SKAI.GR | Deutsche Welle

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Τριγμούς στο ήδη τεταμένο προεκλογικό κλίμα στο Ισραήλ έχει προκαλέσει σημερινό δημοσίευμα της εφημερίδας Ha'Aretz, που αναφέρει ότι μιάμιση εβδομάδα πριν από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), Σεΐχης Μοχάμαντ Μπιν-Ζάγιεντ Αλ-Ναχιάν, με δική του πρωτοβουλία τηλεφώνησε στον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, Βενιαμίν Νετανιάχου, για να τον προειδοποιήσει ότι ο τότε εν ζωή επικεφαλής του στρατιωτικού σκέλους της Χαμάς, Γιαχία Σινουάρ, προετοίμαζε στη Γάζα μία πολύ μεγάλη επιχείρηση» κατά του Ισραήλ. Κατά την τηλεφωνική συνομιλία, που φέρεται να είχε διαρκέσει 45 λεπτά, ο Εμιρατινός Πρόεδρος φέρεται να είχε εκφράσει την ανησυχία του ότι η επικείμενη επιχείρηση της Χαμάς θα προκαλούσε σοβαρές συνέπειες σε όλη τη Μέση Ανατολή, θέτοντας παράλληλα σε κίνδυνο τις Συμφωνίες του Αβραάμ, βάσει των οποίων τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν και το Μαρόκο είχαν εξομαλύνει τις διπλωματικές τους σχέσεις με το Ισραήλ.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ο Νετανιάχου φερόταν να ακούει με ηρεμία τις εμιρατινές προειδοποιήσεις, αντιτείνοντας την εκτίμηση ότι η Χαμάς προετοιμάζει επίθεση στη Δυτική Όχθη, και όχι στη Γάζα. Ωστόσο, στη συνέχεια, ο Πρόεδρος Μπιν-Ζάγιεντ φέρεται να επικοινώνησε με τον τότε διοικητή της CIA, Ουίλιαμ Μπερνς, επαναλαμβάνοντάς τις πληροφορίες που είχε στη διάθεσή του και τις είχε ήδη αναφέρει στον Νετανιάχου. Όπως αναφέρει η ισραηλινή εφημερίδα, μετά την πραγματοποίηση της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου εμιρατινοί αξιωματούχοι φέρονταν έκπληκτοι να πληροφορούνται ότι εν τέλει ο Βενιαμίν Νετανιάχου αγνόησε τις προειδοποιήσεις και δεν τις διαβίβασε στις ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας και στην ηγεσία του IDF.

Ως πηγή της, η Ha'Aretz επικαλείται, χωρίς ωστόσο να τον κατονομάζει, στενό σύμβουλο του Εμιρατινού Προέδρου, παλαιστινιακής καταγωγής από τη Γάζα, ο οποίος εδώ και χρόνια έχει εγκατασταθεί μόνιμα στα ΗΑΕ και διατηρεί παράλληλα σημαντικό δίκτυο πληροφοριοδοτών στον παλαιστινιακό θύλακα. Η Ha'Aretz προσθέτει ότι περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με πράξεις και παραλείψεις της κυβέρνησης Νετανιάχου, τόσο πριν, όσο κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου του 2023, περιλαμβάνονται στο βιβλίο των δημοσιογράφων της εφημερίδας, Σλόμι Ελντάρ και Ρουθ Γιουβάλ, με τίτλο «Απαχθέντες: 843 Ημέρες Εγκατάλειψης», που πρόκειται να κυκλοφορήσει στο Ισραήλ τις επόμενες ημέρες. Το βιβλίο βασίζεται σε πλήθος μαρτυριών, ηχογραφημένου και οπτικογραφημένου υλικού που συγκέντρωσαν οι δύο συγγραφείς του, όπως επισημαίνει το δημοσίευμα.

Πολιτικές αντιδράσεις και διαψεύσεις

Το δημοσίευμα της Ha'Aretz έχει προκαλέσει ήδη ποικίλες πολιτικές αντιδράσεις, ενόψει μάλιστα των επικείμενων βουλευτικών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για τις 27 Οκτωβρίου. Συγκεκριμένα, ο Γκάντι Άιζενκοτ, τον οποίο πρόσφατες δημοσκοπήσεις εμφανίζουν με ενισχυμένα ποσοστά, δήλωσε ότι «ο Νετανιάχου είναι ακατάλληλος να διακυβερνήσει τη χώρα», προσθέτοντας ότι «η πρώτη απόφαση που θα λάβει, όταν αναλάβει την εξουσία, θα είναι η σύσταση ανεξάρτητης ανακριτικής επιτροπής που θα διερευνήσει τις κυβερνητικές πράξεις και παραλείψεις» σχετικά με την επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου. Παράλληλα, ο Ναφτάλι Μπένετ, επικεφαλής του κομματικού σχηματισμού «Μαζί», σε δύο συνεντεύξεις που παραχώρησε σήμερα στο κρατικό ραδιόφωνο και στον ιδιωτικό ραδιοφωνικό σταθμό 103fm, δήλωσε ότι «γνωρίζει πως υπήρξε επικοινωνία μεταξύ Νετανιάχου και αξιωματούχων των ΗΑΕ για τις προετοιμασίες της Χαμάς» πριν από την εκδήλωση της επίθεσης.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση εκ μέρους του Νετανιάχου σχετικά με όσα του καταλογίζει το δημοσίευμα της Ha'Aretz. Ωστόσο, στο ίδιο δημοσίευμα αναφέρεται ότι αξιωματούχοι του πρωθυπουργικού περιβάλλοντος διαψεύδουν το περιεχόμενό του, χαρακτηρίζοντάς το ως «απολύτως ψευδές». Άλλες πηγές που πρόσκεινται στο Πρωθυπουργικό Γραφείο διευκρίνισαν στο κρατικό ραδιόφωνο ότι κατά το συγκεκριμένο διάστημα δεν υπήρξε καμία τηλεφωνική επικοινωνία του Νετανιάχου με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Αποσπασματικές ενδείξεις, αναπάντητα ερωτήματα

Πάντως, δεν είναι η πρώτη φορά που έρχονται στο φως στοιχεία που προκαλούν εύλογα ερωτήματα, κατά πόσον στελέχη της κυβέρνησης, των υπηρεσιών ασφαλείας ή του IDF είχαν λάβει γνώση περί των ενδείξεων που καταδείκνυαν πως η Χαμάς προετοίμαζε επίθεση. Πέρα από αποσπάσματα πορισμάτων των ενόρκων διοικητικών εξετάσεων που διενήργησαν μονάδες του IDF στην περιμετρική της Γάζας και πολλές μαρτυρίες επιζώντων που είχαν περιγράψει τις εμπειρίες τους σε τοπικά και ξένα ΜΜΕ – με χαρακτηριστικότερες τις ηχογραφημένες αναφορές νεοσύλλεκτων γυναικών στρατιωτών που υπηρετούσαν στα παρατηρητήρια του IDF αναφέροντας ασυνήθιστες κινήσεις Παλαιστινίων ενόπλων κατά μήκος της οριογραμμής ανάμεσα στη Γάζα και το Ισραήλ αρκετές ημέρες πριν από την επίθεση – ισραηλινά και ξένα μέσα ονομάτιζαν ανώτατους αξιωματούχους των αιγυπτιακών αρχών ασφαλείας που φέρονταν να είχαν προειδοποιήσει Ισραηλινούς ομολόγους τους.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται ο τότε επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της Αιγύπτου, Αμπάς Κάμαλ (πληροφορία που επιβεβαίωσε σήμερα ο Ναφτάλι Μπένετ, μιλώντας στον ισραηλινό ιδιωτικό ραδιοφωνικό σταθμό 103fm του Τελ Αβίβ), παρότι περί τα τέλη του 2023 αιγυπτιακά κυβερνητικά μέσα ανασκεύασαν με δημοσιεύματά τους τις σχετικές αναφορές.

Παράλληλα, αναπάντητα παραμένουν πολλά ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση της αυξημένης ένοπλης δραστηριότητας στις αρχές Οκτωβρίου 2023, λίγα εικοσιτετράωρα πριν από την επίθεση, σε περιοχές που βρίσκονταν πολύ κοντά στους ισραηλινούς οικισμούς στην περιμετρική ζώνη της Γάζας. Συγκεκριμένα, από τις 3 Οκτωβρίου 2023 και επί δύο ημέρες οι δύο παλαιστινιακές οργανώσεις πραγματοποιούσαν χερσαίες ασκήσεις και δοκιμαστικές εκτοξεύσεις ρουκετών με κατεύθυνση στη θάλασσα.

Παλαιστινιακές ιστοσελίδες που εξέφραζαν τις θέσεις της Ισλαμικής Τζιχάντ είχαν δημοσιεύσει πληροφορίες για το σενάριο των ασκήσεων, που περιλάμβανε κατάληψη ισραηλινών εδαφών και απαγωγή πολιτών, ενώ κάτοικοι του οικισμού Νετίβ Χα’Ασαρά, μιλώντας εκείνες τις μέρες σε ζωντανές ενημερωτικές εκπομπές του κρατικού ισραηλινού ραδιοφώνου, εξέφραζαν την απορία γιατί οι Παλαιστίνιοι ένοπλοι δεν λάμβαναν βασικά μέτρα προφύλαξης, ενώ γνώριζαν ότι οι κινήσεις τους μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές με γυμνό μάτι από τους Ισραηλινούς κατοίκους των παραμεθόριων οικισμών.

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

O γραμματέας της «Λέγκα», Ματέο Σαλβίνι, τηλεφώνησε προσωπικά στην πρόεδρο της AfD Αλίς Βάιντελ και τη συνεχάρη για το αποτέλεσμα στην Σαξονία -'Ανχαλτ .

Σε δηλώσεις του, μάλιστα, καταφέρθηκε εναντίον όσων – όπως είπε – δεν σέβονται το αποτέλεσμα της κάλπης και θεωρούν ότι η Δημοκρατία διατρέχει κίνδυνο. Μία έμμεση επίθεση κατά του επικεφαλής της «Φόρτσα Ιτάλια» και υπουργού Εξωτερικών, Αντόνιο Ταγιάνι, ο οποίος δήλωσε ανοικτά ότι «πρέπει να αποφύγουμε, στην Ευρώπη, την επέκταση οποιασδήποτε λαϊκιστικής και φανατικής παρεκτροπής».

Ο Σαλβίνι είναι ενθουσιασμένος, ο Ταγιάνι ανησυχεί και η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, τουλάχιστον επισήμως, σιωπά. O γραμματέας της Λέγκα και υπουργός Μεταφορών μπορεί να ελπίζει ότι «του χρόνου, οι Γάλλοι θα επιλέξουν τη Μαρίν Λε Πεν ως νέα πρόεδρο της Δημοκρατίας», αλλά η Ιταλία σήμερα πρέπει να αντιμετωπίσει άλλα, επείγοντα προβλήματα.

Στην ατζέντα οι «δευτερογενείς ροές»

Η Μελόνι φοβάται ότι, μετά τις τελευταίες εξελίξεις στη Σαξονία-'Ανχαλτ, η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς μπορεί να αποφασίσει να δώσει ακόμα μεγαλύτερη έμφαση στις επιστροφές μεταναστών στα πλαίσια των λεγόμενων «δευτερογενών ροών». Το θέμα είχε ήδη προκύψει τις περασμένες εβδομάδες και η Ιταλία αρνήθηκε να συναινέσει, διότι ζητά ο αριθμός των παράτυπων μεταναστών που θα έπρεπε να επιστραφούν από άλλες ευρωπαϊκές χώρες να συμψηφιστεί με το συνολικό νούμερο διασωθέντων μεταναστών, οι οποίοι μεταφέρονται στα ιταλικά λιμάνια.

Σε ένα κλίμα ευρύτερης ανησυχίας και πόλωσης, είναι σαφές ότι και η Ρώμη θα προσπαθήσει να παίξει το χαρτί του μεταναστευτικού και της ασφάλειας ενόψει, μάλιστα, της πιθανής πραγματοποίησης πρόωρων βουλευτικών εκλογών, την ερχόμενη Άνοιξη.

Η έτερη, μεγάλη ανησυχία, αφορά την ιταλική Ακροδεξιά. Δεν πανηγυρίζει μόνον ο Σαλβίνι, αλλά και το νεοσύστατο κόμμα «Εθνικό Μέλλον». Βρίσκεται στην ίδια ευρωομάδα με την AfD, στη φάση αυτή εξασφαλίζει το 8% της πρόθεσης ψήφου και θεωρεί ότι η κυβέρνηση Μελόνι ήταν αναποτελεσματική, ότι δεν κατάφερε να εφαρμόσει μια πραγματικά αυστηρή, δεξιά πολιτική.

Η πρόεδρος των «Αδελφών της Ιταλίας» φοβάται ότι τους επόμενους οκτώ μήνες, μέχρι να στηθούν οι κάλπες, οι ακραίες αυτές θέσεις πρόκειται να συνεχίσουν να κερδίζουν όλο και μεγαλύτερο έδαφος. Στερώντας τις πολύτιμες ψήφους και ίσως ακόμα και τη δυνατότητα να μπορέσει να επανεκλεγεί πρωθυπουργός της χώρας.

ΝΕΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Η αστυνομία στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, κατάφερε τελικά μετά από έρευνες ημερών να συλλάβει τον Ντάνιελ Φ., έναν 48χρονο άνδρα που θεωρείται ύποπτος για αρκετές επιθέσεις στο γερμανικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Αρχικά, φαινόταν σαν ο ύποπτος, που ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ είχε αποκαλέσει «κλιματικό εξτρεμιστή», να διευκόλυνε εντυπωσιακά την αστυνομία: Σε επιστολές με τις οποίες ανέλαβε την ευθύνη έδωσε αναλυτικές πληροφορίες, όπως το όνομά του και ακόμα και μια διεύθυνση. Σύμφωνα με πληροφορίες μάλιστα, στο μεταξύ έχει φτάσει στα χέρια των αρχών και μια τρίτη χειρόγραφη επιστολή του.

Η αστυνομία τον αναζητούσε εδώ και μέρες, χωρίς επιτυχία. Γερμανοί δημοσιογράφοι έκαναν λόγο για περίπου 100 αστυνομικά οχήματα που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή, ξεκινώντας τις έρευνες από το πάρκινγκ που βρέθηκε το τροποποιημένο σε τροχόσπιτο φορτηγό του φερόμενου ως δράστη. Στις έρευνες συμμετέχει και ελικόπτερο. Η αστυνομία βρήκε μάλιστα κάποια νέα κομμάτια για τη δημιουργία εκρηκτικών μηχανισμών κοντά σε μια γραμμή υψηλής τάσης στην περιοχή.

Ενάντια στον λιγνίτη

Το δάσος Χάμπαχ όπου είχαν επικεντρωθεί οι έρευνες είναι μια δασώδης περιοχή ανάμεσα στην Κολωνία και το Άαχεν, η οποία έχει γίνει εθνικό σύμβολο του αγώνα για την ενεργειακή μετάβαση και κατά της παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη. Το δάσος βρίσκεται στην άκρη του υπαίθριου ορυχείου λιγνίτη του Χάμπαχ και αρχικά είχε προγραμματιστεί να αποψιλωθεί για να δημιουργηθεί χώρος για το προχωρημένο ορυχείο.

Από το 2012, περιβαλλοντολόγοι και ακτιβιστές κατασκευάζουν δεντρόσπιτα στο δάσος με το σύνθημα «Ο Χάμπι μένει», για να αποτρέψουν την αποψίλωσή του και να προστατεύσουν το δάσος από το αναπτυσσόμενο υπαίθριο ορυχείο λιγνίτη. Σύμφωνα με την αστυνομία της Κολωνίας, ορισμένα από τα δεντρόσπιτα εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα και συμμετέχουν επίσης στην έρευνα. Δεν είναι ακόμη γνωστό εάν κάποια από αυτά εξακολουθούν να κατοικούνται.

Ποια στοιχεία αξιοποιούν οι ερευνητές

Η οικογένεια, οι φίλοι και οι γνωστοί, οι επαγγελματικές επαφές, οι προηγούμενες κατοικίες, τα μέρη που σύχναζε τακτικά και άλλες προσωπικές επαφές του Ντάνιελ Φ. είναι οι τομείς όπου εστιάστηκε το ενδιαφέρον της αστυνομίας. Όπως τονίζουν ειδικοί εγκληματολόγοι, προκύπτουν ανάγκες που έχουν οι φυγάδες σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως στέγη, χρήματα και τροφή, ίσως ακόμα και ιατρική περίθαλψη. Εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο να μην πρόκειται για έναν μοναχικό δράστη, αλλά για μέλος μιας ολιγομελούς οργάνωσης.

Ένα άλλο στοιχείο που απασχόλησε τις έρευνες είναι το αν ο καταζητούμενος χρησιμοποιεί κάποιο γνωστό μηχανοκίνητο όχημα. Στην περίπτωση του Ντάνιελ Φ. η αστυνομία υποψιαζόταν ότι χρησιμοποιούσε ποδήλατο. «Ένας ποδηλάτης μπορεί να κινηθεί πολύ πιο διακριτικά και να χρησιμοποιήσει διαδρομές που είναι εντελώς απρόσιτες από μηχανοκίνητο όχημα», εξηγεί ο ιστότοπος WDR.

Οι απόπειρες δολιοφθοράς επικεντρώθηκαν στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, στο Βρανδεμβούργο και πιο πρόσφατα στη Σαξονία. Ο λιγνίτης εξακολουθεί να εξορύσσεται και να χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενέργειας και στα τρία αυτά κρατίδια. Την Παρασκευή, αστυνομικοί βρήκαν εκρηκτικά στο διαμέρισμα του υπόπτου στο Γκέβελσμπεργκ. Αργότερα, μια μονάδα ειδικών επιχειρήσεων εισέβαλε σε ένα φορτηγό σε πάρκινγκ, κοντά στο ορυχείο ανοιχτής εξόρυξης του Χάμπαχ, το οποίο φαινόταν να έχει μετατραπεί σε τροχόσπιτο. Ο ύποπτος δεν βρέθηκε μέσα.

Πηγές: WDR, T-Online, Die Welt

Σήμερα το πρωί ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών (SPD), Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, καταθέτει στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027. Οι δαπάνες του νέου προϋπολογισμού ανέρχονται σε 555,4 δισεκατομμύρια ευρώ και είναι ελαφρά αυξημένες σε σχέση με το τρέχον έτος.

Ο νέος δανεισμός αυξάνεται στα 118,7 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 98 δισ. για το 2026. Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνονται τα δάνεια για τα Ειδικά Ταμεία που αφορούν τις Υποδομές και την Άμυνα. Εάν συνυπολογιστούν και αυτά, ο δανεισμός του γερμανικού Δημοσίου για το 2027 πλησιάζει τα 200 δισ. ευρώ.

Τα διαδικαστικά του προϋπολογισμού

Η ομιλία του υπουργού Οικονομικών στην Μπούντεσταγκ εγκαινιάζει μία ολόκληρη εβδομάδα κρίσιμων διαβουλεύσεων. Μέχρι την Παρασκευή οι βουλευτές θα συζητήσουν αναλυτικά τις δαπάνες του κάθε υπουργείου, όπως αυτές προβλέπονται στο προσχέδιο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Την Τετάρτη αναμένεται με ενδιαφέρον η ομιλία του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Θα ακολουθήσουν περαιτέρω διαβουλεύσεις, ενώ η ψήφιση του προϋπολογισμού αναμένεται τον Δεκέμβριο.

«Καμπανάκι» από οίκους αξιολόγησης

Πριν καν αρχίσει η συζήτηση στη Βουλή, οίκοι αξιολόγησης σε Ευρώπη και Αμερική προειδοποιούν το Βερολίνο ότι η διόγκωση του χρέους προκαλεί σημαντική αύξηση στα τοκοχρεολύσια, δηλαδή στο κόστος για την αναχρηματοδότηση του χρέους. «Παρότι η Γερμανία εξακολουθεί να επωφελείται από σχετικά ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης, η εξυπηρέτηση του χρέους επιβαρύνεται από τα υψηλότερα επιτόκια και την αύξηση του νέου δανεισμού» επισημαίνει στην κυριακάτικη έκδοση της εφημερίδας Die Welt η Μαγκορζάτα Βέγκνερ, αναλύτρια του οίκου Fitch με ειδίκευση στη Γερμανία.

Από την πλευρά του ο Γιούλιαν Τσίμερμαν, αναλυτής του ευρωπαϊκού οίκου Scope, προειδοποιεί ότι «όταν αυξάνεται το κομμάτι του προϋπολογισμού για την εξυπηρέτηση του χρέους, μειώνονται τα κονδύλια που μπορούν να διατεθούν για άλλες πολιτικές προτεραιότητες. Έτσι εντείνεται η πίεση για σταθεροποίηση των δημοσίων οικονομικών και μακροχρόνια απομείωση των ελλειμμάτων».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

1. Προσωπική ήττα για τον καγκελάριο Μερτς

To 2018, πολύ πριν γίνει καγκελάριος, ο χριστιανοδημοκράτης Φρίντριχ Μερτς είχε υποσχεθεί να «μειώσει κατά το ήμισυ» τα ποσοστά του ακροδεξιού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD). Αυτό που συνέβη όμως στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ ήταν ότι μειώθηκαν κατά το ήμισυ τα ποσοστά των ίδιων των Χριστιανοδημοκρατών (CDU).

Ανάλυση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης (ARD) σημειώνει ότι είναι μάλλον απίθανο να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για την καγκελαρία ο Μερτς στις εκλογές του 2029. Μέχρι στιγμής πάντως, δεν διαφαίνεται πιθανός διάδοχος. Με εξαίρεση τον πρωθυπουργό της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βιστ, ο οποίος όμως θα πρέπει προηγουμένως να περάσει αλώβητος από τη δοκιμασία των κρατιδιακών εκλογών τον Απρίλιο του 2027.

2. Δεν κερδίζεις εκλογές μόνο με το μεταναστευτικό

O καγκελάριος είχε εξαγγείλει μία αυστηρή μεταναστευτική πολιτική. Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ την υλοποίησε με επιτυχία, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος (σημαντική μείωση των νεοαφιχθέντων και των αιτήσεων ασύλου, επανέναρξη επαναπατρισμών). Αυτό όμως δεν ήταν αρκετό για να σαγηνεύσει η CDU τους ψηφοφόρους στη Σαξονία-Άνχαλτ, ένα ομόσπονδο κρατίδιο που ούτως ή άλλως καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά αλλοδαπών σε ολόκληρη τη Γερμανία (9% έναντι 15% του πανεθνικού μέσου όρου).

3. Κερδίζεις εκλογές, όταν κινητοποιείς νέους ψηφοφόρους

Λένε συνήθως ότι η χαμηλή προσέλευση και τα υψηλά ποσοστά αποχής ευνοούν τις ακραίες πολιτικές δυνάμεις. Να όμως που συνέβη το αντίθετο στη Σαξονία-Άνχαλτ: το ποσοστό συμμετοχής έφτασε το 75% (έναντι 60,3% το 2021 και 61,1% το 2016), αλλά αυτό δεν εμπόδισε την AfD να συγκεντρώσει το υψηλότερο ποσοστό που έχει επιτύχει πολιτικό κόμμα σε τοπικές εκλογές στη Γερμανία τα τελευταία δέκα χρόνια.

Αυτό οφείλεται και στο ότι η ίδια κατάφερε να κινητοποιήσει μαζικά ψηφοφόρους, που δεν είχαν συμμετάσχει σε προηγούμενες εκλογές. Σύμφωνα με ανάλυση της ARD, περισσότεροι από 170.000 άνθρωποι που απείχαν μέχρι σήμερα, προσήλθαν στις κάλπες για να ψηφίσουν AfD. Αν αναλογιστούμε ότι ο συνολικός αριθμός των εκλογέων στο κρατίδιο αυτό δεν ξεπερνά τους 1.707.000, αυτό σημαίνει ότι η AfD κατάφερε να κινητοποιήσει προς όφελός της, για πρώτη φορά, το 10% του εκλογικού σώματος.

4. «It's the economy, stupid»

Το προεκλογικό ρητό του Μπιλ Κλίντον παραμένει επίκαιρο. Στα ανατολικά κρατίδια της Γερμανίας ήταν εξαιρετικά έντονες οι αντιδράσεις για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του καγκελάριου, η οποία προβλέπει την κατάργηση της «σύνταξης στα 63» ακόμα και μετά από 45 έτη απασχόλησης. Οι Ανατολικογερμανοί έχουν μία ιδιαίτερη ευαισθησία σε αυτό το ζήτημα, καθώς πολλοί είχαν ξεκινήσει τον εργασιακό τους βίο με βάση τα όσα ίσχυαν επί κομμουνιστικού καθεστώτος, σε μικρή ηλικία και με εξαιρετικά χαμηλούς μισθούς. Εννέα στους δέκα Ανατολικογερμανούς συνταξιούχους έχουν σήμερα ως μοναδικό εισόδημα την πενιχρή κρατική σύνταξη. Κατά συνέπεια, η ασφαλιστική μεταρρύθμιση τους θίγει σε μεγαλύτερο βαθμό από τους Δυτικογερμανούς.

Αλλά ακόμα και αν είχε λυθεί το ζήτημα της συνταξιοδότησης, το κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ θα παρέμενε ένα από τα φτωχότερα σε ολόκληρη τη Γερμανία, με το μέσο ετήσιο μεικτό εισόδημα να φτάνει τα 51.937 ευρώ έναντι 65.441 του πανεθνικού μέσου όρου, όπως εκτιμά σε πρόσφατη ανάλυση το Οικονομικό Ινστιτούτο IfO. Όσο για το ποσοστό ανεργίας, «επιμένει» στο 8,2% (έναντι 6,5% του εθνικού μέσου όρου).

5. Οι έκτακτες περιστάσεις απαιτούν έκτακτα μέτρα

Σε μία συνέντευξη που μάλλον πέρασε «στα ψιλά» της επικαιρότητας, το Σάββατο, ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και πρόεδρος των συγκυβερνώντων Χριστιανοκοινωνιστών (CSU), Μάρκους Ζέντερ, δήλωσε για πρώτη φορά, με αφορμή τη Σαξονία-Άνχαλτ, ότι δεν αποκλείεται ένα σενάριο «ανοχής» από πολιτικά κόμματα «για τα οποία θα ανατριχιάζαμε στο παρελθόν». Πρόσκληση άτυπης συνεργασίας με το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke), προκειμένου να αποτραπεί η εκλογή πρωθυπουργού από τις τάξεις της AfD; Ο χρόνος θα δείξει...

Ανταπόκριση από το Λονδίνο

Την ώρα που η βρετανική οικονομία πλήττεται, με τα επίσημα στοιχεία αυτής της εβδομάδας να κάνουν εντονότερο το αίσθημα, το μεταναστευτικό έρχεται και πάλι στο επίκεντρο στη Βρετανία. Η συνύφανση των δύο αυτών προβλημάτων άλλωστε είναι σύνηθες φαινόμενο.

Εκατοντάδες μασκοφόροι διαδηλωτές, το πρωί του Σαββάτου, στο κανάλι του Ντόβερ επιβεβαιώνουν τα παραπάνω. «Σταματήστε τις βάρκες», ήταν το βασικό σύνθημα που ακουγόταν ενώ το BBC επισημαίνει ότι δεν είχαν τη διάθεση να μιλήσουν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ακούστηκε μόνο το «στείλτε τους πίσω».

Το λιμάνι του Ντόβερ είναι το σημείο που γίνεται η διάσωση και η περισυλλογή των μεταναστών που καταφθάνουν από το Κανάλι της Μάγχης ενώ παράλληλα θεωρείται και η βασική πύλη εισόδου από και προς την Ευρώπη.

Οι αντιδράσεις μετά τις διαδηλώσεις

Η κυβέρνηση καταδίκασε «τη συμπεριφορά των διαδηλωτών και τη ταλαιπωρία που προκάλεσε στους ταξιδιώτες» καθώς κανείς δεν μπορούσε είτε να προσεγγίσει είτε να φύγει από το λιμάνι. Η αστυνομία του Κεντ δεν προχώρησε σε συλλήψεις και έκανε λόγο για μια «ξαφνική διαμαρτυρία», την οποία δε γνώριζε, ενώ παραμένει άγνωστο ποιος οργάνωσε την κινητοποίηση.

Η οργάνωση Hope Not Hate ισχυρίζεται ότι το δίκτυο Patriot Platform οργάνωσε τη πορεία διαμαρτυρίας, αναφέροντας ότι ξεκίνησε τις συναντήσεις τον Ιούλιο συγκεντρώνοντας όλες τις ομάδες κατά των μεταναστών από όλη την χώρα.

Ακροδεξιοί ακτιβιστές συνεχάρησαν όλους όσους συμμετείχαν. Από την άλλη, ο Εργατικός βουλευτής για τη περιφέρεια του Ντόβερ και Ντιλ, Μάικ Ταπ δήλωσε εμφατικά ότι «βαρέθηκα με τους ηλίθιους που έρχονται στο Ντόβερ (…) έαν ρωτήσετε έστω έναν από αυτούς τους δήθεν διαδηλωτές δε ξέρουν ότι υπήρξε μείωση 40% των βαρκών που μεταφέρουν μετανάστες».

Μνημόνιο κατανόησης από τα ακροδεξιά κόμματα Βρετανίας – Γαλλίας

Την ίδια ώρα, χθες, το ακροδεξιό κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ, Reform UK και το γαλλικό ακροδεξιό κόμμα της Μαρίν Λεπέν, Εθνικός Συναγερμός (RN) υπέγραψαν συμφωνία, έτσι ώστε να επαναπροωθούνται όσοι μετανάστες επιχειρούν να διασχίσουν το Κανάλι της Μάγχης.

Σύμφωνα με τις προτάσεις, που έγιναν γνωστές στο ετήσιο συνέδριο του Reform UK στο Μπέρμινχαμ, η Γαλλία θα «δέχεται» τους μετανάστες και μετά θα τους απελαύνει στην χώρα καταγωγής τους. Ο Φάρατζ έκανε λόγο για ένα «ιστορικό έγγραφο» που «θα σταματήσει για πάντα τις βάρκες» ενώ ο Μπαρντελά τόνισε ότι «δεν θα επιτρέψει πια η Γαλλία να είναι πύλη εισόδου για την παράνομη μετανάστευση στο Ηνωμένο Βασίλειο».

Το «μνημόνιο κατανόησης» θα εφαρμοστεί βέβαια, όταν και αν, και οι δύο κερδίσουν την εξουσία. Προς το παρόν το κόμμα του Εθνικού Συναγερμού προηγείται στις γαλλικές δημοσκοπήσεις ενώ τοReform UK βρίσκεται πρώτο μαζί με το Εργατικό κόμμα.

Το θέμα απασχόλησε και τις συζητήσεις Μπέρναμ – Μάκρον, μετά την επίσκεψη του δεύτερου την Πέμπτη στο Λονδίνο. Και οι δύο ηγέτες υποσχέθηκαν να «αυξήσουν» τις προσπάθειες αντιμετώπισης της παράνομης μετανάστευσης. Τα στοιχεία για το 2026 έδειξαν ότι ήταν το καλοκαίρι με τα χαμηλότερα ποσοστά μετανάστευσης των τελευταίων εφτά ετών.

Μόλις 1,6 εκατομμύρια ψηφοφόροι καλούνται στις κάλπες την Κυριακή στο ανατολικογερμανικό κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ για να αναδείξουν τα 97 μέλη της νέας τοπικής Βουλής στο Μαγδεμβούργο. Κι όμως, η εκλογική αναμέτρηση σε ένα από τα μικρότερα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας εγκυμονεί μία τεράστια πρόκληση για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

Το εν μέρει ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) προηγείται σε όλες τις δημοσκοπήσεις και μάλιστα με μεγάλη διαφορά από CDU και SPD. Ακόμa και η απόλυτη πλειοψηφία δεν φαίνεται εντελώς ανέφικτος στόχος για την AfD.

«Ο Μερτς δεν εγκαταλείπει»

Ο πολιτικός επιστήμονας Κάρστεν Κόσμιντερ, επιστημονικός συνεργάτης στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (FU), εκτιμά πάντως ότι ο καγκελάριος Μερτς δεν πρόκειται να παραιτηθεί. «Δεν μου δίνει την εντύπωση ότι είναι άνθρωπος που παραιτείται, του αρέσει που είναι καγκελάριος και έχει εργαστεί σκληρά για να φτάσει εδώ» λέει ο Κόσμιντερ στην Deutsche Welle. Εξάλλου, επισημαίνει, αυτή τη στιγμή οι Χριστιανοδημοκράτες και το αδελφό κόμμα των Βαυαρών Χριστιανοκοινωνιστών (CSU) δεν διαθέτουν κάποιον που θα μπορούσε να διαδεχθεί τον Μερτς.

Ωστόσο, τονίζει ο Γερμανός αναλυτής, ένα αποτέλεσμα που θα εξασφάλιζε απόλυτη πλειοψηφία στην AfD θα πυροδοτούσε και μία σοβαρή κρίση για τον κυβερνητικό συνασπισμό στο Βερολίνο. Συν τοις άλλοις, θα ενέτεινε τις πιέσεις για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά την ενδεδειγμένη αντιμετώπιση ενός εν μέρει ακροδεξιού κόμματος, όπως η AfD.

Τον Μάιο του 2025, πριν αναλάβει καθήκοντα, ο Μερτς είχε θέσει ως στόχο να μειώσει κατά το ήμισυ τα ποσοστά της AfD, ακολουθώντας σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό. Το ότι δεν τα κατάφερε – ενώ στο ίδιο διάστημα μειώθηκαν τα ποσοστά των ίδιων των Χριστιανοδημοκρατών – προκαλεί έντονη κριτική εντός του κυβερνώντος κόμματος. Τόσο τα κόμματα της Χριστιανικής Ένωσης όσο και τα υπόλοιπα παραδοσιακά κόμματα έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας με την AfD.

Κυβέρνηση CDU με αριστερή «ανοχή»;

Πιθανό σενάριο για την «επόμενη μέρα» στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι να σχηματιστεί μία κυβέρνηση μειοψηφίας με τη συμμετοχή Χριστιανοδημοκρατών, Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων, η οποία θα στηριζόταν πολιτικά και από μία στάση «ανοχής» του Κόμματος της Αριστεράς (Die Linke). Και αυτό παρότι οι Χριστιανοδημοκράτες έχουν τηρήσει ίσες αποστάσεις από την AfD και από την Αριστερά, λέγοντας ότι δεν επιθυμούν καμία συνεργασία. Το επανέλαβε ο καγκελάριος μιλώντας στην εφημερίδα Mitteldeutsche Zeitung και λέγοντας ότι «τόσο με την AfD όσο και με το Κόμμα της Αριστεράς υπάρχουν τόσο θεμελιώδεις διαφορές, ώστε να αποκλείεται μία συνεργασία».

Εδώ, επισημαίνει ο Κόσμιντερ, προκύπτει ένα διπλό πρόβλημα για τον Μερτς: Πολλά τοπικά στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών, ιδιαίτερα στα ανατολικά κρατίδια της Γερμανίας, θεωρούν εφικτή μία συνεργασία με την AfD, ενώ αρνούνται κατηγορηματικά να συνεργαστούν με την Αριστερά. Αντιθέτως, κάποιοι άλλοι στον συντηρητικό χώρο φοβούνται ότι ειδικά ο εναγκαλισμός των εθνολαϊκιστών θα είχε ολέθριες επιπτώσεις για τα κόμματα της Χριστιανικής Ένωσης.

Όπως λέει ο πολιτικός επιστήμονας Κάρστεν Κόσμιντερ, «στην CDU υπάρχουν πολλοί συντηρητικοί δημοκράτες που λένε: Δεν έχουμε τίποτα κοινό με την AfD, ένα κόμμα που θέλει να καταργήσει τη Δημοκρατία μας, που υποστηρίζει τη Ρωσία του Βλάντιμιρ Πούτιν, που δηλώνει αντίθετο στον δυτικό προσανατολισμό της χώρας και στο εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης».

«Δεν κινδυνεύει η σταθερότητα»

Με άλλα λόγια, το εκλογικό αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μία κρίσιμη δοκιμασία για την ενότητα των κυβερνώντων Χριστιανοδημοκρατών στο Βερολίνο, κάτι που αντιλαμβάνεται ο Μερτς. Γι αυτό, μιλώντας στη Mitteldeutsche Zeitung, προσπαθεί να τηρήσει ισορροπίες: «Κάποιοι προσπαθούν να ενσπείρουν τη διχόνοια στα κόμματα της Χριστιανικής Ένωσης» επισημαίνει ο καγκελάριος, για να συμπληρώσει: «Το αποτέλεσμα μίας εκλογικής αναμέτρησης σε επίπεδο κρατιδίου δεν θέτει σε κίνδυνο τη σταθερότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης».

Κατά συνέπεια, ο καγκελάριος φαίνεται αποφασισμένος να παραμείνει στο αξίωμά του, ακόμα και αν εντείνονται οι εκδηλώσεις δυσαρέσκειας και οι πιέσεις προς το πρόσωπό του. Εντός του έτους θέλει να περάσει από την Ομοσπονδιακή Βουλή και την αμφιλεγόμενη μεταρρύθμιση του κρατικού συνταξιοδοτικού συστήματος, που προκάλεσε έντονη κριτική στο ίδιο του το κόμμα κατά τη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα στη Σαξονία-Άνχαλτ. Όμως ο καγκελάριος επιμένει και λέει ότι «με δεδομένες τις δημογραφικές εξελίξεις, το συνταξιοδοτικό σύστημα δεν είναι πλέον βιώσιμο και αυτό το γνωρίζουμε εδώ και χρόνια...».

«Κίνδυνος για την ασφάλεια»;

Ο πολιτικός επιστήμονας Κάρστεν Κόσμιντερ συμμερίζεται την άποψη ότι πολλά στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών θα συνεχίσουν να ασκούν κριτική στα σχέδια για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος. «Δεν νομίζω ότι τα σχέδια θα ναυαγήσουν, αλλά πιστεύω ότι θα υπάρξουν βελτιώσεις σε συγκεκριμένα σημεία», επισημαίνει.

Ωσάν να μην φτάνουν όλα αυτά, εμπειρογνώμονες σε θέματα ασφαλείας, τόσο σε ομοσπονδιακό όσο και σε τοπικό επίπεδο, προειδοποιούν για τεράστιους κινδύνους σε περίπτωση που, για παράδειγμα, μία κυβέρνηση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αποκτήσει πρόσβαση σε ευαίσθητα στοιχεία για την εθνική ασφάλεια, όπως εκείνα που αφορούν την αντικατασκοπία. «Ένας υπουργός Εσωτερικών που προέρχεται από την AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ θα αποτελούσε, κατά τη γνώμη μου, τέραστιο κίνδυνο για την ασφάλεια της Ομοσπονδιακής Γερμανίας» δηλώνει στο δημοσιογραφικό δίκτυο RND ο σοσιαλδημοκράτης Γιοργκ Μάιερ, υπουργός Εσωτερικών στην τοπική κυβέρνηση της Θουριγγίας.

Τι γίνεται όμως με τους Σοσιαλδημοκράτες που συγκυβερνούν στο Βερολίνο; Ένα εκλογικό αποτέλεσμα της τάξεως του 8% ή 9%, όπως προβλέπουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, θεωρείται εξαιρετικά χαμηλό, αλλά αν μη τι άλλο είναι πολύ καλύτερο από τις δημοσκοπικές επιδόσεις του SPD πριν από έξι μήνες στη Σαξονία-Άνχαλτ.

Κατά τα άλλα, οι Σοσιαλδημοκράτες εναποθέτουν τις ελπίδες τους στη μεθεπόμενη εκλογική αναμέτρηση σε τοπικό επίπεδο, που διεξάγεται στις 20 Σεπτεμβρίου στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Εκεί η σημερινή πρωθυπουργός, Μανουέλα Σβέσιγκ έχει πολλές πιθανότητες να επανεκλεγεί. Τον τελευταίο χρόνο βελτίωσε σημαντικά τα ποσοστά του SPD στις δημοσκοπήσεις, φτάνοντας το 30%. Θα μπορούσε να συγκυβερνήσει από κοινού με τους Χριστιανοδημοκράτες ή με το Κόμμα της Αριστεράς ή και σε έναν «τριπλό» συνασπισμό με τα δύο κόμματα. Αλλά και εδώ, στις βορειοανατολικές περιοχές της χώρας, οι δημοσκοπήσεις προεξοφλούν μία πιθανή πρωτιά της AfD με ποσοστό που κυμαίνεται γύρω στο 35%.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ένα βράδυ ο Σάμιος φιλόσοφος Ξάνθος αισθάνθηκε ένα ενοχλητικό κόψιμο την ώρα του δείπνου. Πήρε τον δούλο του Αίσωπο με ένα μάκτρο και ένα δοχείο νερό και βγήκε έξω προς ανακούφιση. Ούτε όμως αυτή την τόσο προσωπική στιγμή ο φιλόσοφος δεν θέλησε να χάσει την ευκαιρία για να θέσει ένα δύσκολο ερώτημα στον υπηρέτη του: Ο Αίσωπος είχε, όπως πάντα, έτοιμη την απάντηση: τα παλιά χρόνια ο τρυφηλός γιος ενός βασιλιά έτρωγε τόσο πολύ ώστε περνούσε ώρες ατέλειωτες στον απόπατο. Κάποια ημέρα ξεχάστηκε σε αυτή τη στάση και «τας ιδίας φρένας έχεσεν».

Από τότε οι άνθρωποι φοβούνται και κάθε φορά που αφοδεύουν σπεύδουν να κοιτάξουν πίσω μήπως κατά λάθος αμόλησαν και την ψυχή τους. «Συ δε μηδέν αγωνία περί τούτου. Ού μη γαρ χέσης σου τας φρένας, ούκ έχεις γαρ». Αυτή και άλλες πολλές αυθάδειες και κασκαρίκες του αρχαίου μυθοπλάστη, αλλά και η αφοπλιστική κριτική που ασκούσε στη γλώσσα των επαϊόντων και κρατούντων, διασώθηκαν ως σήμερα στη μυθιστορία του Αισώπου, ένα παμπάλαιο κείμενο για τον βίο και την πολιτεία του δύσμορφου δούλου που με τη δηκτική ευφυΐα και ευρηματικότητά του διέπρεψε σε επαύλεις διανοουμένων και οίκους βασιλέων της εποχής, του 7ου αιώνα προ Χριστού.

Αισώπεια κριτική στην εξουσία

Ο Γερμανός συγγραφέας Χανς Γιόαχιμ Σέντλιχ, ενενηντάρης σήμερα, δεν έχει κλασική παιδεία αλλά ήξερε από τα νεανικά του χρόνια τον όρο «αισώπεια γλώσσα», ένα είδος ποιητικής μετωνυμίας, έμμεσης απάντησης στα ανθρώπινα ερωτήματα μέσω μύθων και ιστοριών. Την έμμεση δήλωση χρησιμοποίησε και ο Σέντλιχ για να εκφράσει τη σύγκρουση κράτους και ανθρώπου όσο ζούσε στην Ανατολική Γερμανία, αλλά και για να διατυπώσει τις παραμορφώσεις της συνείδησης στην καπιταλιστική κοινωνία μετά το 1977, οπότε εγκαταστάθηκε στη Δυτική Γερμανία.

Κάποια στιγμή ανακάλυψε τυχαία σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο μια γερμανική μετάφραση της μυθιστορίας του Αισώπου και διαβάζοντάς την ανακάλυψε και άλλες εκλεκτικές συγγένειες με τον βιογραφούμενο: την καυστική κριτική των κοινών τόπων, την αμείλικτη λογική βάσανο των τρεχουσών αντιλήψεων, το θάρρος έναντι της εξουσίας. Ο Σέντλιχ, δεξιοτέχνης της γλώσσας και μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας Γλώσσας και Ποίησης, έσκυψε πάνω στην αρχαία μυθιστορία, την επεξεργάστηκε και δημοσίευσε το 1999 τη δική του εκδοχή με τίτλο Το λαλείν αυτώ χάρισαι. Η ζωή και ο θάνατος του ποιητή Αισώπου.

Ο κύριος και η σκύλα του

Ο ετοιμόλογος κουασιμόδος της μυθιστορίας του Αισώπου διαθέτει τη δική του ανατρεπτική δύναμη. Όταν ο Ξάνθος τού δίνει ένα πανέρι με εκλεκτά φαγώσιμα και την εντολή να το παραδώσει «σ’ αυτήν που μ’ αγαπά», ο Αίσωπος χαρίζει τις λιχουδιές στη σκύλα του φιλοσόφου. Ο Ξάνθος επιστρέφει το βράδυ στο σπίτι του και βρίσκει τη γυναίκα του χολωμένη στην παστάδα να περνά κρίση μεγάλης ζηλοτυπίας. Όχι μόνο αρνείται κάθε θωπεία και τον αποκαλεί «κυνοκοίτη», αλλά ζητεί πίσω και την προίκα της. Για μία ακόμη φορά ο Αίσωπος δικαιώνεται, η σκύλα αγαπά τον κύριό της με πολύ μεγαλύτερη αυταπάρνηση απ’ ό,τι η γυναίκα του και καλώς καταβρόχθισε το πανέρι.

Για πρώτη φορά μια εκλογική μάχη για την ανάδειξη της κυβέρνησης ενός γερμανικού κρατιδίου συγκέντρωσε τόσο μεγάλο παγκόσμιο ενδιαφέρον. Αφορμή τα υψηλά ποσοστά που συγκέντρωνε όλο το προηγούμενο διάστημα στις δημοσκοπήσεις η Εναλλακτική για τη Γερμανία (ΑfD), γύρω στο 40%+, τα οποία τελικά ξεπέρασε, χάνοντας όμως τον στόχο για αυτοδυναμία. Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά που ένα κόμμα που χαρακτηρίζεται ως «εν μέρει ακροδεξιό» από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος βρίσκεται μια ανάσα από το να αναλάβει κυβερνητική εξουσία στη Σαξονία-Άνχαλτ – με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται. Οι εκλογές αυτές χαρακτηρίζονται πλέον ιστορικές και θεωρούνται προάγγελος περαιτέρω πολιτικών εξελίξεων.

Η DW παρακολουθεί ζωντανά τις εξελίξεις από το Μαγδεμβούργο, το Βερολίνο και τη Βόννη για να σας μεταδίδει όλα τα νεότερα, με ρεπορτάζ, δηλώσεις και αναλύσεις.

Μια βραδιά στο Μαγδεμβούργο

Η 6η Σεπτεμβρίου είναι μια ημέρα που θα θυμούνται πολλοί, ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Το καρφωμένο στο πρόσωπό του χαμόγελο του Ούλριχ Ζίγκμουντ έγινε πιο πλατύ μετά τη νίκη της AfD. Για τον καγκελάριο Μερτς ήταν ένα από τα πιο δύσκολα βράδια της μέχρι τώρα θητείας του, αφού η κατάρρευση της CDU δεν είναι άσχετη και με τις δικές του πολιτικές. Πάνω από όλους θα τη θυμούνται οι κάτοικοι της Σαξονίας-Άνχαλτ.

Η επόμενη ημέρα στο ανατολικογερμανικό αυτό κρατίδιο παραμένει αδιευκρίνιστη, χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο ατέρμονων διαπραγματεύσεων και τελικά νέων εκλογών. Πολύ πιο σημαντικές είναι όμως οι επιπτώσεις του εκλογικού αποτελέσματος για το Βερολίνο, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη, όπως έδειξε το τεράστιο διεθνές ενδιαφέρον και εμμέσως ομολόγησε και ο ίδιος ο καγκελάριος.

Ίσως κάποιοι Γερμανοί πολιτικοί να μην κατανοούν πόσο βαθιά επηρεάζουν την υπόλοιπη Ευρώπη οι εξελίξεις στην πατρίδα τους. Ίσως επίσης να αρνούνται να αποδεχτούν ότι δεδομένα και βεβαιότητες του παρελθόντος έχουν πλέον παρασυρθεί από τις εξελίξεις. Δεν άλλαξαν όλα αυτά μέσα σε μία ημέρα, στις 6 του Σεπτέμβρη, όμως η ημέρα αυτή τα έφερε με ορμή στην επιφάνεια.

Σε δύο εβδομάδες ακριβώς, στις 20 Σεπτέμβρη, ακολουθεί ένας δεύτερος «γύρος» κρατιδιακών εκλογών σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου δεν αποκλείονται και νέα ωστικά κύματα. Η DW Greek θα καλύψει και αυτές τις μάχες ζωντανά και με διαρκή ροή με ρεπορτάζ, αναλύσεις, ανταποκρίσεις, με ήχο και εικόνα, όπως κάναμε και το περασμένο τριήμερο.

Σας ευχαριστούμε που μας (παρ)ακολουθήσατε και ανανεώνουμε το ραντεβού για τότε!

Η AfD επιμένει: «Όχι» στη δημόσια ραδιοτηλεόραση

Η αποχώρηση της Σαξονίας-Άνχαλτ από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση παραμένει «μία από τις τρεις κορυφαίες προτεραιότητες, που πρέπει να υλοποιηθούν αμέσως» δηλώνει ο υποψήφιος της AfD και νικητής των τοπικών εκλογών Ούλριχ Ζίγκμουντ. Η καταγγελία των σχετικών συμβολαίων μπορεί να γίνει έως το τέλος του έτους, λέει ο ίδιος σε συνέντευξη Τύπου στο Μαγδεμβούργο.

Τι σημαίνει αυτό; Σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο, η τοπική κυβέρνηση μπορεί να καταγγείλει τα συμβόλαια έως το τέλος του 2026, αλλά η καταγγελία θα τεθεί σε ισχύ το νωρίτερο στις 31.12.2028. Από την ημέρα εκείνη το τοπικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο MDR θα σταματήσει να καλύπτει τη Σαξονία-Άνχαλτ και να εκπέμπει στο κρατίδιο αυτό. Επιπλέον, η AfD υπόσχεται στο προεκλογικό της πρόγραμμα να καταγγείλει τα αντίστοιχα συμβόλαια με τα εθνικά τηλεοπτικά δίκτυα ARD και ZDF.

Το «όχι» της AfD στη δημόσια ραδιοτηλεόραση υποδηλώνει και την υπόσχεση ότι οι πολίτες της Σαξονίας-Άνχαλτ θα σταματήσουν να πληρώνουν τα ραδιοτηλεοπτικά τέλη, που ανέρχονται σήμερα σε 18,36 ευρώ μηνιαίως. Ωστόσο, το MDR υποστηρίζει ότι αυτή η υπόσχεση είναι αδύνατον να υλοποιηθεί, καθώς υπάρχει απόφαση του Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας, με την οποία τα ραδιοτηλεοπτικά τέλη κρίνονται νόμιμα και υποχρεωτικά για όλους.

«Ανταρσία» από τους Νέους Χριστιανοδημοκράτες

Δεν πέρασε απαρατήρητο το γεγονός ότι στη σημερινή του συνέντευξη Τύπου ο καγκελάριος Μερτς ανοιχτά κατηγόρησε την οργάνωση της Νεολαίας της CDU ότι δεν στήριξε αρκετά τον υποψήφιο του κόμματος, Σβεν Σούλτσε. «Η ίδια η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση Νεολαίας στη Σαξονία-Άνχαλτ συμμετέχει, και συμμετέχει εδώ και αρκετές ημέρες, στη συστηματική αποδόμηση του κομματικού προέδρου του κρατιδίου και του πρωθυπουργού της!» είπε χαρακτηριστικά.

Την κατηγορία απέρριψε αργότερα, μιλώντας σε γερμανικά ΜΜΕ, ο πρόεδρος της Νεολαίας, Νίκο Έλσνερ: «Το ακριβώς αντίθετο ισχύει. Υποστηρίζουμε τον Σβεν Σούλτσε εδώ και μήνες και η αντίδραση του καγκελάριου μου δείχνει ότι δεν έχει ακόμη κατανοήσει τα σημάδια των καιρών». Την Κυριακή το βράδυ πάντως μετά το άσχημο αποτέλεσμα για την CDU, ο Έλσνερ είχε δηλώσει ότι ο καγκελάριος «δεν μπορεί να συνέλθει» και συνεχίζει να κάνει «τα ίδια ηλίθια λάθη».

Υπενθυμίζεται ότι η CDU στις ηλικίες 18-34 ετών συγκέντρωσε ποσοστό μόλις 6%.

Μερτς: «Oι αποφάσεις μας είναι σωστές»

Παρέμβαση από τον Πρέσβη του Ισραήλ

Ο Πρέσβης του Ισραήλ στη Γερμανία, Ρον Πρόσορ, αντέδρασε με ανησυχία στην εκλογική νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ. «Οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ αυτό το Σαββατοκύριακο θα πρέπει να ανησυχήσουν όλους όσοι ενδιαφέρονται για το μέλλον της εβραϊκής ζωής στη Γερμανία», δήλωσε ο Πρόσορ στον όμιλο Funke Media. «Μόλις 80 χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα, ένα κόμμα του οποίου οι ηγέτες χαρακτήρισαν το Μνημείο του Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο ως "μνημείο ντροπής" πέτυχε ρεκόρ ποσοστών». Ο αντισημιτισμός είναι ένα δηλητήριο που δεν πρέπει να γίνει ανεκτό.

Χέντρικ Βυστ: Η AfD δεν θα απομυθοποιηθεί εύκολα

Ο Χριστιανοδημοκράτης πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βυστ, τον οποίο κάποιοι αντιμετωπίζουν ως μελλοντικό διάδοχο του Μερτς, προειδοποίησε για τις συνέπειες μιας πιθανής ανάληψης της κυβέρνησης στη Σαξονία-Άνχαλτ από την AfD. «Δεν πρέπει να είμαστε αφελείς τώρα και να πιστεύουμε ότι η AfD θα απομυθοποιηθεί με κάποιο τρόπο», δήλωσε ο πολιτικός σε κοινή προεκλογική εκδήλωση με τον επικεφαλής υποψήφιο της CDU για το Βερολίνο, Στέφαν Έβερς. «Έχουν ένα σχέδιο για αυτό το κρατίδιο, και δεν είναι καλό».

