 Εβραίων. «Η καταβολή αποζημιώσεων στην Ελλάδα είναι μια ελάχιστη χειρονομία» δηλώνει. Μια έρευνα της Μ.Ρηγούτσου.
Βρέχει καταρρακτωδώς και κάνει κρύο. Η Αλεξάνδρα Σενφτ ανάβει το τζάκι για να ζεσταθεί λίγο το καθιστικό. Την Πάρο, όπου βρίσκεται το σπίτι στο οποίο συναντηθήκαμε, την γνωρίζει από παιδί. Εκεί περνάει ακόμη τα καλοκαίρια της και τις γιορτές. Είναι δημοσιογράφος και εδώ και έντεκα χρόνια κάνει περιοδείες σε ολόκληρη τη Γερμανία παρουσιάζοντας το βιβλίο της που αφορά τη σχέση της οικογένειάς της με τον Ναζισμό (Das Schweigen tut weh /Η σιωπή πονάει/, εκδόσεις List) καθώς και άλλα βιβλία της με θέμα τα τραύματα του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου και τη μεταβίβασή τους στις επόμενες γενιές.
«Η αφορμή για να γράψω το βιβλίο ήταν ο θάνατος της μητέρας μου πριν από είκοσι χρόνια σε ηλικία 64 ετών με τη μορφή μιας ‘υποδόριας’ αυτοκτονίας, η οποία συντελούνταν για δεκαετίες, ενώ εγώ για πάρα πολλά χρόνια δεν μπορούσα να καταλάβω τους πραγματικούς λόγους για τους οποίους υπέφερε η μητέρα μου. Μετά το θάνατό της χρειάστηκα πολλά χρόνια μέχρι να επεξεργαστώ το υλικό που μου είχε αφήσει. Μέχρι να ανοίξω τα κουτιά, να διαβάσω τα γράμματα, να βρω την ιστορία της μητέρας μου σαν ένα παζλ. Κατάλαβα ότι η μητέρα μου υπέφερε πάρα πολύ εξαιτίας της ‘κληρονομιάς’ της διότι ο πατέρας της, ο παππούς μου ήταν ένας Εθνικοσοσιαλιστής, ο οποίος ως απεσταλμένος του Γ´ Ράιχ στη Σλοβακία, από το 1941 μέχρι το 1945, ήταν συνυπεύθυνος για την εξόντωση των Σλοβάκων Εβραίων. Η μητέρα μου δεν μπόρεσε να αντέξει ψυχολογικά το ότι ο καλός πατέρας που θα μπορούσε να είχε, εκτελέστηκε σαν εγκληματίας πολέμου».
Βρήκε τη μητέρα της πνιγμένη στην μπανιέρα του σπιτιού της. Πιθανότατα εκείνη γλίστρησε μέσα στο καυτό νερό εξαιτίας του υπερβολικού αλκοόλ που είχε καταναλώσει. Η Αλεξάνδρα Σενφτ μιλάει με σταθερή φωνή και παραδέχεται πως το θέμα του παππού της δεν αποκρύπτονταν στην οικογένεια: «Ο παππούς μου παρουσιαζόταν πάντα ως ένας καλός Ναζί, ο οποίος καθόταν στο γραφείο του και δεν έκανε τίποτα κακό. Ποτέ όμως δεν γινόταν λόγος για το ποιός ήταν ο πραγματικός του ρόλος ως απεσταλμένου του Γ´ Ράιχ».
Ο παππούς, το «θύμα της εποχής»
Ο παππούς της μετά τον πόλεμο παραδόθηκε στους Αμερικανούς και δεν προσπάθησε να διαφύγει. Καταδικάστηκε και εκτελέστηκε το 1947 στην Μπρατισλάβα από τους Τσέχους σαν εγκληματίας πολέμου. «Αυτό ήταν φυσικά ένα μεγάλο τραύμα για την οικογένεια της μητέρας μου, αλλά και για την ίδια τη μητέρα μου που ήταν η μεγαλύτερη από τα έξι παιδιά που άφησε πίσω του ο παππούς μου. Ωστόσο δεν μιλούσαμε ποτέ στην πραγματικότητα για ποιο λόγο εκτελέστηκε. Χαρακτηριζόταν ως ‘θύμα’ της εποχής του, σαν κάποιος που ήταν σχεδόν ‘αθώος’ κι επειδή εκτελέστηκε πήρε σχεδόν τη μορφή ‘μάρτυρα'» τονίζει.
Ο τραγικός θάνατος της μητέρας της στάθηκε η αφορμή για την έρευνα του παρελθόντος. «Ήμουν ενήλικας όταν άρχισα να ερευνώ. Είχα και η ίδια δικά μου παιδιά. Ξεκίνησα αργά να θέτω κριτικές ερωτήσεις. Δεν το έκανα νωρίτερα διότι όταν μια οικογένεια έχει κάτι να κρύψει, και στη συγκεκριμένη περίπτωση εγκλήματα, διαθέτει διάφορους μηχανισμούς ώστε να το εμποδίσει. Μπορεί να το κάνει λεκτικά, μπορεί να το κάνει μη λεκτικά, έχει πολλές δυνατότητες να κάνει σαφές ‘καλύτερα να μη ρωτάς'. Σαν παιδί ή σαν έφηβη σπάνια ρώτησα. Είχα προσέξει πως αυτό το θέμα πονάει, είναι δυσάρεστο. Η μητέρα μου ήταν πάντα πολύ συγκινημένη όταν την ρωτούσα για τον πατέρα της, στην πραγματικότητα ανίκανη να μου απαντήσει και γι αυτό το λόγο δεν ρωτούσα.»
