SKAI.GR | Deutsche Welle

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Ενώ πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η υπογραφή μίας συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών είναι πολύ κοντά, δημοσιογραφικές πηγές και δηλώσεις αξιωματούχων σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμπίπτουν στο ότι η επικείμενη συμφωνία θα ορίζει το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης, που θα διακρίνεται σε δύο στάδια.

Κατά το πρώτο στάδιο, που θα έχει διάρκεια έως 60 ημέρες θα κριθεί εάν τα μέρη θα προχωρήσουν στο δεύτερο στάδιο, που θα στοχεύει στην υπογραφή μίας καθολικής συμφωνίας τερματισμού του πολέμου.

Το δεύτερο στάδιο αναμένεται να κρίνει τον έλεγχο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, τον απεμπλουτισμό του ουρανίου, το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τον καθολικό τερματισμό του πολέμου. Αυτά δήλωσε χθες αξιωματούχος του Λευκού Οίκου μιλώντας σε δημοσιογράφους, προσθέτοντας ότι κάθε χώρα της περιοχής διατηρεί το δικαίωμα της αυτοάμυνας εάν το Ιράν δεν συμμορφωθεί με τους όρους του πλαισίου διαπραγμάτευσης ή με την τελική συμφωνία που θα ακολουθήσει και που θα τερματίζει τον πόλεμο.

Η συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ και η Χεσμπολάχ

Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, σε συνέντευξη που παραχώρησε χθες στην ιρανική κρατική τηλεόραση, επιβεβαίωσε σε γενικές γραμμές το πλαίσιο των δύο σταδίων διαπραγμάτευσης που τέθηκε στο τραπέζι, τονίζοντας όμως ότι οι λεπτομέρειές του θα ανακοινωθούν όταν θα έχουν οριστικοποιηθεί. Ο Αμπάς Αραγτσί υποστήριξε ότι ο απεμπλουτισμός του ουρανίου θα πραγματοποιηθεί εντός της ιρανικής επικράτειας, ενώ ζητήματα που άπτονται του πυρηνικού προγράμματος της χώρας του θα συζητηθούν κατά το δεύτερο στάδιο του πλαισίου διαπραγμάτευσης.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι το καθεστώς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα αλλάξει και ότι Ιράν και Ομάν θα προβούν σε σχετικές ανακοινώσεις σύντομα. Ο Αραγτσί κατηγόρησε το Ισραήλ ότι προσπαθεί να διαταράξει τις τρέχουσες διαπραγματευτικές επαφές, ενώ τόνισε ότι το Ιράν θα επιμείνει στην αποχώρηση του IDF από τον Λίβανο και ότι η συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ για τερματισμό του πολέμου θα εκτείνεται και στο μέτωπο Ισραήλ-Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Από ισραηλινής πλευράς, ο Βενιαμίν Νετανιάχου, αποφεύγοντας να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων Ιράν-ΗΠΑ, δήλωσε χθες ότι «όσο θα συνεχίσει να είναι πρωθυπουργός, δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα».

Στο ίδιο κλίμα κινήθηκαν δηλώσεις του Υπουργού Άμυνας, Ισράελ Κατς, ο οποίος πρόσθεσε ότι οι δυνάμεις του IDF δεν πρόκειται να μετακινηθούν από τον Λίβανο, την Γάζα και τη Συρία, και ότι η χώρα του διατηρεί το δικαίωμα της αυτοάμυνας έναντι του Ιράν. Ειδικότερα, όσον αφορά την κατάσταση στον Λίβανο, χαρακτηριστικό των ισραηλινών προθέσεων είναι η χθεσινή έκδοση εντολών εκκένωσης για άλλα τρία χωριά του Νοτίου Λιβάνου, ενώ παράλληλα, οι επιχειρήσεις του IDF στην περιοχή συνεχίζονται.

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Η χρονιά-τομή για τη δυνατότητα κατάταξης γυναικών στα σώματα των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων είναι το 2001. Φέτος συμπληρώνονται ήδη 25 χρόνια. Τη χρονιά εκείνη, που θεωρείται σταθμός για την Bundeswehr, με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (vυν ΔΕΕ) στην υπόθεση «Τάνια Κράιλ», δόθηκε πράσινο φως από τους Ευρωπαίους Δικαστές για την ένταξη γυναικών σε όλους των κλάδους των ενόπλων δυνάμεων της Γερμανίας. Μέχρι τότε μπορούσαν γυναίκες να ενταχθούν στο στρατό μόνο ως ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό ή ως μαγείρισσες.

Η Κράιλ, ηλεκτρολόγος μηχανολόγος στο επάγγελμα, είχε αιτηθεί για θέση χειριστή ηλεκτρονικών όπλων. Η αίτησή της όμως, τότε, είχε απορριφθεί λόγω φύλου. Προσέφυγε στη συνέχεια δικαστικά κατά των Ενόπλων Δυνάμεων στη Γερμανία και η υπόθεσή της έφτασε μέχρι το Λουξεμβούργο, όπου και δικαιώθηκε. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κλήθηκε, έτσι, από τους Ευρωπαίους Δικαστές να τροποποιήσει τη σχετική νομοθεσία και να ανοίξει τον δρόμο σε γυναίκες στον γερμανικό στρατό.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Bαυαρικής Ραδιοτηλεόρασης BR, που αναμεταδίδουν γερμανικά δημόσια μέσα, το 2001 υπηρετούσαν 6.700 γυναίκες στον γερμανικό στρατό. Σήμερα πάνω από 25.000. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα χαμηλό ποσοστό γύρω στο 13%, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι άδρες στρατιώτες ανέρχονται σε σχεδόν 190.0000.

Προκλήσεις για τις γυναίκες στο στράτευμα

Πρόσφατη έκθεση της γερμανικής βουλής αναφέρει ότι, 25 χρόνια μετά, η στρατολόγηση γυναικών παραμένει δύσκολη, με βασικό πρόβλημα τη συμβατότητα των στρατιωτικών καθηκόντων με την οικογένεια. Ταυτόχρονα ακόμη ο στρατιωτικός εξοπλισμός και η στρατιωτική εκπαίδευση δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις γυναικείςς προδιαγραφές, παρά τις προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών.

Σήμερα η γερμανική κυβέρνηση προσπαθεί να ενισχύσει με κάθε τρόπο την αποτρεπτική ικανότητα της Γερμανία και επενδύει τα τελευταία χρόνια μαζικά στην Bundeswehr και τα εξοπλιστικά.O νόμος «Πιστόριους» προβλέπει μεταξύ άλλων εθελοντική συμμετοχή των γυναικών στο σύστημα ερωτηματολογίου που απευθύνεται σε όλους τους 18χρονους, βάσει του οποίου μπορούν να εκφράσουν την επιθυμία τους για στράτευση.

Υποχρεωτική στράτευση θα μπορούσε συνταγματικά να επιβληθεί, βάσει συνταγματικών διατάξεων, προς το παρόν μόνο για άντρες, ενώ η δημόσια συζήτηση για πιθανές αλλαγές στο νέο νομοθετικό πλαίσιο συνεχίζει να προκαλεί εντάσεις στη Γερμανία.

Πηγές: ΒR, tagesschau.de, Bundeswehr

Ανταπόκριση από την Ιταλία

Η Ιταλία απουσιάζει και πάλι, για τρίτη συνεχή φορά, από το διεθνές πρωτάθλημα ποδοσφαίρου. Πέρασαν δυόμισι μήνες από την ήττα της «Σκουάντρα Ατζούρα» στον αγώνα με τη Βοσνία, η οποία έφερε και τον αποκλεισμό από το Μουντιάλ. Σε μια χώρα όπου η συντριπτική πλειονότητα των παιδιών παίζει καθημερινά ποδόσφαιρο (από τα γήπεδα στις καθολικές ενορίες μέχρι τις αυλές των σπιτιών και τις παραλίες), το να παρακολουθείς για μια ακόμα φορά τη μεγάλη αυτή διοργάνωση ως θεατής προκαλεί μια αίσθηση πικρίας, αν όχι ταπείνωσης.

Αλλαγή προπονητή

Η παραίτηση του προπονητή της Εθνικής, Τζενάρο Γκατούζο, δεν ήταν αρκετή για να αλλάξει το κλίμα. Οι Ιταλοί βλέπουν μικρές χώρες όπως είναι η Αϊτή και το Πράσινο Ακρωτήρι να συμμετέχουν στο φετινό Μουντιάλ και διερωτώνται πώς μπόρεσε να γίνει παρελθόν μεγάλο μέρος της ποδοσφαιρικής τους παράδοσης.

Από τη στιγμή που δεν μπορούν να φωνάξουν «φόρτσα Ιτάλια», κάποιοι προσπαθούν να παρηγορηθούν, στηρίζοντας τους Ιταλούς που θα βρεθούν στον πάγκο των αμερικανικών σταδίων. Με κύρια ονόματα εκείνα του Κάρλο Αντσελότι, προπονητή της εθνικής Βραζιλίας και του Βιντσέντσο Μοντέλα, πρώην αστέρι της Ρόμα, που εδώ και τρία χρόνια έχει αναλάβει προπονητής της Τουρκίας.

Στήριξη σε Βραζιλία, Ισπανία, Αργεντινή

Δεν θα μπορούσαν να λείψουν τα γκάλοπ με το ερώτημα «έστω και αν δεν συμμετέχουμε στο Μουντιάλ, ποια ομάδα έχετε αποφασίσει να στηρίξετε;». Το 17% του στατιστικού δείγματος απάντησε τη Βραζιλία, το 16% την Ισπανία και το 10% την Αργεντινή. Οι λόγοι είναι προφανείς: η φήμη του Αντσελότι, το ότι οι Ισπανοί θεωρούνται «ξαδέλφια» των Ιταλών και η μεγάλη ιταλική μετανάστευση στην Αργεντινή, εκτός από την καριέρα του Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα, ο οποίος στη Νάπολη παραμένει πραγματικός μύθος. Ακολουθούν η Γαλλία και η Αγγλία, με ποσοστό 5%. Πάνω από το ένα τρίτο των ερωτηθέντων, πάντως, δεν εννοεί να πανηγυρίσει για καμία ξένη ομάδα.

Πρόβλημα υποδομών

Υπάρχει, προφανώς, ένα πρόβλημα αξιοποίησης και στήριξης νέων ταλέντων. Λείπει η κατάλληλη στρατηγική, η οποία θα μπορούσε να χαρίσει στο ιταλικό ποδόσφαιρο έστω ένα μέρος από την παλιά του λάμψη. Η απουσία της Ιταλίας από το φετινό Μουντιάλ θα έχει, επίσης, και πρακτικές, οικονομικές συνέπειες: τα νοικοκυριά αναμένεται να χάσουν, από το συνολικό τους εισόδημα, τουλάχιστον 313 εκατομμύρια ευρώ. Για παράδειγμα, θα πουληθούν λιγότερες τηλεοράσεις, ενώ τα ελάχιστα καφέ και εστιατόρια που αποφάσισαν να στήσουν γιγαντοοθόνες, δύσκολα θα γεμίσουν.

Όλοι ελπίζουν να είναι η τελευταία φορά. Ως γνωστόν, το επόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου θα φιλοξενηθεί κυρίως στη γειτονική Ισπανία, στην Πορτογαλία και στο Μαρόκο. Στα τέσσερα αυτά χρόνια οι Ιταλοί ή θα καταφέρουν να αποκτήσουν και πάλι καθοριστικό βάρος στον παγκόσμιο ποδοσφαιρικό χάρτη, ή μάλλον θα είναι καλύτερα να αρχίσουν να ψάχνουν ένα καινούργιο -και λιγότερο απαιτητικό- εθνικό άθλημα.

Oι εορτασμοί για τα εγκαίνια του ινδουιστικού ναού στο Νόικελν του Βερολίνου ξεκίνησαν την Τετάρτη και κορυφώθηκαν την Κυριακή, παρουσία εκατοντάδων επισκεπτών. Η πιο εντυπωσιακή στιγμή ήταν όταν ο με έντονα χρώματα στολισμένος πύργος του ναού, ύψους περίπου 17 μέτρων, καταβρέχτηκε με τη βοήθεια γερανού με νερό από τον ποταμό Σπρέε, αλλά και τον Γάγγη στην Ινδία. Μεταξύ των παρευρισκομένων στην τελετή ήταν η τοπική υπουργός Οικονομικών Υποθέσεων του Βερολίνου, Φραντσίσκα Γκίφαϊ, η υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων Κανσέλ Κιζίλτεπε και ο δήμαρχος του Νόικελν, Μάρτιν Χίκελ, καθώς και ο Ινδός πρέσβης, Αζίτ Γκουπτέ.

20 χρόνια για την ολοκλήρωση

Σύμφωνα με τον εμπνευστή του φιλόδοξου έργου, Βιλβανατάν Κρισναμούρτι, το συνολικό κόστος κατασκευής, ύψους περίπου 1,1 εκατομμυρίου ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από δωρεές. Ο σχεδιασμός για τον ινδουιστικό ναό στο βορειοανατολικό άκρο του πάρκου Χαζενχάιντε ξεκίνησε το 2005, ενώ η κατασκευή το 2010. Χρειάστηκαν, επομένως, περισσότερα από 20 χρόνια για να ολοκληρωθεί ο ναός, που είναι αφιερωμένος στον ινδουιστικό θεό Γκανέσα.

Η πρόσοψη του λεγόμενου Βασιλικού Πύργου είναι διακοσμημένη με περισσότερα από 200 γλυπτά, φιλοτεχνημένα από Ινδούς τεχνίτες. Πίσω από αυτήν βρίσκεται η κεντρική αίθουσα του ναού, η οποία στεγάζει τον κύριο βωμό και αρκετούς πλευρικούς βωμούς. Ο ναός είναι ανοιχτός σε όλους τους επισκέπτες καθημερινά από τις 4:00 έως τις 6:00 μ.μ.

Το νέο σημείο αναφοράς των Ινδουιστών

Σύμφωνα με τον σύλλογο διαχείρισης του ινδουιστικού ναού, ο συνολικός χώρος έχει έκταση 5.000 τετραγωνικά μέτρα και έχει μισθωθεί από τον δήμο Νόικελν για 85 χρόνια. Στη γερμανική πρωτεύουσα υπάρχουν τρεις επιπλέον χώροι προσευχής Ινδουιστών, συμπεριλαμβανομένου του Ναού Μούρουγκαν στο Μπριτς, που ανήκει στο Νόικελν. Σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία του κρατιδίου Βερολίνου-Βρανδεμβούργου, περισσότεροι από 48.000 Ινδοί πολίτες ζουν και εργάζονται σήμερα στο Βερολίνο.

Πηγές: epd, rbb24

Πώς και πότε θα είναι δυνατόν για τα αεροπλάνα να πετούν με κλιματικά ουδέτερο αποτύπωμα; Πώς θα μοιάζει το διαστημικό όχημα που οι Ευρωπαίοι ερευνητές του Διαστήματος σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν για να ανοίξουν μια τρύπα βάθους δύο μέτρων στο φεγγάρι του Άρη, τον «Φόβο», το 2028; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που θα τεθούν προς απάντηση στη Διεθνή Αεροδιαστημική Έκθεση (ILA), μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές εκθέσεις του είδους στην Ευρώπη.

Η κρίση που αντιμετωπίζει η πολιτική αεροπορία λόγω του πολέμου στο Ιράν είναι ελάχιστα αισθητή. Σε όλο τον κόσμο, υπάρχει συναγερμός για τις υψηλές τιμές του πετρελαίου και τις ελλείψεις κηροζίνης. Οι τιμές των εισιτηρίων αυξάνονται και οι πτήσεις ακυρώνονται.

Οι διοργανωτές της εμπορικής έκθεσης, ωστόσο, γιορτάζουν μια «ILA των ρεκόρ», όπως δήλωσε ο Μίκαελ Σέλχορν, πρόεδρος της Γερμανικής Ένωσης Αεροδιαστημικών Βιομηχανιών, στην τελετή έναρξης. Ενώ το 2024 συμμετείχαν 600 εκθέτες από 31 χώρες, φέτος υπάρχουν περισσότεροι από 750 εκθέτες από 37 χώρες. «Όλες οι αίθουσες έχουν κλείσει από τον Νοέμβριο, 300 πολιτικές αντιπροσωπείες από όλον τον κόσμο επισκέπτονται το Βερολίνο», δήλωσε ο Σέλχορν.

Οι στρατιωτικοί εξοπλισμοί στο επίκεντρο

Η προσοχή εστιάζεται φέτος στην αμυντική βιομηχανία. Εκτός από τις Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις (Bundeswehr), τον μεγαλύτερο εκθέτη, όλοι οι μεγάλοι κατασκευαστές εκπροσωπούνται σε περίοπτη θέση: από τον κατασκευαστή αεροσκαφών Airbus και τον γερμανικό γίγαντα άμυνας Rheinmetall έως την Hensoldt, η οποία ειδικεύεται σε εξαιρετικά πολύπλοκα συστήματα αισθητήρων και τεχνολογία ραντάρ, και την ευρωπαϊκή αμυντική εταιρεία MDBA, τα πιο περιζήτητα προϊόντα της οποίας περιλαμβάνουν κατευθυνόμενους πυραύλους.

Σε περιόδους πολέμου και παγκόσμιων απειλών, η βιομηχανία κάνει ολοένα καλύτερες δουλειές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα μη επανδρωμένα συστήματα, ειδικά στα drones. Αυτό που κάποτε ξεκίνησε ως παιχνίδι για τον ελεύθερο χρόνο είναι τώρα μια βιομηχανία πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ. Στο «Κλουβί Drone», ένα κλουβί που περικλείεται από δίχτυ, ένας στρατιώτης της Μπούντεσβερ πετάει ένα μικροσκοπικό drone παρατήρησης. Το όνομά του: Black Hornet 4. Παρέχει ευκρινείς εικόνες και μπορεί να ανιχνεύσει πηγές θερμότητας στο έδαφος. Το drone είναι τόσο μικρό, που μετά την επίδειξη εξαφανίζεται μέσα σε δευτερόλεπτα σε ένα κουτί που ο πιλότος του drone φοράει σε ένα λουράκι γύρω από τον λαιμό του.

Αυτόνομα συστήματα ως τεχνολογία αιχμής

Ένα μεγαλύτερο drone, αποδεδειγμένα «ικανό για την πρώτη γραμμή του μετώπου», παρουσιάζεται από την κοινοπραξία Γερμανίας-Ουκρανίας Quantum Frontline Industries. Αυτό το μοντέλο μπορεί να πετάξει έως και 20 χιλιόμετρα και να μεταφέρει ωφέλιμο φορτίο έως και τεσσάρων κιλών. Είναι σαφές ότι η εμπειρία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει ενσωματωθεί σε αυτήν την εξέλιξη. Η εταιρεία υψηλής τεχνολογίας Quantum Systems με έδρα το Μόναχο, που ιδρύθηκε το 2015, παίζει βασικό ρόλο στην υποστήριξη των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Οι αναταραχές στον αμυντικό τομέα είναι σαφώς ορατές στην ILA: Νέες, ευέλικτες εταιρείες βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή όσον αφορά την τεχνολογία drone ή τις εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης – και εκπροσωπούνται εκτεταμένα. Οι νεοσύστατες εταιρείες άμυνας Helsing και Stark Defense, για παράδειγμα, έχουν ήδη εξασφαλίσει σημαντικές συμβάσεις από τις Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις – για μαχητικά drones μιας χρήσης, τα λεγόμενα «περιπλανώμενα πυρομαχικά». Στην εμπορική έκθεση, προωθούν περαιτέρω μη επανδρωμένα συστήματα με αυτόνομες λειτουργίες, τα οποία είναι πιθανό να διαδραματίσουν ολοένα πιο σημαντικό ρόλο σε μελλοντικά πολεμικά σενάρια.

Οι «πολιτικές» εταιρείες θέλουν, επίσης, να επωφεληθούν. Χάρη στον κατακόρυφα αυξημένο γερμανικό αμυντικό προϋπολογισμό, που φέτος αναμένεται να φτάσει τα 108 δισεκατομμύρια ευρώ, μια ατμόσφαιρα χρυσοθήρα εξαπλώνεται στη φετινή έκθεση. Εταιρείες από εντελώς διαφορετικούς τομείς προσπαθούν να πάρουν ένα κομμάτι της τεράστιας πίτας. Αυτό περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την εδραιωμένη εταιρεία Heidelberger Druck, της οποίας η βασική δραστηριότητα είναι η κατασκευή τυπογραφικών πιεστηρίων – και η οποία τώρα προσφέρει συστήματα άμυνας από drones μέσω θυγατρικής. «Αναζητούμε έναν δεύτερο πυλώνα, επειδή η κλασική επιχείρηση τυπογραφικών πιεστηρίων υπόκειται σε οικονομικές διακυμάνσεις», δήλωσε στην DW ο Ματίας Ρέσλινγκ, διευθυντής εγκαταστάσεων της εταιρείας στο Βρανδεμβούργο αν ντερ Χάβελ. «Χρειαζόμαστε κάτι για να συνεχίσουμε να αναπτυσσόμαστε. Και εκεί έρχεται η αγορά της άμυνας, η οποία σε πολλές περιπτώσεις είναι ακόμη ανεκμετάλλευτη».

Αμυντικές εταιρείες αυξάνουν την παραγωγή

Το περίπτερο της Diehl Defence, η οποία παρουσιάζει μια νέα έκδοση του συστήματος αεράμυνας «Iris-T», είναι επίσης γεμάτο. Αυτό το σύστημα δεν χρησιμοποιείται μόνο από τις Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά έχει και μεγάλη ζήτηση διεθνώς. «Είμαστε ήδη καλυμμένοι για τα επόμενα χρόνια», αναφέρει ο Χάραλντ Μπούσεκ, Διευθύνων Σύμβουλος για τα προγράμματα και τα προϊόντα της εταιρείας. Τα σημάδια δείχνουν ανάπτυξη: Η οικογενειακή επιχείρηση επενδύει έως και 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ στην επέκταση των εγκαταστάσεών της, των νέων αιθουσών παραγωγής και των μηχανημάτων της. Εκτός από τις δέκα χώρες που είναι ήδη πελάτες, έχουν εμφανιστεί και άλλες: «Ο πόλεμος στο Ιράν, φυσικά, έχει επίσης αντίκτυπο. Έχουμε ήδη λάβει κλήσεις από άλλες χώρες για να ξεκινήσουμε συζητήσεις», εξηγεί ο Μπούσεκ.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει νέα στρατηγική αεροπορίας

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δηλώνει ικανοποιημένος με την ισχυρή επιχειρηματική απόδοση των γερμανικών εταιρειών. Στην τρέχουσα οικονομική κρίση, η αεροπορική βιομηχανία αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση. Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας, η ανάπτυξη έφτασε το 19% το 2025 και ο αριθμός των εργαζομένων αυξήθηκε σε 130.000. Στην Έκθεση ILA του Βερολίνου, ο Μερτς φάνηκε εντυπωσιασμένος από τα ρεκόρ πωλήσεων και το ρεκόρ στην απασχόληση. «Η αεροδιαστημική είναι μια βασική στρατηγική βιομηχανία», δήλωσε μετά την περιήγησή του στην εμπορική έκθεση, αναφερόμενος στη νέα στρατηγική αεροπορίας της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης, η οποία για πρώτη φορά περιλαμβάνει και τον στρατιωτικό τομέα. «Η ανταγωνιστικότητα και η καινοτομία βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής. Εξετάζουμε μαζί τις αεροπορικές μεταφορές, την αεροπορική βιομηχανία και τη στρατιωτική αεροπορία».

Συνολικά 35 δισεκατομμύρια ευρώ πρόκειται να δαπανηθούν για αμυντικές δράσεις τα επόμενα χρόνια. Ο Μερτς εξέφρασε την ελπίδα του στην ILA ότι η ISAR Aerospace θα καταφέρει να εκτοξεύσει έναν πύραυλο-φορέα ήδη από τον Ιούνιο.

Η εναέρια κυκλοφορία αναμένεται να αυξηθεί

Η στρατηγική στοχεύει, επίσης, ρητά στην ενίσχυση της πολιτικής αεροπορίας. Οι προβλέψεις προβλέπουν διπλασιασμό της εναέριας κυκλοφορίας έως το 2050. «Περισσότερα από 40.000 νέα αεροσκάφη θα χρειαστούν παγκοσμίως τα επόμενα 20 χρόνια», δήλωσε ο Μερτς. Η ευρωπαϊκή εταιρεία Airbus αναμένεται να επωφεληθεί ιδιαίτερα από αυτό. Ωστόσο, ο καγκελάριος επεσήμανε προς την πλευρά της Γαλλίας ότι οι αυξανόμενες επενδύσεις από τη γερμανική πλευρά πρέπει να αντικατοπτρίζονται και στις εγκαταστάσεις παραγωγής: «Η επόμενη γενιά αεροσκαφών μικρών και μεσαίων αποστάσεων θα πρέπει να κατασκευαστεί και πάλι στη Γερμανία, με την ευθύνη του προγράμματος στο Αμβούργο», δήλωσε ο Μερτς στην ILA.

Οι περιβαλλοντικές ομάδες επικρίνουν τη νέα στρατηγική αεροπορίας ως υπερβολικά επικεντρωμένη στην οικονομική ανάπτυξη. Η προστασία του κλίματος παραμελείται. Θεωρητικά, η Airbus θα μπορούσε σύντομα να κατασκευάζει αεροσκάφη στο Αμβούργο που πετούν κλιματικά ουδέτερα. Αλλά λείπουν κρίσιμες προϋποθέσεις. «Η υποδομή για αεροσκάφη που κινούνται με υδρογόνο δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή», ​​δήλωσε ο οικονομικός διευθυντής της Airbus, Τόμας Τέπφερ, στην ILA. Οι απαραίτητες ποσότητες πράσινου υδρογόνου δεν είναι ακόμη διαθέσιμες. Επιπλέον, τα τζετ δεν μπορούν να ανεφοδιαστούν σε αεροδρόμια. Ο Τέπφερ υποθέτει ότι αυτό δεν θα συμβεί νωρίτερα από τις αρχές έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Σε περίπτωση που η Εθνική Γερμανίας αναδειχθεί πρωταθλήτρια κόσμου στο Μουντιάλ, οι επιπτώσεις για την εθνική οικονομία θα είναι θετικές και διαρκείς, εκτιμά το Οικονομικό Ινστιτούτο IfO του Μονάχου σε επίκαιρη έκθεσή του. «Η έρευνα δείχνει ότι χώρες που έχουν κατακτήσει την πρωτιά στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου καταγράφουν στη συνέχεια μία πραγματική οικονομική ανάπτυξη» δήλωσε την Τετάρτη ο αναλυτής του IfO, Κλάους Βόλραμπε.

Δυστυχώς, όμως, αυτή η αισιόδοξη πρόβλεψη ισχύει μόνο για την πρωτιά. «Από τη δεύτερη θέση και κάτω, υπάρχει μεν ένας έκδηλος ενθουσιασμός, ο οποίος ωστόσο αποδεικνύεται προσωρινός» αναφέρει ο Κλάους Βόλραμπε.

Λίγο πριν από τη «σέντρα»

Δεν λείπουν βέβαια οι θετικές επιπτώσεις στο προοίμιο του (κάθε) Μουντιάλ, όπως προκύπτει από παλαιότερα ερωτηματολόγια του IfO, τα οποία ουσιαστικά καταγράφουν τις διακυμάνσεις του Δείκτη Επιχειρηματικής Εμπιστοσύνης ενόψει μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων την περίοδο 1991-2024. «Η θετική προσμονή πριν από την έναρξη της διοργάνωσης επιδρά θετικά στα ανώτερα στελέχη των επιχειρήσεων, ωστόσο αυτή η επίδραση εξανεμίζεται το αργότερο έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση της διοργάνωσης» επισημαίνει ο Γερμανός αναλυτής.

Από την άλλη πλευρά, αναφέρουν οι εκτιμήσεις του IfO, τους τελευταίους δύο μήνες πριν από τη «σέντρα» αυξάνονται κατά 6% οι πιθανότητες για βελτίωση της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης. Και αυτό ισχύει τόσο για τον κλάδο της μεταποίησης, όσο και για το λιανικό εμπόριο ή τις υπηρεσίες.

Η οικονομία είναι (και) ψυχολογία

Σε παρεμφερή έρευνα μεταξύ 400 εμπορικών επιχειρήσεων, την οποία δημοσίευσε την Τετάρτη o Γερμανικός Σύνδεσμος Λιανικού Εμπορίου (HDE), εκτιμάται ότι το Μουντιάλ έχει μεν «θετικές επιδράσεις» στον τζίρο των επιχειρήσεων, αλλά σε βαθμό μάλλον περιορισμένο – με εξαίρεση το εμπόριο αθλητικού εξοπλισμού, καθώς και τον κλάδο των τροφίμων και ποτών, που αναμένεται να επωφεληθούν ιδιαίτερα.

«Ένα σημαντικό αθλητικό γεγονός μπορεί να έχει θετική επίδραση στην προσδοκία του καταναλωτή και τον τζίρο των επιχειρήσεων, ωστόσο αυτό δεν ισχύει στον ίδιο βαθμό για μία διοργάνωση που γίνεται εκτός Γερμανίας» τονίζει ο Διευθύνων Σύμβουλος του HDE, Στέφαν Γκεντ.

Εξυπακούεται βεβαίως ότι «όσο πιο μακριά καταφέρει να φτάσει η «Νατσιονάλμανσαφτ» σε αυτήν τη διοργάνωση, τόσο πιο θετική θα είναι η επίδραση εντός συνόρων. Άλλωστε, η οικονομία είναι ψυχολογία, σε μεγάλο βαθμό. Ιδιαίτερα σε δύσκολες εποχές, με τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή σε εξέλιξη, οι άνθρωποι έχουν ανάγκη κάποια θετικά σημεία αναφοράς».

Όσον αφορά το αγωνιστικό κομμάτι πάντως, οι Γερμανοί φίλαθλοι δεν φαίνονται ιδιαίτερα αισιόδοξοι για την πορεία της εθνικής τους ομάδας. Μόλις ένα ποσοστό 17% των ερωτηθέντων «βλέπει» τη Γερμανία να προκρίνεται στην ημιτελική φάση του Μουντιάλ, ενώ μόνο 4 στους 100 εκτιμούν ότι η «Νατσιονάλμανσαφτ» είναι σε θέση να κατακτήσει για πέμπτη φορά το Παγκόσμιο Κύπελλο.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από το Λονδίνο

Είναι μια δύσκολη περίοδος. Γενικά στον κόσμο, ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, συγκεκριμένα στην κυβέρνηση Στάρμερ. Ο τέως -πια- υπουργός Άμυνας, Τζον Χίλεϊ, υπέβαλε την παραίτησή του χθες το μεσημέρι στον Βρετανό πρωθυπουργό με μία επιστολή παραίτησης που χαρακτηρίζεται ως «αποκαρδιωτική» για την κυβέρνηση.

Η αλήθεια είναι ότι η γλώσσα ήταν ξεκάθαρη και σκληρή. Όπως, δηλαδή, συμβαίνει κάποιες φορές με την αλήθεια. «Το επερχόμενο σχέδιο αμυντικών επενδύσεων (DIP) δεν ανταποκρίνεται σε αυτό που απαιτεί η άμυνα και η χώρα αυτήν τη δύσκολη στιγμή». Παράλληλα, ξεκαθάρισε απευθυνόμενος στον Στάρμερ, «δεν ήσασταν σε θέση και το υπουργείο Οικονομικών ήταν απρόθυμο να διαθέσει τους πόρους που χρειάζεται το έθνος για να υπερασπιστεί τη χώρα εν μέσω αυξανόμενων απειλών».

Είναι αλήθεια, λοιπόν, ότι οι αυξανόμενες απειλές είναι γεγονός: Ρωσία, καθώς τα τελευταία χρόνια η Βρετανία είναι αδιαμφισβήτητος σύμμαχος της Ουκρανίας, Κίνα, γιατί παρά τις προσπάθειες σύγκλισης που έχουν γίνει, ακόμη υπάρχει το «εμπόδιο» Δύσης-Ανατολής, και βέβαια ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος, παρά τις ανακοινώσεις, δεν είναι σίγουρο πότε και αν θα μπει τέλος.

Τα «λογιστικά τερτίπια» του υπουργείου Οικονομικών

Παράλληλα, μία ακόμα αλήθεια στην επιστολή παραίτησης είναι η απροθυμία του όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες. Το επερχόμενο σχέδιο αμυντικών επενδύσεων, το οποίο αναφέρει ο Χίλεϊ, θα παρουσιάζει τις αμυντικές δαπάνες της κυβέρνησης και θα εξηγεί πώς θα χρηματοδοτηθεί ο αμυντικός εξοπλισμός και οι αμυντικές υποδομές κατά την επόμενη δεκαετία.

Είναι γνωστό ότι το βρετανικό υπουργείο Άμυνας είχε ζητήσει επιπλέον 28 δισεκατομμύρια λίρες μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια, κάτι το οποίο δεν έγινε δεκτό. Η αντιπρόταση ήταν μια αύξηση της τάξης των 13,5 δισ. λιρών, η οποία μάλιστα, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Άμυνας, θα ήταν στην πράξη 10 δισ., με «λογιστικά τερτίπια» του υπουργείου Οικονομικών. Ο τέως υπουργός Χίλεϊ επεσήμανε ότι το ποσό αυτό δεν επαρκεί ούτε για να καλύψει τις άμεσες ανάγκες ούτε τις μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις.

Περαιτέρω παραιτήσεις και αντιδράσεις

Η παραίτηση ξάφνιασε τον Βρετανό πρωθυπουργό και όσους βρίσκονται κοντά στα κυβερνητικά τεκταινόμενα. Χαρακτηριστικό του βαθύτατου πλήγματος είναι ότι, μέσα σε λίγες ώρες, παραιτήθηκε και ο υφυπουργός Ενόπλων Δυνάμεων Αλ Καρνς, αλλά και η Γραμματέας του υπουργείου Άμυνας, Πάμελα Νας.

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες. Το Reform UK, και συγκεκριμένα ο Ρόμπερτ Τζένρικ, δήλωσε «Μπράβο στον Χίλεϊ. Ντροπή σε αυτούς», ενώ η ηγέτιδα των Συντηρητικών Κέμι Μπέιντενοκ κατηγόρησε τον Στάρμερ ότι «ενδιαφέρεται να κατευνάσει περισσότερο τους βουλευτές του σε θέματα κοινωνικής πρόνοιας» (…), έτσι ώστε να σώσει τη δική του δουλειά».

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι δαπάνες της κοινωνικής πρόνοιας είναι αυξημένες και αναμένεται να αυξηθούν ακόμα περισσότερο, με τις αμυντικές δαπάνες να γνωρίζουν μείωση τα τελευταία 30 χρόνια.

Νέος υπουργός Άμυνας ο Νταν Τζάρβις

Στις 10:45 το πρωί, ο Στάρμερ υποδέχτηκε τον νέο του υπουργό Άμυνας, Νταν Τζάρβις. Λίγο μετά τη συνάντηση, ο Τζάρβις δήλωσε ότι «η ασφάλεια του έθνους μας είναι το πρώτο καθήκον της κυβέρνησης». Επισημαίνεται ότι ο ίδιος έχει υπάρξει, μεταξύ άλλων, αξιωματούχος στη μονάδα αλεξιπτωτιστών στους πολέμους Ιράκ και Αφγανιστάν, κερδίζοντας τον τίτλο του Μέλους του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (ΜΒΕ).

Νωρίτερα, ο Βρετανός πρωθυπουργός είχε διαβεβαιώσει ότι «ο στρατός θα έχει τους πόρους για να μας κρατήσει ασφαλείς», ενώ υπερασπίστηκε την υπουργό Οικονομικών για τις προθέσεις της.

Πάντως, οι τελευταίες αναταραχές έρχονται εν μέσω γεωπολιτικών εξελίξεων και επικείμενης κρίσιμης Συνόδου του ΝΑΤΟ, σε λιγότερο από έναν μήνα, στην Τουρκία.

Σήμερα (12/06) τίθεται σε ισχύ το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο (CEAS), με το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση φιλοδοξεί να τερματίσει την πολυετή διένεξη μεταξύ των κρατών-μελών για τη διαχείριση του μεταναστευτικού ζητήματος. Μεταξύ άλλων, το CEAS προβλέπει ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και μεγαλύτερη αλληλεγγύη στην κατανομή των βαρών μεταξύ των κρατών-μελών, ενώ δεν αποκλείεται πλέον η σύσταση προσωρινών καταλυμάτων για τους αιτούντες άσυλο σε τρίτες χώρες.

Αυτό που δεν αλλάζει με το νέο Σύμφωνο είναι ότι η «χώρα πρώτης υποδοχής μεταναστών» (συχνά η Ελλάδα ή η Ιταλία) παραμένει υπεύθυνη για την εξέταση της αίτησης ασύλου, ενώ διατηρείται και η βασική αρχή κατά την οποία τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ μπορούν να εκδηλώσουν την αλληλεγγύη τους όχι μόνο αποδεχόμενα την εγκατάσταση μεταναστών στο έδαφός τους, αλλά και με άλλους τρόπους, για παράδειγμα συμμετέχοντας στα οικονομικά βάρη για την υποδοχή και εγκατάσταση μεταναστών και προσφύγων.

«Μειώθηκαν κατά 70% οι αιτήσεις ασύλου»

«Αλληλεγγύη εντός της ΕΕ και περιφρούρηση στα εξωτερικά σύνορά της» είναι, σε ελεύθερη μετάφραση, η κεντρική ιδέα του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση, σύμφωνα με το γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ZDF.

Μιλώντας στο ZDF, o Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ δηλώνει ότι το CEAS αποτελεί «ορόσημο» για τη διαχείριση του μεταναστευτικού στην Ευρώπη. «Μπορεί να μην λειτουργήσουν τα πάντα κατά 100% από την πρώτη μέρα, ωστόσο οι συμφωνίες υπάρχουν και όλοι έχουν αρχίσει τις προετοιμασίες για τις απαραίτητες διαδικασίες ασύλου στα εξωτερικά σύνορα» δηλώνει ο Βαυαρός πολιτικός, στέλεχος των Βαυαρών Χριστιανοκοινωνιστών (CSU). Επισημαίνει μάλιστα ότι, με βάση το νέο Σύμφωνο, θα αρχίσουν ξανά οι επιστροφές μεταναστών σε χώρες πρώτης υποδοχής με βάση τη Συμφωνία του Δουβλίνου, οι οποίες είχαν διακοπεί τα τελευταία χρόνια.

Η προστασία των εξωτερικών συνόρων

Παράλληλα, ο υπουργός Εσωτερικών εκφράζει την ικανοποίησή του για το ότι τα περιοριστικά μέτρα που εφαρμόζονται τελευταία – και ιδιαίτερα οι συστηματικοί έλεγχοι στα σύνορα της Γερμανίας – έχουν μειώσει τις αιτήσεις ασύλου στη χώρα κατά 70%. Αλλά δεν θα ήταν αυτός και ένας λόγος να καταργηθούν πλέον οι έλεγχοι εντός της Ζώνης Σένγκεν, που άλλωστε έχουν προκαλέσει κριτική στις Βρυξέλλες;

Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα, ο Αλεξάντερ Ντόμπριντ ξεκαθαρίζει ότι οι απωθήσεις μεταναστών στα γερμανικά σύνορα θα συνεχιστούν, αλλά «είμαστε ευέλικτοι, θα δούμε πώς θα λειτουργήσει το CEAS και αν υποχωρήσουν οι αριθμοί των νεοαφιχθέντων και λειτουργήσει η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, τότε θα ήταν δυνατόν να καταργηθούν και οι συνοριακοί έλεγχοι. (...) Όλοι θέλουμε να καταργηθούν οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα, αλλά θα πρέπει να έχουμε και τη δυνατότητα για κάτι τέτοιο».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Η πρώτη μεγάλη σύγκρουση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόλις ξεκίνησε. Η Κυπριακή Προεδρία παρουσίασε χθες την πρώτη ολοκληρωμένη συμβιβαστική πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, όμως η άμεση απόρριψή της από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες προμηνύει μήνες σκληρών διαπραγματεύσεων και αναδεικνύει τις βαθιές διαφορές που χωρίζουν «παραδοσιακά» τα κράτη-μέλη.

Η πρόταση προβλέπει προϋπολογισμό ύψους 1,73 τρισ. ευρώ, μειωμένο κατά περίπου 32,8 δισ. ευρώ ή 2% σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν. Σύμφωνα με την υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραουνά, η περικοπή αποτελεί «συμβιβασμό, που λαμβάνει υπόψη όλες τις φωνές στο Συμβούλιο» και αποτυπώνει την προσπάθεια εξισορρόπησης ανάμεσα σε όσους ζητούσαν μεγαλύτερο προϋπολογισμό και σε εκείνους που απαιτούσαν σημαντικότερες περικοπές.

Ωστόσο, η ουσία της «διαμάχης» δεν βρίσκεται στο συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού, αλλά στον τρόπο κατανομής των πόρων. Η πρόταση διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα κονδύλια για τη γεωργία, την πολιτική συνοχής και τις εθνικές κατανομές, ενώ οι μεγαλύτερες περικοπές καταγράφονται στους τομείς της ανταγωνιστικότητας, της έρευνας, της καινοτομίας, της άμυνας και της εξωτερικής δράσης. Παράλληλα, προβλέπει πρόσθετη ενίσχυση για τα κράτη-μέλη με κατά κεφαλήν εισόδημα χαμηλότερο από το 90% του μέσου όρου της ΕΕ.

«Φίλοι της Συνοχής» εναντίον «Φειδωλών»

Η προσέγγιση αυτή αντανακλά τις θέσεις των «Φίλων της Συνοχής», της ομάδας 16 χωρών στην οποία συμμετέχει και η Ελλάδα, που τάσσεται, άλλωστε, υπέρ της ανάγκης διατήρησης ισχυρής πολιτικής συνοχής και Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ενώ ζητά παράλληλα δίκαιη πρόσβαση στα νέα εργαλεία ανταγωνιστικότητας και να λαμβάνονται υπόψη οι γεωπολιτικές πιέσεις στη νότια γειτονία της Ένωσης.

Στον αντίποδα βρίσκονται οι χώρες που παραδοσιακά αποκαλούνται «φειδωλές», με την Ολλανδία χθες να απορρίπτει άμεσα την πρόταση ως υπερβολικά δαπανηρή, ανισόρροπη και προσανατολισμένη στις προτεραιότητες του παρελθόντος. Αντίστοιχες επιφυλάξεις διατυπώνουν η Γερμανία, η Σουηδία, η Δανία, η Φινλανδία και η Αυστρία, που ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό και μεγαλύτερη μεταφορά πόρων προς την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και τις νέες τεχνολογίες.

Δύσκολη η επίτευξη συμφωνίας

Με την κατάθεση του πρώτου nego box, η πραγματική «μάχη» για τον νέο κοινοτικό προϋπολογισμό μόλις ξεκινά. Στο επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την ερχόμενη εβδομάδα, οι ηγέτες θα επιχειρήσουν να γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα σε όσους θέλουν να διατηρήσουν τις παραδοσιακές πολιτικές της Ένωσης και σε όσους θεωρούν ότι η Ευρώπη πρέπει να μεταφέρει πόρους στις νέες προτεραιότητες. Παρότι η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους θεωρείται κρίσιμη, καθώς το 2027 φέρνει εκλογές σε μεγάλες χώρες της ΕΕ, γεγονός που θα μπορούσε να καταστήσει έναν συμβιβασμό ακόμα δυσκολότερο, ωστόσο, Ευρωπαίοι διπλωμάτες ήδη προεξοφλούν ότι δεν θα καταστεί δυνατή.

Όταν το 2018 ο Καναδάς αναλάμβανε μαζί με τις ΗΠΑ να εκπροσωπήσει ως οικοδεσπότης του Μουντιάλ τη Βόρεια Αμερική, η σχέση με τον μεγάλο γείτονα στον Νότο ήταν εντελώς διαφορετική. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μιλούσε τότε για σχέδια προσάρτησης της χώρας, ούτε είχε εξαπολύσει κύμα διώξεων κατά των μεταναστών εντός της επικράτειας της χώρας του. Οι δύο χώρες δήλωναν συνδιοργανώτριες με έμφαση στο «συν».