Η AfD θέλει να εφαρμόσει τα σχέδιά της για την αναδιάρθρωση της εκπαίδευσης, της ασφάλειας, των Μέσων Ενημέρωσης και του πολιτισμού, δήλωσε ο Βυστ. Υπενθύμισε σε όλους ότι η δικαστική εξουσία και η αστυνομία είναι θέματα με αρμοδιότητες για τα επιμέρους κρατίδια. «Οι αποφάσεις για το προσωπικό – ποιος ηγείται της αστυνομίας, ποιος προεδρεύει των δικαστηρίων – αυτές είναι κρατιδιακές αποφάσεις. Επομένως, δεν πρέπει να είμαστε αφελείς για το τι μπορεί να συμβεί στη Σαξονία-Άνχαλτ», προειδοποίησε ο Βυστ.

Στήριξη Κλίνγκμπαϊλ προς τον Μερτς

Μετά την εκλογική επιτυχία της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, δεν έχουν προκύψει ζητήματα αλλαγών καγκελαρίου στις συζητήσεις στα όργανα του SPD σύμφωνα τουλάχιστον με τον πρόεδρό του. «Από την πλευρά μας, δεν υπήρξε καμία συζήτηση στις επιτροπές σχετικά με τυχόν συνέπειες για πρόσωπα», δήλωσε ο ηγέτης του SPD, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ στο Βερολίνο. Υπενθύμισε την κοινή εντολή του SPD και των CDU/CSU να κυβερνήσουν: «Εμείς, ως SPD, ξεκινήσαμε μαζί με CDU/CSU να αναλάβουμε την ευθύνη για τη Γερμανία». Ενώ οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ έχουν αφήσει το στίγμα τους, το SPD επικεντρώνεται πλέον κυρίως στις επερχόμενες εκλογές.

Η Γαλλία ανησυχεί

Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό RTL ότι η σαρωτική νίκη της ακροδεξιάς AfD στις εκλογές του γερμανικού κρατιδίου «στέλνει ένα πολύ, πολύ ανησυχητικό μήνυμα». Ο Ρολάν Λεσκίρ χαρακτήρισε τη νίκη μέρος ενός «λαϊκιστικού κύματος» που «εξαπλώνεται σήμερα σε όλο τον κόσμο», τονίζοντας ότι «πρέπει να αντισταθούμε».

Εδώ και χρόνια η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης, καθώς ο Εθνικός Συναγερμός (RN) της Μαρίν Λε Πεν πλησιάζει, σε διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις, ολοένα και περισσότερο στην εξουσία. Κάτι αντίστοιχο αναμένεται να επαναληφθεί και στις γαλλικές προεδρικές εκλογές το 2027.

Πάντως, ο Εθνικός Συναγερμός έχει διακόψει τη συνεργασία του με την AfD στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εξαιτίας των αναθεωρητικών απόψεων που αποδίδονται στο γερμανικό κόμμα για τη ναζιστική Γερμανία, των δεσμών του με ακροδεξιούς εξτρεμιστές, καθώς και των καταγγελιών ότι παρείχε βοήθεια σε Κινέζους και Ρώσους πράκτορες στις Βρυξέλλες.

Μερτς: Συνεχίζουμε τις μεταρρυθμίσεις, που πρέπει να εξηγήσουμε

Το γενικό συμπέρασμα από τις πρώτες μετεκλογικές δηλώσεις Μερτς:

«Το αποτέλεσμα είναι σοκαριστικό, αλλά σεβαστό σε μια Δημοκρατία. Προφανώς και έχω ως καγκελάριος ευθύνες, αλλά είμαι πεπεισμένος για την ορθότητα των θέσεών μας και της πορείας των μεταρρυθμίσεων, τις οποίες θα πρέπει να εξηγήσουμε καλύτερα στους πολίτες. Δεν σκέφτομαι παραίτηση, αλλά το πώς θα λειτουργήσουμε καλύτερα. Αισθάνομαι ότι έχω την εμπιστοσύνη του κόμματος».

(Τα παραπάνω, όπως και τα προηγούμενα, σε ελεύθερη απόδοση, και όχι σε λέξη προς λέξη μετάφραση)

Μερτς: Σε κίνδυνο οι άλλοτε μεγάλοι του δικομματισμού

«Είναι αλήθεια ότι τα άλλοτε μεγάλα λαϊκά κόμματα βρίσκονται σε καθοδική πορεία. Το SPD ίσως περισσότερο από εμάς, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να είμαστε ξέγνοιαστοι».

Μερτς: «Δεν υπάρχουν σκέψεις για παράδοση»

Ερώτηση για το πότε θα θεωρούσε ότι ο χρόνος του τελείωσε.

Μερτς: «Σκέφτομαι πολλά, αλλά όχι τις επόμενες εκλογές. Δεν υπάρχουν σκέψεις για παράδοση. Δεν ανήκω σε εκείνους που σέρνονται καθημερινά από το συναίσθημα, αλλά η κοινωνία θέλει να ξέρει γιατι τα κάνουμε όλα αυτά. Δεν σκέφτομαι μόνο τη δική μου γενιά, θέλω να ανοίξω ευκαιρίες και για τις επόμενες γενιές. Αυτή είναι η ευθύνη μου, που δεν θα την αποποιηθώ».

Μερτς: Δεν έχουμε απεριόριστο χρόνο

«Θα συνεχίσουμε τις μεταρρυθμίσεις. Δεν έχουμε άπλετο χρόνο. Ο κόσμος γύρω μας αλλάζει ραγδαία. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε τις δομικές αλλαγές, αλλά μπορούμε να μπούμε στην πρωτοπορία των αλλαγών. Θέλουμε έναν ηγετικό ρόλο σε θέματα καινοτομίας, όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά παγκοσμίως. Όλα αυτά είναι θέματα που πρέπει να συζητήσουμε εντός του κυβερνητικού συνασπισμού, ίσως με καλύτερο τρόπο, αλλά χωρίς να αλλάζει η ουσία».

Μερτς: Αναρωτιέμαι φυσικά για τους λόγους ανόδου του λαϊκισμού

«Φυσικά και αναρωτιέμαι για τα αίτια της ανόδου του ακροδεξιού λαϊκισμού. Δεν τα ψάχνω σε μια διεθνή τάση, αλλά τα αναζητώ εδώ στη Γερμανία και στον εαυτό μου. Η Δημοκρατία απαιτεί συμβιβασμούς και αυτό θα πρέπει να το τονίσουμε. Συγχωρήστε με, αλλά δεν έχω ολοκληρώσει τις σκέψεις μου γύρω από αυτά τα θέματα».

Σε ερώτηση για όσους αμφισβητούν την αξιοπιστία του, απάντησε ότι «αυτή η ερώτηση μας συνοδεύει από την πρώτη στιγμή όταν και αναγκαστήκαμε για λόγους Άμυνας και ανάπτυξης να ξεπεράσουμε τα συνταγματικά εμπόδια για το φρένο χρέους... Πρέπει να ανακτήσουμε τη χαμένη εμπιστοσύνη των πολιτών. Εγώ προσωπικά ανέλαβα ένα υψηλό προσωπικό "δάνειο" εμπιστοσύνης, το οποίο πρέπει να αποπληρώσω».

Μερτς: Δεν αμφισβητούμε την ορθότητα της πολιτικής μας

Σε ερώτηση για τις εκλογές που θα γίνουν σε άλλα δύο κρατίδια σε δύο εβδομάδες και αν φοβάται νέες αποτυχίες, απάντησε ότι «το χθεσινό αποτέλεσμα δεν μπορεί να μας οδηγήσει να αμφισβητήσουμε την ορθότητα της πολιτικής μας».

«Τα σημαντικά και νομοθετικά ζητήματα θα τα συζητήσουμε στο τέλος Σεπτεμβρίου».

Μερτς: Διορθώνουμε λάθη δεκαετιών

Πρέπει να διορθώσουμε λάθη δεκαετιών είπε ο καγκελάριος και μίλησε για κάποιες μικρές επιτυχίες, σε έναν ακόμα μακρύ δρόμο.

«Ξέρω ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να προσεγγίσουμε τους ανθρώπους. Αισθάνομαι πλήρη στήριξη από την ηγεσία του κόμματος».

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

H Tζόρτζια Μελόνι πανηγύρισε χθες βράδυ στο Μπάρι της Απουλίας για το ρεκόρ μακροημέρευσης της κυβέρνησής της. Όπως συμβαίνει πάντα όταν βρίσκεται σε κομματικές εκδηλώσεις, η Ιταλίδα πρωθυπουργός μίλησε εκτός κειμένου και με παθιασμένο τόνο: «νιώθω καλά με τη συνείδησή μου, δεν πρόκειται να το βάλω κάτω», είπε χαρακτηριστικά. Κατηγόρησε την Αριστερά ότι αναφέρεται σε δήθεν φασιστικό κίνδυνο, για να προσπαθήσει να αποσπάσει την προσοχή των πολιτών από τα πραγματικά προβλήματα.

Η Μελόνι, όμως, ξέρει καλά ότι υπάρχουν κάποια ανοικτά θέματα. Δεν είναι τυχαίο ότι στη χθεσινή εκδήλωση δεν ήταν παρόντες ούτε ο Ματέο Σαλβίνι, ούτε ο Αντόνιο Ταγιάνι. Οι ηγέτες της Λέγκα και της Φόρτσα Ιτάλια προτίμησαν να συνδεθούν μόνο μέσω τηλεδιάσκεψης. Τα κόμματά τους υποχωρούν συνεχώς στις δημοσκοπήσεις και μόνο τα «Αδέλφια της Ιταλίας» της πρωθυπουργού παραμένουν σταθερά, στο 26,5 % της πρόθεσης ψήφου.

Άνοδος του ακροδεξιού «Εθνικού Μέλλοντος»

Την ίδια ώρα, η Ακροδεξιά του «Εθνικού Μέλλοντος» συνεχίζει να αυξάνει τα ποσοστά της και η Τζόρτζια Μελόνι ανησυχεί: όλα δείχνουν ότι οι κάλπες για τις βουλευτικές εκλογές θα στηθούν τον ερχόμενο Απρίλιο ή Μάιο, αλλά, μέχρι τότε, το νέο αυτό κόμμα του πρώην στρατηγού Βανάτσι μπορεί να έχει ξεπεράσει άνετα το 10%, απειλώντας την αυτοδυναμία της σημερινής κυβέρνησης.

Σύμφωνα, δε, με γκάλοπ της εταιρίας Youtrend για το τηλεοπτικό δίκτυο Sky Italia, το 53% των Ιταλών θεωρεί ανεπαρκές το έργο της κυβέρνησης Μελόνι και απαντά ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια η χώρα ακολούθησε λάθος κατεύθυνση. Με αναφορά, δε, στο ρεκόρ διάρκειας της κυβερνητικής αυτής θητείας, το 59% των ερωτηθέντων απαντά ότι δεν μετρά τόσο η μακροβιότητα, όσο οι στόχοι που καταφέρνεις να πετύχεις.

Μένει να διαπιστωθεί τι θα κάνει η πρόεδρος των Αδελφών της Ιταλίας για να προσπαθήσει να αλλάξει όλη αυτή την κατάσταση. Είναι βέβαιο ότι θα προσπαθήσει να επισπεύσει την έγκριση του νέου εκλογικού νόμου, ο οποίος, εκτός από «μπόνους εδρών» για την συμμαχία που θα ξεπεράσει το 42% των ψήφων, προβλέπει και την υποχρεωτική επιλογή υποψήφιου πρωθυπουργού, από μέρους των διαφόρων παρατάξεων. Με τον τρόπο αυτό, η Μελόνι θέλει να βάλει «στη γωνιά» την αντιπολίτευση της Κεντροαριστεράς, των Πέντε Αστέρων και της Αριστεράς. Πρόκειται για πολιτικές δυνάμεις που προσπαθούν να συμμαχήσουν, αλλά έχουν μεγάλο πρόβλημα στο να επιλέξουν κοινό υποψήφιο, όπως και στο να καταρτίσουν ένα βασικό πρόγραμμα.

Το «χαρτί» του μεταναστευτικού

Είναι βέβαιο, παράλληλα, ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός θα δώσει ακόμα μεγαλύτερη έμφαση στο θέμα της ασφάλειας. Από την αντιμετώπιση των συμμοριών ανηλίκων, μέχρι το μεταναστευτικό. Έστω και αν οι ροές συνεχίζουν να είναι εμφανώς μειωμένες, ξέρει καλά ότι η αναφορά και μόνο στην «μεταναστευτική απειλή» πείθει αρκετούς αναποφάσιστους ψηφοφόρους. Δεν είναι τυχαίο ότι και χθες το βράδυ αναφέρθηκε με έμφαση στα ιταλικά κλειστά κέντρα για παράτυπους μετανάστες που δημιουργήθηκαν στην Αλβανία, υπογραμμίζοντας ότι «η Ευρώπη, τώρα, μιμείται την Ιταλία».

Θα πρέπει να δούμε, όμως, πόσο θα βαρύνουν οι διαφωνίες της με όλους, σχεδόν, τους ηγέτες των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών. Από τον Μακρόν, μέχρι τον Σάντσεθ και τον Μερτς, όλοι τους θεωρούν -πλέον- ότι η κυβέρνηση της Ρώμης ανεβάζει υπερβολικά τους τόνους προς εσωτερικό, πολιτικό όφελος και συνεχίζει να ξεχνά τις υποχρεώσεις της. Με κύρια αναφορά στις επιστροφές μεταναστών που συνθέτουν τις λεγόμενες «δευτερογενείς ροές».

Τελικά, ο δράστης των επιθέσεων με εκρηκτικούς μηχανισμούς σε υποσταθμούς παραγωγής ενέργειας στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία είναι ένας 48χρονος Γερμανός, ο οποίος ανέλαβε μάλιστα την ευθύνη για τις απόπειρες δολιοφθοράς με δύο επιστολές του σε εφημερίδα και θεωρείται ότι ανήκει στον χώρο των κλιματικών ακτιβιστών.

Η αστυνομία συνεχίζει την αναζήτησή της για τη σύλληψή του, όπως ανακοίνωσε μια εκπρόσωπός της στην Κολωνία. Ο ύποπτος είναι ένας 48χρονος άνδρας από το Γκέβελσμπεργκ κοντά στο Χάγκεν στην περιοχή του Ρουρ, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέρμπερτ Ρόιλ (CDU). Σε δύο επιστολές, ο άνδρας ανέλαβε την ευθύνη για απόπειρες επιθέσεων στο δίκτυο ηλεκτροδότησης γύρω από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής Γένσβαλντε και Σβάρτσε Πούμπε στο Βρανδεμβούργο. Ανέλαβε επίσης την ευθύνη για επιθέσεις στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος κοντά στο Γκορ, το Μπέργκχαϊμ-Ράιντ, το Ντόρμαγκεν και το Βάισβαιλερ, τα οποία βρίσκονται στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Σύμφωνα με τον Ρόιλ, οι επιστολές που ανέλαβαν την ευθύνη περιέχουν πληροφορίες που θα ήταν δημόσια γνωστές μόνο στους δράστες.

Εκρηκτικοί μηχανισμοί και στη Σαξονία

Στις επιστολές του ο καταζητούμενος ανέφερε την «καταπολέμηση των ορυκτών καυσίμων» ως κίνητρό του για τις πράξεις δολιοφθοράς. Οι απόπειρες επιθέσεων επικεντρώνονται στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, στο Βρανδεμβούργο και, πιο πρόσφατα, στη Σαξονία. Ο λιγνίτης εξακολουθεί να εξορύσσεται και να χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενέργειας και στα τρία αυτά κρατίδια. Εκρηκτικοί μηχανισμοί βρέθηκαν επίσης κοντά σε δύο υποσταθμούς στη Σαξονία. Σύμφωνα με την αστυνομία, οι πληροφορίες για αυτούς τους μηχανισμούς προήλθαν επίσης από επιστολή ανάληψης ευθύνης, η οποία ελήφθη από την αστυνομία την Πέμπτη.

Ο Ντόμπριντ καταγγέλλει «κλιματικό εξτρεμισμό»

Αφού ερευνήθηκε το διαμέρισμα του υπόπτου την Παρασκευή, όπου οι αστυνομικοί κατέσχεσαν εκρηκτικά, το όχημά του ανακαλύφθηκε αργότερα κοντά στο δάσος του Χάμπαχ. Πρόκειται για ένα μεσαίου μεγέθους φορτηγό που ο δράστης είχε μετατρέψει σε τροχόσπιτο. Ωστόσο, ο ίδιος παραμένει ακόμη άφαντος. Δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί ότι είναι στην πραγματικότητα υπεύθυνος για μία ή περισσότερες από τις απόπειρες επιθέσεων. Παρά τις επιστολές, ο Ρόιλ επέμεινε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί μια «δολιοφθορά ενορχηστρωμένη από ξένο κράτος». Ο ομοσπονδιακός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ χαρακτήρισε τη δολιοφθορά στους υποσταθμούς ως «κλιματικό εξτρεμισμό». Ο Βαυαρός Χριστιανοκοινωνιστής πολιτικός (CSU) τόνισε ότι αναμένονται περαιτέρω επιθέσεις αυτού του είδους στη Γερμανία.

«Eύκολη δουλειά για σαμποτέρ»

Ο Κρίστοφ Μίλερ, Διευθύνων Σύμβουλος του διαχειριστή συστήματος μεταφοράς Amprion, πρόεβλεψε επίσης περαιτέρω επιθέσεις στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Rheinische Post, ζήτησε, ως εκ τούτου, ολοκληρωμένες νομοθετικές αλλαγές για να καταστεί δυνατή η μεγαλύτερη προστασία των κρίσιμων υποδομών. «Ο επιχειρηματικός τομέας υποχρεούται να δημοσιοποιεί πολλές πληροφορίες σχετικά με τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στο διαδίκτυο. Αυτό τα καθιστά άσκοπα ευάλωτα σε επιθέσεις, ανεξάρτητα από την προέλευσή τους», προειδοποίησε ο Μίλερ.

Επομένως, κατά την άποψή του, οι κανονισμοί διαφάνειας για τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων θα πρέπει να αλλάξουν. Επιπλέον, οι κανονισμοί για την επιτήρηση με drones και κάμερες θα πρέπει να επεκταθούν. Προς το παρόν, τα drones μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.

Πηγές: ARD, tagesschau

Όλη η χώρα, αλλά και η Ευρώπη παρακολουθούν με μεγάλη ανυπομονησία τις αυριανές εκλογές στο ανατολικό γερμανικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αναμενόμενη σημαντική άνοδο της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), ενός κόμματος του οποίου το παράρτημα της Σαξονίας-Άνχαλτ χαρακτηρίζεται από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος ως «επιβεβαιωμένα δεξιό εξτρεμιστικό».

Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, η AfD φαντάζει ως ο σίγουρος νικητής των εκλογών. Στις τελευταίες εκλογές του 2021, η AfD κέρδισε περίπου το 20% των ψήφων και έκτοτε είναι το ισχυρότερο κόμμα της αντιπολίτευσης. Το κρατίδιο κυβερνάται από έναν συνασπισμό των Χριστιανοδημοκρατών, Σοσιαλδημοκρατών και Φιλελευθέρων (CDU, SPD και FDP), με τον Σβεν Σούλτσε (CDU) ως πρωθυπουργό. Αυτό δύσκολα θα επαναληφθεί.

Πού βρίσκεται το κρατίδιο;

Στην προεκλογική της εκστρατεία, η AfD εστίασε στο γεγονός ότι η Σαξονία-Άνχαλτ υστερεί: κοινωνικά και οικονομικά. Το ποσοστό ανεργίας στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο. Παράλληλα, το μέσο εισόδημα για τους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης είναι χαμηλότερο από ό,τι στη Γερμανία στο σύνολό της.

Από τους περίπου 2,1 εκατομμύρια κατοίκους της Σαξονίας-Άνχαλτ, σχεδόν 800.000 απασχολούνται και υπόκεινται σε εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Η χημική βιομηχανία είναι παραδοσιακά ένας από τους σημαντικότερους εργοδότες και ένας από τους τομείς με την υψηλότερη προστιθέμενη αξία, ιδιαίτερα στο λεγόμενο «Χημικό Τρίγωνο» γύρω από τις πόλεις Λόινα, Μέρσεμπουργκ και Μπίτερφελντ-Βόλφεν. Οι μηχανολογικές και εργοστασιακές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των προμηθευτών της αυτοκινητοβιομηχανίας που αντιμετωπίζει δυσκολίες, διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στον μεταποιητικό τομέα. Ο τομέας του εμπορίου, των μεταφορών και της φιλοξενίας αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο όλων των θέσεων εργασίας, πολλές από τις οποίες αφορούν τον τουρισμό. Τα βουνά Χαρτς, οι πόλεις Βίτενμπεργκ και Άισλεμπεν του Λούθηρου, και το Κβέντλινμπουργκ με το Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, είναι πόλοι έλξης σε αυτόν τον τομέα.

Η ανάπτυξη πιο αργή από τον εθνικό μέσο όρο

Το μόνιμο παράπονο ότι τα ανατολικά γερμανικά κρατίδια δεν είναι ακόμη στο ίδιο επίπεδο με τα «παλαιά» δυτικά κρατίδια φαίνεται να βρίσκει απήχηση στους ψηφοφόρους. Η AfD μπορεί έτσι να βασιστεί σε ευρεία υποστήριξη, ιδίως μεταξύ των νέων ψηφοφόρων.

Ένα συνηθισμένο ζήτημα κριτικής είναι ότι οι συντάξεις είναι χαμηλότερες από ό,τι στη Δύση, κάτι που δεν ισχύει πλέον. Είναι αλήθεια, ωστόσο, ότι το ποσοστό των συνταξιούχων στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι κάπως υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο. Πολλοί συνταξιούχοι στην Ανατολή λαμβάνουν επίσης μόνο την κρατική σύνταξη, ενώ πολλοί στη Δύση έχουν επίσης εταιρικές συντάξεις ή εισόδημα από ιδιωτικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις. Εν μέρει λόγω του υψηλότερου ποσοστού συνταξιούχων, η κατά κεφαλήν οικονομική παραγωγή στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι από τις χαμηλότερες στη Γερμανία, φτάνοντας μόνο τα τρία τέταρτα του εθνικού μέσου όρου. Επιπλέον, η οικονομία του κρατιδίου έχει γενικά αναπτυχθεί πιο αργά από ό,τι στη Γερμανία συνολικά τα τελευταία χρόνια.

Φταίνε οι ξένοι;

Η AfD κινδυνολογεί επίσης για υπερβολικό αριθμό ξένων στη Σαξονία-Άνχαλτ και φαίνεται να βρίσκει επιτυχία. Και αυτό παρά το γεγονός ότι, σε σύγκριση με άλλα γερμανικά κρατίδια, σχετικά λίγοι μη Γερμανοί ζουν εκεί. Παρόλο που η Σαξονία-Άνχαλτ είναι ένα από τα οικονομικά ασθενέστερα γερμανικά κρατίδια, έχει αυξήσει τον πληθυσμό της τα τελευταία χρόνια, όπως δείχνουν τα στοιχεία για τη μετανάστευση: Από το 2016, περισσότεροι μη Γερμανοί έχουν μετακομίσει σταθερά στη Σαξονία-Άνχαλτ από όσους έχουν φύγει. Το μεταναστευτικό ισοζύγιο ήταν επίσης θετικό για τους Γερμανούς πολίτες τα τελευταία έξι χρόνια.

Στο τέλος του 2025, το ποσοστό των αλλοδαπών στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν περίπου 9%, μόνο το μισό από αυτό της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, του πιο πυκνοκατοικημένου κρατιδίου της Γερμανίας. Ο ισχυρισμός ότι «οι αλλοδαποί αποτελούν βάρος για τους φορολογούμενους» είναι επίσης ανακριβής. Το ποσοστό των αλλοδαπών που ενδεχομένως λαμβάνουν κοινωνικά επιδόματα, όπως η αποκαλούμενη βασική στήριξη εισοδήματος, είναι χαμηλό στη Σαξονία-Άνχαλτ σε σύγκριση με την υπόλοιπη Γερμανία.

Όσο κι αν η πολιτική και οικονομική πραγματικότητα συχνά αποκλίνει από την καταστροφική εικόνα που σκιαγραφούν τα εξτρεμιστικά κόμματα, και ιδιαίτερα η AfD, ένα πράγμα φαίνεται σίγουρο: η τάση προς τα ριζοσπαστικά κόμματα εδραιώνεται. Σε αυτή τη διαδικασία, τα δύο πρώην μεγάλα κόμματα, η CDU και το SPD, χάνουν όλο και περισσότερο έδαφος. Η CDU/CSU θεωρείται πλέον λαϊκό κόμμα μόνο σε περιορισμένο βαθμό. Το SPD περιορίζεται σε μονοψήφια νούμερα και, ως εκ τούτου, κινδυνεύει να ανησυχεί για την είσοδό του σε ένα ή περισσότερα κοινοβούλια στο μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Αποστολή στη Σαξονία-Άνχαλτ

Ένα ξεχαρβαλωμένο σφυροδρέπανο στο παλιό δημαρχείο από τα χρόνια της DDR, σημαίες του ουράνιου τόξου λίγα μέτρα πιο μακριά, γερμανικές σημαίες, πολλές αφίσες της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD): «Να πάρουμε πίσω τη χώρα μας. Όλα είναι πιθανά». Και μέσα σε όλα αυτά συνταξιούχοι, που ψάχνουν το πιο φθηνό μήλο και την πιο φθηνή πατάτα στους πάγκους της λαϊκής αγοράς της Παρασκευής.
Μια βόλτα στη Μάρκτπλατς, την κεντρική πλατεία της πόλης Χάλε στη Σαξονία-Άνχαλτ αρκεί για να πάρει κανείς μια γεύση από το κλίμα που επικρατεί ενόψει των εκλογών της Κυριακής. Μια ομάδα φοιτητών μάς λέει ότι αναμένονται διαδηλώσεις αύριο και μεθαύριο.

Ευρύ προβάδισμα ΑfD στις δημοσκοπήσεις

Η τελευταία δημοσκόπηση για το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων δίνει στην ΑfD ποσοστό 41% και 23% στους Χριστιανοδημοκράτες. Τα υπόλοιπα κόμματα Αριστερά, Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι κινούνται από 6 έως 11%, ενώ Φιλελεύθεροι και Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ παλεύουν για μια είσοδο στη βουλή.
Η αυτοδυναμία της AfD ακόμη «παίζεται». Εάν τα καταφέρει, το αποτέλεσμα αυτό θα αποτελεί μεταπολεμική τομή: θα είναι η πρώτη κυβέρνηση Ακροδεξιάς στη Γερμανία μετά τον Πόλεμο. Αν δεν τα καταφέρει, θα παραμείνει πρώτη δύναμη, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη μετεκλογική σταθερότητα.
Στις εκλογές αυτές, πάντως, όλοι παίρνουν θέση. Ο δήμος της Χάλε έχει επιλέξει συνειδητά να ντυθεί στα χρώματα του «ουράνιου τόξου», ένα μήνυμα υπέρ της ανοιχτής κοινωνίας και της ανεκτικότητας, που έχει θέσει στο στόχαστρό της η AfD, αποδεδειγμένα εξτρεμιστική οργάνωση στο συγκεκριμένο κρατίδιο κατά την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος.
Μέχρι και η Ευαγγελική Εκκλησία έχει τοποθετηθεί ανοιχτά. «Ψηφίστε ανθρωπιά», γράφει γιγαντιαίο πλακάτ στην ιστορική Μαρκτκίρχε, μια αναφορά στον Ευαγγελιστή Ματθαίο.

Από τον Χέντελ στον Ζίγκμουντ

Η Χάλε, γενέτειρα του συνθέτη της μπαρόκ μουσικής Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ με το εμβληματικό ορατόριο «Μεσσίας» και το διάσημο χορωδιακό «Αλληλούια», μοιάζει σαν να περιμένει πάντως έναν άλλον «Μεσσία», τον ακροδεξιό Ούλριχ Ζίγκμουντ, που πρόσφατα το Spiegel χαρακτήρισε ως τον «πιο επικίνδυνο άνθρωπο στη Γερμανία».
Ο 36χρονος έμπορος αρωμάτων υπόσχεται «να κάνει τη Γερμανία ξανά μεγάλη». Εάν επικρατήσει, θα μπορούσε να γίνει ο πρώτος ακροδεξιός πρωθυπουργός γερμανικού κρατιδίου.

Ο Ζίγκμουντ προβάλλει μια ήπια και προσιτή δημόσια εικόνα, αλλά οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι πίσω από το χαμόγελο βρίσκεται ένα κυνικό πολιτικό πρόγραμμα, με περιορισμό της μετανάστευσης και ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας.
Γερμανικά και διεθνή μέσα αναφέρουν ότι στο στενό πολιτικό του περιβάλλον βρίσκονται πρόσωπα που στο παρελθόν συμμετείχαν στην απαγορευμένη οργάνωση «Heimattreue Deutsche Jugend» (Γερμανική Νεολαία Πατριωτικής Πίστης), την οποία οι γερμανικές αρχές είχαν χαρακτηρίσει νεοναζιστική και ιδεολογικά συγγενή με τη Χιτλερική Νεολαία. Ο Ζίγκμουντ έχει δεχθεί κριτική επειδή δεν αποστασιοποιήθηκε από αυτούς τους συνεργάτες του.

Χαμηλές προσδοκίες

Ο Χριστιανοδημοκράτης αντίπαλός του, Σβεν Σούλτσε, δεν έχει καταφέρει να κερδίσει έως τώρα την εμπιστοσύνη των συμπολιτών του. Το 23% που παίρνει το κόμμα του αφήνει λίγα περιθώρια ελπίδας για νίκη και ένα βαρύ φορτίο για συσπείρωση των υπολοίπων δημοκρατικών δυνάμεων την επόμενη μέρα για μια συμμαχία ευρείας κλίμακας.

Οι πολίτες πάντως δεν περιμένουν πολλά. Μια νεαρή νηπιαγωγός λέει στην DW ότι όλα είναι θέμα εκπαίδευσης και ότι το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι νέοι εδώ φεύγουν στη Δύση, το χάσμα μεταξύ ανατολικών και δυτικών κρατιδίων δεν έχει υπερκεραστεί. Μια δημόσια υπάλληλος μας λέει ότι υπάρχει δομικός ρατσισμός στην αγορά εργασίας και στους μισθούς και ένας νέος εργάτης μας θυμίζει ότι ούτε η AfD μπορεί να λύσει τα προβλήματα που κανείς ως τώρα δεν έχει λύσει εδώ μετά την Επανένωση των δύο Γερμανιών το 1990.
Κοντός ψαλμός «Αλληλούια» θα έλεγε κανείς υπό τους ήχους του Χέντελ. Όλα θα κριθούν την Κυριακή στις κάλπες.

Όλο και πιο αισθητές γίνονται στις χρηματαγορές οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν. Οι δυσχέρειες στη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προκαλούν νέες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Παράλληλα, πληθαίνουν οι νουθεσίες προς τις κεντρικές τράπεζες για να παρέμβουν, αυξάνοντας τα επιτόκια. Τα σενάρια για αύξηση των επιτοκίων ανεβάζουν όμως και τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.

Στις ΗΠΑ η απόδοση του 30ετούς κρατικού ομολόγου έχει φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 25 ετών. Όπως παρατηρεί η DWS, θυγατρική διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της γερμανικής τράπεζας Deutsche Bank, «οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων μακράς διάρκειας έχουν επανέλθει πλέον στα επίπεδα που γνωρίζαμε την εποχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης».

Η Γερμανία δεν αποτελεί εξαίρεση. Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου (που θεωρείται «πυξίδα» για το κόστος δανεισμού σε όλες τις χώρες) έχει «σκαρφαλώσει» στο 3,25% για το γερμανικό Δημόσιο, δηλαδή στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 15 ετών.

Νέα κρίση χρέους προ των πυλών;

«Μέχρι στιγμής οι αυξανόμενες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων δεν αποτελούν ένδειξη για επικείμενη κρίση χρέους» εκτιμά ο Έικο Σίβερτ, αναλυτής του οίκου Scope με ειδίκευση στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, συμπληρώνει, οι αποδόσεις αυτές αντανακλούν και τους ενδοιασμούς των επενδυτών για τα συνεχώς αυξανόμενα ελλείμματα στον κρατικό προϋπολογισμό των πλούσιων βιομηχανικών χωρών.

Εξαιρετικά αβέβαιη παραμένει η κατάσταση στις ΗΠΑ. Πρόσφατα το αμερικανικό χρέος ξεπέρασε το όριο των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις τις τράπεζας Metzler το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αναγκάζεται να δαπανήσει κάθε μήνα περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο και μόνο για να αποπληρώσει τα τοκοχρεολύσια.

Βέβαια οι ΗΠΑ παραμένουν λίγο πιο προστατευμένες απέναντι σε μία πιθανή κρίση, καθώς διαθέτουν το μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο. Αν όμως ξεσπάσει νέα κρίση χρέους στην Αμερική, είναι βέβαιο ότι θα συμπαρασύρει τις διεθνείς αγορές. Και τη Γερμανία.

Σε μία προσπάθεια να μειώσει το κόστος δανεισμού, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε εξαγγείλει πρόσφατα ότι θα αγοράσει αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Τα αποτελέσματα ήταν μάλλον περιορισμένης διάρκειας.

Η κατάσταση σε Γερμανία και Ευρώπη

Ο κρατικός δανεισμός της Γερμανίας είναι πολύ χαμηλότερος από τον αντίστοιχο στις ΗΠΑ. Το δημόσιο χρέος του Βερολίνου δεν ξεπερνά το 63,5% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Η Γερμανία, η Ολλανδία και οι χώρες του Βορρά θεωρούνται σχετικά ασφαλή επενδυτικά καταφύγια, σύμφωνα με τον Έικο Σίβερτ του οίκου Scope. Αντιθέτως, «χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, βρίσκονται υπό εντατική παρατήρηση».

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι ρόδινα στη Γερμανία, ιδιαίτερα μετά τη συνεχή αύξηση των κρατικών δαπανών για τις υποδομές και την Άμυνα, που προκαλούν νέα διόγκωση του δημοσίου χρέους.

Οι κλυδωνισμοί στην αγορά ομολόγων προκαλούν «πονοκέφαλο» και στα χρηματιστήρια. Όσοι έχουν επενδύσει σε αμοιβαία κεφάλαια που αντανακλούν πιστά την απόδοση ενός χρηματιστηριακού δείκτη, βλέπουν τις συνέπειες στο χαρτοφυλάκιό τους. Αντιθέτως, φαίνονται κερδισμένοι όσοι έχουν τοποθετήσει χρήματα σε χρυσό, που θεωρείται ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο και φαίνεται να ανακάμπτει από την απότομη πτώση των τελευταίων μηνών.

Κινδυνεύει το γερμανικό AAΑ;

Κορυφαίοι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η διόγκωση του δημοσίου χρέους στη Γερμανία αποτελεί κίνδυνο για την πιστοληπτική ικανότητα. Μέχρι στιγμής η άριστη αξιολόγηση ΑΑΑ υποδηλώνει ότι για τη Γερμανία είναι ελάχιστες οι πιθανότητες να μην μπορεί να εξυπηρετήσει το χρέος της. Αν όμως την υποβαθμίσουν οι οίκοι αξιολόγησης, το κόστος αναχρηματοδότησης θα αυξηθεί. Κατά συνέπεια, θα μειωθούν τα διαθέσιμα κονδύλια για κρατικές επενδύσεις και κοινωνικές δαπάνες.

Ακόμη δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο, πάντως. Τόσο οι τρεις αμερικανικοί οίκοι αξιολόγησης (S&P, Moody's, Fitch), όσο και ο ευρωπαϊκός οίκος Scope διατηρούν το ΑΑΑ. Όπως τονίζει ο αναλυτής της Scope, Γιούλιαν Τσίμερμαν, «η Γερμανία διαθέτει ακόμη σημαντικά δημοσιονομικά αποθέματα...»

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Η Volkswagen σχεδιάζει την κατάργηση άλλων 50.000 θέσεων εργασίας στο πλαίσιο ενός νέου προγράμματος αναδιάρθρωσης που ενέκρινε το εποπτικό της συμβούλιο. Η εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο στον διευθύνοντα σύμβουλο της VW Όλιβερ Μπλούμε να προχωρήσει σε μια από τις «ριζικότερες μεταρρυθμίσεις στην ιστορία του ομίλου Volkswagen», όπως υπογράμμισε ο ίδιος.

Η διοίκηση ενέκρινε ιστορικό σχέδιο περικοπών

Ήδη από το 2024 η διοίκηση και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων είχαν συμφωνήσει στην κατάργηση 50.000 θέσεων έως το 2030, εκ των οποίων οι 15.000 αφορούσαν τις Audi και Porsche.

Ωστόσο, η διοίκηση έκρινε ότι τα μέτρα δεν επαρκούν για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της παγκόσμιας αγοράς αυτοκινήτου. Έτσι, το εποπτικό συμβούλιο της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας αποφάσισε την κατάργηση επιπλέον 50.000 θέσεων εργασίας. Στο τέλος του 2025 ο όμιλος απασχολούσε σχεδόν 663.000 εργαζόμενους παγκοσμίως, με περίπου 284.000 να βρίσκονται στη Γερμανία.

Κυβέρνηση και αγορές χαιρετίζουν τη συμφωνία στη VW

Η γερμανική κυβέρνηση χαιρέτισε τη συμφωνία για το πρόγραμμα ριζικών μεταρρυθμίσεων στη Volkswagen. Όπως δήλωσε στο Βερολίνο ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος, Σεμπάστιαν Χίλε, η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει ότι η συνεργασία μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων λειτουργεί αποτελεσματικά. Διαφορετικά, θα μπορούσαν να είχαν προκύψει πολύ μεγαλύτερα προβλήματα και ακόμη περισσότερες απώλειες θέσεων εργασίας.

Η συμφωνία για το πακέτο περικοπών στη Volkswagen έδωσε ισχυρή ώθηση στη μετοχή της δοκιμαζόμενης αυτοκινητοβιομηχανίας. Οι μετοχές της VW κατέγραψαν άνοδο σχεδόν 10%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη αύξηση στον δείκτη DAX. Παράλληλα, στον δείκτη MDAX, οι μετοχές της Porsche SE, βασικού μετόχου της Volkswagen, ενισχύθηκαν προσωρινά κατά περισσότερο από 6%.

Αβέβαιο μέλλον για τέσσερα εργοστάσια

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται τα εργοστάσια της Volkswagen σε Έμντεν, Τσβικάου και Ανόβερο, καθώς και η μονάδα της Audi στο Νέκαρσουλμ. Σύμφωνα με τη διοίκηση, δεν υπάρχει ακόμη βιώσιμο σχέδιο παραγωγής για την περίοδο μετά το 2031.

Η Volkswagen εκτιμά ότι διαθέτει πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα περίπου 500.000 οχημάτων στην Ευρώπη. Για τον λόγο αυτό εξετάζονται εναλλακτικές χρήσεις για τις εγκαταστάσεις, από την αμυντική βιομηχανία έως την παραγωγή μοντέλων του ομίλου στη Γερμανία που απευθύνονται αποκλειστικά στην κινεζική αγορά.

Στόχος της VW η μεγαλύτερη κερδοφορία

Χάρη στις ριζικές αλλαγές, η Volkswagen θέλει να αυξήσει σημαντικά την κερδοφορία της. Η απόδοση επί των πωλήσεων, που βρισκόταν στο 3,8%, έχει στόχο να φτάσει το 9% έως το 2030.

Ένας βασικός πυλώνας του σχεδίου είναι η μείωση της παραγωγής στα εννέα εκατομμύρια οχήματα τον χρόνο. Πρόκειται για περίπου ένα εκατομμύριο λιγότερα αυτοκίνητα από σήμερα και τρία εκατομμύρια λιγότερα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την πανδημία.

Πηγή: dpa, dlf

Ανταπόκριση από τη Λευκωσία

Συνεχίζονται για έκτη ημέρα οι έρευνες ανοικτά της Κερύνειας μετά το ναυάγιο του Filo Jet, με τον απολογισμό να ανέρχεται πλέον στους δέκα νεκρούς, ενώ 18 άνθρωποι, όλοι τους Τούρκοι υπήκοοι, εξακολουθούν να αγνοούνται. Το ναυάγιο εντοπίστηκε χθες σε βάθος περίπου 550 μέτρων από εξειδικευμένα σκάφη του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού, τα οποία επιχειρούν με υποβρύχια ρομποτικά μέσα, αναζητώντας σημεία πρόσβασης στο εσωτερικό του. Στόχος είναι τόσο ο εντοπισμός των αγνοουμένων όσο και η ανάσυρση του «μαύρου κουτιού», που θεωρείται κρίσιμο για τη διερεύνηση των αιτίων της τραγωδίας.

Υπό κράτηση 9 άτομα

Την ίδια ώρα, το βάρος μετατοπίζεται στις συνθήκες υπό τις οποίες σημειώθηκε η τραγωδία. Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάζεται γιατί επετράπη ο απόπλους από την Κερύνεια, ενώ το λιμάνι προορισμού στο Τασουτζού φέρεται να ήταν κλειστό λόγω κακοκαιρίας. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης καταγγελίες για προϋπάρχοντα προβλήματα στο σκάφος. Εννέα ύποπτοι, μεταξύ των οποίων ο καπετάνιος και μέλη του πληρώματος, παραμένουν υπό κράτηση. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν όσα κατατέθηκαν στο «δικαστήριο» για τον καπετάνιο, ο οποίος, σύμφωνα με την «αστυνομία», φέρεται να είχε εξασφαλίσει άδεια πλοιάρχου από την Ονδούρα καταβάλλοντας περίπου 3.500 δολάρια, αφού η τουρκική άδεια που κατείχε είχε πάψει να ισχύει.

Πολιτική θύελλα

Η τραγωδία πυροδότησε πολιτική θύελλα στα κατεχόμενα, με πρώτη συνέπεια την καρατόμηση του λεγόμενου «υπουργού Μεταφορών» Ερχάν Αρικλί. Για το CTP του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ωστόσο, η απομάκρυνση Αρικλί δεν αρκεί, καθώς η πολιτική ευθύνη, όπως υποστηρίζει, βαραίνει ολόκληρη την «κυβέρνηση» και όχι έναν μόνο «υπουργό». Ηχηρή ήταν και η παρέμβαση του πρώην ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας Μουσταφά Ακιντζί, ο οποίος συνέδεσε την τραγωδία με τη μη λύση του Κυπριακού. «Αν είχαμε καταφέρει να φτάσουμε σε λύση στην Κύπρο και βρισκόμασταν εντός της ΕΕ και του διεθνούς δικαίου, θα είχε συμβεί αυτή η καταστροφή;», διερωτήθηκε, θέτοντας παράλληλα ζήτημα επάρκειας των ελέγχων και του πλαισίου ασφάλειας στα κατεχόμενα.

Η Γκλόρια Στάινεμ, μία από τις σημαντικότερες μορφές του σύγχρονου φεμινισμού, πέθανε την Πέμπτη σε ηλικία 92 ετών. Δημοσιογράφος, συγγραφέας και ακτιβίστρια, πρωταγωνίστησε για δεκαετίες στους αγώνες για την ισότητα, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και την πολιτική εκπροσώπηση των γυναικών. Το 1972 συνίδρυσε το φεμινιστικό περιοδικό Ms.

Γεννημένη και μεγαλωμένη στις ΗΠΑ, είχε όμως γερμανικές ρίζες: ο πατέρας της ήταν γιος Γερμανοεβραίων μεταναστών από τη Βυρτεμβέργη, ενώ και η μητέρα της είχε γερμανική καταγωγή.

Μία φεμινίστρια, ερευνήτρια δημοσιογράφος που έγινε… κουνελάκι του Playboy

Η Γκλόρια Στάινεμ ήταν δημοσιογράφος. Η έρευνα που την έκανε ευρύτερα γνωστή δημοσιεύθηκε το 1963 στο περιοδικό Show: έντεκα ημέρες με ψεύτικο όνομα ως «κουνελάκι» στο κλαμπ του Playboy στη Νέα Υόρκη. Στο αποκαλυπτικό ρεπορτάζ A Bunny’s Tale κατέγραψε όσα κρύβονταν πίσω από μία κατά τ’ άλλα απαστράπτουσα βιτρίνα: τις εξαντλητικές απαιτήσεις, τον αυστηρό έλεγχο της εμφάνισης και τις σεξουαλικές παρενοχλήσεις με τις οποίες έρχονταν αντιμέτωπες οι γυναίκες. Το άρθρο της την έκανε μεν διάσημη, εξαιτίας του όμως δυσκολεύτηκε για αρκετό καιρό μέχρι να καθιερωθεί ως «σοβαρή» πολιτική συντάκτρια.

Στο βιβλίο της My Life on the Road ανέπτυξε την πεποίθηση ότι η αλλαγή στην κοινωνία μπορεί να έρθει μέσα από τον διάλογο και τη συλλογική δράση. Αμφισβητούσε μάλιστα την αντίληψη ότι η δημοκρατία γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα: Υποστήριζε ότι πολύ παλαιότερες, συχνά μητριαρχικές κοινωνίες λάμβαναν αποφάσεις μέσω «κύκλων διαλόγου», παρουσιάζοντας ως παράδειγμα τη Συνομοσπονδία των Ιροκουά. Μια γοητευτική, αλλά αμφιλεγόμενη θεωρία, την οποία απορρίπτουν αρκετοί αρχαιολόγοι και ανθρωπολόγοι.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει και το περιοδικό New Yorker, το ποια θα χαρακτηρίσει κανείς «μητέρα» του φεμινιστικού κινήματος έχει πολλές παραμέτρους: «Ο ακαδημαϊκός κόσμος μπορεί να θεωρεί τη Σιμόν ντε Μποβουάρ, της οποίας το βιβλίο «Το δεύτερο φύλο» κυκλοφόρησε το 1949. Μια μεσοαστή νοικοκυρά της μεταπολεμικής γενιάς είναι πιθανότερο να αποδώσει αυτή την ιδιότητα στην Μπέτι Φρίνταν, της οποίας το βιβλίο «Ο γυναικείος μυστικισμός» κυκλοφόρησε το 1963. Εάν όμως ρωτήσει κανείς τις Αμερικανίδες φεμινίστριες που ενηλικιώθηκαν τη δεκαετία του 1970, πολλές θα πουν ότι το κίνημα απέκτησε πολιτική υπόσταση όταν η Γκλόρια Στάινεμ δήλωσε για πρώτη φορά: «Εάν κάτι δεν είναι καλό για όλες τις γυναίκες, δεν είναι καλό για κανένα έμβιο ον»».

Σίγουρα πάντως η Γκλόρια Στάινεμ ήταν εκείνη που έφερε τον φεμινισμό από τη θεωρία στη δημοσιογραφία, στην πολιτική δράση και στην καθημερινότητα πολλών γυναικών και ανδρών.

Πηγές: CNN, Guardian, New Yorker

Εννέα χρόνια μετά τη δολοφονία της ερευνήτριας δημοσιογράφου Ντάφνε Καρουάνα Γκαλίτσια στη Μάλτα και ενώ έχουν ήδη καταδικαστεί τρεις φυσικοί αυτουργοί που τοποθέτησαν τη βόμβα στο αυτοκίνητό της, η δικαιοσύνη της χώρας δεν έχει δώσει απάντηση στο ερώτημα για τον «εντολέα» της επίθεσης. Τώρα το δικαστήριο της Βαλέτα αθώωσε τον 44χρονο επιχειρηματία Γιόργκεν Φένεχ, ο οποίος αντιμετώπιζε την κατηγορία για την οργάνωση και τον συντονισμό της δολοφονικής επίθεσης. Ο Φένεχ είναι ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στη Μάλτα. Η απόφαση πάρθηκε με πλειοψηφία 8 προς 1 από το σώμα των ενόρκων.

Ο Φένεχ συνελήφθη τον Νοέμβριο του 2019 καθώς απέπλεε από το λιμάνι της Βαλέτας με το γιοτ του. Η κατηγορία της εισαγγελίας βασίστηκε σε στοιχεία που παρείχε ο οδηγός του, Μέλβιν Θέουμα, ο οποίος ομολόγησε ότι ενήργησε ως μεσάζων στη δολοφονία και έλαβε χάρη ως αντάλλαγμα για την κατάθεσή του.

Μια κλασική υπόθεση διαφθοράς

Η σύλληψη του γνωστού επιχειρηματία, μαζί με τις υποψίες ότι εμπλέκονταν στην όλη υπόθεση και υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, πυροδότησε διαμαρτυρίες σε εθνικό επίπεδο τον Δεκέμβριο του 2019, σε μια χώρα όπου η διαφθορά θεωρείται ευρέως διαδεδομένη και η δημόσια ζωή ελέγχεται από λίγες οικογένειες και ένα ακλόνητο δικομματικό σύστημα. Για αυτόν τον λόγο ήταν από την αρχή σαφές ότι θα ήταν δύσκολο να λάμψει.

Ο τότε πρωθυπουργός, Τζόζεφ Μουσκάτ, κατηγορήθηκε ότι προσπάθησε να προστατεύσει φίλους και συμμάχους κατά τη διάρκεια της έρευνας. Ο Μουσκάτ παραιτήθηκε τον Ιανουάριο του 2020. Μια έρευνα που δημοσιεύθηκε από άλλους συναδέλφους της Ντάφνε το 2021 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση είχε δημιουργήσει ένα «κλίμα ατιμωρησίας» για όσους προσπάθησαν να φιμώσουν την τότε 53χρονη γνωστή δημοσιογράφο.

Ποιες υποθέσεις ερευνούσε η Ντάφνε

Ο Φένεχ ήταν διευθυντής της κοινοπραξίας σταθμών παραγωγής ενέργειας που η Καρουάνα Γκαλίτσια ερευνούσε εντατικά πριν από τη δολοφονία της. Λόγω αυτής της σύνδεσης, ο επιχειρηματίας θεωρήθηκε ως βασικός ύποπτος μετά τη δολοφονία της. Ο Θέουμα ισχυρίστηκε ότι ενήργησε ως μεσάζων μεταξύ των δολοφόνων και του Φένεχ, φερόμενου ως εγκεφάλου πίσω από την επίθεση, και υποστήριξε μάλιστα ότι ο Φένεχ του είχε δώσει 150.000 ευρώ. Υποστήριξε τον ισχυρισμό του με ηχογραφήσεις και μηνύματα κειμένου στα οποία αυτός και ο Φένεχ είχαν συζητήσει για τους δολοφόνους και την έρευνα για τη δολοφονία. Ο Φένεχ παραδέχτηκε ότι γνώριζε για το σχέδιο δολοφονίας, αλλά δήλωσε ότι ο πρώην φίλος του Κιθ Σέμπρι προσπάθησε να τον ενοχοποιήσει. Ισχυρίστηκε ότι ο Σέμπρι ήταν ο πραγματικός εγκέφαλος πίσω από τη δολοφονία. Εκείνη την εποχή, ο Σέμπρι ήταν αρχηγός του προσωπικού του τότε πρωθυπουργού Μουσκάτ, κάτι που έδωσε μια επιπλέον διάσταση διαπλοκής στην υπόθεση.

Απόφαση σοκ για συγγενείς και φίλους

Η οικογένεια της Ντάφνε αντέδρασε με απογοήτευση στην απόφαση για την αθώωση του Φένεχ και σε ανακοίνωσή της υπογράμμισε ότι αυτή η ετυμηγορία στέρησε από τη δημοσιογράφο τη δικαιοσύνη που της άξιζε. «Η σημερινή μέρα θα έπρεπε να της ανήκει», δήλωσε η οικογένεια. Οι θεσμικές αδυναμίες που επέτρεψαν τη δολοφονία της παραμένουν ανεπίλυτες, προσθέτει η σχετική δήλωση. Η μαλτέζικη οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Occupy Justice ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει τον αγώνα για δικαιοσύνη, μέχρι να διαπιστωθεί «ολόκληρη η αλυσίδα ευθύνης» για τη δολοφονία. Ανάλογες αντιδράσεις υπήρξαν και από δημοσιογράφους στη Μάλτα, οι οποίοι δηλώνουν ότι έχουν υποχρέωση να συνεχίσουν το ερευνητικό τους έργο ανεξαρτήτως εμποδίων και απειλών από ισχυρούς κύκλους και συμφέροντα.

Εκπρόσωποι δύο διεθνών οργανισμών για την ελευθερία του Τύπου επισκέφθηκαν την αίθουσα σύνταξης της εφημερίδας Times of Malta την Πέμπτη σε ένδειξη αλληλεγγύης μετά την ολοκλήρωση της δίκης. Η Φλουτούρα Κουσάρι του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης (ECPMF) και ο Τομ Γκίμπσον της Επιτροπής για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ) συναντήθηκαν με συντάκτες και δημοσιογράφους και εξέφρασαν την υποστήριξή τους στο έργο της αίθουσας σύνταξης της εφημερίδας που επιχειρεί εδώ και χρόνια να μην αφήσει να ξεχαστεί η υπόθεση.

Δήλωση έκανε και η Μαλτέζα πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα: «Αγαπητή Ντάφνε. Δεν θα τα παρατήσουμε και δεν θα υποχωρήσουμε» έγραψε χαρακτηριστικά.