Στην έρευνά της μεγάλος υποστηρικτής ήταν ο πατέρας της. Ένας επιφανής δικηγόρος στη Γερμανία με πελάτες όπως η Ρόμι Σνάιντερ ή ο Ρουμάνος εικαστικός Κρίστο.
Η απαξίωση από την οικογένεια
«Ήταν συχνά ένας εφιάλτης. Τώρα γελάω αλλά ήταν ένας εφιάλτης. Φοβόμουν πάρα πολύ. Φοβόμουν την αλήθεια. Έτρεφα πάντα την ελπίδα να βρω κάτι για τον παππού μου που θα τον έκανε έναν ‘καλό’ Ναζί. Και όσο περισσότερο προχωρούσα και διαπίστωνα πως δεν θα έβρισκα κάτι τέτοιο αλλά αντίθετα καταλάβαινα σε τι είχα αφεθεί, τόσο πιο απειλητικό γινόταν. Ο μεγαλύτερος φόβος μου κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας ήταν ότι θα έχανα την οικογένειά μου διότι γνώριζα πως το αποτέλεσμα των ερευνών μου, το οποίο θα δημοσιοποιούσα, θα ερχόταν σε ρήξη με τον κώδικα συμπεριφοράς που επί δεκαετίες ολόκληρες η οικογένειά μου χρησιμοποιούσε».
Η Αλεξάνδρα Σενφτ είχε ενημερώσει την οικογένειά της για τις έρευνές της, οι οποίες διήρκεσαν δυο χρόνια. Στην αρχή ωστόσο οι συγγενείς φάνηκαν υποστηρικτικοί: «Όσο όμως γινόταν σαφές ότι είχα μια ξεκάθαρη θέση απέναντι στον παππού μου και τη γιαγιά μου, τόσο περισσότερο η οικογένειά μου υιοθετούσε μια αμυντική στάση και προσπαθούσε να μου κάνει δύσκολη τη ζωή. Μέσω πολλών επιστολών που είχαν στόχο είτε να με επηρεάσουν θετικά είτε να με εμποδίσουν να γράψω αυτό το βιβλίο. Και μετά που το έγραψα και το δημοσίευσα αντιμετωπίστηκα ως αυτή που σπίλωσε την οικογένεια, απαξιώθηκα».
Οι Γερμανοί σήμερα, η Ελλάδα και οι αποζημιώσεις
Αναπόφευκτα η κουβέντα στρέφεται και γύρω από την Ελλάδα και τις σχέσεις των Γερμανών σήμερα με τη χώρα, αλλά και γύρω από το πώς είναι να δηλώνεις ότι είσαι Γερμανός:
«Σαν Γερμανός ή Γερμανίδα νομίζω ότι εξαιτίας του ναζιστικού παρελθόντος δεν μπορείς να αποβάλεις εντελώς το αίσθημα ντροπής. Μπορώ όμως, όταν αυτό το αίσθημα ντροπής μου γίνει συνειδητό, να δράσω. Και όχι μόνο μόνη μου, αλλά να προχωρήσω σε διάλογο με άλλους. Γνωρίζω πολλούς Γερμανούς, οι οποίοι ντρέπονται πάρα πολύ να πάνε σε ένα μέρος στην Ελλάδα, όταν γνωρίζουν ότι οι Γερμανοί διέπραξαν εκεί εγκλήματα. Η διαφορά όμως είναι, εάν παίρνω μια ξεκάθαρη θέση και λέω ναι ντρέπομαι ή εάν ζω με ένα μη ξεκάθαρο αίσθημα ντροπής και λέω αισθάνομαι άσχημα, καλύτερα να μην πάω στο Δίστομο και στην Κρήτη, να μην τα δω όλα αυτά και νιώσω άσχημα. Από τη στιγμή όμως που αποδέχομαι την ντροπή μπορώ να δω και την αλήθεια».
Τέλος, όσον αφορά το θέμα των γερμανικών επανορθώσεων προς την Ελλάδα απαντά χωρίς περιστροφές: «Είμαι απολύτως πεπεισμένη πως θα πρέπει να πληρωθούν οι αποζημιώσεις στην Ελλάδα, παρόλο που πρόκειται για μια οικονομική μόνο κίνηση. Δεν είναι μια ανθρώπινη πράξη, η οποία θα ήταν πολύ πιο σημαντική. Αν δεν προσφέρεται μια ανθρώπινη χειρονομία, τουλάχιστον αποζημιώσεις για όλα αυτά που προκλήθηκαν σε αυτή τη χώρα. Πιστεύω όμως ότι θα πρέπει να υπάρξουν πολύ περισσότερες συζητήσεις μεταξύ Ελλήνων και Γερμανών για το τι έκαναν οι Ναζί στην Ελλάδα και ίσως για τη συνεργασία κάποιων Ελλήνων με τους Γερμανούς τότε. Κανείς δεν είναι φτιαγμένος να γίνει δράστης ή θύμα μόνο. Όλοι έχουμε την ικανότητα να γίνουμε δράστες. Και πιστεύω ότι εξαιτίας της κρίσης που υπάρχει στην Ευρώπη αλλά και της ασυμμετρίας μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας είναι πολύ σημαντικό να μιλήσουμε για το τι συνέβη στο παρελθόν, ώστε να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε πιο ανοιχτά και πιο συμφιλιωτικά, όχι μόνο σε προσωπικό επίπεδο αλλά και πολιτικό».
Short teaser
Η Α.Σενφτ είναι εγγονή του Χανς Λούντιν, συνυπεύθυνου για την εξόντωση 60.000 Εβραίων. Μια έρευνα της Μ.Ρηγούτσου