Καθώς η εθνική ομάδα του Καναδά ετοιμάζεται να ανοίξει το δικό της κομμάτι του Μουντιάλ υποδεχόμενη εκείνη της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η έμφαση δίνεται στην εικόνα που θέλει να στείλει στον υπόλοιπο πλανήτη η χώρα, σε αντιδιαστολή με τις απαγορεύσεις εισόδου οπαδών στις ΗΠΑ και τον φόβο για βάναυση συμπεριφορά της ICE. Ο Καναδάς θέλει να κερδίσει τις εντυπώσεις ως μια soft power, ως μια ήπια δύναμη όπου όλοι θα είναι καλοδεχούμενοι, τουλάχιστον για την περίοδο των αγώνων. «Όλοι πρέπει να περάσουν καλά» είναι το μήνυμα και αυτό βεβαίως δεν εξαιρεί και τους ίδιους τους Καναδούς, που είναι ποδοσφαιρόφιλοι και θα έχουν τη δυνατότητα εκτός από τους τρεις αγώνες της δικής τους ομάδας (με Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Ελβετία και Κατάρ) να δουν και άλλους δέκα ακόμα, όπως ακριβώς και οι επίσης συνδιοργανωτές Μεξικάνοι.

Η τρίτη και… τυχερή;

Σαράντα ακριβώς χρόνια μετά την πρώτη συμμετοχή στο Μουντιάλ του Μεξικού, που για την ομάδα με το φύλλο της σφενδάμου στο στήθος πέρασε χωρίς να γευτεί τη χαρά του γκολ και μετά τις τρεις ήττες στη δεύτερη απόπειρα, στο τελευταίο Μουντιάλ του Κατάρ το 2022, αυτήν τη φορά πολλοί ονειρεύονται την πρώτη νίκη. Στη χώρα του χόκεϊ στον πάγο, παραδοσιακά το ποδόσφαιρο δεν ήταν ποτέ το πιο δημοφιλές άθλημα, αλλά αυτό σταδιακά έχει αλλάξει. Το ποδόσφαιρο έχει γίνει η πρώτη επιλογή των παιδιών που επιλέγουν να ασχοληθούν με ένα σπορ, και όχι μόνο γιατί δεν απαιτεί την ακριβή εξάρτυση του χόκεϊ. Από το 2017 υπάρχει ένα εθνικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου με οκτώ ή δέκα ομάδες (Canadian Premier League – CPL) και η προσπάθεια να γίνει το άθλημα πιο εμπορικό είναι σαφής, αφού η αγορά παραμένει σε πολύ μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη. Στα μικρότερα πρωταθλήματα με πιο τοπικό χαρακτήρα δεν λείπει πάντως το πάθος και το χιούμορ στα συνθήματα της εξέδρας, έστω και αν αυτοί που τα τραγουδούν είναι μόλις μερικές δεκάδες.

Αλλά και τα γήπεδα της CPL δεν ήταν και τα μεγαλύτερα… στον κόσμο και χρειάστηκε να ενισχυθούν με πρόσθετες εξέδρες. Στο Τορόντο και το Βανκούβερ, τις δύο πόλεις της διοργάνωσης, θα βρουν θέση 44.300 και 48.800 φίλαθλοι αντίστοιχα. Οι δύο πόλεις στον Νότο της χώρας επιλέχθηκαν και επειδή αποτελούν εκπροσώπους του πιο πολυπολιτισμικού και ανοικτού στον κόσμο Καναδά.

Ο ρόλος των μεταναστών

Φυσικά, το ποδόσφαιρο αναπτύχθηκε κυρίως χάρη στον ερχομό των μεταναστών τις δεκαετίες του 1960 και '70 από την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Κροατία και την Ελλάδα και αργότερα με εκείνους από την Καραϊβική, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική να βάζουν τη δική τους πινελιά. Ιστορική έχει μείνει στο Τορόντο η ημέρα εκείνη του 1982, όταν η Ιταλία κατέκτησε τον τίτλο νικώντας τη Γερμανία στη Μαδρίτη και πάνω από 200.000 Ιταλοί πλημμύρισαν τους δρόμους για να πανηγυρίσουν.

Μακρινές ρίζες έχει και ο πιο γνωστός Καναδός ποδοσφαιριστής, ο 25χρονος Αλφόνσο Ντέιβις, που αγωνίζεται στην Μπάγερν του Μονάχου. Γεννήθηκε σε ένα στρατόπεδο προσφύγων στην Γκάνα από Λιβεριανούς γονείς και ήρθε στην Αλμπέρτα του Καναδά σε ηλικία πέντε ετών, στο πλαίσιο ενός προγράμματος μετεγκατάστασης. Ελπίδα των Καναδών είναι να ξεπεράσει τα προβλήματα τραυματισμών που τον ταλανίζουν το τελευταίο διάστημα και να μπορέσει να αγωνιστεί, αφού αποτελεί είδωλο για πολλά μικρά παιδιά με ανάλογο υπόβαθρο στη χώρα.

Μπάλα χωρίς αυτοκίνητα

Οι Καναδοί δηλώνουν έτοιμοι λοιπόν να γιορτάσουν, να δείξουν το καλύτερό τους πρόσωπο στον κόσμο και ελπίζουν σιωπηρά και σε μια πρώτη ιστορική νίκη στον θεσμό, γιατί όχι και στην πρόκριση. Μοναδική παραφωνία σε όλα αυτά είναι και εδώ η τιμή των εισιτηρίων, που ειδικά στις πλατφόρμες μεταπώλησης έχει εκτοξευτεί σε μερικές χιλιάδες δολάρια. Σχεδόν διπλάσιες του κανονικού είναι και οι τιμές των ξενοδοχείων, αλλά αυτό είναι κάτι το σύνηθες σε πόλεις του Μουντιάλ. Αυτά που δεν αυξήθηκαν είναι τα εισιτήρια για τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Κοστίζουν 3,30 δολάρια Καναδά (περίπου 2 ευρώ) στο Τορόντο. Στις 12 Ιουνίου που θα ανοίξει η αυλαία στην πόλη, η ευρύτερη περιοχή γύρω από το γήπεδο και τις ζώνες φιλάθλων στο κέντρο της θα είναι πλήρως κλειστές για τα αυτοκίνητα. Οι Καναδοί θέλουν να στείλουν και με αυτό ένα μήνυμα ότι «γίνεται και αλλιώς».

H taz έκανε πρόσφατα αναφορά στην σπουδαία έκθεση της Συλλογής Κωστάκη που παρουσιάζεται αυτό το διάστημα στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα. Πρόκειται για μία από τις σπουδαιότερες συλλογές για τη ρωσική πρωτοπορία παγκοσμίως. Στην έκθεση με τον τίτλο «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας» παρουσιάζονται εμβληματικά έργα από το 1900 έως τον Μεσοπόλεμο. Το άρθρο του Μπέρνχαρντ Σουλτς αναφέρει καταρχάς ότι «η έκθεση είχε προκαλέσει αίσθηση», όταν πριν από τριάντα χρόνια παρουσιάστηκε στην Ελλάδα, ενώ «είχε εκτεθεί τμηματικά, χρόνια πριν, στο Ντίσελντορφ και στο Μουσείο Γκούγκενχαϊμ της Νέας Υόρκης». Ο αρθρογράφος εξαίρει πάντως ιδιαίτερα και τον τρόπο παρουσίασης σήμερα στο μουσείο: «Η συλλογή εκτίθεται και πάλι στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα με μια νέα και πειστική προσέγγιση. Χωρίς αυστηρή χρονολογική σειρά, χωρίς αλφαβητικό ευρετήριο καλλιτεχνών, αλλά με τέσσερις θεματικές που διατρέχουν τη συλλογή: την πόλη, τη φύση, το σύμπαν, τα οποία πλαισιώνονται και συνδέονται από το ανθρώπινο στοιχείο, τον άνθρωπο και τη δημιουργική του δύναμη. Μεγάλα λόγια – αλλά αντανακλούν το πνεύμα των αρχών του 20ού αιώνα, όταν όλα φαινόντουσαν δυνατά, όταν όλα μπορούσες να τα ονειρευτείς, κι αυτό σε μία εποχή που η καθημερινή πραγματικότητα χαρακτηριζόταν σε μεγάλο βαθμό από τον πόλεμο και τη δυστυχία».

Η Συλλογή Κωστάκη απέκτησε δε μία ιδιαίτερη σημασία από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία: «Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η έρευνα σχετικά με την αυτονομία της ουκρανικής τέχνης έχει βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Ιδιαίτερα η περιοδεύουσα έκθεση «Στο μάτι του κυκλώνα», που παρουσιάστηκε μεταξύ άλλων στη Μαδρίτη και την Κολωνία, ανέδειξε τη συμβολή της Ουκρανίας στην πρωτοπορία, η οποία μέχρι τότε είχε χαρακτηριστεί χωρίς δεύτερη σκέψη ως «ρωσική», συμπεριλαμβανομένου του Κασιμίρ Μαλέβιτς, ο οποίος, γεννημένος στο Κίεβο, δίδαξε στο τοπικό Ινστιτούτο Καλών Τεχνών μέχρι το 1930».

Και το άρθρο καταλήγει: «Κάθε παρουσίαση των θησαυρών του Κωστάκη παραπέμπει εκτός από την ίδια τη συλλογή και στους πολλούς άγνωστους ή ξεχασμένους καλλιτέχνες, ιδίως σε εκείνους που παρασύρθηκαν στη δίνη της σοβιετικής ιστορίας. Χωρίς τον «τρελό Έλληνα», όπως τον αποκαλούσαν στη Μόσχα, η γνώση για την πρωτοπορία στη Ρωσία δεν θα είχε φτάσει σίγουρα στο σημερινό της επίπεδο, έστω και μόνο χάρη στις αμέτρητες εκθέσεις που εμπλουτίστηκαν με έργα από τη συλλογή του. Η ευσύνοπτη παρουσίαση στην Αθήνα αποτελεί ένα σημαντικό γεγονός και ένα πρότυπο για το πώς θα μπορούσε, ή μάλλον θα έπρεπε, να είναι η μελλοντική μόνιμη έκθεση στη Θεσσαλονίκη».

Οι ξενοφοβικές ταραχές στο Μπέλφαστ

Οι βίαιες ταραχές στο Μπέλφαστ απασχολούν και σήμερα τον γερμανικό Τύπο και η Märkische Oderzeitung γράφει: «Πρέπει να έχουμε κατά νου τη βαρβαρότητα και την πονηριά των δολοφονιών στο Σαουθάμπτον και το Μπέλφαστ, αν θέλουμε να κατανοήσουμε πού βρίσκεται το γόνιμο έδαφος για τις ταραχές στις δύο αυτές πόλεις. Τέτοιες ταραχές δεν ξεσπούν μόνο ως αποτέλεσμα της οργής του κόσμου. Όπως συμβαίνει συχνά, έτσι και αυτή τη φορά ακροδεξιοί κύκλοι στη Μεγάλη Βρετανία εκμεταλλεύονται τα φοβερά αυτά περιστατικά και τη γενική δυσαρέσκεια, για να υποκινήσουν τον πληθυσμό εναντίον των αλλοδαπών γενικά. Αυτή τη φορά είχαν την ενεργή στήριξη των ΗΠΑ μέσω του δισεκατομμυριούχου Ίλον Μασκ. Τέτοιες βίαιες διαμαρτυρίες είναι εξαιρετικά καταστροφικές, ειδικά για μία χώρα όπως η Μεγάλη Βρετανία, η οποία είναι συνηθισμένη στη μετανάστευση εδώ και αιώνες. Διότι ο στόχος των υποκινητών δεν είναι η καταπολέμηση της βίας από τους μετανάστες. Αλλά η σπορά του χάους στην κοινωνία».

Εκρηκτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες ημέρες, παρά την εκεχειρία που είχε προηγηθεί: εκατέρωθεν πυρά μεταξύ Ιράν και Ισραήλ το Σαββατοκύριακο, νέες αμερικανικές επιθέσεις στην Τεχεράνη τα ξημερώματα της Πέμπτης, ανοιχτές απειλές από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη της νήσου Χαργκ στον Περσικό Κόλπο, την «καρδιά» της ιρανικής πετρελαιοβιομηχανίας.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο πρόεδρος Τραμπ εκστομίζει παρόμοιες απειλές. Για την κλιμάκωση των επιθέσεων επικαλείται δύο σημαντικούς λόγους. Πρώτον, την κατάρριψη αμερικανικού στρατιωτικού ελικοπτέρου, κάτι που δεν είχε επιβεβαιώσει επισήμως η Τεχεράνη μέχρι το απόγευμα της Πέμπτης. Δεύτερον, την άσκηση πίεσης στο Ιράν, που κατηγορείται ότι κωλυσιεργεί για να κερδίσει χρόνο στη διαπραγμάτευση με την Ουάσινγκτον.

«Κλειδί» τα Στενά του Ορμούζ

Η κατάσταση περιπλέκεται, καθώς το Ιράν θεωρεί τον Λίβανο αναπόσπαστο μέρος του μετώπου, άρα και της διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ. Την άποψη αυτή συμμερίζεται και το Πακιστάν που εμφανίζεται σε ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Ωστόσο, το Ισραήλ αρνείται κάθε σύνδεση της εκεχειρίας στο Ιράν με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, ενώ και η ίδια η κυβέρνηση του Λιβάνου κάνει ό,τι μπορεί για να περιορίσει την ιρανική επιρροή στη χώρα.

Απαντώντας στις τελευταίες αμερικανικές επιθέσεις, η Τεχεράνη ανακοίνωσε αντίποινα με στόχο τα δυτικά συμφέροντα σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ, καθώς και τον πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ- κάτι που ωστόσο έσπευσαν να διαψεύσουν οι ΗΠΑ. Για το Ιράν, ο ναυτικός αποκλεισμός που έχουν ήδη επιβάλει οι Αμερικανοί στα Στενά του Ορμούζ συνιστά παραβίαση της υποτιθέμενης εκεχειρίας.

«Μόνο θεωρητική είναι πλέον η εκεχειρία» εκτιμά ο Χαμιρετζά Αζίζι, αναλυτής του γερμανικού Ινστιτούτου για την Επιστήμη και την Πολιτική (SWP) στην πλατφόρμα Χ. Ο ίδιος θεωρεί ότι οι ΗΠΑ αναζητούν τρόπο για να κρατήσουν ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ, ακόμη και με τη χρήση βίας, αλλά και το Ιράν δεν θα διστάσει να πυροδοτήσει κλιμάκωση με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων ή ενεργειακών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή.

Συναγερμός και στο Ισραήλ

Αλλά και οι ισραηλινές επιδρομές εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων αεράμυνας στις αρχές της εβδομάδας ερμηνεύονται ως προανάκρουσμα για μία κλιμάκωση. Σύμφωνα με τον τηλεοπτικό σταθμό N12, στρατιωτικές πηγές εκτιμούν ότι τις επόμενες ημέρες οι σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν θα φτάσουν σε «σημείο καμπής».

Κομβικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ παραμένει και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, καθώς συμπληρώνονται ακριβώς 12 χρόνια από τις πρώτες αμερικανικές επιδρομές εναντίον πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν.

Διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για δύσκολες διαπραγματεύσεις μέσω Πακιστάν, καθώς τα δεδομένα αλλάζουν συνεχώς: Τη μία μέρα ο πρόεδρος Τραμπ απειλεί να επαναφέρει το Ιράν στην «εποχή του λίθου», την επόμενη επιδιώκει συνάντηση με την πολιτική ηγεσία της χώρας. Σε κάθε περίπτωση, οι Ιρανοί επιμένουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία, εάν οι ΗΠΑ δεν «ξεπαγώσουν» περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με το Ιράν.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Oταν το 1966 ο πρόεδρος της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας του Μεξικού, Γκιγιέρμο Κανιέδο, εγκαινίαζε το «Στάδιο των Αζτέκων» στην πόλη του Μεξικού, δεν ήταν καθόλου φειδωλός στα λόγια: «Οι Βραζιλιάνοι κατασκεύασαν το Μαρακανά το 1950. Είναι τεράστιο, εντυπωσιακό, μαγικό. Αλλά εμείς θέλαμε να φτιάξουμε κάτι ακόμα καλύτερο». Ο αρχιτέκτονας, Πέδρο Ραμίρες Βάσκες, το αποκαλούσε καθρέφτη της μεξικάνικης κοινωνίας και σύμβολο δημοκρατίας, υποσχόμενος ότι οι θεατές, από οποιαδήποτε θέση και αν βρίσκονταν, θα είχαν εξαιρετική θέα.

Αντίπαλο δέος του Μαρακανά

Έγινε τελικά το μόνο γήπεδο που μαζί με το Μαρακανά έχει φιλοξενήσει δύο τελικούς Παγκοσμίου Κυπέλλου και το οποίο έχει συνδεθεί με κάποιες μοναδικές ιστορικές στιγμές, όπως η τελευταία εμφάνιση του Πελέ στον νικηφόρο τελικό του 1970 και το γκολ με το «χέρι του Θεού» του Μαραντόνα το 1986. Στο ίδιο ματς με την Αγγλία ο Αργεντίνος θα πετύχαινε ένα γκολ που στην πατρίδα του -και όχι μόνο- το χαρακτήρισαν ως το καλύτερο που έχει μπει ποτέ στα τελικά διοργάνωσης Παγκοσμίου Κυπέλλου και θα σήκωνε το τρόπαιο σε έναν από τους πιο δραματικούς τελικούς, όπου η Αργεντινή λύγισε με 3-2 τη Γερμανία. Το στάδιο αυτό είναι «ο καθεδρικός μου» θα έλεγε αργότερα ο Μαραντόνα. Ο «Κάιζερ» των Γερμανών, Φραντς Μπέκενμπάουερ, θα το αποκαλούσε μαζί με το Μαρακανά και το παλιό Γουέμπλεϊ «Μέκκα του ποδοσφαίρου».

72.766 περιζήτητες θέσεις

Στο γήπεδο των Αζτέκων δόθηκε, λοιπόν, η τιμή να είναι αυτό που θα ανοίξει το Μουντιάλ του 2026. Στις εξέδρες δεν θα βρεθούν 114.000 φίλοι της μπάλας, όπως σε παλιότερες δεκαετίες, αφού οι κανονισμοί ασφαλείας έχουν αλλάξει και οι «σουίτες» για τους VIP απαιτούν άπλετο χώρο. 72.766 θέσεις είναι η επίσημη χωρητικότητά του και θα είναι όλες γεμάτες, όταν το Μεξικό θα υποδέχεται τη Νότια Αφρική το απόγευμα της Πέμπτης. Για πολλούς Μεξικανούς το όνειρο να βρεθούν εντός του ήταν απλησίαστο, με το φθηνότερο εισιτήριο να κοστίζει 500 δολάρια, αρκετά περισσότερο από τον βασικό μισθό στη χώρα.

Η τρίτη φορά είναι διαφορετική

Το Μεξικό θα είναι, λοιπόν, για τρίτη φορά διοργανωτής ενός Μουντιάλ, αλλά όχι ο αποκλειστικός, όπως το 1970 και το 1986, όταν και είχε πάρει τελευταία στιγμή τη θέση της Κολομβίας που δήλωσε κώλυμα. Μόλις 13 από τα συνολικά 104 ματς του τουρνουά (5 στο Μέξικο Σίτι, 4 στο Μοντερέι και 4 στη Γκουανταλαχάρα) θα γίνουν εδώ, αλλά οι «τρελοί» με το ποδόσφαιρο Μεξικανοί αυτή τη φορά -με εξαίρεση ίσως κάποια παιδιά που συνεχίζουν να ονειρεύονται- μοιάζουν λιγότερο ενθουσιασμένοι. Έχουν τους λόγους τους για αυτό και δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η ομάδα με την πράσινη φανέλα, παρούσα και στα επτά τελευταία Μουντιάλ, δεν κατάφερε ποτέ να πάει πέρα από την φάση των 16.

Ο απειλητικός γείτονας

Η χώρα ζει εδώ και μήνες υπό τις απειλές του μεγάλου βόρειου γείτονα, των ΗΠΑ, με τον Ντόναλντ Τραμπ άλλοτε να απειλεί με επέμβαση και άλλοτε με αυστηρές κυρώσεις για να χτυπήσει την παράτυπη μετανάστευση και τα καρτέλ των ναρκωτικών. Η πρόεδρος της χώρας Κλαούντια Σέινμπαουμ έχει αντιμετωπίσει στωικά και θαρραλέα αυτές τις απειλές, επαναλαμβάνοντας ότι δεν θα επιτρέψει ποτέ σε μια ξένη δύναμη να επιχειρήσει στα εδάφη της πατρίδας της. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ δεν συνεχίζει να αντιμετωπίζει το Μεξικό και τους αγώνες εκεί ως μια «παράπλευρη εκδήλωση», απότοκο της δικής του γενναιοδωρίας.

Ο εσωτερικός εχθρός

Αλλά ο πιο επικίνδυνος εχθρός βρίσκεται μέσα στη χώρα. Τα καρτέλ των ναρκωτικών παραμένουν πανίσχυρα, ειδικά σε ορισμένες περιοχές του Μεξικού, όπου, όπως λένε δημοσιογράφοι που ασχολούνται με το ζήτημα θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή τους, είναι αυτά που ουσιαστικά έχουν στα χέρια τους την κυβερνητική εξουσία. Η χώρα δεν είναι μόνο διαμετακομιστικό κέντρο για την κοκαΐνη από τη Λατινική Αμερική, αλλά και «εργοστάσιο» παραγωγής μεθαμφεταμίνης και φαιντανύλης δίνοντας αφορμές στον Τραμπ να τη βάζει κάθε τόσο στο στόχαστρο. Όταν τον περασμένο Νοέμβριο οι κρατικές αρχές κατάφεραν να εξουδετερώσουν τον «Ελ Μέντσο», έναν από τους ισχυρότερους βαρόνους της χώρας, τα καρτέλ αντέδρασαν με απίστευτη βιαιότητα, δολοφονώντας αθώους, καίγοντας και καταστρέφοντας ολόκληρα τετράγωνα, τρομοκρατώντας μια χώρα που έδειχνε να βουλιάζει στο χάος.

Μια άτυπη ανακωχή;

Στο μεταξύ, η κατάσταση έχει ηρεμήσει. Η Σέινμπαουμ επιμένει ότι δεν θα υπάρξουν προβλήματα για τους οπαδούς 12 άλλων χωρών που θα θελήσουν να ταξιδέψουν στη χώρα για να δουν τις εθνικές τους ομάδες. Περίπου 100.000 αστυνομικοί, στρατιώτες, εθνοφρουροί και ιδιωτικοί φρουροί θα αναλάβουν να διατηρήσουν την τάξη. Είναι πάντως λιγότεροι από τους Μεξικανούςπου υπολογίζεται να «εργάζονται» στον τομέα της παραγωγής και διακίνησης των παράνομων ουσιών και ξεπερνούν τις 150.000.

Ωστόσο, φαίνεται να υπάρχει μια άτυπη ανακωχή ανάμεσα στα καρτέλ και το κράτος. Όχι τόσο γιατί οι βαρόνοι των ναρκωτικών διακατέχονται από κάποιο φίλαθλο πνεύμα, αλλά κυρίως γιατί η έλευση ξένων τουριστών μπορεί να αυξήσει τον τζίρο τους και η ενασχόληση της αστυνομίας με το Μουντιάλ μπορεί να τους δώσει ελευθερίες που δεν θα είχαν αλλιώς. Το Μουντιάλ, όπως και το ποδόσφαιρο στη χώρα, είναι άλλωστε μια καλή ευκαιρία για να ξεπλύνουν χρήμα, που δεν θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν αλλιώς.

Μια «φούσκα ασφαλείας»

Η πρόβα τζενεράλε, ένας φιλικός αγώνας του Μεξικού με την Ισλανδία κύλησε χωρίς απρόοπτα και ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, βγήκε να καθησυχάσει τις ανησυχίες και να εκφράσει τη βεβαιότητα ότι όλα θα είναι απολύτως ασφαλή. Κάποιοι όμως, όπως ο αθλητικογράφος Ντέιβιντ Φέιτελσον, μιλούν για μια «φούσκα ασφαλείας» γύρω από τα γήπεδα, που θα σκάσει οριστικά στις 5 Ιουλίου μετά και το τελευταίο παιχνίδι στη χώρα, αφήνοντας και πάλι τους Μεξικανούς έρμαιο στις διαθέσεις των αρχηγών των ναρκοκαρτέλ.

Μία ευκαιρία για τους συγγενείς των αγνοουμένων

Το τι σημαίνει να ζεις σε μια χώρα όπου το οργανωμένο έγκλημα δείχνει συχνά ισχυρότερο από την κρατική εξουσία μπορούν να εξηγήσουν οι συγγενείς των 133.000 επίσημα αγνοουμένων στη χώρα, των «Desparecidos». Οργανωμένοι σε ομάδες αναζήτησης, ψάχνουν για χρόνια τους χαμένους συγγενείς τους, οι περισσότεροι εκ των οποίων θεωρείται ότι είναι ακριβώς θύματα της στυγερής βίας των καρτέλ. Για τους συγγενείς των αγνοουμένων, το Μουντιάλ είναι μια καλή αφορμή να θυμίσουν αυτή τη μάστιγα, την οποία το επίσημο Μεξικό θα προτιμούσε να κρύψει κάτω από το χαλί τις ημέρες των αγώνων.

Οι αφίσες με τα πρόσωπα των αγνοουμένων που κολλούν στους τοίχους της πόλης σκίζονται τη νύχτα, τα συνθήματα στην άσφαλτο στους δημόσιους χώρους Glorieta de las y los desaparecidos σβήνονται μετά από λίγες ώρες. Αυτό πάντως δεν τους αποθαρρύνει, έστω και αν γνωρίζουν ότι αυτό που τελικά ψάχνουν είναι στην καλύτερη περίπτωση τα οστά κάποιου δικού τους, που θα μπορέσουν να αναγνωρίσουν μέσω τεστ DNA. Μακάβρια λεπτομέρεια: κάποιες από τις «προσφιλείς» τοποθεσίες όπου οι εγκληματίες επιλέγουν να θάβουν τα θύματά τους μπορεί να βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τα γήπεδα όπου η FIFA προσκαλεί σε μια μεγάλη ποδοσφαιρική γιορτή.

Πηγές: 11 Freunde, ARD, taz

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Υπερψηφίστηκε χθες από την Ολομέλεια της Κνέσετ νομοσχέδιο που προορίζεται να αποκτήσει ανώτερη τυπική ισχύ ως «Θεμελιώδης Νόμος του Κράτους», που θα ορίζει πως η μελέτη της Βίβλου θα αποτελεί θεσμική προτεραιότητα της ισραηλινής νομοθεσίας. Το νομοσχέδιο, που κατέθεσαν τα υπερορθόδοξα θρησκευτικά κόμματα «Shas» και «Εβραϊσμός της Τορά», των Σεφαραδιτών και Ασκεναζί Εβραίων αντίστοιχα, που συμμετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό, στηρίχθηκε από τη συντριπτική πλειοψηφία των βουλευτών της συμπολίτευσης. Καταψηφίστηκε όμως από τα κόμματα της αντιπολίτευσης όλων ανεξαιρέτως των ιδεολογικών τοποθετήσεων.

Νομικό τέχνασμα που αθωώνει τη λιποταξία

Το κύριο επιχείρημα που προβάλλει η αντιπολίτευση, αλλά και δύο βουλευτές του Λικούντ, είναι ότι το αμφιλεγόμενο αυτό νομοσχέδιο θα χρησιμεύσει ως νομικό τέχνασμα που θα εμποδίσει την πρακτική εφαρμογή του νόμου υποχρεωτικής στράτευσης των μαθητών των υπερορθόδοξων θεολογικών ραβινικών σχολών. Μάλιστα, στην αρχική του διατύπωση, το νομοσχέδιο εξίσωνε τη μελέτη των Γραφών με την υποχρέωση στράτευσης. Αυτή η εξίσωση τελικά απαλείφθηκε μετά από σφοδρές αντιδράσεις κυβερνητικών στελεχών και τη μεγάλη κατακραυγή στα ΜΜΕ και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Παρότι αναμένεται να ενσωματωθούν αρκετές διαφορές στο τελικό κείμενο του νομοσχεδίου κατά την επεξεργασία του από την αρμόδια πολυκομματική νομοπαρασκευαστική κοινοβουλευτική επιτροπή, η υπερψήφισή του στο πλαίσιο υιοθέτησής του ως νόμου ανώτερης τυπικής ισχύος («Θεμελιώδης Νόμος του Κράτους») αναμφίβολα αποτελεί σημαντική νίκη των υπερορθόδοξων κομμάτων, που στοχεύουν στην αποφυγή στράτευσης των μαθητών των ραβινικών τους σχολών.

Διαδηλώσεις και αρνήσεις στράτευσης «με τη βούλα της Βίβλου»

Ωστόσο, οι υπερορθόδοξοι δεν αρκέστηκαν σε αυτό. Σε μία ένδειξη ισχύος, λίγο μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας στην Κνέσετ, νεαροί υπερορθόδοξοι σπουδαστές των θρησκευτικών σχολών πραγματοποίησαν μαζικές διαδηλώσεις σε διάφορα σημεία στο κέντρο της Ιερουσαλήμ, αποκλείοντας κεντρικούς οδικούς άξονες, ενώ παράλληλα συγκεντρώθηκαν έξω από φυλακές σε τέσσερις πόλεις της χώρας απαιτώντας την απελευθέρωση συνολικά 19 συμμαθητών τους που συνελήφθησαν κατηγορούμενοι για λιποταξία. Οι διαδηλώσεις συνοδεύθηκαν από βίαια επεισόδια, με τους υπερορθόδοξους νεαρούς να πετούν μπουκάλια και πέτρες κατά των αστυνομικών μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.

Σήμερα, 13 ραβινικές σχολές αποφάσισαν να μην αφήσουν τους μαθητές τους να καταταγούν στις δυνάμεις των τεθωρακισμένων του IDF, με το επιχείρημα ότι τα θρησκευτικά ήθη δεν επιτρέπουν στους μαθητές τους να βρίσκονται με γυναίκες στρατιώτες σε τεθωρακισμένο στρατιωτικό όχημα. Η απόφαση αυτή, που έλαβαν στο πλαίσιο «θρησκευτικής δικανικής κρίσης» («Πσακ Αλαχά»), απέρριψε ουσιαστικά διαβεβαιώσεις του Γενικού Επιτελείου του IDF ότι οι υπό στράτευση υπερορθόδοξοι κληρωτοί δεν θα υπηρετούσαν σε ίδιο χώρο με γυναίκες κληρωτούς ή αξιωματικούς.

Και στο βάθος, οι κάλπες του φθινοπώρου

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι υπερορθόδοξοι Εβραίοι διαδηλώνουν για να αποφύγουν τη στράτευση – διαδηλώσεις που εντάθηκαν ακόμα περισσότερο αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η επιμονή τους δεν κάμπτεται, παρότι ο ισραηλινός στρατός με πρόσφατη επίσημη ανακοίνωσή του παραδέχεται ότι ο αριθμός των κληρωτών και εφέδρων δεν επαρκεί για να καλύψει όλα τα πολεμικά μέτωπα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις αρχές της εβδομάδας το ισραηλινό ΚΥΣΕΑ αποφάσισε να κληθούν έως το τέλος Ιουλίου συνολικά 280.000 έφεδροι, η πλειονότητα των οποίων έχει ήδη παραλάβει φύλλα πορείας πάνω από τέσσερις φορές τα τελευταία δυόμισι χρόνια πολέμου.

Παρ’ όλα αυτά, ενόψει μάλιστα των βουλευτικών εκλογών του φθινοπώρου, τα δύο υπερορθόδοξα θρησκευτικά κόμματα «Shas» και «Εβραϊσμός της Τορά», που εκπροσωπούν το 12% του συνολικού πληθυσμού της χώρας, δείχνουν αποφασισμένα να επιβάλουν τα αιτήματά τους, εκμεταλλευόμενα το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής, καθιστώντας τα ρυθμιστές των μετεκλογικών ισορροπιών.

Ανταπόκριση από το Λονδίνο

Είναι η δεύτερη ημέρα διαδηλώσεων και αναταραχών στη Β. Ιρλανδία με επίκεντρο την πρωτεύουσά της, Μπέλφαστ. Παράλληλα δε, και σε άλλα σημεία του Ηνωμένου Βασιλείου πραγματοποιούνται διαδηλώσεις. Ένα παράδειγμα, η συγκέντρωση δεκάδων ανθρώπων χθες το βράδυ στη Σκωτία έξω από ένα ξενοδοχείο στο Γκρίνοκ, το οποίο φιλοξενεί αιτούντες άσυλο, όπου δύο άνθρωποι συνελήφθησαν και τρεις αστυνομικοί τραυματίστηκαν.

Τραυματισμοί αστυνομικών και συλλήψεις

Χαρακτηριστικό της έκρυθμης κατάστασης που επικρατεί στη Β. Ιρλανδία είναι η άμεση – από σήμερα κιόλας – επιστράτευση 200 επιπλέον αστυνομικών από τα υπόλοιπα σημεία του Ηνωμένου Βασιλείου, με σκοπό να επαναφέρουν την τάξη και να προστατέψουν τις οικογένειες μεταναστών που στοχοποιούνται.

Από τη χθεσινή ημέρα διαδηλώσεων και ταραχών, 12 αστυνομικοί τραυματίστηκαν από βόμβες μολότοφ και 16 άνθρωποι συνελήφθησαν από την αστυνομία. Η εικόνα δεν ήταν πολύ διαφορετική από εκείνη της πρώτης ημέρας των διαμαρτυριών, με καμένους κάδους, γυαλιά από σπασμένα κτήρια και τούβλα που χρησιμοποιούνταν από τους διαδηλωτές εναντίον της αστυνομίας. Οι αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν ακόμα και αύρα, με σκοπό να απομακρύνουν και να διαλύσουν το πλήθος κόσμου που είχε συγκεντρωθεί.

Όλα αυτά βέβαια μετά τη σοκαριστική επίθεση που δέχτηκε ένας συμπολίτης τους, ο 44χρονος Βρετανός Στίβεν Όγκιλβι, από τον 30χρονο Σουδανό υπήκοο, Χαντί Αλοντίντ.

«Αίσθημα φόβου των μειονοτήτων»

Ο Χίλαρι Μπεν, υπουργός για Θέματα Β. Ιρλανδίας, δήλωσε σήμερα στο BBC ότι «ένα αίσθημα φόβου έχει εξαπλωθεί μεταξύ των ανθρώπων της μειονότητας», ενώ παράλληλα το συνδικάτο Unison έκανε λόγο για ένα περιστατικό όπου μια νοσοκόμα, με διαφορετικό χρώμα δέρματος, καταδιώχθηκε από τέσσερις μασκοφόρους εντός νοσοκομείου της περιοχής.

Όσον αφορά το θύμα, τον 44χρονο Στίβεν Όγκιλβι, βρίσκεται ακόμη στο νοσοκομείο έχοντας χάσει το ένα του μάτι και φέρει τραύματα, τα οποία περιγράφονται ως καθοριστικά για το υπόλοιπο της ζωής του, ενώ η οικογένειά του, με επίσημη ανακοίνωση, καταδίκασε και περιέγραψε ως «μη ευπρόσδεκτη» τη βιαιότητα των τελευταίων ημερών και έκανε έκκληση για ειρήνη και ηρεμία.

Να αναφερθεί ότι ακόμα και ο άνθρωπος που ενεπλάκη και έσωσε τελικά τον συμπολίτη του από τη βίαιη επίθεση με μαχαίρι από τον Σουδανό δήλωσε ότι «όλοι έχουν το δικαίωμα να εκφέρουν την άποψή τους και το δικαίωμα να διαδηλώνουν, (όμως) όταν γίνεται βίαιο, όλο το εγχείρημα χάνει τον πραγματικό σκοπό του».

Τα μάτια στραμμένα στους διακινητές

Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την Telegraph, υπάρχουν διακινητές που υπόσχονται σίγουρη εγκατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο μέσω της Ιρλανδίας. Η απουσία ελέγχου διαβατηρίων μεταξύ της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και της Β. Ιρλανδίας χρησιμοποιείται ως «παραθυράκι», με Αλβανούς διακινητές να διαφημίζουν πτήσεις προς Δουβλίνο ως εναλλακτική διαδρομή της παράνομης εισόδου από το Κανάλι της Μάγχης. Υπενθυμίζεται ότι ο Σουδανός ύποπτος πέρασε από τη Γαλλία στην Ιρλανδία και έπειτα στη Β. Ιρλανδία. Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή του Υπουργείου Εσωτερικών, θα «ενταθούν» οι προσπάθειες περιορισμού των παράτυπων μεταναστών στην περιοχή.

Το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SVP) στοχεύει να αναγκάσει την κυβέρνηση να λάβει μέτρα κατά της φερόμενης «μαζικής μετανάστευσης» με την πρότασή του για διεξαγωγή δημοψηφίσματος στη χώρα, για τη θέσπιση ορίων σε ό,τι αφορά το ύψος του πληθυσμού. Η Ελβετία, με έναν πληθυσμό 9,1 εκατομμυρίων σήμερα, αντιμετωπίζει και αυτή όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες ζήτημα έλλειψης κατοικιών, υψηλών ενοικίων και αυξανόμενης εγκληματικότητας, σύμφωνα με την αιτιολόγηση του δημοψηφίσματος. Επιπλέον, το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης είναι υπερφορτωμένο και το επίπεδο εκπαίδευσης μειώνεται. Επομένως, η μετανάστευση πρέπει να περιοριστεί «σε ένα λογικό επίπεδο», απαιτούν οι εμπνευστές του δημοψηφίσματος, που το αποκαλούν «Πρωτοβουλία Βιωσιμότητας» .

Θα ακυρώσουν τη συμφωνία με ΕΕ;

Συγκεκριμένα, οι εκπρόσωποι του ακροδεξιού κόμματος ζητούν σε περίπτωση που ο πληθυσμός των κατοίκων ξεπεράσει τα 9,5 εκατομμύρια έως το 2050, η κυβέρνηση να παρέμβει, δεχόμενη λιγότερους πρόσφυγες και περιορίζοντας ακόμα και την επανένωση οικογενειών. Η Ελβετία θα πρέπει να καταγγείλει τη συμφωνία της με την ΕΕ για την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, μόλις ο πληθυσμός φτάσει τα δέκα εκατομμύρια, σύμφωνα με το σκεπτικό των οργανωτών του δημοψηφίσματος. Σύμφωνα με τις επίσημες προβλέψεις, η Ελβετία θα έχει περίπου 10,5 εκατομμύρια κατοίκους το 2050, με βάση τα τρέχοντα στοιχεία.

Κριτική από άλλα κόμματα

Η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει αντιδράσεις από το Πράσινο Κόμμα, τα κεντρώα κόμματα, τους Σοσιαλδημοκράτες και το φιλελεύθερο Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα. Πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία της Κυριακής, οι επικριτές της τη χαρακτήρισαν ως«ξενοφοβική», «επιφανειακή» και «αντιπαραγωγική». Υποστηρίζουν ότι εάν η πρόταση αυτή εγκριθεί, η Ελβετία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει έλλειψη εργατικού δυναμικού και να χάσει την πρόσβαση στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

Αμφίρροπο αποτέλεσμα

Σύμφωνα πάντως με παρατηρητές, το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας είναι αβέβαιο. Το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SVP) αναμένεται να συγκεντρώσει περίπου το 30% των ψήφων, από τις «δικές του δυνάμεις» με βάση τις τελευταίες μετρήσεις. Ο κρίσιμος παράγοντας, σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Φάμπιο Βάσερφαλεν του Πανεπιστημίου της Βέρνης, ο οποίος μίλησε στο γερμανικό ραδιόφωνο Deutschlandfunk, είναι το κατά πόσον υπάρχει επαρκής υποστήριξη από άλλες ομάδες για να ξεπεραστεί το απαιτούμενο 50%.

Πιστεύει ότι μια θετική ψήφος δεν ερμηνεύεται από πολλούς ως θεμελιωδώς κατά της μετανάστευσης και της ποικιλομορφίας. Ωστόσο, πολλοί Ελβετοί πολίτες προφανώς αισθάνονται ότι δεν επωφελούνται από την αυξανόμενη ευημερία της χώρας και βρίσκουν ως εύκολο ένοχο τους μετανάστες. Εάν η πρωτοβουλία τελικά εγκριθεί, ο Βάσερφαλεν προβλέπει ότι θα ακολουθήσουν χρόνια αβεβαιότητας για την Ελβετία, καθώς όλες οι συμφωνίες με την ΕΕ θα πρέπει να επαναδιαπραγματευτούν.

Πηγή: DLF

Όλοι συμφωνούν ότι ο ανταγωνισμός του streaming έχει βελτιώσει την τηλεοπτική εμπειρία στη Γερμανία. Ωστόσο, πολλοί αντιδρούν στις ανατιμήσεις που είχε ανακοινώσει η Amazon το καλοκαίρι του 2022 για την υπηρεσία Amazon Prime. Συγκεκριμένα, η μηνιαία συνδρομή στη Γερμανία είχε αυξηθεί από 7,99 σε 8,99 ευρώ. Για όσους προτιμούν μία εφάπαξ ετήσια συνδρομή, το ετήσιο ποσό ανέρχεται πλέον σε 89,90 ευρώ (έναντι 69 ευρώ). H «φοιτητική συνδρομή» Prime Student αυξήθηκε από 3,99 ευρώ σε 4,49 ευρώ τον μήνα ή από 34 σε 44,90 ευρώ ετησίως για μία εφάπαξ ετήσια καταβολή.

Η Amazon λέει ότι οι ανατιμήσεις ήταν απαραίτητες «λόγω αυξημένου κόστους» των premium υπηρεσιών της. Ωστόσο, η Γερμανική Ένωση Καταναλωτών είχε προσφύγει στη Δικαιοσύνη υποστηρίζοντας ότι οι μονομερείς αυξήσεις είναι παράνομες και αφορούν «εκατομμύρια καταναλωτές». Δικαιώθηκε στο Πρωτοδικείο, αλλά και σε δεύτερο βαθμό στο Εφετείο του Ντίσελντορφ. Και στις δύο περιπτώσεις οι δικαστές έκριναν νομικά άκυρη τη ρήτρα αναπροσαρμογής που περιλαμβάνει η Amazon στους Γενικούς Όρους Συναλλαγών των συμβολαίων της για πιθανή αναπροσαρμογή τιμών.

Ωστόσο, η εταιρεία επιμένει ότι όλα έγιναν νομίμως. Γι αυτό, θέλει να εξαντλήσει όλα τα ένδικα μέσα και ήδη προσέφυγε στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Γερμανίας για αστικές υποθέσεις (Bundesgerichtshof).

«Τα λεφτά μας πίσω»

Τον Δεκέμβριο του 2025, έχοντας δικαιωθεί κατά την πρώτη προσφυγή της στη Δικαιοσύνη, η Γερμανική Ένωση Καταναλωτών κατέθεσε νέα αγωγή στο αρμόδιο Εφετείο της πόλης Χαμ, ζητώντας να επιστραφούν στους καταναλωτές τα αδικαιολογήτως καταβληθέντα ποσά – όπως τουλάχιστον υποστηρίζει η ίδια. Η αγωγή είναι ανοιχτή για όλους όσοι ενδιαφέρονται να διεκδικήσουν χρήματα και, όπως ανακοινώθηκε την Τετάρτη, μέχρι στιγμής οι υπογραφές έχουν ξεπεράσει τις 130.000!

Πόσα ακριβώς χρήματα διεκδικούν οι καταναλωτές; Όπως αναφέρει η εκπρόσωπος της Ένωσης Καταναλωτών, Αλίνα Μπάουμαν, στο πρακτορείο dpa, «ανάλογα με το συμβόλαιο του καθενός, πρόκειται για ποσά έως 60 ευρώ. Εάν καθυστερήσει περαιτέρω η τελεσίδικη απόφαση, τότε αυξάνεται αναλόγως και το ποσό».

Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα του dpa, η Amazon αρνείται τις αιτιάσεις. «Παρείχαμε στους πελάτες μας πληροφορίες με διαφάνεια και τηρώντας την ισχύουσα νομοθεσία για την αύξηση της συνδρομής στο Amazon Prime » λέει ο εκπρόσωπος, για να συμπληρώσει ότι κάθε συνδρομητής μπορεί να καταγγείλει το συμβόλαιό του ανά πάσα στιγμή, εάν το επιθυμεί.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Σε εκτενές αφιέρωμα για τη σφαγή του Διστόμου (10 Ioυνίου 1944) η Tagesspiegel εστιάζει στο ζήτημα των αποζημιώσεων συγγενών θυμάτων των ναζιστικών εγκλημάτων.