Πηγές: ARD, Times of Malta

Σύμφωνα με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, η κυβέρνηση στη Μόσχα θα κλείσει τρία παραρτήματα του Ινστιτούτου Γκαίτε στη χώρα: σε Μόσχα, Αγία Πετρούπολη και Γεκατερίνμπουργκ. Μιλώντας στο Ανατολικό Οικονομικό Φόρουμ στο Βλαδιβοστόκ, ο Λαβρόφ δήλωσε ότι η κίνηση αυτή αποτελεί αντίδραση στο ανακοινωθέν κλείσιμο του Ρωσικού Σπιτιού στο Βερολίνο. «Φυσικά θα κλείσουν, αφού το πολιτιστικό μας κέντρο εκδιώχθηκε από εκεί (το Βερολίνο)».

Ο Λαβρόφ υποστήριξε ότι η Γερμανία αναμφίβολα αποδέχεται πως η απόφαση για το Ρωσικό Σπίτι «σαφώς σηματοδοτεί το τέλος της πολιτιστικής της παρουσίας στη Ρωσική Ομοσπονδία». Παρά τις εντάσεις με τη Δύση λόγω του ρωσικού επιθετικού πολέμου στην Ουκρανία, το Ινστιτούτο Γκαίτε συνέχιζε μέχρι σήμερα τη λειτουργία του. Είναι ένα από τα τελευταία γερμανικά ιδρύματα που εξακολουθούν να λειτουργούν στη Ρωσία. Στο παρελθόν, η Ρωσία είχε ήδη χαρακτηρίσει πολλά ιδρύματα και οργανισμούς ως «ανεπιθύμητα», απαγορεύοντας ουσιαστικά τις δραστηριότητές τους.

Βάντεφουλ: «Αδικαιολόγητο το κλείσιμο του Γκαίτε»

Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ εξέφρασε τη λύπη του για το ανακοινωθέν κλείσιμο των παραρτημάτων του Ινστιτούτου Γκαίτε στη Ρωσία, τονίζοντας ότι το μέτρο επιδεινώνει περαιτέρω τις σχέσεις των δύο χωρών. «Η συμβολή του Ινστιτούτου Γκαίτε στις γόνιμες πολιτιστικές σχέσεις και κοινωνικές ανταλλαγές μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας είναι πολύτιμη - και το έχει κάνει αυτό υπό τις πιο αντίξοες συνθήκες από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία», δήλωσε στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων dpa.

Πρόσθεσε ότι το κλείσιμο ήταν αδικαιολόγητο, δεδομένου ότι η απόφαση της γερμανικής κυβέρνησης να κλείσει το Ρωσικό Σπίτι στο Βερολίνο ήταν απάντηση στον εντοπισμό drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε. Ο Βάντεφουλ επέκρινε ότι το Ρωσικό Σπίτι έχει πάψει προ πολλού να ανταποκρίνεται στο όνομά του του ως λεγόμενο «Σπίτι της Επιστήμης και του Πολιτισμού». «Είναι σαφές: δεν εξυπηρετεί ούτε τον πολιτισμό ούτε την επιστήμη», είπε, προσθέτοντας ότι η Ρωσία πρέπει να αποφασίσει τι είδους σχέση θέλει με τη Γερμανία.

Οι δραστηριότητες στα τρία παραρτήματα του Γκαίτε έχουν περιοριστεί αυστηρά από το 2023. Μετά την απέλαση πολυάριθμων μελών του προσωπικού εν μέσω γερμανορωσικών εντάσεων, η εστίαση σήμερα είναι κυρίως στα μαθήματα γερμανικών, στην προώθηση της διδασκαλίας της γερμανικής γλώσσας και στην κατάρτιση εκπαιδευτικών. Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις έχουν μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την περίοδο πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Ρωσία: «Aβάσιμοι» οι ισχυρισμοί για το drone

Το Βερολίνο θεωρεί τη Μόσχα υπεύθυνη για την απόπειρα επίθεσης με drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, το οποίο, σύμφωνα με Γερμανούς ερευνητές, είχε ως στόχο ουκρανικό μεταγωγικό αεροπλάνο. Ο Βάντεφουλ ανακοίνωσε ότι οι κυρώσεις θα περιλαμβάνουν και το κλείσιμο του ρωσικού προξενείου στη Βόννη. Επιπλέον, η Γερμανία σκοπεύει να προτείνει την προσθήκη περισσότερων Ρώσων πολιτών στις λίστες κυρώσεων της ΕΕ.

Η Μόσχα αρνείται οποιαδήποτε σχέση με το περιστατικό. Χθες, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον επιτετραμμένο της γερμανικής πρεσβείας στη Μόσχα. Η ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση ανέφερε ότι οι ισχυρισμοί ήταν «εντελώς αβάσιμοι» και η γερμανική κυβέρνηση καταφεύγει σε «ανοιχτή πρόκληση» για να υπονομεύσει τις ρωσο-γερμανικές σχέσεις.

Μόσχα: «Θέλουμε να διατηρήσουμε διπλωματικές σχέσεις»

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ χαρακτήρισε το κλείσιμο του Γενικού Προξενείου στη Βόννη «παράλογο», σημειώνοντας ότι η Γερμανία δεν είχε παρουσιάσει κανένα ενοχοποιητικό στοιχείο. Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ είχε δηλώσει ότι τα εξαρτήματα, τα εκρηκτικά και τα συστήματα ανάφλεξης του drone παραπέμπουν σε γνωστές υβριδικές επιχειρήσεις της Ρωσίας και στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.

Ο Πεσκόφ επέκρινε επίσης ότι, μετά τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream 1 και 2 στη Βαλτική Θάλασσα, παρότι Ουκρανοί είχαν συλληφθεί ως ύποπτοι και οι έρευνες συνεχίζονται, δεν έχουν ληφθεί τιμωρητικά μέτρα εναντίον της Ουκρανίας.

Ταυτόχρονα, ανακοίνωσε ότι η Ρωσία σκοπεύει να διατηρήσει τις διπλωματικές σχέσεις με τη Γερμανία, ανεξάρτητα από τις κυρώσεις.

Πηγές: tagesschau.de, stern.de

Ανταπόκριση

Ενώ βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η ανάφλεξη μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών στον Περσικό Κόλπο, το θερμόμετρο στη Μέση Ανατολή ανεβαίνει, καθώς παρατηρείται παράλληλη κινητικότητα στα μέτωπα του Ισραήλ με Γάζα, Λίβανο και Συρία.

Γάζα

Συγκεκριμένα, πέρα από τις αεροπορικές επιδρομές του IDF που διεξάγονται σε καθημερινή βάση κατά θέσεων της Χαμάς στη Γάζα, μετά από επιχείρηση Ισραηλινών καταδρομέων στο κεντρικό τμήμα του θύλακα, κρατείται στο Ισραήλ από προχθές (1/9) για ανακρίσεις ο φερόμενος ως επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της οργάνωσης, Μουέιν Αλ-Αράμπιντ. Στην κράτησή του αναφέρθηκε εκτενώς σε δηλώσεις που παραχώρησε στα ισραηλινά μέσα ο Βενιαμίν Νετανιάχου, επαναλαμβάνοντας ότι ο IDF δεν πρόκειται να αποχωρήσει από τις θέσεις που ελέγχει σήμερα στον παλαιστινιακό θύλακα, εάν προηγουμένως δεν διαπιστωθεί ότι η Χαμάς έχει πλήρως αφοπλιστεί.

Παράλληλα, με χθεσινή της ανακοίνωση η ανθρωπιστική οργάνωση FCC προανήγγειλε τη διοργάνωση νέου ανθρωπιστικού στολίσκου που θα μεταφέρει τρόφιμα, φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης για τους Παλαιστινίους αμάχους, εντός του Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, το δρομολόγιο του στολίσκου θα ξεκινήσει από την Πορτογαλία με ενδιάμεσες στάσεις σε λιμάνια της Ισπανίας και της Ιταλίας, με τελικό προορισμό τις ακτές της Γάζας, σε μια ακόμα προσπάθεια να σπάσει τον ισραηλινό ναυτικό αποκλεισμό.

Λίβανος

Στο μέτωπο του Λιβάνου οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί συνεχίζονται καθημερινά κατά θέσεων της Χεζμπολάχ σε κωμοπόλεις του Νοτίου Λιβάνου. Στόχος των ισραηλινών αεροπορικών και χερσαίων επιχειρήσεων είναι η κατάληψη της οροσειράς Άλι-Τάχερ, όπου η λιβανική σιιτική οργάνωση φέρεται να διατηρεί υπόγειες επιτελικές μονάδες και αποθήκες οπλισμού.

Από την πλευρά της, η Χεζμπολάχ με επανειλημμένες της δηλώσεις αρνείται να παραδώσει την οροσειρά, απορρίπτοντας πρόσφατα συμβιβαστικές προτάσεις, τις οποίες έχουν εισηγηθεί τόσο η διακυβέρνηση του προέδρου Ζοζέφ Αούν όσο και ο σιίτης πρόεδρος του λιβανικού Κοινοβουλίου, Ναμπίχ Μπέρι, που έχουν επανειλημμένως προειδοποιήσει ότι, εάν το Ισραήλ εν τέλει καταφέρει να καταλάβει τη συγκεκριμένη οροσειρά, ο IDF θα αποκτήσει ένα εξαιρετικά σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα επί του πεδίου, το οποίο οι Ισραηλινοί δύσκολα θα πειστούν να αποδώσουν μελλοντικά στον τακτικό λιβανικό στρατό.

Συρία

Όσον αφορά το μέτωπο Ισραήλ και Συρίας, αξιωματούχος του IDF, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας στον ισραηλινό ειδησεογραφικό ιστότοπο Walla News, ανέφερε ότι οι παρασκηνιακές επαφές που διεξάγονται εδώ και μήνες με εκπροσώπους της κυβέρνησης της Δαμασκού έχουν καταρρεύσει. Συγκεκριμένα, το αδιέξοδο επήλθε μετά την άρνηση της ισραηλινής πλευράς να αποχωρήσει από τα συριακά εδάφη που ελέγχει αφότου ανέλαβε την εξουσία στη Συρία ο νυν πρόεδρος Άχμαντ Αλ-Σάρα.

Ισράελ Κατς: Κρίσιμο το προσεχές διάστημα

Παράλληλα, η πρόσφατη ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί ο βαθμός ετοιμότητας της ισραηλινής αεράμυνας. Σε συνέντευξη που παραχώρησε σε φόρουμ που συνδιοργάνωσαν η ευρείας κυκλοφορίας εφημερίδα Γιεντιότ Αχαρονότ και το Ισραηλινό Ινστιτούτο Δημοκρατίας (IDI), ο υπουργός Άμυνας, Ισράελ Κατς, εξέφρασε την εκτίμηση ότι «όσο το καθεστώς της Τεχεράνης πιέζεται από τις νέες αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις και ενόσω πλησιάζουν οι εβραϊκές θρησκευτικές γιορτές (σ.σ. που αρχίζουν την ερχόμενη εβδομάδα και θα διαρκέσουν έως τα μέσα Οκτωβρίου), τόσο θα αυξάνονται οι πιθανότητες για μια νέα επίθεση του Ιράν κατά του Ισραήλ».

Νέα αναταραχή στη Volkswagen έχει προκαλέσει δημοσίευμα του περιοδικού Wirtschaftswoche, σύμφωνα με το οποίο το διοικητικό συμβούλιο του γερμανικού ομίλου έχει αποφασίσει ομόφωνα τον τερματισμό της παραγωγής σε τέσσερα εργοστάσια στη Γερμανία. Πρόκειται για τα εργοστάσια στο Έμντεν και το Τσβίκαου, όπου, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η παραγωγή προβλέπεται να σταματήσει το 2031, στο Ανόβερο το 2032 και στο Νέκαρσουλμ το 2034. Το περιοδικό επικαλείται εσωτερικό έγγραφο που προορίζεται για το εποπτικό συμβούλιο του ομίλου.

Άγνωστο το μέλλον δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων της VW

Στα εργοστάσια του Τσβίκαου και του Έμντεν εργάζονταν στα τέλη του 2025 συνολικά περισσότεροι από 15.700 άνθρωποι, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της η VW. Στο Ανόβερο απασχολούνται περίπου 14.000 εργαζόμενοι, ενώ στο εργοστάσιο της Audi στο Νέκαρσουλμ περίπου 15.500.

Μέχρι στιγμής δεν είναι ξεκάθαρο τι θα συμβεί με τους εργαζομένους των τεσσάρων μονάδων. Εδώ και καιρό είναι γνωστό ότι στον όμιλο Volkswagen σχεδιάζονται δεκάδες χιλιάδες περικοπές θέσεων εργασίας.

Η Volkswagen δεν έχει μέχρι στιγμής τοποθετηθεί επί του δημοσιεύματος. Εκπρόσωπος του ομίλου δήλωσε στο γαλλικό πρακτορείο AFP ότι η εταιρεία δεν σχολιάζει «εσωτερικά έγγραφα», τα οποία «συζητούνται και εγκρίνονται στα αρμόδια όργανα». Όπως πρόσθεσε, η Volkswagen δεν θέλει να προκαταλάβει αυτή τη διαδικασία.

Άμεσες αντιδράσεις από πολιτικούς και συνδικάτα – ξανά

Ο πρωθυπουργός της Σαξονίας, Μίχαελ Κρέτσμερ, επιχείρησε πάντως άμεσα να κατευνάσει τις ανησυχίες, ιδιαίτερα για το εργοστάσιο του Τσβίκαου στο κρατίδιο της Σαξονίας. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο σημείο όπου λαμβάνονται αποφάσεις», δήλωσε, τονίζοντας ότι ούτε στη συνεδρίαση του εποπτικού συμβουλίου την Παρασκευή αναμένεται οριστική απόφαση.

Παρέμβαση έκανε και η ομοσπονδιακή υπουργός Εργασίας και συμπρόεδρος του SPD, Μπέρμπελ Μπας. Από το Βόλφσμπουργκ τόνισε ότι πρέπει να δημιουργηθούν «νέες προοπτικές» για τα εργοστάσια της Volkswagen. Όπως είπε, χρειάζεται στρατηγική για το τι θα μπορούσε να παράγεται μελλοντικά σε κάθε μονάδα, εφόσον εκεί διακοπεί η παραγωγή αυτοκινήτων.

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, πάντως, το μέλλον των τεσσάρων εργοστασίων παρέμενε επισήμως ανοιχτό. Ο διευθύνων σύμβουλος, Όλιβερ Μπλούμε, χαρακτήρισε το κλείσιμο μονάδων «την τελευταία και ακριβότερη λύση» και έδωσε χρονικό περιθώριο έξι έως δώδεκα μηνών προκειμένου να βρεθούν προοπτικές για τα εργοστάσια.

Το συνδικάτο μεταλλουργίας IG Metall προειδοποιεί ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί μέτρα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στο κλείσιμο ολόκληρων εργοστασίων. «Αν η διοίκηση επιδιώκει αυτή τη σύγκρουση, θα την έχει. Εμείς πάντως δεν τη θέλουμε», δήλωσε ο επικεφαλής της IG Metall στην Κάτω Σαξονία, Τόρστεν Γκρέγκερ.

Πηγές: AFP, n-tv, NDR, Reuters, VW, Welt, Wirtschaftswoche

«Θα το πληρώσουν», έλεγε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μετά το πρωτοφανές περιστατικό της σχεδιαζόμενης επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας με μη επανδρωμένο αεροσκάφος. Πράγματι, την Τρίτη το Βερολίνο παρουσίασε τον «λογαριασμό» και κατηγόρησε ευθέως τη Ρωσία ότι επιχείρησε να ανατινάξει ένα ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος, χρησιμοποιώντας drones. Η γερμανική κυβέρνηση επικαλείται τα προκαταρκτικά αποτελέσματα των ερευνών.

Ένα από τα αντίμετρα που ανακοινώθηκαν είναι το κλείσιμο του Γενικού Προξενείου της Ρωσίας στη Βόννη. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ρωσική Προξενική Αρχή σε όλον τον κόσμο, η οποία έχει αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερη σημασία από τον Μάιο του 2023, όταν το Βερολίνο είχε αποφασίσει να κλείσει τέσσερα από τα πέντε προξενεία της Ρωσίας που λειτουργούσαν σε γερμανικό έδαφος. Ήταν η απάντηση στην απαίτηση που είχε διατυπώσει εκείνη την εποχή η Μόσχα να μειωθεί ο αριθμός των Γερμανών διπλωματών στη Ρωσία. Έκτοτε, οι δύο χώρες εκπροσωπούνταν από μία πρεσβεία και ένα προξενείο. Πιθανότατα η Μόσχα θα κλείσει τώρα το γερμανικό προξενείο στην Αγία Πετρούπολη.

Οι συνέπειες για τους Ρώσους στη Γερμανία

Από τότε που ξεκίνησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο αριθμός των Γερμανών πολιτών που επισκέπτονται τη Ρωσία έχει μειωθεί σημαντικά. Κατά συνέπεια, έχουν μειωθεί και τα αιτήματα για χορήγηση βίζας. Αυτό σημαίνει ότι θα είναι κυρίως οι Ρώσοι πολίτες αυτοί που θα υποστούν τις συνέπειες, όταν κλείσει το προξενείο.

Παραμένει άγνωστο πόσοι ακριβώς είναι οι κάτοχοι ρωσικών διαβατηρίων στη Γερμανία. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μερικές εκατοντάδες χιλιάδες έως και αρκετά εκατομμύρια άτομα. Πολλοί δεν θα έχουν πλέον εύκολη πρόσβαση σε προξενικές υπηρεσίες. Το προξενείο της Βόννης ανακοίνωσε ήδη ότι «ακυρώνονται τα ραντεβού για κατάθεση αιτήσεων σε όλες τις προξενικές υπηρεσίες».

Η Γερμανία θα συνεχίσει να πληρώνει

Για τη Ρωσική Ομοσπονδία, το Γενικό Προξενείο στη Βόννη έχει μία ιδιαίτερη, ίσως και ιστορική σημασία. Το κτηριακό συγκρότημα του προξενείου βρίσκεται στην κορυφή του λόφου στην άλλοτε εύπορη συνοικία Μπαντ Γκόντεσμπεργκ, νοτιοανατολικά της Βόννης. «Συνοικία των διπλωματών» ονομαζόταν η περιοχή, όταν η πόλη ήταν πρωτεύουσα και έδρα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Στο ίδιο οικόπεδο βρισκόταν παλαιότερα η κατοικία του πρώτου Προέδρου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.

Στις αρχές της δεκαετίας του '70, η πρεσβεία της Σοβιετικής Ένωσης απέκτησε το ακίνητο και η κατασκευή των νέων κτηρίων ολοκληρώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του '80. Εκεί στεγάστηκε και η ρωσική πρεσβεία, μέχρι να μετακομίσει η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση στο Βερολίνο, στα τέλη της δεκαετίας του '90.

Τώρα οι διπλωμάτες θα πρέπει να επιστρέψουν στη Ρωσία και τα κτήρια θα μείνουν κενά. Ωστόσο, όπως και τα υπόλοιπα ρωσικά προξενεία που έχουν κλείσει, θα συνεχίσουν να συντηρούνται με έξοδα των Γερμανών φορολογουμένων. Αυτό συμβαίνει, επειδή το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει σε κανένα κράτος να χρησιμοποιεί τα ακίνητα αυτά κατά το δοκούν.

Εμπλοκή σε υπόθεση κατασκοπείας

Όταν το Βερολίνο έκλεισε τα άλλα τέσσερα ρωσικά προξενεία, είχε αιτιολογήσει την απόφασή του, μεταξύ άλλων, με το επιχείρημα ότι επιθυμούσε να δυσχεράνει τη δράση Ρώσων κατασκόπων που διέθεταν διπλωματικά διαβατήρια. Μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το Γενικό Προξενείο της Βόννης ενεπλάκη στην υπόθεση του πρώην αξιωματικού των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων Τόμας Χ., ο οποίος το 2025 καταδικάστηκε σε φυλάκιση τριάμισι ετών για κατασκοπεία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, είχε προσφέρει ο ίδιος τις υπηρεσίες του στο προξενείο.

Η Βόννη έχει μεγάλη στρατηγική σημασία. Από την εποχή που ήταν πρωτεύουσα της Γερμανίας, εξακολουθεί να φιλοξενεί τις κεντρικές υπηρεσίες του υπουργείου Άμυνας. Σε μικρή απόσταση βρίσκονται πολυάριθμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, καθώς και διοικητικές δομές του ΝΑΤΟ σε γειτονικές χώρες, δηλαδή στο Βέλγιο και την Ολλανδία.

Οι εκλογές για τη «Δούμα»

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Γερμανία κλείνει ρωσικό προξενείο, όμως αυτή τη φορά η προθεσμία για να εγκαταλείψουν τη χώρα οι Ρώσοι διπλωμάτες είναι εξαιρετικά σύντομη: μόλις τρεις εβδομάδες. Την προηγούμενη φορά, η γερμανική πλευρά είχε δώσει προθεσμία άνω των έξι μηνών.

Και κάτι ακόμα: το Γενικό Προξενείο κλείνει λίγο πριν από τις εκλογές για την κρατική «Δούμα», το Κοινοβούλιο της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Στο προξενείο, η μέρα της ψηφοφορίας για τους Ρώσους που διαμένουν στο εξωτερικό είχε οριστεί για τις 20 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, στις προεδρικές εκλογές του 2024 είχαν ψηφίσει στο ίδιο προξενείο λίγο περισσότεροι από 5.000 Ρώσοι πολίτες.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Ενώ σε λίγους μήνες ολοκληρώνεται η κατασκευή του τεράστιου πυρηνικού σταθμού Άκκουγιου στην ΝΑ Τουρκία, έργο της κρατικής ρωσικής εταιρείας Rosatom σε συνεργασία με την Τουρκία, η Άγκυρα σχεδιάζει να επεκτείνει την πυρηνική της συνεργασία με τη Ρωσία και να προχωρήσει στην κατασκευή και άλλων σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.

Αυτό δήλωσε χθες ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με την ευκαιρία της Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, που λαμβάνει χώρα στο Μπισκέκ του Κιργιστάν. «Ο πυρηνικός σταθμός του Άκκουγιου έχει μεγάλη σημασία στις σχέσεις Ρωσίας-Τουρκίας. Είμαστε τώρα στα τελικά στάδια», είπε ο Ερντογάν καθώς καθόταν δίπλα στον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν μετά από μια κατ' ιδίαν συνάντηση στο περιθώριο της Συνόδου. Ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε τη μεγάλη σημασία που θα έχει η παραγωγή του 10% της ηλεκτρικής ενέργειας για τη χώρα του από τους τέσσερις αντιδραστήρες του Άκκουγιου. Και είπε ότι Τουρκία και Ρωσία -επιπλέον του Άκκουγιου- θα κάνουν κοινά βήματα και θα ανοίξουν νέους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Χαρακτηριστικό της ενίσχυσης των ρωσοτουρκικών σχέσεων ήταν η δήλωση του Τούρκου προέδρου ότι «οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται σε πολύ προχωρημένο στάδιο από οποιαδήποτε προηγούμενη περίοδο, ενώ ο πρόεδρος Πούτιν χαρακτήρισε την Τουρκία ως έναν από τους προνομιούχους εταίρους της χώρας του.

Ανησυχεί η Δύση

Η ενίσχυση των δεσμών Τουρκίας-Ρωσίας αναμένεται να ανησυχήσει τα δυτικά κράτη, που βλέπουν τη Ρωσία να επιμένει στην πολιτική της κατά της Ουκρανίας και να συνεργάζεται στενά με την Τουρκία, η οποία την ίδια στιγμή δηλώνει ότι αναλαμβάνει την ευθύνη και συνεχίζει τις προσπάθειές της για την επίλυση των συγκρούσεων στη γύρω περιοχή μέσω διαλόγου, μια έμμεση αναφορά ότι θα διατηρήσει τη στάση διαπραγματευτή στη διαμάχη Ρωσίας-Ουκρανίας.

Χαρακτηριστικό είναι ότι πριν από δύο ημέρες ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι η Τουρκία έχει ήδη προετοιμάσει σχέδιο για την ασφαλή διέλευση των σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας.

Σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα όλα ξεκίνησαν από μία ενέδρα ανδρών του ΕΛΑΣ στο βυζαντινό υδραγωγείο της Θεσσαλονίκης εναντίον Ελλήνων υπαλλήλων του Οργανισμού Ύδρευσης και λίγων Γερμανών, που είχε ως αποτέλεσμα τα βάρβαρα αντίποινα των Γερμανών Ναζί, υπό τις οδηγίες του αιμοσταγούς Φριτς Σούμπερτ και τη συνεργασία Ελλήνων δωσιλόγων ταγματασφαλιτών.

Νεότερες ιστορικές μαρτυρίες μιλούν για παρουσία ομάδων του ΕΛΑΣ για λόγους περιφρούρησης σημαντικής σύσκεψης στελεχών του ΕΑΜ στην περιοχή, άλλες εμφανίζουν πληροφορίες ότι Γερμανοί επρόκειτο να έρθουν στον Χορτιάτη να δημεύσουν ζώα κι έτσι στήθηκε η ενέδρα και άλλες ότι τελικά τα αντίποινα των Γερμανών ήταν προσχεδιασμένη ενέργεια εναντίον της συνολικής δράσης του ΕΛΑΣ στην περιοχή.

Η μάνα που έσωσε τα αγόρια και πίστευε ότι δεν θα την πειράξουν

«Η μάνα μου είπε να πάω στον φούρνο πρώτα να πάρω ψωμί και να το αφήσω στο σπίτι. Στον δρόμο συνάντησα την ομάδα των ανταρτών, τους προσπέρασα, συνάντησα στον δρόμο τον αδερφό μου, έπιασα την κουβέντα. Τότε, έρχεται το πρώτο γερμανικό στρατιωτικό αυτοκίνητο με τη συνοδεία υπαλλήλων της Εταιρείας Ύδρευσης Θεσσαλονίκης για να χλωριώσει το νερό. Μετά από πέντε λεπτά ακούμε τους πυροβολισμούς και βλέπαμε τους αντάρτες να φεύγουν από το υδραγωγείο. Η μητέρα μου, που άφησε τις αδερφές μου στο αμπέλι, μας συνάντησε στον δρόμο και μας είπε να πάρουμε τις αγελάδες και να πάρουμε τον δρόμο προς ένα φαράγγι.

«Θα πάρω τα κορίτσια και θα έρθω να σας βρω», μας είπε. Ήταν η τελευταία στιγμή με τη μάνα μας. Ξανά δεν την είδαμε», αναφέρει μιλώντας στην Deutsche Welle o Μανώλης Γκουραμάνης, Πρόεδρος Συλλόγου Οικογενειών Θυμάτων Ολοκαυτώματος Χορτιάτη. Μέχρι τότε δεν είχε νιώσει κάποιον φόβο για τους Γερμανούς. Θυμάται νέους Γερμανούς στρατιώτες να κλαίνε όταν ήρθε η διαταγή για το Ανατολικό Μέτωπο κι έναν χρόνο πριν τους κατοίκους του Χορτιάτη να περιθάλπουν με το λάδι από τα εικονοστάσιά τους τα εγκαύματα τραυματισμένων Γερμανών έπειτα από την πτώση ενός αεροπλάνου στο βουνό.

Οι Γερμανοί μετά από λίγο περικύκλωσαν το χωριό. Η διαταγή του Σούμπερτ στην καταδιωκτική του ομαδα (Jagdkommando) ήταν όποιος κινείται να συλλαμβάνεται και στην παραμικρή αντίσταση να δολοφονείται. Μαζί του και οι Έλληνες δωσίλογοι ταγματασφαλίτες. Όσοι κάτοικοι του Χορτιάτη ήταν εκεί χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, η μία στον φούρνο του Γκουραμάνη και η άλλη στη μονοκατοικία Νταμπούδη.

«Τους έριξαν στα ζυμωτήρια, στον φούρνο, φέρανε ξερά χόρτα και εύφλεκτη ύλη, τους κάψανε ζωντανούς. Γλιτώσανε τρία παιδιά που κάνανε τους πεθαμένους κι από αυτά μάθαμε για τους δικούς μας ανθρώπους που καήκανε. Τα σπίτια μας λεηλατήθηκαν και καήκαν. Όταν γυρίσαμε στο χωριό, βρήκαμε μόνο οστά και στάχτες», λέει ο Γκουραμάνης, που έχασε σε ηλικία επτά χρονών τότε τη μητέρα του, δύο αδερφές, τρεις πρώτες ξαδέρφες και μία θεία του.

Η ζωή τα έφερε να μεταναστεύσει στη Γερμανία κόντρα στη γνώμη του πατέρα του. «Το πρώτο σοκ το έπαθα φτάνοντας στον σταθμό του Μονάχου, όταν ακούω «Achtung, Achtung» και ήρθαν απευθείας οι μνήμες από την Κατοχή στον Χορτιάτη. Ήθελα να πάρω το πρώτο τρένο και να γυρίσω πίσω», λέει χαρακτηριστικά και συνεχίζοντας αναφέρει: «Γνώρισα πολλούς Γερμανούς κι έτσι πλέον δεν έχω την ίδια εντύπωση όπως είχα από την Κατοχή. Υπάρχουν καλοί και κακοί άνθρωποι σε όλες τις εθνότητες. Υποδέχομαι τώρα γκρουπ Γερμανών στον Χορτιάτη που κλαίνε, όταν τους διηγούμαι την ιστορία του Ολοκαυτώματος», λέει χαρακτηριστικά.

Τo παιδικό ένστικτο που έσωσε

«-Γιαγιά, γιαγιά, οι αντάρτες κουβαλάνε έναν Γερμανό. Πάμε να φύγουμε! -Καλά, χαζό είσαι; Τι θα μας κάνουν εμάς; Τι δουλειά έχουμε με τους Γερμανούς και τους αντάρτες;». Η εννιάχρονη τότε Μαίρη Ανάσογλου με το πείσμα και το ένστικτό της έπεισε τη γιαγιά της και φύγανε από τον Χορτιάτη και ανέβηκαν στο βουνό. Έτσι πρόλαβε να σώσει αυτήν και την ξαδέλφη της Σούλα, όχι όμως τους φίλους τους, που έκαψαν οι Γερμανοί ζωντανούς στον φούρνο του Γκουραμάνη στον Χορτιάτη.

«Σε λίγο ακούμε βουή, βλέπουμε από τον δρόμο τα καμιόνια των Γερμανών. Τρέχουμε στο βουνό μαζί με άλλους χωριανούς. Σε ένα ύψωμα κοιτάζω προς τα κάτω, βλέπω το χωριό να καίγεται. Ο ουρανός γεμάτος καπνούς, μυρίζαμε τη μυρωδιά του καμένου», περιγράφει η σχεδόν 90χρονη σήμερα Μαίρη Ανάσογλου. «Θυμάμαι μια κοπελίτσα μεγαλύτερη από εμένα, γύρω στα 12-13, που ήρθε ταλαιπωρημένη με εγκαύματα στο βουνό. Λέγανε ότι την είχε περιθάλψει ένας Ιταλός γιατρός. Μας είπε: "Μας βάλανε στον φούρνο, με τη μαμά μου κι άλλους, για να μας κάψουν. Πήδηξα από το παράθυρο, σύρθηκα και γλίτωσα".

Είχα ακούσει ότι σούβλισαν ένα μωρό. Το μίσος που είχα για τους Γερμανούς ήταν μεγάλο. Σκέφτηκα όμως μετά από χρόνια ότι ήταν λάθος των ανταρτών που προκάλεσε τέτοια αντίποινα», περιγράφει ανατριχιάζοντας. Έμεινε για πολλές μέρες στο βουνό, υπό τη φροντίδα των ανταρτών, με ένα πέδιλο κι ένα ρούχο. Ένας θείος της από την Πυλαία την έφερε με ένα κάρο στη μητέρα της στη Θεσσαλονίκη, που την έψαχνε εναγωνίως για έναν μήνα. «Τρέχαμε γύρω από τα δέντρα, για να γλιτώσουμε από τις βόμβες», λέει χαρακτηριστικά. Κάθε φορά που πήγαινε μετά στον Χορτιάτη της ερχόταν εκείνη η μυρωδιά του καμένου. «Τώρα όταν ακούω σειρήνες με πιάνει φόβος, έρχονται όλα πάλι μπροστά μου», αναφέρει.

Προς μια εθνική αυτογνωσία

«Στο τέλος της Κατοχής στην Ελλάδα έχει χαθεί κάθε έννοια του ανθρωπισμού και οι άμαχοι, όπως στη Σφαγή του Χορτιάτη, πληρώνουν έναν βαρύ φόρο αίματος. Το τραύμα βαθαίνει, επειδή δράστες και θύτες είναι συμπατριώτες, δεν είναι μόνο ξένοι», επισημαίνει μιλώντας στην Deutsche Welle ο Aναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κ. Στράτος Δορδανάς . Στην περίπτωση της Σφαγής του Χορτιάτη αποδόθηκε μια κάποια δικαιοσύνη, που σύμφωνα με τον Έλληνα ιστορικό περιορίστηκε στις κεφαλές, με τη δίκη και εκτέλεση του αμετανόητου και μέχρι τη στιγμή της εκτέλεσής του Φρις Σούμπερτ και κάποιων υπαρχηγών του Τάγματος Ασφαλείας του Δάγκουλα.

Την εποχή του 1944, οι Γερμανοί Ναζί περιχαρακώνονται στις μεγάλες πόλεις και προσπαθούν να διασφαλίσουν τους μεγάλους κόμβους, για να προετοιμάσουν την αποχώρησή τους από την Ελλάδα. Με καταρρακωμένο ηθικό, παραχωρούν μέρος της διασφάλισης της γερμανικής ησυχίας και τάξης σε ελληνικά χέρια των Ταγμάτων Ασφαλείας, με τον βαθμό σκληρότητας και θηριωδίας να γίνεται ακόμα μεγαλύτερος.

Πριν από τη σφαγή στον Χορτιάτη υπήρχαν εκτελέσεις αμάχων στο Ασβεστοχώρι από τα τάγματα του Φριτς Σούμπερτ και είχε προειδοποιηθεί η κοινότητα για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εξαιτίας κίνησης τμημάτων του ΕΛΑΣ στην περιοχή του Χορτιάτη. «Σε αυτό το πλαίσιο είναι ένα ερώτημα γιατί επιλέγεται αυτή η χρονική στιγμή να στηθεί αυτή η ενέδρα και ποιο στρατιωτικό αποτέλεσμα παράγεται;», αναρωτιέται ο κ. Δορδανάς. Χωρίς προσπάθεια απόδοσης μομφής στην εαμική αντίσταση, ο ίδιος χαρακτηρίζει την ενέδρα «αχρείαστη, χωρίς κάποια ωφελιμότητα, με άμεσο κίνδυνο τα γερμανικά αντίποινα».

Στη δημόσια ιστορία, στη μνήμη των θυμάτων των μαζικών εκτελέσεων και καταστροφών στον Χορτιάτη, έχει επικρατήσει ο όρος Ολοκαύτωμα. «Θα περιορίσω τον χαρακτηρισμό Ολοκαύτωμα μόνον για την εξόντωση του ελληνικού ή ευρωπαϊκού εβραϊσμού. Θα είχε ενδιαφέρον επιστημονικά η ερμηνεία του όρου Ολοκαύτωμα σε άλλες περιπτώσεις». Η τοπική κοινωνία τιμά την ιστορική μνήμη και φέτος με μια σειρά εκδηλώσεων.

«Οι εκδηλώσεις μνήμης έχουν ιδιαίτερη σημασία σήμερα, όταν η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά διεκδικεί μεγάλο μέρος του πολιτικού και κοινωνικού χώρου. Υπάρχει ορατός κίνδυνος για τις ίδιες τις δημοκρατίες και για την αναθεώρηση του ιστορικού παρελθόντος. Οι κίνδυνοι ελλοχεύουν και σήμερα για τη Δημοκρατία, την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αξία στον άνθρωπο που απαρνήθηκε το Γ΄ Ράιχ και ο εθνικοσοσιαλισμός», τονίζει ο κ. Δορδανάς.

Ο Έλληνας ιστορικός βλέπει δύσκολο το σενάριο η Γερμανία να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τις πολεμικές επανορθώσεις, όταν μάλιστα δεν υπάρχει καν συζήτηση για το κατοχικό δάνειο. «Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να εμπλουτίζουμε τη φαρέτρα των επιχειρημάτων μας και της εθνικής μας αυτογνωσίας απέναντι στον ιστορικό αναλφαβητισμό. Ίσως και για τη στιγμή που στο μέλλον υπάρξει κάποια αλλαγή στην κατεύθυνση της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής», αναφέρει ο κ. Δορδανάς.

Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι και ο Ρώσος πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν συναντήθηκαν στην πρωτεύουσα του Κιργιστάν, Μπισκέκ, τη Δευτέρα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) – ενός μπλοκ που συχνά θεωρείται αντίβαρο στην επιρροή των ΗΠΑ. Η συνάντηση πραγματοποιείται με φόντο τις επιπτώσεις του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, ο οποίος έχει διαταράξει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, και του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, που βρίσκεται τώρα στον πέμπτο χρόνο του.

Η Ινδία παρέμεινε σε επαφή με τον SCO, ενώ αντιστάθηκε στις προσπάθειες μετατροπής του σε αντιδυτικό μπλοκ. Η θέση της αντανακλά μια ευρύτερη προσπάθεια διατήρησης σχέσεων με ανταγωνιστικές δυνάμεις. Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται υπό μεγαλύτερη πίεση. Η Ρωσία παραμένει υπό δυτικές κυρώσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Εν τω μεταξύ, η Ινδία έχει αντιμετωπίσει πιέσεις από τις ΗΠΑ για τις αγορές ρωσικού πετρελαίου, παράλληλα με τις ευρύτερες εμπορικές εντάσεις. Η πρώην πρέσβειρα της Ινδίας στις ΗΠΑ, Μίρα Σανκάρ, δήλωσε στην DW ότι η σχέση της Ινδίας με τη Ρωσία δεν πρέπει να θεωρείται ότι στρέφεται εναντίον των ΗΠΑ. «Η Ινδία έχει μια μακροχρόνια στρατηγική σχέση με τη Ρωσία. Αυτή δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας, αλλά έχει ως στόχο να βοηθήσει την Ινδία να επιτύχει τους εθνικούς της στόχους», δήλωσε η Σανκάρ.

Οι ενεργειακοί δεσμοί ενισχύονται

Στον τομέα της ενέργειας έχει γίνει πιο ορατή η αλλαγή στις σχέσεις Ινδίας-Ρωσίας. Πριν από το 2022, η Ρωσία προμήθευε μόνο ένα μικρό μερίδιο των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Ινδίας. Η μειωμένη τιμή του ρωσικού πετρελαίου άλλαξε γρήγορα αυτό το δεδομένο, καθιστώντας τη Μόσχα έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές της Ινδίας. Έχει καταστεί το πιο αμφιλεγόμενο κομμάτι της σχέσης της Ινδίας με τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν πιέσει το Νέο Δελχί να μειώσει τις αγορές του από τη Ρωσία. Η Ινδία υποστηρίζει ότι η εξασφάλιση προσιτής και αξιόπιστης ενέργειας αποτελεί εθνικό συμφέρον.

Η διαταραχή των παραδοσιακών ενεργειακών προμηθειών έχει κάνει αυτόν τον υπολογισμό πιο περίπλοκο. Ο φετινός πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν και η διαταραχή της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν επηρεάσει τις αγορές της Ινδίας από τον Κόλπο και έχουν αυξήσει τις τιμές. Η Σανκάρ δήλωσε ότι η Ινδία αντιδρά διαφοροποιώντας τις πηγές εφοδιασμού της, συμπεριλαμβανομένων τόσο εκείνων της Ρωσίας όσο και εκείνων των ΗΠΑ. Αλλά «αυτό δεν θα συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη», πρόσθεσε. Μέχρι τότε, είπε η Σανκάρ, η Ινδία θα λάβει μέτρα που θεωρεί απαραίτητα για τη σταθεροποίηση του εφοδιασμού και την προστασία του λαού της.

Το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας

Η άμυνα παραμένει ο άλλος σημαντικός πυλώνας, αλλά εδώ η κατεύθυνση είναι πιο ξεκάθαρη: η εξάρτηση της Ινδίας από τον ρωσικό εξοπλισμό μειώνεται. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την παραγωγική ικανότητα, τα χρονοδιαγράμματα παράδοσης και την ικανότητα της Ρωσίας να προμηθεύει ανταλλακτικά ως σημαντικός προμηθευτής στρατιωτικού υλικού της Ινδίας. «Η Ινδία παραμένει ένας από τους παλαιότερους και μεγαλύτερους αγοραστές όπλων της Ρωσίας και ίσως ο τελευταίος σημαντικός», δήλωσε στην DW ο Αραβίντ Γιελερί, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τζαβαχαρλάλ Νεχρού στην πρωτεύουσα της Ινδίας, Νέο Δελχί.

«Το Νέο Δελχί διστάζει ολοένα περισσότερο να δεσμευτεί στο πρόγραμμα μαχητικών πέμπτης γενιάς της Ρωσίας και έχει περιορισμένη διάθεση για νέο ρωσικό υλικό, εκτός εάν αυτό μπορεί να ενσωματωθεί στα εγχώρια σχέδια παραγωγής της Ινδίας», πρόσθεσε. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αμυντική σχέση εξαφανίζεται. Ωστόσο, οι όροι αλλάζουν, με την Ινδία να αναζητά μια σχέση που να συμβάλλει στη δική της αμυντική παραγωγή, ώστε να μπορεί να απομακρυνθεί από την απλή αγορά ολοκληρωμένων συστημάτων.

Το ζήτημα της Κίνας

Η αυξανόμενη εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα έχει επίσης γίνει αναπόφευκτο μέρος της εξίσωσης. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία στις αρχές του 2022, η Κίνα έχει γίνει απαραίτητη για τη Ρωσία ως αγορά, προμηθευτής και οικονομικός εταίρος. Αυτό έχει μειώσει την ικανότητα της Μόσχας να χρησιμεύσει ως αντίβαρο στο Πεκίνο. Ο Γιελερί βλέπει μια σημαντική διάκριση στις δύο σχέσεις.

«Στρατηγικά, η σχέση της Ρωσίας με την Κίνα παραμένει δομικά συναλλακτική, μια εξάρτηση στην οποία δύσκολα μπορεί να συμβιβαστεί, ενώ η σχέση της με την Ινδία βασίζεται στην εταιρική σχέση», είπε. Η Ινδία εξακολουθεί να έχει λόγους να διατηρεί στενή σχέση με τη Μόσχα: ενέργεια, άμυνα, πρόσβαση στη ρωσική αγορά και μια μακροχρόνια πολιτική σχέση σε όλη την Ευρασία. Αλλά ο στρατηγικός υπολογισμός έχει αλλάξει.

Ο ειδικός σε στρατηγικά θέματα, Ράγια Μοχάν, δήλωσε ότι η αυξανόμενη εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα έχει αλλάξει τη στρατηγική της αξία για την Ινδία. Η έμφαση δίνεται ολοένα περισσότερο σε συγκεκριμένα συμφέροντα – ενεργειακή ασφάλεια, αμυντικό εφοδιασμό, εμπόριο και πρόσβαση στην τεχνολογία – ενώ το μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος της Ινδίας στηρίζεται ολοένα περισσότερο στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Η Ινδία έχει επεκτείνει την αμυντική και τεχνολογική συνεργασία με την Ουάσινγκτον, ενώ παράλληλα εμβαθύνει τους δεσμούς της με εταίρους όπως η Γαλλία και το Ισραήλ. «Η Ινδία προσπαθεί να μειώσει την έκθεσή της στην αμερικανική αστάθεια, αλλά εξακολουθεί να αναγνωρίζει ότι η Ουάσινγκτον είναι ο σημαντικότερος εταίρος της».

Τι θέλουν ο Μόντι και ο Πούτιν;

Ο Ρατζάν Κουμάρ, καθηγητής Ρωσικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Τζαβαχαρλάλ Νεχρού, δήλωσε ότι ο Πούτιν επιζητά διαβεβαίωση ότι η Ινδία θα παραμείνει σε επαφή με τη Μόσχα, παρά τις πιέσεις της Ουάσινγκτον. «Ο πρόεδρος Πούτιν χρειάζεται μια διαβεβαίωση από τον πρωθυπουργό Μόντι ότι η Ινδία δεν θα εγκαταλείψει τη Ρωσία, όταν η τελευταία αντιμετωπίζει τη χειρότερη κρίση μετά τη δεκαετία του 1990», δήλωσε ο Κουμάρ στην DW. Αναμένει συνέχεια, και όχι μια δραματική επανεκκίνηση. «Νομίζω ότι πρόκειται περισσότερο για τη συνέχιση των υφιστάμενων δεσμών εν μέσω πιέσεων από τις ΗΠΑ», πρόσθεσε.

Η μεγαλύτερη δοκιμασία θα έρθει στο Δελχί μέσα στον Σεπτέμβριο, όταν ο Πούτιν αναμένεται να επιστρέψει για τη σύνοδο κορυφής των BRICS. Η συνάντηση στο Μπισκέκ μπορεί να διατηρήσει την πολιτική σχέση σε καλό δρόμο, αλλά οι συνομιλίες στο Δελχί θα δείξουν εάν αυτή η πολιτική συνέχεια μπορεί να οδηγήσει σε πρόοδο στο εμπόριο, στην ενέργεια, την άμυνα και την τεχνολογία.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Η απόπειρα επίθεσης με drone -που έφερε εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας και την οποία το Βερολίνο αποδίδει επισήμως στη Ρωσία- βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας της άτυπης συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σήμερα στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας, ενώ το ζήτημα θα συζητηθεί εκτενώς και κατά τη συνάντηση της προέδρου της Κομισιόν με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, στις Βρυξέλλες.

Το Βερολίνο κατέληξε, βάσει των ερευνών των αρχών ασφαλείας, ότι η Ρωσία βρίσκεται πίσω από την απόπειρα της 4ης Αυγούστου στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, σημαντικό κόμβο για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία. Το Βερολίνο ανακοίνωσε ήδη το κλείσιμο του ρωσικού γενικού προξενείου στη Βόννη και του «Ρωσικού Σπιτιού» στο Βερολίνο, αυστηρότερους ελέγχους εισόδου Ρώσων πολιτών και μεγαλύτερη πίεση στον ρωσικό «σκιώδη στόλο».

Προσερχόμενη στη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας χαρακτήρισε την επίθεση ενέργεια που φέρει «όλα τα χαρακτηριστικά κρατικής υποστηριζόμενης τρομοκρατίας». «Το ερώτημα είναι τι κάνουμε γι' αυτό», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι αρκετά κράτη-μέλη έχουν ήδη καλέσει τους Ρώσους πρέσβεις για εξηγήσεις.

Η Κάλλας αποκάλυψε, παράλληλα, ότι βρίσκονται ήδη υπό επεξεργασία περίπου 1.600 νέες καταχωρίσεις προσώπων και οντοτήτων, που συνδέονται με το ρωσικό στρατιωτικό σύμπλεγμα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να προστεθούν και άλλες. Ωστόσο, δεν αναμένεται να ληφθούν σήμερα σχετικές αποφάσεις, καθώς πρόκειται για άτυπη συνάντηση.

Στο τραπέζι νέες ρωσικές κυρώσεις

Πάντως, οι Βαλτικές χώρες πιέζουν για περιορισμό της ρωσικής διπλωματικής παρουσίας στην Ευρώπη και στις τουριστικές θεωρήσεις για Ρώσους πολίτες.

Η Ιρλανδή ΥΠΕΞ Έλεν ΜακΕντί, όπως και ο Βρετανός ομόλογός της Εντ Μίλιμπαντ -που μετέχει στη συνεδρίαση- χαρακτήρισαν την επίθεση μέρος μιας προσπάθειας της Ρωσίας να «διχάσει» τους Ευρωπαίους, ενώ ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν Νοέλ Μπαρό επισήμανε ότι πρέπει να υιοθετηθούν κυρώσεις κυρίως εναντίον του λεγόμενου «σκιώδους» στόλου της Ρωσίας.

Στενότερος συντονισμός ΕΕ–ΝΑΤΟ

Το ζήτημα βρίσκεται σήμερα και στο επίκεντρο της συνάντησης της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε με στόχο στενότερο συντονισμό ΕΕ–ΝΑΤΟ. Η πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε χθες ότι η ευρωπαϊκή απάντηση θα είναι συντονισμένη. «Θα διατηρήσουμε την ΕΕ ενωμένη, παρά αυτές τις κλιμακούμενες και σοβαρές ενέργειες», ανέφερε, χαιρετίζοντας τα μέτρα που έλαβε ήδη το Βερολίνο.

Στο Γουίκλοου οι υπουργοί θα συζητήσουν επίσης την περαιτέρω στήριξη της Ουκρανίας, την αποτελεσματικότερη λήψη αποφάσεων στην εξωτερική πολιτική και το δίλημμα «ενότητα έναντι ομοφωνίας», τον καλύτερο συντονισμό της ΕΕ στους πολυμερείς οργανισμούς, καθώς και τη Μέση Ανατολή, με έμφαση στην ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη.

Λίγες ημέρες πριν από τις κρίσιμες εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ, η αντιπαράθεση ανάμεσα στην ακροδεξιά AfD και τις χριστιανικές Εκκλησίες εξελίσσεται σε ένα από τα κεντρικά θέματα της προεκλογικής περιόδου. Η συζήτηση γύρω από την άνοδο της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) παρακολουθείται διεθνώς με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θεωρείται ενδεικτική ευρύτερων πολιτικών εξελίξεων στην Ευρώπη.

Μπροστά στον καθολικό καθεδρικό ναό του Μαγδεμβούργου κυματίζουν σημαίες με συνθήματα όπως «Αγάπη προς τον πλησίον, διάλογος, ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη. Ψηφίστε συνειδητά». Σε ευαγγελικές εκκλησίες αναρτώνται επίσης πανό με μηνύματα όπως «Η διαφορετικότητα είναι μέρος της θείας δημιουργίας» και «Με καρδιά, αντί με μίσος».

Το σχέδιο της AfD για τις Εκκλησίες

Η Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί προπύργιο της AfD στην ανατολική Γερμανία. Το κόμμα είναι σταθερά πρώτο στις δημοσκοπήσεις, χωρίς να αποκλείεται ακόμα και το ενδεχόμενο αυτοδύναμης κυβέρνησης.

Στο κυβερνητικό πρόγραμμα που ενέκρινε τον Απρίλιο, η Εναλλακτική για τη Γερμανία προτείνει τη διακοπή των κρατικών ενισχύσεων προς τις δύο μεγάλες Εκκλησίες (Καθολική και Ευαγγελική), καθώς και τον τερματισμό της είσπραξης του εκκλησιαστικού φόρου μέσω δημοσίων υπηρεσιών.

Παράλληλα, ζητεί να επιβάλλονται οικονομικές κυρώσεις για περιπτώσεις «εκκλησιαστικού ασύλου», όταν πρόσφυγες βρίσκουν καταφύγιο σε εκκλησιαστικούς χώρους φοβούμενοι διώξεις στις χώρες καταγωγής τους.

«Εθνοκεντρικός εθνικισμός»

Ο καθολικός επίσκοπος του Μαγδεμβούργου, Γκέρχαρντ Φάιγκε, βλέπει πίσω από τη στρατηγική της AfD έναν «εθνοκεντρικό εθνικισμό».

«Μέχρι σήμερα η Σαξονία-Άνχαλτ είχε ως σύνθημα το "Σκεφτόμαστε σύγχρονα". Η AfD θέλει να το αντικαταστήσει με το "Σκεφτόμαστε γερμανικά"», δηλώνει στην DW. Και προσθέτει: «Οι προεκλογικές αφίσες της AfD μιλούν από μόνες τους: "Σώστε τη χώρα σας", "Πάρτε πίσω τη χώρα σας", "Απελάσεις από το πρώτο λεπτό". Τι άλλο μπορεί να είναι αυτό, αν όχι εθνοκεντρικός εθνικισμός;».

Ο ίδιος προειδοποιεί ακόμα ότι «δημαγωγοί και άνθρωποι που υποκινούν επικίνδυνα πάθη» βρίσκουν σήμερα απήχηση σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Ως παράδειγμα αναφέρει την πρόταση για επαναφορά της έπαρσης της σημαίας και της ανάκρουσης του εθνικού ύμνου στα σχολεία. «Αυτό υπήρχε την εποχή των Ναζί, το υιοθέτησε αργότερα και η πρώην Ανατολική Γερμανία. Και τώρα θέλουν να επιστρέψει; Για μένα είναι αδιανόητο», λέει χαρακτηριστικά.

Θρησκεία, Ισλάμ και πολιτική

Το κυβερνητικό πρόγραμμα της AfD δεν αναφέρεται στους Εβραίους και την εβραϊκή ζωή στη Γερμανία, όμως το Ισλάμ βρίσκεται στο επίκεντρο των αναφορών του.

Το κόμμα υποστηρίζει ότι θα επαναφέρει τη θρησκευτική ελευθερία σε «εύλογα όρια» και χαρακτηρίζει το Ισλάμ «ξένη προς τον πολιτισμό θρησκεία». Υποστηρίζει επίσης ότι η θρησκευτική ελευθερία δεν υποχρεώνει τους Γερμανούς να ικανοποιούν «κάθε απαίτηση του ισλαμικού λόμπι».

Οι προειδοποιήσεις των επισκόπων

«Μια συμμετοχή της AfD στην κυβέρνηση θα είχε βίαιες συνέπειες», εκτιμά ο ευαγγελικός επίσκοπος Φρίντριχ Κράμερ. Γι’ αυτό, όπως λέει, πολιτιστικοί και κοινωνικοί φορείς ενώνουν τη φωνή τους απέναντι στην άνοδο της AfD.

Και ο καθολικός επίσκοπος Φάιγκε προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να «υποβαθμίζεται» η προοπτική μιας κυβέρνησης της AfD. Κατά τον ίδιο, το κόμμα εμφανίζεται στην προεκλογική εκστρατεία «με μεσσιανικές αντιλήψεις», προβάλλοντας συνθήματα όπως «Όλα θα πάνε καλά» ή «Όλα είναι δυνατά».