«Η οικογένεια της μητέρας μου εξοντώθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά. Οι Γερμανοί δολοφόνησαν τον πατέρα της, τη μητέρα της και τις δύο αδελφές της», δηλώνει στο γερμανικό μέσο ο Μιλτιάδης Σφουντούρης, δικηγόρος με γραφείο στην Αθήνα. «Η ανάμνηση αυτής της ιστορίας ζούσε μαζί μας στο σπίτι».

Όταν συνέβη η σφαγή, η μητέρα του ήταν 12 ετών. «Άκουσε τον Γερμανό στρατιώτη να ανεβαίνει βιαστικά τα σκαλιά και να σπάει την πόρτα με έναν κρότο. Από τον πανικό της πήδηξε από το παράθυρο. Αυτό της έσωσε τη ζωή. Μαζί με άλλα παιδιά κρύφτηκε στο υπόγειο ενός άλλου σπιτιού. Μετά από αυτό η μητέρα μου ζούσε με εφιάλτες. Μερικές φορές έλεγε: “Θα ήταν καλύτερα να με είχαν σκοτώσει κι εμένα οι Γερμανοί”».

Ένα από τα πιο ειδεχθή ναζιστικά εγκλήματα

Η Tagesspiegel γράφει πως «η σφαγή του Διστόμου είναι ένα από τα βαρύτερα εγκλήματα πολέμου που διέπραξαν οι Γερμανοί στην κατεχόμενη Ελλάδα. Και θέτει ένα ερώτημα που κάποιοι στη Γερμανία θα προτιμούσαν να μη θέσουν στον εαυτό τους: Ποια ευθύνη παραμένει;

Το γεγονός ότι αυτό το ερώτημα παραμένει επίκαιρο μετά από 82 χρόνια οφείλεται και στον Μιλτιάδη Σφουντούρη. Ο ίδιος συνεχίζει έναν αγώνα που ξεκίνησαν πριν από δεκαετίες άνθρωποι οι οποίοι στο μεταξύ έχουν σχεδόν όλοι πεθάνει».

Στο άρθρο του γερμανικού μέσου αναφέρονται επίσης και σημεία από ένα βιβλίο του Σουηδού διπλωμάτη Στούρε Λίνερ, ο οποίος εργαζόταν τότε για τον Ερυθρό Σταυρό στην κατεχόμενη Ελλάδα και είχε επισκεφθεί το Δίστομο την επομένη της σφαγής. «Η μυρωδιά ήταν ανυπόφορη. Στο χωριό έκαιγε ακόμη φωτιά στα απομεινάρια των καμένων σπιτιών. Στο χώμα κείτονταν εκατοντάδες άνθρωποι κάθε ηλικίας, από γέροντες έως βρέφη. Σε πολλές γυναίκες οι στρατιώτες είχαν σκίσει την κοιλιά με τις ξιφολόγχες και τους είχαν ξεριζώσει το στήθος. Άλλες είχαν στραγγαλιστεί, τυλιγμένες με τα έντερά τους γύρω από τον λαιμό τους».

Η επί δεκαετίες δικαστική διαμάχη για τις αποζημιώσεις και η άρνηση της Γερμανίας να τις αποδώσει δεν είναι ζητήματα οικονομικά. «Η γερμανική κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται για τα χρήματα. Θα μπορούσε να τα συγκεντρώσει χωρίς προβλήματα», λέει ο Σφουντούρης. «Αυτό που την ενδιαφέρει είναι να μη δημιουργήσει προηγούμενο». Εάν η Γερμανία υποχρεωνόταν έστω μία φορά να καταβάλει αποζημίωση, θα ακολουθούσε ένα κύμα αγωγών από κοινότητες θυμάτων από ολόκληρη την Ευρώπη, το οποίο δύσκολα θα μπορούσε να ελεγχθεί. Και αυτό η γερμανική κυβέρνηση θέλει οπωσδήποτε να το αποτρέψει, όπως πιστεύει ο Σφουντούρης.

«Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών αναγνωρίζει μεν "την ιστορική και ηθική ευθύνη” και στηρίζει σε εθελοντική βάση τη διαδικασία συμφιλίωσης, για παράδειγμα μέσω της από κοινού ανέγερσης του Μουσείου Ολοκαυτώματος της Ελλάδας στη Θεσσαλονίκη», παρατηρεί η Tagesspiegel. Το υπουργείο όμως τονίζει την ίδια στιγμή πως «στον βαθμό που πρόκειται για αξιώσεις επανορθώσεων, η στάση μας είναι γνωστή: τα ζητήματα αυτά έχουν κλείσει».

«Εθελοντικά μέτρα ναι, επίσημες επανορθώσεις όχι – αυτή είναι η στάση της Γερμανίας σε σχέση με σχεδόν όλα τα ιστορικά εγκλήματα. […] Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να δημιουργηθούν νομικές αξιώσεις σε απρόβλεπτο ύψος», συνεχίζει η Tagesspiegel. «Εάν άνοιγε αυτό το κουτί της Πανδώρας μία φορά, η Γερμανία θα κατέρρεε κάτω από το οικονομικό βάρος του παρελθόντος της. Μόνο το ελληνικό κράτος εγείρει επισήμως αξιώσεις επανορθώσεων ύψους σχεδόν 300 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ήδη το 1960 η Γερμανία κατέβαλε 115 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα στην Ελλάδα – εθελοντικά, βεβαίως. Ωφελημένοι θα ήταν άνθρωποι που υπήρξαν θύματα ναζιστικών διώξεων "για λόγους φυλής, πίστης ή κοσμοθεωρίας”. Όμως οι κάτοικοι του Διστόμου δεν εμπίπτουν σε αυτές τις κατηγορίες. "Εμείς δεν πήραμε τίποτα από αυτά τα χρήματα”, λέει ο Σφουντούρης.

Καθώς οι κάτοικοι του Διστόμου πιθανότατα δεν μπορούν να υπολογίζουν ούτε μελλοντικά σε κάποια υποχώρηση, έχουν επινοήσει μια δημιουργική νέα τακτική: εφ’ όσον δεν μπορούν να στραφούν κατά της περιουσίας του γερμανικού κράτους, τότε θα στραφούν στην περιουσία που διατηρεί στο εξωτερικό η κρατική εταιρεία Deutsche Bahn. […] Η δικαστική διαμάχη για αυτό συνεχίζεται, η έκβασή της παραμένει ανοιχτή. Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα της Tagesspiegel, η DB αναφέρει ότι ο όμιλος είναι νομικό πρόσωπο χωριστό από το ομοσπονδιακό κράτος και ως εκ τούτου δεν μπορεί καταρχήν να ευθύνεται για χρέη της Ομοσπονδίας.

Για τον Σφουντούρη αυτά είναι υπεκφυγές. Όλη η διαδικασία είναι για εκείνον μια απογοητευτική εμπειρία. Υπάρχει μια παλιά ελληνική παροιμία, όπως λέει: "Ο νόμος είναι σαν τον ιστό της αράχνης. Οι μικροί μπλέκονται σε αυτόν, οι μεγάλοι τον σκίζουν και ξεφεύγουν”. Όμως η παραίτηση δεν αποτελεί επιλογή».

Μέχρι να διευθετηθεί η δικαστική διαμάχη αναμένεται να περάσουν ακόμα αρκετά χρόνια. «Ο Μιλτιάδης Σφουντούρης θέλει να αντέξει ως τότε. Για τη μητέρα του, που επέζησε στα δώδεκά της από τη φρίκη του Διστόμου, μια νίκη θα ερχόταν ωστόσο πολύ αργά. Πριν από τέσσερα χρόνια πέθανε».

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Ενώ το πολεμικό κλίμα οξύνεται ολοένα και περισσότερο στον Περσικό Κόλπο, δημοσιογραφικές πηγές επιμένουν ότι στις παρασκηνιακές επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης σημειώνεται πρόοδος.

Επί του πεδίου, οι νυχτερινοί αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο νότιο Ιράν και στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ έδωσαν τη σκυτάλη σε ιρανικές αντεπιθέσεις κατά θέσεων των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν και στην ιορδανική βάση Αλ Άζρακ, όπου σταθμεύουν αμερικανικά F35.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, προειδοποιεί ότι καμία επίθεση δεν θα μένει αναπάντητη, καλώντας τις ΗΠΑ να απομακρύνουν τις δυνάμεις τους από την περιοχή.

Από την άλλη, οι ένοπλες δυνάμεις του Μπαχρέιν ανακοίνωσαν ότι απέκρουσαν επιτυχώς όλες τις ιρανικές επιθέσεις, ενώ σε πλήρη ετοιμότητα δηλώνει ότι βρίσκεται η πολεμική αεροπορία της Ιορδανίας, τονίζοντας ότι κατέρριψε πέντε ιρανικούς πυραύλους χωρίς να προκληθούν θύματα ή υλικές ζημιές.

New York Times: Σημειώνεται πρόοδος στις διαπραγματεύσεις

Σε διπλωματικό επίπεδο, ωστόσο, η εφημερίδα New York Times επικαλείται καλά ενημερωμένες πηγές και αναφέρει ότι οι παρασκηνιακές επαφές συνεχίζονται, με τους Αμερικανούς και τους Ιρανούς να σημειώνουν σημαντική πρόοδο, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μία τελική συμφωνία.

Σύμφωνα με την έγκυρη αμερικανική εφημερίδα, οι ΗΠΑ προτείνουν η αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου να διαρκέσει 30 χρόνια. Οι Ιρανοί φέρονται να αντιπροτείνουν αναστολή δέκα ετών, ενώ ταυτόχρονα οι δύο πλευρές φέρονται να συζητούν μία ενδιάμεση λύση, που θα ορίζει ότι ο χρόνος αναστολής του εμπλουτισμού ουρανίου θα ορίζεται στα 15 χρόνια.

Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά φέρεται να ζητά από το Ιράν να θέσει εκτός λειτουργίας τις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Νατάνζ, στο Φορντό και στο Ισπαχάν, με την Τεχεράνη να αντιπροτείνει τη διατήρηση μίας από τις τρεις μονάδες παραγωγής πυρηνικής ενέργειας.

Όσον αφορά τον έλεγχο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, που θα περιλαμβάνει την επίβλεψη της διαδικασίας απεμπλουτισμού ουρανίου, οι δύο πλευρές συζητούν το ενδεχόμενο να αποδοθεί ενεργός ρόλος στους αρμόδιους φορείς του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Ωστόσο, σύμφωνα πάντα με τις πηγές που επικαλείται το δημοσίευμα των New York Times, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αναλάβουν και εκείνες ενεργό ρόλο στη διαδικασία ελέγχου, κάτι που δεν βρίσκει σύμφωνους τους Ιρανούς.

Τέλος, ακανθώδες παραμένει το ζήτημα που αφορά ενδεχόμενους αιφνίδιους ελέγχους στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, ειδικά στις περιπτώσεις όπου συγκεκριμένες εγκαταστάσεις βρίσκονται σε στρατιωτικές βάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, με τη διακυβέρνηση της Τεχεράνης να προβάλλει έντονες αντιρρήσεις.

Αισιόδοξος και ο Τζέι Ντι Βανς

Πάντως, ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δείχνει να μη χάνει την αισιοδοξία του. Μάλιστα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο δίκτυο CBS, ανέφερε μεταξύ άλλων ότι η συμφωνία με το Ιράν είναι δυνατόν να υπογραφεί ακόμα και εντός της ερχόμενης εβδομάδας.

Ανταπόκριση από το Λονδίνο

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, σχεδόν το 97% του πληθυσμού της Β. Ιρλανδίας είναι λευκοί. Την ίδια ώρα, είναι γνωστό ότι η κατάσταση που επικρατεί σε αυτό το μικρό κομμάτι γης του Ηνωμένου Βασιλείου δεν ήταν πάντα η ιδανικότερη. Καθολικοί εναντίον Προτεσταντών ή, αλλιώς, ενωτικοί εναντίον αποσχιστών. Καθώς τα τελευταία χρόνια δεν είναι λίγες οι φορές που γίνονται επεισόδια με ρατσιστικά κίνητρα.

Η εικόνα, λοιπόν, ενός άνδρα από το Σουδάν να μαχαιρώνει, τη Δευτέρα το βράδυ, πολλές φορές έναν Βρετανό άνδρα στους δρόμους του βόρειου Μπέλφαστ έμοιαζε σχεδόν αδύνατο να περάσει αναίμακτα.

«Έξω οι ξένοι» και στόχοι σπίτια μεταναστών

Φωτιά σε σπίτια μεταναστών, αυτοκίνητα και ένα λεωφορείο έβαλαν οι εκατοντάδες διαδηλωτές που συγκεντρώθηκαν χθες, κυρίως στο Μπέλφαστ, ενώ κρατούσαν μπουκάλια και τούβλα στα χέρια. Δημοσιογράφος του BBC αναφέρει ότι φώναζαν παράλληλα «έξω οι ξένοι».

Ένας πάστορας από την περιοχή δήλωσε, μάλιστα, ότι στοχοποιήθηκαν σπίτια μαύρων κατοίκων, ενώ η ηγέτης του Σοσιαλδημοκρατικού και Εργατικού Κόμματος, Κλαίρ Χάνα, δήλωσε ότι ήταν ένα «πογκρόμ με φυλετικά κριτήρια».

Στα ανώτερα κλιμάκια, η πρωθυπουργός της Β. Ιρλανδίας, Μισέλ Ο’ Νιλ, τόνισε ότι «οι ομάδες μασκοφόρων που διώχνουν τις οικογένειες έξω από τα σπίτια τους (…) είναι πράξεις δειλίας». Ο αρχηγός της Αστυνομίας της Β. Ιρλανδίας, Τζον Μπάουτσερ, ξεκαθάρισε ότι «πρόκειται για ανεγκέφαλους που καταστρέφουν μόνο το δικό τους μέλλον» και θα συλληφθούν.

Η πυροσβεστική ανέφερε ότι δέχτηκε 256 τηλεφωνήματα σε διάστημα πέντε ωρών και επεξεργάστηκε 62 περιστατικά.

Στο στόχαστρο και ο Ίλον Μασκ

Επίσημοι φορείς, από βουλευτές μέχρι και εκπροσώπους της Εκκλησίας, ανέφεραν ότι πολλές οικογένειες έχουν τρομοκρατηθεί από τις αναρτήσεις των τελευταίων ημερών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η βουλευτής του Εργατικού Κόμματος, Άννα Τέρλεϊ, κατηγόρησε μάλιστα τον Ίλον Μασκ για τροφοδότηση των αναταραχών. Ο δισεκατομμυριούχος, γνωστός για τις ακροδεξιές του απόψεις, είχε γράψει στην πλατφόρμα του Χ: «μόνο αν διαδηλώνετε ξανά και ξανά και δυνατά θα υπάρξει αλλαγή».

Η επόμενη ημέρα

Σήμερα το πρωί δόθηκε το όνομα του 30χρονου υπόπτου από το Σουδάν, Χαντί Αλοντίντ, ενώ το Ειρηνοδικείο του Μπέλφαστ τον έκρινε προφυλακιστέο για τέσσερις εβδομάδες για απόπειρα ανθρωποκτονίας, απειλές για δολοφονία ενός ακτινολόγου του NHS και κατοχή μαχαιριού. Παράλληλα, το θύμα, ένας άνδρας στα 40 του, έχασε το αριστερό του μάτι, ενώ βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση με τραύματα στον αυχένα και την πλάτη.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι, σύμφωνα με την αστυνομία, ο 30χρονος ύποπτος πέρασε τα σύνορα το 2023, κάνοντας αίτηση ασύλου, και του δόθηκε άδεια παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι το 2028.

Δισεκατομμύρια ευρώ βρίσκονται στη Γερμανία σε τραπεζικούς λογαριασμούς, χωρίς να καταγράφεται καμία συναλλαγή για πολλά χρόνια. Συχνά οι κληρονόμοι δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξή τους. Σύμφωνα με έκθεση του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Έρευνας, το ποσό σε αδρανείς λογαριασμούς ενδέχεται να ξεπερνά ακόμα τα τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ. Ορισμένες εκτιμήσεις κάνουν λόγο ακόμη και για εννέα δισεκατομμύρια. Επίσημα στοιχεία για τους εν λόγω λογαριασμούς δεν υπάρχουν.

Συχνά το πρόβλημα ξεκινά με τον θάνατο: Δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν περισσότερους από έναν λογαριασμούς,τους οποίους συχνά διαχειρίζονται αποκλειστικά ψηφιακά. Επομένως, εάν δεν υπάρχουν έγγραφα, η αναζήτηση αποτελεί για τους συγγενείς μεγάλη πρόκληση. Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο όταν υπάρχουν τα λεγόμενα σύγχρονα περιουσιακά στοιχεία, όπως τα κρυπτονομίσματα ή τα NFT (μη ανταλλάξιμα tokens), τα οποία είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν.

Ποιοι δικαιούνται τα δισ. σε αδρανείς λογαριασμούς;

Δυστυχώς δεν υπάρχει σαφής νομικός ορισμός για έναν αδρανή τραπεζικό λογαριασμό. Συνήθως πρόκειται για τραπεζικές καταθέσεις ή τίτλους που έχουν παραμείνει ανενεργοί για χρόνια. Οι τράπεζες χαρακτηρίζουν έναν λογαριασμό αδρανή εάν δεν είναι εφικτή η επικοινωνία με τον κάτοχό του, οι κληρονόμοι δεν εντοπίζονται ή η αλληλογραφία επιστρέφεται. Χωρίς σαφές νομικό πλαίσιο, βρίσκεται στη διακριτική ευχέρεια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων το πόσο εντατικά αναζητούν τους κατόχους. Στη Γερμανία για παράδειγμα οι αυστηροί κανονισμοί προστασίας δεδομένων αποτελούν ένα ακόμα αντικίνητρο για τις τράπεζες να αναζητήσουν τους κληρονόμους ενός αδρανούς τραπεζικού λογαριασμού.

Στη Γερμανία το περιεχόμενο ενός τραπεζικού λογαριασμού παραμένει μονίμως στην ιδιοκτησία των κατόχων ή των κληρονόμων τους. Οι τράπεζες υποχρεούνται να το διατηρούν στην κατοχή τους επ' αόριστον. Το κράτος έχει πρόσβαση σε αυτό μόνο αν αναγνωριστεί επίσημα ως κληρονόμος. Ωστόσο, δεν υπάρχει κεντρικό μητρώο έτσι ώστε να μπορούν να εξυπηρετηθούν οι κληρονόμοι και να εντοπίσουν τέτοιου είδους λογαριασμούς. Αντ' αυτού, τα όποια ερωτήματα υποβάλλονται ατομικά στις τράπεζες. Είναι μια περίπλοκη, συχνά δαπανηρή διαδικασία με αβέβαιο αποτέλεσμα.

Γιατί οι κληρονόμοι δεν βρίσκουν τα χρήματα;

Εδώ και χρόνια καταβάλλονται στη Γερμανία προσπάθειες δημιουργίας εθνικού μητρώου αδρανών τραπεζικών λογαριασμών. Η κυβέρνηση του καγκελαρίου Μερτς σχεδιάζει μια κεντρική ηλεκτρονική βάση δεδομένων, όμως δεν υπάρχει ακόμα το απαραίτητο ρυθμιστικό πλαίσιο. Το αποτέλεσμα; Δισεκατομμύρια ευρώ παραμένουν στην αφάνεια.

Μια ματιά σε άλλες χώρες δείχνει ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι αντιμετώπισης του ζητήματος. Στην Ελλάδα, ένας τραπεζικός λογαριασμός χαρακτηρίζεται αδρανής όταν παραμένει χωρίς συναλλαγή για δύο συνεχόμενα χρόνια. Μετά την πάροδο μιας εικοσαετίας χωρίς καμία κίνηση, τα χρήματα περιέρχονται στο Ελληνικό Δημόσιο.

Τι κάνουν άλλες χώρες με τα «χαμένα» χρήματα;

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αδρανείς λογαριασμοί μεταφέρονται μετά από 15 χρόνια σε ένα ειδικό ταμείο που χρηματοδοτεί κοινωνικά έργα. Οι κληρονόμοι έχουν ωστόσο δικαίωμα να ανακτήσουν τα χρήματα ανά πάσα στιγμή. Και στην Ιρλανδία τα χρήματα αδρανών λογαριασμών καταλήγουν στο δημόσιο, το οποίο τα διοχετεύει σε έργα κοινωνικού χαρακτήρα. Στις ΗΠΑ, η εκάστοτε Πολιτεία αναλαμβάνει τη διαχείριση των αδρανών λογαριασμών μετά από λίγα χρόνια και σε περίπτωση που δεν είναι εφικτή η επικοινωνία με τον κάτοχο δημοσιεύει ανακοίνωση σχετικά με «μη διεκδικημένες ιδιοκτησίες». Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως οι κληρονόμοι έχουν εσαεί πρόσβαση στα χρήματα τέτοιων λογαριασμών.

Η Γαλλία μεταφέρει λογαριασμούς σε κρατικό ίδρυμα μετά από δέκα χρόνια και μετά από άλλα 20 χρόνια περνούν στο δημόσιο. Η Ελβετία, από την άλλη πλευρά, δίνει προτεραιότητα στη διαφάνεια. Οι πληροφορίες των κατόχων δημοσιεύονται μετά από 60 χρόνια κι αν δεν υπάρξουν κληρονόμοι τότε τα ποσά περνούν οριστικά στο δημόσιο.

Η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο ερώτημα: Να παραμείνουν τα δισεκατομμύρια από αδρανείς λογαριασμούς στην αφάνεια ή είναι πλέον απαραίτητο ένα σύστημα που να διευκολύνει την πρόσβαση των κληρονόμων σε αυτά;

Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος

Ήταν ένα εξαιρετικά φιλόδοξο σχέδιο που ξεκίνησε με κοινή πρωτοβουλία της Άνγκελα Μέρκελ και του Εμμανουέλ Μακρόν το 2017. Το μαχητικό αεροσκάφος έκτης γενιάς στο πλαίσιο του προγράμματος FCAS (Future Combat Air System) θα αποτελούσε ένα πρότζεκτ «σημαία» για την ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία με συνολικό προϋπολογισμό της τάξης των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ. Συμμετοχή σε μικρότερο ποσοστό θα είχε και η Ισπανία. Την Δευτέρα το απόγευμα πρώτα το Βερολίνο και μετά το Παρίσι επιβεβαίωσαν ότι το σχέδιο εγκαταλείπεται οριστικά λόγω… ασυμφωνίας.

Στραβό ξεκίνημα

Τα προβλήματα είχαν εμφανιστεί από νωρίς μεταξύ των εταιρειών που είχαν αναλάβει την υλοποίηση του έργου. Της γαλλικής Dassault και της Airbus. Οι Γάλλοι ήθελαν να έχουν την «πρωτοκαθεδρία», κάτι που ενοχλούσε τους Γερμανούς. Επίσης ήθελαν το αεροσκάφος να μπορεί να φέρει πυρηνικά και να έχει δυνατότητα προσνήωσης και απονήωσης από τα αεροπλανοφόρα τους, κάτι όμως που δεν ενδιέφερε τους Γερμανούς. Παρά τις πολιτικές προσπάθειες παρέμβασης από τον ίδιο τον καγκελάριο Μερτς στη συνάντησή με τον Μακρόν τον περασμένο Μάρτιο στο Βερολίνο και την αισιοδοξία για εξεύρεση συμβιβασμού κάτι τέτοιο δεν έγινε δυνατό.

Mάλιστα ο Εμμανουέλ Μακρόν επιχείρησε εκείνη την περίοδο να δώσει μια αχτίδα αισιοδοξίας, στο περιθώριο μιας συνόδου κορυφής της ΕΕ. Ερωτηθείς για το έργο, ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε τότε στους δημοσιογράφους ότι το είχε συζητήσει με τον Γερμανό καγκελάριο. «Αποφασίσαμε από κοινού να επιχειρήσουμε μια προσέγγιση μεταξύ της Airbus και της Dassault τις επόμενες εβδομάδες», είχε δηλώσει. Μια κοινή πορεία προς τα εμπρός θα πρέπει να βρεθεί «ήρεμα και με σεβασμό» ήλπιζε ο Γάλλος πρόεδρος. «Ο στρατηγικός στόχος είναι σαφής και όλα τα εμπλεκόμενα μέρη συμφωνούν σε αυτόν», έλεγε τότε ο Μακρόν. Τελικά οι πολιτικοί δεν μπόρεσαν να επιβληθούν στους μάνατζερ. Αυτό είναι και ένα βασικό σημείο κριτικής προς την κυβέρνηση του Βερολίνου στις πρώτες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης από τους Πράσινους και την Αριστερά.

Τα όρια της υπομονής

Η δήλωση του Γάλλου επικεφαλής της Dassault, Έρικ Τραπιέ, άγγιζε τα όρια της αλαζονείας για την γερμανική πλευρά. «Το έχω πει από την αρχή: θέλω σαφή ηγεσία, όχι μόνο στα χαρτιά. Όταν συνεργάζονται δύο, το ένα άτομο είναι καλύτερο από το άλλο, και το άλλο μαθαίνει στη διαδικασία. Αλλά αν ακόμα μαθαίνει, δεν χρειάζεται να αναλάβει αμέσως την ηγεσία», τόνιζε. Έτσι στο Βερολίνο μετά από τέτοια ακούσματα υπήρξαν διαρροές περί της υποψίας ότι η υπερχρεωμένη Γαλλία ήθελε να διατηρήσει αυστηρό έλεγχο στην τεχνογνωσία και την ανάθεση συμβάσεων σε προμηθευτές, ενώ οι Γερμανοί εταίροι προορίζονταν κυρίως να συγχρηματοδοτήσουν το έργο των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Μια ανέφικτη πρόταση

Η υπόθεση προκάλεσε ακόμα και παρεμβάσεις από την ηγεσία του συνδικάτου μετάλλου στη Γερμανία που ζήτησε να υπάρξει πρόβλεψη για δυο διαφορετικού τύπου αεροσκάφη, τα οποία θα καλύπτουν τις ανάγκες της κάθε χώρας. Αλλά αυτό έμοιαζε εξαιρετικά κοστοβόρο και περίπλοκο και από την κυβέρνηση Μερτς πύκνωναν τα μηνύματα ότι «η υπομονή αρχίζει να εξαντλείται». Δεν είναι τυχαίο ότι η ανακοίνωση για την ακύρωση του έργου από το Βερολίνο προηγήθηκε αρκετές ώρες της επιβεβαίωσης από το Παρίσι.

Έτσι το έργο ναυαγεί οριστικά, κάτι που αποτελεί ένα ξεκάθαρο πλήγμα στα σχέδια για καλύτερο συντονισμό των Ευρωπαίων στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Υπήρξαν βεβαίως διαβεβαιώσεις ότι το ευρύτερο πλέγμα συνεργασίας των αεροπορικών και επίγειων δυνάμεων στην Ευρώπη στο πλαίσιο του FCAS θα υλοποιηθεί. Αλλά αυτό που μένει προς το παρόν είναι η πικρή γεύση για το ναυάγιο μιας μεγαλεπήβολης ιδέας.

Αναζήτηση νέων εταίρων

Η ανακοίνωση ότι η Airbus και η Dassault θα αναπτύξουν πλέον ένα κοινό σύστημα επικοινωνίας, τουλάχιστον για το μελλοντικό «Combat Cloud» με drones μέσω FCAS, ακούγεται σαν μια απεγνωσμένη προσπάθεια να σωθούν περισσότερο τα προσχήματα. Η Γερμανία θα πρέπει τώρα να αναζητήσει άμεσα νέους εταίρους για ένα μαχητικό αεροσκάφος επόμενης γενιάς είναι η εκτίμηση των περισσότερων πολιτικών αναλυτών στον γερμανικό Τύπο που δείχνει να βρίσκει δικαιολογημένη την απόφαση του καγκελάριου. Το ερώτημα ποια σημασία θα έχουν τα σύγχρονα εξοπλισμένα και πανάκριβα μαχητικά αεροσκάφη στην εποχή του πολέμου με drones μένει επίσης να διευκρινιστεί από τους ειδικούς του τομέα.

Πηγή: ARD, Spiegel

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

«Αποφασίζουμε εμείς πότε, για πόσο καιρό και με ποιο τρόπο πρέπει να ελέγχουμε τα σύνορά μας για να προστατεύσουμε τους Ιταλούς, όχι οι Βρυξέλλες», είναι η θέση του γραμματέα της Λέγκα και Ιταλού υπουργού Mεταφορών Ματέο Σαλβίνι. Η κυβέρνηση της Ρώμης δεν απάντησε επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά είναι σαφές ότι το όλο θέμα θεωρείται κάτι περισσότερο από ευαίσθητο.

Ο Ιταλός υπουργός Eσωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι απαρίθμησε πρόσφατα άλλωστε, εκείνα που θεωρεί σημαντικά οφέλη των ελέγχων στα σύνορα μεταξύ Ιταλίας και Σλοβενίας. Σύμφωνα με τα συγκεκριμένα στοιχεία, από τότε που ετέθη σε εφαρμογή το συγκεκριμένο μέτρο, έγιναν 277 συλλήψεις για υπόθαλψη της παράτυπης μετανάστευσης, πραγματοποιήθηκαν ενάμιση εκατομμύριο ταυτοποιήσεις, εντοπίσθηκαν 11.000 παράτυποι μετανάστες και ελέγχθηκαν 700.000 οχήματα.

Υπενθυμίζεται ότι οι έλεγχοι αυτοί στα σλοβενοϊταλικά σύνορα είχαν υιοθετηθεί αρχικά τον Οκτώβριο του 2023 για την αντιμετώπιση «κινδύνου εισόδου τρομοκρατικών στοιχείων» και ότι κανονικά πρέπει να λήξουν στις 18 Ιουνίου. Οι υπεύθυνοι του κόμματος της Μελόνι στην περιοχή της Τεργέστης και σε όλη την βορειοανατολική Ιταλία όμως τις ημέρες αυτές ζητούν με έμφαση να μην συμμορφωθεί η χώρα με τις υποδείξεις των Βρυξελλών.

Είναι σαφές ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός προσπαθεί να δώσει στη διαχείριση του μεταναστευτικού και του προσφυγικού, ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση, διότι πρόκειται για έναν από τους ελάχιστους τομείς στους οποίους δεν αναγκάστηκε να αλλάξει πορεία πλεύσης.

Η Μελόνι περνάει στην αντεπίθεση

Οι σχέσεις της με τον Ντόναλντ Τραμπστη φάση αυτή είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Η πρόεδρος των Αδελφών της Ιταλίας, παράλληλα, δεν πήρε μέρος στη Διάσκεψη Ευρωπαϊκής Ένωσης- Δυτικών Βαλκανίων, η οποία πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο Μαυροβούνιο. Η επίσημη εξήγηση ήταν ότι η Μελόνι δεν πρόλαβε να μεταβεί στην σύνοδο λόγω σημαντικών υποχρεώσεων στην Κάτω Ιταλία. Η αντιπολίτευση όμως την κατηγορεί ότι και στην Ευρώπη, είναι και πάλι απομονωμένη.

Το Μεταναστευτικό λειτουργεί λοιπόν ως ένα είδος «πολιτικού σωσιβίου».Αρχίζοντας από τα γνωστά, ιταλικά κλειστά κέντρα για μεταφορά αιτούντων άσυλο στην Αλβανία.Μετά από δυόμιση χρόνια «μπλόκου» της ιταλικής δικαιοσύνης βάσει του νέου Συμφώνου για την Μετανάστευση και το Άσυλο, χαίρουν τώρα ευρωπαϊκής κάλυψης.

H Μελόνι χαρακτήρισε «ιστορική» την πρόσφατη συμφωνία που αφορά τον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό για τους επαναπατρισμούς και επέμεινε ότι το όλο αποτέλεσμα οφείλεται και στην πολιτική που άσκησε η χώρα της. Πολλοί αναλυτές όμως θεωρούν ότι τα ακόμη σκληρότερα μέτρα που αναμένεται να εφαρμοστούν στο εξής, δεν πρόκειται να καταφέρουν να σταματήσουν την ροή μεταναστών προς τις χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης. Σειρά εθελοντικών οργανώσεων που συνδέονται κυρίως με την Καθολική Εκκλησία, ανακοίνωσαν ήδη ότι δεν εννοούν να συνεργαστούν για να εφαρμοστούν πρακτικές και μέτρα που στοχεύουν στον ακόμη μεγαλύτερο περιορισμό των βασικών δικαιωμάτων μεταναστών και αιτούντων άσυλο.

Την Κυριακή εξέπνευσε η προθεσμία που είχε δοθεί στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας περί διαφάνειας στις αμοιβές στο εθνικό τους δίκαιο. Οι νέοι κανόνες υποχρεώνουν τους εργοδότες να παρέχουν πληροφορίες για τις μισθολογικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών που απασχολούνται σε αντίστοιχες θέσεις εργασίας, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων στις αμοιβές. Έτσι, από τη Δευτέρα η Γερμανία παραβιάζει το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, καθώς δεν ενσωμάτωσε εγκαίρως τη σχετική οδηγία.

Η προθεσμία εφαρμογής έληξε στις 7 Ιουνίου, ωστόσο το γερμανικό υπουργείο Οικογένειας ανακοίνωσε ότι οι σχετικές αλλαγές στη νομοθεσία θα ολοκληρωθούν τους επόμενους μήνες, μία διαδικασία που προβλέπεται να διαρκέσει έως τις αρχές του 2027. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει πλέον το ενδεχόμενο να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει κατά της Γερμανίας.

Το μισθολογικό χάσμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο στη Γερμανία

Για τη σύγκριση των μισθών χρησιμοποιούνται δύο διαφορετικές μέθοδοι μέτρησης: το ακαθάριστο και το προσαρμοσμένο μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Το ακαθάριστο μισθολογικό χάσμα δίνει μια εικόνα για το πώς επηρεάζουν την αγορά εργασίας οι διαφορετικοί κοινωνικοί ρόλοι ανδρών και γυναικών. Αντίθετα, το προσαρμοσμένο μισθολογικό χάσμα αποκαλύπτει την άμεση μισθολογική αδικία.

Συγκεκριμένα, το ακαθάριστο μισθολογικό χάσμα συγκρίνει τις μέσες αποδοχές ανδρών και γυναικών. Αντανακλά τις διαρθρωτικές ανισότητες στην αγορά εργασίας, δείχνοντας τις συνέπειες του ότι οι γυναίκες εργάζονται συχνότερα σε χαμηλότερα αμειβόμενους κλάδους, κατέχουν σπανιότερα διευθυντικές θέσεις και απασχολούνται συχνότερα με μερική απασχόληση.

Ωστόσο, δεν δείχνει εάν οι γυναίκες αμείβονται λιγότερο για την ίδια εργασία.

Στη Γερμανία, η ανισότητα είναι ιδιαίτερα μεγάλη σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς το ακαθάριστο μισθολογικό χάσμα ανέρχεται στο 15,6%. Ακόμη και μετά την προσαρμογή των στοιχείων, δηλαδή για περιπτώσεις που αφορούν ακριβώς την ίδια εργασία, οι γυναίκες αμείβονται περίπου 6% λιγότερο από τους άνδρες.

Η Γαλλία, αντίθετα, με ποσοστό περίπου 11,8%, βρίσκεται σχεδόν ακριβώς στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι γυναίκες αμείβονταν το 2024 κατά μέσο όρο 11,1% χαμηλότερα ανά ώρα εργασίας από τους άνδρες.

Πηγές: Handelsblatt, tagesschau

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Με ένα νέο ιστορικό προβάδισμα η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία αφήνει πίσω της με διαφορά οκτώ ποσοστιαίων μονάδων τη Χριστιανική Ένωση υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Στην τελευταία δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Insa για λογαριασμό της εφημερίδας Βild, η ΑfD της Αλίς Βάιντελ και του Τίνο Κρουπάλα κινείται σε ομοσπονδιακό επίπεδο στο 29%, ενώ η Χριστιανική Ένωση αγγίζει το 21%.

Η AfD πλησιάζει έτσι για πρώτη φορά οριακά το 30% σε δημοσκόπηση. Σύμφωνα με σχόλια στον γερμανικό Τύπο, ποτέ ξανά δεν ήταν τόσο ισχυρή σε δημοσκόπηση, επωφελούμενη από τα λάθη της γερμανικής κυβέρνησης και το ευρύτερα αρνητικό κλίμα στη γερμανική οικονομία και κοινωνία.

Τρίτοι έπονται οι Πράσινοι με 14%, ακολουθούν οι συγκυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες με 12% και τελευταία έρχεται η Αριστερά με 11%. Φιλελεύθεροι και Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ κινούνται κάτω από το εκλογικό όριο του 3% και δεν θα έμπαιναν στη γερμανική βουλή, αν διεξάγονταν εκλογές τώρα.

Η δυσαρέσκεια των πολιτών στο πρόσωπο του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς καταγράφει επίσης νέο αρνητικό ρεκόρ και κινείται πλέον στο 77%, σκιαγραφώντας την πολιτική φθορά που έχει υποστεί σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα (εντός του πρώτου χρόνου διακυβέρνησης). Το ποσοστό αυτό μάλιστα πλέον αυξάνεται σε εβδομαδιαία βάση. Ταυτόχρονα, το 78% των ερωτηθέντων αξιολογεί συνολικά αρνητικά το έργο της γερμανικής κυβέρνησης.

Οι Γερμανοί δικαστές προβλέπουν το μέλλον

Την ίδια ώρα, αίσθηση προκαλούν οι προειδοποιήσεις της Ένωσης Γερμανών Δικαστών με αφορμή την επικείμενη Διάσκεψη των υπ. Δικαιοσύνης των γερμανικών κρατιδίων για κίνδυνο παρεμβάσεων στη γερμανική Δικαιοσύνη από την πολιτική εξουσία, μέσω της διαδικασίας επιλογής δικαστών και εισαγγελέων, που θα μπορούσε να μπλοκαριστεί από κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες καθώς επίσης και μέσω πιέσων από υπ. Δικαιοσύνης προς τους εισαγγελείς με «οδηγίες» για την ποινική αντιμετώπιση εγκλημάτων.

Ο επικεφαλής της Ένωσης, Σβεν Ρέμπεν, μιλώντας στο πρακτορείο ειδήσεων της Ευαγγελικής Εκκλησίας, προειδοποιεί για κίνδυνο στην ανεξαρτησία της γερμανικής Δικαιοσύνης σε περίπτωση που πέσουν στα λάθος χέρια «παραθυράκια» των γερμανικών νόμων. Ο Ρέμπεν έχει κατά νου κυρίως το παράδειγμα της Θουριγγίας, όπου η AfD μπλοκάρει ήδη, όπου μπορεί, τη σύνθεση δικαστικών συμβουλίων και την εκλογή νέων εισαγγελέων.

Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν ανακηρύχθηκε νικητής των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής στη χώρα. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, το κόμμα του, το «Συμβόλαιο Πολιτών», κέρδισε το 49,81% των ψήφων. Η εκλογική επιτροπή ανέφερε ότι συνολικά τέσσερα κόμματα πέρασαν το όριο εισόδου στο κοινοβούλιο. Η ισχυρότερη δύναμη της αντιπολίτευσης ήταν το θεωρούμενο ως φιλορωσικό μπλοκ «Ισχυρή Αρμενία», με επικεφαλής τον δισεκατομμυριούχο Σαμβέλ Καραπετιάν. Ο πρώην πρόεδρος Ρόμπερτ Κοτσαριάν και η συμμαχία των κομμάτων του στην Αρμενία κατέλαβαν την τρίτη θέση. Λέγεται ότι και αυτός διατηρεί στενούς δεσμούς με τον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά τελικά αποτελέσματα, ένα τρίτο φιλορωσικό κόμμα, η «Ευημερούσα Αρμενία», θα εισέλθει επίσης στο κοινοβούλιο.

Ο πρωθυπουργός Πασινιάν σε ευρωπαϊκή πορεία

Υπό τον Πασινιάν, ο οποίος κυβερνά από το 2018, η Αρμενία έχει προσεγγίσει περισσότερο τη Δύση και επιδιώκει την ένταξή της στην ΕΕ. Αυτό έχει αποβεί εις βάρος των σχέσεων με τον μακροχρόνιο σύμμαχό της, τη Ρωσία. Ο Πασινιάν έχει αντιμετωπίσει αρκετές κρίσεις τα τελευταία χρόνια. Δραματικότερη ήταν η παρατεταμένη σύγκρουση με τον άσπονδο εχθρό της χώρας, το Αζερμπαϊτζάν, που κατέληξε ιδιαίτερα επώδυνη για την Αρμενία. Σε δύο σύντομες αλλά αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ 2020 και 2023, το Αζερμπαϊτζάν κατέλαβε το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, το οποίο εκείνη την εποχή κατοικούνταν κυρίως από Αρμένιους. 100.000 Αρμένιοι αναγκάστηκαν τότε να εγκαταλείψουν τα πατρογονικά τους εδάφη στην περιοχή και κατέληξαν πρόσφυγες στην ηπειρωτική Αρμενία.

Στην πρωτεύουσα της χώρας, το Ερεβάν, ο κόσμος βγήκε τότε στους δρόμους διαμαρτυρόμενος κατά του Πασινιάν, τον οποίο οι συμπατριώτες του κατηγόρησαν για ανικανότητα να προστατεύσει τους ομοεθνείς. Μέχρι σήμερα, παραμένει εκτεταμένη κοινωνική οργή μεταξύ ορισμένων τμημάτων του πληθυσμού προς τον πρωθυπουργό, ο οποίος δεν μπόρεσε εκείνη την κρίσιμη στιγμή να υπερασπιστεί το Ναγκόρνο-Καραμπάχ από τον πλούσιο σε πετρέλαιο και πολύ πιο βαριά οπλισμένο γείτονά του.

Χάθηκε η εμπιστοσύνη στη Μόσχα

Αλλά ταυτόχρονα, η απώλεια της περιοχής κλόνισε την εμπιστοσύνη πολλών Αρμενίων στον παραδοσιακό προστάτη τους, τη Ρωσία. Η ρωσική ηγεσία, η οποία ήδη είχε ξεκινήσει πόλεμο στην Ουκρανία εκείνη την εποχή, δεν βοήθησε τους Αρμένιους και παρέμεινε απαθής στη σύγκρουση του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Παγιδευμένη ανάμεσα στο Αζερμπαϊτζάν και τον κύριο σύμμαχό του, την Τουρκία, η Αρμενία εξαρτάται από την επίτευξη συμφωνίας με τους ισχυρότερους γείτονές της. Για να εξασφαλίσει μια διαρκή ειρήνη με το Αζερμπαϊτζάν, ο Πασινιάν στράφηκε προς τους Ευρωπαίους και τις ΗΠΑ ως μεσολαβητές​​​​​​​. Ενώ η αντιπολίτευση τον κατηγόρησε για προδοσία λόγω της ήττας στον πόλεμο και των επακόλουθων διαπραγματεύσεων, ο πρωθυπουργός τόνισε τη σημασία της ειρήνης στην περιοχή. Στην πραγματικότητα, πολλοί Αρμένιοι πρόσφατα αναγνώρισαν τη συμβολή του στην εδραίωση της ειρήνης και της ασφάλειας.

Το κλίμα στη χώρα έχει αλλάξει, λέει ο Γιάκομπ Βόλενσταϊν, πολιτικός διευθυντής του Ιδρύματος Κόνραντ Αντενάουερ στον Νότιο Καύκασο. «Ακόμα κι αν πολλοί δεν συμπαθούν τον Πασινιάν, δεν υπάρχει εναλλακτική λύση». Η πίεση από τη Ρωσία δεν γίνεται πλέον αποδεκτή στην Αρμενία. Η Μόσχα επέβαλε πρόσφατα απαγορεύσεις εισαγωγής σε αρμενικά προϊόντα και απείλησε να τερματίσει μια ευνοϊκή σύμβαση προμήθειας φυσικού αερίου. Ο Βλάντιμιρ Πούτιν δήλωσε μάλιστα ότι η σύγκρουση με την Ουκρανία ξεκίνησε λόγω της προσέγγισής της με την ΕΕ, κάτι που πολλοί Αρμένιοι το ερμήνευσαν ως απειλή.