Εφαλτήριο για την AfD η Σαξονία-Άνχαλτ

Επειδή ο επικεφαλής υποψήφιος της AfD, Ούλριχ Ζίγκμουντ, «εμφανίζεται ιδιαίτερα επικοινωνιακός και πειστικός», αρκετοί πολίτες αναρωτιούνται τι ακριβώς είναι το «ακροδεξιό ή επικίνδυνο» σε εκείνον. «Τον στηρίζουν ωστόσο δυνάμεις που μπορούν να προκαλέσουν φόβο», προειδοποιεί ο Φάιγκε.

«Αν στη Σαξονία-Άνχαλτ σχηματιστεί αυτοδύναμη κυβέρνηση της AfD, θα πρόκειται για ένα πιλοτικό εγχείρημα. Τότε η Σαξονία-Άνχαλτ θα λειτουργήσει ως εφαλτήριο για την ομοσπονδιακή πολιτική σκηνή».

Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος

Διακριτική επιδοκιμασία προκαλεί η στάση του Καναδά στη μακροχρόνια εμπορική διαμάχη με τις ΗΠΑ και η άρνηση της καναδικής κυβέρνησης να υποχωρήσει στις πιέσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο τελευταίος γύρος συνομιλιών μεταξύ των δύο χωρών έληξε στις 21 Αυγούστου χωρίς αποτέλεσμα και ενώ, ακόμη και μέχρι την τελευταία στιγμή, οι δύο πλευρές έδιναν την εντύπωση πως θα ήταν εφικτή μία συμφωνία.

Στη συνέχεια, όμως, οι ΗΠΑ επέβαλαν δασμούς 50% σε καναδικά προϊόντα αξίας περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων (17,2 δισ. ευρώ), ενώ από την πλευρά της η Οτάβα δεσμεύτηκε να επιβάλει αντίστοιχους δασμούς στις αμερικανικές εισαγωγές.

Μέχρι να ναυαγήσουν οι συνομιλίες, η καναδική στρατηγική ήταν να επιτευχθεί μια συμφωνία που θα μείωνε τους δασμούς και θα διατηρούσε τη λειτουργία των διασυνοριακών αλυσίδων εφοδιασμού, ιδιαίτερα στους κλάδους της αυτοκινητοβιομηχανίας και του χάλυβα. Οι Αμερικανοί κατηγορούνται τώρα ότι άλλαξαν τους όρους της διαπραγμάτευσης την τελευταία στιγμή, σε μία προσπάθεια να υποχρεώσουν τον Καναδά να ευθυγραμμιστεί με τους αμερικανικούς δασμούς εναντίον της Κίνας.

Σύμφωνα με την Οτάβα, η Ουάσινγκτον επιδίωκε να έχει λόγο σε μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες του Καναδά με τρίτες χώρες, ώστε να αποτρέψει μία μελλοντική εισαγωγή κινεζικών προϊόντων μέσω Καναδά κατά παράκαμψη των δασμών που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ.

Ζήτημα κυριαρχίας η εμπορική διένεξη

Μιλώντας στην Deutsche Welle ο Νταν Τσιούριακ, συνεργάτης του καναδικού Center for International Governance Innovation, υποστηρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ οικοδομεί ένα «βορειοαμερικανικό φρούριο» στο διεθνές εμπόριο και αγγίζει ένα ζήτημα εθνικής κυριαρχίας για την Οτάβα. «Ο Καναδάς είναι εμπορικό έθνος», λέει ο Τσιούριακ. «Αν ευθυγραμμιστούμε πλήρως με τους Αμερικανούς, ιδιαίτερα όσον αφορά την Κίνα, είναι σαν να θυσιάζουμε τη δική μας εμπορική πολιτική».

Υπάρχει πρόσφατο προηγούμενο. Όταν οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει, πέρυσι, δασμούς 100% στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, ο Καναδάς ακολούθησε το παράδειγμά τους. Το Πεκίνο αντέδρασε επιβάλλοντας δασμούς 100% στην ελαιοκράμβη, ένα από τα πιο σημαντικά εξαγωγικά προϊόντα του Καναδά. Το αποτέλεσμα ήταν ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του Canada-China Business Council (CCBC), οι εξαγωγές ελαίου, ζωοτροφών και σπόρων ελαιοκράμβης προς την Κίνα, συνολικής αξίας 4,9 δισ. δολαρίων, μειώθηκαν κατά το ήμισυ το περασμένο έτος.

«Η μικρότερη χώρα πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα σε αυτά τα παιχνίδια ισχύος και για τον Καναδά αυτός είναι ένας πολύ καλός λόγος να διατηρεί μία δική του, ανεξάρτητη εμπορική πολιτική» προειδοποιεί ο Τσιούριακ.

Επιπλέον, η Οτάβα καταγγέλλει ότι η Ουάσιγκτον ζητούσε εξαιρέσεις από τους υφιστάμενους κανόνες προστασίας των γαλλόφωνων ταινιών και τηλεοπτικών παραγωγών . Για τον Καναδά, αυτό συνιστά παρέμβαση στη γλώσσα και τον πολιτισμό του.

Οι Καναδοί θέλουν σκληρή στάση

Η διαπραγματευτική γραμμή του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ απέναντι στις ΗΠΑ συγκεντρώνει ευρεία λαϊκή υποστήριξη, παρά την αβεβαιότητα και το αυξημένο κόστος που επωμίζονται οι καναδικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με έρευνα του Angus Reid Institute, τρεις στους τέσσερις Καναδούς στηρίζουν την σκληρή διαπραγματευτική στάση.

Ο Νταν Τσιούριακ υπογραμμίζει ότι οι επανειλημμένες αναφορές του Τραμπ για μετατροπή του Καναδά στην 51η πολιτεία των ΗΠΑ, καθώς και οι απειλές για μετονομασία της λίμνης Οντάριο σε «Lake America», ενισχύουν την επιθυμία των Καναδών να μποϊκοτάρουν τα αμερικανικά προϊόντα, αλλά και να απέχουν από ταξίδια στις ΗΠΑ. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι επισκέψεις στις ΗΠΑ έχουν μειωθεί κατά 500.000 το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ οι δαπάνες των Καναδών επισκεπτών σε όσα ταξίδια πραγματοποίησαν τελικά, έχουν επίσης μειωθεί κατά 800 εκατομμύρια δολάρια.

Σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε τον Ιούλιο το Angus Reid Institute, το 40% των Καναδών που αγοράζουν τρόφιμα ελέγχει τη χώρα προέλευσης και πολλοί αποφεύγουν τα προϊόντα «made in USA», όταν υπάρχει εναλλακτική επιλογή.

Παρότι οι οικονομίες των ΗΠΑ και του Καναδά είναι στενά συνδεδεμένες, οι νέοι αμερικανικοί δασμοί αφορούν μόλις το 5% των καναδικών εξαγωγών αγαθών προς τις ΗΠΑ (συνολικής αξίας 382 δισ. δολαρίων). Η Royal Bank of Canada προειδοποιεί, πάντως, ότι η αποτυχία για την επίτευξη εμπορικής συμφωνίας θα μπορούσε να επηρεάσει κατά 0,4% το ΑΕΠ και την απασχόληση. Ο Τρέβορ Τομπ, οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι, εκτιμά ότι κινδυνεύουν έως και 90.000 θέσεις εργασίας στον Καναδά.

Η στάση του Καναδά παρακολουθείται διεθνώς

Άλλες κυβερνήσεις παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις. Στις δικές τους εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και δεκάδες εμπορικοί εταίροι μικρότερου βεληνεκούς έχουν συμφωνήσει σε συμβιβαστικές λύσεις. Μόνο η Κίνα έχει αντιμετωπίσει δυναμικά τις απειλές Τραμπ περί δασμών, απαντώντας με αντίστοιχα αντίμετρα και επιχειρώντας να διαπραγματευθεί ως ισότιμη υπερδύναμη, αντί να αποδεχθεί την πρώτη συμφωνία που έπεσε στο τραπέζι.

Τον περασμένο Ιανουάριο, μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο Καναδός πρωθυπουργός Κάρνεϊ προειδοποιούσε ότι οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «όταν δεν παρακάθεσαι στο τραπέζι, τότε θα βρεθείς στο μενού».

Προς το παρόν, ο Κάρνεϊ είναι σχεδόν ο μόνος που διατηρεί αυτή τη γραμμή. Στις 8 Σεπτεμβρίου τίθενται σε ισχύ οι νέοι δασμοί της Οτάβα σε αμερικανικά αγαθά όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, τα γαλακτομικά προϊόντα και τα ηλεκτρονικά είδη, συνολικής αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Δεν αποκλείεται να προκαλέσουν αντίμετρα από την πλευρά των ΗΠΑ.

Νέες πιέσεις από Τραμπ

Ήδη από τον Ιανουάριο, ο πρόεδρος Τραμπ απειλεί να αυξήσει τους δασμούς σε καναδικά αυτοκίνητα, φορτηγά, εξαρτήματα και προϊόντα χάλυβα, εκτός εάν η παραγωγή τους μεταφερθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παράλληλα, αρνείται να παρατείνει για ακόμη 16 χρόνια την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA) και υποστηρίζει ότι η συμφωνία αυτή θα πρέπει να επανεξετάζεται κάθε χρόνο. Από τη στιγμή που δεν έχουν προγραμματιστεί νέες συνομιλίες με τις ΗΠΑ, οι Καναδοί νομοθέτες διερευνούν τώρα εμπορικές ευκαιρίες σε άλλες αγορές, αλλά και πρόσθετα αντίμετρα έναντι των ΗΠΑ. Σε αυτά περιλαμβάνεται η υπαναχώρηση από τη συμφωνία για την αγορά αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών.

Μέχρι στιγμής, ο Καναδάς σχεδίαζε να αγοράσει 88 μαχητικά F‑35, τα οποία κατασκευάζει η αμερικανική Lockheed Martin. Ήδη έχουν παραγγελθεί 16 αεροσκάφη, αλλά οι υπόλοιπες παραγγελίες έχουν πλέον «παγώσει».

Και αυτό γιατί, όπως λέει ο πρωθυπουργός της καναδικής επαρχίας British Columbia, Ντέιβιντ Ίμπι, «όταν ένας φίλος σου σε χτυπάει πισώπλατα, ένας βασικός κανόνας είναι ότι δεν πας αμέσως μετά να αγοράσεις από αυτόν μαχητικά αεροσκάφη αξίας 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων…».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Η γερμανική κυβέρνηση θεωρεί τη Ρωσία υπεύθυνη για την απόπειρα επίθεσης με drones που έφεραν εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας. «Συνολικά, οι αστυνομικές έρευνες, τα πρότυπα της πράξης και τα ευρήματα των υπηρεσιών πληροφοριών καταδεικνύουν ρωσική ευθύνη για την απόπειρα επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ στο Βερολίνο. «Επομένως, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ρωσία φέρει ευθύνη για την υβριδική επίθεση στη Λειψία στις 4 Αυγούστου», τόνισε σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον υπουργό Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που σηματοδοτεί μια περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων των δύο χωρών, ενώ αναμένεται η απάντηση της Μόσχας, καθώς μεταξύ άλλων το Βερολίνο ανακοίνωσε το κλείσιμο του ιδιαίτερης σημασίας προξενείου της Ρωσίας στη Βόννη και του Ρωσικού Σπιτιού (πολιτιστικού κέντρου) στο Βερολίνο. Επίσης, οι έλεγχοι εισόδου για τους Ρώσους υπηκόους θα αυστηροποιηθούν.

Βάντεφουλ: Είμαστε πολεμικός στόχος

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση λαμβάνει μέτρα κατά της Ρωσίας, ως δράστη της επίθεσης, προκειμένου να δυσχεράνει την επανάληψη τέτοιων επιθέσεων στη Γερμανία και την Ευρώπη, όπως δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ.

Η Γερμανία ήταν και θα συνεχίσει να αποτελεί στόχο περαιτέρω τέτοιων επιθέσεων από τη Ρωσία, προσέθεσε ο Χριστιανοδημοκράτης πολιτικός. Η χώρα δεν βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία, σημείωσε, αλλά είναι «στόχος πολέμου». Ο Βάντεφουλ επανέλαβε τέλος ότι η Γερμανία παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας. Η κλήτευση του Ρώσου πρέσβη στο Υπουργείο Εξωτερικών βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη.

Παρέμβαση φον ντερ Λάιεν

Σε ανάλογο μήκος κύματος η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε την πλήρη αλληλεγγύη της προς τη Γερμανία. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε στην πλατφόρμα X, μετά από συνομιλία με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ότι το μπλοκ παραμένει ενωμένο απέναντι σε αυτή την κλιμακούμενη και σοβαρή ενέργεια της Ρωσίας. Οι υβριδικές επιθέσεις δεν θα μείνουν αναπάντητες. Το θέμα πρόκειται να συζητηθεί αύριο με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Επιπλέον, οι υπουργοί Εξωτερικών προετοιμάζουν πρόσθετα μέτρα - συμπεριλαμβανομένων περαιτέρω κυρώσεων - υπό την ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Ρούτε, το ΝΑΤΟ σκοπεύει να ενισχύσει περαιτέρω τις αποτρεπτικές και αμυντικές του ικανότητες μετά το περιστατικό στη Λειψία. Όπως δήλωσε στην πλατφόρμα X, «η συμμαχία εκφράζει την αλληλεγγύη της με τη Γερμανία μετά την υβριδική επίθεση από τη Ρωσία». Ο Ρούτε έχει προγραμματίσει να συναντηθεί αύριο με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για να συζητήσουν το θέμα.

Η Ισπανία ζήτησε τη συνδρομή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) για τη διαχείριση μεταναστών που πέρασαν στη Θέουτα τον περασμένο μήνα και εξακολουθούν να παραμένουν στο ισπανικό έδαφος της Βόρειας Αφρικής.

Ο Ισπανός υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, απέστειλε σχετικό αίτημα προς την Μπεάτε Γκμίντερ, γενική διευθύντρια Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας βοήθεια για τη διαδικασία ελέγχου και καταγραφής των μεταναστών στη Θέουτα.

Η Μαδρίτη ζήτησε επίσης την αποστολή δέκα επιπλέον στελεχών της Frontex για να συνδράμουν στις διαδικασίες ταυτοποίησης.

Η Frontex είναι ο οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος.

Γιατί η Ισπανία ζητά βοήθεια;

Περισσότεροι από 70.000 μετανάστες πέρασαν παράτυπα από το Μαρόκο στη Θέουτα στα τέλη Ιουλίου. Το γεγονός προκάλεσε σοβαρή μεταναστευτική κρίση στην ΕΕ και πυροδότησε έντονη κριτική προς την αριστερή κυβέρνηση της Ισπανίας.

Αν και η πλειονότητα των ανθρώπων επέστρεψε γρήγορα στο Μαρόκο, τουλάχιστον 5.000 μετανάστες εξακολουθούν να παραμένουν στη Θέουτα, μια ισπανική πόλη με περίπου 80.000 κατοίκους.

Η Μαδρίτη δεν μπορεί να προχωρήσει άμεσα στην απέλασή τους, καθώς η μαζική επιστροφή χωρίς ατομική εξέταση κάθε υπόθεσης απαγορεύεται τόσο από το διεθνές δίκαιο όσο και από αποφάσεις των ισπανικών δικαστηρίων.

Αυξανόμενη ένταση στη Θέουτα

Ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων της Θέουτα αντιδρά στην παραμονή των μεταναστών και έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά του μέσω διαδηλώσεων, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις εξελίχθηκαν σε επεισόδια βίας.

Η ισπανική κυβέρνηση έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο μεταφοράς των μεταναστών στην ηπειρωτική Ισπανία, καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε περαιτέρω πολιτικές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, αλλά και από ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Πολλοί μετανάστες έχουν κατασκηνώσει στην παραλία Τραμπολίν, όπου ορισμένες σκηνές δέχθηκαν επιθέσεις και πυρπολήθηκαν εν μέσω της αυξανόμενης κοινωνικής έντασης.

Την Πέμπτη σημειώθηκαν νέα βίαια επεισόδια: δώδεκα μετανάστες συνελήφθησαν, αφού λιθοβόλησαν στρατιωτικό όχημα, τραυματίζοντας έναν στρατιώτη και άλλους μετανάστες. Η ισπανική εφημερίδα El País ανέφερε ότι έντεκα από αυτούς απελάθηκαν από τη Θέουτα, επικαλούμενη πηγές του κεντρικού δικαστηρίου της πόλης.

Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη

Ο φοβερός μαύρος γάτος με τα σπινθηροβόλα μάτια δεν μπορεί να δεχθεί ότι ο κύριός του δεν προβαίνει στις δέουσες συστάσεις προς τον επισκέπτη, οπότε παίρνει τη μοίρα στα χέρια του. Πηδάει δίπλα μου, νιαουρίζει, με μυρίζει, χαριεντίζεται. Και μετά αποσύρεται στον καναπέ του, όπως επιβάλλουν οι καλοί τρόποι. Αυτά συνέβησαν στο μεγάλο πατάρι ενός παμπάλαιου σπιτιού στο κέντρο της Κολωνίας. Εδώ κατοικοεδρεύει ο οίκος Parasitenpresse, που θα πει στα ελληνικά «το πιεστήριο των παρασίτων», Εδώ ζει ο εκδότης και ποιητής Άντριαν Κάσνιτς με καταγωγή από την Ανατολική Πρωσία μαζί με τη γυναίκα του Βασιλική Κνιθάκη, νοσοκόμα. Γνωρίστηκαν στο Lüdenscheid της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας με την πλούσια ελληνική κοινότητα. Έκτοτε έκαναν δυο παιδιά και πάνω από 150 βιβλία.

Ο εκδοτικός οίκος ιδρύθηκε το 2000, ειδικεύεται στη γερμανική και ξένη ποίηση και τελευταία και στη σύντομη πρόζα. Εννοείται ότι αυθόρμητα θέλει κάποιος μια διευκρίνηση για το πως συνδυάζεται η ποίηση με τον παρασιτισμό του ονόματος. Εδώ ο Κάσνιτς είναι χειμαρρώδης. Κατ’ αρχήν η ποίηση είναι η κατ’ εξοχήν παραγωγός παρασίτων, είναι αυτή που αμφισβητεί και υπονομεύει κατεστημένες αλήθειες και βεβαιότητες. Και να μην ξεχνάμε το περίφημο ομώνυμο βιβλίο του Γάλλου θεωρητικού Μισέλ Σερ στις αρχές της δεκαετίας του 80. Ο Σερ έδειξε με την ανάλυσή του ότι το παράσιτο όχι μόνο δεν υπονομεύει το κάθε σύστημα επικοινωνίας, αλλά και συμβάλλει στην ισορροπία του. Αλλά ακόμα κι αν όλα αυτά δεν πείθουν, υπάρχει για έναν εκδότη ωραιότερο όνειρο από το να σιτίζεται στο ίδιο τραπέζι με τους ποιητές του κόσμου;

Ο δρόμος προς την ελληνική ποίηση

Την εποχή της ελληνικής δημοσιονομικής κρίσης και του αυστηρού κλίματος που είχε διαμορφωθεί πρόσεχε κανείς πόσο πιο διαλλακτικοί έναντι της Ελλάδας ήταν οι Γερμανοί και Γερμανίδες που ήταν παντρεμένοι με Ελληνίδες και Έλληνες. Μα βέβαια, σχολίαζε συνάδελφος, ξέρεις τι σημαίνει να έχει καθημερινά τον αντίλογο στο κρεβάτι σου; Και τι ευτύχημα βέβαια να έχεις ομοκρέβατο τον λόγο, την προτροπή, την ιδέα. Κάπως έτσι γεννήθηκε και η ιδέα της ανθολογίας ελληνικής ποίησης που εκδόθηκε από τον οίκο Parasitenpresse με τίτλο τον στίχο του Ορφέα Απέργη «Μικρά ζωάκια προς θυσία» το 2017 με μεταφράσεις 29 ποιητών. Οι επαφές για τη διαμόρφωση αυτής της ανθολογίας έφεραν τους εκδότες πιο κοντά με τους ίδιους τους λογοτέχνες, πόσο μάλλον που στις αρχές του 2019 οργανώθηκε στην Αθήνα η ελληνογερμανική λογοτεχνική συνάντηση „AC Biblio“ με χρηματοδότηση της Γραμματείας Πολιτισμού της Β. Ρηνανίας-Βεστφαλίας.

Από τους Έλληνες ποιητές που δεξιώθηκαν οι Κάσνιτς και Κνιθάκη επέμειναν στη συνέχεια σε δύο. Εξέδωσαν στα γερμανικά το «Ρέκβιεμ για τη Χομς» και φέτος τη συλλογή «Το σώμα μου δεν είναι χώρα» του Γιάζρα Χαλίντ, του καταραμένου Έλληνα ποιητή με τσετσενικές ρίζες.Ο Χαλίντ δίνει φωνή στους ταπεινωμένους και καταφρονεμένους του καιρού μας με μια γλώσσα πικρή, αμείλικτη, υπερήφανα συμπονετική. Στη Γερμανία προσέχθηκε από την πρώτη εμφάνισή του στο Φεστιβάλ Ποίησης του Βερολίνου το 2010, ο Κάσνιτς πιστεύει ότι ο Χαλίντ δεν λέει κάτι μόνο για τη σημερινή Ελλάδα, μιλά για το στύψιμο του ανθρώπου και πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα.

Αλλά και η Δανάη Σιώζιου βρήκε τη θέση της στο πρόγραμμα του οίκου με δύο συλλογές της στα γερμανικά, «Χρήσιμα παιδικά παιχνίδια» και «Ενδεχόμενα τοπία». Η ποίησή της μπορεί να εκληφθεί σαν απεγνωσμένη προσπάθεια μιας νεότερης γενιάς να βρει στον ήλιο μοίρα, έναν τόπο που να της αρμόζει. Και τώρα σειρά έχει στον οίκο Parasitenpresse ποίηση της Λένιας Ζαφειροπούλου, αλλά και μια ανθολογία ελληνικού διηγήματος.

Η τόλμη των μικρών οίκων

Η τύχη το έφερε δυο άνθρωποι να ανοίξουν με τον οίκο τους ένα ποιητικό τόξο πάνω από την Ευρώπη που ξεκινά από τη Βαλτική και φθάνει στη Μεσόγειο. Γι’ αυτή την εκδοτική δραστηριότητα τιμήθηκαν το 2024 με ένα από τα τρία πρώτα γερμανικά βραβεία για εξέχοντες μικρούς και ανεξάρτητους οίκους. Και είναι οι μικροί οίκοι πια που δείχνουν ενδιαφέρον και για λογοτεχνίες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, όπως είναι η ελληνική.

Οι μεγάλοι υπηρετούν πια μόνο τον Μαμμωνά. Εάν ένα βιβλίο δεν υπόσχεται καθαρό κέρδος αγνοείται, ενώ παλιότερα τουλάχιστον τα κερδοφόρα βιβλία στήριζαν τα λιγότερο προσοδοφόρα στο πλαίσιο ενός εκδοτικού προγράμματος. Η επίσκεψη στον οίκο Parasitenpresse τελειώνει. Τα παιδιά δεν ζουν πια στο σπίτι, σπουδάζουν. Αλλά στον τοίχο κρέμεται μια παιδική ζωγραφιά, μια ανθρώπινη μορφή με ολοπόρφυρο κεφάλι. Και ο γάτος έχει εξαφανιστεί. Την επόμενη φορά θα του ζητήσω τον λόγο.

Οι επιχειρήσεις διάσωσης συνεχίζονται για τέταρτη ημέρα. Μαζί με τα θύματα στο Θιβέτ, ο συνολικός απολογισμός φτάνει τους 633 νεκρούς και σχεδόν 3.000 αγνοουμένους.

Στην επαρχία Νουακότ, τα ελικόπτερα άρχισαν και πάλι να επιχειρούν το Σάββατο, μετά την προσωρινή διακοπή των πτήσεων λόγω κακοκαιρίας. Μεταφέρουν τρόφιμα, ρούχα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης στις πληγείσες περιοχές και επιστρέφουν με επιζώντες. Πάνω από 3.700 άνθρωποι έχουν διασωθεί μέχρι στιγμής στο Νεπάλ.

Δύσκολη η πρόσβαση σε πολλές περιοχές

Πολλοί φτάνουν στα κέντρα υποδοχής που έχουν στηθεί έχοντας μαζί τους μόνο τα ρούχα που φορούν. Στο Κατμαντού, συγγενείς αναζητούν απεγνωσμένα πληροφορίες για τους αγνοουμένους.

Οι τοίχοι του κεντρικού κρατικού νοσοκομείου έχουν γεμίσει με φωτογραφίες και στοιχεία ανθρώπων των οποίων η τύχη αγνοείται. Σε κοντινό σημείο, οι αρχές έχουν αναρτήσει φωτογραφίες μη αναγνωρισμένων νεκρών, με την ελπίδα ότι θα αναγνωριστούν από συγγενείς ή φίλους.

Η οργάνωση Save the Children έχει ήδη ξεκινήσει τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας. Η πρόσβαση σε πολλές κοινότητες παραμένει, ωστόσο, εξαιρετικά δύσκολη εξαιτίας πολλών μεταφορορικών οδών, που έχουν αποκλειστεί.

Τη βαθιά του θλίψη για τα θύματα και τους πληγέντες εξέφρασε και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σε μήνυμά του προς τον πρωθυπουργό του Νεπάλ, Μπαλέντρα Σαχ.

Πηγές: dlf, dpa, reuters

Το ξηρό καλοκαίρι που βιώνει φέτος η Γερμανία έχει οδηγήσει στην εκδήλωση πολλών δασικών πυρκαγιών. Ωστόσο, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Γεωργίας και Τροφίμων (BLE) που επικαλείται ο γερμανικός ασφαλιστικός κολοσσός Allianz, οι περισσότερες δασικές πυρκαγιές στη Γερμανία δεν ξεκινούν από φυσικά αίτια, αλλά από ανθρώπινη δραστηριότητα.

Μόλις το 3% των δασικών πυρκαγιών προκαλείται από κεραυνούς ή άλλους φυσικούς παράγοντες. Στις περιπτώσεις όπου η αιτία μπορεί να εξακριβωθεί, σχεδόν το 95% των πυρκαγιών συνδέεται με ανθρώπινες ενέργειες.

«Η κλιματική αλλαγή δεν ανάβει τη σπίθα, αλλά συσσωρεύει εύφλεκτη ύλη. Έτσι, όταν ξεσπάσει μια φωτιά, εξαπλώνεται ταχύτερα και με μεγαλύτερη ένταση», τονίζει ο επικεφαλής αγροτικής ασφάλισης στην Allianz, Αλεξάντερ Λίριχ.

Δασικές πυρκαγιές: Το ανθρώπινο λάθος κοστίζει

Τα στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι στο 27% των περιστατικών η φωτιά προκλήθηκε από αμέλεια, ενώ στο 19% από πρόθεση. Ανάμεσα στις συχνότερες αιτίες συγκαταλέγονται τα αναμμένα τσιγάρα, τα υπαίθρια μπάρμπεκιου, οι φωτιές σε κάμπινγκ και οι εμπρησμοί.

Ας σημειωθεί ότι σχεδόν στις μισές πυρκαγιές (46%) οι αρχές δεν κατάφεραν να εντοπίσουν την ακριβή αιτία εκδήλωσης της πυρκαγιάς.

Η ξηρασία μετατρέπει τα δάση σε προσάναμμα

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι μεγάλες πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού αποτελούν το αποτέλεσμα μιας πολυετούς διαδικασίας. Η παρατεταμένη ξηρασία ευνόησε την εξάπλωση του φλοιοφάγου σκαθαριού, το οποίο κατέστρεψε μεγάλες εκτάσεις δασών τα προηγούμενα χρόνια.

Τα νεκρά δέντρα, τα ξεραμένα χόρτα και οι βελόνες δέντρων συσσωρεύονται στο δάσος και λειτουργούν ως εύφλεκτη ύλη. Όταν ακολουθούν νέες περίοδοι ακραίας ζέστης και ξηρασίας, μια μικρή σπίθα αρκεί για να προκαλέσει μεγάλη πυρκαγιά.

Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν προκαλεί άμεσα τις δασικές πυρκαγιές, αλλά δημιουργεί τις συνθήκες που ευνοούν την ταχεία εξάπλωσή τους. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και η συσσώρευση ξερής βλάστησης αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καταστροφικών πυρκαγιών.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες παρακολουθούν στενά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι ζημιές από φυσικές καταστροφές αυξάνονται διαχρονικά, καθιστώντας αναγκαία την ακριβέστερη εκτίμηση των κινδύνων και του κόστους που συνεπάγονται.

Πηγή: dpa

Η Volkswagen, το απόλυτο σύμβολο του Made in Germany, ταυτισμένο με το γερμανικό όνειρο της ευμάρειας και το μεταπολεμικό οικονομικό θαύμα, βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις βαθύτερες κρίσεις στην ιστορία της. Απαντήσεις σε μερικά από τα βασικά ερωτήματα.

1. Γιατί η VW διεξάγει διαπραγματεύσεις με τους εργαζομένους;

Η διοίκηση της Volkswagen πραγματοποιεί έκτακτες συναντήσεις με τους εργαζομένους, εν μέσω μιας άνευ προηγουμένου προσπάθειας περικοπής δαπανών, με αναφορές για απώλεια από 50.000 έως 100.000 θέσεων εργασίας και με ενδεχόμενο κλείσιμο γερμανικών εργοστασίων.

Η ιστορική αυτοκινητοβιομηχανία αντιμετωπίζει μια βαθιά διαρθρωτική κρίση εξαιτίας της έντονης πίεσης από Κινέζους ανταγωνιστές, της μετάβασης στα ηλεκτρικά οχήματα και του υψηλού κόστους παραγωγής. Ως ο μεγαλύτερος κατασκευαστής αυτοκινήτων στην Ευρώπη σε όγκο παραγωγής, η VW αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες προκλήσεις εξαιτίας της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στα γερμανικά εργοστάσια, των σταθερά υψηλών εξόδων και της εξάρτησης από την Κίνα.

Οι εργαζόμενοι έχουν εκφράσει ιδιαίτερη ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο έχει γίνει γνωστή η αναδιάρθρωση. Γενικές Συνελεύσεις γίνονται αυτή την εβδομάδα στο Βόλφσμπουργκ, στο Έμντεν, το Τσβίκαου, το Μπράουνσβαϊγκ και το Ανόβερο. Οι εργαζόμενοι είχαν ήδη συμφωνήσει σε περικοπή 50.000 θέσεων εργασίας, κυρίως μέσω προγραμμάτων εθελούσιας αποχώρησης. Ωστόσο, η διοίκηση εκτιμά πλέον ότι πιθανώς θα χρειαστεί να χαθούν άλλες 50.000 θέσεις εργασίας.

2. Γιατί πρέπει να προβεί σε τόσο δραστικές περικοπές;

Ο διευθύνων σύμβουλος Όλιβερ Μπλούμε τόνισε ότι η VW βρίσκεται σε μια «περισσότερο από κρίσιμη κατάσταση» και ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί δεν αρκούν για την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας. «Έχουμε δυσανάλογα μεγάλο μέγεθος. Αυτό συχνά μας κάνει πολύ αργούς και πολύ περίπλοκους», δήλωσε αυτή την εβδομάδα. Με σχεδόν 630.000 εργαζόμενους, η VW έχει γίνει πιο «διογκωμένη» από ομοειδείς εταιρείες, αφού επέλεξε να ελέγχει περισσότερα στάδια της παραγωγής, ενώ παράλληλα απορρόφησε ανταγωνιστές όπως η Skoda, η Porsche, η SEAT και η Bugatti.

Η αυτοκινητοβιομηχανία καθυστέρησε να στραφεί στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ακριβώς τη στιγμή που οι Κινέζοι ανταγωνιστές της κέρδιζαν έδαφος, με αποτέλεσμα να σημειωθεί μεγάλη πτώση πωλήσεων. Ο Μπλούμε προειδοποίησε ότι η VW παράγει επί του παρόντος περίπου μισό εκατομμύριο οχήματα παραπάνω από το απαιτούμενο ετησίως στην Ευρώπη.

Αν και το κλείσιμο των γερμανικών εργοστασίων θα αποτελούσε έσχατη λύση, ο Μπλούμε δήλωσε ότι η διοίκηση «δεν διαβλέπει προς το παρόν κανένα τρόπο για κερδοφορία τη δεκαετία του 2030». Άλλοι κατασκευαστές έχουν επικρίνει τα υψηλά λειτουργικά κόστη της Γερμανίας, μεταξύ των οποίων και η Mercedes-Benz, η οποία τον Ιούλιο αναφέρθηκε σε διαφορά κόστους 70% μεταξύ των δραστηριοτήτων της στην Ουγγαρία και στη Γερμανία.

3.Τι θα κάνουν οι εργαζόμενοι;

Η Κριστιάνε Μπένερ, επικεφαλής του συνδικάτου IG Metall, δήλωσε ότι οι εργαζόμενοι «δέχονται ένα ακόμα χαστούκι». Η πρόεδρος του συμβουλίου εργαζομένων της VW, Ντανιέλα Καβάλο, δήλωσε ότι η εμπιστοσύνη «έχει πληγεί», αλλά «δεν έχει ακόμη καταστραφεί ανεπανόρθωτα».

Η VW ανήκει εν μέρει στο κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας, το οποίο κατέχει το 20% των μετοχών. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το κρατίδιο αρνήθηκε να εγκρίνει τα σχέδια. «Η Κάτω Σαξονία είναι η καρδιά της αυτοκινητοβιομηχανίας… και αυτό πρέπει να μείνει έτσι», δήλωσε ο πρωθυπουργός του κρατιδίου, Όλαφ Λις. «Για μένα είναι σημαντικό να βρούμε κοινά αποδεκτές λύσεις».

4. Πώς θα επανέλθει η VW στην κερδοφορία;

Ο Μπλούμε δήλωσε στην Bild am Sonntag ότι είχε καταρτίσει «το μεγαλύτερο σχέδιο μετασχηματισμού στην ιστορία του Ομίλου Volkswagen». Το σχέδιο «Target Vision 2030» αποσκοπεί στη μείωση της γκάμας μοντέλων της VW κατά το ήμισυ και στη μείωση των γενικών εξόδων, ιδίως στη Γερμανία. Η αυτοκινητοβιομηχανία θα μειώσει επίσης τον παγκόσμιο στόχο παραγωγής της, ο οποίος έφτασε στο αποκορύφωμά του στα 11 εκατομμύρια οχήματα το 2018. Στο μέλλον θα είναι 9 εκατομμύρια ετησίως.

Αντιμέτωπος με τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα, σε συνδυασμό με τους αμερικανικούς δασμούς, τη σύνθετη γεωπολιτική κατάσταση και τη γραφειοκρατία, ο Μπλούμε προειδοποίησε ότι η διοίκηση της VW πρέπει να «υποθέσει ότι οι κίνδυνοι θα επιδεινωθούν, σε παγκόσμιο επίπεδο». Οι περισσότερες αυτοκινητοβιομηχανίες παγκοσμίως δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στην πλημμύρα των κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων, στις ολοένα και πιο απρόβλεπτες αγορές και στην αυξανόμενη πίεση που ασκούν οι κανόνες της ΕΕ για το «καθαρό μηδέν» στις επιβλαβείς εκπομπές. Παρ' όλο που η VW πέτυχε ένα σταθερό λειτουργικό περιθώριο κέρδους 3,8%, τα κέρδη δεν επαρκούν για να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και προϊόντα, καθώς και για τη συντήρηση των εγκαταστάσεων της εταιρείας.

Επιμέλεια: Δήμητρα Κυρανούδη

Ρεπορτάζ DW

Το Μετάλλιο Γκαίτε απονέμεται σε προσωπικότητες που συμβάλλουν με το έργο τους στον διεθνή πολιτιστικό διάλογο και στην προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης. Η φετινή βράβευση του Πρόδρομου Τσινικόρη αναγνωρίζει μια πορεία που συνδέει δημιουργικά την Ελλάδα και τη Γερμανία και αναδεικνύει τη δύναμη της τέχνης ως πεδίου κοινωνικού διαλόγου.Ο Τσινικόρης συγκαταλέγεται σε μια μικρή ομάδα Ελλήνων που έχουν τιμηθεί με το Μετάλλιο Γκαίτε. Μεταξύ αυτών είναι ο φιλόσοφος Παναγιώτης Κονδύλης (1991) και ο συγγραφέας Πέτρος Μάρκαρης (2013), προσωπικότητες που, η καθεμία από διαφορετικό μετερίζι, συνέβαλαν στην ελληνογερμανική πολιτιστική και πνευματική ανταλλαγή.

Η είδηση της βράβευσης τον βρήκε απροετοίμαστο. «Δεν περίμενα ποτέ ότι θα μου απένειμε το γερμανικό κράτος μια τέτοια βράβευση», λέει μιλώντας στην Deutsche Welle. «Η πρώτη μου σκέψη ήταν πως έπρεπε να γράψω μια πολύ καλή ομιλία και η δεύτερη ότι μάλλον θα πρέπει να πάω να ψωνίσω καλύτερα ρούχα». Πίσω από το χιούμορ, όμως, υπάρχει η επίγνωση της ευθύνης: «Είναι για μένα μια πολύ μεγάλη τιμή και μια σημαντική υποχρέωση να συνεχίσω αυτό που κάνω», συμπληρώνει.

Οι αόρατοι στη σκηνή

Γεννημένος στη Γερμανία ως παιδί τρίτης γενιάς Ελλήνων μεταναστών, φοίτησε σε ελληνικό σχολείο και αργότερα ήρθε στην Ελλάδα για να σπουδάσει θέατρο και στράφηκε σε ένα είδος σκηνικής πράξης που συχνά βρίσκεται κοντά στη δημοσιογραφική έρευνα. Στο θέατρο ντοκιμαντέρ του Πρόδρομου Τσινικόρη, στη σκηνή δεν πρωταγωνιστούν μόνο ηθοποιοί, αλλά άνθρωποι που συνήθως μένουν εκτός του δημόσιου λόγου.

Το θέατρο ντοκιμαντέρ που υπηρετεί βασίζεται σε πραγματικές ιστορίες και δίνει χώρο σε ευάλωτες και αποκλεισμένες κοινωνικές ομάδες. Όπως λέει χαρακτηριστικά, «μιλάμε για αυτούς, αλλά χωρίς αυτούς». Μεγαλώνοντας ως παιδί μεταναστών στη Γερμανία, αισθανόταν ότι η συμμετοχή στον δημόσιο λόγο δεν ήταν αυτονόητη. «Κάνοντας αυτό το είδος θεάτρου, βρήκα τη δική μου φωνή», τονίζει.

Η αλήθεια ως υλικό

«Ένα μεγάλο κομμάτι της έρευνας μοιάζει πολύ με τη δημοσιογραφία: εξακρίβωση στοιχείων, συνεντεύξεις, απομαγνητοφωνήσεις», επισημαίνει. Παρότι δεν εργάστηκε ποτέ ως δημοσιογράφος, θεωρεί ότι οφείλει να ακολουθεί παρόμοιους κανόνες δεοντολογίας. Γι' αυτό δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ακρίβεια των αφηγήσεων που μεταφέρει στη σκηνή. «Χαίρομαι που στις παραστάσεις μου κανένας άνθρωπος δεν είπε ψέματα για τον εαυτό του και δεν παραποιήσαμε μια αφήγηση για δραματουργικούς σκοπούς», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αυτή η προσήλωση στην αλήθεια αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε μια εποχή πόλωσης, των fake news και συστηματικής αμφισβήτησης της δημοσιογραφίας. Ο Τσινικόρης θεωρεί ότι το θέατρο μπορεί και πρέπει να διατηρήσει έναν παρεμβατικό ρόλο. Για τον ίδιο η υπεράσπιση των τεκμηριωμένων αφηγήσεων δεν είναι μόνο αισθητική επιλογή αλλά και πολιτική στάση.

«Το θέατρο τα τελευταία χρόνια προωθούσε τη συμπερίληψη και τη διαφορετικότητα. Παρόλη αυτή την προσπάθεια διαφώτισης και τις προειδοποιήσεις, η κοινωνία κινήθηκε προς άλλη κατεύθυνση. Τώρα είναι η στιγμή που το θέατρο πρέπει να συνεχίσει προς αυτή την κατεύθυνση ακόμα πιο δυναμικά, γιατί ο κίνδυνος από την Ακροδεξιά, ειδικά στη Γερμανία δεν είναι μηδαμινός· μιλάμε για μια ιστορική αλλαγή».

«Μήπως να ανοίξω brunchάδικο;»

Βέβαια, το θέατρο δεν είναι μόνο ιδέες. Είναι και ένας συνεχής αγώνας επιβίωσης. Σκέφτηκε ποτέ να τα παρατήσει; «Συνέχεια το σκέφτομαι. Μήπως να ανοίξω brunchάδικο στο κέντρο της Αθήνας;», μας απαντά μεταξύ αστείου και σοβαρού, δείχνοντας την πραγματική αγωνία για τις οικονομικές συνθήκες του επαγγέλματος. Ωστόσο η κατάληξη του είναι πάντα η ίδια: «Μόνο αυτό έμαθα να κάνω, μόνο σε αυτό ελπίζω ότι είμαι καλός και μόνο αυτό μου αρέσει».

Οι συγκρίσεις ανάμεσα στις δύο χώρες είναι αναπόφευκτες. «Ακόμα και στη Γερμανία οι ανεξάρτητες σκηνές αντιμετωπίζουν περικοπές, αν και το σύστημα στήριξης παραμένει ασύγκριτα ισχυρότερο από το ελληνικό», αναφέρει. Ο ίδιος θεωρεί ότι οι δύο πλευρές μπορούν να διδαχθούν η μία από την άλλη: «Οι Γερμανοί από τη δημιουργικότητα μιας γενιάς Ελλήνων καλλιτεχνών που έμαθε να δουλεύει με λιτότητα μέσα στην κρίση και οι Έλληνες τον θεσμικό σεβασμό που επιδεικνύει μια πολιτεία προς τις τέχνες».

Αυτή την περίοδο ετοιμάζει με τον Ανέστη Αζά μια νέα παράσταση για το Εθνικό Θέατρο που διαπραγματεύεται τις βλαβερές συνέπειες των fake news και την επιλεκτική ανάγνωση της πραγματικότητας. Το ερώτημα που εξακολουθεί να τον απασχολεί είναι πώς διαμορφώνεται η αλήθεια στον δημόσιο χώρο.

Ο Πρόδρομος Τσινικόρης δεν χρησιμοποιεί το θέατρο για να προσφέρει εύκολες απαντήσεις. «Το θέατρο είναι ένα μέσο που μας φέρνει κοντά. Είμαστε αναγκασμένοι για 1,5-2 ώρες να κλείσουμε το κινητό και να γίνουμε μάρτυρες μιας συλλογικής εμπειρίας. Στόχος μου είναι να μετατοπιστεί το βλέμμα του θεατή αλλά και των δημιουργών προς μια κοινή κατεύθυνση. Ελπίζω να μη χαθεί αυτό και να μη οδηγούμαστε σε ανώδυνες παραγωγές που δεν ενοχλούν».

Με το Μετάλλιο Γκαίτε να αναγνωρίζει αυτή τη διαδρομή, ο Πρόδρομος Τσινικόρης συνεχίζει να υπερασπίζεται ένα θέατρο που διεκδικεί χώρο για όσους σπάνια ακούγονται. Σε μια εποχή θορύβου, πόλωσης και σύγχυσης, επιμένει ότι η αναζήτηση της αλήθειας παραμένει μια βαθιά πολιτική πράξη. Γιατί η τέχνη δεν είναι μόνο ο τρόπος με τον οποίο κοιτάμε τον κόσμο. Είναι και ένας τρόπος να ξανακοιταχτούμε μεταξύ μας.

Σε ανοιχτή σύγκρουση με τη διοίκηση της Volkswagen βρίσκονται πλέον οι εκπρόσωποι των εργαζομένων. «Η εμπιστοσύνη μας σε αυτό το Διοικητικό Συμβούλιο και ιδιαίτερα στον επικεφαλής του, Όλιβερ Μπλούμε, έχει κλονιστεί. Όχι ανεπανόρθωτα ακόμη, αλλά έχει κλονιστεί», δήλωσε η επικεφαλής του γενικού συμβουλίου εργαζομένων, Ντανιέλα Καβάλο, αποσπώντας θερμό χειροκρότημα από περισσότερους από 10.000 εργαζομένους που παρακολούθησαν τη συνέλευση στο Βόλφσμπουργκ.

Ήδη πριν από τις συνελεύσεις, ο Μπλούμε είχε προκαλέσει την αντίδραση των εργαζομένων. Αργά το απόγευμα της Παρασκευής απευθύνθηκε σε αυτούς μέσω του εσωτερικού δικτύου επικοινωνίας της VW, σε συνέντευξη που πραγματοποίησε μαζί του το γραφείο Τύπου της εταιρείας, και η οποία διοχετεύθηκε ταυτόχρονα και σε διάφορα μέσα ενημέρωσης.

Ο Μπλούμε έχει επικριθεί επανειλημμένα από το συνδικάτο και το συμβούλιο εργαζομένων επειδή, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, μιλά πρώτα στον Τύπο και μετά στους εργαζομένους για τα σχέδιά του. Σύμφωνα μάλιστα με το συμβούλιο εργαζομένων, οι εργαζόμενοι και οι οικογένειές τους είναι «αναστατωμένοι και φοβισμένοι» εξαιτίας της «καταστροφικής επικοινωνίας» της διοίκησης. Το Spiegel μάλιστα την αποκαλεί «επικοινωνία για το Τέλος του Κόσμου», χωρίς εποικοδομητική χροιά προκειμένου να δώσει κίνητρα στους εργαζομένους να συνεχίσουν.

Ο Μπλούμε απέφυγε να προβεί σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις, υπογράμμισε ωστόσο ότι το κλείσιμο εργοστασίων αποτελεί «την τελευταία και ακριβότερη λύση» και ότι μέσα στους επόμενους έξι έως δώδεκα μήνες πρέπει να βρεθούν προοπτικές για όλες τις μονάδες παραγωγής.

Κατάργηση επιπλέον 50.000 θέσεων;

Η Volkswagen βρίσκεται σε διαδικασία περικοπών από το 2024, όταν η διοίκηση είχε θέσει για πρώτη φορά επί τάπητος ακόμα και το ενδεχόμενο κλεισίματος εργοστασίων. Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις συμφωνήθηκε, ωστόσο, πρόγραμμα σταδιακής κατάργησης θέσεων εργασίας έως το 2030. Τώρα όμως η διοίκηση θεωρεί ότι τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν, δεδομένου ότι και η ετήσια κερδοφορία της κάτω από 5% δεν κρίνεται επαρκής για να καλύψει το λειτουργικό κόστος.

Ο Μπλούμε χαρακτηρίζει τον όμιλο της VW υπερβολικά μεγάλο, αργό και περίπλοκο και έκανε λόγο για «πολύ κρίσιμη κατάσταση». Η πολυσυζητημένη εκτίμηση για κατάργηση έως και 50.000 επιπλέον θέσεις παγκοσμίως, όπως διευκρίνισε, δεν αποτελεί συγκεκριμένο στόχο, αλλά θεωρητικό υπολογισμό με βάση το κόστος. Αβέβαιο παραμένει παράλληλα το μέλλον των εργοστασίων στο Έμντεν, το Ανόβερο, το Τσβίκαου και το Νέκαρζουλμ.

Πάντως, όπως αναφέρουν γερμανικά δημοσιεύματα, το 50% των περικοπών θέσεων εργασίας αλλά και το κλείσιμο μονάδων πρόκειται να γίνει σε γερμανικό έδαφος. Η διοίκηση στέλνει προς το παρόν ως προς αυτό αμφίσημα μηνύματα, χωρίς διευκρινίσεις, λέγοντας μόνο ότι προσπαθεί να περισώσει ουσιαστικά ό,τι μπορεί. Σημειωτέον, ο όμιλος VW διατηρεί 170 μονάδες με τη μορφή εργοστασίων ή θυγατρικών εταιρειών παγκοσμίως.

Σενάρια στροφής στην αμυντική βιομηχανία

Μία από τις προτάσεις για τη διατήρηση της παραγωγής σε μονάδες που κινδυνεύουν είναι πάντως η κατασκευή εξοπλισμού για την αμυντική βιομηχανία. Ο όμιλος έχει ήδη δημιουργήσει από το καλοκαίρι του 2025 ειδικό «Γραφείο Άμυνας» για πιθανές μελλοντικές δραστηριότητες στον κλάδο.

Ο πρωθυπουργός της Κάτω Σαξονίας, Όλαφ Λις, θεωρεί ότι μια τέτοια λύση θα μπορούσε να εξασφαλίσει -τουλάχιστον για κάποιο διάστημα- την αξιοποίηση των εργοστασίων, ενώ για τη μονάδα του Όσναμπρικ σύμφωνα με τον Τύπο εξετάζεται ήδη σχετικό ενδεχόμενο, καθώς η παραγωγή επιβατικών αυτοκινήτων θα σταματήσει το καλοκαίρι του 2027. Σε έρευνα του NDR, το 59% τάχθηκε υπέρ μιας τέτοιας προοπτικής.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με δημοσίευμα των βρετανικών Financial Times η διοίκηση του ομίλου φέρεται να έχει ήδη προχωρήσει σε συνομιλίες, μεταξύ άλλων με την ισραηλινή Rafael Advanced Defense Systems, για ενδεχόμενη παραγωγή εξαρτημάτων του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας Iron Dome στο Όσναμπρικ. Tις πληροφορίες αυτές δεν επιβεβαίωσε ωστόσο ο όμιλος, μετά από έρευνα και του γερμανικού δικτύου NDR, λέγοντας ότι απλώς συνομιλεί με πολλούς και εξετάζει επιλογές.

Ανατρέχοντας στην ιστορία του ομίλου, η Volkswagen ιδρύθηκε επί Εθνικοσοσιαλισμού με στόχο την παραγωγή ενός οικονομικού αυτοκινήτου «για τον λαό». Με την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, στράφηκε στην παραγωγή πολεμικού υλικού. Μεταπολεμικά γνώρισε εκ νέου μεγάλη ακμή παγκοσμίως, έχοντας τη στήριξη και Αμερικανών επενδυτών. Ταυτίστηκε με το «γερμανικό οικονομικό θαύμα», έγινε σύμβολο της ισχυρής γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας και συνδέθηκε όσο λίγες μάρκες με το «made in Germany».

Πηγές: NDR, dlf, taz

Ρεπορτάζ από το Λονδίνο

Ιστορικά, ο αέρας του Λονδίνου υπέφερε από έντονο νέφος. Η μεγάλη αιθαλομίχλη του 1952 θεωρείται μια από τις πιο θανατηφόρες, με 4.000 θύματα στη βρετανική πρωτεύουσα μέσα σε μόλις πέντε ημέρες.

Οι αντιδράσεις πολλές και έντονες, με τον τότε πρωθυπουργό Ουίνστον Τσώρτσιλ να αναγκάζεται να εφαρμόσει νομοθεσία που θα περιόριζε την καύση άνθρακα (1956 Clean Air Act) σε μια άκρως – εκείνη την περίοδο – βιομηχανική χώρα.

Τι συμβαίνει όμως όταν η ποιότητα του αέρα συνεχίζει να απασχολεί μέχρι σήμερα; Ο δήμαρχος του Λονδίνου Σάντικ Καν, το 2019 πήρε την απόφαση να εφαρμόσει τη ζώνη χαμηλών ρύπων, γνωστή ως ULEZ (Ultra Low Emission Zone). Σύμφωνα με αυτή, οι οδηγοί παλαιότερων, άρα και πιο ρυπογόνων οχημάτων, θα επιβαρύνονται με πρόστιμο, αν εισέρχονται σε αυτή. Καλύπτει πλέον και τους 32 δήμους του Λονδίνου και το City.

Μελέτη της ίδιας χρονιάς κατέληξε μάλιστα στο συμπέρασμα ότι 6.000 θάνατοι εκείνη τη χρονιά συνδέονταν και με την ποιότητα του αέρα. Το 2020 και μετά από ενδελεχή έρευνα 7 ετών και μία δικαστική απόφαση ορόσημο, ένα 9χρονο κορίτσι από το Λονδίνο, η Έλα Αντού-Κίσι-Ντέμπρα, καταγράφηκε ως το πρώτο περιστατικό θανάτου εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μετά από κρίση άσθματος το 2013.

Τα ενθαρρυντικά στοιχεία της έρευνας

Τώρα μια νέα έρευνα έρχεται να αφήσει «έκπληκτους» τους επιστήμονες. Σε μία σύμπραξη των πανεπιστημίων του Queen Mary του Λονδίνου, του Μπέντφορσιρ, της Οξφόρδης, του Εδιμβούργου και της Νότιας Καλιφόρνιας, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ανάρρωση των πνευμόνων σε παιδιά που μένουν σε ζώνες πολύ χαμηλών ρύπων ήταν ταχύτατη.

Η έρευνα έγινε σε περισσότερα από 3.400 παιδιά δημοτικού σχολείου σε Λονδίνο και Λούτον, ηλικίας 6 έως 9 ετών. Η παρακολούθηση ξεκίνησε έναν χρόνο πριν από την εφαρμογή της ULEZ και για τέσσερα χρόνια αργότερα, ενώ τα παιδιά για πέντε χρόνια πραγματοποιούσαν ετήσιες εξετάσεις για την πνευμονική λειτουργία.

Αρχικά τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χωρητικότητα των πνευμόνων για τα παιδιά στο Λονδίνο ήταν μικρότερη από αυτά που έμεναν στο Λούτον, όμως στο τέλος της έρευνας τα παιδιά και των δύο ομάδων έφτασαν σχεδόν στα ίδια επίπεδα. Συνολικά, το ποσοστό των παιδιών στο Λονδίνο που είχαν πρόβλημα στους πνεύμονες έπεσε από το 14% στο 9%, ενώ και στο Λούτον, παρότι έχουν εφαρμοστεί μικρότερης κλίμακας μέτρα κατά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, το ποσοστό έπεσε από το 9% στο 7%.