Μια έντονη προεκλογική εκστρατεία

Η προεκλογική εκστρατεία ήταν έντονα πολωμένη, και στιγματίστηκε από σκάνδαλα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από σκόπιμα ψευδείς αλληλοκατηγορίες. Ενώ ο Πασινιάν κατηγορήθηκε ότι σχεδίαζε να εγκαταστήσει εκατοντάδες χιλιάδες Αζέρους στη χώρα, η κυβέρνηση κατηγόρησε τη Ρωσία και την αντιπολίτευση που συμμάχησε μαζί της για εξαγορά ψήφων. Οι αρχές έχουν κινήσει αρκετές ποινικές υποθέσεις, ενώ έγιναν συλλήψεις ακόμη και την ημέρα των εκλογών. Ωστόσο, η κυβέρνηση δεν έχει παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία για τις κατηγορίες αυτές.

Ο Πασινιάν έχει πλέον εντολή διακυβέρνησης για άλλα πέντε χρόνια. Ωστόσο, θα πρέπει να επιλύσει τα υπάρχοντα προβλήματα με τη Ρωσία, από την οποία η χώρα συνεχίζει να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό οικονομικά. Το όνειρο της ένταξης στην ΕΕ παραμένει προς το παρόν μακρινό.

Πηγή: ARD

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Μετά από «προτροπή» του Προέδρου Τραμπ, ο νέος γύρος πολεμικών αντιπαραθέσεων μεταξύ Ισραήλ και Ιράν δείχνει να «παγώνει» λίγες ώρες αφότου ξεκίνησε. Ανοιχτό παραμένει αν θα συνεχιστούν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στο Λίβανο. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες εμφανίζουν το Ισραήλ αποφασισμένο να απαντήσει σε περίπτωση που δεχθεί πλήγματα από την οργάνωση Χεζμπολάχ.

Οι ευθύνες της Ουάσιγκτον για την εξέλιξη της σημερινής δραματικής κατάστασης στην περιοχή δεν πρέπει να θεωρούνται αμελητέες. Έχει γίνει πλέον ξεκάθαρο ότι δεν κατάφεραν να πείσουν κανέναν περιφερειακό δρώντα οι καθημερινές, επίμονες δημόσιες τοποθετήσεις του Τραμπ και στενών συνεργατών του ότι «πολύ σύντομα» πρόκειται να υπογραφεί με το Ιράν μία τελική συμφωνία που θα τερμάτιζε τον πόλεμο.

Ισραήλ και Ιράν στον ίδιο παρονομαστή

Από τη μια, το καθεστώς της Τεχεράνης εδώ και πολλές εβδομάδες επαναλάμβανε με κάθε τρόπο ότι δεν προτίθεται να αυτοαναιρεθεί, ούτε να περιορίσει την ιρανική εθνική κυριαρχία. Μάλιστα, παρέμεινε σταθερό στις θέσεις του, ώστε να μην αφήσει ακάλυπτους, στρατιωτικά και ιδεολογικά, τους περιφερειακούς του συμμάχους, και κυρίως τη Χεζμπολάχ, η οποία πλέον αντιμετωπίζει ξεκάθαρα τον κίνδυνο της απονομιμοποίησής της εκ μέρους της φιλοαμερικανικής κυβέρνησης της Βηρυτού.

Από την άλλη, η κυβέρνηση Νετανιάχου, παρότι συμπληρώθηκαν δυόμισι χρόνια πολέμου, δεν κατάφερε να παρουσιάσει στην ισραηλινή κοινωνία έστω μία ξεκάθαρη νίκη. Όλα τα πολεμικά μέτωπα παραμένουν ανοιχτά, από τη Γάζα και τον Λίβανο μέχρι τη Δυτική Όχθη, που συνεχίζει να μοιάζει με πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί. Ειδικότερα όμως, όσον αφορά την αναμέτρηση με το Ιράν, η παράταση των παρασκηνιακών επαφών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης μεταφράζεται από τους Ισραηλινούς ως μία τακτική ενδοτικής υποχωρητικότητας της διακυβέρνησης Τραμπ, με αποτέλεσμα -σύμφωνα πάντα με την ισραηλινή θεώρηση- να «δωρίζεται» άπλετος χρόνος στους Φρουρούς της Επανάστασης να ανασυντάξουν τις δυνάμεις τους. Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό της χώρας, η προεκλογική περίοδος έχει ήδη αρχίσει ενόψει των βουλευτικών εκλογών του φθινοπώρου, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ανεξαρτήτως ιδεολογικής τοποθέτησης, να κατηγορούν ξεκάθαρα την κυβέρνηση και τον Βενιαμίν Νετανιάχου προσωπικά, για αδικαιολόγητη υποχωρητικότητα έναντι του Λευκού Οίκου, στρατηγική ανικανότητα και εθνική ολιγωρία.

Κρίση αξιοπιστίας για Τραμπ

Στην πραγματικότητα, τόσο το Ιράν, όσο και το Ισραήλ, αποφασίζοντας να προχωρήσουν για ακόμα μία φορά σε έναν νέο χορό πυραυλικών εκτοξεύσεων και αεροπορικών επιδρομών, εμμέσως πλην σαφώς δηλώνουν αμφότερες οι ηγεσίες τους - αν και από διαφορετική αφετηρία η κάθε μία - τη δυσπιστία τους ως προς την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης Τραμπ να θέσει υπό έλεγχο την κατάσταση στην περιοχή. Την ίδια στιγμή, τόσο ο Νετανιάχου στο Ισραήλ, όσο και οι Φρουροί της Επανάστασης στο Ιράν, φαίνονται σαν να δίνουν τη δική τους ξεχωριστή μάχη, προκειμένου να αποδείξουν ότι είναι σε θέση να διατηρήσουν την αξιοπιστία τους όχι μόνο σε περιφερειακό, αλλά (πρωτίστως ίσως) και σε εσωτερικό επίπεδο.

Και ενώ το αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή βαθαίνει ολοένα περισσότερο, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αμηχανία την τιμή του πετρελαίου να αυξάνεται, αλλά και τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην αποδεικνύουν ότι είναι πράγματι σε θέση να τερματίσουν έναν αδιέξοδο πόλεμο.

Ανταπόκριση από τη Λευκωσία

Στην Κύπρο για συναντήσεις με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων Νίκο Χριστοδουλίδη και Τουφάν Ερχιουρμάν βρίσκεται η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Η νέα επίσκεψη της κ. Ολγκίν δεν σχετίζεται αυτή την φορά με προσπάθειες εφαρμογής μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, αλλά με τηνπροετοιμασία πενταμερούς διάσκεψης, που θα αφορά την ουσία του Κυπριακού, εντός του καλοκαιριού. Την πρόθεση του Αντόνιο Γκουτέρες να συγκαλέσει μια τέτοια διάσκεψη ανακοίνωσε η ίδια η κ. Ολγκίν μετά τη συνάντηση που είχε το πρωί με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη. «Προετοιμάζουμε συνάντηση 5+1 με τον Γενικό Γραμματέα» είπε η ειδική απεσταλμένη του κ. Γκουτέρες, προσθέτοντας ότι μετά την Κύπρο θα μεταβεί σε Αθήνα, Άγκυρα και Βρυξέλλες για την προετοιμασία της.

O ΟΗΕ οργανώνει 5+1 στη Γενεύη

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, πρόθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών είναι η πραγματοποίηση της πενταμερούς την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου ή την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου στη Γενεύη. Εκεί θα παρευρεθούν ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίς Νίκος Χριστοδουλίδης και ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων Τουφάν Ερχιουρμάν και οι υπουργοί Εξωτερικών των Εγγυητριών Δυνάμεων, δηλαδή της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Βρετανίας και εκπρόσωπος της ΕΕ. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Αντόνιο Γκουτέρες θα παρουσιάσει ενώπιον των πέντε μερών συγκεκριμένες ιδέες, οι οποίες δεν θα σχετίζονται με μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, αλλά με την ουσία του Κυπριακού, και θα καλέσει τα μέρη να προχωρήσουν σε βήματα μέχρι το τέλος του έτους.

Η ΕΕ θέλει ρόλο στις εξελίξεις

Εξάλλου, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται ελληνοκυπριακά ΜΜΕ, ο ΟΗΕ αναμένεται να προχωρήσει στην πενταμερή έχοντας την πλήρη στήριξη της ΕΕ αλλά και σημαντικών ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Σύμφωνα με τις εν λόγω αναφορές, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει αλλάξει την οπτική των Βρυξελλών για το Κυπριακό και πλέον η ΕΕ επιθυμεί να έχει ρόλο και λόγο στις προσπάθειες επίλυσης του προβλήματος. Ως εκ τούτου, δεν πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο συνάντησης μεταξύ των επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν το αμέσως επόμενο διάστημα. Το πιθανότερο σενάριο είναι πως αυτή η συνάντηση θα γίνει στο πλαίσιο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Το δικό του «Θα τα καταφέρουμε» (Wir schaffen das) είπε ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς για την προώθηση των μεγάλων κοινωνικών μεταρρυθμίσεων που προετοιμάζει η κυβέρνησή του, θυμίζοντας την ιστορική ρήση της Άνγκελα Μέρκελ το 2015 για το προσφυγικό. Έκτοτε έχουν αλλάξει πολλά στη Γερμανία και η πίεση για εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις είναι μεγάλη -όχι όμως σε βάρος των εργαζομένων και των κοινωνικά ασθενέστερων λένε τα συνδικάτα.

Στο επίκεντρο του πακέτου Μερτς βρίσκεται το συνταξιοδοτικό, η ασφάλιση υγείας και οι φορολογικοί συντελεστές, ενώ κρίσιμη αναμένεται την ερχόμενη εβδομάδα η «συνάντηση κορυφής» στην καγκελαρία με συνδικάτα και εργοδοτικές ενώσεις ώστε να κατατεθούν συγκεκριμένες προτάσεις προς ανάλυση. Ο Μερτς διαβεβαίωσε σε κομματική εκδήλωση χθες Σάββατο, στο Λίνστοφ στο κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δ. Πομερανίας, ότι οι συντάξεις δεν θα περικοπούν και ότι η Γερμανία θα συνεχίσει να έχει ένα «αξιόπιστο κοινωνικό κράτος», όμως όχι με τη σημερινή του μορφή.

Για τον καγκελάριο, βασικός πυλώνας του συνταξιοδοτικού θα πρέπει να παραμείνει η βασική σύνταξη που προβλέπεται εκ του νόμου, ενώ, από εκεί και πέρα, η ενίσχυσή της θα πρέπει να έρθει μέσω ιδιωτικών ή εταιρικών συντάξεων. Αναμένονται επίσης μεγάλες αλλαγές και στο ασφαλιστικό, με περικοπές στις παροχές για τους ασφαλισμένους και στους συγγενείς τους, αν και ο καγκελάριος αποφεύγει δημόσιες αναφορές ακόμη σε αυτό.

Τι λένε τα συνδικάτα

Παράλληλα, στο πλαίσιο της ίδιας συζήτησης για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού, τα συνδικάτα καταθέτουν τη δική τους πρόταση ζητώντας να γίνει υποχρεωτική η επαγγελματική ή εταιρική σύνταξη για όλους τους εργαζόμενους.

Σύμφωνα με την πρόταση, η πρόσθετη αυτή ασφάλιση θα πρέπει να χρηματοδοτείται και από τους εργοδότες, ώστε το βάρος να μην πέφτει μόνο στους εργαζόμενους μέσω εισφορών, ανέφερε η πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γερμανικών Συνδικάτων, Γιασμίν Φαχίμι, στο δίκτυο RND.

Προς το παρόν περίπου 20 εκατομμύρια εργαζόμενοι στη Γερμανία δεν διαθέτουν τέτοιου είδους κάλυψη, κυρίως επειδή εργάζονται σε επιχειρήσεις χωρίς συλλογικές συμβάσεις, σύμφωνα με τη Φαχίμι. Ωστόσο η ίδια προβλέπει ότι θα υπάρξουν διαμαρτυρίες σε περίπτωση μεγάλης αύξησης των εισφορών.

Όπως αναφέρει η ίδια, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες το υποχρεωτικό ποσοστό εισφοράς ανέρχεται στο 20% ή περισσότερο, δηλαδή είναι υψηλότερο σε σχέση με τη Γερμανία, όμως ακόμη υψηλότερη είναι η εργοδοτική εισφορά.

Ο γνωστός Γερμανός σκηνοθέτης Βιμ Βέντερςτιμήθηκε στο Βερολίνο με τη Λόλα, το περίοπτο βραβείο της Γερμανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, για το σύνολο του έργου του. Στην ευχαριστήρια ομιλία του ο ογδοντάχρονος πια Βέντερς έθιξε και το ζήτημα της Μινιόν. Ήταν ένα βουβό κορίτσι, μια από τις ηρωίδες της ταινίας του Βέντερς «Λάθος κίνηση» που είχε σαρώσει τις Λόλες το 1975. Μια νουβέλα του Πέτερ Χάντκε, βασισμένη στο πολύ παλιότερο έργο του Γκαίτε «Τα χρόνια μαθητείας του Βίλχελμ Μάιστερ».

Ο Βίλχελμ που θέλει να γίνει συγγραφέας αποδύεται σ’ ένα μακρύ ταξίδι για να γνωρίσει τη ζωή και τους ανθρώπους, για να ωριμάσει και να γράψει. Αυτά το 1795. Το 1975 τα πράγματα εξελίσσονται διαφορετικά. Ο Βίλχελμ αποτυγχάνει με όλες τις γνωριμίες που κάνει στο ταξίδι του. Μια απ’ αυτές τις γνωριμίες είναι και η βουβή και απροσπέλαστη Μινιόν.

Στην ταινία ο ήρωας μπαίνει στο δωμάτιο όπου η Μινιόν είναι ξαπλωμένη φορώντας μόνο σλιπάκι, αυτός γδύνεται και μένει με το εσώρουχο, ξαπλώνει πάνω της, αυτή τον τραβάει στην αγκαλιά της, αυτός της ξεφεύγει, τη σκαμπιλίζει και τη χαϊδεύει στο πρόσωπο. Μια σκηνή για την αμφιταλάντευση της ερωτικής επιθυμίας. Σημειωτέον ότι η ελληνική μετάφραση της νουβέλας του Χάντκε από τον Αλέξανδρο Ίσαρη κυκλοφόρησε το 1986 από τις εκδόσεις Καστανιώτη με την επίμαχη ακριβώς σκηνή της ταινίας στο εξώφυλλο.

Η παγίδα του πρώτου ρόλου και η συνέχεια

Η Μινιόν ήταν ο πρώτος κινηματογραφικός ρόλος της μετέπειτα επίσης διάσημης Ναστάζια Κίνσκι. Και τώρα ζητά από τον Βέντερς να κόψει τη σκηνή που τη δείχνει γυμνόστηθη. Το ζήτησε επανειλημμένα ευγενικά, και τώρα διά δικηγόρου. Ήταν τότε μόλις 13 ετών, είχε ωστόσο νιώσει, λέει τώρα, ότι κάτι δεν ήταν σωστό, αλλά ο Βέντερς όφειλε να την προστατεύσει και δεν το έκανε. Ο σκηνοθέτης πάλι μιλώντας κατά τη βράβευσή του είπε ότι σήμερα θα γύριζε τη σκηνή εντελώς διαφορετικά, η εποχή μας έχει άλλες ευαισθησίες σε σύγκριση με πενήντα χρόνια πριν. Ωστόσο έθεσε στους ανθρώπους του κινηματογράφου γενικότερα το ερώτημα εάν θα αρχίσουμε να πετσοκόβουμε σκηνές από την ιστορία της έβδομης τέχνης, επειδή αντίκεινται στο σημερινό πνεύμα των καιρών.

Για να σχηματίσει κανείς ιδία άποψη θα έπρεπε να ξέρει ότι δύο χρόνια μετά την ταινία του Βέντερς η Ναστάζια Κίνσκι, δεκαπεντάχρονη πλέον, γύρισε γυμνές σκηνές για τη δημοφιλή αστυνομική σειρά Tatort που την έκαναν πασίγνωστη στη Γερμανία και τον παραπάνω χρόνο έπαιξε τον κύριο ρόλο στην ταινία «Παθιάρικα λουλουδάκια», στην οποία πέντε φιλενάδες κάνουν τα πάντα για να ξεφορτωθούν την παρθενία τους. Εξάλλου η Κίνσκι συνέχισε να συνεργάζεται απρόσκοπτα επί δεκαετίες με τον Βέντερς, πρώτα στην ταινία «Παρίσι, Τέξας» το 1984 και δέκα ολόκληρα χρόνια μετά στην ταινία «Τόσο μακριά, τόσο κοντά!» το 1993.

Αναδρομική συμμόρφωση της τέχνης;

Ποιος ξέρει, ίσως αυτή η ύστερη δυσανεξία της εξαίρετης ηθοποιού με τις γυμνές σκηνές της εφηβείας της να είναι δείγμα μιας μεταστροφής στην αποτίμηση των πραγμάτων. Μια μεταστροφή που ίσως σχετίζεται και με το βιβλίο της ετεροθαλούς αδελφής της Πόλα Κίνσκι που δημοσιεύθηκε το 2013 και αναφέρεται στη σεξουαλική της κακοποίηση από τον πατέρα τους Κλάους.

Εν πάση περιπτώσει, δυο κορυφαίοι καλλιτέχνες που έχουν συνεργαστεί επί δεκαετίες θα έπρεπε να βρουν μια συναινετική λύση με αμοιβαίο σεβασμό. Το ευρύτερο ζήτημα παραμένει: πως αντιμετωπίζουμε ένα καλλιτεχνικό έργο του παρελθόντος που εννοείται ότι δεν μπορούσε να έχει λάβει υπόψη τις σημερινές μας ευαισθησίες, τις επίκαιρες αρχές μας; Θα αρχίσουμε να λογοκρίνουμε μυθιστορήματα και να κατακρεουργούμε ταινίες για να συμμορφωθούν αναδρομικά με το πνεύμα των καιρών μας; Καμιά εποχή μέχρι σήμερα δεν είχε τη μωρία να τιμωρεί το παρελθόν επειδή δεν την είχε λάβει υπόψιν!

Tην περίοδο της πανδημίας και συγκεκριμένα το 2022 η κορυφαία αλυσίδα εκπτωτικών σουπερμάρκετ Lidl επένδυσε στο να φτιάξει δικό της στόλο για να διασφαλίσει την ανεξαρτησία της από ξένες εφοδιαστικές αλυσίδες καθώς και την ασφαλή ροή των εμπορευμάτων της ανά τον κόσμο. Μέχρι σήμερα τα πλοία αυτά είχαν ξένες σημαίες, κάτι που σύντομα αναμένεται να αλλάξει.

Σύμφωνα με το δίκτυο n-tv, το πλοίο Panda 001 που ανήκει στη θυγατρική εταιρεία τoυ κολοσσού Lidl, τη ναυτιλιακή Tailwind Shipping Lines, θα πλέει σύντομα υπό γερμανική σημαία, σύμφωνα με ανακοίνωση της Ομοσπονδιακής Ναυτιλιακής και Υδρογραφικής Υπηρεσίας της Γερμανίας, με έδρα στο Αμβούργο. Το Panda 001 έπλεε μέχρι πρότινος με πορτογαλική σημαία. Έχει χωρητικότητα 5.527 τυποποιημένων εμπορευματοκιβωτίων και θεωρείται σχετικά μικρό και ευέλικτο πλοίο.

Σύμφωνα με την αρμόδια γερμανική αρχή, η κίνηση αυτή αποτελεί μόνο την αρχή. Στόχος είναι να αλλάξει σημαία όλος ο «στόλος Lidl», κάτι που περιλαμβάνει και τα νεότευκτα πλοία του ομίλου, τα οποία ακόμη ναυπηγούνται.

Περισσότερα πλοία με γερμανική σημαία

Όπως δήλωσε ο υπ. Μεταφορών Πάτρικ Σντίντερ, «σε περιόδους γεωπολιτικών εντάσεων και εύθραυστων διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων, η επιλογή της γερμανικής σημαίας αποτελεί απόδειξη υπευθυνότητας, συνεργασίας και στρατηγικής ικανότητας. Κάθε επιπλέον πλοίο που φέρει τη γερμανική σημαία, ενισχύει την ασφάλεια του εφοδιασμού μας».

Η μητρική εταιρεία Lidl αποφάσισε να επενδύσει στον ναυτιλιακό κλάδο την περίοδο της πανδημίας βλέποντας στο μέλλον. Επένδυσε σε μικρά πλοία που θα ελλιμενίζονταν σε μικρά λιμάνια κοντά σε μεγάλα εμπορικά κέντρα. Όπως αναφέρει το n-tv, με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνει ταχύτερες διαδικασίες και μεταφορές, καθώς αποφεύγονται ο μεγάλος χρόνος αναμονής και η συμφόρηση εμπορευμάτων στα μεγάλα λιμάνια.

Η Τailwind Shipping Lines με 12 πλοία συνολικής χωρητικότητας 33.000 κοντέινερ πλέει επί του παρόντος με σημαίες της Πορτογαλίας, της Κύπρου, της Μάλτας και της Λιβερίας.

Στόχος πάντως και της γερμανικής κυβέρνησης είναι να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια ο αριθμός των πλοίων με γερμανική σημαία στις διεθνείς θαλάσσιες διαδρομές. Για αυτό είναι στα σκαριά μια συνολική μεταρρύθμιση του καθεστώτος απόκτησης γερμανικής σημαίας.

Πηγές: n-tv, dpa

Παρά το λεγόμενο Ειδικό Ταμείο, με το οποίο η Γερμανία εκτοξεύει τον νέο δανεισμό προκειμένου να ενισχύσει άμυνα και υποδομές, η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές δυσκολίες. Ειδικοί του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW) διακρίνουν ωστόσο τρόπους για να εισρεύσουν περισσότερα χρήματα στα δημόσια ταμεία, βιώσιμα και ισορροπημένα.

Σε άρθρο για το περιοδικό Der Spiegel, οικονομολόγοι του DIW παραθέτουν προτάσεις, με τις οποίες το δημόσιο θα μπορούσε να εξοικονομεί συνολικά 181 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Η πρόταση περιλαμβάνει ένα μείγμα περικοπών σε κοινωνικές παροχές, μείωση επιδοτήσεων και αύξηση φόρων. «Δεν πρέπει να υπάρχουν ταμπού: από το αγροτικό ντίζελ μέχρι τον φόρο περιουσίας, από το επίδομα τέκνων μέχρι τις φοροελαφρύνσεις παντρεμένων ζευγαριών, από την άδεια ασθενείας άνευ αποδοχών μέχρι την άδεια ασθενείας μετ΄αποδοχών», σημειώνουν στο άρθρο ο Πρόεδρος του DIW Μαρσέλ Φράτσερ και ο ειδικός σε φορολογικά ζητήματα Στέφαν Μπαχ.

Στο τραπέζι η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης

Συγκεκριμένα, οι οικονομολόγοι υπολογίζουν ότι η μείωση των κοινωνικών παροχών θα μπορούσε να εξοικονομήσει περίπου 60 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Μεταξύ άλλων, οι όποιες αυξήσεις των συντάξεων θα πρέπει να δίνονται χρονικά πιο… αραιά στο μέλλον και θα πρέπει επίσης να ανέβει το όριο συνταξιοδότησης από τα 67 έτη που είναι σήμερα. Οι επιδοτήσεις και οι φοροελαφρύνσεις θα πρέπει να μειωθούν συνολικά κατά 15%.

«Αυτό ξεκινά από τις ελαφρύνσεις στον φόρο για το αγροτικό πετρέλαιο κίνησης, τις φοροελαφρύνσεις μετακίνησης από και προς τον χώρο εργασίας και φθάνει μέχρι τις φοροαπαλλαγές για παντρεμένα ζευγάρια», δηλώνουν οι οικονομολόγοι. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν περίπου 48 δισεκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον 15 δισεκατομμύρια ευρώ θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν με την κατάργηση του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ (7%) για όλα εκτός από τα τρόφιμα.

Με την αύξηση της φορολογίας, το DIW προσβλέπει ετησίως σε επιπλέον 48 δισεκατομμύρια ευρώ για τα δημόσια ταμεία: Οι Μαρσέλ Φράτσερ και Στέφαν Μπαχ προτείνουν, μεταξύ άλλων, την αύξηση του ανώτατου φορολογικού συντελεστή από το 42% στο 46%, με εφαρμογή ωστόσο σε υψηλότερα εισοδήματα. Περισσότερα δημόσια έσοδα «βλέπουν» οι ειδικοί του DIW και στην αναμόρφωση του φόρου ακίνητης περιουσίας, του φόρου κληρονομιάς καθώς και στην αύξηση των φόρων για καπνό, αλκοόλ, τυχερά παιχνίδια και ζάχαρη.

Κατανομή βαρών σε όλους χωρίς εξαιρέσεις

Συνοψίζοντας, οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι με τα προτεινόμενα μέτρα μπορούν να εξοικονομηθούν «181 δισεκατομμύρια ετησίως που αντιστοιχούν σε 3,9% του ΑΕΠ». Το DIW θεωρεί ότι «με τον τρόπο αυτό είναι εφικτή η εξυγίανση των προϋπολογισμών, έτσι ώστε η κυβέρνηση Μερτς να διαθέτει αρκετά οικονομικά περιθώρια για να στηρίξει τη μεσαία τάξη, αλλά και τις επιχειρήσεις που επωμίζονται υψηλές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και τους προοδευτικούς συντελεστές φόρου».

Σύμφωνα με τους οικονομολόγους, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα πρέπει να πληροί τρία βασικά κριτήρια για μια τέτοια ριζική μεταρρύθμιση:

α) Δεν θα υπάρχουν εξαιρέσεις και προνομιούχοι.

β) Το χρηματοδοτικό πακέτο πρέπει να έχει βιώσιμο οικονομικό αντίκτυπο.

γ) Οφείλει να είναι κοινωνικά ισορροπημένο, έτσι ώστε η μια κοινωνική ομάδα να μην βρεθεί αντιμέτωπη με την άλλη.

Πηγή: ntv.de, Der Spiegel

Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και ο αριθμός τους συνεχίζει να αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με τη νέα ετήσια έκθεση World Wealth Report, το 2025 καταγράφηκε νέο ιστορικό υψηλό τόσο στον αριθμό των εκατομμυριούχων όσο και στον συνολικό πλούτο που κατέχουν παγκοσμίως. Βασικός μοχλός αυτής της αύξησης ήταν η άνοδος των χρηματιστηρίων, η οποία ενίσχυσε σημαντικά τις αποδόσεις των επενδύσεων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των ανθρώπων με επενδύσιμο πλούτο άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων αυξήθηκε αισθητά μέσα σε έναν χρόνο.

Μετά τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, αλλά πριν την Κίνα

Η Γερμανία συγκαταλέγεται στις χώρες με τους περισσότερους εκατομμυριούχους στον κόσμο, καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση διεθνώς, πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία, ενώ ακολουθεί η Κίνα. Οι τέσσερις αυτές χώρες συγκεντρώνουν σχεδόν τα δύο τρίτα των εκατομμυριούχων παγκοσμίως. Η έκθεση δείχνει επίσης ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στην κατηγορία των υπερπλουσίων, δηλαδή όσων διαθέτουν περιουσία δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων.

Συγκεκριμένα, περίπου 5.000 υπερπλούσιοι στη Γερμανία κατέχουν σχεδόν το ένα τέταρτο του συνολικού χρηματοοικονομικού πλούτου της χώρας. Την ίδια στιγμή, περίπου 66 εκατομμύρια πολίτες μοιράζονται λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο του συνολικού πλούτου. Όπως σημειώνουν οι αναλυτές, η συγκέντρωση του πλούτου στην κορυφή συνεχίζει να αυξάνεται.

5.000 υπερπλούσιοι, 13 εκατομμύρια φτωχοί

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία άλλης πρόσφατης μελέτης, η φτώχεια στη Γερμανία έχει φτάσει επίσης στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών. Περισσότεροι από 13 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με εισόδημα κάτω από το όριο της φτώχειας, ενώ το σχετικό ποσοστό αυξάνεται για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Τα στοιχεία αναζωπύρωσαν τη συζήτηση για τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου στη Γερμανία. Ο επικεφαλής του κόμματος της Αριστεράς, Γιαν φαν Άκεν, ζήτησε την επαναφορά φόρου περιουσίας για τους πολύ εύπορους πολίτες, υποστηρίζοντας ότι η αυξανόμενη συγκέντρωση πλούτου εντείνει το αίσθημα κοινωνικής ανισότητας και στερεί πολύτιμους πόρους από τις δημόσιες υπηρεσίες και τις τοπικές κοινωνίες.

Η αυξανόμενη ανισότητα ενδέχεται να έχει σοβαρές συνέπειες και για την οικονομία, εκτιμά η επικεφαλής του τμήματος οικονομικής συγκυρίας του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW), Γκεραλντίν Ντάνι-Κνέντλικ. Όπως επισημαίνει, τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα καταναλώνουν σχεδόν το σύνολο των χρημάτων που διαθέτουν, καθώς δεν έχουν ουσιαστικά κανένα περιθώριο αποταμίευσης.

Παράλληλα, η οικονομολόγος προειδοποιεί για τις επιπτώσεις πιθανών περικοπών στις κοινωνικές παροχές που εξετάζει η κυβέρνηση, μεταξύ των οποίων το επίδομα πολίτη (Bürgergeld), το επίδομα στέγασης και το γονικό επίδομα. Σύμφωνα με την Κνέντλικ, οι περικοπές αυτές ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στην οικονομία απ’ ό,τι εκτιμάται. Όπως τονίζει, κάθε ευρώ που αφαιρείται από την κοινωνική πρόνοια μεταφράζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε απώλεια κατανάλωσης, ενώ το ίδιο ποσό σε υψηλότερα εισοδήματα θα κατέληγε πιθανότατα σε κάποιας μορφής αποταμίευση.

Πηγές: dpa, Frankfurter Rundschau, Wirtschafswoche

Η κυβέρνηση συνασπισμού των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) και των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) θέλει να ανατρέψει την κεντρική διάταξη του νόμου για τη θέρμανση που εισήγαγε η προηγούμενη κυβέρνηση. Αυτός ο νόμος όριζε ότι επιτρέπεται η εγκατάσταση μόνο συστημάτων θέρμανσης που χρησιμοποιούν τουλάχιστον 65% ανανεώσιμη ενέργεια.

Αντ' αυτού, θα πρέπει πλέον να επιτρέπεται η εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης με πετρέλαιο και φυσικό αέριο με σημαντικά χαμηλότερες προσμίξεις φιλικών προς το κλίμα αερίων σε υφιστάμενα κτήρια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε αυτήν την πρόταση, μετά από σχέδιο νόμου της υπουργού Κατασκευών και Στέγασης Βερένα Χούμπερτς (SPD) και της υπουργού Οικονομίας και Ενέργειας Κατερίνα Ράιχε (CDU).

«Μη πρακτικό νομοσχέδιο»

Ο νέος νόμος, που ονομάζεται «Νόμος για τον Εκσυγχρονισμό των Κτηρίων», προορίζεται να αντικαταστήσει τον ισχύοντα «Νόμο για τη Θέρμανση». Το νομοσχέδιο έχει συναντήσει όχι μόνο αποδοχή, αλλά και έντονη κριτική. Μεταξύ των ένθερμων πολέμιων είναι το Εθνικό Συμβούλιο Ρυθμιστικού Ελέγχου (NKR), ένα ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Bild, ο επικεφαλής του NKR, Λουτς Γκέμπελ, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ως μία από τις «πιο αδύναμες και μη πρακτικές προτάσεις που έχουν υποβληθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Ελέγχου Ρυθμίσεων τα τελευταία χρόνια». Δήλωσε ότι περιέχει διατυπώσεις που είναι «μετά βίας κατανοητές» και προειδοποίησε ότι είναι πιθανό να προκύψουν προβλήματα με την εφαρμογή του νόμου.

Ο νέος νόμος προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία

Αντίθετα, ο Κάρστεν Ρόλε, υπεύθυνος για την ενέργεια, την κινητικότητα και το περιβάλλον στην Ομοσπονδία Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI), υπερασπίζεται την πρόταση: «Ο Νόμος για τον Εκσυγχρονισμό των Κτηρίων είναι καλύτερος από τη φήμη του», αναφέρει το δελτίο Τύπου.

Ο Πέτερ Άντριαν, πρόεδρος του Συνδέσμου Γερμανικών Βιομηχανικών και Εμπορικών Επιμελητηρίων (DIHK), θεωρεί επίσης το νομοσχέδιο «συνολικά ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση». Μειώνει τους άκαμπτους κανονισμούς και προσφέρει «στις εταιρείες μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την κλιματική ουδετερότητα στον κατασκευαστικό τομέα».

«Ορισμένες αλλαγές μπορούν να συμβάλλουν στον εποικοδομητικό διάλογο», δήλωσε ο Φρέντερικ Λίπερτ από τον κατασκευαστή συστημάτων θέρμανσης Vaillant. «Αυτό περιλαμβάνει την κατάργηση του κανόνα του 65%, τον οποίο πολλοί στην αγορά θεώρησαν ως μορφή εξαναγκασμού». Σύμφωνα με τη σχεδιαζόμενη νομοθεσία, τα νέα συστήματα θέρμανσης θα πρέπει να χρησιμοποιούν μόνο τουλάχιστον 10% ΑΠΕ.

«Δήλωση πτώχευσης της κλιματικής πολιτικής»

Ο Γιούλιους Νόι της Γερμανικής Ομοσπονδίας για το Περιβάλλον και τη Διατήρηση της Φύσης (BUND) δήλωσε στην DW ότι ο προτεινόμενος νόμος αποτελεί «κήρυξη πτώχευσης όσον αφορά την κλιματική πολιτική». «Με την κατάργηση του κανόνα του 65%, το πιο αποτελεσματικό μέσο για την ενεργειακή μετάβαση στον τομέα της θέρμανσης εξαλείφεται». Αυτό, υποστηρίζει, «παρατείνει τεχνητά τη χρήση τεχνολογιών ορυκτών καυσίμων και εγκλωβίζει τους ανθρώπους στην παγίδα του κόστους του φυσικού αερίου».

Οι κατασκευαστές αντλιών θερμότητας συμμερίζονται αυτήν την κριτική. Η γερμανική κυβέρνηση μειώνει δραστικά τις «απαιτήσεις για νέα συστήματα θέρμανσης από 65% σε ένα αρχικό 10% μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», δήλωσε στην DW η Κάτια Βάινχολντ, εκπρόσωπος της Γερμανικής Ένωσης Αντλιών Θερμότητας. «Λαμβάνοντας υπόψη την κρίση στη Μέση Ανατολή και τον αντίκτυπό της στις τιμές ενέργειας και την ασφάλεια εφοδιασμού στη Γερμανία, καθώς και τους κλιματικούς στόχους, αυτό στέλνει ένα εντελώς λανθασμένο μήνυμα». Με τις αντλίες θερμότητας, «διατίθεται μια ενεργειακά αποδοτική και υψηλής ποιότητας τεχνολογία που θα καταστήσει τη θέρμανση καθαρή, οικονομικά αποδοτική και ανεξάρτητη μακροπρόθεσμα».

Η εκπρόσωπος δήλωσε ότι οι καταναλωτές χρειάζονται σαφείς και κατανοητές πληροφορίες σχετικά με τους μακροπρόθεσμους κινδύνους που σχετίζονται με τη διαθεσιμότητα καυσίμων και το αυξανόμενο κόστος ενέργειας. Ταυτόχρονα, τα σταθερά προγράμματα επιδοτήσεων είναι απαραίτητα για την ενθάρρυνση των επενδύσεων σε σύγχρονες και ανθεκτικές για το μέλλον τεχνολογίες θέρμανσης, επεσήμανε.

Περισσότερες αντλίες θερμότητας εξαιτίας του πολέμου;

Ο Φρέντερικ Λίπερτ εκτιμά ότι «ο μετασχηματισμός της αγοράς θέρμανσης θα συνεχιστεί ακόμα και με τον νέο νόμο». Σε αυτό συνηγορούν και οι παγκόσμιες γεωπολιτικές εξελίξεις: «Ο πόλεμος στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αναδεικνύει για άλλη μια φορά την εξάρτηση της Γερμανίας και της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι αυτό θα αυξήσει περαιτέρω τη ζήτηση για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και, επομένως, και για αντλίες θερμότητας».

Ο Γιούλιους Νόι από την BUND συμφωνεί: «Ευελπιστούμε ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα ενθαρρύνει πολλούς ανθρώπους να στραφούν σε αντλίες θερμότητας, παρά το ανεύθυνο νομοσχέδιο».

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Φανταστείτε πυραύλους, επαναχρησιμοποιούμενες διαστημικές κάψουλες, να εκτοξεύονται από τις Αζόρες, μεταφέροντας στο Διάστημα δορυφόρους κατασκευασμένους στην Πορτογαλία και στη συνέχεια να επιστρέφουν στη βάση.

Αν και αυτό μπορεί να ακούγεται σαν ένα… φουτουριστικό σενάριο, ένα μέρος αυτών θα μπορούσε σύντομα να γίνει πραγματικότητα. Η Πορτογαλία, άλλωστε, εργάζεται σκληρά για να γίνει διαστημικό έθνος, με τη βοήθεια των πολλών καταρτισμένων μηχανικών της και σε συνεργασία με την ΕΕ.

«Η Πορτογαλία έχει εκσυγχρονιστεί σημαντικά τα τελευταία 20 χρόνια», λέει στην DW ο πρόεδρος της Πορτογαλικής Διαστημικής Υπηρεσίας, Ρικάρντο Κόντε. «Τα πανεπιστήμιά μας βγάζουν εξαιρετικούς μηχανικούς. Έχουμε δημιουργήσει ανθρώπινο κεφάλαιο πάνω στο οποίο μπορούμε να οικοδομήσουμε».

Ο Κόντε, η υπηρεσία του οποίου ιδρύθηκε το 2019, αναφέρει πως περίπου 80 διαφορετικές εταιρείες απασχολούν πλέον περίπου 2.000 εργαζομένους υψηλής εξειδίκευσης σε όλη τη διαστημική βιομηχανία της Πορτογαλίας. Πέρυσι δημιούργησε κύκλο εργασιών 200 εκατομμυρίων ευρώ, σύμφωνα με τον Κόντε – και φέτος η παραγωγικότητα αναμένεται ακόμα μεγαλύτερη.

Αυτό συμβαίνει «επειδή έχουμε ένα ακόμα ατού: τις Αζόρες», λέει ο Κόντε.

Πράγματι, η Πορτογαλία κατασκευάζει αυτή την περίοδο ένα διαστημικό λιμάνι στο ήσυχο νησί Σάντα Μαρία των Αζορών.

«Αυτό θα είναι κάτι πολύ μεγάλο», λέει στην DW ο Ίβο Βιέιρα, από τον όμιλο διαστημικής βιομηχανίας AED Cluster Portugal. «Το ευρωπαϊκό διαστημικό αεροπλάνο Space Rider είναι μάλιστα προγραμματισμένο να προσγειωθεί εκεί το 2028». Το Space Rider θα κατέβει αιωρούμενο με τεράστια αλεξίπτωτα και θα προσγειωθεί ακριβώς δίπλα στον παλιό διάδρομο, ο οποίος κάποτε κατασκευάστηκε από τους Αμερικανούς κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και πλέον δεν χρησιμοποιείται σχεδόν ποτέ. Ο Βιέιρα λέει ότι σχεδιάζεται εκτόξευση πυραύλου για το 2030, η οποία θα στείλει «έναν νοτιοκορεατικό δορυφόρο σε τροχιά». Αρκετές κεραίες δορυφορικών επικοινωνιών λειτουργούν ήδη στο νησί, όπως προσθέτει.

Μία βάση με στρατηγική σημασία

Ως ένας οικονομικός χώρος εκτόξευσης για μικρότερους πυραύλους με μικρότερους δορυφόρους, εντός της ΕΕ, η βάση στις Αζόρες θα έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για την Ευρώπη.

Η απομακρυσμένη θέση του διαστημικού λιμένα στον Ατλαντικό σημαίνει, επίσης, πως τα διαστημικά σκάφη μπορούν να προσγειώνονται με ασφάλεια στον ωκεανό, χωρίς να θέτουν δυνητικά σε κίνδυνο κανέναν. Το γεγονός ότι εκεί θα εργάζονται μόλις 35 άνθρωποι καθιστά την υποδομή μία αρκετά οικονομική επιχείρηση. Παράλληλα, η βάση θα μπορούσε να ενισχύσει και την τοπική οικονομία, καθώς και να φέρει πίσω κατοίκους που είχαν αποφασίσει παλαιότερα να εγκαταλείψουν το νησί.

Η πρώτη προσγείωση διαστημικού σκάφους στις Αζόρες θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ήδη φέτος. «Οι πορτογαλικές αρχές ενέκριναν την πρώτη προσθαλάσσωση στην ΕΕ για τη διαστημική κάψουλα μεταφοράς Phoenix 2.1», όπως δηλώνει στην DW η Μάρτα Ολιβέιρα της ATMOS Space Cargo.

Η Ολιβέιρα, συνιδρύτρια της γερμανικής εταιρείας διαστημικής εφοδιαστικής, δραστηριοποιείται στους δορυφόρους τροχιάς με χαμηλό κόστος, εστιάζοντας στις πτήσεις με επαναχρησιμοποιούμενες κάψουλες – μία δουλειά που, όπως λέει η ίδια αστειευόμενη, μοιάζει κάπως με… «τη FedEx του Διαστήματος».

Τα τρία πορτογαλικά κέντρα ανάπτυξης δορυφόρων

Αυτό που λείπει ακόμη είναι οι δορυφόροι.

«Υπάρχουν τρία πορτογαλικά κέντρα που αναπτύσσουν δορυφόρους», λέει ο Ρικάρντο Κόντε. «Το ένα είναι η κοινοπραξία CEiiA στο Πόρτο, το άλλο είναι η πολυεθνική Open Cosmos στο πανεπιστήμιο της Κοΐμπρα και το τρίτο έχει έδρα στη Λισαβόνα, όπου κατασκευάζονται κυρίως δορυφόροι σε συνεργασία με τις ένοπλες δυνάμεις».

Είναι μικροί και χρησιμοποιούνται για εμπορικές, στρατιωτικές και μεικτές εφαρμογές, όπως οι επικοινωνίες, η παρατήρηση της Γης και των ωκεανών και η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.

Τα σχέδια των πορτογαλικών διαστημικών υπηρεσιών είναι φιλόδοξα: «Μέχρι το 2030 θα έχουμε 30 δορυφόρους στο Διάστημα, ορισμένους από αυτούς σε συνεργασία με την Ισπανία», λέει ο Κόντε. «Θέλουμε να φέρουμε διεθνείς παίκτες στην Πορτογαλία, να συνεργαστούμε μαζί τους και να χτίσουμε πάνω σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες».

Αυτό ισχύει και για τον στρατιωτικό τομέα, όπως προσθέτει, ο οποίος γίνεται ολοένα πιο σημαντικός.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ανταπόκριση από την Λευκωσία

Σε μία από τις πιο αυστηρές παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο μεταναστευτικό εδώ και δεκαετίες, το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν τη Δευτέρα σε συμφωνία για έναν νέο κανονισμό επιστροφών παράτυπων μεταναστών.

Σύμφωνα με την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, η συμφωνία αποσκοπεί στην επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής και στην αύξηση της αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος επιστροφών.

Μιλώντας στην DW, ο υφυπουργός Μετανάστευσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νικόλαος Ιωαννίδης, δήλωσε πως «η συμφωνία σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια πιο αυστηρή πολιτική της ΕΕ για τη μετανάστευση». Παράλληλα, χαρακτήρισε τη συμφωνία «θεμελιώδους σημασίας», αφού, όπως είπε, «η αύξηση των επαναπατρισμών ήταν επιθυμία τόσο των ευρωπαϊκών θεσμών όσο και των Ευρωπαίων πολιτών».

Έρχονται «κόμβοι επιστροφής»

Κεντρικό ρόλο στη νέα νομοθεσία διαδραματίζει η πρόβλεψη που αφορά στη δυνατότητα των κρατών μελών να δημιουργούν «κόμβους επιστροφής» εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων, μετά από σχετική συμφωνία με τρίτη χώρα.

Σύμφωνα με τη σχετική πρόνοια, οι κόμβοι επιστροφής θα λειτουργούν είτε ως ενδιάμεσοι σταθμοί επαναπατρισμού είτε ως χώροι παραμονής μεταναστών μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιστροφής τους. Από το νέο πλαίσιο θα εξαιρούνται μόνο οι ασυνόδευτοι ανήλικοι.

Σύμφωνα με πληροφορίες της DW, κατά τη χθεσινή συζήτηση έγιναν αναφορές σε τρίτες χώρες όπου θα μπορούσαν να δημιουργηθούν κόμβοι επιστροφής. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι θα πρόκειται για χώρες είτε της Αφρικής είτε της Ασίας, οι οποίες, μάλιστα, δεν θα είναι κοντά στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Νέος κανονισμός επιστροφών

Σύμφωνα με τη συμφωνία, ο νέος Κανονισμός προβλέπει επίσης την υποχρέωση αναχώρησης παράτυπων μεταναστών από το κράτος μέλος στο οποίο βρίσκονται. Ενδεχόμενη άρνηση συμμόρφωσης μπορεί να επιφέρει περικοπές παροχών και επιδομάτων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να επιβάλλονται ακόμη και ποινικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της φυλάκισης.

Παράλληλα, εισάγεται η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής, ένα ενιαίο και τυποποιημένο έγγραφο που φιλοδοξεί να διευκολύνει την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων επιστροφής μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης.

Μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης βίωσε ένα έντονο ανοιξιάτικο κύμα καύσωνα, με ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία στον βορρά, τη Γερμανία και τη Γαλλία, έως νοτιότερα την Ισπανία και την Ιταλία.

Ο ασυνήθιστος ανοιξιάτικος καιρός οφείλεται στον λεγόμενο «θερμικό θόλο», ο οποίος παγιδεύει τον ζεστό αέρα πάνω από την Ευρώπη, σαν καπάκι σε κατσαρόλα με νερό που βράζει.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής, Copernicus, αντίστοιχα καιρικά φαινόμενα εμφανίζονταιι συχνότερα στην Ευρώπη τα τελευταία 25 χρόνια, τροφοδοτώντας πιο συχνά και πιο ακραία κύματα καύσωνα.

«Θερμοκρασίες τέτοιας κλίμακας ήταν κάποτε εξαιρετικά σπάνιες ακόμη και στο αποκορύφωμα του καλοκαιριού», δηλώνει η Φρειντερίκε Όττο, καθηγήτρια Κλιματικής Επιστήμης στο Imperial College του Λονδίνου.«Αυτή η ζέστη που σπάει ρεκόρ φέρει ξεκάθαρα το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής».

Η Ευρώπη θερμαίνεται διπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο

Είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί πόσο έχει ενισχυθεί το συγκεκριμένο φαινόμενο από το φαινόμενο του θερμοκηπίου, εξαιτίας των εκπομπών ορυκτών καυσίμων.

Ωστόσο, προηγούμενες αναλύσεις περισσότερων από έξι κυμάτων καύσωνα στην Ευρώπη από το 2003 και μετά, που πραγματοποιήθηκαν από κλιματολόγους της βρετανικής πρωτοβουλίας World Weather Attribution -την οποία συνίδρυσε η Όττο- κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτά τα ακραία καιρικά φαινόμενα ήταν «πολύ πιο πιθανά και πολύ πιο έντονα λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής».

Η τελευταία έκθεση European State of the Climate, που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο, αναφέρει ότι τουλάχιστον το 95% της ηπείρου κατέγραψε θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο το 2025. Έντονοι καύσωνες άνω των 30°C έφτασαν μέχρι τον Αρκτικό Κύκλο, ενώ η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ.

«Η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος και οι επιπτώσεις είναι ήδη σοβαρές», λέει ο Φλόριαν Παπενμπέργκερ, επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων.

Συγκεκριμένα, η Ευρώπη θερμαίνεται περίπου διπλάσια σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο. Η μέση θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 2,5°C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα του τέλους του 19ου αιώνα, ενώ παγκοσμίως η αύξηση ανέρχεται σε περίπου 1,4°C.

Γιατί αυξάνεται τόσο η θερμοκρασία;

Η επιταχυνόμενη θέρμανση οφείλεται εν μέρει στη γεωγραφική θέση της Ευρώπης, η οποία συνδέεται με την Αρκτική, τη μόνη περιοχή του πλανήτη που θερμαίνεται ακόμη πιο γρήγορα από την Ευρώπη.

Η μέση αύξηση της θερμοκρασίας γύρω από τον Βόρειο Πόλο έχει ήδη ξεπεράσει τους 3,3°C, σύμφωνα με την Copernicus. Ένας από τους λόγους είναι ότι ο σκοτεινότερος, χωρίς πάγο Αρκτικός Ωκεανός απορροφά περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία από ό,τι ο πάγος, που την αντανακλά.

Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως λευκαύγεια ή αλμπέντο, παρατηρείται πλέον και σε περιοχές της Ευρώπης. Ορεινές ζώνες, όπως οι Άλπεις, που παλαιότερα ήταν καλυμμένες με χιόνι για μεγάλο μέρος του έτους, μένουν ολοένα πιο συχνά χωρίς χιόνι, επιταχύνοντας περαιτέρω τη θέρμανση.

Οι επιστήμονες συνδέουν επίσης την ευρωπαϊκή θέρμανση με τις μεταβολές στο λεγόμενο «jet stream», το ισχυρό ρεύμα ανέμων σε μεγάλο ύψος που κατευθύνεται προς την Ευρώπη. Η αποσταθεροποίησή του, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, οδηγεί σε ακραία καιρικά φαινόμενα που διαρκούν περισσότερο. Μελέτη του 2022 έδειξε ότι τα διαστήματα κατά τα οποία το jet stream χωρίζεται σε δύο φάσεις έχουν επιμηκυνθεί, με αποτέλεσμα περισσότερους καύσωνες, ιδίως στη Δυτική Ευρώπη.

Πιο καθαρός αέρας, περισσότεροι καύσωνες;

Παραδόξως, η αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης συμβάλλει επίσης στην αύξηση της θερμοκρασίας. Η έκθεση European State of the Climate 2025 σημειώνει ότι οι αυστηρότεροι κανονισμοί για την ποιότητα του αέρα από τη δεκαετία του 1980 μείωσαν τη ρύπανση, αλλά οδήγησαν παράλληλα σε λιγότερη αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας.

Οι επιστήμονες τονίζουν, ωστόσο, ότι αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα κατά της μείωσης των εκπομπών. Αντίθετα, νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού προειδοποιεί ότι τα επόμενα πέντε χρόνια είναι πιθανό να καταγραφεί νέο παγκόσμιο ρεκόρ θερμοκρασίας.

«Το καθήκον μας είναι σαφές», δήλωσε πρόσφατα ο ΓΓ του ΟΗΕ, κάνοντας έκκληση να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας ώστε να οικοδομηθεί «ένα ασφαλέστερο, δικαιότερο και πιο ανθεκτικό μέλλον για όλους».

Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη

Οι νοσταλγοί μπήκαν πέρυσι διακριτικά στο γερμανικό στρατιωτικό νεκροταφείο του Μάλεμε έξω από τα Χανιά και κατέθεσαν στεφάνι στον τάφο του Bruno Bräuer, επί δύο και πλέον χρόνια ανώτατου διοικητήτων γερμανικών δυνάμεων κατοχής στην Κρήτη. Το 1946 είχε καταδικαστεί στην Αθήνα για εγκλήματα πολέμου και στη συνέχεια εκτελεστεί. Τον έθαψαν δίπλα στους στρατιώτες του στο Μάλεμε. Το στεφάνι που κατατέθηκε πέρυσι στον τάφο του έγραφε στην κορδέλα «Όλα για την αμοιβαία πίστη», στρατιωτική έκφραση απαγορευμένη πια στη Γερμανία λόγω της κατάχρησής της από το ναζιστικό καθεστώς.

Το νεκροταφείο του Μάλεμε δέχεται εδώ και δεκαετίες κάθε τόσο επισκέψεις από παλιούς και νέους ναζί, καθώς θεωρείται σύμβολο ενός στρατιωτικού άθλου, της πρώτης στην πολεμική ιστορία κατάληψης μιας περιοχής από αέρος. Στις 20 Μαΐου 1941 η Επιχείρηση Ερμής της Βέρμαχτ ξεκινούσε με χιλιάδες αλεξιπτωτιστές που συνάντησαν σθεναρή αντίσταση από τις βρετανικές δυνάμεις στο νησί, αλλά και από πολλούς Κρητικούς που προέβαλαν αντίσταση. Η Μάχη της Κρήτης κόστισε τη ζωή τρεισήμισι περίπου χιλιάδων Γερμανών αλεξιπτωτιστών και δεν θα κατέληγε στην κατάληψη του νησιού, αν η βρετανική στρατιωτική διοίκηση δεν προέβαινε σε αλλεπάλληλα λάθη.

Οι πτυχές ενός μελανού άθλου

85 χρόνια μετά στη Γερμανία θυμούνται τη Μάχη της Κρήτης όπως αρμόζει σε έναν μελανό άθλο. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Jürgen Gottschlich, ιδρυτικό στέλεχος της tageszeitung του Βερολίνου, επισκέφθηκε την Κρήτη και διηγείται ολόκληρη την ιστορία. Αναζητά το «κακό πουλί» όπως το έλεγαν οι ντόπιοι, το μνημείο προς τιμήν των νεκρών αλεξιπτωτιστών που είχαν ανεγείρει οι ίδιοι οι Γερμανοί με έναν αετό με σβάστικα στην κορυφή, σαρωμένο πια από κάποια δίκαιη θύελλα. Διαπιστώνει με θλίψη ότι οι νεκροί στους τάφους του Μάλεμε ήταν νεοσύλλεκτοι που δεν είχαν κλείσει καλά-καλά τα είκοσι, θύματα ενός εγκληματικού καθεστώτος.

Διηγείται για την ελευθερία κινήσεων που έδωσε η γερμανική διοίκηση στους στρατιώτες μετά την κατάληψη του νησιού και περιγράφει τα εγκλήματα που τελέστηκαν ως αντίποινα στα μαρτυρικά χωριά,το Κοντομαρί, τον Αλικιανό, την Κάντανο. Μιλά για τον εκτοπισμό των Εβραίων των Χανίωνακόμα και το 1944 και τον άδικο χαμό τους στο Αιγαίο, όταν πια η ναζιστική Γερμανία βρισκόταν προ του τέλους.

Με το βλέμμα της λογοτεχνίας

Αλλά και στη λογοτεχνία ο απόηχος της γερμανικής κατοχής είναι πια πολύ διαφορετικός. Έχουν περάσει πια τα χρόνια που ο ταξιδιωτικός συγγραφέας Erhard Kästner, φαντάρος ο ίδιος στην Ελλάδα, παρομοίαζε στο βιβλίο του Ελλάδα» (1942) μια παρέα ηλιοκαμένων Γερμανών στρατιωτών που γύριζαν από την Κρήτη μέσα σ’ ένα σταματημένο τραίνο στους πρόποδες του Ολύμπου με τους «ξανθούς Αχαιούς του Ομήρου». Ο Klaus Modick για παράδειγμα με το έργο του Μουσαφίρης στην Κρήτη (εκδ. Κέδρος, 2005) επιστρέφει στην εποχή της γερμανικής κατοχής στο νησί. Ο αρχαιολόγος Γιόχαν Μάρτενς διατάσσεται από τον ανθυπολοχαγό Φρίντριχ Χόλμπαχ να φωτογραφίσει τα αντίποινα σε βάρος του άμαχου πληθυσμού. Κλονίζεται, αυτομολεί, εντάσσεται στο αντάρτικο κατά των συμπατριωτών του, ερωτεύεται την Ελένη. Δεκαετίες αργότερα ο γιος του Χόλμπαχ Λούκας πηγαίνει στην Κρήτη για να εξιχνιάσει το οικογενειακό μυστικό των φωτογραφιών που είχε κάψει ο πατέρας του στον κήπο, όταν αυτός ήταν ακόμη μικρό παιδί, και ερωτεύεται ποια, τη Μαρία, κόρη του Γιόχαν και της Ελένης. Το σκοτεινό μυστήριο θα διαλευκανθεί.

Εξάλλου και γενικότερα η αναμόχλευση της Κατοχής μέσα από μεταγενέστερες ανθρώπινες σχέσεις είναι και το θέμα του βιβλίου του Manfred Dierks Ρεβέκκα (εκδ. Λιβάνη, 2016). Δύο άγνωστοι συναντιούνται τυχαία στην Αίγυπτο την ταραγμένη δεκαετία του 1950: ο Γερμανός Λουτς Βόλτερς, αποτυχημένος φοιτητής Φιλοσοφίας, και η Ελληνίδα Ρεβέκκα Καμίτση, ενεργό μέλος της αντίστασης κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Σύντομα η γνωριμία τους εξελίσσεται σε μια σφοδρή ερωτική σχέση. Ωστόσο, εμπόδιο σε ένα κοινό μέλλον μπαίνει η βασανιστική ενοχή που κυνηγά τη Ρεβέκκα από τη Λέρο. Άλλο ένα μυστήριο που πρέπει να διαλευκανθεί.

Οι γυναίκες αρρωσταίνουν διαφορετικά από τους άνδρες. Και με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Υγεία των Γυναικών στις 28 Μαΐου, η Γερμανίδα υπουργός Υγείας, Νίνα Βάρκεν, ζήτησε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις ιδιαίτερες ανάγκες των γυναικών σε θέματα ιατρικής. Όπως τόνισε, για πολλά χρόνια η ιατρική έρευνα και οι φαρμακευτικές μελέτες βασίζονταν κυρίως σε άνδρες ασθενείς, με αποτέλεσμα πολλές παθήσεις γυναικών να λαμβάνουν λανθασμένη διάγνωση και αντιμετώπιση.

Η υπουργός επισήμανε επίσης ότι οι γυναίκες εμφανίζουν συχνά διαφορετικά συμπτώματα και διαφορετική κλινική εικόνα σε σχέση με τους άνδρες, γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από το σύστημα υγείας. Αντίστοιχη κριτική έχει ασκήσει και η Γερμανική Εταιρεία Παθολογίας, κάνοντας μάλιστα λόγο για σημαντικά ερευνητικά κενά στην υγεία των γυναικών.

Οι γυναίκες ιστορικά υποεκπροσωπούνται στην ιατρική έρευνα

Η Διεθνής Ημέρα για την Υγεία των Γυναικών υπενθυμίζει κάθε χρόνο ότι ακόμα και το δικαίωμα στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία εξακολουθεί να μη θεωρείται αυτονόητο για πολλές γυναίκες.

Η Γιούλια Ζάχερ και η Βερόνικα Βίτε εργάζονται ως ερευνήτριες στο Leipzig Center of Metabolism (LeiCeM) του Πανεπιστημίου της Λειψίας, το οποίο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο φύλο και το κοινωνικό φύλο, με στόχο τη βελτίωση της περίθαλψης των γυναικών. Όπως εξηγεί η Βίτε, υπάρχει σημαντικό κενό στα δεδομένα που αφορούν τις γυναίκες και σε σχετικές κλινικές μελέτες, καθώς, όπως λέει, αιτία ήταν η αντίληψη ότι οι γυναικείες ορμόνες αποτελούν «παράγοντα που διαταράσσει» τις έρευνες. Και η Ζάχερ συμπληρώνει ότι υπάρχουν πολλοί ιστορικοί και δομικοί λόγοι: «Το γυναικείο σώμα και ο γυναικείος εγκέφαλος θεωρούνταν πάντα κάπως ως απόκλιση από τον κανόνα. Κι αυτό είναι παράδοξο, γιατί επιστημονικά δεν τεκμηριώνεται». Το 1977, μετά το σκάνδαλο της θαλιδομίδης (Contergan), η αμερικανική FDA συνέστησε να αποκλείονται, σε μεγάλο βαθμό, οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας από τις κλινικές μελέτες. «Αυτό θεωρήθηκε προστασία, αλλά είχε σοβαρές συνέπειες», παρατηρεί επίσης η Ζάχερ.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων στην περίθαλψη είναι το έμφραγμα: παρ' ότι οι γυναίκες παθαίνουν λιγότερα εμφράγματα από τους άνδρες, πεθαίνουν συχνότερα. Και αυτή η λογική «πρέπει να αλλάξει», υπογραμμίζουν οι ερευνήτριες: «Η υγεία των γυναικών πρέπει να γίνει μακροπρόθεσμη προτεραιότητα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι μεταφορές ή η άμυνα», λέει χαρακτηριστικά η Ζάχερ.

Πηγές: Tagesschau, MDR

Η υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας της Γερμανίας, Κατερίνα Ράιχε επισκέπτεται την Κίνα για τρεις ημέρες. Από την αρχή του ταξιδιού της, η Χριστιανοδημοκράτης πολιτικός (CDU) θα επιδιώξει να επικεντρωθεί κυρίως σε ένα πράγμα: Να διασφαλίσει δίκαιους όρους ανταγωνισμού για τις γερμανικές εταιρείες στη Λαϊκή Δημοκρατία και στο εμπόριο με την Κίνα. «Ο ανταγωνισμός δεν μας είναι ξένος. Ο ανταγωνισμός μας ωφελεί», τόνισε η Ράιχε πριν από τη συνάντηση με τον Κινέζο υπουργό Εμπορίου Γουάνγκ Γουεντάο στο Πεκίνο. Ωστόσο, ο ανταγωνισμός θα πρέπει να δομείται με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι αμοιβαία επωφελής και διαφανής. Πρέπει, όπως επισημαίνει η γερμανική πλευρά, να ισχύει η αρχή της αμοιβαιότητας, που σημαίνει συγκρίσιμη πρόσβαση στην αγορά και ανταγωνιστικούς όρους για τις εταιρείες στη Γερμανία και την Κίνα.

Εκτός από το θέμα του ανταγωνισμού και των όρων πρόσβασης στην αγορά για τις εταιρείες, η Ράιχε σχεδιάζει επίσης να συζητήσει με τον Γουάνγκ τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και την πρόσβαση της Γερμανίας σε σπάνιες γαίες στην Κίνα. Εκπρόσωποι μεγάλων εταιρειών έχουν ταξιδέψει ως συνοδεία της. Πριν από τη συνάντησή της με τον Γουάνγκ, η Γερμανίδα υπουργός συνομίλησε με τον Τσου Χάιμπινγκ, υφυπουργό στην Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων. Αυτός ο οργανισμός θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους φορείς σχεδιασμού οικονομικής πολιτικής της Κίνας. Για την εγκαθίδρυση ισχυρών οικονομικών δεσμών, απαιτούνται «πολύ καλές διμερείς συνομιλίες», τόνισε η Ράιχε, όπως ακριβώς είχε πράξει και ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, κατά την επίσκεψή του στην Κίνα τον Φεβρουάριο. Τώρα, όπως είπε, είναι καθήκον της «να συνεχίσει από εκεί που σταμάτησε εκείνος».

Σειρά σημαντικών συναντήσεων

Η Ράιχε σχεδιάζει επίσης να συναντηθεί με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Χε Λίφενγκ, ο οποίος έχει την ευθύνη για τα εμπορικά ζητήματα στην κινεζική κυβέρνηση. Η υπουργός συνοδεύεται στο ταξίδι της από αρκετούς εκπροσώπους γερμανικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένου του Διευθύνοντος Συμβούλου της BASF, Μάρκους Καμίτ, και του Διευθύνοντος Συμβούλου της Thyssenkrupp, Μιγκέλ Άνχελ Λόπεζ Μπορέγκο. Η Κίνα είναι ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Γερμανίας, αλλά πολύ περισσότερα αγαθά εισάγονται από τη Λαϊκή Δημοκρατία από ό,τι εξάγονται εκεί. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών πέρυσι ήταν λίγο πάνω από 250 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Γερμανία εισήγαγε αγαθά αξίας 170,6 δισεκατομμυρίων ευρώ από την Κίνα, αυξάνοντας τις εισαγωγές της κατά 8,8% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, οι γερμανικές εξαγωγές προς την Κίνα μειώθηκαν κατά 9,7% στα 81,3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Ανάπτυξη μόλις 0,5% του ΑΕΠ

Η επίσκεψη της Ράιχε πραγματοποιείται την ώρα που το Συμβούλιο των Εμπειρογνωμόνων για την γερμανική οικονομία, οι αποκαλούμενοι «πέντε σοφοί», δημοσίευσε την εαρινή τους έκθεση με τις προγνώσεις για την ετήσια μεγέθυνση της οικονομίας της χώρας, ρίχνοντας περίπου στο μισό την πρόβλεψη για την ανάπτυξη από το 0,9%, που έλεγαν το περασμένο φθινόπωρο, στο 0,5% του ΑΕΠ τώρα. Ανάλογη πρόβλεψη είχε κάνει πριν από ένα μήνα και η ίδια η γερμανική κυβέρνηση. Βασικός λόγος για τη μείωση των προσδοκιών η αστάθεια στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Πηγές: ARD, SZ

Ο πρώτος καύσωνας της χρονιάς είναι ήδη γεγονός στη Δυτική Ευρώπη, με τη Γερμανία να βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο: Σύμφωνα με τη Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, οι θερμοκρασίες στα νοτιοδυτικά της χώρας φτάνουν έως και τους 34 βαθμούς Κελσίου, κυρίως στην περιοχή του Ρήνου.

Στις περισσότερες περιοχές της χώρας επικρατεί έντονη ηλιοφάνεια και ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή, με τους μετεωρολόγους να εκτιμούν ότι το φαινόμενο -αν και με κάποια μικρή υποχώρηση- θα συνεχιστεί και τις επόμενες ημέρες.

Η ζέστη αποδίδεται σε έναν λεγόμενο «θερμικό θόλο», που έχει εγκλωβίσει θερμές αέριες μάζες πάνω από τη Δυτική Ευρώπη. Το φαινόμενο προκαλεί ήδη προβλήματα σε αρκετές περιοχές, με τις προειδοποιήσεις για την υγεία και τον κίνδυνο πυρκαγιών να αυξάνονται.

Ρεκόρ στη Βρετανία – Θύματα στη Γαλλία

Ακραία φαινόμενα σημειώνονται όμως εδώ και μέρες και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου καταρρίπτει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο: Στο Λονδίνο ο υδράργυρος έφτασε τους 34,8 βαθμούς Κελσίου, ξεπερνώντας κατά δύο ολόκληρους βαθμούς τα προηγούμενα ρεκόρ από το 1922 και το 1944. Οι βρετανικές αρχές προειδοποιούν ότι οι θερμοκρασίες ενδέχεται τις επόμενες ημέρες να αγγίξουν ακόμα και τους 35 βαθμούς.

Παράλληλα, καταγράφηκε και η θερμότερη νύχτα Μαΐου στην ιστορία της χώρας, καθώς σε περιοχές του νότιου Λονδίνου η θερμοκρασία δεν έπεσε κάτω από τους 21 βαθμούς. Οι βρετανικές αρχές έχουν προβεί σε προειδοποιήσεις για ευπαθείς ομάδες, ενώ σημειώνονται και προβλήματα στις μετακινήσεις λόγω της ζέστης.

Στη Γαλλία οι ακραίες θερμοκρασίες θεωρούνται ήδη η αιτία για τουλάχιστον επτά θανάτους, σύμφωνα με τη γαλλική κυβέρνηση. Και εκεί, σε πολλές περιοχές οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 34 βαθμούς, ενώ η κατάσταση παραμένει ανησυχητική και για τις επόμενες ημέρες.

Πηγές: bbc, dlf, dpa

Στρατιωτικές συγκρούσεις, πολιτικές έριδες, διεκδίκηση της εξουσίας – ένα διαχρονικό παγκόσμιο φαινόμενο. Με αφορμή άλλη μία διαμάχη μεγάλων δυνάμεων με φόντο το Ιράν και τη Μέση Ανατολή, η εφημερίδα Die Welt ανέσυρε πρόσφατα ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και επίκαιρο παλαιότερο αφιέρωμά της με τίτλο «"Έσπερναν τον τρόμο στις καρδιές όλων των λαών" – Πώς οι Κέλτες κατέλαβαν την αρχαία Ελλάδα», που πρωτοδημοσιεύτηκε το 2020.

Το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης δεν είναι καθόλου καινούργιο. Μπορεί ο όρος «παγκοσμιοποίηση» να είναι σύγχρονος, η ιδέα όμως όχι. Η παγκοσμιοποίηση έκανε την πρώτη της εμφάνιση στην αρχαία ιστορία, η ελληνιστική εποχή αποτελεί μια «πρώιμη περίοδο παγκοσμιοποίησης».

Μεταξύ 334 και 323 προ Χριστού ο Μέγας Αλέξανδρος κατέκτησε την Περσική Αυτοκρατορία, συνδέοντας έτσι τη Μεσόγειο με την Ασία. Άνοιξε τα σύνορα προς την Ανατολή, μέχρι τα πέρατα της γης, προς την Ινδία. Με αυτόν ξεκίνησε όχι μόνο η μακρά ελληνιστική εποχή, αλλά και η διασύνδεση μεγάλων τμημάτων της Ευρώπης, της Ασίας και της Βόρειας Αφρικής και επομένως η παγκοσμιοποίηση.

Μετά τον πρόωρο θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου οι οι Διάδοχοί του διαμόρφωσαν τον ελληνιστικό παγκόσμιο πολιτισμό, ο οποίος εκτεινόταν από τον Ατλαντικό μέχρι την Ινδία.

Μητροπόλεις, κοσμοπολιτισμός και θρησκείες

Κατά συνέπεια στο πλαίσιο του αφιερώματος γίνεται εκτενής αναφορά στο έργο του ιστορικού Άγγελου Χανιώτη, ο οποίος εύστοχα αποκαλεί την αφήγησή του για την ελληνιστική περίοδο, «παγκόσμια ιστορία». («Η εποχή των Κατακτήσεων. Ο Ελληνικός κόσμος από τον Αλέξανδρο στον Αδριανό», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο Κρήτης 2018).

Ο Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στη Σχολή Ιστορικών Μελετών του Ινστιτούτου Προηγμένων Σπουδών Μελετών στο Πρίνστον μπορεί να προσφέρει πειστικά επιχειρήματα για αυτό: την ισχυρή ιμπεριαλιστική τάση ως χαρακτηριστικό γνώρισμα της πολιτικής, τη στενή αλληλεπίδραση των πολιτικών εξελίξεων μεταξύ Ιταλίας, Αιγύπτου και Εγγύς Ανατολής, την αυξημένη κινητικότητα του πληθυσμού, την εξάπλωση του αστικού τρόπου ζωής και του πολιτισμού, τις τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις και τη σταδιακή ομογενοποίηση της γλώσσας, του πολιτισμού, της θρησκείας και των θεσμών.

Η άνοδος των μητροπόλεων, ο κοσμοπολιτισμός και ο τοπικός πατριωτισμός, οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι νέες θρησκείες όπως ο Χριστιανισμός, καθώς και οι κοινωνικές συγκρούσεις και οι πόλεμοι είναι από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα αυτής της εποχής. Το βιβλίο του αποτελεί μια εμπεριστατωμένη επισκόπηση αυτοκρατόρων και επαρχιών, βασιλιάδων και πόλεων-κρατών, πολιτών και θρησκειών και σπάει την παραδοσιακή περιοδολόγηση της αρχαίας ιστορίας.

Ο Χανιώτης καταδεικνύει την ορμή και την κλίμακα αυτής της εξέλιξης, μεταξύ άλλων, αναφερόμενος στη σύντομη περίοδο από το 280 έως το 277 π.Χ. Λίγο πριν, οι τελευταίοι Διάδοχοι του Αλεξάνδρου, ο Σέλευκος και ο Λυσίμαχος, είχαν δώσει την αποφασιστική μάχη. Αν και ο Σέλευκος νίκησε, δολοφονήθηκε αμέσως. Έτσι, οι διάδοχοί του, οι Σελευκίδες, αρκέστηκαν στη Συρία, σε μέρη της Μικράς Ασίας και στη Μέση Ανατολή. Οι Πτολεμαίοι στην Αίγυπτο και τα γειτονικά της εδάφη. Ενώ η Μακεδονία και η Ελλάδα έπεσαν θύματα ταχέως μεταβαλλόμενων διεκδικητών.

«Οι Κέλτες έσπερναν τον τρόμο σε όλους τους λαούς»

Τον 3ο αιώνα π.Χ., ο κόσμος του Αιγαίου επλήγη από ένα σοκ που ο Χανιώτης συγκρίνει με την 11η Σεπτεμβρίου 2001: Αρκετές κελτικές φυλές εισέβαλαν στη Μακεδονία και την Ελλάδα. Οι σύγχρονοι της εποχής εκείνης υπέθεταν ως κίνητρα την «έλλειψη γης ή την επιθυμία για λεηλασία» (Λίβιος), αλλά ο Χανιώτης αναφέρει και μια άλλη, παγκόσμια κινητήρια δύναμη: την επικοινωνία. «Οι Κέλτες δεν ήταν γεωγραφικά τόσο μακριά που να μην γνώριζαν τους πολέμους μεταξύ των Διαδόχων». Ήταν η πρώτη εισβολή στην Ελλάδα από τους Περσικούς Πολέμους, 200 χρόνια νωρίτερα.

Οι Έλληνες μπλόκαραν τον δρόμο των εισβολέων στις Θερμοπύλες, αλλά οι Κέλτες παρέκαμψαν το φράγμα και προέλασαν προς το Μαντείο των Δελφών.

Εν τω μεταξύ, μια άλλη κελτική ομάδα λεηλάτησε τη Μακεδονία. Ο Αντίγονος Γονατάς, γιος του Διαδόχου Δημητρίου, επιτέθηκε με το στράτευμά του στους εισβολείς και επικράτησε της συντριπτικής δύναμης των βαρβάρων, κερδίζοντας έτσι το στέμμα της Μακεδονίας.

Οι Κέλτες, ωστόσο, πολέμησαν και κατάφεραν να φτάσουν στα Δαρδανέλλια, όπου ο Νικομήδης της Βιθυνίας τους έκανε μια επικερδή προσφορά. Τους κάλεσε στη Μικρά Ασία, προκειμένου να τον απαλλάξουν από τους αντιπάλους του. Αλλά οι Κέλτες δεν σταμάτησαν εκεί. «Ενστάλαξαν τέτοιον τρόμο σε όλους τους λαούς, που όλοι, όπου κι αν πήγαιναν και όπου δεν πήγαιναν, υποτάσσονταν στην κυριαρχία τους», γράφει ο Ρωμαίος ιστορικός Λίβιος. Μόνο ο γιος του Σέλευκου, Αντίοχος, κατάφερε να νικήσει τους βαρβάρους.

Ο Πύρρος της Ηπείρου είχε επίσης αποβιβαστεί προηγουμένως στην Ιταλία, όπου οι κάτοικοι της ελληνικής πόλης Τάραντα τον είχαν καλέσει για βοήθεια εναντίον των ανερχόμενων Ρωμαίων. Ο Πύρρος επέστρεψε, έδιωξε για άλλη μια φορά τον Αντίγονο και αυτοανακηρύχθηκε βασιλιάς. Ωστόσο, αφού σκοτώθηκε σε οδομαχίες στο Άργος λίγα χρόνια αργότερα, οι Αντιγονίδες κατάφεραν τελικά να εγκατασταθούν στη Μακεδονία.

Αυτά τα περίπλοκα παιχνίδια εξουσίας καταδεικνύουν τις διαστάσεις της δίνης στην οποία έριξαν τον κόσμο φιλόδοξοι στρατηγοί. Οι ατελείωτοι πόλεμοι έφεραν φρικτά βάσανα στους λαούς, που λαχταρούσαν τη σωτηρία και τη λύτρωση

Ελληνιστικός πολιτισμός – παγκόσμιος πολιτισμός

Το γεγονός ότι ο ελληνιστικός πολιτισμός μπόρεσε να γίνει παγκόσμιος πολιτισμός οφειλόταν ουσιαστικά στους Ρωμαίους. Έβαλαν τέλος στις διαμάχες για την εξουσία και δημιούργησαν μια τάξη στην οποία οι κάτοικοι της αυτοκρατορίας μπόρεσαν να βρουν ενιαία έκφραση, την ελληνιστική κοινή.

Οι Κέλτες (Γαλάτες) εγκαταστάθηκαν σε μια περιοχή της Μικράς Ασίας που ονομάστηκε Γαλατία από αυτούς. Εκεί, γύρω στο 55 μ.Χ., έλαβαν την περίφημη επιστολή στην οποία ο Απόστολος Παύλος τους προέτρεπε: «Να βαστάζετε ο ένας τα βάρη του άλλου». Διότι και ο Χριστιανισμός ήταν προϊόν εκείνης της «μακράς εποχής», στην οποία Ανατολή και Δύση συναντήθηκαν εντελώς απροκατάληπτα.

Σε εποχές γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η ιστορία των πολεμοχαρών κελτικών φυλών μας υπενθυμίζει πως παρά τις μεταβολές και τις δοκιμασίες, οι ταυτότητες επιβιώνουν μέσα από τη γλώσσα, την ιστορική μνήμη και τη συλλογική συνείδηση. Η ανάδειξη της διαχρονικής αξίας της πολιτισμικής ποικιλομορφίας είναι μια πολύτιμη κληρονομιά που μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά.

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Ήταν επιμελής και φιλότιμος στη δουλειά του, τον κατέτρεχαν όμως οι ατυχίες. Κατάφερε να ανακηρυχθεί υφηγητής Παιδιατρικής στο πανεπιστήμιο, αλλά δεν έγινε ποτέ καθηγητής, μετά καταργήθηκαν και οι υφηγητές, οπότε ιδιώτευσε. Έσωσε ένα παιδάκι με διφθεριτική λαρυγγίτιδα, αλλά κατηγορήθηκε για αισχροκέρδεια, επειδή ζήτησε αμοιβή για να εξετάσει άπορο παιδί. Μετά κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία εξ αμελείας και αισχροκέρδεια, επειδή δεν έσωσε από τη διφθερίτιδα ζητώντας προηγουμένως χρήματα την κόρη μέλους της βασιλικής αυλής.

Αργότερα παρασκεύασε δικό του γάλα με αποτέλεσμα να κινδυνέψουν να πεθάνουν τα βρέφη που έπαιρναν μέρος στο πείραμα. Και όμως ο παιδίατρος Σπυρίδων Καραβασίλης, υπαρκτό πρόσωπο στην Αθήνα κατά τα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού, ήθελε ανέκαθεν να δημιουργήσει κάτι μοναδικό και αδιαμφισβήτητο. Μέσα στην πικρία του, ένα αμάλγαμα υπαρξιακής μελαγχολίας και εμμονής, εντοπίζει και εξιδανικεύει ένα επίτευγμά του, εντελώς δικό του και απαράγραπτο.

Ένας παιδίατρος με ετυμολογική δράση

Ο καθένας μας μπορεί να το επιβεβαιώσει, αν και τώρα ακόμη ανοίξει το έργο του Στέφανου Κουμανούδη «Συναγωγή νέων λέξεων υπό των λογίων πλασθεισών» του 1900. Στο λήμμα «ορθοπεδικά νοσήματα» διαβάζουμε: «Καραβασίλης, εν Εστία Εφημερίδι 31 Μαΐου 1898». Χρεία άλλων μαρτύρων δεν έχουμε. Ο μέγας φιλόλογος Κουμανούδης παραπέμποντας σε αγγελία του γιατρού στην εφημερίδα ΕΣΤΙΑ, με την οποία τόνιζε την ειδίκευσή του στα «παιδικά και ορθοπεδικά νοσήματα», αναγνωρίζει περίτρανα την πατρότητα του Καραβασίλη επί του νεολογισμού «ορθοπεδικός», ορθογραφημένου με έψιλον.

Μέχρι τότε ο γαλλικός όρος του 18ου αιώνα orthopédie αποδιδόταν στα νέα ελληνικά βάσει της γραφής των συστατικών του στα αρχαία ελληνικά, από το ορθός και παις. Ήταν ο ιατρικός κλάδος που θεράπευε τα οστικά νοσήματα των παιδιών. Μόνο που στο μεταξύ η επιστήμη αυτή είχε διευρυνθεί και περιλάβει το μυοσκελετικό σύστημα όλων των ηλικιών. Στα γαλλικά η αρχαία ελληνική δίφθογγος αι αποδιδόταν με ένα é που κάλυπτε ανενόχλητα τους πλατείς ορίζοντες της ορθοπαιδικής. Στα νέα ελληνικά όμως το αι του παιδιού στένευε αφάνταστα το βεληνεκές της επιστήμης. Μέχρις ότου εννοείται εμφανίσθηκε ένας οξυδερκής Καραβασίλης και αντικατέστησε το αι με ένα λιτό έψιλον.

Ένας συγγραφέας με διάφορα ψευδώνυμα

Ο μυστήριος αυτός παιδίατρος ως λογοτεχνικός ήρωας είναι δημιούργημα του μυστηριώδους συγγραφέα Σταύρου Κρητιώτη που με επιμέλεια και φιλοτιμία αναζήτησε στις εφημερίδες της εποχής όλα τα στοιχεία που πιστοποιούν την λαμπρή ετυμολογική σταδιοδρομία του Σπυρίδωνος Καραβασίλη. Ο Σταύρος Κρητιώτης είναι πολυγράφος, φιλοπαίγμων, δεινός ερανιστής, πολυώνυμος. Δεν ξέρουμε το πραγματικό του όνομα, δεν γνωρίζουμε τη μορφή του, αγνοούμε που ζει, δεν έχουμε στοιχεία της ταυτότητάς του. Μόνο τα κείμενα, κι αυτά προκαλούν ενδιαφέρον.

Η περίπτωση Καραβασίλη είναι μια από τις έντεκα ιστορίες στο βιβλίο «Στις χαραμάδες των γεγονότων» που μόλις κυκλοφόρησε. Έντεκα λανθάνουσες υποσημειώσεις της ιστορίας που ο συγγραφέας ανασυνθέτει, άλλες που φαίνονται επινοημένες αλλά είναι αληθινές και άλλες που είναι αληθοφανείς αλλά δεν συνέβησαν ποτέ. Αναδεικνύουν τον ποιητικό δυναμισμό που έχουν καμιά φορά οι λεπτομέρειες της ιστορίας, αλλά και τα απρόσμενα περιθώρια που διανοίγουν στην τέχνη τα ασαφή τεκμήρια του παρελθόντος.

Ο Σπυρίδων Καραβασίλης πρόλαβε να ζήσει τον θρίαμβο του γλίσχρου του επιτεύγματος, παράλληλα μάλιστα με την κατάρρευση της επιστημονικής του καριέρας. Τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα ο όρος «ορθοπεδική» με ε, ο δικός του όρος, ο αρμόζων στο διαμέτρημα της επιστήμης, επικράτησε στον ελληνικό χώρο. Ο παιδίατρός μας είχε πεθάνει προ πολλού, όταν αγνώμονες επίγονοι συνέτριψαν αμαχητί το κατόρθωμά του. Το 1997 η Ελληνική Εταιρεία Χειρουργικής Ορθοπαιδικής και Τραυματολογίας επισημοποίησε τελεσίδικα τη γραφή με αι ως αποδίδουσα ορθότερα τα αρχαία συστατικά αυτού του νεολογισμού.

Έκθεση–ορόσημο της Επιτροπής Κλιματικής Αλλαγής προειδοποιεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ανέτοιμο να επιβιώσει στην πραγματικότητα της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Προτείνει εγκατάσταση κλιματιστικών συστημάτων και την απαγόρευση εργασίας σε περιόδους καύσωνα μέχρι το 2050.

‘Great British Weather' – «Υπέροχος βρετανικός καιρός». Είναι μία φράση που χρησιμοποιείται αρκετά συχνά από τους Βρετανούς και όσους επισκέπτονται την χώρα αυτή, με σκοπό βέβαια να διακωμωδήσουν μια καθημερινότητα βροχής, συννεφιάς και κρύου εκτός εποχής.

Θα είναι όμως ο καιρός του Ηνωμένου Βασιλείου για πάντα έτσι; Το πιθανότερο είναι πως όχι… Έκθεση της Επιτροπής Κλιματικής Αλλαγής (CCC), που δημοσιεύθηκε στις 20 Μαΐου, προειδοποιεί ότι οι θερμοκρασίες γύρω από τους 40 βαθμούς Κελσίου θα γίνουν η «νέα κανονικότητα» μέχρι το 2050.

Ανεμιστήρες και διπλά παράθυρα δεν αρκούν

«Η Βρετανία έχει χτιστεί για ένα κλίμα που πλέον δεν υπάρχει», τονίζεται χαρακτηριστικά στην έκθεση και χρειάζεται επείγουσες αλλαγές για να επιβιώσει από την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Τα τελευταία χρόνια οι αλλαγές είναι εμφανείς, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Εκατομμύρια ανεμιστήρες αγοράζονται από τα βρετανικά νοικοκυριά, το 2024 περισσότεροι από 7 εκατομμύρια, ενώ τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η ζήτηση αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο.

Η ιστορία ξετυλίγει το κουβάρι της ακαταλληλότητας των σπιτιών σε ζεστές θερμοκρασίες. Τα περισσότερα βρετανικά κτίρια, με την επιβλητική πολλές φορές εμφάνισή τους, έχουν χτιστεί με τέτοια υλικά: τούβλα, στιβαρούς τοίχους με σκοπό να κρατούν τη ζέστη εσωτερικά σε έναν - μέχρι πρότινος - κρύο καιρό και τις τέσσερεις εποχές του χρόνου.

40άρια, η νέα «κανονικότητα» μέχρι το 2050

Ο κόσμος κάνει από την πλευρά του ότι μπορεί. Αρκετοί είναι εκείνοι που ανακαλύπτουν τα διπλά παράθυρα και γίνονται πλέον η πρώτη επιλογή στις ανακαινίσεις, ενώ παραδοσιακοί τρόποι όπως το κλείσιμο των κουρτινών ή ακόμα και η προσπάθεια τα σπίτια τους να κρύβονται πίσω από πλούσια φυλλώδη δέντρα, καλά κρατούν.

Όμως το βασικό ζήτημα είναι οι εκάστοτε κυβερνήσεις της χώρας να λάβουν τα δικά τους μέτρα που θα αποδειχτούν πιο άμεσα σωτήρια. Όπως προτείνει η έκθεση-ορόσημο, πρέπει η κυβέρνηση να φροντίσει να εγκατασταθούν κλιματιστικά σε μονάδες φροντίδας και νοσοκομεία μέσα στα επόμενα 10 χρόνια ενώ σε όλα τα σχολεία στα επόμενα 25. Παράλληλα, οι σύμβουλοι αναφέρουν ότι πρέπει να θεσπιστεί μέγιστη θερμοκρασία εργασίας σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.

Στον καύσωνα του 2022, όταν η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 40 βαθμούς, έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 3,000 άνθρωποι. Στις πιο δυσοίωνες προβλέψεις της έρευνας, οι αριθμοί μπορεί να ξεπεράσουν και τις 10,000 καθώς προβλέπεται οι καύσωνες να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια.

Καύσωνες, θάνατοι και ανάγκη για προσαρμογή

Η κλιματική κρίση αποδεικνύεται ιδιαιτέρως κοστοβόρα για το Ηνωμένο Βασίλειο. Κάθε χρόνο διαθέτει 60 δισεκατομμύρια λίρες, περίπου το 2% του ΑΕΠ, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών από τις πλημμύρες και της απώλειας των καλλιεργειών για τους αγρότες. Και όπως καταγράφεται στα ευρήματα της έκθεσης, κανένα εθνικό σχέδιο προσαρμογής του Ηνωμένου Βασιλείου στα νέα δεδομένα «δεν είναι κατάλληλο για τις περιστάσεις».

Το «όνειρο» του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας μέχρι 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, που είχε συμφωνηθεί στο Παρίσι 11 χρόνια πριν, μοιάζει να έχει χαθεί. Η Βρετανία είναι μια ακόμα χώρα που πρέπει να προετοιμαστεί για περισσότερα ακραία φαινόμενα, πλημμύρες και αύξηση της στάθμης του νερού.