Οικονομικές επιπτώσεις και στοιχεία του ΠΟΥ

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η έρευνα είναι η ισχυρότερη μέχρι σήμερα απόδειξη ότι οι ζώνες χαμηλών ρύπων θα μπορούσαν να βοηθήσουν μέρος της βλάβης που προκαλείται από τη ρύπανση κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, όταν οι πνεύμονες και το ανοσοποιητικό σύστημα συνεχίζουν να αναπτύσσονται.

Παράλληλα, οι μετρήσεις της ομάδας έδειξαν ότι καταλυτικό ρόλο είχε και η μείωση του διοξειδίου του αζώτου, η οποία σχετίζεται με τη βελτίωση του αέρα από την ULEZ. Παρόλα αυτά, αντιδράσεις συνεχίζουν να υπάρχουν από πολλούς οδηγούς που υποστηρίζουν ότι «τιμωρούνται» επειδή έχουν αυτοκίνητο. Παράλληλα, υπάρχει έντονη πολιτική συζήτηση για τις οικονομικές επιπτώσεις μιας τέτοιας οικολογικής προσέγγισης.

Πάντως, η επικεφαλής της έρευνας και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου, Έλεν Γουντ, τόνισε ότι «η ατμοσφαιρική ρύπανση σε Λονδίνο και Λούτον – αλλά και σε άλλες πόλεις του Ηνωμένου Βασιλείου – βρίσκεται ακόμη πάνω από τα επίπεδα που ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, οπότε υπάρχει ακόμη αρκετή δουλειά που πρέπει να κάνουμε».

Οι ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου έχουν προκαλέσει νέα κρίση καυσίμων στη Ρωσία. Και σε αντίθεση με το προηγούμενο κύμα ελλείψεων, το οποίο άρχισε στα τέλη Μαΐου και διήρκεσε έως τα μέσα Ιουλίου, η σημερινή κρίση πλήττει ιδιαιτέρως τη Μόσχα και τις γύρω περιοχές, όπως προκύπτει από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι αλυσίδες πρατηρίων καυσίμων Gazprom Neft και Tatneft έχουν ήδη περιορίσει την πώληση καυσίμων στην πρωτεύουσα.

«Δεν μπορείς να πεις ότι δεν υπάρχουν καθόλου καύσιμα. Αλλά είναι προφανές ότι υπάρχει κρίση», λέει ο Όλεγκ Γκριγκορένκο, αρχισυντάκτης της ρωσικής ανεξάρτητης ειδησεογραφικής πύλης 7x7, την οποία η Ρωσία έχει χαρακτηρίσει «ξένο πράκτορα». Και όπως εξηγεί ο ίδιος, το γεγονός ότι μπορεί να φύγεις από την πόλη και δεν ξέρεις εάν θα μπορείς να επιστρέψεις «δεν είναι απλώς ένα προσωπικό πρόβλημα, αλλά και οικονομικό».

Ο Γκριγκορένκο αναφέρει ότι σε αρκετές περιοχές οδηγοί ταξί, υπηρεσίες ταχυμεταφορών και ο κατασκευαστικός κλάδος χάνουν μέρος της δουλειάς τους, καθώς πολλές από τις αλυσίδες εφοδιασμού τους εξαρτώνται από τα καύσιμα. Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, οι άνθρωποι αναγκάζονται επίσης να περιμένουν σε ουρές για ώρες στα πρατήρια καυσίμων στη νότια ρωσική περιφέρεια του Κρασνοντάρ. Οι αρχές αποδίδουν την κατάσταση σε μια υποτιθέμενη αύξηση της ζήτησης κατά την περίοδο των διακοπών.

Ωστόσο, πολλοί κάτοικοι λένε ότι η φετινή θερινή περίοδος είναι καταστροφική. Ο μεσίτης Ιγκόρ Ζακχαρτσένκο από το Σότσι έγραψε στο Instagram: «Με την ήρεμη ατμόσφαιρα και τους χαλαρούς ρυθμούς ζωής του, το Σότσι σήμερα θυμίζει την εποχή πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες, όταν υπήρχαν ακόμη λίγα αυτοκίνητα στους δρόμους και η πόλη είχε πολύ λιγότερους παραθεριστές και κατοίκους. Αλλά το θέμα είναι το εξής: δεν υπάρχει βενζίνη στο Σότσι».

Καύσιμα κακής ποιότητας

Μιλώντας στον ρωσικό τηλεοπτικό σταθμό RTVI, ο Ίγκορ Ανάνσκικ, πρώτος αναπληρωτής πρόεδρος της επιτροπής ενέργειας του ρωσικού κοινοβουλίου, δήλωσε ότι αναμένει πως η κατάσταση στον εφοδιασμό με βενζίνη θα ομαλοποιηθεί μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες.

Ο οικονομολόγος Νικολάι Κορζενέφσκι πάντως το θεωρεί απίθανο. Ο ίδιος έφυγε από τη Ρωσία σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας και τώρα ζει στο εξωτερικό. Σε συνέντευξή του στην DW επισήμανε την επιδείνωση της ποιότητας των καυσίμων στη Ρωσία. Γνωστοί του τού είχαν στείλει φωτογραφίες από τα αυτοκίνητά τους, όπου εμφανίζονταν μηνύματα σφάλματος που υποδεικνύουν βλάβη στον κινητήρα εξαιτίας προσμείξεων στα καύσιμα.

«Το αυτοκίνητο δεν παίρνει μπροστά και πρέπει να πάει στο συνεργείο. Οι ίδιοι άνθρωποι μου λένε ότι τα συνεργεία έχουν λίστες αναμονής αρκετών μηνών, ακόμα και στη Μόσχα», λέει ο Κορζενέφσκι. «Και στη συνέχεια πρέπει να περιμένεις ξανά μήνες για ανταλλακτικά. Προφανώς ορισμένα οχήματα δεν αντέχουν τη βενζίνη που μπαίνει στα ρεζερβουάρ τους».

Ο ειδικός βλέπει τα συνεχιζόμενα προβλήματα στη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου ως προάγγελο μιας πολύ μεγαλύτερης και παρατεταμένης κρίσης.

Οι εξαγωγές πετρελαίου της Ρωσίας έχουν μειωθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου περισσότερο από ποτέ άλλοτε, σύμφωνα με το Bloomberg News. Την ίδια στιγμή έχει μειωθεί και η παραγωγή πετρελαίου.

«Το 2019 η Ρωσία παρήγαγε 11,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα», λέει ο Κορζενέφσκι. «Σήμερα η παραγωγή είναι λιγότερα από 9 εκατομμύρια. Εάν συνεχιστεί αυτή η τάση και επιδεινωθούν τα προβλήματα στη διύλιση πετρελαίου, μπορεί να πέσει στα 8 εκατομμύρια βαρέλια. Και αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ολοκληρωτική οικονομική και συστημική κρίση».

Ο ειδικός δεν βλέπει καμία άμεση λύση σε αυτά τα προβλήματα. Στην πραγματικότητα θεωρεί ότι η Ρωσία ακολουθεί μια πορεία παρόμοια με εκείνη της Βενεζουέλας, μιας οικονομίας στην οποία το εθνικό εισόδημα βρίσκεται σε χρόνια πτώση.

Οι εισαγωγές δεν μπορούν να λύσουν το πρόβλημα

Οι ρωσικές αρχές προτείνουν να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις καυσίμων με εισαγωγές από την Ινδία, την Κίνα ή άλλες χώρες. Όμως ο Βιάτσεσλαβ Σιριάεφ, Ρώσος οικονομικός δημοσιογράφος που επίσης ζει πλέον στο εξωτερικό, επισημαίνει πως κάτι τέτοιο δεν είναι βιώσιμο.

Δεδομένης της σημερινής απομόνωσης της Ρωσίας, είναι αδύνατο να εξασφαλιστεί καθημερινός εφοδιασμός 200.000 τόνων καυσίμων – όση δηλαδή η ποσότητα βενζίνης και ντίζελ που χρειάζεται καθημερινά η Ρωσία. Ο Σιριάεφ, ο οποίος τάχθηκε δημόσια κατά του πολέμου στην Ουκρανία, βρίσκεται επίσης στον κατάλογο των λεγόμενων «ξένων πρακτόρων» των ρωσικών αρχών.

Ένας ακόμα Ρώσος οικονομολόγος που βρίσκεται σε αυτόν τον κατάλογο είναι ο Ίγκορ Λίπσιτς. Ο τελευταίος αναφέρει στην DW μία ακόμα πτυχή του ζητήματος: τα κατεστραμμένα διυλιστήρια δεν μπορούν να αποκατασταθούν γρήγορα και παραμένουν ευάλωτα σε νέες αεροπορικές επιθέσεις.

Γι’ αυτό, όπως λέει, οι αρχές περιορίζουν ήδη την κατανάλωση καυσίμων. Τα οχήματα των δημοτικών υπηρεσιών – στις υγειονομικές, διασωστικές, αστυνομικές και πυροσβεστικές υπηρεσίες – επιτρέπεται να παρακάμπτουν τις ουρές και να ανεφοδιάζονται. Το ίδιο ισχύει και για το προσωπικό ασφαλείας και άλλες αρχές.

«Αυτό συμβαίνει μπροστά στα μάτια ανθρώπων που έχουν περιμένει για ώρες και προκαλεί μεγάλη δυσαρέσκεια», λέει ο Λίπσιτς, επικριτής του Κρεμλίνου, ο οποίος εγκατέλειψε τη διδακτική του θέση στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών της Μόσχας εξαιτίας των αυξανόμενων πολιτικών πιέσεων. Και ο Λίπσιτς ζει πλέον εξόριστος στην Ευρώπη.

Για τον ίδιο, οι σημερινές εξελίξεις στη Ρωσία θυμίζουν έντονα την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.

«Υπήρχαν ειδικά συστήματα εφοδιασμού για την ελίτ, δικά τους καταστήματα και αποθήκες όπου μπορούσαν να αγοράσουν ό,τι ήθελαν χωρίς μεγάλη δυσκολία, χωρίς να περιμένουν στην ουρά και σε σχετικά χαμηλές τιμές. Αυτό εξόργιζε πολύ τους Ρώσους», θυμάται ο οικονομολόγος. «Όταν ο Γιέλτσιν ανακοίνωσε ότι επρόκειτο να καταργήσει αυτά τα κλειστά κέντρα διανομής, ο κόσμος τον υποστήριξε με ενθουσιασμό. Τώρα βρισκόμαστε σε μία παρόμοια κατάσταση».

Ο Λίπσιτς λέει πως στη Ρωσία διαμορφώνεται ένα κλειστό σύστημα διανομής καυσίμων, το οποίο θα καταστήσει πολυτέλεια τη δυνατότητα να οδηγεί κανείς αυτοκίνητο.

Το «κλειδί» για τον τερματισμό του πολέμου;

Ο Σιριάεφ πιστεύει πως οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικούς στόχους που εξυπηρετούν τόσο στρατιωτικούς όσο και πολιτικούς σκοπούς θα μπορούσαν να παραλύσουν τη ρωσική οικονομία και να επιταχύνουν τον τερματισμό του πολέμου. Ο οικονομολόγος εκτιμά ότι ο πόλεμος θα τελείωνε μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, εάν η Δύση υποστήριζε την Ουκρανία ώστε να διπλασιάσει ή να τριπλασιάσει την ένταση των επιθέσεών της.

«Η Ουκρανία θα μπορούσε να προκαλέσει αποδιοργάνωση και χάος στο εσωτερικό της Ρωσίας, με αποτέλεσμα την πλήρη απώλεια ελέγχου», τονίζει ο Σιριάεφ. Θεωρεί μάλιστα ότι η έλλειψη καυσίμων θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο και στην υπονόμευση της σταθερότητας του καθεστώτος του Πούτιν.

«Εάν δεν υπάρχει ντίζελ, χιλιάδες χιλιόμετρα του ρωσικού σιδηροδρομικού δικτύου θα ακινητοποιηθούν», εξηγεί. «Θα μπορούσαν επίσης να παραλύσουν εκατοντάδες εργοστάσια και επιχειρήσεις. Δεκάδες χιλιάδες φορτηγά θα ακινητοποιούνταν, τα τρόφιμα δεν θα έφταναν στα καταστήματα και οι αγρότες δεν θα μπορούσαν να πουλήσουν τις καλλιέργειές τους».

Ο Σιριάεφ λέει ότι όλα αυτά θα μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό των σχεδίων του Πούτιν να συνεχίσει τον πόλεμο. «Εάν η Ουκρανία καταστρέψει ολόκληρη την υποδομή διύλισης πετρελαίου, ο Πούτιν θα διαπιστώσει πως, όταν δίνει μια εντολή, αυτή δεν εκτελείται», προβλέπει ο οικονομολόγος. Λόγω της έλλειψης καυσίμων θα μπορούσαν, επομένως, να ακινητοποιηθούν τα πάντα.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Μια μικρή χρυσή αλυσίδα με τέσσερα γράμματα ήταν αρκετή για να στρέψει την προσοχή σε ένα κόμμα που εδώ και αρκετά χρόνια βλέπει τα ποσοστά του να μειώνονται στο Βιλντεσχάουζεν στην Κάτω Σαξονία: από περίπου 31% το 2016, το κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) έλαβε 19,3% στις δημοτικές εκλογές του 2021.

Η 38χρονη Κορίνα Γιόνταϊτ, υποψήφια στις δημοτικές εκλογές, εμφανίζεται τώρα στις προεκλογικές της αφίσες φορώντας αλυσίδα με τη λέξη «MILF» και στρέφει τα φώτα της δημοσιότητας επάνω της, αγγίζοντας τα όρια εντός και εκτός του κόμματος για το τι μπορεί να θεωρηθεί «ευπρεπές γυναικείο ντύσιμο».

Αυτόνομη, δυναμική και… Χριστιανοδημοκράτης MILF;

Η επιλογή της αλυσίδας για τη Γιόνταϊτ δεν ήταν τυχαία. Πρόκειται για το αγγλικό ακρωνύμιο της φράσης «Moms I’d like to fuck», ένας όρος που χρησιμοποιείται κυρίως σε πορνογραφικό πλαίσιο για μια ώριμη γυναίκα που θεωρείται σεξουαλικά ελκυστική. Η ίδια παραδέχεται ότι πρόκειται για μία «φυσικά προκλητική» κίνηση, υποστηρίζει όμως ότι για την ίδια ο όρος συμβολίζει την αυτονομία και τον δυναμισμό. Δηλώνει επίσης ότι κατανοεί και τη λογική εκείνων που διαφωνούν με την κίνησή της, ωστόσο, λέει, έχει και τη στήριξη του κόμματός της.

Οι αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι πολλές, αλλά σε μεγάλο βαθμό είναι θετικές. Ορισμένοι μάλιστα επαινούν τη Γιόνταϊτ επειδή δεν «αλλάζει την προσωπικότητά της». Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που χαρακτηρίζουν την κίνησή της να φωτογραφηθεί με το κολιέ «ντροπιαστική», κατηγορώντας την ίδια και την CDU ότι αναζητούν απλώς λίγη παραπάνω δημοσιότητα, αντί να προβάλλουν πολιτικό περιεχόμενο.

Η υπόθεση απέκτησε μεγάλη δημοσιότητα, όταν η λαϊκίστικη εφημερίδα Bild έκανε λόγο για «θύελλα αντιδράσεων». Η μαζικότητα των αντιδράσεων δεν είναι όμως όντως εύκολο να επιβεβαιωθεί. Ορισμένοι επικριτές από τον συντηρητικό χώρο στα σόσιαλ μίντια διερωτώνται κυρίως εάν μια τέτοια εμφάνιση συνάδει με μια «κατά τα άλλα συντηρητική παράταξη». Αρκετοί, ωστόσο, είναι κι εκείνοι που στηρίζουν δημόσια την υποψήφια, η οποία «έχει το δικαίωμα να φορέσει ό,τι θέλει».

Σε κάθε περίπτωση, δεν υπήρξε καμία δημόσια τοποθέτηση από πολιτικό πρόσωπο. Και η ίδια η Γιόνταϊτ φαίνεται να έχει πετύχει ένα βασικό ζητούμενο κάθε προεκλογικής εκστρατείας: να τραβήξει την προσοχή.

Πηγές: FR, taz, Welt, Bild

Ανταπόκριση από τη Λευκωσία

Συνεχίζεται η αντιπαράθεση μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ηγεσίας της Τουρκοκυπριακής κοινότητας για τον σχεδιαζόμενο αγωγό φυσικού αερίου που θα συνδέει την Τουρκία με τα Κατεχόμενα. Η Λευκωσία με επιστολή προς τον ΟΗΕ κατήγγειλε την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού κάνοντας λόγο για «παραβίαση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας» και κατηγορώντας την Τουρκία ότι επιχειρεί να δημιουργήσει «ακόμα μία στρατηγική σύνδεση υποδομών», συνδέοντας μόνιμα το κατεχόμενο τμήμα του νησιού με την Τουρκία, στο πλαίσιο, όπως αναφέρεται, μιας μακροχρόνιας πολιτικής δημιουργίας τετελεσμένων.

Άμεση τουρκοκυπριακή αντίδραση

Άμεση ήταν η αντίδραση του «Πρωθυπουργού» των Κατεχομένων Ουνάλ Ουστέλ, ο οποίος υποστήριξε ότι οι Τουρκοκύπριοι έχουν δικαίωμα να λαμβάνουν αποφάσεις για την ανάπτυξη και την ενεργειακή τους ασφάλεια, προσθέτοντας ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν μπορεί να καθορίζει τους τομείς συνεργασίας των Τουρκοκυπρίων με την Τουρκία. «Δεν μπορείτε να εμποδίσετε την ανάπτυξη του τουρκοκυπριακού λαού, την ενίσχυση των δεσμών μας με τη μητέρα πατρίδα Τουρκία ή τα βήματα που κάνουμε για το ενεργειακό μας μέλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο Ουστέλ κατηγόρησε παράλληλα την ελληνοκυπριακή πλευρά ότι υπογράφει εδώ και χρόνια συμφωνίες χωρίς να λαμβάνει υπόψη τη βούληση των Τουρκοκυπρίων, χαρακτηρίζοντας αντιφατική την αντίδρασή της στη συμφωνία με την Τουρκία.

Αγωγός σε δύο χρόνια

Το σχέδιο σύνδεσης Τουρκίας-Κατεχομένων προβλέπει τη δημιουργία αγωγού συνολικού μήκους 100 χιλιομέτρων, με υποθαλάσσιο και χερσαίο τμήμα, από το Αναμούρ της Τουρκίας μέχρι τον ηλεκτροπαραγωγό σταθμό της Τεκνετζίκ στα Κατεχόμενα. Ανακοινώνοντας το έργο, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ τόνισε ότι «το έργο θα αποτελέσει σημαντικό μέρος της ενεργειακής μετάβασης και της ασφάλειας ενεργειακού εφοδιασμού της Βόρειας Κύπρου». Σημείωσε μάλιστα ότι ο αγωγός θα σχεδιαστεί για αμφίδρομη ροή, ώστε στο μέλλον ενδεχόμενα κοιτάσματα φυσικού αερίου στο νησί να μπορούν να μεταφέρονται μέσω Τουρκίας στην Ευρώπη.

Τι θα συμβεί στις καλλιέργειες όταν οι καύσωνες γίνουν συχνότεροι, το νερό θα λιγοστεύει και ο καιρός θα είναι όλο και πιο απρόβλεπτος; Το ερώτημα αυτό αφορά άμεσα και χώρες , όπως η Ελλάδα, όπου η γεωργία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με υψηλές θερμοκρασίες και παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας.

Ένα «γυμναστήριο» για φυτά

Στο Πανεπιστήμιο Βαγκενίνγκεν της Ολλανδίας, ντοματιές μεγαλώνουν μέσα σε ειδικό θάλαμο θερμοκηπίου γεμάτο κάμερες. Εκεί μιμούνται τις συνθήκες του κλίματος της Ινδίας, με υψηλή θερμοκρασία και υγρασία, ενώ οι επιστήμονες παρακολουθούν συνεχώς ακόμη και τις πιο μικρές αλλαγές στο χρώμα, τη θερμοκρασία και τη φωτοσύνθεσή τους.

Οι ερευνητές μπορούν επίσης να προκαλέσουν συνθήκες καύσωνα ή νυχτερινού παγετού και να αυξήσουν την αλατότητα, για να δουν ποια φυτά αντέχουν καλύτερα. «Θα το αποκαλούσα ένα γυμναστήριο για φυτά», λέει ο Ρικ βαν ντε Ζέντε από το Ολλανδικό Κέντρο Οικοφαινοτυπικής Ανάλυσης Φυτών (NPEC).

Περισσότερη τροφή σε δυσκολότερες συνθήκες

Η κλιματική αλλαγή ανατρέπει τις σχετικά προβλέψιμες συνθήκες στις οποίες βασιζόταν παραδοσιακά η γεωργία. Μετά τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες του φετινού καλοκαιριού, αγρότες σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίαςπροειδοποιούν για πιθανές απώλειες στη συγκομιδή, ενώ μειώσεις στην παραγωγή σιτηρών έχουν ήδη καταγραφεί στη Γαλλία, την Ουγγαρίακαι το Ηνωμένο Βασίλειο.

Την ίδια στιγμή, ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να φτάσει τα 10 δισεκατομμύρια έως το 2050. Περισσότερες καλλιέργειες θα χρειάζονται επίσης και για ζωοτροφές, εξαιτίας της αυξανόμενης κατανάλωσης κρέατος, αλλά και για την παραγωγή βιοκαυσίμων.

Η «Silicon Valley» της γεωργίας

Δεν είναι τυχαίο ότι η συγκεκριμένη έρευνα γίνεται στην Ολλανδία. Η χώρα χαρακτηρίζεται συχνά «Silicon Valley της γεωργίας» και θεωρείται πρωτοπόρος στην αγροτική καινοτομία. Παρά το μικρό της μέγεθος, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγική χώρα αγροτικών προϊόντων στον κόσμο σε αξία, μετά τις ΗΠΑ.

Στο Βαγκενίνγκεν, κάμερες, αισθητήρες και αυτοματοποιημένα συστήματα επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν χιλιάδες φυτά ταυτόχρονα. Μέσω της λεγόμενης φαινοτυπικής ανάλυσης, που καταγράφει και συγκρίνει τα χαρακτηριστικά των φυτών, εντοπίζουν ποια χαρακτηριστικά βοηθούν ένα φυτό να ανταποκρίνεται καλύτερα σε διαφορετικές πιέσεις.

Από το εργαστήριο στο χωράφι

Επειδή όμως κανένα εργαστήριο δεν μπορεί να αντιγράψει πλήρως τη φύση, οι ποικιλίες δοκιμάζονται και σε πραγματικά χωράφια. Εκεί, με τη βοήθεια συστημάτων απεικόνισης και GPS, οι ερευνητές συγκρίνουν εκατοντάδες φυτά και εντοπίζουν ποια αντέχουν καλύτερα στο στρες.

Έτσι μπορούν να εντοπίσουν γενετικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και στη συνέχεια να διασταυρώσουν, για παράδειγμα, μια ποικιλία υψηλής απόδοσης με μία που αντέχει καλύτερα στη ζέστη ή την ξηρασία.

Δυσπιστία απέναντι στα «φυτά του εργαστηρίου»

Η εικόνα των φυτών μέσα σε εργαστήρια εξακολουθεί να προκαλεί επιφυλάξεις. «Μόλις αναφέρεις ότι τρόφιμα ή φυτά μπαίνουν σε ένα εργαστήριο, το μυαλό πηγαίνει αμέσως στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς», λέει ο υποψήφιος διδάκτορας Άλαν Πάουλς.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η γενετική τροποποίηση ρυθμίζεται αυστηρά και απαιτεί ελέγχους ασφαλείας. Στο Βαγκενίνγκεν, μόλις το 5% των πειραμάτων αφορά γενετικά τροποποιημένα φυτά. Τα περισσότερα αξιοποιούν χαρακτηριστικά που υπάρχουν ήδη φυσικά.

Ο Πάουλς θεωρεί ξεπερασμένη την ιδέα ότι η τεχνολογία κάνει τα τρόφιμα αυτομάτως «τεχνητά»: «Μπορώ ακόμη να θερίζω ρύζι με ένα δρεπάνι, αλλά θα μπορέσω έτσι να ταΐσω εγκαίρως ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους; Όχι».

Επιμέλεια: Ιωσηφίνα Τσαγκαλίδου

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Στην Ιταλία διαπράχθηκαν οκτώ γυναικοκτονίες μέσα σε ενάμιση μήνα. Πρόκειται για ένα τραγικό καλοκαίρι χωρίς προηγούμενο.

Την τελευταία εβδομάδα, μια τριανταεννιάχρονη γυναίκα δολοφονήθηκε από τον πρώην σύντροφό της έξω από τη Βενετία. Στην Καλαβρία έχασαν την ζωή τους δυο γυναίκες, σαράντα έξι και εβδομήντα δύο ετών. Οι δολοφονίες διαπράχθηκαν με πέτρες και αιχμηρά αντικείμενα. Έξω από τη Ρώμη, επίσης, μια πενηντάχρονη γυναίκα πολωνικής καταγωγής μαχαιρώθηκε θανάσιμα από τον σύζυγό της. Συχνά τα θύματα είχαν καταγγείλει στις αρχές ότι κακοποιούνταν, αλλά χωρίς να καταφέρουν να αποτρέψουν τον τραγικό επίλογο.

Το ιταλικό υπουργείο εσωτερικών, από την πλευρά του, παρουσίασε επίσημα στοιχεία, βάσει των οποίων το πρώτο εξάμηνο της φετινής χρονιάς δολοφονήθηκαν 34 γυναίκες, ενώ πέρυσι ο μαύρος αυτός απολογισμός άγγιζε τους 54 βίαιους θανάτους.

Μπορεί, όντως, στατιστικά να καταγράφεται μια κάποια μείωση των γυναικοκτονιών, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τα μέτρα που λαμβάνονται είναι πάντα αποτελεσματικά. Σε πολλές περιπτώσεις, μετά από καταγγελίες γυναικών για βίαιη συμπεριφορά των συντρόφων τους, οι διευθυντές αστυνομίας καλούν τους υπεύθυνους, τους ζητούν να ακολουθήσουν εξειδικευμένα προγράμματα ψυχολογικής θεραπείας και μπορούν, παράλληλα, να αναστείλουν τυχόν άδεια οπλοφορίας. Δεν είναι, όμως, πάντα αρκετό.

Από τον περασμένο Δεκέμβριο, επίσης, η Ιταλία διαθέτει ειδικό νόμο για την υποδειγματική τιμωρία της γυναικοκτονίας. Πρόκειται, επίσης, για τη λέξη που οι Ιταλοί πληκτρολογούν συχνότερα στον ιστότοπο της μεγαλύτερης εγκυκλοπαίδειας της χώρας, της «Treccani».

Κατάργηση του νόμου για τις γυναικοκτονίες ζητεί η Ακροδεξιά

Παρά ταύτα, κάποιοι συνεχίζουν να αμφισβητούν την ανάγκη υποδειγματικής τιμωρίας των δραστών. Τo ακροδεξιό κόμμα «Εθνικό Μέλλον», του πρώην στρατηγού Ρομπέρτο Βανάτσι, λίγο πριν από τον Δεκαπενταύγουστο ζήτησε την κατάργηση του νόμου για τις γυναικοκτονίες. Θεωρεί άχρηστο και τον «νόμο Μαντσίνο», ο οποίος αφορά αδικήματα που έχουν ως κίνητρο τις διακρίσεις. Αυτό που προκαλεί τεράστια εντύπωση είναι ότι, παρά τις συγκεκριμένες θέσεις, το κόμμα του Βανάτσι συνεχίζει να ενισχύεται στα γκάλοπ για πρόθεση ψήφου. Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση, έχει αγγίξει το 7,8%, ποσοστό υψηλότερο από εκείνο της Λέγκα και της Φόρτσα Ιτάλια.

Πολιτικές προκλήσεις για τη Μελόνι

Μένει να διαπιστωθεί αν οι θέσεις περί «αναγκαίας μεσογειακής πατριαρχίας», οι στενές σχέσεις με τη γερμανική AfD και οι επιθετικές διαθέσεις προς τους μετανάστες (με πρόθεση μαζικών επαναπατρισμών) θα ωθήσουν όλη την ιταλική συντηρητική, κυβερνητική συμμαχία να αποκλείσει ρητά οποιαδήποτε μελλοντική συνεργασία με το κόμμα του Βανάτσι. Επισήμως, τα Αδέλφια της Ιταλίας, η Λέγκα και η Φόρτσα Ιτάλια αρνούνται ότι θα μπορούσαν ποτέ να συγκυβερνήσουν με το ακροδεξιό «Εθνικό Μέλλον».

Σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές, όμως, πολλά θα εξαρτηθούν από τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών, οι οποίες είναι πιθανό να γίνουν την άνοιξη του 2027. Σε περίπτωση που προκύψει ότι λείπουν μόνο λίγοι βουλευτές και γερουσιαστές για να μπορέσει να ξανασυνθέσει κυβέρνηση, η Τζόρτζια Μελόνι θα κληθεί να διαλέξει ανάμεσα στην πολιτική συνέπεια και σε μια άκρως πρακτική προσέγγιση, με κύριο στόχο τη διατήρηση της εξουσίας.

1. Σε ποιο επίπεδο βρίσκονται τα αποθέματα;

Οι πάνω από 40 εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου της Γερμανίας είναι γεμάτες μόλις λίγο πάνω από το μισό, εξαιτίας του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ και του πολέμου με το Ιράν. Σύμφωνα με την Gas Infrastructure Europe, τα επίπεδα αποθεμάτων φυσικού αερίου στη Γερμανία ανέρχονταν σε 50,14% την Τετάρτη 19.08.2026.

Αυτό είναι το χαμηλότερο επίπεδο για μέσα Αυγούστου τα τελευταία χρόνια. Τα αποθέματα είναι περίπου κατά ένα τέταρτο χαμηλότερα σε σχέση με την ίδια ημερομηνία πέρυσι και πάνω από 45 μονάδες κάτω σε σχέση με το 2023 και το 2024, όταν η χώρα είχε καταρτίσει σχέδια έκτακτης ανάγκης εξαιτίας του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανάγκασε τη Γερμανία να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία και να στραφεί σε LNG από τις ΗΠΑ και το Κατάρ, καθώς και σε πρόσθετες προμήθειες μέσω Νορβηγίας.

2. Γιατί είναι τόσο χαμηλά;

Οι έμποροι αγοράζουν φυσικό αέριο σε χαμηλές τιμές το καλοκαίρι και το αποθηκεύουν για τον χειμώνα, οπότε και μπορούν να το πουλήσουν ακριβότερα. Φέτος οι επιχειρήσεις δεν έχουν κίνητρο να γεμίσουν νωρίτερα τις αποθήκες, εξαιτίας των υψηλότερων τιμών φυσικού αερίου και LNG λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Οι ευρωπαϊκές τιμές χονδρικής παραμένουν υψηλές. Την Πέμπτη, ο ολλανδικός δείκτης αναφοράς TTF κυμαινόταν στα 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα, περίπου διπλάσιο από το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, ο δείκτης αναφοράς σημείωσε νέα άνοδο.

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου οι κυβερνήσεις αγοράζουν φυσικό αέριο ή χρησιμοποιούν στρατηγικά αποθέματα, η Γερμανία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ιδιωτικές εταιρείες ενέργειας. Οι παράγοντες της αγοράς στοιχηματίζουν στην πτώση των τιμών φυσικού αερίου τους επόμενους μήνες, σε περίπτωση που τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν, κάτι που θα τους επιτρέψει να αποκομίσουν κέρδη. Πολιτικοί έχουν κατηγορήσει τους εμπόρους για κερδοσκοπία εις βάρος της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας.

3. Πού κινούνται σε σχέση με την Ευρώπη;

Η Γερμανία δεν είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα με αποθέματα φυσικού αερίου κάτω του μέσου όρου. Οι αποθήκες σε Ολλανδία, Βέλγιο, Σλοβακία, Σουηδία και Λετονία κινούνται επίσης σε ποσοστό κάτω του 50%. Μέχρι την Τετάρτη, ο μέσος όρος για όλες τις χώρες της ΕΕ ήταν 61%, σημειώνοντας πτώση σχεδόν 17% σε σχέση με πέρυσι και σχεδόν ένα τρίτο χαμηλότερο από ό,τι το 2023 και το 2024.

4. Θα έχει η Γερμανία φυσικό αέριο τον χειμώνα;

Η FNB Gas, ένωση διαχειριστών δικτύων μεταφοράς φυσικού αερίου στη Γερμανία, προειδοποίησε ότι ο στόχος της κυβέρνησης για μέσο επίπεδο διάθεσης φυσικού αερίου 71% έως την 1η Νοεμβρίου είναι πλέον «ουσιαστικά ανέφικτος». Η εταιρεία επισήμανε ότι οι ρυθμοί αποθήκευσης αυξάνονται επί του παρόντος κατά 0,5 τεραβατώρες την ημέρα και ότι, ακόμα και αν φτάσουν τις 1,2 τεραβατώρες, «τα επίπεδα αποθήκευσης θα είναι σημαντικά χαμηλότερα από τον στόχο».

Προειδοποίησε επίσης ότι «οι χαμηλές εισαγωγές, οι παρατεταμένες περίοδοι ψύχους και οι βλάβες σε υποδομές θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τον εφοδιασμό του χειμώνα». Αν και τα τρέχοντα επίπεδα δεν είναι ιδανικά, το υπουργείο Οικονομίας έχει τονίσει επανειλημμένα ότι ο εφοδιασμός της χώρας με φυσικό αέριο παραμένει ασφαλής.

5. Τι σημαίνει η έλλειψη αερίου για τις τιμές;

Οι ενώσεις καταναλωτών προειδοποιούν ήδη για αύξηση των τιμών φυσικού αερίου τον χειμώνα. Η Ραμόνα Ποπ, εκτελεστική διευθύντρια της Ομοσπονδίας Γερμανικών Οργανώσεων Καταναλωτών προέτρεψε τους καταναλωτές να «ελέγξουν τώρα αν η σύμβασή τους περιλαμβάνει σταθερή τιμή», κάτι που θα μπορούσε να προσφέρει « προστασία από την αύξηση τιμών». Ο ιστότοπος σύγκρισης τιμών Verivox προειδοποίησε ότι οι τιμές των νέων συμβάσεων φυσικού αερίου έχουν ήδη σημειώσει απότομη άνοδο. «Για μια μονοκατοικία με ετήσια κατανάλωση 20.000 kWh, αυτό μεταφράζεται σε επιπλέον κόστος περίπου 400 ευρώ».

Επιμέλεια: Δήμητρα Κυρανούδη

Οι αγρότες της Γερμανίας προετοιμάζονται για σημαντικές απώλειες στις σοδειές τους αυτό το καλοκαίρι λόγω της συνεχιζόμενης ξηρασίας, με ορισμένους μάλιστα να κάνουν λόγο ακόμα και για πλήρη καταστροφή των καλλιεργειών τους. Ο Ομοσπονδιακός υπουργός Γεωργίας Άλοϊς Ράινερ από τη βαυαρική CSU υποσχέθηκε τώρα βοήθεια στους αγρότες, αφού όμως πρώτα υπάρξουν αξιόπιστα δεδομένα, όπως δήλωσε στο κοινό πρωινό δελτίο ειδήσεων των δημόσιων τηλεοπτικών σταθμών ARD/ZDF.

«Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, δύσκολα μπορούμε να παρέχουμε βοήθεια» ήταν η άποψή του. Ο Γερμανικός Σύνδεσμος Αγροτών (DBV) παρουσίασε σήμερα μια πρώτη εκτίμηση για τη συγκομιδή.

Ενίσχυση και από την ΕΕ

Ο Ράινερ σκοπεύει να παρουσιάσει επίσημα στοιχεία για τη συγκομιδή στα τέλη Αυγούστου και υποσχέθηκε να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να βοηθήσει: «Χτυπάω κάθε πόρτα όπου είναι δυνατή η βοήθεια» είπε χαρακτηριστικά. Μάλιστα πρόσθεσε ότι έχει περιγράψει την «ανησυχητική κατάσταση στα χωράφια και τα βοσκοτόπια μας» και στον Επίτροπο Γεωργίας της ΕΕ και υπογράμμισε ότι και η Ευρώπη θα κληθεί να δράσει σε περίπτωση κρίσης. Ωστόσο, τόνισε τη σημασία του να γνωρίζουν οι αγρότες ότι δεν είναι μόνοι τους. «Παρακολουθούμε στενά τις συνέπειες της ξηρασίας και θα προσφέρουμε εξατομικευμένη βοήθεια, όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και αποτελεσματικά».

Ένα πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης, ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ, έχει ξεκινήσει να τρέχει ήδη μέσω της Τράπεζας Αγροτικών Συντάξεων, αλλά αυτό δεν επαρκεί, αφού οι οικονομικές απώλειες από τον φετινό ασυνήθιστο καύσωνα εκτιμάται ότι θα είναι πολύ μεγαλύτερες.

«Δεν θα ακριβύνουν αμέσως τα τρόφιμα»

Όταν ρωτήθηκε αν το ψωμί και το κρέας θα γίνουν πιο ακριβά λόγω της κακής σοδειάς, ο Ράινερ είπε ότι δεν περιμένει κάτι τέτοιο, καθώς οι τιμές των τροφίμων εξαρτώνται και από άλλους παράγοντες, όπως οι αλυσίδες εφοδιασμού, η μεταφορά και οι μέθοδοι παραγωγής. Για παράδειγμα, οι τιμές στα σιτηρά αντιπροσωπεύουν μόνο ένα πολύ μικρό μέρος του κόστους του ψωμιού.

Όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τον καύσωνα που πρότειναν οι Σοσιαλδημοκράτες, ο Ράινερ είπε ότι η γεωργία σίγουρα δεν πρέπει να ξεχαστεί. Είναι ο τομέας που επηρεάζεται περισσότερο από την ξηρασία. Όταν ρωτήθηκε πάντως αν η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η προστασία της φύσης και των πολιτών – όπως απαιτείται από το SPD – θα πρέπει να κατοχυρωθούν στο Σύνταγμα ως βασική ευθύνη, αρνήθηκε να δεσμευτεί σχετικά. «Έχουμε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την επόμενη εβδομάδα. Θα έχουμε χρόνο τότε να συζητήσουμε αυτό το θέμα», είπε.

Πηγές: ARD, DLF

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Η Ιταλία προσπαθεί να περάσει στην αντεπίθεση και να επιβάλει τη γραμμή της στο μεταναστευτικό. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών της Ρώμης, από τον Οκτώβριο του 2022 μέχρι σήμερα, πάνω από το 50% των μεταναστών και προσφύγων που έφτασαν σε ιταλικά λιμάνια διασώθηκαν και μεταφέρθηκαν στην ξηρά από γερμανικές ΜΚΟ. Πρόκειται για 22.513 ανθρώπους, σε σύνολο 42.338.

Ο ρόλος των γερμανικών ΜΚΟ

Το συμπέρασμα που βγάζει η Τζόρτζια Μελόνι είναι ότι το Βερολίνο δεν μπορεί να ζητά με επιμονή από την Ιταλία να δεχθεί αιτούντες άσυλο, οι οποίοι βρίσκονται στη Γερμανία και θεωρούνται μέρος των λεγόμενων «δευτερογενών ροών». Σε αυτή την περίπτωση -λέει η Ρώμη- πρέπει να γίνει συμψηφισμός και να ληφθεί υπόψη ο τεράστιος αριθμός μεταναστών που αποβιβάζουν στα ιταλικά λιμάνια τα πλοία των γερμανικών μη κυβερνητικών οργανώσεων. Μόνον από την αρχή του χρόνου, επιμένει το υπουργείο Εσωτερικών της Ρώμης, πρόκειται για πάνω από 2.200 ανθρώπους.

Η κυβέρνηση Μερτς, όμως, θεωρεί ότι πρέπει να βρει πλήρη εφαρμογή το νέο Σύμφωνο για την Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 12 του περασμένου Ιουνίου. Ζητά από την Ιταλία να δεχθεί τουλάχιστον κάποιες επιστροφές των αιτούντων άσυλο, εγκαταλείποντας την αδιάλλακτη στάση της. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, διαπίστωσε πρόσφατα ότι σε σύνολο δώδεκα αιτημάτων που υποβλήθηκαν από την Γερμανία από τον Ιούνιο, έως τώρα η κυβέρνηση Μελόνι δεν έχει ανταποκριθεί ούτε σε ένα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, μια πρώτη «επαναπροσέγγιση» θα μπορούσε να προκύψει αύριο. Οι γερμανικές αρχές ετοιμάζονται να οργανώσουν την επιστροφή στη Ρώμη της Αμπντιρισάκ Γουαρσάμε, μιας Σομαλής γυναίκας είκοσι δυο ετών, η οποία είχε φτάσει στην Ιταλία τον περασμένο Φεβρουάριο και μετά από έναν μήνα μετακινήθηκε στη Γερμανία. Ζήτησε άσυλο για να σωθεί από την καταπίεση του ισλαμικού φονταμενταλισμού, αλλά οι αρχές στη Βαυαρία αποφάνθηκαν ότι αρμόδια για την όλη υπόθεση, βάσει των ευρωπαϊκών κανόνων, είναι η Ιταλία.

Θα συνεχίσει να τραβά το σκοινί η Μελόνι;

Μέχρι τώρα, η κυβέρνηση Μελόνι δεν έχει ανακοινώσει αν είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί, αλλά σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, δύσκολα θα μπορέσει να συνεχίσει να τραβά το σκοινί για πολύ καιρό ακόμη. Οι σχέσεις με τον Πέδρο Σάντσεθ -και σε έναν βαθμό με τον Εμμανουέλ Μακρόν- τις τελευταίες εβδομάδες δοκιμάσθηκαν έντονα. Είναι σαφές ότι η πρόεδρος των «Αδελφών της Ιταλίας» δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της να βρεθεί σε διαρκή αντιπαράθεση και με την κυβέρνηση Μερτς, κινδυνεύοντας να απομονωθεί από όλες τις μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής της Mercedes Benz δεν βρίσκεται πλέον στη Γερμανία, αλλά στο Κέτσκεμετ της Ουγγαρίας. Εκεί θα παράγεται στο μέλλον η καθαρά ηλεκτρική εκδοχή της C-Class, ενώ αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλα μοντέλα. Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Mercedes, Όλα Κελένιους, δεν κρύβει τον ειλικρινή ενθουσιασμό του: «Το κόστος παραγωγής εδώ θέτει πρότυπα για όλη την Ευρώπη». Το τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τους εργαζόμενους είναι προφανές.

Η εταιρεία εκτιμά ότι μπορεί να παράγει στην Ουγγαρία με 70% λιγότερα έξοδα από ό,τι σε ένα γερμανικό εργοστάσιο. Κατά μέσο όρο, το κόστος εργασίας ανά ώρα στον μεταποιητικό τομέα στην Ουγγαρία έχει υπολογιστεί σε 15,60€. Στη Γερμανία, αντίθετα, είναι 49,50€, δηλαδή περισσότερο από τρεις φορές υψηλότερο. Η τυπική εβδομάδα εργασίας στην Ουγγαρία είναι 40 ώρες, ενώ στη Γερμανία, με βάση τη συλλογική σύμβαση εργασίας της IG Metall, ορίζεται σε 35 ώρες. Σύμφωνα με τη Mercedes, ένα άλλο πλεονέκτημα κόστους είναι το χαμηλό ποσοστό απουσιών του προσωπικού λόγω ασθένειας στο ουγγρικό εργατικό δυναμικό, με μόλις τρεις ημέρες τον χρόνο. Στα γερμανικά εργοστάσια, αυτό το ποσοστό είναι υπερδιπλάσιο.

Μια κλασική μέθοδος ντάμπινγκ

Πρόκειται για μια κλασική περίπτωση ντάμπινγκ που είχε αρχίσει να αποδίδει καρπούς ήδη επί διακυβέρνησης Όρμπαν. Τώρα που άλλαξε η κυβέρνηση στη Βουδαπέστη, οι μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες της Γερμανίας δεν έχουν πια λόγο να ντρέπονται για την προτίμησή τους αυτή. Γιατί βεβαίως δεν είναι μόνο η συγκεκριμένη. Μονάδες παραγωγής έχουν μεταφέρει όλα τα γνωστά ονόματα του χώρου, όπως η ΒΜW και η Audi, η εταιρεία κατασκευής ελαστικών Continental και η κορυφαία προμηθεύτρια με τσιμούχες KACO, η οποία κάθε τόσο μεταφέρει κάποια μηχανή παραγωγής της από το παραδοσιακό εργοστάσιο ηλικίας άνω των 50 ετών από το Κίρχαρντ στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης σε ουγγρικό έδαφος.

Ο διευθυντής της KACO Γκέρνοτ-Άλοις Φάιελ παραδέχεται ότι «ραγίζει η καρδιά του» όταν σκέφτεται τους 174 εργαζόμενους στη Γερμανία που έχασαν τη δουλειά τους, αλλά επιμένει ότι οι συνθήκες για παραγωγικές επιχειρήσεις στη Γερμανία γίνονται όλο και πιο απαγορευτικές. Η αποβιομηχανοποίηση της χώρας τρέχει με γοργούς ρυθμούς και μαζί με τις επιχειρήσεις είναι λογικό να χάνεται και ένα κομμάτι ευημερίας, θεωρεί.

Δεν είναι μόνο οι συνθήκες εργασίας, οι αμοιβές, το χαμηλότερο κόστος παραγωγής. Το ουγγρικό κράτος προσφέρει και εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους για ξένες εταιρείες και στον τομέα της φορολόγησης.

Ζήλεψαν και οι Κινέζοι

Για να καταλάβει κανείς τη σημασία όλων αυτών, αξίζει να παρατηρήσει ότι ακόμα και οι Κινέζοι ανταγωνιστές ξεκίνησαν να εγκαθίστανται στη χώρα των Μαγυάρων. Ο μεγαλύτερος κατασκευαστής κυψελών μπαταριών, η CATL, θα ανοίξει σύντομα το «Giga-Factory» του στο Ντέμπρετσεν. Ο κινεζικός όμιλος αυτοκινήτων BYD κατασκευάζει ένα μεγάλο εργοστάσιο στη νότια Ουγγαρία. Τα κινεζικά αυτοκίνητα με σφραγίδα «Made in Europe» αναμένεται να βγουν από τη γραμμή συναρμολόγησης ήδη από το επόμενο έτος.

Σε μια έρευνα που έκανε στη Γερμανία η συμβουλευτική εταιρεία Χόρβατ, ανάμεσα σε 1.000 κορυφαία στελέχη επιχειρήσεων με έδρα σε γερμανικό έδαφος το 60% δήλωσε ότι μέχρι το 2030 σκοπεύει να μεταφέρει μέρος της παραγωγής κάπου «φθηνότερα».

Μέρος αυτής της στρατηγικής εξαρτάται και από τη στρατηγική «Local-for-Local». Τα προϊόντα θα πρέπει δηλαδή να παράγονται πλησιέστερα στον τόπο που θα καταναλωθούν, έτσι ώστε να αποφεύγονται εμπλοκές στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και πρόσθετα κόστη εκτελωνισμού και δασμολόγησης. Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης όπως η Ουγγαρία, αλλά και η Σλοβακία και άλλες θεωρούνται ότι θα παραμένουν ελκυστικές και η ζήτηση για εργασία εκεί θα αυξηθεί.

Σε ό,τι αφορά το μέλλον της εργασίας στη Γερμανία, οι πιο αισιόδοξοι θεωρούν ότι υπάρχουν δυνατότητες ανάπτυξης στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας, της ανάπτυξης νέων μεθόδων, της καινοτομίας συνολικά. Θα χρειαστεί βεβαίως «υποστήριξη και από την πολιτική». Είναι αυτό που σταθερά τονίζουν τόσο οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας όσο και οικονομολόγοι του φιλελεύθερου χώρου, που εδώ βλέπουν ένα σημαντικό ρόλο για το κράτος. Προοπτική πάντως για επιστροφή μονάδων από την Ουγγαρία στην «πατρίδα Γερμανία» δεν υπάρχει προς το παρόν, ούτε ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Πηγή: ΑRD

Το δεύτερο εξάμηνο του 2025 οι Γερμανοί πλήρωναν κατά μέσο όρο 39 σεντς ανά κιλοβατώρα. Μόνο η Ιρλανδία είχε υψηλότερες τιμές εντός της ΕΕ (40 σεντς).

Και αυτό παρά το γεγονός ότι το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας έχει αυξηθεί και ενώ η αιολική και η ηλιακή ενέργεια είναι συγκριτικά φθηνότερες. Το κόστος παραγωγής για μία κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας από αιολική ενέργεια είναι έως και έξι φορές χαμηλότερο από εκείνο ενός νέου λιγνιτικού σταθμού παραγωγής ενέργειας, κυρίως επειδή ο τελευταίος περιλαμβάνει το κόστος των πιστοποιητικών CO2.

Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση Μερτς δεν έχει καταφέρει να μειώσει το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, σε αντίθεση με αυτό που αναφερόταν ήδη ως στόχος της.

Πώς προκύπτει η τιμή

Αυτό που αναρωτιούνται συχνά οι καταναλωτές είναι ποιος επωφελείται από το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Η τιμή που πληρώνουν προκύπτει από διάφορα στοιχεία: προμήθεια και διανομή, ειδικές χρεώσεις, φόροι δικτύου, τέλη και εισφορές. Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων πηγαίνει στους παραγωγούς και προμηθευτές, δηλαδή 16 από τα 39 σεντς. Αυτό που κερδίζουν οι παραγωγοί καθορίζεται από τις διακυμάνσεις στα χρηματιστήρια ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι φθηνότεροι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τροφοδοτούν πρώτα το δίκτυο με ηλεκτρική ενέργεια. Αυτοί είναι συνήθως αιολικοί και ηλιακοί σταθμοί. Στη συνέχεια έρχονται οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και φυσικού αερίου. Τελικά, η τιμή καθορίζεται από τον πιο ακριβό προμηθευτή. Οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας αγοράζουν στη συνέχεια την ηλεκτρική ενέργεια στα χρηματιστήρια και τη μεταπωλούν. Τα περιθώρια κέρδους τους κυμαίνονται συνήθως σε μονοψήφιο ποσοστό.

Ποιο μερίδιο αποτελούν τα τέλη και οι φόροι δικτύου;

Τα τέλη δικτύου αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το ένα τέταρτο της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτά τα χρήματα χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για την κατασκευή νέων γραμμών μεταφοράς αιολικής ενέργειας από τον Βορρά προς τον Νότο. Η μεταφορά μερικές φορές δεν λειτουργεί σωστά λόγω σημείων συμφόρησης στο ηλεκτρικό δίκτυο, υποχρεώνοντας τις ανεμογεννήτριες στον Βορρά να κλείσουν, και τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας στον Νότο να εντατικοποιήσουν τη λειτουργία τους. Για να αποφευχθεί αυτό και να είναι πάντα δυνατή η χρήση της φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας, είναι σημαντικό να επεκταθεί περαιτέρω το δίκτυο.

Η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση του Νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποσκοπεί ακριβώς στη δημιουργία κινήτρων για την κατασκευή νέων αιολικών και ηλιακών σταθμών παραγωγής ενέργειας σε περιοχές όπου το ηλεκτρικό δίκτυο διαθέτει επαρκή χωρητικότητα. Ειδικοί σε θέματα ενέργειας φοβούνται, ωστόσο, ότι η μεταρρύθμιση μάλλον θα επιβραδύνει την επέκταση των ηλιακών και αιολικών σταθμών παραγωγής ενέργειας και θα καθυστερήσει την επέκταση του δικτύου. Οι φορείς εκμετάλλευσης του δικτύου έχουν μονοπώλιο στις αντίστοιχες περιοχές τους. Για να διασφαλιστούν δίκαιες τιμές, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων ρυθμίζει το ποσό που επιτρέπεται να κερδίζουν μέσω των τελών δικτύου.

Τι κερδίζει το κράτος από την ηλεκτρική ενέργεια

Εννοείται ότι και το κράτος κερδίζει από την ηλεκτρική ενέργεια. Κάθε λογαριασμός ηλεκτρικής ενέργειας περιλαμβάνει φόρους, εισφορές και επιβαρύνσεις, μερικές από τις οποίες εισρέουν απευθείας στα κρατικά ταμεία. Αποτελούν συνολικά σχεδόν το ένα τρίτο των 39 σεντς. Ο φόρος ηλεκτρικής ενέργειας υποτίθεται ότι θα μειωνόταν και στη Γερμανία, όπως εξήγγειλε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στη συμφωνία συνασπισμού της το 2025. Αλλά τελικά τα χρήματα δεν έχουν βρεθεί για να υλοποιηθεί αυτή η υπόσχεση προς τους καταναλωτές. Η Μεγάλη Βρετανία έδειξε πρόσφατα πάντως ότι υπάρχει τρόπος, αν υπάρχει πολιτική βούληση, με την απόφαση να καταργήσει πλήρως τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην ηλεκτρική ενέργεια.

Πώς θα θα μπορούσαν να πέσουν οι τιμές

Έχουν υπάρξει κι άλλες προτάσεις για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Ένας μοχλός είναι οι μηχανισμοί τιμολόγησης: η Ισπανία και η Πορτογαλία, για παράδειγμα, αποσύνδεσαν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας από τις (υψηλές) τιμές φυσικού αερίου για ένα διάστημα – μειώνοντας έτσι τη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας. Η ηλεκτρική ενέργεια θα ήταν επίσης φθηνότερη, αν ήταν δυνατόν να αποθηκευτεί περισσότερη φθηνή αιολική και ηλιακή ενέργεια. Για αυτό, απαιτούνται περισσότερες εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε μπαταρίες. Μια άλλη πρόταση είναι οι ψηφιακοί μετρητές ηλεκτρικής ενέργειας που σε μεγάλο ποσοστό δεν υπάρχουν στα γερμανικά σπίτια, οι οποίοι θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τα νοικοκυριά να χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια σε ώρες που είναι φθηνότερη.