Αρκούν όμως άραγε τα μέτρα και οι πρακτικές κλιματιστικών και ανακαινίσεων; Ποιος μπορεί άραγε να ξεχάσει την άμεση προσαρμογή του φυσικού περιβάλλοντος την περίοδο του κορωνοϊού, όταν όλα τα σύγχρονα συστήματα της μεταβιομηχανικής εποχής είχαν σταματήσει;

Παρόλο που η ένταση στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί εκ νέου σενάρια υψηλότερου πληθωρισμού και περιοριστικής νομισματικής πολιτικής, Γερμανίακαι Ελλάδα διατηρούν τους ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς.

Η Γερμανία διατήρησε με αυξητική τάση την πρώτη θέση στις εισαγωγές προϊόντων προς την Ελλάδα το 2025 με μερίδιο 11,3%, αξίας €9,1 δισεκ., με κυρίαρχα τα κεφαλαιουχικά αγαθά. Στη 2η θέση βρίσκεται η Ιταλία (8,8%) και στην 3η η Κίνα (8,1%). Πρωτοστατεί από το 2019 μέχρι σήμερα ο κλάδος παραγωγής χημικών με μερίδιο 19,3% για το 2025 και ακολουθεί σταθερά ο κλάδος οχημάτων. Την τρίτη θέση με αυξημένο μερίδιο κατέχει ο κλάδος φαρμάκων, με 13,0%, έναντι 10,0% το 2024, ενώ πτώση μεριδίου καταγράφει ο κλάδος κατασκευής μηχανημάτων.

Η Γερμανία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο επενδυτή στην Ελλάδα, πίσω από το Λουξεμβούργο, με συνολικό επενδυτικό απόθεμα τα €9,3 δισ. Οι καθαρές γερμανικές επενδυτικές ροές ενισχύθηκαν σημαντικά, φτάνοντας τα €823 εκατ. το 2025, από €674 εκατ. το 2024, με τα €142 εκατ. εξ αυτών να κατευθύνονται στην ελληνική αγορά ακινήτων.

Made in Greece στη Γερμανία

Το 2025, οι ελληνικές εξαγωγές στη Γερμανία αυξήθηκαν στα €3,7 δισεκ. με μερίδιο 7,7% επί του συνόλου. Πρώτος προορισμός των ελληνικών εξαγωγών παραμένει η Ιταλία. Το 51,1% των εξαγωγών αφορούσε καταναλωτικά αγαθά με κυρίαρχα τα τρόφιμα στο 25,2%. Δεύτερος κλάδος παρέμειναν τα βασικά μέταλλα, ενώ ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός ενισχύθηκε εντυπωσιακά με μερίδιο 11,7%, από 8,0% το 2024.

«Είναι ένα αποτέλεσμα βαθιά ριζωμένων οικονομικών σχέσεων και μέσα από τις άμεσες επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Έχει ενδυναμωθεί πολλαπλά από τις σχέσεις στον πολιτισμό και την εκπαίδευση που βοηθούν σωρευτικά», αναφέρει στη Deutsche Welle o Γρηγόρης Παύλου, ανώτερος ερευνητής του ΙΟΒΕ.

Για τον ίδιο οι εμπορικές αυτές σχέσεις βοηθούν στη μεταφορά τεχνογνωσίας και την εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων. «Βλέπουμε ότι οι ελληνικές εξαγωγές αφορούν πλέον και προϊόντα που ενσωματώνουν τεχνολογία. Το brain drain στην Ελλάδα από το 2010 έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερο σώμα οικονομικών μεταναστών με ιδιαίτερη κινητικότητα που βοηθάει σε αυτήν την κατεύθυνση», επισημαίνει. Μεσαίες επιχειρήσεις κατάφεραν μέσω του εξαγωγικού τους προσανατολισμού να επιβιώσουν κατά την κρίση και να έχουν σήμερα δυναμική παρουσία στη Γερμανία. Χάρη σε αυτή την άνοδο, το εμπορικό έλλειμμα της Ελλάδας με τη Γερμανία μειώθηκε στα €5,4 δισεκ. (από €5,7 δισεκ. το 2024).

Κατά την παρουσίαση της μελέτης ιδιαίτερο ενδιαφέρον διαφάνηκε στη διασύνδεση των οικονομιών στο το πλέγμα υπηρεσιών υγείας και μακροχρόνιας φροντίδας. «Η αύξηση του μέσου όρου ηλικίας μπορεί να δώσει ξεχωριστές ευκαιρίες στους κλάδους των ποιοτικών τροφίμων, του φαρμάκου αλλά και επενδύσεις στην Ελλάδα σε χώρους φιλοξενίας ατόμων μεγάλης ηλικίας», αναφέρει ο κ. Παύλου.

Ρεκόρ άφιξης Γερμανών τουριστών στην Ελλάδα

Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις από τη Γερμανία προσέγγισαν ιστορικά υψηλό επίπεδο το 2025, στα €3,8 δισεκ., με σταδιακή ενίσχυση από το 2022 κατά περίπου €175 εκ. ετησίως, τοποθετώντας τη Γερμανία στην 1η θέση της ελληνικής τουριστικής αγοράς με μερίδιο 16,0%.Οι ταξιδιώτες από τη Γερμανία προς την Ελλάδα κατέγραψαν το 2025 νέο ρεκόρ, με 6,0 εκ. επισκέπτες. Το μερίδιο των τουριστικών εισπράξεων από τη Γερμανία ξεπέρασε το 20% στη Δυτική Μακεδονία, την Κρήτη και την Κεντρική Μακεδονία.

«Για να ξεφύγουμε από το κλασικό στερεότυπο του τουρισμού, ήλιος-θάλασσα-καλοκαίρι, προωθούμε τις θεματικές μορφές τουρισμού και τον αγροτουρισμό μέσω στοχευμένων δράσεων. Τον Νοέμβριο θα συνδιοργανωθεί το Ελληνογερμανικό Τουριστικό Φόρουμ στην Κρήτη, εστιάζοντας στην επέκταση της περιόδου λόγω του ευνοϊκού κλίματος της περιοχής», αναφέρει o Άγις Παπαδόπουλος, Πρόεδρος του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου.

H μέση δαπάνη ανά ταξίδι του Γερμανού επισκέπτη παραμένει υψηλότερη από τον μέσο όρο με τη μέση δαπάνη στα 636 ευρώ το 2025, με πτώση όμως την τελευταία 2ετία. Στο σύνολο των χωρών η μέση δαπάνη διαμορφώθηκε το 2025 στα 546 ευρώ.

Προστιθέμενη αξία στην απασχόληση

Το ενδιαφέρον των γερμανικών εταιρειών στην Ελλάδα εστιάζεται πλέον σε νέους τομείς που δημιουργούν σημαντική προστιθέμενη αξία και απασχόληση. «Τα logistics αποκτούν συνεχώς αυξανόμενη και πολυεπίπεδη σημασία. Οι ασφάλειες γίνονται ολοένα και σημαντικότερος κλάδος. Ιδιαίτερα αναπτυσσόμενος τομέας είναι η εξοικονόμηση ενέργειας με αμφίδρομη κινητικότητα με αξιόλογες γερμανικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα και ελληνικές στη Γερμανία», επισημαίνει μιλώντας στη Deutsche Welle o Άγις Παπαδόπουλος, Πρόεδρος του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου.

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ η δραστηριότητα των επιχειρήσεων-μελών του Ελληνογερμανικού Επιμελητηρίου συνεισφέρει πάνω από €2,5 δισεκ. σε δημόσια έσοδα από φόρους και εισφορές, στηρίζοντας παράλληλα 100,6 χιλ. θέσεις εργασίας. Για κάθε €1 δικής τους προστιθέμενης αξίας δημιουργούν επιπλέον €1,2 στην υπόλοιπη αγορά ενώ αντίστοιχα κάθε θέση εργασίας στηρίζει άλλες 2,4 στην ελληνική οικονομία.

«Παρά την αναγνώριση των βελτιώσεων σε σχέση με το παρελθόν, οι γερμανικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν προβλήματα γραφειοκρατίας και καθυστερήσεων στις αδειοδοτήσεις, κυρίως εκτός κεντρικής διοίκησης. Οι μεγάλες καθυστερήσεις στην επίλυση θεμάτων που οδηγούνται στη δικαιοσύνη αποτελούν βασικό παράπονο», τονίζει ο Άγις Παπαδόπουλος, σημειώνοντας όμως ότι παρόμοια προβλήματα υπάρχουν και σε άλλες χώρες.

Η επόμενη μέρα του Ταμείου Ανάπτυξης σε Ελλάδα και Γερμανία βρίσκει τις επιχειρήσεις. σε ένα διεθνές περιβάλλον γεμάτο γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις. «Όταν μιλάω σήμερα με επιχειρήσεις και μου λένε ότι δεν ξέρουν αν θα έχουν πρώτες ύλες για τους επόμενες τρεις μήνες γιατί είναι μπλοκαρισμένα όλα στα Στενά του Ορμούζ, καταλαβαίνουμε ότι οι στρατηγικές συμμαχίες αποτελούν μονόδρομο. Εάν δεν ενισχυθούν οι συνέργειες μεταξύ των οικονομιών και των επιχειρήσεών μας θα είναι ακόμα πιο δύσκολο στο μέλλον», υπογραμμίζει ο Άγις Παπαδόπουλος αναδεικνύοντας τις συμπράξεις ως το απόλυτο εργαλείο θωράκισης απέναντι στην αβεβαιότητα.

Η Ρωσία μπορεί να πανηγυρίζει για τη στενή συνεργασία της με την Κίνα. Ωστόσο οι σχέσεις αυτές γίνονται ολοένα και πιο μονόπλευρες.

Παρ' ότι το διμερές εμπόριο μειώθηκε πέρυσι ως αποτέλεσμα των χαμηλότερων τιμών πετρελαίου, οι ρωσικές εξαγωγές αγαθών προς την Κίνα έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από τον Φεβρουάριο του 2022, όταν και ξεκίνησε η πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.

Το 2024 η Ρωσία απέστειλε στην Κίνα αγαθά αξίας περίπου 129 δισεκατομμυρίων δολαρίων – στη συντριπτική τους πλειονότητα αργό πετρέλαιο, άνθρακα και φυσικό αέριο, που πωλήθηκαν με μεγάλες εκπτώσεις.

Το Center for Research on Energy and Clean Air υπολόγισε ότι η Κίνα έχει αγοράσει περισσότερα από 372 δισεκατομμύρια δολάρια ρωσικών ορυκτών καυσίμων από την έναρξη της σύγκρουσης, προσφέροντας στη Μόσχα ζωτικής σημασίας σκληρό συνάλλαγμα για τη χρηματοδότηση του στρατού της εν μέσω των δυτικών κυρώσεων.

Σε αντάλλαγμα η Κίνα εξήγαγε προς τη Ρωσία αγαθά αξίας σχεδόν 116 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2024, αντικαθιστώντας σε διάφορα είδη τους δυτικούς προμηθευτές που αποχώρησαν από τη ρωσική αγορά.

Αν και το Πεκίνο έχει αποφύγει τις άμεσες εξαγωγές έτοιμου στρατιωτικού εξοπλισμού προς τη Ρωσία, η Κίνα έχει προμηθεύσει αγαθά διπλής χρήσης αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων - πολιτικά προϊόντα και τεχνολογίες που έχουν και στρατιωτικές εφαρμογές. Αυτά συνέβαλαν επίσης στη διατήρηση της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας.

Καθώς ο Πούτιν και ο Σι ετοιμάζονται να συναντηθούν αυτή την εβδομάδα στο Πεκίνο για συνομιλίες υψηλού επιπέδου, αυτή η αυξανόμενη ανισορροπία καθιστά τη Μόσχα ολοένα πιο ευάλωτη στις προτεραιότητες του Πεκίνου.

Η εξάρτηση της Ρωσίας από την κινεζική τεχνολογία

Οι δυτικές κυρώσεις, που επιβλήθηκαν από το 2022 και έκτοτε ενισχύθηκαν επανειλημμένως, απέκοψαν τη Ρωσία από την προηγμένη δυτική τεχνολογία.

Οι ΗΠΑ, η ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι σύμμαχοί τους απαγόρευσαν τις εξαγωγές ημιαγωγών, μικροηλεκτρονικών, μηχανημάτων ακριβείας και άλλων αγαθών διπλής χρήσης που είναι κρίσιμα για την παραγωγή όπλων. Οι κινήσεις αυτές δημιούργησαν σημαντικές ελλείψεις στη Ρωσία. Σε απάντηση η Μόσχα στράφηκε στην Κίνα, η οποία σύμφωνα με το Bloomberg προμήθευσε περίπου το 90% των ρωσικών εισαγωγών τεχνολογίας που τελούν υπό κυρώσεις το 2025 – έναντι 80% την προηγούμενη χρονιά. Η απόκτηση αγαθών όπως μηχανήματα για τη συναρμολόγηση πυραύλων και drones είναι πλέον πολύ δυσκολότερη και ακριβότερη από ό,τι πριν τον πόλεμο. Η Ρωσία πρέπει να χρησιμοποιεί πολύπλοκα δίκτυα παράκαμψης μέσω τρίτων χωρών και συχνά καταλήγει να πληρώνει επιβαρύνσεις σχεδόν 90% πάνω από τις προπολεμικές τιμές. Το δε Πεκίνο έχει επίσης παράσχει στη Ρωσία δορυφορικές εικόνες για στρατιωτικούς σκοπούς και drones όπως ανέφερε πέρυσι το Bloomberg.

Η κινεζική τεχνολογία επέτρεψε στη Ρωσία να διατηρήσει και ακόμα και να επεκτείνει την παραγωγή πυραύλων, drones και άλλων όπλων, κρατώντας σε λειτουργία την πολεμική της οικονομία.

Εμπόριο σε ρούβλια και γιουάν

Καθώς εξελισσόταν ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ, η ΕΕ και οι σύμμαχοί τους απέκλεισαν μεγάλες ρωσικές τράπεζες από το σύστημα πληρωμών SWIFT και πάγωσαν περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια αποθεματικών της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που βρίσκονταν στο εξωτερικό.

Αυτό ουσιαστικά μετέτρεψε το χρηματοπιστωτικό σύστημα που κυριαρχείται από το δολάριο σε όπλο κατά του Κρεμλίνου, καθιστώντας τις συναλλαγές σε δολάρια ή ευρώ επικίνδυνες ή αδύνατες. Η κίνηση αυτή εξέθεσε επίσης ξένες τράπεζες, ιδιώτες και φορείς παγκοσμίως σε δευτερογενείς κυρώσεις, εφόσον συνέχιζαν να συνεργάζονται με ρωσικές οντότητες που τελούν υπό κυρώσεις.

Ως εκ τούτου η Μόσχα και το Πεκίνο επιτάχυναν τη λεγόμενη αποδολαριοποίηση, δηλαδή τη στροφή από τη χρήση του αμερικανικού δολαρίου προς τα δικά τους εθνικά νομίσματα. Σύμφωνα με τον Ρώσο υπουργό Οικονομικών Άντον Σιλουάνοφ, μέχρι τα τέλη του περασμένου έτους οι δύο χώρες πραγματοποιούσαν πάνω από το 99% του διμερούς τους εμπορίου σε ρούβλια και γιουάν.

Η τάση αυτή έχει ενισχυθεί από την ομάδα BRICS των αναδυόμενων οικονομιών, η οποία προωθεί διακανονισμούς σε τοπικά νομίσματα μεταξύ των μελών της και έχει ακόμα προτείνει σχέδια για ένα ενιαίο νόμισμα των BRICS.

Η «γιουανοποίηση» έχει δημιουργήσει ωστόσο νέες εξαρτήσεις. Η Ρωσία αντιμετωπίζει πλέον περιστασιακές ελλείψεις σε γιουάν, υψηλότερο κόστος δανεισμού και πρέπει να ανέχεται το προβάδισμα του Πεκίνου σε όλες τις διμερείς διαπραγματεύσεις.

Αν και η Κίνα δεν προσπαθεί να αντικαταστήσει το δολάριο εν μία νυκτί, η ευρύτερη χρήση του γιουάν αυξάνει την παγκόσμια οικονομική επιρροή του Πεκίνου. Οι χώρες που κρατούν ή δανείζονται σε γιουάν συνδέονται περισσότερο με την οικονομία και τις πολιτικές της Κίνας.

Κινεζική οικονομική κυριαρχία επί της Ρωσίας;

Πολλοί κορυφαίοι αναλυτές των ρωσοκινεζικών σχέσεων πιστεύουν ότι η επιρροή του Πεκίνου πάνω στη Μόσχα πιθανότατα θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο τα επόμενα χρόνια.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του ο Πούτιν αναμένεται να πιέσει για νέους και μεγαλύτερους αγωγούς, οι οποίοι θα ενισχύσουν περαιτέρω τόσο τα ρωσικά έσοδα από εξαγωγές όσο και την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας.

Η ενίσχυση της δυναμικότητας των ρωσικών αγωγών με κατεύθυνση προς την Κίνα «θα ενίσχυε σημαντικά την πετρελαϊκή ασφάλεια του Πεκίνου σε ενδεχόμενη κρίση με την Ταϊβάν», έγραψε σε ανάρτησή του στο Substack ο Τζόζεφ Γουέμπστερ, ανώτερος συνεργάτης του Atlantic Council. Ο Γουέμπστερ αναφέρθηκε έτσι στις επανειλημμένες απειλές της Κίνας να εισβάλει στην Ταϊβάν, μια κίνηση που θα μπορούσε να προκαλέσει δυτικές κυρώσεις κατά του Πεκίνου ή ακόμα και αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, συνθήκη που θα διατάρασσε τις κινεζικές εισαγωγές πετρελαίου διά θαλάσσης.

Το Κρεμλίνο ενδιαφέρεται ιδιαιτέρως να οριστικοποιήσει την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου Power of Siberia 2, που καθυστερεί εδώ και καιρό και θα μπορούσε να μεταφέρει έως και 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου ετησίως στην Κίνα μέσω Μογγολίας. Το έργο παραμένει μπλοκαρισμένο λόγω διαφωνιών για τις τιμές και εξαιτίας ορισμένων τεχνικών λεπτομερειών.

Η επιθυμία του Πεκίνου για αξιόπιστες χερσαίες ενεργειακές προμήθειες έχει αυξηθεί και λόγω του πολέμου στο Ιράν. Ωστόσο οποιαδήποτε πρόοδος σε αυτά τα σχέδια θα συνέδεε ακόμα περισσότερο το ενεργειακό μέλλον της Ρωσίας με την Κίνα, ενισχύοντας την επιρροή του Πεκίνου στη Μόσχα.

Η σύνοδος Πούτιν-Σι πραγματοποιείται μόλις λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στο Πεκίνο, κατά την οποία επιχειρήθηκε η σταθεροποίηση των σινοαμερικανικών σχέσεων σε θέματα εμπορίου, τεχνολογίας και παγκόσμιων ζητημάτων έπειτα από μια δύσκολη περίοδο.

Μια αποκλιμάκωση στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας βέβαια δεν θα βοηθούσε τον Πούτιν. Διότι μειώνει το κίνητρο της Κίνας να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τη Ρωσία απέναντι στη Δύση, καθώς το Πεκίνο θέτει σε προτεραιότητα την προστασία των τεράστιων οικονομικών του συμφερόντων με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Ως αποτέλεσμα του πολέμου με το Ιράν επικρατεί παγκοσμίως αβεβαιότητα. Πολλά κράτη φοβούνται επίμονο πληθωρισμό και μείωση των διαθέσιμων πόρων. Η Τουρκία, πάντως, περνά στην «αντεπίθεση»: με γενναιόδωρες φορολογικές μειώσεις και οικονομικά κίνητρα η Άγκυρα θέλει να προσελκύσει ξένους επενδυτές και περιουσιακά στοιχεία στη χώρα.

Με τη θέσπιση νέας νομοθεσίας η τουρκική κυβέρνηση επιδιώκει να καταστήσει τη χώρα πιο ανταγωνιστική διεθνώς και πιο ελκυστική τόσο για τα ξένα κεφάλαια όσο και για εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό.

Ο νόμος απευθύνεται σε εργαζομένους και επιχειρήσεις που τα τελευταία τρία χρόνια δεν είχαν τη φορολογική τους έδρα στην Τουρκία και τους προσφέρει σημαντικά προνόμια, όπως πολυετή απαλλαγή από τη φορολογία εισοδήματος για έσοδα που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό ή μειωμένο φορολογικό συντελεστή για την αποδοχή κληρονομιάς, προκειμένου να δηλώσουν περιουσιακά στοιχεία στην τουρκική εφορία.

Μείωση εταιρικού φόρου για εξαγωγείς

Η εξωτερική εμπορική δραστηριότητα πρέπει επίσης να ενισχυθεί. Τον Μάρτιο καταγράφηκε μείωση 6,4%, γεγονός που ωθεί την κυβέρνηση να μειώσει τον εταιρικό φόρο για τις εγχώριες επιχειρήσεις. Για τους παραγωγικούς εξαγωγείς ο φορολογικός συντελεστής μειώνεται έτσι από 25% σε 9%.

Επιπλέον, η κυβέρνηση θέλει να μετατρέψει το χρηματοοικονομικό κέντρο της Κωνσταντινούπολης σε διεθνώς ανταγωνιστικό κόμβο κατά το πρότυπο της Σιγκαπούρης ή του Χονγκ Κονγκ. Οι επιχειρήσεις που εδρεύουν στην τουρκική μητρόπολη θα λαμβάνουν πλήρη φορολογική απαλλαγή στα κέρδη από το διεθνές διαμετακομιστικό εμπόριο. Πολυεθνικές εταιρείες που θα μεταφέρουν εκεί τις περιφερειακές διοικητικές τους έδρες θα γλιτώνουν τη φορολογία σε βάθος 20ετίας.

Περιορισμός της γραφειοκρατίας για επενδυτές

Για να γίνουν και οι επενδυτικές δυνατότητες πιο ελκυστικές, η κυβέρνηση θέλει να περιορίσει σημαντικά τη γραφειοκρατία. Τον συντονισμό του εγχειρήματος θα αναλάβει μάλιστα απευθείας η Προεδρία. Προβλέπεται μια κεντρική, ψηφιακή υπηρεσία εξυπηρέτησης, η οποία θα διαχειρίζεται συγκεντρωτικά τα ζητήματα και θα επιταχύνει όλες τις διαδικασίες – από την ίδρυση μιας εταιρείας μέχρι τις άδειες εργασίας και παραμονής ή τους περιβαλλοντικούς ελέγχους.

Κατά την ανακοίνωση του νομοθετικού πακέτου ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία δεν είναι πλέον απλώς μια γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης ή Βορρά και Νότου. Αντιθέτως, η χώρα είναι ένας αναντικατάστατος κόμβος για ενεργειακούς και εμπορικούς διαδρόμους στην περιοχή. Η Άγκυρα διαχειρίστηκε με επιτυχία τις κρίσεις των τελευταίων ετών και γι’ αυτό σήμερα η χώρα αποτελεί «μια νησίδα σταθερότητας». Η Τουρκία έχει τη δυναμική «να γίνει ένας από τους νέους πόλους ισχύος σε έναν μεταβαλλόμενο, πολυπολικό κόσμο», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ερντογάν.

Παρά τα φιλόδοξα σχέδια, ωστόσο, φορολογικοί ειδικοί όπως ο Εμρέ Σιρίν εκφράζουν αμφιβολίες. «Είναι απλώς μια προσπάθεια να βρεθεί φρέσκο χρήμα. Δεν υπάρχουν πλέον χρήματα και πόροι που να μπορούν να αξιοποιηθούν», λέει ο ανεξάρτητος οικονομολόγος και εκτιμητής ακινήτων από την Κωνσταντινούπολη. Κατά την άποψή του, η κυβέρνηση χρησιμοποιεί όλα τα διαθέσιμα μέσα για να προσελκύσει κεφάλαια.

Οι φοροαπαλλαγές για ξένες επιχειρήσεις και η μακροχρόνια απαλλαγή από φόρους για εισαγόμενα περιουσιακά στοιχεία είναι τα τελευταία απελπισμένα μέτρα, καθώς, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν εισρέουν πλέον σχεδόν καθόλου άμεσες ξένες επενδύσεις στη χώρα, ενώ οι εγχώριες επιχειρήσεις είτε χρεοκοπούν είτε μεταφέρονται αλλού.

Ένα ακόμα σημείο κριτικής των παρατηρητών είναι πως στα μέτρα αυτά, τόσο για τα εγχώρια όσο και για τα ξένα περιουσιακά στοιχεία, η προέλευση των κεφαλαίων ελέγχεται περιορισμένα, συνθήκη που – σύμφωνα με τους επικριτές – ανοίγει διάπλατα την πόρτα σε χρηματοροές εγκληματικής φύσης. Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ αντιτείνει πως παρόμοια προγράμματα είχαν αποδειχθεί στο παρελθόν επιτυχημένα, τα οποία είχε εφαρμόσει και το νυν κυβερνών κόμμα AKP.

H Κωνσταντινούπολη πόλος έλξης επενδυτών

Η αβεβαιότητα στην περιοχή του Κόλπου εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν δημιούργησε στην Τουρκία ελπίδες για επιπλέον επενδύσεις – ιδίως με την ελπίδα πως η χώρα μπορεί να αποτελέσει μία εναλλακτική των κρατών του Κόλπου.

Ωστόσο, ο οικονομολόγος Σινάν Αλτσίν, ιδρυτής της 4ware Research και πρόεδρος της πλατφόρμας Ekonomi Istanbul, το θεωρεί μάλλον απίθανο. Για να προσελκύσει η Τουρκία άμεσες ξένες επενδύσεις σε μεγάλη κλίμακα, πρέπει να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στο κράτος δικαίου και να σημειώσει πρόοδο σε ζητήματα όπως η ελευθερία του Τύπου. Πολλοί παρατηρητές συμμερίζονται αυτή την εκτίμηση και, θεωρώντας ότι τα σχεδιαζόμενα μέτρα δεν αποτελούν βιώσιμη λύση, ζητούν ριζικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Η Τουρκία βρίσκεται ήδη εδώ και έξι χρόνια σε οικονομική κρίση. Με την πολιτική χαμηλών επιτοκίων του Ερντογάν η χώρα βυθίστηκε σε κρίση το 2019 και έκτοτε καταγράφει συνεχώς διψήφια ποσοστά πληθωρισμού. Τον περασμένο μήνα ο πληθωρισμός βρισκόταν στο 32,4%, ενώ τον Μάιο του 2024 είχε ξεπεράσει προσωρινά το 75%.

Μάλιστα, ανεξάρτητοι οικονομολόγοι αμφισβητούν τα επίσημα στοιχεία της τουρκικής στατιστικής υπηρεσίας. Η ερευνητική ομάδα ENAG εκτιμά πως το ποσοστό πληθωρισμού βρισκόταν προσφάτως πάνω από το 55%. Το Σαββατοκύριακο ο Τούρκος πρόεδρος αντικατέστησε τον επικεφαλής της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας. Εδώ και χρόνια, άλλωστε, αμφισβητείται διεθνώς η ανεξαρτησία της Τουρκικής Κεντρικής Τράπεζας.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Με τις αναμνήσεις της πανδημίας COVID να είναι ακόμη νωπές στο μυαλό πολλών ανθρώπων, είναι κατανοητή η διεθνής ανησυχία για την εξάπλωση του χανταϊού.

«Ξέρω ότι ανησυχείτε», έγραψε ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), σε επιστολή προς τους κατοίκους της Τενερίφης στις 9 Μαΐου.

Το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius στο οποίο εξαπλώθηκε ο χανταϊός με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τρία άτομα και να μολυνθούν κάποιοι επιβάτες από τον Απρίλιο έως τον Μάιο επρόκειτο να δέσει στο λιμάνι Γραναδίλλια της Τενερίφης. Από εκεί, οι επιβάτες και το πλήρωμα (συνολικά 147 άτομα) επρόκειτο να επαναπατριστούν στις χώρες καταγωγής τους, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Αυστραλίας.

«Οι χανταϊοί διαφέρουν θεμελιωδώς από τους κορωνοϊούς»

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά μεταξύ της COVID και του χανταϊού. «Οι χανταϊοί -συμπεριλαμβανομένου του ιού των Άνδεων- διαφέρουν θεμελιωδώς από τους κορωνοϊούς», δήλωσε στην DW ο Ρόμαν Βέλφελ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Μικροβιολογίας της Μπούντεσβερ. «Μπορούν να μεταδοθούν από άτομο σε άτομο, αλλά πολύ λιγότερο εύκολα και μόνο μέσω πολύ στενής επαφής».

Όταν εμφανίστηκε ο κορωνοϊός SARS-CoV-2 το 2019 και προκάλεσε την COVID, ούτε οι επιστήμονες δημόσιας υγείας ούτε οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης τον είχαν ξαναδεί. Κανείς δεν ήξερε τι ήταν, πόσο γρήγορα θα εξαπλωνόταν, πώς να τον σταματήσει ή να τον θεραπεύσει.

Ο χανταϊός, από την άλλη πλευρά, είναι γνωστός από το 1993. Και επειδή είναι γνωστό ότι προκαλεί μια πνευμονική λοίμωξη που ονομάζεται Πνευμονικό Σύνδρομο Χανταϊού (HPS), ελήφθησαν κατάλληλα μέτρα αποστασιοποίησης στο πλοίο – μόλις οι εργαστηριακές εξετάσεις επιβεβαίωσαν ότι είχε προκαλέσει τους δύο πρώτους θανάτους.

Μια ανάλυση μιας επιδημίας χανταϊού στην Αργεντινή τον Νοέμβριο του 2018 δείχνει πόσο αποτελεσματικά ακόμα και βασικά μέτρα ελέγχου, όπως η κοινωνική αποστασιοποίηση, επιβραδύνουν την εξάπλωση της λοίμωξης από άτομο σε άτομο.

Όταν ξεκίνησε η COVID, δεν είχαμε αυτή τη γνώση – στην πραγματικότητα, μέχρι σήμερα, δεν γνωρίζουμε ακριβώς από πού ξεκίνησε.

Η επιδημία στην Αργεντινή το 2018-2019

Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020, οι ερευνητές περιέγραψαν πώς η ταχύτητα μετάδοσης του ιού των Άνδεων – της ίδιας παραλλαγής με αυτήν στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius – μειώθηκε στο μισό, όταν «οι αξιωματούχοι δημόσιας υγείας επέβαλαν απομόνωση ατόμων με επιβεβαιωμένα κρούσματα και καραντίνα πιθανών επαφών» κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας το 2018-2019 στην Αργεντινή. Τα μέτρα ελέγχου επιβλήθηκαν αφού οι αρχές επιβεβαίωσαν ότι 18 άτομα είχαν μολυνθεί με τον ιό των Άνδεων σε μια μαζική συγκέντρωση.

«Αυτά τα μέτρα πιθανότατα περιόρισαν την περαιτέρω εξάπλωση», έγραψαν οι ερευνητές στο New England Journal of Medicine. «Ο διάμεσος αναπαραγωγικός αριθμός (ο αριθμός των δευτερογενών κρουσμάτων που προκλήθηκαν από ένα μολυσμένο άτομο κατά τη διάρκεια της μολυσματικής περιόδου) ήταν 2,12 πριν από την εφαρμογή των μέτρων ελέγχου και μειώθηκε σε 0,96 μετά την εφαρμογή των μέτρων».

Η κατάσταση στο MV Hondius ήταν διαφορετική. Ενώ ο αριθμός των γνωστών κρουσμάτων – κατά τη στιγμή της συγγραφής του παρόντος στις 11 Μαΐου 2026 – είναι μικρότερος, με επτά επιβεβαιωμένα και δύο ύποπτα κρούσματα, χρειάστηκε περισσότερος χρόνος για να επιβληθούν τα μέτρα ελέγχου.

Μετά τον θάνατο του πρώτου ατόμου στις 11 Απριλίου, η Oceanwide Expeditions, η οποία διαχειρίζεται το κρουαζερόπλοιο, δήλωσε ότι μόλις στις 4 Μαΐου επιβεβαιώθηκε ο χανταϊός ως αιτία θανάτου. Αυτό συνέβη δύο ημέρες αφότου ο ΠΟΥ ειδοποιήθηκε ότι υπήρχε μια «συστάδα» μολυσμένων ατόμων στο πλοίο.

Μόλις το MV Hondius έδεσε στην Τενερίφη, ωστόσο, δεν υπήρχε αμφιβολία για την αιτία των λοιμώξεων και οι ισπανικές υγειονομικές αρχές δήλωσαν ότι έλαβαν «όλα τα μέτρα για να αποτρέψουν την εξάπλωση του χανταϊού».

«Η μείωση τυχόν πιθανών επαφών και η χρήση μάσκας FFP2 για τους επιβάτες και τα άτομα που ενδέχεται να έρθουν σε επαφή μαζί τους κατά τις διαδικασίες αποβίβασης και μεταφοράς στη χώρα προέλευσης υποστηρίζονται από όσα γνωρίζουμε για αυτόν τον ιό», δήλωσε η Τζούλια Γκάλο, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Pirbright του Ηνωμένου Βασιλείου.

Σπάνιες οι μολύνσεις από χανταϊό παγκοσμίως

Παρά την κατανοητή ανησυχία, ο Βέλφελ λέει ότι ένα σενάριο παρόμοιο με την COVID είναι απίθανο. «Δεν αναμένεται ότι ο ιός των Άνδεων θα εξελιχθεί σε παγκόσμιο πρόβλημα. Αυτό δεν είναι συγκρίσιμο με τους κορωνοϊούς της γρίπης ή του SARS», δήλωσε.

Γενικά, οι μολύνσεις από χανταϊό είναι σχετικά σπάνιες παγκοσμίως. Το 2025, ο ΠΟΥ κατέγραψε 229 κρούσματα και 59 θανάτους στην Αμερική. Δεν υπάρχει εμβόλιο για τη μολυσματική ασθένεια.

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Το κεφάλαιο της ευρωκρίσης είναι αναμφίβολα ένα από τα πιο επώδυνα της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας και σίγουρα το πιο επώδυνο για την Ελλάδα της Μεταπολίτευσης.Έχουν περάσει έντεκα χρόνια από το δραματικό καλοκαίρι του 2015, όταν η Ελλάδα έφτασε «στο χείλος της αβύσσου, όπως έγραφε συλλήβδην ο γερμανικός Τύπος τότε για το επικρεμάμενο Grexit που τελικά αποσοβήθηκε με τη συμφωνία Ελλάδας και δανειστών.

Η ιστορική ανάλυση της περιόδου αυτής τώρα ξεκινά ουσιαστικά και θα πάρει χρόνια. Η απόσταση από τα γεγονότα και τα δρώντα υποκείμενα είναι αναγκαία για λόγους αντικειμενικότητας και νηφαλιότητας – για ένα θέμα που ακόμη προκαλεί τριγμούς και πάθη, τουλάχιστον στην πολιτική ζωή των Αθηνών.

Για πολλούς αναλυτές, όμως, η καθοριστική χρονιά για τη διάσωση της Ελλάδας και του ενιαίου νομίσματος, του ευρώ, ήταν το 2012 με τη φράση-τομή του τότε επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι. Όταν όλα κατέρρεαν και η Ελλάδα βυθιζόταν στο τέλμα των χρεών, κινδυνεύοντας με οριστικό αποκλεισμό από τον δανεισμό των αγορών, ο Ευρωπαίος κεντρικός τραπεζίτης το πήρε πάνω του και είπε το περίφημο «Whatever it takes» – θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί για τη διάσωση της ευρωζώνης και της Ελλάδας.

Επιτακτική η διάσωση των θεμελιωδών αξιών

Μια θαρραλέα κίνηση, μακριά από τις πιέσεις των λαϊκιστών ανά την Ευρώπη που ζητούσαν επιτακτικά τη δημοσιονομική τιμωρία της απείθαρχης Ελλάδας. Μια κίνηση που «κάλμαρε» τις αγορές, έδρασε πυροσβεστικά αποτρέποντας ένα ντόμινο πτωχεύσεων και κράτησε την Ελλάδα εντός της ευρωζώνης και εντός της δυνατότητας δανεισμού από τις διεθνείς αγορές, και μάλιστα με χαμηλά επιτόκια.

Σε μια περίοδο κρίσης για την ευρωπαϊκή ιδέα και αυξανόμενων πιέσεων για τη διάλυση του πυρήνα της Ευρώπης, η βράβευση αυτή την εβδομάδα του Μάριο Ντράγκι με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Καρλομάγνου στο Άαχεν, παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού, λειτουργεί σαν υπόμνηση: ότι πρέπει και σήμερα να γίνει οτιδήποτε χρειάζεται για να σωθεί όχι απλώς ένα κράτος-μέλος της ευρωζώνης, αλλά ολόκληρη η ΕΕ και οι θεμελιώδεις αξίες της. Για να διασφαλισθεί πλέον η «στρατηγική αυτονομία» της, για να μακροημερεύσει η ευημερία, η ασφάλεια και η ειρήνη σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων που χτυπούν τα θεμέλιά της. Για να οχυρωθούν ακόμα περισσότερο οι θεσμικές κατακτήσεις, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Αν δεν είχε πει το «Whatever it takes» το 2012 ο Μάριο Ντράγκι, ίσως σήμερα η ευρωζώνη να είχε διαρραγεί και ίσως η Ελλάδα να βρισκόταν ακόμη στη δίνη μιας ακόμη πιο βαθιάς κρίσης: απομονωμένη, χωρίς πρόσβαση στις αγορές, με ένα νόμισμα αδύναμο. Πρόκειται για εφιαλτικά υποθετικά σενάρια. Πώς θα αντιμετώπιζε άραγε στη συνέχεια η Ευρώπη την πανδημία, τους πολέμους που ακολούθησαν και σήμερα πια τη ρήξη με τις ΗΠΑ του Τραμπ;

Το ότι η Ενωμένη Ευρώπη -με την ακόμη ισχυρή οικονομία και ενιαία αγορά της, παρά τους κλυδωνισμούς και τις δομικές δυσλειτουργίες- συνεχίζει να υπάρχει εις πείσμα όλων αποτελεί μια μεγάλη νίκη. Θα πρέπει γρήγορα να κάνει και πάλι τα πάντα, ό,τι δηλαδή χρειάζεται, με τόλμη και υπερβάσεις, για να βγει αλώβητη σε έναν νέο κόσμο, όπου πολλοί ορέγονται τη διάλυσή της.

Για μία ακόμη φορά η Ευρώπη εκφράζει την ευγνωμοσύνη της στον Μάριο Ντράγκι για τη συμβολή του στη διάσωση του ευρώ. Ο πρώην διοικητής της ΕΚΤ, αλλά και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, τιμάται με το Βραβείο Καρλομάγνου. Την πανηγυρική ομιλία, κατά την οποία παρουσιάζεται το έργο του τιμώμενου (Laudatio) θα εκφωνήσει ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης στο ιστορικό Δημαρχείο του Άαχεν (Αιξ-Λα-Σαπέλ).

Γιατί στο Άαχεν; Χτισμένη στο τριεθνές σύνορο Γερμανίας, Βελγίου και Ολλανδίας η πόλη αποτελεί διαχρονικό σύμβολο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Από εδώ ο Καρλομάγνος, βασιλιάς των Φράγκων στην περίοδο 748-814 μ.Χ., διοικούσε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία στη Δυτική Ευρώπη μετά την πτώση της Ρώμης. Γι αυτό σήμερα τόσο οι Γάλλοι, όσο και οι Γερμανοί τον θεωρούν «πατέρα της Ευρώπης».

Το Βραβείο Καρλομάγνου απονέμεται (σχεδόν) κάθε χρόνο από το 1950 σε εξέχουσες προσωπικότητες. Μεταξύ των βραβευθέντων είναι ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Χέλμουτ Κολ, ο Μπιλ Κλίντον, ο Πάπας Φραγκίσκος, αλλά και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1978.

Ποιος είναι ο Ντράγκι;

Οι περισσότεροι θυμούνται τον Μάριο Ντράγκι ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στην περίοδο της ευρω-κρίσης. Δεν ήταν βέβαια ο πρώτος σταθμός της σταδιοδρομίας του. Ο Μάριο Ντράγκι ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του καριέρα ως καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Τρέντο το 1975 και στη συνέχεια δίδαξε σε άλλα ιταλικά πανεπιστήμια. Εργάστηκε στην Παγκόσμια Τράπεζα και στην Goldman Sachs, ενώ συμμετείχε και στο διοικητικό συμβούλιο πολλών ιταλικών επιχειρήσεων και τραπεζών.

Από το 2006 μέχρι το 2011 διετέλεσε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας. Την εποχή εκείνη άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια της κρίσης ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, η οποία έμελλε να εξελιχθεί σε παγκόσμια οικονομική κρίση μετά την κατάρρευση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Lehmann Brothers. Το πλήγμα ήταν οδυνηρό, κυρίως για την Ελλάδα, αλλά και άλλες χώρες της Ευρωζώνης που αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν πολιτικές περικοπών και λιτότητας.

Σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία ο Μάριο Ντράγκι τόλμησε να πει ξεκάθαρα ότι η Ευρώπη θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» («whatever it takes») για να αποτρέψει την κατάρρευση του ευρώ. Αυτή η δέσμευση θεωρήθηκε σημείο καμπής για τη θωράκιση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.

Το 2015 η ΕΚΤ άρχισε να αγοράζει κρατικά ομόλογα από τη δευτερογενή αγορά, σε μία προσπάθεια να διοχετεύσει φρέσκο χρήμα στην οικονομία. Το «πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης», όπως ονομάστηκε τότε, ήταν ένα αποφασιστικό όπλο στον αγώνα κατά της ύφεσης. Οι επικριτές του Ντράγκι υποστηρίζουν ωστόσο ότι οι παρεμβάσεις της ΕΚΤ κράτησαν για μεγάλο διάστημα τα επιτόκια σε υπερβολικά χαμηλά επίπεδα, ενώ παράλληλα λειτούργησαν ως αντικίνητρο για να δρομολογήσουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις κάποιες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

«Mπορεί να μην κρίνονται επιτυχημένες όλες οι αποφάσεις του Μάριο Ντράγκι, αλλά ο συνολικός απολογισμός του είναι αναμφισβήτητα πολύ θετικός» σημειώνει ο Φραντσέσκο Παπαντία, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπρούγκελ των Βρυξελλών και πρώην τραπεζίτης. «Προσέφερε εξαιρετικές υπηρεσίες στην Ευρώπη, σε πολύ δύσκολες στιγμές».

«Γκουρού» της Ανταγωνιστικότητας

Αποχωρώντας από την ΕΚΤ στα τέλη του 2019, ο Μάριο Ντράγκι επέστρεψε στην Ιταλία σε μία κρίσιμη συγκυρία, εν μέσω κυβερνητικής κρίσης, αλλά και πανδημίας. Ως πρωθυπουργός επί 20 μήνες στην περίοδο 2021-2022 έκανε μία προσπάθεια να αντιστρέψει τη δύσκολη κατάσταση, πριν παραδώσει τα ηνία στην Τζόρτζια Μελόνι.

Για πολλούς, η πρωθυπουργία θα ήταν το απόγειο της σταδιοδρομίας τους. Αλλά η σταδιοδρομία του Μάριο Ντράγκι δεν τελειώνει εδώ. Το 2024 δημοσίευσε την περίφημη «Έκθεση Ντράγκι» που μιλάει ανοιχτά για τα κακώς κείμενα στη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ διατυπώνει 383 συγκεκριμένες προτάσεις και συστάσεις, ώστε η Ευρώπη να βελτιώσει την παραγωγικότητά της και να μειώσει το «χάσμα ανταγωνιστικότητας» που τη χωρίζει από τις ΗΠΑ ή την Κίνα.

Όπως επισημαίνει στην Deutsche Welle ο Φραντσίσκο Παπαντία, η έκθεση «αποτελεί έναν οδικό χάρτη, που μπορεί να βοηθήσει την ευρωπαϊκή οικονομία να ξεπεράσει τις αδυναμίες της, υπό δύσκολες συνθήκες». Μεταξύ άλλων, ο Ντράγκι προτείνει καλύτερη διασυνοριακή συνεργασία, περισσότερες επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι ημιαγωγοί, μείωση των τιμών της ενέργειας, καλύτερη ενσωμάτωση των περιφερειακών αγορών και ενισχυμένες αρμοδιότητες της ΕΕ.