Πηγή: ZDF

Λόγω της χαμηλής στάθμης του Ρήνου οι μεταφορές με πλοία υφίστανται ολοένα περισσότερους περιορισμούς την τρέχουσα περίοδο.

Θέλοντας να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων, η Deutsche Bahn φαίνεται πως πρόκειται να επαναφέρει σε λειτουργία εμπορευματικά βαγόνια που κανονικά έχουν αποσυρθεί. Αυτό προκύπτει από έγγραφο του επικεφαλής της DB Cargo, Μπέρνχαρντ Όσμπουργκ, το οποίο επικαλείται η Rheinische Post σε σχετικό ρεπορτάζ της.

Στο έγγραφο αυτό αναφέρεται πως «εξετάζεται και προετοιμάζεται η επανενεργοποίηση εμπορευματικών βαγονιών που είχαν τεθεί μόνιμα εκτός λειτουργίας». Επιπλέον, θα πρέπει να εξασφαλιστούν πρόσθετες δυνατότητες αξιοποίησης βαγονιών μέσω της ευρωπαϊκής αγοράς. Με αυτόν τον τρόπο, η DB Cargo θα μπορούσε να κινητοποιήσει 900 βαγόνια – τα 300 από αυτά άμεσα. «900 βαγόνια αντικαθιστούν 200 ποταμόπλοια», φέρεται να δήλωσε ο Όσμπουργκ.

Η χαμηλή στάθμη ανεβάζει τις τιμές

Ενόψει της ολοένα χαμηλότερης στάθμης των υδάτων ο υπουργός Μεταφορών Στέφεν Μπίλγκερ (CDU) είχε ανακοινώσει επίσης πως τα φορτία θα πρέπει να μεταφερθούν τώρα σιδηροδρομικώς και οδικώς. Προς αυτόν τον σκοπό, σε αρκετά ομόσπονδα κρατίδια αποφασίστηκε η χαλάρωση ή και κατάργηση διαφόρων περιορισμών σχετικά με την κυκλοφορία φορτηγών τις Κυριακές.

Εξαιτίας των προβλημάτων στις μεταφορές οι ειδικοί αναμένουν πλέον αύξηση των τιμών καταναλωτή. Αυτή είναι η εκτίμηση και της Βερόνικα Γκριμ, μίας εκ των «Πέντε Σοφών» που συναποτελούν το Γερμανικό Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων.

Σε δηλώσεις που παραχώρησε στην εφημερίδα Kölner Stadt-Anzeiger, η Γκριμ εξήγησε πως η χαμηλή στάθμη των υδάτων μπορεί «να ωθήσει τις τιμές προς τα πάνω και μάλιστα άνευ αιτίας». Οι επιπτώσεις των προβλημάτων εξαιτίας της χαμηλής στάθμης γίνονται αισθητές τόσο στη χημική βιομηχανία όσο και στην αγορά ενέργειας. «Η μεταφορά πετρελαίου προς τα διυλιστήρια επηρεάζεται από τη χαμηλή στάθμη των υδάτων», προσέθεσε η Γκριμ.

Η πολιτική ηγεσία να επιδείξει διορατικότητα

Το πόσο έντονα θα αντιδράσουν οι τιμές διαφόρων βασικών πρώτων υλών εξαρτάται από το ποιες αποθηκευτικές δυνατότητες διαθέτουν οι επιχειρήσεις. Σε ό,τι αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η Γκριμ επέκρινε την έλλειψη διορατικότητας σε επίπεδο πολιτικής.

Η χαλάρωση της απαγόρευσης κυκλοφορίας φορτηγών τις Κυριακές είναι μεν ένα σωστό μέτρο, «ωστόσο θα ήταν καλό να είμαστε προετοιμασμένοι για τέτοιες καταστάσεις, αντί να συζητάμε εκ των υστέρων έκτακτα μέτρα», τόνισε η ειδικός. Διότι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής όπως οι τρέχουσες, είναι προβλέψιμες. Έτσι, όταν η μία κρίση διαδέχεται την άλλη και δεν αναπτύσσονται συστηματικά στρατηγικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, τότε η πολιτική δεν δίνει καλή εικόνα», επισημαίνει ακόμα η Γκριμ.

Το τελευταίο διάστημα συζητείται επιπλέον η αντιμετώπιση των προβλημάτων στις μεταφορές μέσω της εμβάθυνσης των ποταμών. Η επιλογή αυτή ωστόσο θα πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά – λαμβάνοντας υπόψη και τις οικολογικές προεκτάσεις. «Εμβαθύνσεις σε ορισμένα σημεία των διαύλων ναυσιπλοΐας πιθανώς να αποτελούν ενδεδειγμένα μέτρα, όμως η εμβάθυνση δεν αυξάνει την ποσότητα του νερού», παρατηρεί η Γκριμ. Και ως εκ τούτου, η πολιτική θα πρέπει επιπλέον να εκπονήσει σχέδια για την ιεράρχηση των μέσων μεταφορών.

Πηγή: tagesschau, Rheinische Post

Ο ποιητής και δοκιμιογράφος Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ (1929-2022) υπήρξε κατ’ αρχήν ο κατ’ εξοχήν αμφισβητίας των αξιών της μεταπολεμικής Γερμανίας. Στα πρώτα του έργα τη δεκαετία του πενήντα του περασμένου αιώνα απογύμνωνε με αμείλικτη οξυδέρκεια τη γερμανική συνείδηση αντιτάσσοντας στον μικροαστικό καθωσπρεπισμό την «ανταρσία της ευτυχίας». Τη δεκαετία του εξήντα μάλιστα αναδείχθηκε σε κορυφαία μορφή της αριστερής διανόησης. Ακολούθησε μια μακρά πορεία απομάκρυνσης από τον εμπαθή τόνο της καταγγελίας και η βαθμιαία απόρριψη των ετοιμοπαράδοτων αληθειών.

Ο Εντσενσμπέργκερ κατέληξε να γίνει ο πιο ανηλεής επικριτής της αριστερής πνευματικής νωθρότητας, της αδυναμίας παραγωγής νέων ιδεών και απαντήσεων. Τη δεκαετία του ενενήντα υπονόμευε με κάθε ευκαιρία αυτήν που θα αποκαλούσαμε ευρύτερα φιλελεύθερη κοινωνική συναίνεση. Επιστράτευσε όλη την ευρυμάθεια και την οξύνοιά του για να καταποντίσει τα όνειρα που ενέπνευσαν τη νεότητά του. Πάντως η συγγραφική ευαισθησία αυτού του χαμαιλεοντικού πνεύματος παρέμεινε άκαμπτη. Και τα μεταγενέστερα ποιήματά του διακρίνονται από τις ίδιες αρετές: ανατρεπτική προδιάθεση, ειρωνική φαντασία, αναπάντεχοι συνειρμοί. Παρέμεινε άσπονδος εχθρός του λυρισμού, εκφραστής μιας ανεξάντλητης πνευματικής ευτραπελίας.

Ένα δείγμα σήμερα από τη συλλογή Rebus που σημαίνει Εικονόγριφοι του 2009. Ο Εντσενσμπέργκερ ασχολείται ποιητικά με το...γερμανικό δημόσιο, το κάθε δημόσιο και τις σχέσεις του με τον πολίτη. Και το κάνει με τη διαμεσολάβηση του Τόμας Χομπς, του θεμελιωτή της σύγχρονής πολιτικής φιλοσοφίας τον 17ο αιώνα, και του κεφαλαιώδους έργου του με τίτλο Λεβιάθαν, που μετά τον θάνατο του συγγραφέα το ίδιο το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης καταδίκασε και παρέδωσε στην πυρά. Ο Χομπς επανέφερε από τη Βίβλο το θαλάσσιο τέρας Λεβιάθαν για να περιγράψει το σημερινό κράτος και τις σχέσεις του με τον πολίτη.

Λεβιάθαν (*)

Τον ξέραμε για κηφήνα ολκής, πολύ τσίφτη,

τώρα τον μάθαμε και σαν τσανακογλείφτη.

Σπάνια δείχνει τα σουβλερά του δόντια.

Ούτε που μας γνωρίζει.

Αμολάει, όποτε δεήσει,

από καθέδρας ρήματα θεσπέσια

σε κάτι γερμανικά απαίσια.

Δεν τα μασάμε εμείς αυτά τα εξαίσια.

Είναι ο πρώτος σε μαζικές δολοφονίες,

αλλά όλο και του ζητούν φιλανθρωπίες,

τον μπουκώνουμε κι ας έχει μονίμως λόρδες.

Δεν τον αγαπά κανείς. Μια στις τόσες

γκρεμοτσακίζεται. Μετά γανιάζει,

τί μαμούθ, αλλά σηκώνεται κι ακκίζεται.

Χωρίς εμάς, τους φτωχούς συγγενείς,

δεν θάπιανε χαρτωσιά, θα ήταν ο κανείς.

Αδύνατο να τον ξεφορτωθούμε.

Δεν είναι προς τιμή μας, να το πούμε,

που χωρίς αυτόν αδυνατούμε να τα βρούμε,

άσε πούναι ανιαρός από τότε που τον ζούμε.

Για τον Τόμας Χομπς το κράτος ήταν το κακό στην υπηρεσία του καλού, επειδή πίστευε ότι χωρίς αυτό θα έμενε ανεξέλεγκτη η εγωιστική φύση του ανθρώπου. Για τον Εντσενσμπέργκερ είναι πρωτίστως ένα αποφώλιο αδηφάγο τέρας που μας απομυζά, παριστάνει τον καλό προκειμένου να κάνει τη δουλειά του, εγκληματεί αλλά παρέχει και υπηρεσίες προς το κοινό όφελος, υπάρχει διά των πολιτών αλλά και οι πολίτες δι’ αυτού. Μια μοιραία αλληλεξάρτηση για πάντα.

* Το ποίημα αυτό του Εντσενσμπέργκερ δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung τον Ιανουάριο του 2003 και η ελληνική του απόδοση στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (2.2.2003). Η επιλογή της ομοιοκαταληξίας ως ενισχυτικής του σκωπτικού ύφους του ποιητή οδήγησε στη διόγκωση κάποιων στίχων. Μια πιο πειθαρχημένη απόδοση δημοσίευσε ο ποιητής Γιώργος Πρεβεδουράκης στο Hans Magnus Enzensberger, Η υπεράσπιση των λύκων και άλλα ποιήματα, εκδ. Πανοπτικόν, Θεσσαλονίκη 2025

Η Ρουμανία έκλεισε την Πέμπτη τον μοναδικό πυρηνικό σταθμό της, σε μια σπάνια κίνηση εν μέσω της ξηρασίας που έχει κατεβάσει τη στάθμη του Δούναβη σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Ο Δούναβης αποτελεί τη μοναδική πηγή νερού ψύξης για τον σταθμό Cernavoda, ο οποίος συνήθως παράγει περίπου το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής ενέργειας της Ρουμανίας. Ο σταθμός έχει κλείσει μόνο μία φορά στο παρελθόν, το 2023 ως αποτέλεσμα της ξηρασίας και της ζέστης εκείνο το καλοκαίρι.

Την ίδια στιγμή, η Ουγγαρία έσπευσε να δημιουργήσει φράγμα στον Δούναβη, σε μία προσπάθεια να διατηρήσει τη λειτουργία του πυρηνικού σταθμού Paks έστω στα ελάχιστα επίπεδα που έχει διατηρήσει τις τελευταίες ημέρες, τα οποία βρίσκονται σαφώς πολύ κάτω από τη δυναμικότητά του.

Ρουμανία: Δεν προβλέπεται επανεκκίνηση του σταθμού

Η ρουμανική εταιρεία Nuclearelectrica είχε ήδη θέσει εκτός λειτουργίας τον έναν από τους δύο αντιδραστήρες στο Cernavoda τον περασμένο μήνα. Την Πέμπτη ανακοίνωσε ότι έπρεπε να κλείσει και τον δεύτερο «λόγω της σημαντικής και συνεχιζόμενης πτώσης της στάθμης του νερού του ποταμού Δούναβη».

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα η εταιρεία προσπάθησε με τη βοήθεια του Πολεμικού Ναυτικού να βελτιώσει τις πιθανότητες να παραμείνει ο σταθμός σε λειτουργία. Η πιο αξιομνημόνευτη ενέργεια ήταν η ανατίναξη ενός βραχώδους σχηματισμού που είχε αποκαλυφθεί λόγω της χαμηλής στάθμης του νερού και η στρατηγική τοποθέτηση των βράχων στην κοίτη του ποταμού, σε μια προσπάθεια να διοχετευτεί περισσότερο νερό προς το Cernavoda.

Ωστόσο, η συνεχιζόμενη ξηρασία και η πτώση της στάθμης των υδάτων οδήγησαν τελικά στο πλήρες κλείσιμο του σταθμού. «Δεν προβλέπουμε επανεκκίνηση μέσα στις επόμενες 10 ημέρες», δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων AFP ο διευθυντής του σταθμού, Ρομέο Ούργιαν.

Το υπουργείο Ενέργειας της Ρουμανίας ανακοίνωσε ότι εξασφαλίζει εναλλακτικές πηγές ηλεκτρικής ενέργειας, μεταξύ άλλων από αιολική ενέργεια αλλά και μέσω εισαγωγών, προκειμένου να διασφαλίσει την επαρκή τροφοδοσία. Παρ’ όλα αυτά, απηύθυνε και έκκληση στον κόσμο να καταναλώνει ενέργεια με υπευθυνότητα, προειδοποιώντας ακόμα ότι ως έσχατη λύση οι μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν περιορισμούς κατά τις βραδινές ώρες, προκειμένου να εξοικονομηθεί ηλεκτρική ενέργεια.

Τι μέτρα λαμβάνει η Ουγγαρία

Ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ επισκέφθηκε την Πέμπτη τον μοναδικό πυρηνικό σταθμό της Ουγγαρίας, την εγκατάσταση Paks, η οποία επίσης ψύχεται από τον Δούναβη. Εκεί, όπως δήλωσε σε δημοσιογράφους, ξεκίνησε η κατασκευή του χαμηλού αναβαθμού που θα συμβάλλει μόνιμα στην αύξηση της στάθμης του Δούναβη.

Μόνο ένας από τους τέσσερις αντιδραστήρες του Paks βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε λειτουργία. Πριν από λίγες μέρες και αυτός ο σταθμός κινδύνευε να κλείσει, όμως η κυβέρνηση κατάφερε να ακυρώσει το σχέδιο, καθώς η στάθμη του Δούναβη αποδείχθηκε τελικά μερικά χιλιοστά υψηλότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί.

Υπό κανονικές συνθήκες ο σταθμός στο Paks είναι υπεύθυνος για περίπου το ήμισυ της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Ουγγαρίας και περίπου το ένα τρίτο της κατανάλωσης της χώρας. Πριν από την ολοκλήρωση του αναβαθμού, οι αρχές σχεδιάζουν να βυθίσουν δύο φορτηγίδες μήκους 80 μέτρων, ώστε να δημιουργηθεί ένα είδος φραγής και να αυξηθεί κάπως η στάθμη του νερού.

Ο Μάγκιαρ δήλωσε πως Ούγγροι στρατιώτες εργάζονται νυχθημερόν για την κατασκευή και ότι αυτή θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες τέσσερις εβδομάδες. Τόνισε ακόμα πως το έργο θα πρέπει να αυξήσει τη στάθμη του νερού μπροστά από το σύστημα ψύξης του σταθμού Paks κατά περισσότερο από ένα μέτρο.

Το έργο πάντως ενδέχεται να μην ολοκληρωθεί πολύ πριν αρχίσει να υποχωρεί το καλοκαίρι και επιστρέψουν οι βροχές. Παρ' όλα αυτά η χαμηλή στάθμη των υδάτων προσφέρει μια γενικώς σπάνια ευκαιρία για την υλοποίηση τέτοιων κατασκευαστικών έργων, με τρόπο σχετικά φθηνό και εύκολο.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Η παρατεταμένη ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν σοβαρές απώλειες στη γερμανική γεωργία, με τους αγρότες να προειδοποιούν ακόμη και για ολική καταστροφή της σοδειάς σε περιοχές της νότιας Γερμανίας.

Σύμφωνα με τον Γερμανικό Σύνδεσμο Ράιφαϊζεν, από τα μέσα Ιουνίου έχουν χαθεί περίπου τρία εκατομμύρια τόνοι σιτηρών και ελαιοκράμβης, με τις απώλειες εσόδων να υπολογίζονται σε περίπου 600 εκατομμύρια ευρώ. Η φετινή συγκομιδή σιτηρών εκτιμάται στους 40,6 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη κατά περίπου 10% σε σχέση με πέρυσι. «Μόνο οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες την άνοιξη απέτρεψαν μεγαλύτερες ζημιές», επισημαίνει ο ειδικός του Συνδέσμου για την αγορά σιτηρών Γκίντο Ζίντλερ, κάνοντας λόγο για «σκληρό πλήγμα» για έναν κλάδο που βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με αυξημένο κόστος.

Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα που περιγράφει ο πρόεδρος του Γερμανικού Συνδέσμου Αγροτών Γιόαχιμ Ρούκβιντ. Σημαντικές απώλειες αναμένονται όχι μόνο στο σιτάρι και την ελαιοκράμβη, αλλά και στις πατάτες, τα λαχανικά, τα ζαχαρότευτλα, το καλαμπόκι και τη σόγια. «Σε ορισμένες περιοχές της νότιας Γερμανίας οι απώλειες μπορεί να φτάσουν ακόμη και στο 100%», προειδοποιεί.

Τα ζώα οδηγούνται νωρίτερα στο σφαγείο λόγω έλλειψης ζωοτροφών

Στα νότια της χώρας εντείνεται παράλληλα και η έλλειψη ζωοτροφών, με αποτέλεσμα ορισμένοι κτηνοτρόφοι να αναγκάζονται να οδηγήσουν τα ζώα τους στη σφαγή νωρίτερα από ό,τι είχαν προγραμματίσει. «Η οικονομική κατάσταση στον αγροτικό κλάδο είναι ασφυκτική», τονίζει ο Ρούκβιντ, ζητώντας άμεσα μέτρα στήριξης από την γερμανική κυβέρνηση. Για τους καταναλωτές, πάντως, ο σύνδεσμος Ράιφαϊζεν δεν αναμένει σημαντικές ανατιμήσεις στο ψωμί και τα αρτοσκευάσματα λόγω της μειωμένης συγκομιδής - για την ώρα.

Πηγές: tagesschau, dpa

Μια μεγάλη δασική πυρκαγιά εξαπλώνεται στην περιοχή Άιφελ της περιφέρειας Ντύρεν στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία από την Πέμπτη το βράδυ. Η περιφέρεια Χίρτγκενβαλντ εκκενώθηκε προληπτικά κατά τη διάρκεια της νύχτας, επηρεάζοντας περίπου 2.000 άτομα. Το Χίρτγκενβαλντ βρίσκεται στα δυτικά του κρατιδίου, κοντά στα σύνορα με το Βέλγιο. Ο δήμος στην περιφέρεια Άιφελ έχει συνολικό πληθυσμό σχεδόν 9.000 κατοίκων. Σε ένα δημοτικό σχολείο δημιουργήθηκε ένα καταφύγιο για τους πληγέντες. Κατά την έξοδο από τα σπίτια τους, οι κάτοικοι έλαβαν οδηγίες να παίρνουν μαζί τους μόνο τα απαραίτητα προσωπικά αντικείμενα και έγγραφα ταυτότητας και να καλύπτουν το στόμα και τη μύτη τους με ένα πανί, ρούχα ή μάσκα, εάν είναι απαραίτητο. Η εκκένωση της πληγείσας περιφέρειας έχει πλέον ολοκληρωθεί, σύμφωνα με εκπρόσωπο της περιφέρειας Ντύρεν.

Κάηκαν 250 στρέμματα

Η ομάδα αντιμετώπισης κρίσεων εκτιμά τώρα την τρέχουσα κατάσταση και τις περαιτέρω ενέργειες. Περίπου 3.000 στρέμματα συνεχίζουν να φλέγονται και η προσπάθεια είναι να «κυκλωθεί» η περιοχή με τη δημιουργία υδάτινων ζωνών πυρασφάλειας για να μην επεκταθεί η φωτιά. Οι αρχές νωρίτερα περιέγραψαν την πυρκαγιά ως «εκτός ελέγχου» και «σοβαρό περιστατικό», εν μέρει επειδή τα πυροσβεστικά αεροσκάφη δεν μπόρεσαν να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια της νύχτας, όπως ανέφερε το δίκτυο WDR. Οι φλόγες είχαν πλησιάσει σε απόσταση περίπου 300 μέτρων από κατοικημένες περιοχές. Περίπου 300 πυροσβέστες βρίσκονται επί τόπου. Ιδιώτες φέρνουν επίσης νερό στην πληγείσα περιοχή για να βοηθήσουν στην κατάσβεση της πυρκαγιάς.

Η αιτία της πυρκαγιάς παραμένει ασαφής. Σύμφωνα με τον δήμο, η περιοχή Γκροσχάου κινδυνεύει επίσης από την πυρκαγιά. Δεν υπάρχει ακόμη εντολή εκκένωσης για τον συγκεκριμένο δήμο, αλλά οι πολίτες καλούνται να αποφεύγουν την περιοχή. Ένα άρμα μάχης του Γερμανικού Στρατού χρησιμοποιείται επίσης στις προσπάθειες κατάσβεσης για να ανοίξει δρόμο για τους πυροσβέστες μέσα από την καμένη περιοχή.

Θερμοκρασίες έως και 38 βαθμούς Κελσίου

Οι υψηλές θερμοκρασίες που προβλέπει η Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (DWD) για τη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία για τη σημερινή ημέρα εκτιμάται ότι θα εμποδίσουν τις προσπάθειες κατάσβεσης. Το θερμόμετρο αναμένεται να φτάσει έως και τους 38 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές και έχουν εκδοθεί προειδοποιήσεις για σοβαρό θερμικό στρες. Μόνο μερικές τοποθεσίες με μεγαλύτερο υψόμετρο εξαιρούνται από την προειδοποίηση. Πάντως από το Σάββατο ο καιρός αναμένεται να αλλάξει, η θερμοκρασία να πέσει και να υπάρξουν ισχυρές βροχές, χαλάζι και ισχυρές ριπές ανέμου σε ορισμένες περιοχές.

Πολλαπλές εστίες στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία

Οι πυροσβέστες μάχονται με αρκετές δασικές πυρκαγιές μικρότερων διαστάσεων σε όλη τη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία εδώ και αρκετές ημέρες. Μια πυρκαγιά μαινόταν στην περιοχή Ζάουερλαντ κοντά στο Ζούντερν από την Τετάρτη. Η πυροσβεστική υπηρεσία έχει πλέον δώσει άρση συναγερμού, δηλώνοντας ότι οι φλόγες έχουν σβήσει. Η φωτιά είχε εξαπλωθεί σε μια έκταση περίπου 80.000 τετραγωνικών μέτρων, που ισοδυναμεί περίπου με δώδεκα γήπεδα ποδοσφαίρου. Περαιτέρω πυρκαγιές αναφέρθηκαν κοντά στο Μένεζεε, το Μάρζμπεργκ και το Άρνζμπεργκ. Πυρκαγιές ξέσπασαν επίσης και στην περιοχή του Άαχεν.

Στο μεταξύ συνεχίζεται η πτώση της στάθμης του Ρήνου, που έχει πλέον σπάσει όλα τα ιστορικά ρεκόρ και ουσιαστικά δεν είναι προσπελάσιμος στο κρίσιμο σημείο του Κάουμπ, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις μεταφορές. Ήδη η τιμή της βενζίνης θεωρείται ότι έχει ανέβει κατά περίπου 10 σεντς λόγω του φαινομένου.

Μεγάλα προβλήματα υπάρχουν τέλος από τη συνεχιζόμενη ξηρασία και στις καλλιέργειες, ειδικά των σιτηρών. Ορισμένοι αγρότες μιλούν για μεγάλες απώλειες στη φετινή σοδειά. Ειδικά στα νότια της χώρας υπάρχουν ανησυχίες για «ολική καταστροφή».

Πηγή: ARD

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρίας Tecnè, το 48,5% των Ιταλών δεν πάει φέτος διακοπές. Τρεις ημέρες πριν από τον Δεκαπενταύγουστο, οι ιταλικές πόλεις δεν είναι έρημες, όπως είχαμε συνηθίσει τις περασμένες δεκαετίες. Τα στοιχεία της έρευνας αυτής μας λένε ότι στο 52,8% των περιπτώσεων πρόκειται για υποχρεωτική παραμονή στις ιταλικές πόλεις, λόγω οικονομικής στενότητας.

Το 25,7% των ερωτηθέντων, επίσης, επικαλείται πιεστικές οικογενειακές υποχρεώσεις, ενώ το 24,5% αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου, εννέα εκατομμύρια Ιταλοί δεν θα μπορέσουν να αναζητήσουν λίγη δροσιά ούτε σε κάποιο κοντινό θέρετρο.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, πρόκειται για μια πολωμένη πραγματικότητα: η μισή χώρα βρίσκεται στις παραλίες, εντός και εκτός Ιταλίας, και η άλλη μισή αδυνατεί να χαλαρώσει και να αλλάξει παραστάσεις. Οι αυξήσεις είναι αισθητές, αρχίζοντας από τα καύσιμα. Σε σχέση με πέρυσι, για να γεμίσεις το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου με πετρέλαιο κίνησης, η αύξηση αγγίζει κατά μέσο όρο τα 22 ευρώ, ενώ για τη βενζίνη η διαφορά είναι της τάξης των 15 ευρώ. Η κύρια κατηγορία πολιτών που, λόγω περιορισμένου εισοδήματος, δεν μπορεί να ταξιδέψει είναι και φέτος εκείνη των ηλικιωμένων.

Δεν φταίνε μόνο τα λεφτά

Δεν πρόκειται, όμως, μόνον για οικονομικές δυσκολίες. Όπως γράφει η εφημερίδα il manifesto, σε αρκετές γνωστές παραλίες τις ημέρες αυτές δεν υπάρχει η συνηθισμένη πληρότητα. Σημαντικό ρόλο έχει παίξει και ο σχεδόν αδιάκοπος καύσωνας, ο οποίος πλήττει την Ιταλία από τα τέλη Μαΐου. Ακόμη και κάτω από την ομπρέλα, σε λίγα μέτρα απόσταση από το κύμα, πολλές φορές δεν καταφέρνεις να εξασφαλίσεις πλέον την τόσο ποθητή δροσιά, αφού το νερό της θάλασσας αγγίζει τους τριάντα βαθμούς. Για τους λουόμενους, πρόκειται σίγουρα για μια άγνωστη έως τώρα εμπειρία.

Παίζει, ασφαλώς, σημαντικό ρόλο και η ακρίβεια: στις οργανωμένες πλαζ οι τιμές αυξήθηκαν φέτος κατά 6% σε σχέση με το 2025. Και την ίδια ώρα, στις παραθαλάσσιες περιοχές, τον Ιούλιο ο ντόπιος τουρισμός παρουσίασε μείωση κατά 20%.

Για όλους εκείνους που δεν θα πάνε διακοπές και θα μείνουν στην ιταλική πρωτεύουσα και τον Δεκαπενταύγουστο υπάρχουν, πάντως, κάποιες ευχάριστες εναλλακτικές: τα μεγάλα πάρκα της Ρώμης και, το βράδυ, η δροσιά των θερινών κινηματογράφων που λειτουργούν σε χαρακτηριστικές, λαϊκές συνοικίες, όπως εκείνη της Γκαρμπατέλα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια μονοήμερη εκδρομή στα «Καστέλλι Ρομάνι», τα μικρά χωριά που βρίσκονται σε λόφους, σε ελάχιστη απόσταση από τη μεγαλούπολη. Δεν μιλάμε για αναζήτηση εντυπωσιακών εμπειριών, αλλά για μια αίσθηση εσωτερικής γαλήνης, σε διαφορετικούς ρυθμούς απ’ όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Γευόμενοι, γιατί όχι, και τα ξεχωριστά τοπικά ορεκτικά μαζί με μια πλούσια καρμπονάρα, δίπλα σε ένα μεσαιωνικό κάστρο, με την Αιώνια Πόλη να διακρίνεται στον ορίζοντα.

Ανταπόκριση από το Λονδίνο

Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν βρίσκεται καν στη δεκάδα των χωρών με τον πιο βροχερό καιρό στον κόσμο, ενώ ακόμα και στην Ευρώπη δεν διεκδικεί την πρωτιά, σίγουρα διατηρεί τη φήμη πως έχει έναν μόνιμα γκρίζο ουρανό αλλά και βροχερό. "The great British weather” αναφέρουν και οι ίδιοι οι Βρετανοί, ειρωνευόμενοι έναν καιρό όπου χρειάζεται κανείς μόνιμα ως αξεσουάρ μια ομπρέλα.

Φαίνεται όμως πως η εικόνα αυτή έχει ανατραπεί. Τα τελευταία χρόνια οι εποχές του έτους γίνονται όλο και πιο ήπιες, ενώ τα βρετανικά καλοκαίρια όχι μόνο αποκτούν περισσότερη ηλιοφάνεια και ζέστη, αλλά καταλήγουν σε λίμνες και ποτάμια που στερεύουν, σε πάρκα και δάση που αποκτούν μια κίτρινη όψη από την έλλειψη νερού και σε σπίτια που πλέον φαντάζει αναγκαία η ύπαρξη κλιματιστικών.

Η απουσία βροχοπτώσεων «καίει» τη χώρα

Και φτάνουμε στο σήμερα: από τις 09:00 τοπική ώρα Τρίτης μέχρι και τις 21:00 της Παρασκευής η εθνική μετεωρολογική υπηρεσία ανακοίνωσε την έναρξη ενός ακόμα καύσωνα – τον πέμπτο για αυτό το καλοκαίρι – με θερμοκρασίες που θα φτάσουν σε κάποιες περιοχές τους 36 βαθμούς Κελσίου, ενώ πορτοκαλί συναγερμός για την υγεία έχει σημάνει στις περισσότερες περιοχές της Βρετανίας εξαιτίας της ζέστης.

Η εθνική επιτροπή ξηρασίας (National Drought Group), η οποία αποτελείται από ρυθμιστικές αρχές, αξιωματούχους της κυβέρνησης, εταιρείες ύδρευσης και αγροτικούς φορείς, είναι αυτή που παρακολουθεί την κατάσταση. Οι δηλώσεις του επικεφαλής της επιτροπής, Τόνι Γκρέιλινγκ, προειδοποιούν μάλιστα ότι «οι συνθήκες ξηρασίας θα συνεχίσουν να επιδεινώνονται μέχρι να σημειωθούν σημαντικές και παρατεταμένες βροχοπτώσεις».

Η μετεωρολογική υπηρεσία δεν προβλέπει κάτι τέτοιο στο άμεσο μέλλον, ενώ ήδη γίνεται λόγος για αυξημένες για την εποχή θερμοκρασίες ακόμα και τον Σεπτέμβριο. Μόλις τη Δευτέρα προστέθηκαν ακόμα εφτά περιοχές στη λίστα εκείνων που βιώνουν ξηρασία. Αυτό είναι χαρακτηριστικό της κατάστασης που βρίσκεται η χώρα, για την οποία ανακοινώθηκε και επίσημα ότι βιώνει καθεστώς ξηρασίας. Το 71,3% της έκτασης της Αγγλίας και ολόκληρης της Ουαλίας έχουν στεγνώσει.

Παράλληλα, 120 πυροσβέστες προσπαθούν να σβήσουν τη φωτιά στο εθνικό πάρκο New Forest της Νότιας Αγγλίας, η οποία έχει ήδη κάψει έκταση που αναλογεί σε 140 γήπεδα ποδοσφαίρου.

Η κυβέρνηση αναζητά μεταρρυθμίσεις

Στους τίτλους των βρετανικών πρωτοσέλιδων πρωτοστατούν οι αριθμοί: 45 εκατομμύρια Βρετανοί επηρεάζονται από την ξηρασία, ενώ σε 27 εκατομμύρια έχουν επιβληθεί συγκεκριμένοι περιορισμοί χρήσης νερού.

Η υπεύθυνη για την ύδρευση υφυπουργός, Έμμα Χάρντι, ανακοίνωσε τα επόμενα βήματα της κυβέρνησης για την πρωτοφανή άνυδρη περίοδο που βιώνει η χώρα. Όπως ανακοινώθηκε, θα εγκαταστήσει επιπλέον εννέα δεξαμενές έκτακτης ανάγκης, θα πιέσει για τον περιορισμό διαρροών στις υποδομές ύδρευσης, ενώ στα νέα μέτρα προβλέπεται η διευκόλυνση των αγροτών στη δημιουργία παροχών άρδευσης στη γη τους. Επισημαίνεται ότι ο φετινός Ιούλιος ήταν ο πιο άνυδρος που έχει καταγραφεί από τότε που ξεκίνησε η μέτρηση των στοιχείων το 1836, ενώ την ίδια ώρα υπολογίζεται ότι οι αγρότες θα χάσουν εξαιτίας της ξηρασίας 390 εκατομμύρια λίρες σε έσοδα λόγω κατεστραμμένων συγκομιδών, κυρίως στα σιτηρά.

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Όπως αναφέρει ο ιταλικός Τύπος, εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εσωτερικών δήλωσε ότι η χώρα του εννοεί να απαιτήσει την αυστηρή εφαρμογή των όσων προβλέπονται από τον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό για το Άσυλο, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιουνίου.

Όπως μετέδωσε η ιταλική δημόσια τηλεόραση Rai, «η Γερμανία θεωρεί ότι η επιστροφή των δευτερογενών ροών στην Ιταλία και στην Ελλάδα αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη λειτουργία ολόκληρου του ευρωπαϊκού συστήματος».

Το Βερολίνο επιστρέφει Σομαλή στην Ιταλία

Στο πλαίσιο αυτό, στις 19 Αυγούστου η γερμανική αστυνομία πρόκειται να συνοδεύσει στην Ιταλία μια εικοσιδυάχρονη Σομαλή, η οποία έφυγε από τη χώρα της για να μην δεχθεί προσυμφωνημένο, υποχρεωτικό γάμο. Σύμφωνα με το Βερολίνο, το αίτημά της για άσυλο θα πρέπει να εξετασθεί από την Ιταλία, η οποία ήταν και η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία εισήλθε, πριν από πέντε μήνες.

Ιταλοί σχολιαστές αναφέρουν ότι η νέα αυτή στάση της γερμανικής κυβερνητικής συμμαχίας εξαρτάται και από τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις στη χώρα, με τη συνεχή άνοδο της ΑfD. Παράλληλα, δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί πόσοι ακριβώς αιτούντες άσυλο αποτελούν μέρος των λεγόμενων δευτερογενών ροών και θα πρέπει, κατά συνέπεια, να επιστρέψουν στην Ιταλία.

Πηγές του ιταλικού υπουργείου Εσωτερικών, από τη μεριά του, άφησαν να διαρρεύσει ότι η χώρα θεωρεί πως δεν υπάρχουν δευτερογενείς ροές που να αφορούν την περίοδο πριν από τη 12η Ιουνίου, όταν και τέθηκε σε ισχύ το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου. Η κυβέρνηση Μελόνι εξήγησε ότι η θέση της αυτή βασίζεται σε διμερή συμφωνία που υπογράφηκε με την Γερμανία στο τέλος του 2025 και η οποία, ουσιαστικά, «μηδένιζε» κάθε εκκρεμότητα.

Η Ιταλία, επίσης, είναι της άποψης ότι είναι πρώιμο να γίνει αναφορά σε νέες περιπτώσεις δευτερογενών ροών, οι οποίες μπορεί να προέκυψαν τους τελευταίους δύο μήνες. Εκτός αυτού, η υπερσυντηρητική ιταλική κυβερνητική συμμαχία άφησε να διαρρεύσει ότι πρόκειται να ζητήσει να αφαιρεθεί από όποιο νέο, σχετικό υπολογισμό ο αριθμός των μεταναστών που μεταφέρονται σε ιταλικά λιμάνια από πλοιάρια ξένων ΜΚΟ, οι οποίες, πολύ συχνά, είναι γερμανικές.

Συνεχίζεται η αντιπαράθεση Ρώμης-Μαδρίτης

Μέσα σε όλα αυτά, συνεχίζεται και η αντιπαράθεση με τη Μαδρίτη με αντικείμενο την απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να αναστείλει την ισχύ της Συμφωνίας του Σένγκεν με την Ισπανία, τουλάχιστον μέχρι τον Δεκαπενταύγουστο. Από το περασμένο Σάββατο, η κυβέρνηση Σάντσεθ πραγματοποιεί, ως αντίμετρο, ελέγχους σε Ιταλούς πολίτες που φθάνουν σε ισπανικά αεροδρόμια και λιμάνια. Αναλυτές στη Ρώμη υπογραμμίζουν ότι η όλη αυτή πολιτική σύγκρουση βλάπτει και τις δύο χώρες, από τουριστικής και οικονομικής άποψης γενικότερα. Θα πρέπει να διαπιστωθεί αν η κυβέρνηση της Μελόνι πρόκειται όντως να θέσει και πάλι σε πλήρη λειτουργία των χώρο Σένγκεν μέσα στο επόμενο σαββατοκύριακο, ώστε να μπορέσουν, οι ισπανο-ιταλικές διμερείς σχέσεις να επιστρέψουν σε επίπεδα και τόνους που μέχρι πρόσφατα χαρακτήριζαν δύο από τους κύριους εταίρους της ΕΕ.

Πλέον το επιβεβαιώνουν και τα επίσημα στοιχεία. Οι φετινοί μήνες Ιούνιος και Ιούλιος ήταν οι θερμότεροι που έχουν καταγραφεί ποτέ στην Κεντρική Ευρώπη. Η μέση θερμοκρασία στην περιοχή, η οποία περιλαμβάνει τη Γερμανία, ήταν 21,62 βαθμοί Κελσίου κατά τη διάρκεια της περιόδου, σύμφωνα με το πρόγραμμα παρακολούθησης του κλίματος της ΕΕ «Copernicus». Ήταν δηλαδή 2,79 βαθμούς Κελσίου πάνω από τη μέση τιμή αναφοράς από το 1991 έως το 2020. Ωστόσο, το «Copernicus» επισημαίνει μια έντονη διαβάθμιση θερμοκρασίας από τη Δυτική προς την Ανατολική Ευρώπη και τη Σκανδιναβία, η οποία ήταν σημαντικά πιο δροσερή.

Τα δεδομένα δείχνουν επίσης ότι η νοτιοδυτική Γερμανία ήταν σημαντικά θερμότερη από τη βορειοανατολική. Για την Ευρώπη στο σύνολό της, ο περασμένος μήνας, με μέση θερμοκρασία 20,49 βαθμών Κελσίου, ήταν μόνο ο ενδέκατος θερμότερος Ιούλιος. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ήταν ο δεύτερος θερμότερος Ιούλιος που έχει καταγραφεί, ισόβαθμος με τον Ιούλιο του 2024, στους περίπου 16,90 βαθμούς Κελσίου. Κάτοχος του ρεκόρ παραμένει ο Ιούλιος του 2023, με μέση θερμοκρασία 16,95 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με δεδομένα από εκείνη την εποχή.

«Βράζουν» και οι θάλασσες

Με εξαίρεση τις πολικές περιοχές, οι ωκεανοί της γης ήταν επίσης θερμότεροι τον Ιούλιο από ποτέ για αυτή την εποχή του χρόνου. Σύμφωνα με τα δεδομένα, η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας ήταν 20,96 βαθμοί Κελσίου. Το προηγούμενο ρεκόρ των 20,89 βαθμών Κελσίου είχε σημειωθεί τον Ιούλιο του 2023. Το «Copernicus» επισημαίνει τις υψηλές θερμοκρασίες στον ισημερινό Ειρηνικό Ωκεανό, ως αποτέλεσμα της έναρξης του κλιματικού φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να ενταθεί τους επόμενους μήνες. Κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού και στη δυτική Μεσόγειο, οι θερμοκρασίες του νερού έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ, συνοδευόμενες από σοβαρούς θαλάσσιους καύσωνες. Αυτοί οι καύσωνες επηρεάζουν τις παράκτιες κοινότητες και τα θαλάσσια οικοσυστήματα, σύμφωνα με τους ερευνητές.

Η ξηρασία επιμένει

Επιπλέον, η ακραία ξηρασία παίρνει πλέον απειλητικές διαστάσεις σε πολλές ευρωπαϊκές περιοχές. Όπως και τον Ιούνιο και εν μέρει και τον Μάιο, έτσι και ο Ιούλιος ήταν ξηρότερος από τον μέσο όρο σε πολλές περιοχές. Αυτό επηρέασε ιδιαίτερα τμήματα της Ιβηρικής Χερσονήσου και της Γαλλίας, οι οποίες πρόσφατα επλήγησαν από μεγάλες δασικές πυρκαγιές, αλλά και περιοχές της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Ουγγαρίας και της Μεγάλης Βρετανίας. Η στάθμη των ποταμών σε μεγάλα τμήματα των περιοχών που επλήγησαν από την ξηρασία ήταν σημαντικά κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο και σε ορισμένα σημεία έφτασε ακόμα και σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Ο Σηκουάνας, ο Ρήνος και ο Δούναβης έχουν επηρεαστεί ιδιαίτερα.

Στη Γερμανία συνεχίζεται ο «συναγερμός» για την κατάσταση στον Ρήνο που έχει επιφέρει ένα σημαντικό πλήγμα στις μεταφορές. Σε πολλά κρατίδια επιτράπηκε την Κυριακή η κυκλοφορία μεγάλων φορτηγών, προκειμένου να μεταφερθούν κρίσιμα εμπορεύματα. Το Σαββατοκύριακο η στάθμη του ποταμού κατέγραψε νέα αρνητικά χαμηλά, ενώ το πρόβλημα αναμένεται να επιδεινωθεί περαιτέρω αυτή την εβδομάδα, καθώς από την Πέμπτη και την Παρασκευή αναμένεται νέα σημαντική άνοδος της θερμοκρασίας και πλήρης ανομβρία. Ακόμα και αν υπάρξουν κάποιες τοπικές καταιγίδες, το πρόβλημα της ξηρασίας δεν θα μειωθεί, αφού η διψασμένη γη απορροφά το νερό, το οποίο δεν φτάνει στον υδροφόρο ορίζοντα, ούτε προλαβαίνει να γεμίσει τους παραποτάμους που χύνονται στον Ρήνο.

Στα δύο ο Ρήνος;

«Λόγω της έλλειψης βροχοπτώσεων, η στάθμη του νερού στο σημείο μέτρησης στο Κάουμπ, το οποίο είναι κρίσιμο για τη ναυτιλία και την οικονομία, προβλέπεται να μειωθεί σε μονοψήφιο αριθμό για πρώτη φορά αυτή την εβδομάδα», δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος της BDB, Γενς Σβάνεν, εκπρόσωπος της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Ένωσης Εσωτερικής Ναυσιπλοΐας (BDB) στην εφημερίδα Rheinische Post. «Κατ' αρχήν, αυτό σημαίνει ότι ο Ρήνος δεν είναι πλέον πλεύσιμος σε όλο το μήκος του και ως εκ τούτου ουσιαστικά θα χωριστεί στα δύο».

Η στάθμη του νερού στο Κάουμπ, μεταξύ Κόμπλεντς και Μάιντς, αποτελεί σημείο αναφοράς για τη ναυτιλία του Ρήνου. Η πλωτή οδός είναι σχετικά ρηχή σε αυτό το τμήμα ούτως ή άλλως. «Η εμπορική ναυτιλία δεν θα μπορεί πλέον να μεταφέρει εμπορεύματα στην περιοχή σε τόσο χαμηλά επίπεδα νερού. Το ίδιο ισχύει και για τα ημερήσια εκδρομικά και τα κρουαζιερόπλοια», δήλωσε ο Σβάνεν. Η συνέπεια θα είναι δύο ξεχωριστά τμήματα αποκομμένα μεταξύ τους: Αφενός, θα εξακολουθεί να υπάρχει ναυτιλιακή κίνηση μεταξύ των λιμένων της Βόρειας Θάλασσας του Άμστερνταμ, του Ρότερνταμ, της Αμβέρσας και της περιοχής της Κολωνίας μέσω του Ρήνου και του δυτικογερμανικού συστήματος καναλιών. «Και νοτιότερα, θα υπάρχει ναυτιλιακή κίνηση στους παραποτάμους Νέκαρ, Μόζελ, Μάιν και στη διώρυγα Μάιν-Δούναβη», πρόσθεσε ο Σβάνεν. Η διώρυγα Μάιν-Δούναβη θεωρείται διεθνώς σημαντικός σύνδεσμος στη διαδρομή προς και από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Πηγή: ARD

Το Άγιο Όρος παραμένει ένας πολύ ιδιαίτερος προορισμός για Ορθόδοξους χριστιανούς προσκυνητές από όλο τον κόσμο. Αυτό καθιστά την Αυτόνομη Μοναστική Πολιτεία στη χερσόνησο της Χαλκιδικής ένα από τα κέντρα παγκόσμιου πνευματικού τουρισμού, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.

Η πνευματική πτυχή της επίσκεψης στο Άγιο Όρος έχει πάντα και μια «τουριστική πλευρά» αναφέρει το πρακτορείο ΚΝΑ της Καθολικής Εκκλησίας. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι Ρουμάνοι προσκυνητές αποτελούν την πλειονότητα των επισκεπτών μέχρι στιγμής φέτος. Ωστόσο, η τοπική αγορά απαιτεί νέες υποδομές και ένα σύγχρονο λιμάνι.

Μεταξύ 1ης Ιανουαρίου και 16ης Ιουνίου, περισσότεροι από 163.000 επιβάτες ταξίδεψαν στο Άγιο Όρος με πλοίο, περίπου 30% περισσότεροι από ό,τι την ίδια περίοδο πέρυσι. Το 2025, 352.000 άνδρες έκαναν αυτή τη διαδρομή, σχεδόν 1.000 την ημέρα.

Όχι πια Ρώσοι και Ουκρανοί επισκέπτες

Η προέλευση των επισκεπτών έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια. Ρώσοι και Ουκρανοί έχουν εκλείψει από την έναρξη του πολέμου το 2022. Επί του παρόντος, οι επισκέπτες είναι Ρουμάνοι, Βούλγαροι, Σέρβοι, Κύπριοι και Έλληνες. Για τα πλοία των «Αθωνικών Γραμμών» οι κρατήσεις είναι υψηλές όλο το χρόνο, αλλά ιδιαίτερα το Πάσχα, τον Μάρτιο και τον Οκτώβριο. Το καλοκαίρι ο αριθμός των επισκεπτών μειώνεται ελαφρώς λόγω της ζέστης.

Για την Ουρανούπολη, από όπου αναχωρούν τα πλοία για τη Δάφνη, ο τουρισμός είναι ο σημαντικότερος οικονομικός παράγοντας. Ο περίπλους της χερσονήσου του Άθω δεν προσελκύει πλέον το ίδιο ενδιαφέρον όπως πριν από μερικά χρόνια.

Παρά τον συνεχιζόμενο υψηλό όγκο επισκεπτών, οι τοπικές επιχειρήσεις παραπονιούνται ότι τα έσοδά τους έχουν μειωθεί. Ένας καταστηματάρχης δήλωσε: «Το ρουμανικό πορτοφόλι δεν έχει καμία σχέση με το ρωσικό». Οι Ρώσοι αγόραζαν ακόμα και πολυελαίους.

Ασφυκτικές υποδομές, πτώση εσόδων

Ταυτόχρονα, αυξάνονται τα παράπονα στην Ουρανούπολη για την έλλειψη δημόσιων υποδομών, ειδικά στο λιμάνι. Η στενή προβλήτα, πλάτους μόλις δέκα μέτρων, δεν προσφέρει σχεδόν καθόλου χώρο για τις εκατοντάδες ανθρώπους που θέλουν να επισκεφθούν το Άγιο Όρος. «Μεταξύ 70 και 80% των κατοίκων της Ουρανούπολης εργάζονται αυτή τη στιγμή για προσκυνητές, εκ των οποίων το 90% είναι Ρουμάνοι», εξηγεί ο Δημήτρης Ταμβάκης, ο οποίος πουλάει εικόνες από τα εργαστήρια του Αγίου Όρους και άλλα εκκλησιαστικά είδη στο κατάστημά του.

Αν και έρχονται περισσότεροι επισκέπτες, τα έσοδα των εκκλησιαστικών και ιδιωτικών καταστημάτων έχουν μειωθεί σημαντικά. «Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για το Άγιο Όρος, αλλά υπάρχει πολύ μικρή βοήθεια από το κράτος και την περιφέρεια. Είναι απαράδεκτο ένας προορισμός παγκόσμιου ενδιαφέροντος να μην έχει ένα αξιοπρεπές λιμάνι μετά από τόσα χρόνια και τόσες πολλές υποσχέσεις και ανακοινώσεις», παραπονιέται ο Ταμβάκης.

Σύμφωνα με τον Γεώργιο Ροδοκαλάκη της «Athos Sea Cruises», η κυκλοφορία πλοίων για τον περίπλου του Αγίου Όρους έχει επίσης μειωθεί. Αυτό προσέφερε ιδιαίτερα στις γυναίκες την ευκαιρία να δουν την αρχιτεκτονική των μοναστηριών από τη θάλασσα. «Προηγουμένως, μεταφέραμε σχεδόν 210.000 άτομα ετησίως με όλα τα σκάφη μας», δήλωσε ο Ροδοκαλάκης στα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Σήμερα, η κίνηση έχει μειωθεί στο μισό.

Η Μαρία Παππά, σύμβουλος τουρισμού για τον Δήμο Αριστοτέλη, αξιολογεί την κατάσταση κάπως πιο θετικά. Όχι μόνο το διεθνές ενδιαφέρον για το Άγιο Όρος παραμένει αμείωτο, αλλά και η συμβολή των προσκυνητών στην τοπική οικονομία εξακολουθεί να είναι σημαντική. «Εκτός από τους προσκυνητές, έρχονται ιερείς από διάφορες χώρες – Λίβανο, Μολδαβία, Κύπρο– και αγοράζουν ακόμα και άμφια».

Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έλαβε πρόσφατα χρηματοδότηση 5,3 εκατομμυρίων ευρώ από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία. Αυτή η χρηματοδότηση προορίζεται για έργα σε επτά τοποθεσίες στο Άγιο Όρος. Αυτά περιλαμβάνουν τις μεγάλες Μονές Καρακάλλου, Κουτλουμουσίου, Ξενοφώντος, Μεγίστης Λαύρας, Σίμωνος Πέτρας και Αγίου Παύλου, καθώς και τη Σκήτη της Αγίας Άννης, αναφέρει το ψηφιακό περιοδικό «Orthodoxia.info».

Πηγή: ΚΝΑ

Aνταπόκριση από τη Λευκωσία

Θετικά υποδέχθηκε η Λευκωσία την αιφνιδιαστική ανακοίνωση για την είσοδο της γαλλικής Meridiam στον Great Sea Interconnector, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, εκτιμώντας ότι η συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας ενισχύει τόσο την επενδυτική βάση του έργου όσο και την πολιτική στήριξη για την υλοποίησή του.

Ο υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, χαρακτήρισε τη συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας «ψήφο εμπιστοσύνης», κάνοντας λόγο για «τεράστια νέα δυναμική», καθώς εκτιμάται ότι η είσοδος της Meridiam καθιστά πλέον τη Γαλλία άμεσα συνδεδεμένη με την υλοποίηση ενός έργου που έχει συναντήσει εμπόδια εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων στις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου.

Μένουν οι επιφυλάξεις

Πάντως, παρά τη θετική υποδοχή, η κυπριακή κυβέρνηση δεν εμφανίζεται έτοιμη να μεταβάλει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, τη στάση της ως προς τη δική της οικονομική συμμετοχή.

Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας ξεκαθάρισε, μάλιστα, ότι η απόφαση για ενδεχόμενη μετοχική συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας θα ληφθεί μετά την ολοκλήρωση της μελέτης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η κυπριακή κυβέρνηση δεν έχει ακόμη ενημερωθεί για τους οικονομικούς όρους της συμφωνίας μεταξύ ΑΔΜΗΕ και Meridiam, καθώς η μόνη πληροφόρηση που δόθηκε από ελληνικής πλευράς ήταν σε πολιτικό επίπεδο, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας των υπουργών Ενέργειας των δύο χωρών, αλλά και στις πρόσφατες επαφές του Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η Λευκωσία αποδίδει την ελλιπή ενημέρωσή της για τη συμφωνία στο γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στην επένδυση και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αξιώνει πλήρη γνώση της συμφωνίας μεταξύ δύο οργανισμών ιδιωτικού δικαίου.

Κοίτες ποταμών που έχουν καταλήξει να είναι μικρά ρυάκια, άσφαλτος που λιώνει σαν βούτυρο, ξεραμένα χωράφια – αυτές είναι οι εικόνες της ξηρασίας στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η πρωτοφανής έλλειψη βροχοπτώσεων των τελευταίων μηνών και τα κύματα καύσωνα του φετινού καλοκαιριού έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στην οικονομία και τις υποδομές των περιοχών αυτών. Στον αγροτικό τομέα είναι εδώ και καιρό σαφές πως οι σοδειές στη Νοτιοανατολική Ευρώπη θα είναι σημαντικά χαμηλότερες από τον ετήσιο μέσο όρο.

Ένα άλλο μείζον πρόβλημα ωστόσο είναι πως η ξηρασία έχει προκαλέσει μια άνευ προηγουμένου κρίση στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε αρκετές χώρες, αναγκάζοντας διάφορες επιχειρήσεις να διακόψουν την παραγωγή λόγω της ιστορικά χαμηλής στάθμης του Δούναβη - ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν και άλλα μεγάλα ποτάμια της Ευρώπης, όπως ο Ρήνος. Επί του παρόντος Ουγγαρία και Ρουμανία είναι οι χώρες που πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή κρίση. Άλλα κράτη που συνορεύουν με τον Δούναβη – η Αυστρία, η Σλοβακία, η Σερβία και η Βουλγαρία – υποφέρουν επίσης από τη χαμηλή στάθμη των υδάτων.

Γιατί όμως, παρ' ότι αντιμετωπίζουν παρόμοιες καιρικές συνθήκες, ορισμένες χώρες πλήττονται σοβαρότερα από άλλες;

Ουγγαρία: Η σοβαρότερη ενεργειακή κρίση εδώ και δεκαετίες

Καμία χώρα της περιοχής δεν πλήττεται τόσο από την ξηρασία και τη ζέστη όσο η Ουγγαρία. Εδώ και μήνες σημειώνονται σε μεγάλα τμήματα της χώρας ελάχιστες ή καθόλου βροχοπτώσεις, ενώ σε πολλά σημεία της χώρας οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου.

Λόγω της ιστορικά χαμηλής στάθμης των υδάτων του Δούναβη, ο πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Paks αναγκάστηκε να διακόψει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία του, καθώς δεν υπάρχει πλέον επαρκής ποσότητα νερού για ψύξη και η θερμοκρασία του νερού του Δούναβη είναι υπερβολικά υψηλή. Ο σταθμός λειτουργεί αυτή τη στιγμή περίπου στο 12% της δυναμικότητάς του. Και εάν η στάθμη του Δούναβη συνεχίσει να πέφτει, θα πρέπει να διακόψει εντελώς τη λειτουργία του.

Εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης, η ουγγρική κυβέρνηση καλεί τους μεγάλους καταναλωτές ενέργειας να εξοικονομήσουν ηλεκτρική ενέργεια. Ως αποτέλεσμα, αρκετές αυτοκινητοβιομηχανίες και άλλες μεγάλες επιχειρήσεις έχουν περιορίσει την παραγωγή τους. Παρ' ότι η Ουγγαρία διαθέτει σημαντική δυναμικότητα ηλιακής ενέργειας, στερείται εγκαταστάσεων αποθήκευσης, έχει πολύ λίγους σύγχρονους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο και πολύ μικρή δυναμικότητα αιολικής ή υδροηλεκτρικής ενέργειας.

Σε κρίση και Ρουμανία, Σερβία

Η Ρουμανία βιώνει μια παρόμοια, αν και κάπως λιγότερο σοβαρή, ενεργειακή κρίση. Ο πυρηνικός σταθμός Cernavoda, που βρίσκεται επίσης στον Δούναβη, στα νοτιοανατολικά της χώρας, παράγει περίπου το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής ενέργειας της Ρουμανίας. Λόγω της εξαιρετικά χαμηλής στάθμης του ποταμού, ένας από τους δύο αντιδραστήρες του σταθμού τέθηκε εκτός λειτουργίας την περασμένη εβδομάδα.

Η Ρουμανία διαθέτει ένα σχετικά ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα που αποτελείται από υδροηλεκτρική ενέργεια, πυρηνική ενέργεια, φυσικό αέριο, άνθρακα και αιολική ενέργεια. Ωστόσο, επειδή η υδροηλεκτρική ενέργεια αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η Ρουμανία είναι ιδιαιτέρως ευάλωτη σε κύματα ξηρασίας. Λόγω της ενεργειακής κρίσης αρκετές μεγάλες εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Dacia και η Ford Romania, έχουν περιορίσει επίσης την παραγωγή τους.

Η Σερβία υποφέρει και αυτή σοβαρά από την ξηρασία και τη χαμηλή στάθμη του Δούναβη. Το ενεργειακό της μείγμα είναι ακατάλληλο για παρατεταμένες ξηρές περιόδους. Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα Kostolac A και B, ανατολικά του Βελιγραδίου, οι οποίοι βασίζονται στο νερό του Δούναβη για ψύξη, αναγκάστηκαν επίσης να περιορίσουν την παραγωγή τους.

Η Σερβία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον Δούναβη για τη μεταφορά άνθρακα και πετροχημικών προϊόντων. Εξαιτίας όμως της χαμηλής στάθμης του νερού τα φορτηγά πλοία μπορούν αυτή τη στιγμή να μεταφέρουν μόνο ένα κλάσμα των κανονικών φορτίων τους. Παρ’ όλα αυτά, η ενεργειακή κρίση δεν έχει μέχρι στιγμής γίνει τόσο σοβαρή ώστε μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις να αναγκαστούν να περιορίσουν την παραγωγή τους.

Σλοβακία και Αυστρία πλήττονται λιγότερο

Καλύτερα μοιάζουν τα πράγματα για τη Σλοβακία και την Αυστρία. Στη Σλοβακία περίπου το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από πυρηνικούς σταθμούς, ενώ άλλο ένα 20% από υδροηλεκτρική ενέργεια. Σε αντίθεση με την Ουγγαρία και τη Ρουμανία, οι δύο από τους τρεις πυρηνικούς σταθμούς της Σλοβακίας χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα ψύξης, τα οποία, αφ' ότου αξιοποιήσουν το νερό του εκάστοτε ποταμού, αποβάλλουν τη θερμότητα πιο αποτελεσματικά και απαιτούν μικρότερες ποσότητες υδάτων για να διατηρήσουν τη λειτουργία τους σε υψηλά επίπεδα.

Η δε Αυστρία έχει επίσης πληγεί λιγότερο σοβαρά από την Ουγγαρία. Ένας λόγος για αυτό είναι πως μέρος της υδροηλεκτρικής δυναμικότητας της Αυστρίας προέρχεται από μονάδες αποθήκευσης και αποταμιευτήρες και όχι από σταθμούς συνεχούς ροής.

Οι τελευταίοι εξαρτώνται άμεσα από τον όγκο νερού που ρέει στους ποταμούς, ενώ οι μονάδες αποθήκευσης και αποταμίευσης μπορούν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιώντας νερό που είναι ήδη αποθηκευμένο σε ταμιευτήρες, γεγονός που τις καθιστά λιγότερο ευάλωτες κατά τη διάρκεια παρατεταμένων κυμάτων καύσωνα και ξηρασιών. Επιπλέον, η Αυστρία παράγει περίπου το 30% της ηλεκτρικής της ενέργειας από άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Καλύτερη εικόνα στη Βουλγαρία

Σε αντίθεση με τη γειτονική Ρουμανία, η ξηρασία και η ζέστη δεν προκαλούν ακόμη ενεργειακή κρίση στη Βουλγαρία.

Η χώρα παράγει έως και το 40% της ενέργειάς της μέσω του πυρηνικού σταθμού Kozloduy, ο οποίος βρίσκεται επίσης στον Δούναβη. Ωστόσο, το σύστημα ψύξης του είναι καλύτερα σχεδιασμένο για να λειτουργεί σε συνθήκες χαμηλής στάθμης νερού και ως αποτέλεσμα λειτουργεί ακόμη με σχεδόν πλήρη δυναμικότητα.

Ταυτοχρόνως, η Βουλγαρία εξαρτάται μόνο οριακά από την υδροηλεκτρική ενέργεια και τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει σημαντικά τη δυναμικότητά της σε ηλιακή και αιολική ενέργεια.

Η μεγαλύτερη διαφορά της σε σχέση με όλες τις άλλες χώρες βρίσκεται στις μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες. Η Βουλγαρία διαθέτει αυτή τη στιγμή συστήματα αποθήκευσης με ισχύ 3,4 γιγαβάτ και αποθηκευτική ικανότητα 8,6 γιγαβατωρών. Αυτή η αποθηκευτική ικανότητα αντιστοιχεί στο 16% της συνολικής εγκατεστημένης δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας – ποσοστό που δεν έχει καμία άλλη χώρα στον κόσμο.

Αυτές οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης επιτρέπουν στη Βουλγαρία να εξισορροπεί ελλείψεις στην προσφορά και περιόδους αιχμής της ζήτησης, δίχως να πρέπει να βασιστεί σε εισαγωγές σε υψηλές τιμές. Παράλληλα, η χώρα εξελίσσεται σε περιφερειακή ηγέτιδα δύναμη στις νέες ενεργειακές προσεγγίσεις, όπως και σε κομβικό παίκτη για τη σταθεροποίηση του ηλεκτρικού δικτύου και τη μεγαλύτερη σταθερότητα των τιμών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Σύμφωνα με το σύστημα παρατήρησης της Γης «Κοπέρνικος» της ΕΕ, περίπου 206.000 εκτάρια δασών στην Ισπανία έχουν ήδη καταστραφεί από τις φλόγες φέτος. «Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι οικονομικές επιπτώσεις των δασικών πυρκαγιών στην Ισπανία το 2022 ανήλθαν σε περίπου 7,1 δισεκατομμύρια ευρώ (8,1 δισεκατομμύρια δολάρια), ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 4,5% του ΑΕΠ της χώρας. Το ποσό αυτό αντανακλά όχι μόνο το άμεσο κόστος της κατάσβεσης των πυρκαγιών, αλλά και τις μακροπρόθεσμες οικονομικές συνέπειες της αποκατάστασης των πληγεισών περιοχών», δήλωσε στην DW ο Εμίλιο Βιζουέτε Λουτσιάνο, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης.

Οι πυρκαγιές συχνά καταστρέφουν την τοπική οικονομία και διαταράσσουν το εμπόριο στις πληγείσες περιοχές, προσθέτει ο Εμίλιο Βιζουέτε Λουτσιάνο. «Ο τουρισμός έχει επίσης πληγεί σοβαρά. Δεδομένης της έντονης εξάρτησης της Ισπανίας από τον τουρισμό, η διακοπή αυτής της δραστηριότητας στις περιοχές που έχουν πληγεί από τις πυρκαγιές έχει ιδιαίτερα σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις».

Οι πυρκαγιές επιβραδύνουν την οικονομική ανάπτυξη

Η οικονομολόγος με ειδίκευση στο κλίμα Σάρα Μάιερ, από το ελβετικό δημόσιο ερευνητικό πανεπιστήμιο ETH Ζυρίχης, εξέτασε λεπτομερώς τις οικονομικές απώλειες που προκάλεσαν οι πυρκαγιές στη Νότια Ευρώπη.

Τα ευρήματά της δείχνουν ότι στις περιοχές που επλήγησαν από τουλάχιστον μία πυρκαγιά, ο ρυθμός ανάπτυξης μειώθηκε κατά 0,11% έως 0,18%.

Σύμφωνα με μια μελέτη του 2023 της οποίας ήταν μία από τους συγγραφείς, η μείωση της ανάπτυξης ήταν ακόμα μεγαλύτερη όταν εκδηλώνονταν ταυτόχρονα πολλές πυρκαγιές, φτάνοντας έως και το 4,5%, ανάλογα με την έκταση των πυρκαγιών.

Η Ευρώπη καίγεται

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η ΕΕ χάνει κάθε χρόνο περίπου 500.000 εκτάρια γης λόγω των πυρκαγιών. Η Ισπανία, η Ελλάδα και η Γαλλία συγκαταλέγονται στις χώρες όπου οι πυρκαγιές είναι πιο διαδεδομένες.

Οι οικονομικές ζημίες δεν αφορούν μόνο τον τομέα του τουρισμού. Αφορούν την απώλεια της βιοποικιλότητας, τη μείωση των εσόδων από τη δασοκομία, τη διάβρωση του εδάφους, την καταστροφή υποδομών και περιουσιών, καθώς και το κόστος της καταπολέμησης των πυρκαγιών.

Στην Ισπανία έχει ξεσπάσει έντονη συζήτηση σχετικά με το κόστος της καταπολέμησης των δασικών πυρκαγιών. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι δαπάνες για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών στην Ισπανία μειώθηκαν από 364 εκατομμύρια ευρώ το 2009 σε 144 εκατομμύρια ευρώ το 2024. Κατά την ίδια περίοδο, οι ετήσιες δαπάνες για την καταπολέμηση και την κατάσβεση των πυρκαγιών παρέμειναν σταθερές στα 417 εκατομμύρια ευρώ περίπου.

Το υψηλό κόστος πυρόσβεσης στην Ισπανία

Η ισπανική εταιρεία δασικών υπηρεσιών Forescat έχει υπολογίσει ότι η καταπολέμηση και η κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών κοστίζει περίπου 19.000 ευρώ ανά εκτάριο. Το 2025, σχεδόν 400.000 εκτάρια δάσους καταστράφηκαν από τις φλόγες στην Ισπανία, με το κόστος να ανέρχεται σε περίπου 7,6 δισεκατομμύρια ευρώ.

Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να υπολογιστεί πόσο θα κοστίσει στην Ισπανία η κατάσβεση των φετινών πυρκαγιών· ωστόσο, η Μαρία Ινμακουλάντα Μαρμόλ Ταρδαγκίλα της MATS υπογραμμίζει: «Το να συνεχίζουμε να βασιζόμαστε στις ηρωικές προσπάθειες των πυροσβεστικών συνεργείων για την προστασία των δασών μας αποτελεί τόσο οικολογική απερισκεψία όσο και δημοσιονομική ανευθυνότητα», επισημαίνει στο πρόγραμμα της οργάνωσής της, η οποία έχει επίσης προειδοποιήσει για την αύξηση των αναπνευστικών παθήσεων που προκαλούνται από τον καπνό των δασικών πυρκαγιών.

«Η λύση δεν είναι να συνεχίσουμε να αγοράζουμε όλο και περισσότερα αεροσκάφη πυρόσβεσης, αλλά, για παράδειγμα, να απομακρύνουμε εύφλεκτα υλικά, όπως τα ξερά κλαδιά, από τα δάση, πριν ανάψει η πρώτη σπίθα», επισημαίνει. Εάν οι πολιτικοί δεν αναλάβουν δράση και τις ευθύνες τους, η Ευρώπη κινδυνεύει.

Αυτές τις μέρες όποιος κάνει τη βόλτα του ή απλώς κάθεται να ρεμβάσει στον Ρήνο στη Βόννη ή σε κάποια άλλη παραποτάμια πόλη αισθάνεται ότι… κάτι του λείπει. Είναι τα φορτηγά πλοία που συνήθως περνούν ασταμάτητα, σχεδόν σε κομβόι, μεταφέροντας εμπορεύματα ή καύσιμα στην διαδρομή των περίπου 1.200 χιλιομέτρων που συνδέει τις ελβετικές Άλπεις με το Ρότερνταμ στην Ολλανδία. Πάνω από 6.500 πλοία κινούνται καθημερινά στον Ρήνο, που είναι ο δεύτερος κατά σειρά στον κόσμο ποταμός, σε ό,τι αφορά τον όγκο των μεταφορών, μετά τον Μισισιπή.

Ο Ρήνος αποτελεί μια από τις σημαντικότερες εμπορικές αρτηρίες της Ευρώπης. Κατά μήκος του βρίσκονται μερικές από τις μεγαλύτερες γερμανικές βιομηχανίες, εξασφαλίζοντας και την τροφοδοσία τους με πρώτες ύλες, αλλά και τη μεταφορά των προϊόντων τους προς τα μεγάλα λιμάνια του Βορρά στην Ευρώπη.

Αυτή η κομβική για την Ευρώπη αρτηρία έχει πλέον παραλύσει, αφού λόγω καύσωνα και ξηρασίας ο ποταμός έχει «στεγνώσει» και έχει υποχωρήσει και σε βάθος και σε πλάτος κάνοντας αδύνατη την πλεύση για τις μεγάλες εμπορικές φορτηγίδες σε κάποια πιο στενά και «φιδωτά» σημεία, όπως το Κάουμπ, νοτίως του Κόμπλεντς. Έχει ουσιαστικά ισοφαρίσει το αρνητικό ρεκόρ της στάθμης του από το 2018. Έτσι, μετά τα Στενά του Ορμούζ, έρχεται τώρα ο πονοκέφαλος με τα... Στενά του Ρήνου για τους Ευρωπαίους.

Εκτόξευση του κόστους

Μόνο κάποια μικρότερα και πιο «ρηχά» πλοία μπορούν πλέον να μετακινηθούν, αλλά η χωρητικότητά τους είναι σαφώς μικρότερη, ενώ η μεταφορά του περιεχομένου μιας φορτηγίδας οδικώς θα απαιτούσε δεκάδες νταλίκες, ανεβάζοντας το κόστος σε απαγορευτικά ύψη. Αλλά και τα κόμιστρα μεταφοράς μέσω του ποταμού έχουν ακριβύνει σημαντικά.

Είναι και αυτή μια ακόμα συνέπεια της κλιματικής αλλαγής, που αποδεικνύει ότι οι επιπτώσεις της απλώνονται σε πάρα πολλούς τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και η καθυστέρηση της αντιμετώπισής της λόγω οικονομικών υπολογισμών θα μπορούσε σε βάθος χρόνου να αποδειχτεί πολύ πιο κοστοβόρα.

Ακόμα και αν περάσει ο καύσωνας που αρχίζει σταδιακά να υποχωρεί στη Γερμανία, εκτιμάται ότι θα χρειαστούν ημέρες και… βροχές για να ομαλοποιηθεί η κατάσταση, αφού στεγνοί είναι και όλοι οι ποταμοί που «γεμίζουν» τον Ρήνο κατά μήκος της διαδρομής του.

Συναγερμός και στον Δούναβη

Ανάλογο πρόβλημα αντιμετωπίζει και ο δεύτερος μεγάλος ποταμός της Ευρώπης, ο Δούναβης. Μάλιστα Ουγγαρία και Ρουμανία υποχρεώθηκαν να κατεβάσουν τους διακόπτες σε σταθμούς πυρηνικής ενέργειας, που απαιτούν μεγάλες ποσότητες νερού για την ψύξη τους, και ειδικά στη Ρουμανία οι αρχές δεν αποκλείουν να υπάρξουν και προβλήματα στην τροφοδοσία με ηλεκτρική ενέργεια.

Συνέπειες υπάρχουν όμως και για τον τουρισμό σε θέρετρα, όπως η λίμνη Μπάλατον στην Ουγγαρία, που έχουν επίσης «στερέψει» και εκεί που άλλοτε κανείς κολυμπούσε, τώρα μπορεί να περπατήσει. Αυτό έχει την αντανάκλασή του και σε ακυρώσεις κρατήσεων στα γύρω ξενοδοχεία, καθώς η κατάσταση δεν αναμένεται να βελτιωθεί σύντομα. Η κλιματική κρίση δείχνει αυτό το καλοκαίρι τα «δόντια της» σε πολλά πεδία.

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Οι εξελίξεις στη Θέουτα προκαλούν νέα πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Ιταλίας και Ισπανίας. Μετά από σύσκεψη με στενούς της συνεργάτες στο κυβερνητικό μέγαρο Παλάτσο Κίτζι, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε ότι η χώρα της είναι έτοιμη να υιοθετήσει έκτακτα μέτρα, όπως την παύση του χώρου Σένγκεν με την Ισπανία.

Η Μελόνι υπογράμμισε ότι «η παράτυπη μετανάστευση αντιπροσωπεύει ουσιαστική απειλή για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων» και πρόσθεσε ότι η κυβέρνησή της θα συνεχίσει να την καταπολεμά. Ο δε υπουργός Εξωτερικών της, Αντόνιο Ταγιάνι, ανέφερε ότι «οι εικόνες από τη Θέουτα αποδεικνύουν πως η απόφαση της κυβέρνησης της Μαδρίτης να δώσει την υπηκοότητα, με έμφαση στη νομιμοποίηση εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών, ήταν βαθιά λανθασμένη και ευνοεί το δουλεμπόριο».

Aφίξεις μεταναστών: μείωση 52%

Αναλυτές υπογραμμίζουν στη Ρώμη ότι, με την κίνησή της αυτή, η Ιταλίδα πρωθυπουργός προσπαθεί να στείλει μήνυμα στους ψηφοφόρους της και να περιορίσει την άνοδο στα γκάλοπ του ακροδεξιού πρώην στρατηγού Ρομπέρτο Βανάτσι και του κόμματός του, «Εθνικό Μέλλον». Μέχρι τις 30 του περασμένου Ιουνίου, πάντως, οι αφίξεις μεταναστών στην Ιταλία παρουσίασαν μείωση 52% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Και ούτε είναι εύκολο οι μετανάστες που βρίσκονται στη Θέουτα να καταφέρουν, στη συνέχεια, να φτάσουν μέχρι τα ιταλικά σύνορα.

Έντονη αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης

Η στάση της Ρώμης προκάλεσε την άμεση αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης. Ο υπουργός Εξωτερικών, Χοσέ Λουίς Άλβαρες, χαρακτήρισε «απαράδεκτη» τη θέση του Ταγιάνι και πρόσθεσε ότι «από μια φίλη χώρα και εταίρο περιμένει κανείς ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, και όχι κομματική δημαγωγία».

Ο Άλβαρες τόνισε, επίσης, ότι οι εξελίξεις στα σύνορα με το Μαρόκο «συνδέονται με δικαστική απόφαση και δεν έχουν καμία σχέση με τα όσα ανέφερε ο αρχηγός της ιταλικής διπλωματίας. Η Ισπανία κάλεσε τον πρέσβη της Ιταλίας στη Μαδρίτη να δώσει εξηγήσεις σχετικά με την όλη στάση της χώρας του.

Μοχλός πίεσης στην Ευρώπη

Συνεργάτες της Τζόρτζια Μελόνι, όμως, αφήνουν να διαρρεύσει ότι φοβούνται ότι μπορεί να υπάρξει τυχόν αύξηση των μεταναστευτικών ροών και προς την Ιταλία, διότι είναι σαφές ότι το Μαρόκο χρησιμοποιεί το μεταναστευτικό ως μέσο για να ασκήσει πολιτική πίεση στην Ευρώπη και το ίδιο θα μπορούσαν να κάνουν φίλαρχοι και διακινητές από τη Λιβύη.

Είναι σαφές ότι η πολιτική αυτή κρίση ανάμεσα στη Ρώμη και τη Μαδρίτη δεν πρόκειται να ξεπερασθεί εύκολα. Μετά τους οξυμένους τόνους της συνόδου κορυφής του Ιουνίου, είναι βέβαιο ότι η Μελόνι θα συνεχίσει να δίνει κύριο βάρος στην αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, σε μια προσπάθεια να μετατοπίσει το ενδιαφέρον από άλλα προβλήματα, όπως εκείνα της ακρίβειας, της ισχνής οικονομικής ανάπτυξη της Ιταλίας και των δύσκολων σχέσεών της με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το ρωσικό κοινοβούλιο εξετάζει αυτή τη στιγμή τη νομιμοποίηση αυτοκινήτων που έχουν κλαπεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα σχετικό νομοσχέδιο κατέθεσε το ρωσικό υπουργείο Εσωτερικών τον Φεβρουάριο του 2026 στη Δούμα.

Το θέμα προκαλεί αναστάτωση στη Γερμανία: «Νόμος του Πούτιν θα μπορούσε να ενισχύσει την κλοπή αυτοκινήτων στην Ευρώπη», τιτλοφορεί, για παράδειγμα, σχετικό άρθρο η Bild. «Η Ρωσία σχεδιάζει νόμιμη κλοπή ευρωπαϊκών αυτοκινήτων», γράφει το t-online. «Η Ρωσία θέλει να νομιμοποιήσει κλεμμένα αυτοκίνητα της ΕΕ – ο κίνδυνος για τους Γερμανούς ιδιοκτήτες αυτοκινήτων αυξάνεται», αναφέρει η βαυαρική Merkur. Το Business Insider κάνει λόγο για έναν «επικίνδυνο νόμο» για τους Γερμανούς οδηγούς.

Πώς μπορεί όμως να νομιμοποιήσει κανείς κλεμμένα αυτοκίνητα;

Το κατά πόσον η νέα πρόταση νόμου θα τεθεί σε ισχύ παραμένει ακόμη ανοιχτό. Ωστόσο προέρχεται από το υπουργείο Εσωτερικών, πράγμα που σημαίνει ότι η έγκρισή του είναι μάλλον δεδομένη. Το νέο νομοσχέδιο γνωστοποιήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου. Το υπουργείο Εσωτερικών πρότεινε να νομιμοποιηθούν στη Ρωσία αυτοκίνητα που αναζητούνται διεθνώς «κατά πρωτοβουλία μη φιλικών κρατών». Σε αυτά τα κράτη η Ρωσία κατατάσσει και τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και την Ελβετία, τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Αυστραλία. Συνολικά 49 χώρες.

Προς το παρόν η ρωσική νομοθεσία απαγορεύει την καταχώριση αυτοκινήτων, όταν αυτά αναζητούνται διεθνώς. Τώρα, το ρωσικό υπουργείο Εσωτερικών προτείνει την άρση αυτού του περιορισμού, αναφέροντας μάλιστα ρητά τη Γερμανία ως σχετικό παράδειγμα: Σύμφωνα με το υπουργείο, τον Ιανουάριο του 2026 βρίσκονταν στη Ρωσία συνολικά 123 οχήματα που η Γερμανία είχε δηλώσει ότι αναζητούνται σε διεθνή κλίμακα. Οι γερμανικές αρχές δεν παρείχαν πληροφορίες για τους λόγους της αναζήτησης και δεν απαντούσαν σε αιτήματα από τη Μόσχα, υποστηρίζει το υπουργείο.

Κανένας λόγος ανησυχίας;

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εγκληματολογικής Αστυνομίας (BKA), που είναι υπεύθυνη για τη διαλεύκανση κλοπών αυτοκινήτων στη Γερμανία, επιβεβαίωσε στην DW ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ανταλλαγή πληροφοριών με τη Ρωσία σε τέτοιες περιπτώσεις. «Τα αιτήματα των ρωσικών αρχών σχετικά με οχήματα που έχουν δηλωθεί από τη Γερμανία είναι γνωστά στην BKA. Ωστόσο, καθώς αυτά αφορούν κυρίως αστικού δικαίου ζητήματα, δεν είναι στην αρμοδιότητα της BKA», ανέφερε η υπηρεσία.

Είναι τα 123 αυτοκίνητα πολλά ή λίγα; Στην απάντησή της, η BKA παρέπεμψε στα στατιστικά των προηγούμενων ετών. Σύμφωνα με αυτά, το 2024 στη Γερμανία κλάπηκαν 30.373 οχήματα. Μόνο 8.858 περιπτώσεις (29,2%) εξιχνιάστηκαν επιτυχώς. Τα 123 αυτοκίνητα αποτελούν συνεπώς μόνο ένα μικρό μέρος αυτών.

Η BKA αρνήθηκε πάντως να δώσει πρόβλεψη για το αν ο νέος ρωσικός νόμος θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των κλοπών αυτοκινήτων στη Γερμανία. Αντίθετα, ο Γενικός Σύνδεσμος της Γερμανικής Ασφαλιστικής Οικονομίας τοποθετήθηκε ξεκάθαρα: «Δεν θεωρούμε ότι μια αλλαγή του νομικού καθεστώτος στη Ρωσία θα οδηγήσει σε αύξηση των κλοπών οχημάτων στη Γερμανία», επισημαίνει.

Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Συνολικά 445 πτήσεις με σχεδόν 57.000 επιβάτες επηρεάστηκαν σήμερα από την προειδοποιητική απεργία στο αεροδρόμιο «Βίλι Μπραντ» του Βερολίνου. Περίπου 400 με 500 σε σύνολο 2.000 εργαζομένων έχουν κληθεί σε απεργία: διοικητικό προσωπικό, υπάλληλοι της πυροσβεστικής και των υπηρεσιών καθαρισμού.

Το συνδικάτο απορρίπτει τις προτάσεις της εργοδοσίας για μισθολογικά ζητήματα. Η πλευρά της εργοδοσίας προτείνει ένα μοντέλο κλιμακωτών αλλά ελάχιστων αυξήσεων στους μισθούς: 1% από τον Ιούλιο, 1,5% από τον Ιούλιο του 2027 και 1% επιπλέον από τον Μάιο του 2028. Σύμφωνα με το συνδικάτο, αυτές οι αυξήσεις είναι ασήμαντες και οδηγούν σε πραγματικές απώλειες εισοδήματος για τους εργαζομένους. Ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων αναμένεται στις 25 Μαρτίου, με το ver.di να αναμένει μια καλύτερη προσφορά από την πλευρά της εργοδοσίας.

To συνδικάτο ζητά αυξήσεις της τάξης του 6%, δηλαδή 250 ευρώ επιπλέον στον μισθό. Ο Χόλγκερ Ρέσλερ, βασικός διαπραγματευτής του ver.di, αναφέρει το παράδειγμα υπαλλήλων σε υπηρεσίες εδάφους. Αυτή τη στιγμή κερδίζουν περίπου 3.500 ευρώ μεικτά τον μήνα. Εάν το συνδικάτο πετύχει τον στόχο του, ο μισθός θα αυξηθεί στα 3.750 του χρόνου, ενώ η εργοδοσία προβλέπει 3.535 ευρώ -σε μια περίοδο όπου οι τιμές στη Γερμανία σε βασικά είδη και ενοίκια αυξάνονται διαρκώς.

Η σκυτάλη των απεργιών στις συγκοινωνίες

Το ver.di δεν σταματά όμως μόνο στο αεροδρόμιο του Βερολίνου. Από αύριο και μέχρι το τέλος της εβδομάδας αναμένονται νέες προειδοποιητικές απεργίες στις τοπικές αστικές συγκοινωνίες σε διάφορα γερμανικά κρατίδια. Θα επηρεαστούν λεωφορεία, τραμ, μετρό, ενώ οι προαστιακοί (S-Bahn) καθώς και τα τοπικά τρένα θα λειτουργούν κανονικά.

Την Πέμπτη και εν μέρει την Παρασκευή τα μέσα αστικής συγκοινωνίας στη Βόρεια Ρηνανία-Bεστφαλία, το Αμβούργο και τη Βαυαρία δεν θα λειτουργήσουν. Στη Βρέμη, το Βρανδεμβούργο και το Ζάαρλαντ δεν είναι ακόμη σαφές εάν τα κρατίδια θα συμμετάσχουν στη νέα εργατική διαμάχη.

Σε άλλα κρατίδια όπως το Σλέσβιχ-Xολστάιν και η Βάδη-Bυρτεμβέργη έχουν ήδη επιτευχθεί μισθολογικές συμφωνίες. Ήδη πάντως σήμερα, Τετάρτη, υπήρχαν προβλήματα στις αστικές συγκοινωνίες στο Μόναχο και στην Κολωνία.

Η Κριστίν Μπέλε, αντιπρόεδρος του ver.di κάνει λόγο για «δύσκολους καιρούς» και για ανάγκη λύσεων για τους εργαζομένους. Στόχος του συνδικάτου είναι η μείωση του φόρτου εργασίας των εργαζομένων στα γερμανικά ΜΜΜ, η εγγύηση μιας καλύτερης ποιότητας ζωής και το αίτημα για καλύτερες εν τέλει δημόσιες συγκοινωνίες στη Γερμανία.

Πηγές: SZ, ZDF, dlf, Taggespiegel

Τρεις προτάσεις μομφής μέσα σε τέσσερις μήνες ξεπέρασε μάλλον ανώδυνα η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Δεν θα είναι οι τελευταίες, εκτιμούν οι παρεπιδημούντες στις Βρυξέλλες.

Ζούμε εποχές ταραχώδεις και απρόβλεπτες, που ευνοούν την ταχεία ανακύκλωση του πολιτικού προσωπικού. Ας αναλογιστούμε ότι στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, δηλαδή μόλις τα τρία τελευταία χρόνια, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν έχει ήδη αναλώσει 130 υπουργούς και υφυπουργούς, καταρρίπτοντας μάλιστα το ιστορικό ρεκόρ του Φρανσουά Μιτεράν με 117 υπουργοποιήσεις στην περίοδο 1988-1995.

Κι όμως, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ακόμη εδώ. Από το 2019, όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τα ηνία της Κομισιόν, η Ευρώπη έχει αλλάξει πολύ. Αλλά η ίδια έχει αλλάξει ακόμα περισσότερο.

Ήταν κάποτε ένα Green Deal

Το περίφημο Green Deal, η «Πράσινη Μετάβαση» της Ευρώπης για την υλοποίηση των πιο φιλόδοξων κλιματικών στόχων στην ιστορία της, ήταν η «σημαία» της φον ντερ Λάιεν για την εκλογή στο ύπατο αξίωμα της ευρωπαϊκής εκτελεστικής εξουσίας. Μέσα σε έξι χρόνια το Green Deal μετονομάζεται Clean Industry Deal, λόγω πιέσεων από τη βιομηχανία για μείωση κόστους και καταπολέμηση της γραφειοκρατίας. Kι αν περιμένουμε λίγο ακόμη δεν αποκλείεται να καταλήξει... σκέτο Industry Deal. Ήδη γίνονται δεύτερες σκέψεις για τους κανόνες ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων (ETS 2) ή για την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης.

Μπορούμε να αρχίσουμε ατέρμονες θεωρητικές συζητήσεις για το αν είναι σωστή η αλλαγή ατζέντας στις Βρυξέλλες. Υπάρχει όμως μία συζήτηση που δεν είναι θεωρητική, αλλά «εκ των ων ουκ άνευ» για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρέπει να γίνει εδώ και τώρα. Είναι η διαπραγμάτευση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο στην περίοδο 2028-2034, δηλαδή για τον προϋπολογισμό της ΕΕ στα επόμενα χρόνια – με την Κομισιόν να προτείνει μία πρωτοφανή αύξηση κονδυλίων στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την επταετία.

Έντονες είναι ήδη οι αντιδράσεις από τις «βόρειες» πρωτεύουσες σε εποχές δημοσιονομικής εγκράτειας, ενώ οι αποκαλύψεις περί σκανδάλων τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ ασφαλώς δεν ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση χωρών όπως η Ελλάδα, που θέλουν να διατηρήσουν τα «κεκτημένα» σε αγροτικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις από το Ταμείο Συνοχής (κάτι που ασφαλώς δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποσιωπηθούν τα σκάνδαλα).

Σχέδια για «κοινό χρέος»;

Οι αντιδράσεις μάλλον θα ενταθούν τους επόμενους μήνες. Ιδιαίτερα εάν επιβεβαιωθούν γερμανικά δημοσιεύματα, σύμφωνα με τα οποία η πρόεδρος της Κομισιόν αναζητεί τρόπους για να επαναφέρει μία «κοινή ανάληψη χρέους» σε επίπεδο ΕΕ, όπως είχε γίνει για πρώτη φορά με το Ταμείο Ανάκαμψης για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, αυτή τη φορά με στόχο να χρηματοδοτήσει κρίσιμες αμυντικές και ενεργειακές υποδομές.

Από την οπτική γωνία των νοτίων χωρών θα ήταν ευχής έργο να το επιτύχει. Διαφορετικά, ο λογαριασμός δύσκολα βγαίνει. Σε κάθε περίπτωση, στην παρούσα φάση φαίνεται ότι μόνο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μπορεί να συντονίσει τη σχετική συζήτηση, έχοντας τη στήριξη ακόμα και των Πρασίνων. Δεν είναι τυχαίο ότι ελάχιστοι Πράσινοι στήριξαν την πρόταση μομφής που είχε καταθέσει προ ημερών η ευρω-ομάδα της Αριστεράς. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι η φον ντερ Λάιεν είναι από τα τελευταία κορυφαία στελέχη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) που ακόμη ενδιαφέρονται σοβαρά για τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ…

Ανταπόκριση από την Κων/πολη

Ιστορική η σημερινή ημέρα για την πορεία του Κουρδικού. Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, αρχηγός της τρομοκρατικής αυτονομιστικής οργάνωσης του ΡΚΚ, ο οποίος βρίσκεται έγκλειστος στο νησί Ιμραλί της Προποντίδας, επί 25 χρόνια καταδικασμένος σε ισόβια για τρομοκρατία, απηύθυνε έκκληση στα μέλη της οργάνωσης του να καταθέσουν τα όπλα και να τερματίσουν την σύγκρουση με το τουρκικό κράτος.

Μια σύγκρουση που κράτησε τέσσερις δεκαετίες με χιλιάδες θύματα και από τις δυο πλευρές. Ο αρχηγός του ΡΚΚ συνέταξε την ιστορική δήλωση στο κελί της φυλακής του στο Ιμραλί και η δήλωση διαβάστηκε σήμερα από στελέχη του φιλοκουρδικού κόμματος DEM σε κεντρικό ξενοδοχείο της Κων/ποληςστα τουρκικά και τα κουρδικά. Το τρισέλιδο κείμενο καλεί όλες τις ομάδες του ΡΚΚ να καταθέσουν τα όπλα και να αυτοδιαλυθούν.

«Κάνω έκκληση για την κατάθεση των όπλων και αναλαμβάνω την ιστορική ευθύνη αυτής της δήλωσης. Το ΡΚΚ έκλεισε τον ιστορικό του κύκλο» ανέφερε ο Οτσαλάν. Οι σημερινές ιστορικές εξελίξεις ήταν το αποτέλεσμα μια διαδικασίας τεσσάρων μηνών που ξεκίνησε με την πρωτοβουλία του ακροδεξιού κυβερνητικού εταίρου του προέδρου Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος πρότεινε μια ειρηνική λύση στο Κουρδικό με την διάλυση της οργάνωσης και την κατάθεση των όπλων με προτροπή του Οτσαλάν.

Στη δήλωσή του, ο αρχηγός του ΡΚΚ ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «το PKK γεννήθηκε τον 20ου αιώνα, που ήταν ο πιο έντονος αιώνας βίας στην ιστορία, με δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ένα ψυχροπολεμικό περιβάλλον και την άρνηση της κουρδικής πραγματικότητας. Ο πρώην αρχηγός ενός ακραίου μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος, τώρα δηλώνει ότι υπάρχει εναλλακτική από τη δημοκρατία στη επιδίωξη και πραγματοποίηση ενός πολιτικού συστήματος. Η δημοκρατική συναίνεση είναι ο θεμελιώδης τρόπος.»

Μαζικές συγκεντρώσεις στη ΝΑ Τουρκία

Στις μεγάλες κουρδικές πόλεις της ΝΑ Τουρκίας, όπως το Ντιγιαρμπακίρ και το Βαν, επικρατεί μεγάλος ενθουσιασμός για τη σημερινή εξέλιξη. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε για να παρακολουθήσει την δήλωση του Οτσαλάν από γιγαντοοθόνες, όπου είχαν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους. Όμως υπήρχαν επίσης πολλές αντιδράσεις από Τούρκους που θεωρούν τον Οτσαλάν δολοφόνο αθώων παρά ιδεολόγο επαναστάτη.

Η πρώτη αντίδραση από το κυβερνητικό στρατόπεδο προήλθε από τον αντιπροέδρου του κυβερνώντας κόμματος τον Εφκάν Αλά. «Αυτό που περιμένει η Τουρκία είναι το τέλος της τρομοκρατίας, την κατάθεση των όπλων και τη διάλυση της οργάνωσης. Η ουσία αυτής της έκκλησης είναι να αυτο-εξαρθρωθεί η τρομοκρατική οργάνωση και όλοι να καταβάλουν προσπάθεια για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Εάν συνεχιστεί η τρομοκρατία, είμαστε αποφασισμένοι να πολεμήσουμε την τρομοκρατία. Ελπίζουμε ότι αυτό το κάλεσμα θα είναι αποτελεσματικό. Εάν η τρομοκρατική οργάνωση δεχτεί αυτό το κάλεσμα, καταθέσει τα όπλα, ανασυνταχθεί και διαλυθεί, η Τουρκία θα απελευθερωθεί από τα δεσμά της».

Ακόμη δεν είναι σαφές ποια θα είναι η τύχη του Οτσαλάν μετά τη διάλυση του ΡΚΚ. Ο ΑΡΟ είναι καταδικασμένος σε ισόβια κάθειρξη και αυτό νομικά θα ήταν πολύ δύσκολο να μεταβληθεί. Ωστόσο η δήλωση διάλυσης του ΡΚΚ και κατάθεσης των όπλων δίνει ελπίδα ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει μια διαδικασία νομικών κινήσεων για την απελευθέρωση πολλών Κούρδων πολιτικών με υψηλό κύρος που βρίσκονται στη φυλακή, όπως του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, πρώην ηγέτη του φιλοτουρκικού κόμματος. Πολύ σημαντική δε ήταν η δήλωση ηγετικού στελέχους των Κούρδων του PYD της Συρίας. «Δεν χρειάζονται όπλα, εάν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον μας. Συμμετέχουμε σε αυτό το κάλεσμα γιατί στην Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας πήραμε τα όπλα αποκλειστικά για αυτοάμυνα».

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Πετρ Φιάλα ξεκίνησε το νέο έτος στέλνοντας ένα θετικό μήνυμα προς τους πολίτες της χώρας του: Μετά από τρία χρόνια, η κυβέρνησή του έχει καταφέρει να μειώσει το έλλειμμα του τσεχικού προϋπολογισμού από πάνω από το 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε λιγότερο από 3%. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι η Τσεχική Δημοκρατία αύξησε επίσης σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες και εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ.

Αυτό τοποθετεί τη χώρα με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων στην κορυφή των τεσσάρων του Βίζεγκραντ και μάλιστα με σημαντικά καλύτερες επιδόσεις από τη γειτονική Αυστρία. Η κυβέρνηση μπόρεσε επίσης να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτιμάται σε περίπου 2,8% για το 2024.

Και τέλος, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Τσεχική Δημοκρατία επωφελείται επίσης από την υποδοχή περίπου 200.000 Ουκρανών προσφύγων πολέμου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους ενήλικες Ουκρανούς στην Τσεχική Δημοκρατία απασχολούνται επικερδώς. Μέσω των φόρων και των εισφορών τους, συνεισφέρουν πλέον περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ περισσότερο στον εθνικό προϋπολογισμό από ό,τι δαπανά το τσεχικό κράτος γι' αυτούς.

Κριτική της οικονομικής πολιτικής

«Συνολικά, θα μειώσουμε το έλλειμμα κατά περίπου 180 δισεκατομμύρια κορώνες Τσεχίας (επτά δισεκατομμύρια ευρώ) κατά τη διάρκεια της θητείας μας», δήλωσε ο πρωθυπουργός στους δημοσιογράφους. Το 2021, όταν ανέλαβε η κυβέρνησή του, το έλλειμμα εξακολουθούσε να υπερβαίνει το 5%. Το επόμενο έτος, αναμένεται να είναι μόλις 2,3%. Οι βουλευτικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν στην Τσεχική Δημοκρατία το επόμενο φθινόπωρο.

Ωστόσο, το τίμημα για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο είχε αυξηθεί σε επίπεδα ρεκόρ κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID, είναι η αργή αύξηση των πραγματικών μισθών στην Τσεχική Δημοκρατία. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων, θα φθάσουν στο προ της πανδημίας επίπεδο του 2019 μόλις το 2025, μια από τις τελευταίες χώρες της ΕΕ που θα το επιτύχουν.

Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πολίτες της χώρας είναι δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση. Σύμφωνα με έρευνα του ερευνητικού ινστιτούτου NMS Market Research, το 33,6% των ψηφοφόρων θα ψήφιζε τώρα το κίνημα ANO, υπό τον πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης Αντρέι Μπάμπις. Στις τελευταίες εκλογές του 2021, ο Μπάμπις ηττήθηκε από το SPOLU του Φιάλα, το οποίο κέρδισε ποσοστό άνω του 28% και σχημάτισε κυβέρνηση μαζί με τους Δημοκράτες Πολίτες (ODS), το φιλοευρωπαϊκό TOP-09 και το Λαϊκό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (KDU-CSL).

Οι Τσέχοι οικονομικοί αναλυτές βλέπουν επίσης κριτικά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. «Η Τσεχική Δημοκρατία επιβαρύνεται από υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών δαπανών», δήλωσε στην DW ο Πετρ Ζάχραντνικ, ειδικός σε θέματα Ευρώπης στην εταιρεία συμβούλων BeePartner. «Το ποσοστό των δαπανών για το συνταξιοδοτικό σύστημα είναι τεράστιο, ενώ οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη είναι επίσης υψηλές. Και υπάρχει σχετικά μικρό περιθώριο για επενδύσεις».

Υψηλές στρατιωτικές δαπάνες

Οι στρατιωτικές δαπάνες επιβαρύνουν επίσης τη χώρα. Για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια, η Τσεχική Δημοκρατία εκπλήρωσε τη δέσμευσή της στο ΝΑΤΟ και δαπάνησε το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της για την άμυνα. Η κυβέρνηση του Φιάλα προώθησε τον στόχο αυτόν μέσω νομοθετικής ρύθμισης και έγκρισης του κοινοβουλίου το 2023.

Σύμφωνα με έρευνες, πάνω από το 60% των Τσέχων υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Αυτός είναι πιθανώς ο λόγος για τον οποίο όχι μόνο οι κυβερνητικοί βουλευτές, αλλά και οι βουλευτές της αντιπολίτευσης ANO ψήφισαν υπέρ του νόμου, για τον οποίο η υπουργός Άμυνας Πέτρα Τσερνότσοβα τους ευχαρίστησε προσωπικά στη συνέχεια. «Η ασφάλεια δεν χαρίζεται δωρεάν. Οι αμυντικές δαπάνες που ανέρχονται στο 2% του ΑΕΠ είναι ζωτικής σημασίας για εμάς», δήλωσε η Τσερνότσοβα μετά την ψήφιση του νόμου.

Το 2021, οι αμυντικές δαπάνες της Τσεχίας εξακολουθούσαν να ανέρχονται σε λιγότερο από 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Μεταξύ του 2010 και του 2016, ήταν μόνο γύρω στο 1%, και σε ορισμένα έτη ακόμα και κάτω από αυτό το ποσοστό.

Όπλα για την Ουκρανία

Ο τσεχικός στρατός υποστηρίζει επίσης την Ουκρανία με όπλα αξίας άνω των δέκα δισεκατομμυρίων κορώνων (περίπου 400 εκατομμυρίων ευρώ), συμπεριλαμβανομένων δεκάδων αρμάτων μάχης, οχημάτων μάχης, τεθωρακισμένων οχημάτων και άλλου βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού. Επιπλέον, τσεχικές αμυντικές εταιρείες έχουν κατασκευάσει όπλα αξίας επιπλέον 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία.

Στο πλαίσιο της αύξησης του τσεχικού αμυντικού προϋπολογισμού, τα όπλα που παραδόθηκαν στην Ουκρανία αντικαταστάθηκαν από σύγχρονα δυτικά όπλα, όπως τα γερμανικά άρματα μάχης Leopard 2A4 ή τα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. «Ο προϋπολογισμός για το 2025 προβλέπει κρατικές αμυντικές δαπάνες ύψους σχεδόν 160,8 δισεκατομμυρίων CZK (6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ)», ανακοίνωσε η υπουργός Άμυνας τον περασμένο Δεκέμβριο.

Η αντιπολίτευση υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών επί της αρχής - αλλά επικρίνει ορισμένα από τα συγκεκριμένα μέτρα που έχουν ληφθεί. «Η κυβέρνηση προσπαθεί να διαθέσει τα αυξημένα κονδύλια σε μεγάλα ξένα έργα, όπως το F-35», δήλωσε στην DW ο Λούμπομιρ Μέτναρ, πρώην υπουργός Άμυνας και νυν βουλευτής του ANO. Ωστόσο, η κυβέρνηση προχωρά μη συστηματικά.

Η Τσεχική Δημοκρατία παρήγγειλε πέρυσι 24 μαχητικά αεροσκάφη F-35 από τις ΗΠΑ. Τα πρώτα αναμένεται να παραδοθούν το 2031. Το πακέτο από την αμυντική εταιρεία Lockheed Martin περιλαμβάνει επίσης τη συντήρηση των αεροσκαφών, την υλικοτεχνική υποστήριξη και την εκπαίδευση των πιλότων.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Μία δύσκολη χρονιά για την Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει στο τέλος της. Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους η Ουγγαρία είχε αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία στο Συμβούλιο Υπουργών. Όμως, αντί να λειτουργεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν ακολούθησε πορεία σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες, ενώ εξόργισε ακόμα περισσότερο τους εταίρους του επισκεπτόμενος τη Μόσχα, το Κίεβο και το Πεκίνο χωρίς καμία προσυνεννόηση στο πλαίσιο της ΕΕ.

«Η προεδρία της Πολωνίας θα είναι το αντίθετο από όσα είδαμε τους προηγούμενους έξι μήνες και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την πολιτική ασφάλειας και τις σχέσεις της ΕΕ με την Ουκρανία και τη Ρωσία» αναφέρει στην Deutsche Welle ο Κάι Όλαφ Λανγκ, ερευνητής του Ιδρύματος Επιστήμης και Πολιτικής (SWP) στο Βερολίνο, με ειδίκευση στην ανατολική Ευρώπη.

«Κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει»

Ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, είναι έμπειρος σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής. Έχει διατελέσει πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περίοδο 2014-2019 και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). «Στην ΕΕ κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει» έλεγε ο ίδιος στις προγραμματικές δηλώσεις του τον Δεκέμβριο του 2023, μετά από μία εμφατική νίκη στις βουλευτικές εκλογές απέναντι στους εθνολαϊκιστές του κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS).

Η πολωνική προεδρία για το πρώτο εξάμηνο του 2025 προσφέρει στον Τουσκ μία ευκαιρία να επαληθεύσει τα λεγόμενά του. Αλλά και να αποδείξει ότι η Πολωνία, 20 χρόνια μετά την προσχώρηση στην ΕΕ, δεν είναι πλέον ένας «μαθητευόμενος», αλλά αντιθέτως μπορεί να αποτελέσει πρότυπο ακόμα και για «παλαιά» μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας.

«Είμαστε αξιόπιστοι, μιλάμε την ίδια γλώσσα με την Ευρώπη» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, παρουσιάζοντας αναλυτικά στη Βαρσοβία τις προτεραιότητες της πολωνικής προεδρίας.

Ουκρανία και πολιτική ασφάλειας

Σε αυτές περιλαμβάνονται η πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ. «Πρέπει να καλλιεργούμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ, αλλά παρά ταύτα η Ευρώπη οφείλει να λειτουργεί αυτόνομα, η εποχή του φόβου και της ανασφάλειας απέναντι στη Ρωσία πρέπει να τερματιστεί» εξηγούσε ο Άνταμ Σλάπκα στα τέλη Νοεμβρίου, σε συνάντηση με τις χώρες της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής Θάλασσας.

Όσον αφορά το ύψος των αμυντικών δαπανών, η Πολωνία θεωρείται ήδη πρότυπο, καθώς δαπανά για την άμυνα το 4,2% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Για το 2025 προγραμματίζει μία αύξηση στο 4,7%. Πρόκειται για ένα ισχυρό επιχείρημα, όχι μόνο στις διαβουλεύσεις με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και απέναντι στις νουθεσίες του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Τουσκ φαίνεται αποφασισμένος να αποτρέψει το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία μετά από μία απευθείας συνεννόηση ΗΠΑ και Ρωσίας χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των Ουκρανών. Επιπλέον δε, ο Πολωνός πρωθυπουργός θέλει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΕ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Η προεδρία μας θα πρέπει να επωμιστεί ευθύνες για τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αρχίσουν μέσα στον χειμώνα» είχε δηλώσει ο Τουσκ στις αρχές Δεκεμβρίου.

Μία πολωνική «γραμμή άμυνας»

Θέλοντας να προνοεί για κάθε ενδεχόμενο, η Πολωνία οικοδομεί κατά μήκος των συνόρων με τη Λευκορωσία μία δική της γραμμή άμυνας, για την οποία όμως επιθυμεί ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Παράλληλα, η Πολωνία συμμετέχει στην «ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ομπρέλα» (European Sky Shield Initiative) και υποστηρίζει την πρόταση για έκδοση ευρω-ομολόγων για την άμυνα, η οποία όμως προκαλεί σοβαρές αντιρρήσεις εντός της ΕΕ. Ιδιαίτερα η Γερμανία και η Ολλανδία εκφράζουν την αντίθεσή τους στην ανάληψη κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών.

Στο μεταξύ, καθώς οι Βρυξέλλες έχουν δώσει το «πράσινο φως» για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία, η πολωνική προεδρία θέλει τώρα να κάνει το επόμενο βήμα. Σε ένα πρώτο στάδιο, υποστηρίζει ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, θα μπορούσε να ανοίξει το διαπραγματευτικό κεφάλαιο που αφορά το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το Κίεβο θα προτιμούσε να ανοίξουν περισσότερα κεφάλαια ταυτόχρονα, αλλά η Βαρσοβία κινείται πιο προσεκτικά.

Εμπόδια στην εσωτερική πολιτική

Εξάλλου, εδώ και εβδομάδες η Πολωνία βρίσκεται πάλι στη δίνη ενός προεκλογικού αγώνα. Τον Μάιο του 2025 διεξάγονται προεδρικές εκλογές, που αποτελούν στοίχημα επιβίωσης για τον κυβερνητικό συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Πολωνός πρωθυπουργός δεν βιάζεται να προωθήσει ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που θεωρούνται αμφισβητούμενες εντός συνόρων και θα μπορούσαν να προσφέρουν επιχειρήματα στην εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση.