Βράβευση για το «whatever it takes»

Όπως ανέφερε τον Ιανουάριο στο σκεπτικό της βράβευσης η «Επιτροπή Σοφών» του Βραβείου Καρλομάγνου, ο Μάριο Ντράγκι «τιμάται για τα εξαιρετικά επιτεύγματά του, τον κομβικό ρόλο του στη σταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και τις προσπάθειές του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Επέδειξε εξαιρετικές ηγετικές ικανότητες, διασφαλίζοντας το ευρώ με την περίφημη υπόσχεσή του 'whatever it takes', σταθεροποίησε την Ιταλία στη διάρκεια της πανδημίας και σήμερα σκιαγραφεί μία 'ατζέντα για το μέλλον'».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητριου

Πριν από έξι χρόνια, μια σχεδόν άγνωστη γερμανική φαρμακευτική εταιρεία ανέπτυξε το πρώτο εγκεκριμένο εμβόλιο mRNA κατά της COVID-19 και άλλαξε την πορεία μιας παγκόσμιας πανδημίας. Η BioNTech, η οποία είχε αφιερώσει πάνω από μια δεκαετία στην ανάπτυξη mRNA για καρκίνο με μικρό εμπορικό ενδιαφέρον, συνεργάστηκε με την Pfizer για να κυκλοφορήσει το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού Comirnaty σε χρόνο ρεκόρ, ωθώντας την εταιρεία και τους ιδρυτές της σε παγκόσμια φήμη.

Σήμερα, ωστόσο, η βιοτεχνολογική εταιρεία με έδρα το Μάιντς αντιμετωπίζει μια βαθιά κρίση, σχεδιάζοντας να κλείσει μονάδες παραγωγής στη Γερμανία και τη Σιγκαπούρη, μειώνοντας το κόστος μετά από καθαρές τριμηνιαίες ζημίες 532 εκατομμυρίων ευρώ και προετοιμάζοντας την αποχώρηση των οραματιστών ιδρυτών της, Ουγκούρ Σαχίν και Οζλέμ Τουρετσί. Συνολικά, αναμένεται να χαθούν περίπου 1.860 θέσεις εργασίας.

Από την ακμή στην παρακμή

Οι οικονομικοί αναλυτές λένε ότι τα προβλήματα της BioNTech πηγάζουν από το προβλέψιμο τέλος ενός προσωρινού απροσδόκητου κέρδους λόγω της πανδημίας, το οποίο παρείχε δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε έσοδα από τα τέλη του 2020.

Αυτό, σε συνδυασμό με τον υψηλού κινδύνου χαρακτήρα της έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της βιοτεχνολογίας και τα τρέχοντα οικονομικά προβλήματα της Γερμανίας – υψηλό κόστος εργασίας και ενέργειας μαζί με τη γραφειοκρατία – αποκάλυψε πόσο επικίνδυνο είναι να βασίζεται κανείς σε ένα μόνο επιτυχημένο προϊόν.

Η εταιρεία «αναμένει χαμηλότερα έσοδα από τα εμβόλια κατά της COVID-19 σε σύγκριση με το 2025, λόγω των μειώσεων τόσο στην ευρωπαϊκή αγορά όσο και στις αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών». Οι αναλυτές λένε ότι η εταιρεία δημιούργησε υπερβολικά μεγάλη παραγωγική ικανότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας και τώρα αντιμετωπίζει αδρανείς μονάδες. Ως αποτέλεσμα, η BioNTech αναφέρει ότι θα μεταφέρει την παραγωγή που σχετίζεται με τον κορωνοϊό στην Pfizer.

Η εταιρεία επωφελήθηκε επίσης από κρατική στήριξη στη Γερμανία ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, τόσο για την έρευνα κατά του καρκίνου όσο και για την επιτάχυνση του προγράμματος εμβολίων της.

Η διαμάχη με την CureVac

Η εταιρεία προκάλεσε επίσης διαμάχη για την εξαγορά της ανταγωνίστριας CureVac ύψους 1,25 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Δεκέμβριο του 2025. Η CureVac είχε αναπτύξει το δικό της εμβόλιο για τον κορωνοϊό, το οποίο έδειξε χαμηλή αποτελεσματικότητα και εγκαταλείφθηκε. Αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να μηνύσει την BioNTech και την Pfizer το 2022, ισχυριζόμενη ότι το εμβόλιο της Comirnaty παραβίαζε πολλά από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας mRNA της. Εξαγοράζοντας τον ανταγωνιστή της και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας του, η BioNTech μπόρεσε να τερματίσει όλες τις δικαστικές διαμάχες.

Ωστόσο, όταν η BioNTech ανακοίνωσε αναδιάρθρωση και κλείσιμο μονάδων παραγωγής, το πρώην εργοστάσιο της CureVac στο Τύμπινγκεν ήταν ένα από αυτά που επλήγησαν. Ο δήμαρχος της πόλης, Μπόρις Πάλμερ, δήλωσε ότι το κλείσιμο του εργοστασίου ήταν ένα «βαρύ πλήγμα» για τους «πολλούς άκρως εξειδικευμένους υπαλλήλους που στήριξαν την CureVac εδώ και χρόνια». Το συνδικάτο IG BCE επέκρινε αυτό που χαρακτήρισε ως «βραχυπρόθεσμους οικονομικούς λόγους που θα έβλαπταν την ανθεκτικότητα του βιοτεχνολογικού κόμβου της Γερμανίας», ενώ το τοπικό εμπορικό επιμελητήριο προειδοποίησε ότι «η τεχνολογική τεχνογνωσία με τη μορφή έξυπνων μυαλών, διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και αποτελεσμάτων έρευνας και ανάπτυξης θα χαθεί», εξαιτίας του κλεισίματος του εργοστασίου.

Μέλλον χωρίς τους οραματιστές της

Οι Σαχίν και Τουρετσί, οι οποίοι τον Μάρτιο ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους μέχρι το τέλος του 2026 για να ιδρύσουν μια νέα βιοτεχνολογική εταιρεία, δεν ήταν απλώς οι ιδρυτές της BioNTech, αλλά και η κινητήρια δύναμη πίσω από την επιτυχία της.

Οι μετοχές της BioNTech σημείωσαν πτώση περίπου 18% μετά την ανακοίνωση της αποχώρησής του, με την Leerink Partners, μια επενδυτική τράπεζα με έδρα τη Βοστώνη που επικεντρώνεται στην υγειονομική περίθαλψη, να αναρωτιέται αν η εταιρεία μπορεί να διατηρήσει το καινοτόμο πλεονέκτημά της χωρίς αυτούς.

Η BioNTech στρέφει πλέον την προσοχή της σε θεραπείες καρκίνου σε προχωρημένο στάδιο. Αυτό περιλαμβάνει νέες θεραπείες για τον καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα και άλλους καρκίνους. Ο απερχόμενος Διευθύνων Σύμβουλος Σαχίν δήλωσε ότι η BioNTech «θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στην επιτάχυνση των βασικών στρατηγικών μας προγραμμάτων, καθώς παραμένουμε σταθεροί στο όραμά μας να μετατρέψουμε την επιστήμη μας σε επιβίωση για τους ασθενείς που ζουν με καρκίνο».

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Σχεδόν όλη η Ευρώπη γνώρισε ακραία καιρικά φαινόμενα και υψηλές θερμοκρασίες το 2025. Η ήπειρος επλήγη από πρωτοφανή κύματα καύσωνα, βίωσε τη μεγαλύτερη πυρκαγιά στην ιστορία της και κατέγραψε τις έως τώρα υψηλότερες θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας.

Αυτά είναι τα βασικά ευρήματα της έκθεσης για την Κατάσταση του Κλίματος στην Ευρώπη το 2025, η οποία δημοσιεύεται ετησίως από την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus της ΕΕ και τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό.

«Με τις αυξανόμενες θερμοκρασίες, τις εκτεταμένες πυρκαγιές και την ξηρασία, τα στοιχεία είναι αδιαμφισβήτητα. Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί μελλοντική απειλή, αλλά πραγματικότητα, συνεπώς απαιτείται πιο επείγουσα δράση», δήλωσε η Σαμάνθα Μπέρτζες, στρατηγική επικεφαλής για το κλίμα στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προβλέψεων.

2025: Ρεκόρ ζέστης στην Ευρώπη

Τουλάχιστον το 95% της Ευρώπης κατέγραψε ετήσιες θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου, με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και την Ισλανδία να σημειώνουν τη θερμότερη χρονιά τους στην ιστορία. Η Βόρεια Ευρώπη επηρεάστηκε επίσης, με την υποαρκτική περιοχή σε όλη τη Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία να πλήττεται από καύσωνες. Η Ισπανία, εν τω μεταξύ, επλήγη από το πιο σφοδρό κύμα καύσωνα από τουλάχιστον το 1975.

Καθώς οι εκπομπές από την καύση άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου προκαλούν αλλαγές στο κλίμα της Γης, η έκθεση διαπίστωσε ότι πέντε από τα 10 θερμότερα χρόνια της ηπείρου έχουν καταγραφεί από το 2019.

Και η τάση δεν περιορίζεται στην ξηρά. Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας έφτασαν για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά στον υψηλότερο ετήσιο μέσο όρο που έχει καταγραφεί ποτέ. Αυτό απειλεί τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, προκαλώντας μαζική θνησιμότητα και διαταράσσοντας την ισορροπία των τροφικών ιστών.

Οι υψηλές θερμοκρασίες συνοδεύονται επίσης από ανθρώπινο κόστος. Οι θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη στην Ευρώπη έφτασαν σχεδόν τους 63.000 το 2024, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Lancet Countdown, μιας ετήσιας έκθεσης για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η θνησιμότητα έχει αυξηθεί σε σχεδόν το 100% των περιοχών που παρακολουθούνται από το 2014.

«Η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με εκτεταμένες επιπτώσεις στην κοινωνικοοικονομική ευημερία και στα οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα», δήλωσε η Σελέστε Σάουλο, γενική γραμματέας του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού.

Ένα εκατομμύριο εκτάρια καμένης γης

Το 2025 χαρακτηρίστηκε επίσης από τις πιο ξηρές συνθήκες υγρασίας του εδάφους που έχουν καταγραφεί ποτέ, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών και να αυξήσει τον κίνδυνο πυρκαγιών.

Συνολικά, το 2025 ήταν μια καταστροφική χρονιά για τις πυρκαγιές στην Ευρώπη, με περισσότερα από ένα εκατομμύριο εκτάρια γης να καίγονται. Η Ελλάδα βίωσε μια από τις πιο σοβαρές δασικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών, καθώς ξέσπασαν 50 πυρκαγιές σε 24 ώρες.

Ταυτόχρονα, η ηλιοφάνεια ήταν ένα πλεονέκτημα για την ηλιακή ενέργεια. Όλες οι χώρες της ΕΕ παρουσίασαν ανάπτυξη στο ηλιακό τους δίκτυο.

Άνοδος της στάθμης των θαλασσών

Η άνοδος της θερμοκρασίας προκαλεί και το λιώσιμο κάποτε παγωμένων περιοχών. Τον Μάρτιο, η Ευρώπη έχασε χιονοκάλυψη περίπου ισοδύναμη με το συνολικό μέγεθος της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Αυστρίας και της Ελβετίας. Οι μεγαλύτερες απώλειες σημειώθηκαν στην Ανατολική Ευρώπη.

Οι παγετώνες υποχώρησαν σχεδόν σε όλη την Ευρώπη, ιδιαίτερα στην Ισλανδία, η οποία κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια απώλεια από το 1976. Το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας έχασε περίπου 139 γιγατόνους πάγου. Τα τελευταία 50 χρόνια, η απώλεια πάγων στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική έχει οδηγήσει σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά τρία εκατοστά. Κάθε επιπλέον εκατοστό εκθέτει περίπου 6 εκατομμύρια ανθρώπους σε παράκτιες πλημμύρες.

ΑΠΕ: Προμηθεύουν το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας

Τα ορυκτά καύσιμα δεν ευθύνονται, ωστόσο, μόνο για αυτά τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Έχουν επίσης αποδειχθεί ένα εξαιρετικά ασταθές αγαθό σε μια εποχή γεωπολιτικής σύγκρουσης. Η Ευρώπη αντέδρασε επενδύοντας στις εγχώριες πηγές ενέργειας, με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να προμηθεύουν πλέον σχεδόν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της ηπείρου.

Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασαν το 2025 για πρώτη φορά τα ορυκτά καύσιμα στην ΕΕ, σύμφωνα με την Ember, μια παγκόσμια δεξαμενή σκέψης για την ενέργεια. Η ηλιακή ενέργεια σημείωσε νέο ρεκόρ, συνεισφέροντας περίπου το 13% της ηλεκτρικής ενέργειας. Στην Ουγγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ολλανδία, η ηλιακή ενέργεια αντιπροσώπευε το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής ενέργειας κάθε χώρας.

«Η ΕΕ κινείται γρήγορα προς ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας που υποστηρίζεται από την αιολική και την ηλιακή ενέργεια», δήλωσε η Μπέατρις Πέτροβιτς, ανώτερη αναλύτρια ενέργειας στην Ember. «Καθώς η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα τροφοδοτεί την αστάθεια στην παγκόσμια σκηνή, η σημασία της μετάβασης στην καθαρή ενέργεια είναι πιο ξεκάθαρη από ποτέ».

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Το Ντίτσενμπαχ είναι μια μικρή γερμανική πόλη με περίπου 35.000 κατοίκους, κυρίως γνωστή για έναν αρχιτεκτονικά ασυνήθιστο πύργο παρατήρησης, από τον οποίο, καιρού επιτρέποντος, μπορεί κανείς να δει τη Φρανκφούρτη στα περίπου 12 χιλιόμετρα μακριά.

Η τοποθεσία της είναι πιθανότατα ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ο αμερικανικός τεχνολογικός κολοσσός Google επέλεξε να επενδύσει αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή ενός νέου data center υψηλής απόδοσης. Η ευρύτερη περιοχή της Φρανκφούρτης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιοχές κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη.

Το DE-CIX Frankfurt είναι το κορυφαίο σημείο «internet exchange», καθώς στις ώρες αιχμής διαχειρίζεται περισσότερα από 17 terabits κυκλοφορίας δεδομένων. Στην ευρύτερη περιοχή της Φρανκφούρτης λειτουργούν 76 κέντρα δεδομένων, ενώ παγκοσμίως υπάρχουν περίπου 12.000 τέτοια συγκροτήματα και πολλά ακόμα είναι υπό κατασκευή.

Η αυξανόμενη σημασία των data centers

Το διαδίκτυο αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης παγκόσμιας κοινωνίας. Ιδίως η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί μεγαλύτερους όγκους δεδομένων. Για την επεξεργασία και αποθήκευση αυτών των δεδομένων και προκειμένου να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία υπηρεσιών cloud και διαδικτυακών εφαρμογών, οι διακομιστές πρέπει να έχουν τεράστιες δυνατότητες. Και τα data centers αποτελούν κομβικό στοιχείο του σύγχρονου διαδικτύου.

Είναι επίσης άκρως σημαντικά για την εθνική ασφάλεια των σύγχρονων βιομηχανικών χωρών, καθώς μέσω αυτών γίνεται η επεξεργασία δεδομένων πολλών διαδικασιών που σχετίζονται με την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, τα συστήματα υγείας, τα χρηματοοικονομικά, τις μεταφορές και άλλες υπηρεσίες.

Στη Γερμανία τα data centers ταξινομούνται ως μέρος της κρίσιμης υποδομής της χώρας και απολαμβάνουν ειδικής προστασίας. Τον Μάρτιο του 2026 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δημοσίευσε μια νέα εθνική στρατηγική για τα data centers, η οποία προβλέπει τον διπλασιασμό της δυναμικότητας των data centers της χώρας έως το 2030, στοχεύοντας ταυτοχρόνως τη μείωση της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.

Ευάλωτοι κόμβοι δεδομένων

Το γεγονός ότι πλέον σχεδόν τα πάντα στο διαδίκτυο περνούν μέσα από data centers καθιστά αυτά τα συγκροτήματα πρωταρχικούς στόχους επιθέσεων.

Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί απότομη αύξηση στις κυβερνοεπιθέσεις. Τον Ιανουάριο του 2026 η Deutsche Bundesbank ανέφερε πως καταγράφει περισσότερες από 5.000 κυβερνοεπιθέσεις το λεπτό μόνο στα δικά της συστήματα πληροφορικής. Πάντως τα data centers είναι συνήθως πολύ καλά προστατευμένα απέναντι σε τέτοιες επιθέσεις αλλά και απέναντι στους σαμποτέρ, όντας εξοπλισμένα με κάμερες παρακολούθησης, φράχτες και συρματοπλέγματα.

Τα data centers έχουν επίσης μετατραπεί σε στρατηγικούς στόχους σε στρατιωτικές συγκρούσεις. Στον πόλεμο στην Ουκρανία για παράδειγμα τέτοιες υποδομές στοχοποιήθηκαν με σκοπό να εμποδιστούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και να διαταραχθούν μαζικά οι γραμμές ανεφοδιασμού των πολιτών.

Data centers στον Περσικό Κόλπο έχουν επίσης δεχθεί επιθέσεις. Στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο με το Ιράν η Τεχεράνη εκτόξευσε drones και πυραύλους εναντίον τριών συγκροτημάτων στο Μπαχρέιν και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προκαλώντας τεράστιες διαταραχές σε τραπεζικά συστήματα, πλατφόρμες πληρωμών και άλλα δίκτυα.

Μεγάλες επενδύσεις, μεγάλες ανησυχίες

Τα ανωτέρω καθιστούν ολοένα σημαντικότερο το να βρίσκονται κατάλληλες τοποθεσίες όπου μπορούν να κατασκευαστούν και να προστατευθούν επαρκώς τα νέα data centers.

Ωστόσο, οι άνθρωποι που ζουν κοντά σε αυτά τα έργα επικρίνουν συχνά τα κέντρα δεδομένων, τονίζοντας πως απαιτούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας και νερού για τη λειτουργία και την ψύξη τους. Επίσης, ο εξοπλισμός τους φθείρεται πολύ γρήγορα, παράγοντας μεγάλες ποσότητες ηλεκτρονικών αποβλήτων. Οι ερευνητές δυσκολεύονται να βρουν τρόπους ώστε τα κέντρα να γίνουν πιο αποδοτικά και λιγότερο ενεργοβόρα.

Θεωρείται ακόμα προβληματικό το γεγονός ότι, παρ' όλο που οι επενδυτές επενδύουν συχνά δισεκατομμύρια δολάρια στην κατασκευή των κέντρων, δημιουργούνται ελάχιστες θέσεις εργασίας. Τα data centers συχνά καλύπτουν δεκάδες χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, αλλά απασχολούν λιγότερους από 100 εργαζομένους. Το οικονομικό όφελος που προσφέρουν είναι μάλλον έμμεσο, καθώς ωθούν για παράδειγμα άλλες εταιρείες που εξαρτώνται από αυτή την υποδομή πληροφορικής να εγκατασταθούν στην ίδια ευρύτερη περιοχή.

Σε πολλά μέρη του κόσμου γίνονται κινητοποιήσεις εναντίον των κέντρων δεδομένων, μεταξύ άλλων στις ΗΠΑ. Παρόμοιο είναι το κλίμα και στη Γερμανία. Η κατασκευή του κέντρου στο Ντίτσενμπαχ έχει ξεκινήσει, όμως τα σχέδια για ένα παρόμοιο έργο στο Γκρος-Γκέραου, περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά, κατέρρευσαν, αφ' ότου η πλειοψηφία του δημοτικού συμβουλίου απέρριψε την ιδέα, υποστηρίζοντας ότι το έργο ήταν υπερβολικά μεγάλο και οι επιπτώσεις στο περιβάλλον και την κοινωνία υπερβολικά ασαφείς.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Τα κρούσματα χανταϊού στο ολλανδικό κρουαζιερόπλοιο Hondius συνδέονται, όπως όλα δείχνουν, με τον ιό των Άνδεων, ένα στέλεχος του χανταϊού που εντοπίζεται στη Νότια Αμερική και μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα επιστημονικά συμπεράσματα από κρούσματα του 2018 στην Αργεντινή δείχνουν ότι ο ιός μεταδίδεται γρήγορα και περιορίζεται αποτελεσματικά με στοχευμένα μέτρα.

Αφετηρία των κρουσμάτων τότε ήταν μια γιορτή γενεθλίων στο χωριό Επουγιέν στην επαρχία Τσομπούτ. Ένας 68χρονος άνδρας, ο οποίος πιθανότατα μολύνθηκε από περιττώματα μολυσμένων τρωκτικών, συμμετείχε στο πάρτι με περίπου 100 καλεσμένους, παρά το γεγονός ότι παρουσίαζε ήδη αρχικά συμπτώματα. Η γιορτή θεωρείται το σημαντικότερο «γεγονός υπερεξάπλωσης» του ιού. Συνολικά 33 άτομα μολύνθηκαν, 11 από τα οποία πέθαναν.

Χανταϊός: Πώς περιορίστηκε στην Αργεντινή

Επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύτηκε το 2020 στο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine ανασκεύασε λεπτομερώς την αλυσίδα των μολύνσεων. Πέντε καλεσμένοι αρρώστησαν μετά από στενή επαφή με τον 68χρονο. Η άμεση επαφή ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνη: αρκετά μολυσμένα άτομα κάθονταν σε απόσταση μικρότερη του ενός μέτρου. Σε μια περίπτωση μάλιστα, ακόμη και μια σύντομη επαφή αρκούσε για μια μόλυνση.

Οι ερευνητές εντόπισαν συνολικά τρεις υπερμεταδότες που ευθύνονται για περίπου τα δύο τρίτα όλων των λοιμώξεων. Ένας από αυτούς μόλυνε έξι άλλα άτομα, ενώ ένας άλλος υπερμεταδότης - η σύζυγός του - μόλυνε περίπου δέκα άτομα στην κηδεία του συζύγου της.

Υπερμετάδοση και κρίσιμο παράθυρο μόλυνσης

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι όσοι μολύνθηκαν ήταν πιο μεταδοτικοί όταν εμφάνισαν τα πρώτα συμπτώματα. Περισσότερες από τις μισές μεταδόσεις σημειώθηκαν την ημέρα που εμφανίστηκε για πρώτη φορά πυρετός. Ταυτόχρονα, όμως διαπιστώθηκε ότι ακόμη και σε νοσοκομεία με στενή επαφή με ασθενείς, δεν υπήρξαν περαιτέρω μολύνσεις μεταξύ του ιατρικού προσωπικού.

Καθοριστικά για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού αποδείχθηκαν τα προστατευτικά μέτρα: τα μολυσμένα άτομα απομονώθηκαν και όσοι είχαν έρθει σε επαφή μαζί τους τέθηκαν σε καραντίνα. Σύμφωνα με τους ειδικούς, με την στρατηγική αυτή διακόπηκε η αλυσίδα της μόλυνσης. Παρόμοια μέτρα ελήφθησαν και κατά τη διάρκεια των κρουσμάτων στο κρουαζιερόπλοιο Hondius.

Μάλλον απίθανη μια πανδημία

Οι ειδικοί τονίζουν επίσης ότι ο χανταϊός εξαπλώνεται πιο αργά από ό,τι ο κορωνοϊός. Λόγω του συγκριτικά υψηλού ποσοστού θνησιμότητας, οι λοιμώξεις ανιχνεύονται ταχύτερα και τα προστατευτικά μέτρα λαμβάνονται νωρίτερα. Κατά συνέπεια ειδικοί, αλλά και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρούν μάλλον απίθανη μια παγκόσμια πανδημία, όπως στην περίπτωση του κορωνοϊού πριν από περίπου μια εξαετία.

«Η Ουγγαρία επιστρέφει στην Ευρώπη» εκτιμούν πολλοί αναλυτές μετά την εκλογική ήττα του λαϊκιστή Βίκτορ Όρμπαν, τον οποίο διαδέχεται στην πρωθυπουργία ο Πέτερ Μάγκιαρ. Με τη νέα κυβέρνηση τίθεται εκ νέου ο στόχος για ένταξη στην Ευρωζώνη μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Βέβαια, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας εκτιμά ότι το σχέδιο αυτό ακούγεται «εξαιρετικά φιλόδοξο», δεδομένου ότι ο Βίκτορ Όρμπαν αφήνει πίσω του μία εξασθενημένη οικονομία και ένα δημοσιονομικό χάος. Ωστόσο, αν η ένταξη γίνει με την κατάλληλη στρατηγική, τα πλεονεκτήματα για την Ουγγαρία θα ήταν σημαντικά.

«Λίγα περιθώρια ελιγμών»

Πρώτο βήμα και αδιαπραγμάτευτος στόχος για τον νέο πρωθυπουργό Μάγκιαρ θα ήταν η εκπλήρωση των κριτηρίων που προβλέπονται για την ένταξη στο ευρώ. Όπως επισημαίνει πάντως στην Deutsche Welle ο Σιλί Τιάν από το Economist Intelligence Unit, η παρούσα κατάσταση αφήνει ελάχιστα περιθώρια δημοσιονομικών ελιγμών στη νέα κυβέρνηση και, κατά συνέπεια, «δεν περιμένουμε μία προσχώρηση της Ουγγαρίας μέσα στην επόμενη δεκαετία».

Ωστόσο, το κυβερνών κόμμα Tisza φαίνεται εξαιρετικά φιλόδοξο και έχει διακηρύξει ως προτεραιότητά του την επιστροφή στην ευρωπαϊκή «ορθοδοξία», μακριά από την «ανελεύθερη δημοκρατία» που ευαγγελιζόταν ο Βίκτορ Όρμπαν. Η ένταξη στο ευρώ θα διέδιδε το μήνυμα γρήγορα και με έμφαση. Σε ένα πρώτο βήμα, ο Μάγκιαρ πιέζει τις Βρυξέλλες να «ξεπαγώσουν» κονδύλια συνολικού ύψους 17 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία δεν είχαν εκταμιευθεί λόγω της αντιδημοκρατικής διακυβέρνησης Όρμπαν. Από αυτά, τα 10 δις. θα πρέπει να εκταμιευθούν μέχρι τον Αύγουστο, διαφορετικά χάνονται οριστικά για την Ουγγαρία με βάση το ισχύον δίκαιο.

Οι Ούγγροι «θα σφίξουν το ζωνάρι»

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του 2025, το 75% των Ούγγρων δηλώνει έτοιμο να υιοθετήσει το ευρώ, ωστόσο ένα εξίσου υψηλό ποσοστό εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι ρεαλιστικό αυτό σε εύθετο χρόνο. Το κυβερνών κόμμα Tisza ελπίζει ότι η θεωρητική στήριξη στο κοινό νόμισμα θα βοηθήσει να γίνουν αποδεκτές οι περικοπές και οι φορολογικές επιβαρύνσεις που απαιτούνται για να εξυγιανθούν τα δημόσια οικονομικά.

«Είναι φιλόδοξος, αλλά όχι ακατόρθωτος ο στόχος της ένταξης στο ευρώ το 2030» αναφέρει στην Deutsche Welle η πρώην υποδιοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Γιούλια Κιράλυ. «Η μεγάλη πρόκληση θα είναι να εκπληρωθούν τα κριτήρια του Μάαστριχτ», που αφορούν τον πληθωρισμό, το δημόσιο χρέος, το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού και το ύψος των επιτοκίων. Επί του παρόντος η Ουγγαρία δεν εκπληρώνει κανένα από αυτά τα κριτήρια.

Τα υπέρ και τα κατά της ένταξης

Εκτιμάται πάντως ότι από τη στιγμή που θα ανακοινωθεί επισήμως ο στόχος της κυβέρνησης Μάγκιαρ για ένταξη στο ευρώ, ήδη αυτό θα έχει ευεργετικές συνέπειες για το εθνικό νόμισμα, το φιορίνι, και την σταθερότητά του. Θετικές θα είναι και οι επιπτώσεις για τον πληθωρισμό και τα επιτόκια. Υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), που θα βοηθήσει να συγκρατηθούν οι δημόσιες δαπάνες, αναμένεται να μειωθεί και το κόστος δανεισμού για την ουγγρική οικονομία.

Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα για μία οικονομία με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό, όπως η ουγγρική, είναι πως η συμμετοχή στην Ευρωζώνη εξαλείφει την οικονομική επιβάρυνση από το κόστος των συναλλαγών, αλλά και τους κινδύνους που απορρέουν από διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Το κύριο αντίτιμο είναι ότι η Ουγγαρία θα απολέσει την αυτονομία της στο πεδίο της νομισματικής πολιτικής, ακόμη και σε περίπτωση κρίσης. Από την άλλη πλευρά, θα έχει πρόσβαση σε παροχή ρευστότητας μέσω της Ευρωζώνης και προγράμματα διάσωσης, εφόσον παραστεί ανάγκη.

Επιφυλάξεις για την ένταξη

Βεβαίως, είναι πρόσφατες οι μνήμες από την ελληνική κρίση χρέους, η οποία αποδείχθηκε μεταδοτική, αλλά και εξαιρετικά δαπανηρή. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει ενδοιασμούς στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, τα οποία θα πρέπει να δώσουν τη συγκατάθεσή τους για την προσχώρηση της Ουγγαρίας. Επιπλέον δεν έχει εκλείψει ο κίνδυνος μίας νέας στροφής προς την «ανελεύθερη δημοκρατία», πιθανώς μετά τις εκλογές του 2030. «Η Ουγγαρία μάλλον θα αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό και θα πρέπει να πείσει ότι η συμμετοχή στην Ευρωζώνη αποτελεί κοινό πρόταγμα για όλες τις πολιτικές δυνάμεις» επισημαίνουν αναλυτές της εταιρείας συμβούλων Capital Economics με έδρα το Λονδίνο.

Πάντως, η ΕΕ βλέπει θετικά την ένταξη της Ουγγαρίας στο ευρώ. Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επαινεί τη χώρα για την «επιστροφή της στον δρόμο της Ευρώπης», ο οποίος, σύμφωνα με την επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, οδηγεί απευθείας στο ευρώ. Δεδομένου ότι όλες οι ανατολικοευρωπαϊκές χώρες της «Ομάδας του Βίσεγκραντ» έχουν οικονομίες με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό, μάλλον αποτελεί έκπληξη ότι μέχρι σήμερα μόνο μία από αυτές- η Σλοβακία- έχει υιοθετήσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Η προσχώρηση της Ουγγαρίας ενισχύει την οικονομική και πολιτική συνοχή εντός της ΕΕ. Δεν αναμένεται ωστόσο να επηρεάσει την αντίστοιχη απόφαση της Τσεχίας ή της Πολωνίας.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ρεπορτάζ DW

Όποιος τύχει να ταξιδέψει με το τρένο από τη Βόννη στην Κολωνία δεν μπορεί να μην εντυπωσιαστεί. Για αρκετή ώρα το, κατά τα άλλα, καταπράσινο τοπίο συμπληρώνεται ή και διακόπτεται εντελώς από αγωγούς, καμινάδες, δεξαμενές. Αν επιχειρήσεις να μετρήσεις σίγουρα θα χάσεις το μέτρημα. «Εδώ καταλαβαίνεις γιατί η Γερμανία θεωρείται βιομηχανική υπερδύναμη» είχε σχολιάσει κάποτε μια επιβάτης. Στις εγκαταστάσεις των διυλιστηρίων στο Γκόντορφ και στο Βέσελινγκ απασχολούνται πάνω από 2.500 άνθρωποι. Οι περιοχές ζουν ουσιαστικά με και από τα διυλιστήρια, που άνοιξαν εδώ για πρώτη φορά το 1960.

Αυτή είναι για τη Γερμανία πράγματι μια «κρίσιμη υποδομή», από εκείνες για τις οποίες γίνεται τα τελευταία χρόνια λόγος, από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο φόβος κάποιων χτυπημάτων δολιοφθοράς φωλιάζει κάθε βράδυ κάτω από το μαξιλάρι των πολιτικών. Οι εκπρόσωποι της εταιρείας δεν δείχνουν να ανησυχούν υπερβολικά. «Οι υποδομές αυτές ήταν πάντα κρίσιμες και ανέκαθεν υπήρχαν υψηλές προδιαγραφές ασφαλείας» είναι η απάντησή τους. Ευγενικά αρνούνται να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες για το αν υιοθέτησαν έκτακτα μέτρα μετά το 2022.

Τα κρίσιμα αποθέματα

Το ίδιο αόριστοι είναι όταν τους ρωτάς για τα αποθέματα σε καύσιμα που υπάρχουν εδώ, στις αμέτρητες δεξαμενές. Ο Σεμπάστιαν Ντούρινγκ υπεύθυνος επικοινωνίας με τον... έξω κόσμο, δηλώνει ότι υπάρχουν πρωτόκολλα που υποχρεώνουν στην ύπαρξη στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία φυσικά τηρούνται, αλλά νούμερα δεν μπορεί να μας δώσει. Κάπως έτσι συμπεριφέρονται και οι πολιτικοί. Η υπουργός Ενέργειας και Οικονομίας, Κατερίνα Ράιχε επιμένει να απορρίπτει δημοσιεύματα που μιλούν για τον κίνδυνο να ξεμείνει η Γερμανία από καύσιμα και ειδικά από κηροζίνη, το καύσιμο που έχουν ανάγκη τα αεροπλάνα. Αλλά και αυτή δεν έχει δώσει στοιχεία.

Ωστόσο ενόψει της θερινής περιόδου και των διακοπών οι φωνές κάποιων επιμένουν. Μπορεί να υπάρξει έλλειψη κηροζίνης συνολικά στην Ευρώπη, όσο δεν λέει να τελειώσει η αναταραχή στον Κόλπο, είναι η προειδοποίηση πολλών. Το γεγονός ότι η γερμανική εταιρεία Lufthansa αποφάσισε να ακυρώσει δεκάδες χιλιάδες «κοντινές πτήσεις» δεν βοήθησε να καθησυχαστούν οι φόβοι.

H αναλογία ένα προς δέκα

Προς το παρόν, όπως μας τονίζει ο Ντούρινγκ, στο Γκόντορφ συνεχίζουν να παράγουν κανονικά κηροζίνη. Μια διαδικασία περίπλοκη και δαπανηρή. Χρειάζονται δέκα λίτρα ακατέργαστου πετρελαίου για να παραχθεί ένα λίτρο κηροζίνης. Ακόμα και με τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες στις οποίες επένδυσε η εταιρεία πρόσφατα, το ποσοστό αυτό δεν ανεβαίνει πολύ. Το καλό για τις εγκαταστάσεις είναι ότι συνδέονται απευθείας με έναν αγωγό, που ξεκινά από το λιμάνι του Ρόττερνταμ και καταλήγει εδώ, μειώνοντας το κόστος μεταφοράς και εξασφαλίζοντας τη συνεχή ροή.

Προς το παρόν διακοπές στη ροή δεν υπάρχουν. Η εταιρεία έχει επίσης φροντίσει, έτσι ώστε να μπορεί να επεξεργαστεί περίπου εκατό διαφορετικά είδη πετρελαίου. Το αποτέλεσμα είναι ότι δεν εξαρτάται από έναν μόνο προμηθευτή ή από πρώτη ύλη από μια μόνο περιοχή του πλανήτη. Συνολικά και με δεδομένο ότι δεν θα υπάρξουν διακοπές στην τροφοδοσία η συγκεκριμένη μονάδα μπορεί να επεξεργαστεί εννέα εκατομμύρια τόνους πετρελαίου. Όσα και τον περασμένο χρόνο.

Απευθείας σύνδεση

Ένας άλλος αγωγός, όπως μας εξηγεί ο υπεύθυνος, φεύγει από το διυλιστήριο και πηγαίνει κατευθείαν στο αεροδρόμιο της Κολωνίας-Βόννης μεταφέροντας την κηροζίνη για τα αεροσκάφη. Το συγκεκριμένο αεροδρόμιο εξυπηρετείται πλήρως από το Γκόντορφ, ενώ το ίδιο ισχύει εν μέρει για το αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης, όπου κατευθύνεται άλλος αγωγός και για το Ντύσελντορφ, όπου η μεταφορά του καυσίμου γίνεται οδικώς.

Πολιτικοί και δημοσιογράφοι έχουν εισέλθει για τα καλά στον «αστερισμό της κηροζίνης». Το ενδιαφέρον των ΜΜΕ για μονάδες όπως αυτή, μιας από τις μεγαλύτερες στη Γερμανία, αλλά και στην Ευρώπη, έχει ανέβει κατακόρυφα, όπως μαρτυρά και η χαλαρότητα του Ντούρινγκ, που δείχνει μάλλον εξοικείωση στις επαφές με τους δημοσιογράφους. Στην πραγματικότητα την τελική απάντηση για το αν τελικά «θα ξεμείνουμε» από κηροζίνη θα την δώσουν μάλλον άλλοι. Στην Τεχεράνη και στην Ουάσινγκτον.

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Με μια από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται αντιμέτωπη η Ευρωπαϊκή Ένωση: τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Περισσότεροι από 93 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζουν σήμερα σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ σχεδόν ένα στα τέσσερα παιδιά μεγαλώνει σε συνθήκες οικονομικής ανασφάλειας. Ιδιαίτερα ανησυχητική παραμένει η κατάσταση στην Ελλάδα, που καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό φτώχειας στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία, με το 27,5% του πληθυσμού να αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Μέσα σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον, η Κομισιόν παρουσίασε χθες μια νέα κοινωνική στρατηγική με ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο την εξάλειψη της φτώχειας στην ΕΕ έως το 2050. Η στρατηγική βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, τη διασφάλιση πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες και την ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών κατά της φτώχειας. Παράλληλα, περιλαμβάνει ειδικές δράσεις για την παιδική φτώχεια και την ενίσχυση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία έως το 2030.

«Περιορισμένη πρόοδος» μέχρι σήμερα

Ωστόσο, η ίδια η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η πρόοδος είναι «περιορισμένη». Από το 2019 έως σήμερα, μόλις 3,5 εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν από τον κίνδυνο φτώχειας, όταν ο στόχος για το 2030 προβλέπει μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια. Επιπλέον, η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι οι προτάσεις της αποτελούν πολιτικές κατευθύνσεις και «συστάσεις», γεγονός που σημαίνει ότι η επιτυχία τους εξαρτάται κυρίως από τις εθνικές κυβερνήσεις.

Μία από αυτές τις συστάσεις αφορά τα παιδιά: Από το 2021 η Κομισιόν προβλέπει δωρεάν πρόσβαση των παιδιών σε βασικές υπηρεσίες, όπως η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και τα σχολικά γεύματα. Ωστόσο, αξιωματούχοι της Κομισιόν παραδέχονται ότι η αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ουσιαστική στήριξη των οικογενειών και καλύτερη ένταξη των γονέων στην αγορά εργασίας.

Διευκρινίσεις για την Ελλάδα

Με αφορμή την ανησυχητική κατάσταση στην Ελλάδα, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ροξάνα Μινζάτου ανέφερε χθες ότι η αξιολόγηση των κρατών-μελών δεν γίνεται μόνο με βάση τους σημερινούς δείκτες, αλλά βάσει και των επιπτώσεων προηγούμενων κρίσεων και τη διαχρονική πρόοδο. Παραδέχθηκε, παράλληλα, ότι δεν αρκεί μόνον η διάθεση κονδυλίων, αλλά απαιτείται συγχρόνως συνδυασμός μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων.

Για τη χρηματοδότηση των δράσεων, πάντως, η Κομισιόν παραπέμπει σε σειρά διαθέσιμων «εργαλείων», όπως τα 50,2 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου Plus, καθώς και πόρους από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Εξάλλου, στον επόμενο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (2028-2034) προβλέπονται τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ για κοινωνικές πολιτικές. Η παρακολούθηση της αξιοποίησης των κονδυλίων θα γίνεται μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και των ειδικών ανά χώρα συστάσεων, εξήγησαν αρμόδιες πηγές.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει αυτή την περίοδο πραγματικά πολλά στο κεφάλι του. Ο κυβερνητικός συνασπισμός του, που αποτελείται από συντηρητικούς και σοσιαλδημοκράτες, βιώνει μία ακόμα κρίση. Επιπλέον, καθημερινά εμφανίζονται αντικρουόμενες αναφορές σχετικά με το εάν υπάρχει εκεχειρία ή ακόμα και δρόμος προς την ειρήνη στη σύγκρουση με το Ιράν. Πάντως, την Τετάρτη ο επικεφαλής της γερμανικής κυβέρνησης βρήκε χρόνο για μια σύντομη ομιλία στον «Διάλογο του Πέτερσμπεργκ για το Κλίμα». Η φετινή συνάντηση περίπου 30 χωρών που θέλουν να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην προστασία του κλίματος λαμβάνει χώρα στο παλιό Βεστχάφεν, ένα βιομηχανικό μνημείο στην καρδιά του Βερολίνου. Στην ομιλία του, ο Μερτς επιχείρησε από την αρχή να συνδέσει την καταπολέμηση των αερίων του θερμοκηπίου με την τρέχουσα κρίση, τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ εναντίον του Ιράν. «Τα γεγονότα εξελίσσονται ραγδαία», λέει ο Μερτς στα γερμανικά, ενώ κατά τα άλλα μιλάει στα αγγλικά.

«Μην αγνοούμε τα επιστημονικά ευρήματα»

Στη συνέχεια, λέει: «Σε τέτοιες εποχές, είναι εύκολο να χάσουμε την ευρύτερη εικόνα». Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η υπεύθυνη πολιτική χρειάζεται μια μακροπρόθεσμη προοπτική, και μόνο με μια τέτοια προοπτική είναι δυνατή η προστασία του κλίματος: «Όλοι μας καλούμαστε να μην απομακρυνθούμε από τα επιστημονικά ευρήματα. Πρέπει να αξιοποιήσουμε συλλογικά τις συνεχώς αυξανόμενες δυνατότητες και τα στοιχεία που είναι προσβάσιμα σε όλους».

Αυτό μπορεί εύκολα να γίνει κατανοητό ως προειδοποίηση προς τους πολλούς αρνητές της κλιματικής αλλαγής που, σε αντίθεση με όλες τις επιστημονικές μελέτες, εξακολουθούν να ισχυρίζονται ότι η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου δεν προκαλείται από τους ανθρώπους. Μεταξύ αυτών είναι και ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο πόλεμός του εναντίον του Ιράν είναι πανταχού παρών στη σύνοδο κορυφής για το κλίμα. Οι Γερμανοί αισθάνονται τις επιπτώσεις κυρίως στο αυξημένο κόστος της βενζίνης και του ντίζελ. Γίνεται λόγος για ελλείψεις, εάν η σύγκρουση για τα αποκλεισμένα Στενά του Ορμούζ δεν τερματιστεί σύντομα. Για άλλη μια φορά, οι Γερμανοί βιώνουν επίσης το πώς η εξάρτησή τους από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο οδηγεί σε όλο και μεγαλύτερη αβεβαιότητα και υψηλότερο κόστος.

Τρεκλίζουν οι κλιματικοί στόχοι της Γερμανίας

Ο υπουργός Περιβάλλοντος Κάρστεν Σνάιντερ (SPD) εξέφρασε αυτό το συναίσθημα στην έναρξη της συνάντησης του Βερολίνου την Τρίτη: «Η συντριπτική πλειονότητα της ανθρωπότητας συμμερίζεται την επιθυμία να μην είναι πλέον θύμα των εξελίξεων στα Στενά του Ορμούζ. Ευτυχώς, υπάρχουν ήδη αντίμετρα, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση και οι αντλίες θερμότητας». Ωστόσο, όπως προφανώς γνωρίζει και ο Σνάιντερ, η προστασία του κλίματος δεν αποτελεί απαραίτητα κορυφαία προτεραιότητα για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση: Η υπουργός Οικονομικών, Κατερίνα Ράιχε (CDU), θέλει να κατασκευάσει νέους σταθμούς παραγωγής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου, με τις ευλογίες του Μερτς. Ταυτόχρονα σκοπεύει να μειώσει σημαντικά τις επιδοτήσεις για φιλικά προς το περιβάλλον συστήματα θέρμανσης, όπως οι αντλίες θερμότητας, οι οποίες προωθήθηκαν από την προηγούμενη κυβέρνηση.