Σημειωτέον ότι η ανάληψη της εξουσίας από τον Τουσκ, πριν από έναν χρόνο, επισκιάστηκε από μαζικές κινητοποιήσεις των Πολωνών αγροτών, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για τις εισαγωγές σιτηρών από τη γειτονική Ουκρανία. Κάποιοι μάλιστα, σε μία συμβολική ένδειξη διαμαρτυρίας, είχαν κλείσει τα σύνορα με την Ουκρανία, αλλά και με τη Γερμανία. Σήμερα η Ουκρανία ελπίζει να συνάψει, το συντομότερο δυνατόν, μία πολυετή συμφωνία εμπορικής συνεργασίας με τις Βρυξέλλες, που θα διευθετεί και το θέμα των σιτηρών. Αλλά η Πολωνία δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα. Εξίσου αρνητική εμφανίζεται η Πολωνία στην υλοποίηση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής και έχει στο πλευρό της ισχυρούς συμμάχους, όπως η Γαλλία.

Διαμφισβητούμενη θεωρείται στην Πολωνία και η πρόταση για τροποποίηση των ευρωπαϊκών συνθηκών, προκειμένου να λαμβάνονται περισσότερες αποφάσεις με βάση την αρχή της πλειοψηφίας και όχι με ομοφωνία. Η εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η υλοποίηση της πρότασης αυτής θα ισοδυναμούσε με «κατάλυση του πολωνικού κράτους». «Δεν βλέπω να υπάρχει διάθεση στο Συμβούλιο να συζητηθεί το συγκεκριμένο ζήτημα» ξεκαθαρίζει η μόνιμη αντιπρόσωπος της Πολωνίας στην ΕΕ, Αγκνιέσκα Μπάρτολ, μιλώντας στο πρακτορείο PAP.

Κρίση σε Γαλλία και Πολωνία

Με σκεπτικισμό αντιμετωπίζει ο Ντόναλντ Τουσκ και το European Green Deal της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την εκπλήρωση των φιλόδοξων κλιματικών στόχων που έχει θέσει η ΕΕ μέχρι το 2050. Κατά την άποψή του πρόκειται για «αφελείς φιλοδοξίες περί σωτηρίας του πλανήτη», που απλώς υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Από την πλευρά του ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων προειδοποιεί ότι «η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να σημαίνει αποβιομηχάνιση…».

Η προεδρία της Πολωνίας στην ΕΕ συμπίπτει χρονικά και με την εσωτερική πολιτική κρίση που αντιμετωπίζουν Γαλλία και Γερμανία. Ο Τουσκ ελπίζει να αξιοποιήσει την αδυναμία των δύο χωρών, για να αναβαθμίσει τη χώρα του. «Η Πολωνία κινείται πολύ επιθετικά (σε διπλωματικό επίπεδο)» εκτιμά ο πολιτικός επιστήμων Κάι Όλαφ Λανγκ. «Αλλά οι συμμαχίες με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και της Βαλτικής δεν θα είναι αρκετές...».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Στην πολιτική - και όχι μόνο - το να διαδέχεσαι κάποιον που αποδείχτηκε «λίγος» είναι μια πρώτη καλή προϋπόθεση για μια επιτυχημένη δική σου θητεία. Δεν είναι όμως και δεδομένα καθησυχαστική, αφού οι προσδοκίες να είσαι καλύτερος είναι αναπόφευκτα αυξημένες. Ο Αντόνιο Κόστα, πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας , το γνωρίζει αυτό. Διαδέχεται τον επίσης πρώην πρωθυπουργό, τον Βέλγο Σαρλ Μισέλ, ο οποίος δεν πήρε… απολυτήριο με τους καλύτερους βαθμούς, ολοκληρώνοντας τη θητεία του ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η αιτία για αυτό δεν ήταν μόνο οι συνεχείς του κόντρες και τα «αλληλοτσιμπήματα» με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που δημιούργησαν συχνά φαινόμενα δυσλειτουργίας του ογκώδους μηχανισμού των Βρυξελλών. Ο Μισέλ ήταν συνολικά ένας ιδιόρρυθμος χαρακτήρας, που συχνά έδειξε να βάζει την προσωπική του προβολή πάνω από τον κοινό σκοπό.

Ένα όνομα… πολύ συνηθισμένο

Για τον Αντόνιο Κόστα δεν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Μάλλον το αντίθετο ισχύει. Το απέδειξε άλλωστε τον Νοέμβριο του 2023. Ήταν τότε που αποφάσισε να παραιτηθεί μέσα σε λίγες ώρες, όταν ανακοινώθηκε ότι η εισαγγελία της χώρας ερευνούσε σκάνδαλο διαφθοράς, που έφτανε μέχρι τον προθάλαμο του γραφείου του. Σε σύνολο 42 εισαγγελικών ερευνών εξετάστηκαν κατηγορίες για παρατυπίες στην χορήγηση αδειών για ένα ορυχείο λιθίου, μια μονάδα παραγωγής υδρογόνου και ένα κέντρο συλλογής και επεξεργασίας ψηφιακών δεδομένων. Το όνομα «Κόστα» που ακουγόταν σε υποκλαπείσες τηλεφωνικές συνομιλίες είναι πολύ διαδεδομένο και τελικά αποδείχτηκε ότι δεν αφορούσε τον ίδιο. Κάτι που ο Αντόνιο Κόστα υποστήριξε από την πρώτη στιγμή, παραιτούμενος όμως και δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί πλήρως με τις αρχές για τη διερεύνηση του σκανδάλου. Αυτό πάντως δεν γλύτωσε το κόμμα του από την εκλογική ήττα, που συνδυάστηκε και με ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά για το ακροδεξιό κόμμα Chega.

Ως «αθώος» έχει πλέον καταγραφεί στη συνείδηση των συμπατριωτών του, που τον αποκαλούν γνήσιο «πολιτικό ζώο». Άλλωστε οι κυβερνώντες σήμερα στην Λισαβόνα συντηρητικοί δεν θα δέχονταν έναν Πορτογάλο σοσιαλιστή σε αυτό το αξίωμα αν είχαν αμφιβολίες για την καθαρότητά του. Ο σήμερα 62χρονος άλλοτε δήμαρχος της Λισαβόνας (2007-2015) και πρωθυπουργός (2015-2023) μπήκε στην πολιτική από μικρός, συμμετέχοντας στην οργάνωση των νέων Σοσιαλιστών την πολιτικά ταραγμένη, αλλά γεμάτη ζυμώσεις περίοδο μετά το τέλος της δικτατορίας το 1973.

Ένα βιογραφικό με επιτυχίες

Στις τελευταίες εκλογές που πήρε μέρος, το 2022, βίωσε έναν απρόβλεπτο θρίαμβο, που του χάρισε την αυτοδυναμία, μετά από μια τετραετία συνεργασίας με την Αριστερά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι συνέβαλε με την οικονομική πολιτική του στο να συνέλθει η πατρίδα του πολύ γρηγορότερα από άλλες χώρες από την μεγάλη οικονομική κρίση και να απαλλαγεί πολύ νωρίτερα από τις ασφυκτικές απαιτήσεις της Τρόικα, που άφησε το στίγμα της και στην Πορτογαλία.

Αυτό που του προσμετρούν οι συνομιλητές του είναι ότι αποτελεί ο ίδιος καλό και ευχάριστο συνομιλητή, με όπλο το χαμόγελο και τους ήπιους τόνους. Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του δεν θα υπάρξουν οι προστριβές και τα παρατράγουδα της προηγούμενης πενταετίας στις σχέσεις του Συμβουλίου με την Κομισιόν. Δεν είναι τυχαίο ότι η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε την υποψηφιότητά του με θέρμη και ότι υπέρ του ψήφισαν ακόμα και παραδοσιακοί «αντιδραστικοί», όπως ο Βίκτορ Όρμπαν.

Ζητούμενη η διαπραγματευτική μαεστρία

Μπορεί η θέση του προέδρου του Συμβουλίου να μην έχει πολλές αρμοδιότητες, πέραν του συντονιστικού κυρίως ρόλου και του διαμορφωτή της ατζέντας των συνόδων, αλλά οι διαπραγματευτικές ικανότητες είναι εξαιρετικά χρήσιμες, όταν οι ηγέτες των 27 μπορεί να φιλονικούν ακόμα και για τη διατύπωση μιας φράσης σε ένα κοινό ανακοινωθέν.

Η σχέση του με την φον ντερ Λάιεν, με την εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας, αλλά και με πολλούς από τους πρώην συναδέλφους του αναμένεται λοιπόν λειτουργική, οπότε πράγματι οι προσδοκίες για την δραστηριότητά του δικαιολογημένα διαδέχτηκαν την ικανοποίηση για την εκλογή του και την ανακούφιση για το τέλος της θητείας του Σαρλ Μισέλ. Πολλές ελπίδες στο πρόσωπό του έχει δείξει να εναποθέτει και ο Πέδρο Σάντσες, πρωθυπουργός της Ισπανίας, ο οποίος ελπίζει χάρις και στην καλή χημεία μεταξύ του Πορτογάλου και της Γερμανίδας προέδρου της Κομισιόν σε μια πιο μετριοπαθή στάση συνολικά της ΕΕ, αναφορικά με τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας των ερχόμενων ετών.

Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πολλά ανοικτά θέματα της επόμενης και δεδομένα ταραγμένης περιόδου για την διοικητική ιεραρχία ΕΕ, που θα χρειαστεί να κουβαλήσει πολλά καρπούζια σε μια μασχάλη. Το αν θα καταφέρει να μην τα «σπάσει» δεν θα εξαρτηθεί πάντως μόνο από τον Κόστα, τα χαμόγελα και τις καλές προθέσεις. Αλλά έτσι κι αλλιώς μαγικές ικανότητες δεν μπορεί κανείς να απαιτήσει από κανέναν.

Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη και ισχυρή – ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Αυτό είχε δηλώσει στην DW τον περασμένο Ιούλιο ο Σαρλ Μισέλ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Την Πέμπτη διεξάγεται στη Βουδαπέστη η σύνοδος κορυφής των 47 μελών της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ), ενώ την Παρασκευή οι 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα συναντηθούν στα πλαίσια μίας δικής τους, άτυπης συνόδου. Και μετά το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ένα είναι το ερώτημα που τίθεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη την εκλογική νίκη του Τραμπ; Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την υποστήριξη της Ουκρανίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και την άμυνα ενάντια στη ρωσική απειλή;

Ο Όρμπαν στηρίζει Τραμπ

Ο οικοδεσπότης της συνόδου, ο ακροδεξιός Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, είναι αυτό το διάστημα και πρόεδρος του Συμβουλίου της ΕΕ. Μέχρι τώρα αποτελεί τον μοναδικό οπαδό του Τραμπ ανάμεσα στους επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων.

Το καλοκαίρι ο Όρμπαν είχε ενοχλήσει (ή και εξοργίσει) πολλούς από τους συναδέλφους του, όταν πήγε για «ειρηνευτική αποστολή» στο Κίεβο, τη Μόσχα, το Πεκίνο και το Μαρ-α-Λάγκο (στο σπίτι του Τραμπ στη Φλόριντα). Τότε ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε ισχυριστεί πως ο Τραμπ θα μπορούσε να θέσει τέλος στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας μέσα σε λίγες ημέρες – προσθέτοντας πως ο ίδιος είναι ο μοναδικός επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρώπη, που θέλει να επιτευχθεί ειρήνη.

Ο Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης;

Ο Βίκτορ Όρμπαν σχεδίαζε να φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης, ώστε να λάβει έτσι μέρος στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών. Οι διπλωμάτες της ΕΕ ωστόσο απέρριψαν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό, με τον Όρμπαν να απειλεί πως θα ακυρώσει την προγραμματισμένη διαδικτυακή σύνδεση με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι.

Ο τελευταίος θέλει να πείσει τα μέλη της ΕΠΚ και της ΕΕ να βοηθήσουν περισσότερο την Ουκρανία, ιδίως σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν τον Ιανουάριο, όπως έχει προαναγγείλει ο Τραμπ, να διακόψουν την οικονομική και υλική αρωγή που παρέχουν στην Ουκρανία για τον αμυντικό της πόλεμο ενάντια στους Ρώσους. «Τα πράγματα θα είναι τελείως διαφορετικά από εδώ και πέρα», δήλωσε σχετικά ο καγκελάριος Σολτς. Η γερμανική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει κάθε μέσο, προκειμένου να δημιουργηθεί μία καλή σχέση συνεργασίας με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.

Η ΕΕ έτοιμη σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αυξήσουν τους δασμούς

Ο Όλαφ Σολτς και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι επικεφαλής κυβερνήσεων συνεχάρησαν τον Ντόναλντ Τραμπγια την εκλογική του νίκη, αναφέροντας ακόμη πως προσβλέπουν στη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Πέραν των τυπικών αυτών διπλωματικών τοποθετήσεων πάντως η ΕΕ έχει ήδη εργαστεί πάνω στο πώς θα απαντήσει στη δεύτερη θητεία Τραμπ σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη έχουν προετοιμάσει ορισμένα αντίμετρα, σε περίπτωση που ο Τραμπ αυξήσει όντως πολύ τους δασμούς στα προϊόντα που θα εισάγονται από την Ευρώπη. Το Ινστιτούτο IFO του Μονάχου εκφράζει την ανησυχία πως η γερμανική οικονομία θα μπορούσε να υποστεί ζημίες ύψους 33 δισεκατομμυρίων ευρώ εξαιτίας των δασμών του Τραμπ.

Η ΕΕ θέλει να ανακάμψει οικονομικά

Η άτυπη σύνοδος των 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα έχει ένα και μοναδικό θέμα στην ατζέντα: το πώς μπορεί η ευρωπαϊκή οικονομία να γίνει πιο ανταγωνιστική απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, έχει παρουσιάσει μία σχετική έκθεση στρατηγικής , όπου προβλέπονται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για την τόνωση της οικονομίας – χωρίς ωστόσο να καθίσταται σαφές από πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι επί του παρόντος η περίπτωση της Γερμανίας, η οποία μάχεται εδώ και μήνες με την ύφεση και θα μπορούσε να σύρει και την υπόλοιπη Ευρώπη σε μία οικονομική κρίση. Ο ασταθής κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου και ο αποδυναμωμένος στην εγχώρια πολιτική σκηνή Γάλλος πρόεδρος Μακρόν παρεμποδίζουν τον γαλλογερμανικό άξονα και τις αναμενόμενες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ – με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα κενό που μπορούν να πληρώσουν οι δεξιές εθνικιστικές δυνάμεις γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν ή την αντιστοίχως ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.

Τι είναι η ΕΠΚ;

Η ΕΠΚ ιδρύθηκε πριν από δύο χρόνια, μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, και σε αυτήν ανήκουν σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, η Τουρκία και τα κράτη του Βορείου Καυκάσου – χωρίς να συμμετέχουν βέβαια η Ρωσία και η Λευκορωσία.

Ωστόσο το γεγονός ότι η ΕΠΚ, ουσιαστικά μία συμμαχία κατά του Πούτιν, συνεδριάζει στην Ουγγαρία, ενδέχεται να κάνει την ατμόσφαιρα λίγο πιο… τεταμένη. Διότι ο Βίκτορ Όρμπαν ακολουθεί διπλωματικές μεθόδους και υιοθετεί πολιτικές απόψεις αρκετά εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Και η ΕΕ κατηγορεί την κυβέρνηση του Όρμπαν πως υπονομεύει το κράτος δικαίου.

Επιπλέον, το πόσο παραγωγική θα είναι η σύνοδος θα εξαρτηθεί και από τις διαρκείς τριβές που υπάρχουν αφ’ ενός μεν ανάμεσα σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, αφ’ ετέρου δε μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου. Ακόμη, οι εξελίξεις τρέχουν και στη Γεωργία, με την ΕΕ να μην έχει ξεκαθαρίσει ακόμη εάν σκοπεύει να αναγνωρίσει τη νίκη του Ιρακλί Κομπαχίτζε ή εάν κλίνει περισσότερο προς την φιλοευρωπαία πρόεδρο Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία φαίνεται να ηττάται και κάνει λόγο για νοθεία.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Από σήμερα μέχρι τις 12 Νοεμβρίου οι νέοι Επίτροποι, άνδρες και γυναίκες, θα περάσουν από «ανάκριση» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Προκειμένου να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, η έγκριση των ευρωβουλευτών είναι απαραίτητη. Κάθε ακρόαση στις Βρυξέλλες διαρκεί τρεις ώρες, στη διάρκεια των οποίων ο καθένας από τους 26 υποψήφιους Επιτρόπους καλείται να απαντήσει σε επίμονες ερωτήσεις των ευρωβουλευτών, που εκπροσωπούν οκτώ ομάδες από όλο το πολιτικό φάσμα.

Ως 27η Επίτροπος λογίζεται η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ίδια έχει εγκριθεί ως επικεφαλής της Κομισιόν με άλλη διαδικασία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, τον Ιούλιο, κατά συνέπεια δεν χρειάζεται να περάσει από τις τωρινές ακροάσεις. Αν όλα πάνε κατ' ευχήν και δεν απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι (κάτι που δεν αποκλείεται, αλλά δεν είναι και σύνηθες), η νέα Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα αναλάβει καθήκοντα την 1η Δεκεμβρίου.

Τι επιτρέπεται να ερωτηθούν οι υποψήφιοι;

Στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν αδύνατα σημεία, οι ευρωβουλευτές έχουν δικαίωμα να ρωτήσουν τα πάντα. Μπορούν να ζητήσουν διευκρινίσεις για την επαγγελματική σταδιοδρομία και τα οικονομικά συμφέροντα των υποψηφίων, να διερευνήσουν σκοτεινές πτυχές στο βιογραφικό τους, να ζητήσουν εξηγήσεις για θέματα ηθικής. Μεταξύ άλλων αξιολογείται και η ικανότητα του υποψηφίου να απαντά με σαφήνεια και αυτοκυριαρχία.

Η ακρόαση ακολουθεί αυστηρούς κανόνες και προβλέπει συγκεκριμένο χρόνο ομιλίας για όλους. Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, οι ευρωβουλευτές της αρμόδιας Επιτροπής καλούνται να ψηφίσουν και να εγκρίνουν τον κάθε υποψήφιο με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Σε περίπτωση που κάποιος δεν εγκριθεί, οι ευρωβουλευτές ζητούν από τη χώρα που τον είχε προτείνει να επιλέξει άλλο υποψήφιο. Και αυτός θα πρέπει όμως να περάσει από ακρόαση, με την ίδια διαδικασία.

Από το 2004 μέχρι σήμερα, σε μία «επίδειξη δύναμης» απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο έχει απορρίψει έξι υποψήφιους Επιτρόπους. Ο πρώτος ήταν ο υπερσυντηρητικός Ιταλός Ρόκο Μπουτιλιόνε, ο οποίος είχε δεχθεί κριτική για την ομοφοβική στάση του, όταν δήλωσε ότι οι ομοφυλόφιλοι «δεν είναι εγκληματίες, αλλά είναι αμαρτωλοί». Το 2019 απορρίφθηκε και η υποψήφια Γαλλίδα Επίτροπος, Σιλβί Γκουλάρ, η οποία είχε κατηγορηθεί για εικονική απασχόληση σε αμερικανικό πολιτικό ίδρυμα.

Ποιοι είναι οι «λιγότερο σίγουροι» υποψήφιοι;

Θα μπορούσαν να απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι και αυτή τη φορά; Όπως ακούγεται στις Βρυξέλλες, στο «στόχαστρο» των ευρωβουλευτών βρίσκεται κυρίως ο Ούγγρος υποψήφιος Όλιβερ Βάρχελι, καθώς θεωρείται απολύτως πιστός στον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν. Μέχρι σήμερα ο Βάρχελι ήταν Επίτροπος για τη Διεύρυνση, ενώ τώρα καλείται να αναλάβει το ήσσονος σημασίας χαρτοφυλάκιο για την Υγεία και την Προστασία των Ζώων.

Εάν πράγματι απορριφθεί ο Βάρχελι, ο Βίκτορ Όρμπαν θα μπορούσε να ανοίξει ένα ακόμα μέτωπο με την ΕΕ, καθυστερώντας παρασκηνιακά τις διαδικασίες για πολλές εβδομάδες ή ακόμα και μήνες. Είτε μη προτείνοντας άλλον υποψήφιο είτε προτείνοντας κάποιον που θεωρείται εξίσου ακατάλληλος.

Από εκεί και πέρα: Η φιλελεύθερη υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Χάτζα Λαχμπίμπ, που έχει προταθεί για το νέο χαρτοφυλάκιο της διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, θεωρείται βέβαιο ότι θα συγκεντρώσει τα πυρά των εθνολαϊκιστών και ακροδεξιών στην Ευρωβουλή. Απρόβλεπτη θεωρείται η διαδικασία και για την υποψήφια από τη Βουλγαρία, Εκατερίνα Ζαχάριεβα, η οποία ως υπουργός Εξωτερικών στη χώρα της φερόταν να εμπλέκεται σε σκάνδαλο παράνομης χορήγησης ιθαγένειας. Προβλήματα ίσως αντιμετωπίσει και ο Γκλεν Μικάλεφ από τη Μάλτα, καθώς πολλοί δεν θεωρούν επαρκή την πολιτική εμπειρία που έχει αποκομίσει ως διευθυντής του γραφείου του Μαλτέζου πρωθυπουργού.

Σοβαρές αμφιβολίες υπήρχαν παλαιότερα για τον Ιταλό υποψήφιο, Ραφαέλε Φίτο, καθώς προέρχεται και αυτός, όπως και η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, από το ακροδεξιό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας». Εικάζεται ότι το Κοινοβούλιο θα τον αντιμετωπίσει με κριτική διάθεση, αλλά τελικά δεν θα τολμήσει να απορρίψει τον υποψήφιο της Μελόνι, η οποία άλλωστε στις Βρυξέλλες έχει αποκηρύξει την «ακραία» εικόνα της και πρεσβεύει μία μάλλον φιλο-ευρωπαϊκή πολιτική.

Τι νέο κομίζει η νέα Κομισιόν;

Για τη δεύτερη θητεία της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχειρεί μία αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων με ανακατανομές αρμοδιοτήτων. Κύρια προτεραιότητα δεν αποτελεί πλέον η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως συνέβαινε στην πρώτη θητεία της, αλλά η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Νέα χαρτοφυλάκια προβλέπονται για την Άμυνα, τη Στέγαση, τη Μεσόγειο και την Προστασία των Ζώων.

Μπορεί να είναι αγχωτική η διαδικασία των ακροάσεων, αλλά αξίζει τον κόπο. Ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ο βασικός μισθός του Επιτρόπου είναι 26.000 ευρώ μεικτά, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν αμείβεται με 31.800 μεικτά. Σε αυτές τις αμοιβές δεν περιλαμβάνονται δώρα και επιδόματα. Μάλλον καλύτερα σε σύγκριση με τον μισθό του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς, ο οποίος φτάνει τα 32.000, αλλά στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται πάσης φύσεως πρόσθετες αμοιβές.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ο Βολοντίμιρ Κίντρατ και η Λιούμποφ, η σύζυγός του, δεν μπορούν πλέον να βγάλουν τον ήχο των ιπτάμενων drones από το κεφάλι τους – ένα μεταλλικό, απειλητικό βουητό που το άκουγαν για ώρες ολόκληρες πριν από μερικούς μήνες. Το είχαν σχεδόν συνηθίσει, όταν δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη με εκρηκτικά επιτέθηκαν ξαφνικά στο σπίτι τους.

«Είδα τα drones να επιτίθενται στο γκαράζ μας», θυμάται ο Βολοντίμιρ Κίντρατ. Η πόρτα του γκαράζ και το αυτοκίνητο της οικογένειας υπέστησαν σοβαρές ζημιές από την επίθεση. «Ήταν λες και οι στρατιώτες έπαιζαν κάποιο videogame», περιγράφει η Λιούμποφ. «Αλλά στην πραγματική ζωή», συμπληρώνει ο Βολοντίμιρ. «Και με ζωντανούς στόχους», προσθέτει η γυναίκα του.

Μετά από αυτό το σοκ ο Βολοντίμιρ και η Λιούμποφ εγκατέλειψαν το Μπέρισλαβ, τη γενέτειρά τους, μαζί με την ενήλικη κόρη τους.

Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2023 και Ιουλίου 2024 το Μπέρισλαβ δέχθηκε ξανά και ξανά επιθέσεις από ρωσικά drones – οι ουκρανικές αρχές κατέγραψαν συνολικά 120 επιθέσεις με απολογισμό 16 νεκρούς και περισσότερους από 130 τραυματίες, σύμφωνα με αναφορές των πολιτών.

Η ερευνητική ομάδα της DW πέρασε μήνες αξιολογώντας αναφορές και δημοσίως διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις ρωσικές επιθέσεις με drones. Στο εγχείρημα αυτό, και ιδίως στην ανάλυση των δεδομένων, η DW είχε τη στήριξη δύο μη κυβερνητικών οργανώσεων: του Eyes-on-Russia-Project του Centre for Information Resilience και της Mnemonic, η οποία προσέφερε πολύτιμα αρχεία σχετικά με την Ουκρανία.

Η ομάδα μας δεν μπόρεσε να διεξάγει έρευνες στο ίδιο το Μπέρισλαβ, καθώς η ουκρανική αστυνομία είχε απαγορεύσει την είσοδο στην πόλη εξαιτίας της διαρκούς απειλής ρωσικής επίθεσης. Από την ανάλυση των δεδομένων πάντως, όπως και από τις συνεντεύξεις με αυτόπτες μάρτυρες και ειδικούς, φαίνεται πως οι Ρώσοι στρατιώτες μπορεί να χρησιμοποίησαν συστηματικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμάχων.

Απ' όταν οι Ουκρανοί επανακατέλαβαν το Μπέρισλαβ το φθινόπωρο του 2022, ο ρωσικός στρατός έχει υποχωρήσει στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου και από εκεί επιτίθεται στην πόλη με κάθε τρόπο και μέσο. Μεγάλο μέρος του Μπέρισλαβ έχει πλέον καταστραφεί, ενώ οι περισσότεροι από τους άλλοτε 11.000 κατοίκους έχουν εγκαταλείψει την περιοχή – όσοι έχουν μείνει είναι κατά συντριπτική πλειονότητα ηλικιωμένοι άνθρωποι.

Τα «καμικάζι» drones με τεχνολογία FPV

Το αργότερο από το φθινόπωρο του 2023 ο αριθμός των επιθέσεων με drones αυξήθηκε σημαντικά στο Μπέρισλαβ. Σε αυτές χρησιμοποιήθηκαν πρωτίστως τα First Person View (FPV) drones, τα οποία είναι φορτωμένα με εκρηκτικά.

Τα drones αυτά είναι εξοπλισμένα με βιντεοκάμερα. Με τη βοήθεια ειδικών γυαλιών ή μέσω ενός μόνιτορ ο πιλότος ακολουθεί την πορεία τους σε πραγματικό χρόνο, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να παρακολουθήσει από κοντινή απόσταση τον στόχο της επίθεσης και να κατευθύνει το drone με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.

Αμφότερες οι αντιμαχόμενες πλευρές άρχισαν να χρησιμοποιούν μαζικά τα FPV drones ιδίως από το 2023. «Κάθε στιγμή επιχειρούν πιθανότατα δεκάδες χιλιάδες FPV drones πάνω από την Ουκρανία», επισημαίνει ο Σάμουελ Μπέντετ, μέλος του Προγράμματος Ρωσικών Σπουδών του Center for Naval Analyses, μιας αμερικανικής δεξαμενής σκέψης.

Ο πιλότος του drone μπορεί επιπλέον να επιλέξει είτε να ρίξει τα εκρηκτικά υλικά από κάποια απόσταση είτε να κατευθύνει το drone πάνω στον εκάστοτε στόχο, όπου και αυτό εκρήγνυται.

Drones που κυνηγούν αμάχους

Ο Γιέβχεν, ο οποίος δεν θέλει να αποκαλύψει το επίθετό του, είχε βρεθεί και αυτός στο στόχαστρο ενός ρωσικού drone. Ήταν Ιανουάριος, όταν ο εργαζόμενος της διεθνούς οργάνωσης Παγκόσμια Κεντρική Κουζίνα μετέφερε τρόφιμα στο Μπέρισλαβ. Επιστρέφοντας από την πόλη με το αυτοκίνητό του τον ακολουθούσε ένα drone. «Δεν ξέρω για πόση ώρα με κυνηγούσε», λέει ο Γιέβχεν στην DW, ανακουφισμένος που κατάφερε να ξεφύγει. «Φοβήθηκα πολύ».

Δύο Γάλλοι εργαζόμενοι της ελβετικής οργάνωσης HEKS ωστόσο δεν στάθηκαν τόσο τυχεροί: την 1η Φεβρουαρίου σκοτώθηκαν αμφότεροι από επίθεση drone στο Μπέρισλαβ, ενώ τέσσερις άλλοι άμαχοι τραυματίστηκαν. Και αυτούς τους «κυνηγούσαν drones», όπως ανέφερε ένας από τους επιζήσαντες.

«Τα FPV drones δεν εξαφανίζονται ποτέ, πετούν μονίμως πάνω από την πόλη», λέει ο Βάλερι Μπγιέλι, αναπληρωτής διοικητής της αστυνομίας του Μπέρισλαβ. Ενώ μιλάμε μαζί του σε ένα μικρό χωριό εκτός της εμβέλειας των drones, ο Μπγιέλι εκφράζει μία τρομερή υποψία του: «Στο Μπέρισλαβ κάνουν εξάσκηση – προπονούνται σε βάρος των αμάχων».

Στρατιωτικοί και πολιτικοί στόχοι

Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει τις στοχευμένες επιθέσεις εναντίον αμάχων. Τόσο οι ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματούχοι όσο και οι απλοί στρατιώτες είναι υποχρεωμένοι να διακρίνουν ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους. Και πρέπει ακόμα φυσικά «να λαμβάνουν όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις, προκειμένου να βλάπτουν όσο το δυνατόν λιγότερο γίνεται τον άμαχο πληθυσμό», τονίζει ο Βρετανός δικηγόρος Γουέιν Τζόρντας, ο οποίος ειδικεύεται στα εγκλήματα πολέμου και προσφέρει νομικές συμβουλές και στην ουκρανική δικαιοσύνη. «Τα drones δεν αποτελούν εξαίρεση».

Όταν πρόκειται για υψηλής ακρίβειας όπλα, όπως τα FPV drones, με τα οποία ο επιτιθέμενος μπορεί να δει καθαρά τον στόχο, «το περιθώριο για ατυχήματα, για τυχαίες βλάβες θα έπρεπε να είναι σαφώς μικρότερο», υπογραμμίζει ο νομικός. Όταν πλήττονται επανειλημμένως από τέτοια όπλα πολιτικοί στόχοι, τότε υπάρχει «μία πολύ πιο ξεκάθαρη βάση για εγκλήματα πολέμου».

Επιθέσεις από την άλλη πλευρά του Δνείπερου

Το ποιος ακριβώς βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις με drones δεν μπορεί να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν τη μέση εμβέλεια και την πιθανή τροχιά πτήσης των drones, η DW μπόρεσε να εντοπίσει από πού εκτοξεύτηκαν κατά πάσα πιθανότητα οι επιθέσεις: από την περιοχή γύρω από τις πόλεις Καχόβκα και Νόβα Καχόβκα, οι οποίες βρίσκονται απέναντι από το Μπέρισλαβ, στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου – μία περιοχή όπου βρίσκονται πολλές ρωσικές μονάδες, οι οποίες είναι αποδεδειγμένο πως χρησιμοποιούν drones.

Μία από αυτές είναι η 10η Ειδική Ταξιαρχία, η οποία υπάγεται στη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU. Αν και λίγα είναι γνωστά για τη δράση της συγκεκριμένης μονάδας, ξέρουμε το εξής: τον περασμένο Ιούνιο η εισαγγελία της Χερσώνας διεξήγαγε έρευνα εναντίον ενός στρατιώτη της ταξιαρχίας, αφ' ότου κατέγραψε μία συνομιλία του στρατιώτη με έναν εκ των ανωτέρων του. Η κατηγορία είναι πως τον Μάιο του 2023 ο στρατιώτης επιτέθηκε σκοπίμως με drone σε δύο αμάχους στην περιοχή του Μπέρισλαβ.

Μία ρωσική μονάδα που επιχειρεί στην Καχόβκα είναι η 205η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία. Τα μέλη της παραδέχονται σε συζητήσεις τους στη γνωστή πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram πως έχουν διεξάγει αρκετές επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ, με τις περισσότερες από αυτές να έχουν ως στόχους οχήματα. Ένας από τους πιλότους αναφέρει στην ίδια πλατφόρμα πως δεν υπάρχουν καθόλου άμαχοι στην περιοχή. Κατά τον Γουέιν Τζόρντας με αυτό το σχόλιο ο Ρώσος στρατιώτης ενοχοποιεί τον εαυτό του, διότι δείχνει πως δεν προσπαθεί να αποφύγει τις απώλειες αμάχων. Αντιθέτως, de facto «αποφασίζει πως κάθε άτομο αποτελεί έναν θεμιτό στρατιωτικό στόχο».

Κυρώσεις στoυς παραγωγούς drones

Η εταιρεία Aero-Hit παράγει τώρα ένα νέο είδος drone, το "Weles” – το οποίο χρησιμοποιεί δοκιμαστικά μία άλλη ρωσική στρατιωτική μονάδα, το τάγμα εθελοντών BARS-33, που βρίσκεται στην όχθη του Δνείπερου απέναντι από το Μπέρισλαβ και το οποίο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Βλάντιμιρ Ζάλντο, διοικητή των ρωσικών κατοχικών αρχών στη Χερσώνα.

Η παραγωγή γίνεται στο Χαμπάροφσκ, μία πόλη στο Διαμέρισμα της Άπω Ανατολής της Ρωσίας. Η Aero-Hit έχει στενούς δεσμούς με τον Κόνσταντιν Μπάσιουκ, Ρώσο πολιτικό και ένθερμο υποστηρικτή της BARS-33. Ο Μπάσιουκ είναι επιπλέον ο εκπρόσωπος της Χερσώνας, ουκρανικής περιοχής που έχει προσαρτηθεί παράνομα, στο ρωσικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας στη Μόσχα.

Σε βάρος του Ρώσου πολιτικού έχουν επιβληθεί και κυρώσεις από τη Δύση, ενώ τον Ιούνιο το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις και σε βάρος της Aero-Hit με την αιτιολόγηση πως «τα drones Weles χρησιμοποιούνται εναντίον ουκρανικών στόχων από ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονται στη Χερσώνα».

Ο επικεφαλής της εταιρείας, Βίκτορ Γιατσένκο, διαβεβαίωσε πάντως πως οι κυρώσεις αυτές δεν πρόκειται να επηρεάσουν την παραγωγή. Κύριος πελάτης για την αγορά αυτών των drones φαίνεται πως είναι το εθελοντικό τάγμα BARS-33. Σε κάθε περίπτωση, όταν η Aero-Hit βρέθηκε αντιμέτωπη με τα πορίσματα της παρούσας έρευνας, η εταιρεία αποκρίθηκε πως είναι «μία μη στρατιωτική επιχείρηση» και πως «δεν συνεργάζεται με το Υπουργείο Άμυνας».

Καμία επίσημη τοποθέτηση

Αν και η εξαγωγή ατράνταχτων συμπερασμάτων είναι αδύνατη, οι έρευνές μας καταδεικνύουν πως οι τρεις προαναφερθείσες στρατιωτικές μονάδες θα μπορούσαν να είναι υπεύθυνες για τις επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ.

Η DW ζήτησε από το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας, τους πολιτικούς Βλάντιμιρ Ζάλντο και Κόνσταντιν Μπάσιουκ, το τάγμα εθελοντών BARS-33 και τους διαχειριστές δύο σχετικών καναλιών στο Telegram να πάρουν θέση σχετικά με τα πορίσματα των ερευνών. Κανένας από αυτούς δεν απάντησε τις ερωτήσεις μας.

Σύνταξη: Ματίας Μπέλινγκερ

Factchecking: Μπιργκίτα Σίλκε

Νομικός σύμβουλος: Φλόριαν Βάγκενκνεχτ

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Εδώ και δεκαετίες η ΕΕ κάθεται πάνω σε μία δημογραφική ωρολογιακή βόμβα, με τον μέσο όρο ηλικίας να μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο. Πάνω από το ένα πέμπτο του πληθυσμού της ΕΕ είναι 65 ετών ή άνω και μέχρι το 2050 το ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί στο ένα τρίτο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποίησε πέρυσι πως το 2024 αποτελεί την πρώτη χρονιά στην ιστορία κατά την οποία οι άνω των 65 είναι περισσότεροι από τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών.

Παρά τα έντονα μεταναστευτικά ρεύματα των τελευταίων δύο δεκαετιών η ήπειρος εξακολουθεί να χρειάζεται κι άλλους εργαζομένους, οι φόροι των οποίων θα συμβάλλουν στην κάλυψη του αυξανόμενου κόστους των συντάξεων. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν πως μέχρι το 2050 θα υπάρχουν στην Ευρώπη λιγότεροι από δύο εργαζόμενοι ανά συνταξιούχο – σήμερα η αντιστοιχία είναι τρεις προς ένας.

Την ίδια στιγμή οι δημόσιες συντάξεις ξεπερνούν ετησίως το 10% του ΑΕΠ σε 17 από τα 27 κράτη-μέλη της Ένωσης – 16 εκ των οποίων βρίσκονται στη Δυτική Ευρώπη. Στην Ιταλία και την Ελλάδα οι συντάξεις κοστίζουν στα δημόσια ταμεία πάνω από το 16% του ΑΕΠ.

Αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης

Έτσι, πολλά κράτη της ΕΕ τροποποιούν τα δημόσια συνταξιοδοτικά τους συστήματα, αυξάνοντας για παράδειγμα την ηλικία συνταξιοδότησης – γεγονός που προκαλεί ενίοτε την οργισμένη αντίδραση του κόσμου, όπως στη Γαλλία. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα και από τη Γαλλία, σχεδιάζοντας να ανεβάσουν το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης στα 68 χρόνια.

«Οι Ολλανδοί άλλαξαν και αυτοί προσφάτως το συνταξιοδοτικό τους σύστημα, χωρίς όμως να έχουν ως τώρα τα επιθυμητά αποτελέσματα», δηλώνει στην DW ο Χανς φαν Μέερτεν, καθηγητής ευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης. «Στη Γερμανία, το Βέλγιο, αλλά και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, επίσης δεν θεωρώ πως έχουν γίνει οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Τα κράτη αυτά σκάβουν τα ίδια τους τάφους τους».

Ταυτοχρόνως, εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν χρήματα σε ιδιωτικά ή επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, πέρυσι μόλις το 23% των κατοίκων της ΕΕ συμμετείχε σε κάποιο επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, ενώ μόλις το 19% έχει κάποιο ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν.

Μία άλλη έρευνα της Insurance Europe διαπίστωσε πως το 39% των ερωτηθέντων δεν αποταμιεύει καθόλου για τη συνταξιοδότησή του – ένα ποσοστό που ήταν ακόμη υψηλότερο ανάμεσα στις γυναίκες και τους εργαζομένους άνω των 50 ετών. Πολλοί από όσους αποταμιεύουν πάντως εμφανίζονται απογοητευμένοι με την απόδοση των επενδύσεών τους.

Χαμηλές αποδόσεις και πληθωρισμός

«Κατά την προηγούμενη δεκαετία η συνταξιοδοτική κρίση της Ευρώπης επιδεινώθηκε πολύ εξαιτίας των επίμονα χαμηλών πραγματικών αποδόσεων, οι οποίες αδυνατούν να ξεπεράσουν τον πληθωρισμό», λέει στην DW ο Αρνό Χουντμόν, διευθυντής επικοινωνίας του επενδυτικού φορέα Better Finance. «Και αυτό έχει ως αποτέλεσμα μία σαφή μείωση της αγοραστικής δύναμης των αποταμιευτών».

Μία ανάλυση του Φινλανδικού Κέντρου Συντάξεων διαπίστωσε πως οι ονομαστικές αποδόσεις των συντάξεων παγκοσμίως έφτασαν το 8% κατά μέσο όρο πέρυσι. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν και τον πολύ υψηλό πληθωρισμό μετά την πανδημία – που κορυφώθηκε στο 10,6% τον Οκτώβριο του 2022 – το ποσοστό αυτό περιορίζεται μόλις στο 2%.

PEPP: Ένα -ατελές- θετικό μέτρο

Τον Μάρτιο του 2022 η ΕΕ εισήγαγε το Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP), το οποίο επιτρέπει στους εργαζομένους να «χτίσουν» αποταμιεύσεις για τη συνταξιοδότησή τους και μπορεί να μεταφερθεί σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Μέχρι σήμερα όμως μόνο η Σλοβακία έχει θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα.

«Το PEPP έχει θεσπιστεί εδώ και δυόμισι χρόνια», λέει ο φαν Μέερτεν. «Αλλά τα μεγάλα επενδυτικά funds λένε πως δεν έχουν την τεχνογνωσία για να διαθέσουν προϊόντα PEPP και ψάχνουν άλλους συνεταίρους».

Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς στα συνταξιοδοτικά συστήματα, το πρόβλημα είναι πως το PEPP είναι υπερβολικά περίπλοκο και περιοριστικό. Επιπλέον, παρουσιάζεται ως ανταγωνιστής των μεγάλων επενδυτικών funds όπως είναι η BlackRock ή η Fidelity, οι μεγαλύτεροι πελάτες των οποίων είναι τα μεγάλα συνταξιοδοτικά ταμεία της Ολλανδίας, της Νορβηγίας και της Γερμανίας, με δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους αποταμιευτές.

Ο φαν Μέερτεν υποστηρίζει πως το PEPP θα πρέπει να απλοποιηθεί, αλλά και να διασφαλιστεί ένα μεγαλύτερο περιθώριο ευελιξίας, καθώς αρκετές χώρες της ΕΕ δεν δίνουν στο νέο αυτό συνταξιοδοτικό σύστημα τα ίδια φορολογικά πλεονεκτήματα που αναγνωρίζουν σε άλλα αποταμιευτικά προϊόντα.

Αρκετές βιομηχανίες κρατών-μελών της Ένωσης – από τον χημικό και μεταλλευτικό κλάδο της Γερμανίας ως τον δημόσιο σιδηροδρομικό φορέα της Γαλλίας – έχουν δικά τους επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα. Τα προγράμματα αυτά προσφέρουν μεταξύ άλλων συχνά τη δυνατότητα στους αποταμιευτές, ιδίως σε αυτούς που απασχολούνται στις πιο απαιτητικές θέσεις εργασίας, να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα.

Σημαντική η ευελιξία του συνταξιοδοτικού προγράμματος

Οι καταναλωτές ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στις επενδύσεις τους και την ηλικία συνταξιοδότησής τους. Η άνοδος εταιρειών όπως οι Robinhood και eToro, που επιτρέπουν στους χρήστες τους να διαχειρίζονται τις επενδύσεις τους από το κινητό τους τηλέφωνο, τείνουν να αντικαθιστούν τα δυσκίνητα και περίπλοκα συνταξιοδοτικά συστήματα ανά την Ευρώπη.

Οι παραδοσιακοί πάροχοι χρηματοδότησης αντιτείνουν πως τα apps επενδύσεων ενθαρρύνουν τους χρήστες να παίρνουν αχρείαστα ρίσκα, χωρίς να έχουν λάβει προηγουμένως τις απαραίτητες πληροφορίες – με αποτέλεσμα να ζημιώνονται οι μακροχρόνιες αποδόσεις των επενδύσεών τους. Οι υποστηρικτές των νέων αυτών επενδυτικών πλατφορμών ισχυρίζονται από την άλλη πλευρά πως με αυτόν τον τρόπο οι επενδύσεις απλοποιούνται, γίνονται οικονομικά πιο προσιτές, ενώ υπάρχει και μεγαλύτερη διαφάνεια.

Στο μέλλον είναι πιθανόν ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις της ΕΕ να επιτρέψουν στους εργαζομένους να μεταφέρουν μέρος των αποταμιεύσεών τους από το εκάστοτε δημόσιο συνταξιοδοτικό πρόγραμμα απευθείας στο χρηματιστήριο. Αυτό συμβαίνει εξάλλου ήδη στη Σουηδία, όπου κατόπιν συλλογικών διαπραγματεύσεων τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία μπόρεσαν να εξασφαλίσουν χαμηλότερες χρεώσεις, επιτυγχάνοντας έτσι μεγαλύτερη ανάπτυξη των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων.

Ο φαν Μέερτεν πιστεύει πως οι εργαζόμενοι θα ήταν πολύ πιο πρόθυμοι να αποταμιεύσουν, εφ’ όσον είχαν μεγαλύτερο λόγο στη διαχείριση των επενδύσεών τους και στο πότε θα συνταξιοδοτηθούν.

«Θέλεις οι αποταμιεύσεις σου να εστιάζουν στην πράσινη μετάβαση; Θέλεις να επενδύσεις στο Ισραήλ ή όχι; Ας αφήσουμε το άτομο να διαλέξει μόνο του. Γιατί θα πρέπει τέτοια πράγματα να τα αποφασίζουν για μας οι συνδικαλιστικές οργανώσεις για παράδειγμα;», διερωτάται ο ειδικός αναφορικά με τα συνταξιοδοτικά προγράμματα που διαχειρίζονται τα συνδικάτα.

Ο Χουντμόν της Better Finance προειδοποιεί από την πλευρά του πως μεσοπρόθεσμα θα έρθει η ημέρα της κρίσης εξαιτίας της μετάβασης από τις δημόσιες στις ιδιωτικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, για τις οποίες οι αποταμιευτές δεν είναι ακόμη έτοιμοι: «Είναι πολύ πιθανό η επόμενη γενιά Ευρωπαίων να συνταξιοδοτηθεί σαφώς φτωχότερη και αρκετά αργότερα συγκριτικά με τις προηγούμενες γενιές».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας χθες στη Ριζούντα το Πόντου που είναι τόπος της καταγωγής του και αναφερόμενος στη Γάζα, έμμεσα απείλησε να επιτεθεί στο Ισραήλ. «Όπως μπήκαμε στο Καραμπάχ και στη Λιβύη, έτσι θα τους κάνουμε το ίδιο στο Ισραήλ», δήλωσε. «Μόνο που εμείς πρέπει να είμαστε δυνατοί για να μπορέσουμε να κάνουμε αυτά τα βήματα».

Άμεση ήταν η απάντηση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών Ισραέλ Κατς. «Ο Ερντογάν ακολουθεί τα βήματα του Σαντάμ Χουσεΐν και απειλεί να επιτεθεί στο Ισραήλ. Απλώς πρέπει να θυμάται τί συνέβη εκεί και πώς τελείωσε» ανέφερε στην σχετική ανάρτηση, υπονοώντας πιθανώς και ανάμειξη του αμερικανικού παράγοντα.

Σύγκριση με τους ναζί

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε σήμερα σε υψηλότερους τόνους αναφέροντας: «Όπως τελείωσε ο γενοκτόνος Χίτλερ, έτσι θα τελειώσει και ο γενοκτόνος Νετανιάχου. Όπως οι γενοκτόνοι Ναζί λογοδότησαν, έτσι θα λογοδοτήσουν και αυτοί που προσπάθησαν να καταστρέψουν τους Παλαιστίνιους. Η ανθρωπότητα θα σταθεί στο πλευρό των Παλαιστινίων. Δεν θα καταστρέψετε τους Παλαιστίνιους».

Στο μεταξύ, ο ένας μετά τον άλλον, Τούρκοι αξιωματούχοι επικροτούν τη σκληρή στάση Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ. Μεταξύ άλλων ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αναφέρει σε ανάρτηση του ότι «ο πρόεδρός μας έχει γίνει η φωνή της συνείδησης της ανθρωπότητας. Οι διεθνείς σιωνιστικοί κύκλοι, ιδιαίτερα το Ισραήλ, που θέλουν να καταστείλουν αυτή τη δίκαιη φωνή, βρίσκονται σε υψηλό συναγερμό. Η ιστορία τελειώνει με τον ίδιο τρόπο για όλους τους γενοκτόνους και τους υποστηρικτές τους».

Στην ομιλία του στην Ριζούντα ο Τούρκος πρόεδρος αποκάλυψε ότι προσκάλεσε τον Παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς στην Τουρκία, αλλά εκείνος δεν απάντησε. Ο Ερντογάν πρότεινε ο Αμπάς να ζητήσει συγγνώμη και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ακόμα περιμένουμε. Για να δούμε αν θα τα καταφέρει, αλλιώς θα διαχειριστούμε τη διαδικασία ανάλογα». Ωστόσο, σε μια σημερινή εξέλιξη, ο Πρεσβευτής της Παλαιστίνης στην Τουρκία Φαέντ Μουσταφά δήλωσε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες για την επίσκεψη του Προέδρου Αμπάς, κατά την οποία αναμένεται να εκφωνήσει ομιλία στο τουρκικό Κοινοβούλιο.

Δεν θα παρίσταται ο πρόεδρος Ερντογάν στην Διάσκεψη για την Ειρήνη στην Ουκρανία που πραγματοπείται αυτό το Σαββατοκύριακο στο θέρετρο του Μπούργκενστοκ στην Ελβετία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τουρκικού υπ. Εξωτερικών, την Τουρκία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ο οποίος, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, θα εκφράσει την ετοιμότητα της Άγκυρας να υποστηρίξει τις διεθνείς προσπάθειες για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν μάλιστα ότι ο Φιντάν κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση της Διάσκεψης θα υποστήριζε ότι ο καταστροφικός αντίκτυπος της σύγκρουσης στην Ουκρανία αυξάνεται και ότι οι αρνητικές συνέπειές της σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο βαθαίνουν.

Η τουρκική πλευρά τονίζει δε ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης του πολέμου και προσφυγής σε όπλα μαζικής καταστροφής αυξάνεται και ότι η Τουρκία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.

Φιντάν: Εξαιρετικά καλή η σχέση με τη Ρωσία

Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω του διαμεσολαβητικού της ρόλου με τη Ρωσία υλοποιήθηκε η Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά το 2022 και ζητά άμεσο τέλος του πολέμου μέσω διπλωματίας διαπραγματεύσεων.

Πάντως ο Χακάν Φιντάν, που είχε συνάντηση με τον πρόεδρο Πούτιν πριν από λίγες ημέρες στη Μόσχα, δήλωσε ότι οι τουρκορωσκές σχέσεις πηγαίνουν «εξαιρετικά καλά» και ότι Πουτιν και Ερντογάν θα συναντηθούν τον Ιούλιο στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού της Σαγκάης.

Ο Τούρκος πρόεδρος επέστρεψε στο μεταξύ από την Σύνοδο των G7 στην Απουλία, όπου κάθισε δίπλα από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπάιντεν χωρίς να υπάρξει πάντως κανονική συζήτηση. Συζήτησε το θέμα της Γαζας και με τον Σεΐχη των Εμιράτων αλλά και με τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα ντα Σίλβα και ζήτησε από τις χώρες των G7 μια πιο δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς και ρεαλιστική προσέγγιση για την επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων και περιφερειακών συγκρούσεων.

Η Τουρκία θα είναι ο πρώτος σταθμός του αμερικανού διπλωμάτη σε μια περιοδεία που θα κρατήσει μια εβδομάδα και που θα τον οδηγήσει από την Τουρκία στην Ελλάδα, και σε άλλες 7 χώρες της περιοχής.Βασικά θέματα στις επαφές του θα είναι, όπως ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «η συνεχιζόμενη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ κατά της Χαμάς μετά την 7η Οκτωβρίου, τα επείγοντα μέτρα για την αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα και η απελευθέρωση των υπόλοιπων ομήρων»

Η επίσκεψη στην Τουρκία εκ των πραγμάτων είναι περίπλοκη, καθώς γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα, περιστρέφεται μια σειρά από διμερή θέματα μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον που βρίσκονται σε διαδικασία μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης, όπως η αργή διαδικασία έγκρισης της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και η επίσης αργή διαδικασία για την προμήθεια τω F-16. Όπως αναφέρει ο τουρκικός τύπος σήμερα, «ασφαλώς, στο τραπέζι των συζητήσεων με τον Μπλίνκεν θα τεθούν και θέματα, όπως το να μην διαταράξουν οι ΗΠΑ την ισορροπία των εξοπλισμών στο Αιγαίο.» Οι κυρίως συζητήσεις του Μπλίνκεν και της αντιπροσωπείας του, με την τουρκική πλευρά θα γίνουν αύριο Σάββατο. Για την πιθανή συνάντηση με τον τούρκο πρόεδρο δεν υπάρχει επιβεβαίωση ωστόσο, ο Ερντογάν θα βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για να παραστεί σε δυο εκδηλώσεις.

Επόμενος σταθμός του Μπλίνκεν τα Χανιά

Πάντως το παζάρι της Άγκυρας για τη Σουηδία θα συνεχιστεί. Ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος, Ομέρ Τσελίκ, δήλωσε χθες ότι το επόμενο βήμα για τη Σουηδία έγκειται στη βούληση του τουρκικού Κοινοβουλίου προσθέτοντας ότι το θέμα της Σουηδίας δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τα F-16. Οι σύμμαχοι μας στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να συμβάλουν στην άμυνά μας και να μην υιοθετούν μια στάση που θα δημιουργούσε κενό στην άμυνα ολόκληρου του ΝΑΤΟ».

Τούρκοι αναλυτές βλέπουν στο ταξίδι του Μπλίνκεν στην περιοχή το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί με την πιθανότητα επέκτασης της κρίσης στη Γάζα στις χώρες της περιοχής και στο ζήτημα της Ουκρανίας. Ειδικά για την παρουσία του Μπλίνκεν στην Άγκυρα βλέπουν την πρόθεση των Αμερικανών να εμποδίσουν την ευθυγράμμιση της Άγκυρας με την Τεχεράνη. Ωστόσο επισημαίνουν επίσης ότι η επίσκεψη Μπλίνκεν από την Τουρκία στην Ελλάδα σηματοδοτεί επίσης την πρόθεση των ΗΠΑ να συνεχίσουν τη διαδικασία εξομάλυνσης τόσο στο Κυπριακό όσο και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.