Αυτός είναι πιθανώς ένας λόγος για τον οποίο ο Σνάιντερ ανησυχεί για το αν η Γερμανία μπορεί πραγματικά να επιτύχει τον κλιματικό της στόχο για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 65% έως το 2030. Το υπουργείο του δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι ενώ ο στόχος ήταν «ουσιαστικά εφικτός», τελικά φαίνεται ότι ένα ποσοστό μόνο 63% θα είναι το πιο πιθανό αποτέλεσμα.

Χάθηκε η ευφορία για τη Συμφωνία του Παρισιού

Η προστασία του κλίματος έχει μείνει πίσω παγκοσμίως. Η ευφορία που ακολούθησε την υιοθέτηση της «Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα» το 2015 έχει διαλυθεί προ πολλού. Στις αρχές του έτους, η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Τραμπ αποσύρθηκε ως μοναδική χώρα ακόμα και από τη Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή του 1992, τη θεμελιώδη δέσμευση όλων των κρατών μελών του ΟΗΕ για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου. Όλες οι συναντήσεις του ΟΗΕ για το κλίμα έκτοτε βασίζονται σε αυτήν τη σύμβαση.

Εκπρόσωποι από χώρες όπως η Ινδία, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ ανέφεραν στο Βερολίνο ότι οι νόμοι για την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βρίσκονται επί του παρόντος υπό μεταρρύθμιση και χρειάζονται βελτίωση στις χώρες τους. Οι μικρές χώρες εξαρτώνται από την αξιόπιστη διεθνή συνεργασία, εάν θέλουν να απομακρυνθούν σταδιακά από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η Βιβιάνε Ράντατς, επικεφαλής κλιματικής πολιτικής στην οργάνωση WWF Γερμανίας, δήλωσε στο περιθώριο της συνάντησης: «Δεδομένων των κρίσεων της εποχής μας, η σημασία της διεθνούς συνεργασίας δεν μπορεί να υπερεκτιμηθεί. Εμείς, ως κοινότητα εθνών, έχουμε τη δύναμη να δημιουργήσουμε ένα βιώσιμο μέλλον για όλους. Μπορούμε να βάλουμε τέλος στην κλιματική κρίση».

Από «Λέσχη Προθύμων» σε συνάντηση σχεδιασμού

Ο Διάλογος του Πέτερσμπεργκ για το Κλίμα βρίσκεται τώρα στο 17ο έτος του. Παίρνει το όνομά του από το γεγονός ότι η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε το 2010 στον λόφο Πέτερσμπεργκ, ψηλά πάνω από τον Ρήνο, κοντά στη Βόννη. Εκείνη την εποχή, οι ακτιβιστές για το κλίμα ένιωθαν για άλλη μια φορά αποθαρρυμένοι: η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή στην Κοπεγχάγη, που ξεκίνησε με υψηλές προσδοκίες στα τέλη του 2009, είχε αποτύχει παταγωδώς. Ορισμένες χώρες ήθελαν να κάνουν μια νέα αρχή – με πρωτοβουλία της τότε Γερμανίδας καγκελάριου Άνγκελα Μέρκελ, με έναν δίκαιο διάλογο και παραγωγικές συζητήσεις ενόψει των σημαντικών ετήσιων συναντήσεων του ΟΗΕ για το κλίμα. Έκτοτε, ο Διάλογος του Πέτερσμπεργκγια το Κλίμα έχει μεταφερθεί από τη Βόννη στο Βερολίνο και έχει αποκτήσει εδώ και καιρό τη μορφή ενός σχεδόν επίσημου φόρουμ. Η φετινή Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία τον Νοέμβριο.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Είναι κι αυτή μια κληρονομιά που άφησε ο Πάμπλο Εσκομπάρ στην πατρίδα του την Κολομβία. Η υπουργός Περιβάλλοντος, Ιρένε Βέλεζ, ανακοίνωσε τη Δευτέρα το αποκαλούμενο σχέδιο διαχείρισης των ιπποπόταμων, που είχε υποσχεθεί εδώ και χρόνια. Το βασικό στοιχείο του είναι ένα λεγόμενο πρωτόκολλο ευθανασίας. Περισσότερα από 80 ζώα πρόκειται να θανατωθούν, όπως αναφέρεται σε σχετική ανταπόκριση της εφημερίδας taz από τη Μπογκοτά.

Οι «ναρκο-ιπποπόταμοι» όπως τους βάφτισαν οι Κολομβιανοί αποτελούν ένα αυξανόμενο πρόβλημα. Ο βαρόνος των ναρκωτικών Πάμπλο Εσκομπάρ είχε εισαγάγει λαθραία στη χώρα το 1981 τέσσερις από αυτούς για τον ιδιωτικό ζωολογικό κήπο του στη Χασιέντα Νάπολες. Όταν το κράτος ανέλαβε την χασιέντα, μετά τον θάνατο του διαβόητου αρχηγού του ναρκο-καρτέλ το 1993, αρχικά δεν ασχολήθηκε με τους ιπποπόταμους. Εκείνη την εποχή, θα αρκούσε να περιοριστεί το μοναδικό αρσενικό μακριά από τα τρία θηλυκά. Τα ζώα όμως διέφυγαν και πολλαπλασιάστηκαν ανεξέλεγκτα, χωρίς θηρευτές και χωρίς περίοδο ξηρασίας, ακόμη πιο γρήγορα από ό,τι στην αφρικανική πατρίδα τους.

Αναγνώρισαν το πρόβλημα

Το 2022, το Υπουργείο Περιβάλλοντος διαπίστωσε το πρόβλημα που προκαλούν τα ξένα προς το οικοσύστημα της χώρας παμφάγα θηλαστικά και τα πρόσθεσε στον κατάλογο των χωροκατακτητικών επεκτατικών ειδών. Οι ιπποπόταμοι ζυγίζουν πάνω από τρεις τόνους και ισοπεδώνουν τα πάντα στο πέρασμά τους στη δεύτερη χώρα με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στον κόσμο μετά τη Βραζιλία.

Μια εκστρατεία στείρωσης από την τρέχουσα αριστερή κυβέρνηση πριν από τρία χρόνια δεν πέτυχε τον στόχο της – και ούτως ή άλλως δεν θα ήταν επαρκής. Οι ειδικοί συμφωνούν πλέον ότι η θανάτωση είναι η μόνη ρεαλιστική λύση. «Διαφορετικά, μέχρι το 2030, τουλάχιστον 500 ιπποπόταμοι θα επηρέαζαν τα οικοσυστήματά μας και θα έθεταν σε κίνδυνο ιθαγενή είδη όπως ο μανάτους και η χελώνα του ποταμού», τόνισε η υπουργός. Ορισμένοι ειδικοί είχαν προηγουμένως εκτιμήσει ότι ο αριθμός των ιπποπόταμων θα μπορούσε να ήταν σχεδόν διπλάσιος.

Καθυστερήσεις και αναμονή

Το συγκεκριμένο εγχείρημα αναμένεται να κοστίσει περίπου 1,7 εκατομμύρια ευρώ. Θα αναληφθεί από τις περιβαλλοντικές αρχές που είναι υπεύθυνες για τους πληθυσμούς των ιπποπόταμων στις περιοχές. Η επιχείρηση θα ξεκινήσει στα μέσα του έτους γύρω από την Χασιέντα και στο κέντρο της λεκάνης απορροής του ποταμού Μαγκνταλένα.

Αρχικά οι ιπποπόταμοι θα μπολιαστούν με ένα ηρεμιστικό και στη συνέχεια θα τους χορηγηθεί ένα φάρμακο, που θα τους επιτρέψει να πεθάνουν ανώδυνα. Εάν αυτό αποτύχει, η επόμενη μέθοδος είναι η θανάτωσή τους, σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Ισχύει πρωτόκολλο υγιεινής για να διασφαλιστεί η ασφαλής απόρριψη των ζώων.

Η κυβέρνηση είχε υποτιμήσει το ζήτημα εδώ και καιρό. Οι αρχικές προσπάθειες θανάτωσης των ιπποπόταμων κατέληξαν σε μια καταστροφή στις δημόσιες σχέσεις: όταν ένας επαγγελματίας κυνηγός σκότωσε το πρώτο ζώο το 2009, στο οποίο οι Κολομβιανοί είχαν δώσει το χαϊδευτικό παρατσούκλι «Pepe», στρατιώτες πόζαραν με το κουφάρι. Η φωτογραφία προκάλεσε οργή μεταξύ των ενθουσιωδών υποστηρικτών των ιπποπόταμων. Οι ακτιβιστές για τα δικαιώματα των ζώων διαμαρτυρήθηκαν κάτι που επαναλήφθηκε πάντως και τώρα, μετά την ανακοίνωση του σχεδίου της κυβέρνησης.

Καμιά χώρα δεν τους θέλει

Η υπουργός, ωστόσο, δεν βλέπει άλλη επιλογή: Καμία άλλη χώρα δεν θέλει να δεχτεί τους ιπποπόταμους για τους ζωολογικούς κήπους της, λέει. Η απελευθέρωσή τους στην πατρίδα των προγόνων τους είναι εκτός συζήτησης: οι πιθανές εισαγόμενες ασθένειες θα αποτελούσαν απειλή για τα τοπικά οικοσυστήματα. «Αυτός ο πληθυσμός προέρχεται από μόλις τέσσερις ιπποπόταμους, γεγονός που έχει οδηγήσει σε ενδογαμία και ορατά γενετικά ελαττώματα σε ορισμένα ζώα», εξηγεί η Βελέζ.

Πηγή: taz

Το ρωσικό κοινοβούλιο εξετάζει αυτή τη στιγμή τη νομιμοποίηση αυτοκινήτων που έχουν κλαπεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα σχετικό νομοσχέδιο κατέθεσε το ρωσικό υπουργείο Εσωτερικών τον Φεβρουάριο του 2026 στη Δούμα.

Το θέμα προκαλεί αναστάτωση στη Γερμανία: «Νόμος του Πούτιν θα μπορούσε να ενισχύσει την κλοπή αυτοκινήτων στην Ευρώπη», τιτλοφορεί, για παράδειγμα, σχετικό άρθρο η Bild. «Η Ρωσία σχεδιάζει νόμιμη κλοπή ευρωπαϊκών αυτοκινήτων», γράφει το t-online. «Η Ρωσία θέλει να νομιμοποιήσει κλεμμένα αυτοκίνητα της ΕΕ – ο κίνδυνος για τους Γερμανούς ιδιοκτήτες αυτοκινήτων αυξάνεται», αναφέρει η βαυαρική Merkur. Το Business Insider κάνει λόγο για έναν «επικίνδυνο νόμο» για τους Γερμανούς οδηγούς.

Πώς μπορεί όμως να νομιμοποιήσει κανείς κλεμμένα αυτοκίνητα;

Το κατά πόσον η νέα πρόταση νόμου θα τεθεί σε ισχύ παραμένει ακόμη ανοιχτό. Ωστόσο προέρχεται από το υπουργείο Εσωτερικών, πράγμα που σημαίνει ότι η έγκρισή του είναι μάλλον δεδομένη. Το νέο νομοσχέδιο γνωστοποιήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου. Το υπουργείο Εσωτερικών πρότεινε να νομιμοποιηθούν στη Ρωσία αυτοκίνητα που αναζητούνται διεθνώς «κατά πρωτοβουλία μη φιλικών κρατών». Σε αυτά τα κράτη η Ρωσία κατατάσσει και τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και την Ελβετία, τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Αυστραλία. Συνολικά 49 χώρες.

Προς το παρόν η ρωσική νομοθεσία απαγορεύει την καταχώριση αυτοκινήτων, όταν αυτά αναζητούνται διεθνώς. Τώρα, το ρωσικό υπουργείο Εσωτερικών προτείνει την άρση αυτού του περιορισμού, αναφέροντας μάλιστα ρητά τη Γερμανία ως σχετικό παράδειγμα: Σύμφωνα με το υπουργείο, τον Ιανουάριο του 2026 βρίσκονταν στη Ρωσία συνολικά 123 οχήματα που η Γερμανία είχε δηλώσει ότι αναζητούνται σε διεθνή κλίμακα. Οι γερμανικές αρχές δεν παρείχαν πληροφορίες για τους λόγους της αναζήτησης και δεν απαντούσαν σε αιτήματα από τη Μόσχα, υποστηρίζει το υπουργείο.

Κανένας λόγος ανησυχίας;

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εγκληματολογικής Αστυνομίας (BKA), που είναι υπεύθυνη για τη διαλεύκανση κλοπών αυτοκινήτων στη Γερμανία, επιβεβαίωσε στην DW ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ανταλλαγή πληροφοριών με τη Ρωσία σε τέτοιες περιπτώσεις. «Τα αιτήματα των ρωσικών αρχών σχετικά με οχήματα που έχουν δηλωθεί από τη Γερμανία είναι γνωστά στην BKA. Ωστόσο, καθώς αυτά αφορούν κυρίως αστικού δικαίου ζητήματα, δεν είναι στην αρμοδιότητα της BKA», ανέφερε η υπηρεσία.

Είναι τα 123 αυτοκίνητα πολλά ή λίγα; Στην απάντησή της, η BKA παρέπεμψε στα στατιστικά των προηγούμενων ετών. Σύμφωνα με αυτά, το 2024 στη Γερμανία κλάπηκαν 30.373 οχήματα. Μόνο 8.858 περιπτώσεις (29,2%) εξιχνιάστηκαν επιτυχώς. Τα 123 αυτοκίνητα αποτελούν συνεπώς μόνο ένα μικρό μέρος αυτών.

Η BKA αρνήθηκε πάντως να δώσει πρόβλεψη για το αν ο νέος ρωσικός νόμος θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των κλοπών αυτοκινήτων στη Γερμανία. Αντίθετα, ο Γενικός Σύνδεσμος της Γερμανικής Ασφαλιστικής Οικονομίας τοποθετήθηκε ξεκάθαρα: «Δεν θεωρούμε ότι μια αλλαγή του νομικού καθεστώτος στη Ρωσία θα οδηγήσει σε αύξηση των κλοπών οχημάτων στη Γερμανία», επισημαίνει.

Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Συνολικά 445 πτήσεις με σχεδόν 57.000 επιβάτες επηρεάστηκαν σήμερα από την προειδοποιητική απεργία στο αεροδρόμιο «Βίλι Μπραντ» του Βερολίνου. Περίπου 400 με 500 σε σύνολο 2.000 εργαζομένων έχουν κληθεί σε απεργία: διοικητικό προσωπικό, υπάλληλοι της πυροσβεστικής και των υπηρεσιών καθαρισμού.

Το συνδικάτο απορρίπτει τις προτάσεις της εργοδοσίας για μισθολογικά ζητήματα. Η πλευρά της εργοδοσίας προτείνει ένα μοντέλο κλιμακωτών αλλά ελάχιστων αυξήσεων στους μισθούς: 1% από τον Ιούλιο, 1,5% από τον Ιούλιο του 2027 και 1% επιπλέον από τον Μάιο του 2028. Σύμφωνα με το συνδικάτο, αυτές οι αυξήσεις είναι ασήμαντες και οδηγούν σε πραγματικές απώλειες εισοδήματος για τους εργαζομένους. Ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων αναμένεται στις 25 Μαρτίου, με το ver.di να αναμένει μια καλύτερη προσφορά από την πλευρά της εργοδοσίας.

To συνδικάτο ζητά αυξήσεις της τάξης του 6%, δηλαδή 250 ευρώ επιπλέον στον μισθό. Ο Χόλγκερ Ρέσλερ, βασικός διαπραγματευτής του ver.di, αναφέρει το παράδειγμα υπαλλήλων σε υπηρεσίες εδάφους. Αυτή τη στιγμή κερδίζουν περίπου 3.500 ευρώ μεικτά τον μήνα. Εάν το συνδικάτο πετύχει τον στόχο του, ο μισθός θα αυξηθεί στα 3.750 του χρόνου, ενώ η εργοδοσία προβλέπει 3.535 ευρώ -σε μια περίοδο όπου οι τιμές στη Γερμανία σε βασικά είδη και ενοίκια αυξάνονται διαρκώς.

Η σκυτάλη των απεργιών στις συγκοινωνίες

Το ver.di δεν σταματά όμως μόνο στο αεροδρόμιο του Βερολίνου. Από αύριο και μέχρι το τέλος της εβδομάδας αναμένονται νέες προειδοποιητικές απεργίες στις τοπικές αστικές συγκοινωνίες σε διάφορα γερμανικά κρατίδια. Θα επηρεαστούν λεωφορεία, τραμ, μετρό, ενώ οι προαστιακοί (S-Bahn) καθώς και τα τοπικά τρένα θα λειτουργούν κανονικά.

Την Πέμπτη και εν μέρει την Παρασκευή τα μέσα αστικής συγκοινωνίας στη Βόρεια Ρηνανία-Bεστφαλία, το Αμβούργο και τη Βαυαρία δεν θα λειτουργήσουν. Στη Βρέμη, το Βρανδεμβούργο και το Ζάαρλαντ δεν είναι ακόμη σαφές εάν τα κρατίδια θα συμμετάσχουν στη νέα εργατική διαμάχη.

Σε άλλα κρατίδια όπως το Σλέσβιχ-Xολστάιν και η Βάδη-Bυρτεμβέργη έχουν ήδη επιτευχθεί μισθολογικές συμφωνίες. Ήδη πάντως σήμερα, Τετάρτη, υπήρχαν προβλήματα στις αστικές συγκοινωνίες στο Μόναχο και στην Κολωνία.

Η Κριστίν Μπέλε, αντιπρόεδρος του ver.di κάνει λόγο για «δύσκολους καιρούς» και για ανάγκη λύσεων για τους εργαζομένους. Στόχος του συνδικάτου είναι η μείωση του φόρτου εργασίας των εργαζομένων στα γερμανικά ΜΜΜ, η εγγύηση μιας καλύτερης ποιότητας ζωής και το αίτημα για καλύτερες εν τέλει δημόσιες συγκοινωνίες στη Γερμανία.

Πηγές: SZ, ZDF, dlf, Taggespiegel

Ανταπόκριση από τη Μυτιλήνη

Πανηγυρισμοί και xειροκροτήματα ακούστηκαν στο Εφετείο Βορείου Αιγαίου στη Μυτιλήνη της Λέσβου μετά την αθώωση των 24 εθελοντών από τις κατηγορίες για διακίνηση μεταναστών, σε μια υπόθεση που έχει χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη υπόθεση ποινικοποίησης της αλληλεγγύης στην Ευρώπη. Η αθωωτική απόφαση ανακοινώθηκε το βράδυ της Πέμπτης μετά από σχεδόν 12 ώρες διαδικασίας στο ακροατήριο.

Ο δικαστής έκρινε ότι οι κατηγορούμενοι δεν ήταν ένοχοι, λέγοντας ότι στόχος τους «δεν ήταν να διαπράξουν εγκληματικές πράξεις, αλλά να παρέχουν ανθρωπιστική βοήθεια». Ο εισαγγελέας είχε ήδη ζητήσει νωρίτερα την αθώωσή τους, επικαλούμενος την έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων και σημειώνοντας ότι οι λιμενικές αρχές ειδοποιούνταν τακτικά από τους διασώστες για την προσέγγιση σκαφών.

«Η υπόθεση δεν θα έπρεπε να είχε φτάσει ποτέ στο δικαστήριο»

Μεταξύ των κατηγορουμένων ήταν και η Σύρια ακτιβίστρια και πρώην κολυμβήτρια Σάρα Μαρντίνι και ο Γερμανοϊρλανδός ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα Σον Μπίντερ. Στην απολογία της ενώπιον του δικαστηρίου η Μαρντίνι δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η υπόθεση αυτή έχει καταστρέψει τη ζωή της.

Ο Ζαχαρίας Κεσσές, δικηγόρος της Μαρντίνι, δήλωσε στην DW ότι «η υπόθεση αυτή δεν θα έπρεπε να είχε φτάσει ποτέ στο δικαστήριο, καθώς δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις».

Μετά τη λήξη του δικαστηρίου, οι εθελοντές βούτηξαν στη θάλασσα σε παραλία κοντά στο δικαστήριο για να γιορτάσουν την αθώωσή τους.

«Δεν περιμένω τίποτα, αλλά είμαι προετοιμασμένος για τα πάντα», δήλωσε ο Ολλανδός Πίτερ Βίττενμπεργκ στην DW.

Ο Βίττενμπεργκ είναι ένας από τους 24 εθελοντές ανθρωπιστικών οργανώσεων που δικάζονται στη Λέσβο για τη βοήθεια που πρόσφεραν σε πρόσφυγες κατά τη διάρκεια μιας επικίνδυνης θαλάσσιας διαδρομής στη Μεσόγειο πριν από περίπου δέκα χρόνια.

Η δίκη, η οποία έχει γίνει γνωστή ως «υπόθεση Μαρντίνι» από το όνομα μιας από τις κατηγορούμενες, της συριακής καταγωγής κολυμβήτριας και ακτιβίστριας Σάρα Μαρντίνι, ξεκινά εκ νέου μετά από διακοπή στο Εφετείο Μυτιλήνης στις 15 Ιανουαρίου.

Ωστόσο, αυτή η υπόθεση δεν αφορά μόνο τις πράξεις των 24 εθελοντών που αντιμετωπίζουν κατηγορίες. Η δίκη, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ημερών, έχει αποβεί δοκιμασία για το πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ στη δίωξη όσων ασχολούνται με ανθρωπιστικό έργο υπέρ των προσφύγων -εν προκειμένω με τη θαλάσσια διάσωση- στα σύνορά τους.

Ποια είναι η Σάρα Μαρντίνι;

Το 2015 η Σάρα Μαρντίνι εγκατέλειψε τη Συρία μαζί με τη μικρότερη αδελφή της, Γιούσρα. Οι δύο αδελφές διέσχισαν τη θάλασσα με βάρκα από την Τουρκία προς τη Λέσβο. Όταν η υπερπλήρης βάρκα στην οποία ταξίδευαν άρχισε να βυθίζεται, οι δύο αδελφές, τότε 19 και 17 ετών και αμφότερες κολυμβήτριες αγώνων, πήδηξαν στο νερό και κολύμπησαν για τρεις ώρες μέχρι την ελληνική ακτή, τραβώντας τη βάρκα πίσω τους.

Με αυτόν τον τρόπο, έσωσαν και τη ζωή των υπόλοιπων επιβαινόντων. Οι αδελφές Μαρντίνι συνέχισαν αργότερα το ταξίδι τους προς τη Γερμανία μέσω της Βαλκανικής Οδού, όπου υπέβαλαν αίτηση για άσυλο.
Η Γιούσρα Μαρντίνι συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο το 2016 ως μέλος της Ολυμπιακής Ομάδας Προσφύγων, συνοδευόμενη από την αδελφή της, Σάρα.

Η ιστορία τους τράβηξε την προσοχή του κόσμου και αποτέλεσε το θέμα της ταινίας του Netflix «The Swimmers» (Οι κολυμβήτριες), ενώ άρθρα σε κορυφαία περιοδικά μόδας παγκοσμίως τις παρουσίαζαν ως νέα πρότυπα.

Το 2016 η Σάρα Μαρντίνι επέστρεψε στη Λέσβο για να συνεργαστεί με τη ΜΚΟ Emergency Response Centre International (ERCI) και να βοηθήσει άλλους πρόσφυγες. Δύο χρόνια αργότερα, συνελήφθη και κατηγορήθηκε για πολλαπλά εγκλήματα.

Γιατί η δίκη της Μαρντίνι είναι σημαντική;

Στη δίκη της Λέσβου στο εδώλιο βρίσκονται 24 ακτιβιστές, που δραστηριοποιήθηκαν ως εθελοντές σε οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας. Πέντε από αυτούς, συμπεριλαμβανομένης της Σάρα Μαρντίνι, είχαν τεθεί σε τρίμηνη προφυλάκιση.

Οι κατηγορίες εναντίον της Μαρντίνι και των άλλων κατηγορουμένων περιλαμβάνουν κατασκοπεία, συνδρομή σε δίκτυα λαθρεμπορίου, συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Εάν κριθούν ένοχοι, αντιμετωπίζουν ποινή κάθειρξης έως και 20 ετών.

Η υπόθεση έχει χαρακτηριστεί ως «η μεγαλύτερη υπόθεση ποινικοποίησης της αλληλεγγύης στην Ευρώπη». Μια καταδίκη θα αποτελούσε τεράστιο πλήγμα όχι μόνο για το ανθρωπιστικό έργο, αλλά και για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, σε μια εποχή που η Ευρώπη και η Ελλάδα υιοθετούν όλο και πιο περιοριστικές μεταναστευτικές πολιτικές.

Οι καταδίκες σε αυτή την υπόθεση θα δημιουργούσαν έτσι νομικό προηγούμενο, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη. Θα έστελναν επίσης το μήνυμα ότι η βοήθεια προς τους πρόσφυγες μπορεί να οδηγήσει σε ποινικές διώξεις και αυστηρές ποινές, κάτι που με τη σειρά του θα μπορούσε να αποτρέψει εθελοντές και ΜΚΟ από το να συμβάλλουν εποικοδομητικά στο προσφυγικό ζήτημα.

Οκτώ χρόνια σε αβεβαιότητα

Η Μαρντίνι συνελήφθη μαζί με τον Γερμανοϊρλανδό υπήκοο Σον Μπίντερ και τον Έλληνα υπήκοο Νάσο Καρακίτσο στις 21 Αυγούστου 2018 και καταδικάστηκε σε τρεις μήνες φυλάκιση πριν αφεθεί ελεύθερη με εγγύηση στα τέλη του 2018.

Στη συνέχεια, κατηγορήθηκε για κατασκοπεία, νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, παράνομη χρήση ραδιοσυχνοτήτων και πλαστογραφία εγγράφων.

Τον Ιανουάριο του 2023, σε δίκη για πλημμελήματα, το αρμόδιο δικαστήριο απάλλαξε τη Μαρτίνι και τους συγκατηγορούμενούς της, λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων αλλά και λόγω δικονομικών κενών.

Επτά χρόνια αργότερα, η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την προέλευση και τη νομική φύση των αρχικών αποδεικτικών στοιχείων.

Στις αρχές Δεκεμβρίου 2025, το Εφετείο Βόρειου Αιγαίου ξεκίνησε νέα ακροαματική διαδικασία για πρόσθετες κατηγορίες κακουργηματικού χαρακτήρα, μεταξύ των οποίων η εμπορία ανθρώπων και η συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Ποια είναι τα αποδεικτικά στοιχεία;

Σε συνέντευξή του στην DW στις 5 Δεκεμβρίου, ο Σον Μπίντερ δήλωσε ότι «θα περίμενε κανείς ότι μετά από μήνες ερευνών και επτά χρόνια καθυστέρησης, θα υπήρχαν πολλά αποδεικτικά στοιχεία εναντίον μας, ένα πειστικό επιχείρημα για το γιατί θα μπορούσαμε να είμαστε ένοχοι».

Ο Μπίντερ συνέχισε λέγοντας ότι ο μάρτυρας της κατηγορίας, ένας αξιωματικός της ακτοφυλακής, «υπονόμευσε την ίδια την υπόθεση της κατηγορίας, επιβεβαιώνοντας ότι συνεργαστήκαμε μαζί του». Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι η Μαρντίνι και άλλοι χρησιμοποίησαν το ανθρωπιστικό έργο ως κάλυψη για τη διευκόλυνση δικτύων διακινητών.

Η υπεράσπιση θεωρεί ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις για εγκληματική δράση και δόλο και ότι οι ενέργειες της Μαρντίνι αποσκοπούσαν αποκλειστικά στη διάσωση ζωών στην ανοιχτή θάλασσα και στην παροχή βοήθειας σε άτομα που βρίσκονταν σε κίνδυνο.

Ο δικηγόρος της Μαρντίνι, Ζαχαρίας Κεσσές, υποστηρίζει επίσης ότι η ανθρωπιστική αποστολή στην οποία συμμετείχε η Σάρα Μαρντίνι επικοινωνούσε τακτικά με την ελληνική ακτοφυλακή και αντάλλασσε πληροφορίες μαζί της κατά τη διάρκεια αυτών των αποστολών.

Ήταν απαραίτητη η βοήθεια;

Η δημοσιογράφος Ανθή Παζιάνου, που ζει στη Λέσβο, καλύπτει την προσφυγική κρίση στο νησί εδώ και μια δεκαετία. Γνωρίζει πολύ καλά την κατάσταση που επικρατούσε στη Λέσβο το 2015, όταν ο αριθμός των Σύρων που έφταναν στην Ελλάδα έφτασε στο αποκορύφωμά του.

Η Παζιάνου επισημαίνει ότι η ανθρωπιστική βοήθεια ήταν πολύ σημαντική εκείνη την εποχή, λόγω της έλλειψης θεσμικής υποστήριξης για τους πρόσφυγες και επειδή το νησί είχε κατακλυστεί από πρόσφυγες που κατέφθαναν αθρόα διά θαλάσσης. «Οι εθελοντές οργάνωσαν την παροχή τροφής και την τακτοποίηση των εγγράφων των προσφύγων και ήταν σε άμεση επικοινωνία με την αστυνομία», δήλωσε στην DW.

ΜΚΟ επικρίνουν την υπόθεση

«Το να αφήνεις ανθρώπους να πεθάνουν είναι έγκλημα», λέει ο Μιχάλης Μπάκας, ακτιβιστής με έδρα τη Λέσβο. «Είναι τρελό αυτό που συμβαίνει και το γεγονός ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι υποφέρουν για τόσα χρόνια». Τα τελευταία επτά χρόνια, οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Αμνηστίας, παρακολουθούν στενά την υπόθεση των 24 κατηγορουμένων.

«Οι κατηγορίες είναι αβάσιμες και πρέπει να αποσυρθούν αμέσως», δήλωσε ο Βίες ντε Γκρεβ, εκτελεστικός διευθυντής του βελγικού παραρτήματος της Διεθνούς Αμνηστίας στη Φλάνδρα.
«Αυτή η δίκη δεν έπρεπε να είχε γίνει ποτέ. Είμαστε πολύ ανήσυχοι. Αυτό που βλέπουμε είναι η ποινικοποίηση της αλληλεγγύης», δήλωσε στην DW.

Μιλώντας επίσης στην DW, ο Χρήστος Δημόπουλος από τη Διεθνή Αμνηστία Ελλάδας δήλωσε ότι «η υπόθεση αυτή αναδεικνύει το γενικό πλαίσιο με το οποίο Ελλάδα και Ευρώπη αντιμετωπίζουν σήμερα τις μεταναστευτικές ροές και δημιουργεί μια εικόνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα που είναι κάθε άλλο παρά θετική».

Ο ΟΗΕ, η Human Rights Watch και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν καταδικάσει την ποινικοποίηση των αποστολών διάσωσης, όπως αυτές στις οποίες συμμετείχε η Μαρντίνι.

Η Σοφία Κουφουπούλου, ανεξάρτητη ερευνήτρια για τις μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα, παρακολουθεί την εισροή προσφύγων στη Λέσβο για πάνω από 20 χρόνια. Σύμφωνα με την Κουφουπούλου, η αφήγηση για τη μετανάστευση έχει αλλάξει στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
«Όταν το 2015 στη Γερμανία και την Ελλάδα μιλούσαμε για αλληλεγγύη και ανθρωπιστική βοήθεια, η εθελοντική εργασία επαινέθηκε. Τώρα έχουμε εισέλθει σε μια εποχή, όπου ο ίδιος ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης χαρακτηρίζει τους μετανάστες με τρόπο που δεν είναι κατάλληλος για μια υποτιθέμενη κεντροδεξιά κυβέρνηση», δήλωσε η Κουφουπούλου στην DW.

Η υπεράσπιση επικρίνει την ελληνική δικαιοσύνη

Η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι ούτε ο Εισαγγελέας ούτε ο Πρόεδρος του Εφετείου, ο οποίος παρέπεμψε την υπόθεση σε δίκη, εξέτασαν ή αξιολόγησαν σε βάθος την υπόθεση. Λέει ότι και οι δύο απέτυχαν να αναγνωρίσουν την πλήρη απουσία αποδεικτικών στοιχείων.

Ο Ζαχαρίας Κεσσές, δικηγόρος της Σάρα Μαρντίνι, δήλωσε στην DW ότι «η υπόθεση δεν θα έπρεπε να είχε φτάσει στο δικαστήριο, καθώς δεν πληροί τις προϋποθέσεις. Το μεγαλύτερο μέρος της έχει ήδη αποφασιστεί το 2023».
Είναι επίσης επικριτικός για το γεγονός ότι η ελληνική δικαιοσύνη δεν αντιμετώπισε την υπόθεση Μαρντίνι γρήγορα και αποτελεσματικά.

«Μπαίνουμε στην τελική φάση της δίκης και περιμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον την αξιολόγηση όλων των αποδεικτικών στοιχείων που έχουμε παρουσιάσει», δήλωσε ο Ζαχαρίας Κεσσές στην DW. Οι κατηγορούμενοι είναι επίσης ανυπόμονοι για τη δίκη. Για την υπεράσπιση της Μαρντίνι αυτή η δίκη έχει κι έναν «μανιχαϊστικό χαρακτήρα» με μόνο δύο επιλογές: αθώωση ή καταστροφή.

Συρματόπλεγμα εξακολουθεί να περιβάλλει τον χώρο της πρώην προσφυγικής δομής στη Μόρια της Λέσβου. Σιωπή παντού. Στους εξωτερικούς τοίχους διακρίνονται ακόμη ξεθωριασμένα γκράφιτι στα αγγλικά: «Graveyard», «#MeMoria», «Welcome to Europe». Δύο αστέρια είναι ζωγραφισμένα δίπλα στις λέξεις, λυπημένα.

Στην παλιά είσοδο βρίσκεται ένα μηχάνημα που έχει αρχίσει να καθαρίζει τον χώρο. Μπάζα και στάχτες καλύπτουν το έδαφος. Ανάμεσα στα απομεινάρια βλέπει κανείς καμένα παπούτσια, πινακίδες με μέτρα πρόληψης κατά του κορωνοϊού γραμμένες στα αραβικά, καμένα ιατρικά υλικά. Ένα κομμάτι υφάσματος με φιγούρες κινουμένων σχεδίων. Ένα δέντρο ξεχωρίζει. Είναι πράσινο και άθικτο, υψώνεται μέσα από την καταστροφή γύρω του.

Είναι αρχές Δεκεμβρίου 2025 όταν η DW επισκέπτεται τη Λέσβο, λίγες ημέρες μετά το πέρασμα της καταιγίδας Adel από το νησί και τη δεύτερη ημέρα της δίκης της Σάρα Μαρντίνι. Έλληνες και ξένοι συνεργάτες ΜΚΟ καλούνται να λογοδοτήσουν σε δικαστήριο της Λέσβου για τη διάσωση μεταναστών. Όλα αυτά υπογραμμίζουν πόσο στενά συνδεδεμένο παραμένει το παρελθόν της Μόριας με το παρόν του νησιού. Η Μόρια κατασκευάστηκε το 2013 και, πριν καταστραφεί από πυρκαγιά τον Σεπτέμβριο του 2020, ήταν η μεγαλύτερη προσφυγική δομή της Ευρώπης. Είχε σχεδιαστεί για λιγότερους από 3.000 ανθρώπους, όμως κατέληξε να «φιλοξενεί» πάνω από 12.000 σε σκηνές και πρόχειρα καταλύματα.

Από το 2015 και έπειτα απασχόλησε τον διεθνή Τύπο εξαιτίας των συνθηκών διαβίωσης και πολλών καταγγελιών από πρόσφυγες και ΜΚΟ. Οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης απασχόλησαν και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, που διαμόρφωσε σχετική νομολογία. Η φωτιά ξέσπασε εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων κατά τη διάρκεια του lockdown εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, αναγκάζοντας χιλιάδες ανθρώπους να φύγουν, αφήνοντας τον χώρο ερείπιο. Ο παλιός καταυλισμός βρίσκεται περίπου εννέα χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη.

Στους χάρτες της Google, η Μόρια αναφέρεται ως «ερείπια και απομεινάρια του καμένου καταυλισμού Μόρια». Είναι σημειωμένη ως μόνιμα κλειστή και χαρακτηρισμένη ως ιστορικός χώρος. Υπάρχει μόνο μία κριτική: πέντε αστέρια, από έναν τοπικό οδηγό.

Ένα μουσικό σχολείο σε καμένη γη

Η καμένη γη της Μόριας, άλλοτε συνώνυμη της απόγνωσης, θα αλλάξει σύντομα χρήση. Υπάρχουν σχέδια για την ανέγερση μουσικού σχολείου πάνω στις στάχτες του πρώην καταυλισμού, μια συμβολική προσπάθεια να «γυρίσει σελίδα» το νησί στο προσφυγικό του παρελθόν και να μετατραπεί η εικόνα της Μόριας από τόπο τραγωδίας σε χώρο μάθησης και δημιουργικότητας.

Παρότι δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα κατασκευής, εν μέρει λόγω οικονομικών εκκρεμοτήτων, οι τοπικές αρχές τονίζουν στην DW ότι από την αρχή ήταν ξεκάθαρο πως το συγκεκριμένο σημείο θα φιλοξενούσε το νέο κτήριο του Μουσικού Σχολείου Λέσβου.

«Το τωρινό κτήριο έχει πολλές ελλείψεις που εμποδίζουν τη σωστή λειτουργία του σχολείου μας», λέει η διευθύντρια, Ειρήνη Ξενέλλη. Εξηγεί ότι μεταξύ άλλων δεν υπάρχει αίθουσα εκδηλώσεων και επαρκής χώρος για εκτόνωση των μαθητών και μαθητριών. Σύμφωνα με την ίδια, το νέο κτήριο αποτελεί αναγκαιότητα, καθώς το Μουσικό Σχολείο Λέσβου αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα στέγασης.

Η Ξενέλλη τονίζει στην DW ότι ένα γειτονικό κτήριο του ΟΑΕΔ θα μπορούσε να είχε αξιοποιηθεί για τις ανάγκες του σχολείου, κάτι που, όπως λέει, δεν συνέβη, παρότι θα ήταν η ταχύτερη και απλούστερη λύση. Προς το παρόν, δεν έχει αναλυτική ενημέρωση για το χρονοδιάγραμμα κατασκευής του νέου κτηρίου.

Σε ερώτηση σχετικά με την επιλογή του πρώην χώρου της Μόριας για το νέο κτήριο για το μουσικό σχολείο, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου δεν σχολίασε την ίδια την απόφαση. Εκπρόσωπος παρέπεμψε τις ερωτήσεις για την τοποθεσία στον Δήμο Λέσβου.

Για τον Δήμο Λέσβου, το έργο σηματοδοτεί μια συνειδητή ρήξη με το παρελθόν. «Ανακτούμε αυτή τη γη για την εκπαίδευση και τον πολιτισμό», εξηγεί στέλεχος του Δήμου. «Ήρθε η ώρα να αντικαταστήσουμε τις εικόνες του πόνου με κάτι δημιουργικό».

«Αποφορτίζοντας» τη μνήμη

Η επαναχρησιμοποίηση ενός τόπου «φορτισμένου» με μνήμη αποτελεί μια πρακτική που έχει εφαρμοστεί επανειλημμένα, τόσο στη γερμανική όσο και στην ελληνική σύγχρονη ιστορία. Ο στόχος μιας τέτοιας (συνήθως πολιτικής) απόφασης είναι στρατηγικός: η αποκατάσταση μιας μορφής «κανονικότητας», η απομάκρυνση του βάρους της μνήμης, έστω και προσωρινά, από το δημόσιο κάδρο.

Ωστόσο, τα παραδείγματα διαχείρισης της συλλογικής μνήμης δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αυταπάτης: Η λήθη, τόσο για τους πολίτες όσο και για όσους έζησαν ή πέρασαν από τέτοιους τόπους, δεν προέκυψε ποτέ απλώς μέσω μίας απλής αλλαγής στη χρήση ενός τόπου.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι, στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η απόφαση για μια «αλλαγή σελίδας» στον φορτισμένο αυτόν τόπο φαίνεται να σηματοδοτεί κάτι διαφορετικό: την ανάγκη διαμόρφωσης μιας συνειδητής πολιτικής διαχείρισης της μνήμης του προσφυγικού ζητήματος. Tόσο για την ελληνική κοινωνία όσο και για τους ίδιους τους πρόσφυγες.

Και ποιο μέρος θα μπορούσε να είναι καλύτερο για να θεμελιωθεί ένα τέτοιο εγχείρημα από ένα σχολείο;

Οι προσφυγικές δομές στη Λέσβο

H προσφυγική κρίση του 2015 είναι ορατή σε όλη τη Λέσβο. Από την αυλή του δικαστηρίου όπου διεξάγεται η δίκη Μαρντίνι, μπορεί κανείς να διαβάσει σε μακρινό κτήριο το σύνθημα «Close Moria, smash fascism». Σε μια στάση λεωφορείου στη Μυτιλήνη κάποιος έχει γράψει «Greece kills immigrants».

Ο καταυλισμός Καρά Τεπέ, στην περιοχή Μαυροβούνι, απέχει λίγα λεπτά οδικώς από την καμένη Μόρια, αρκετά κοντά ώστε το παρελθόν να μοιάζει ακόμη ορατό. Η δομή φιλοξενεί σήμερα 1.202 άτομα, περίπου το 31% της χωρητικότητάς της, σημαντικά λιγότερα σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

Στα πεζοδρόμια, άνθρωποι περπατούν με παντόφλες ή κάνουν ποδήλατο επιστρέφοντας από ένα μεγάλο γερμανικό σούπερ μάρκετ της περιοχής προς τον καταυλισμό. Μπροστά στην πύλη, μια ομάδα νεαρών, μετά βίας δεκαοκτώ ετών, δείχνουν τα μπλε διαβατήριά τους.

Η νέα δομή στη Βάστρια αναμένεται να ανοίξει στις αρχές του καλοκαιριού του 2026. Είχε εγκριθεί αρχικά μετά τη φωτιά στη Μόρια, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση το 2021. Ωστόσο, νομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες καθυστέρησαν την πρόοδο, καθώς η τοποθεσία της νέας δομής βρίσκεται μέσα σε ένα από τα πευκοδάση της Λέσβου, ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς, αλλά και υψηλού κινδύνου πυρκαγιών.

Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το 95% των κατασκευαστικών εργασιών έχει ήδη ολοκληρωθεί, με το υπόλοιπο 5% να αφορά τεχνικά συστήματα.

Εκπρόσωπος του υπουργείου επιβεβαίωσε στην DW ότι «δεν έχει παρθεί ακόμη οριστική απόφαση για το αν θα κλείσει η δομή Καρά Τεπέ».

Τον Φεβρουάριο του 2025, ο τότε υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νίκος Παναγιωτόπουλος είχε δηλώσει πως «δεν υπάρχει θέμα παράλληλης λειτουργίας των δύο δομών στη Λέσβο». Είχε τονίσει επίσης πως η μεταφορά μεταναστών στην ενδοχώρα αποσκοπεί στη στήριξη τόσο των τοπικών κοινωνιών όσο και της οικονομικής ανάπτυξης του νησιού.

Στη Λέσβο, το τραύμα της Μόριας εξακολουθεί να αντηχεί.Οι ιστορίες της μετανάστευσης είναι χαραγμένες στο τοπίο και στις καθημερινές συζητήσεις, αδύνατον να αγνοηθούν. Κι όμως, για πρώτη φορά μετά τη φωτιά, κάτι χτίζεται όχι για να περιορίσει ανθρώπους, αλλά για να δημιουργήσει ευκαιρίες. Aν η μουσική μπορεί να «γράψει από πάνω» τη μνήμη παραμένει αβέβαιο.

*Στο ρεπορτάζ συνέβαλε και η Χρύσα Βαχτσεβάνου, ιστορικός και δημοσιογράφος της DW.

Τρεις προτάσεις μομφής μέσα σε τέσσερις μήνες ξεπέρασε μάλλον ανώδυνα η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Δεν θα είναι οι τελευταίες, εκτιμούν οι παρεπιδημούντες στις Βρυξέλλες.

Ζούμε εποχές ταραχώδεις και απρόβλεπτες, που ευνοούν την ταχεία ανακύκλωση του πολιτικού προσωπικού. Ας αναλογιστούμε ότι στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, δηλαδή μόλις τα τρία τελευταία χρόνια, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν έχει ήδη αναλώσει 130 υπουργούς και υφυπουργούς, καταρρίπτοντας μάλιστα το ιστορικό ρεκόρ του Φρανσουά Μιτεράν με 117 υπουργοποιήσεις στην περίοδο 1988-1995.

Κι όμως, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ακόμη εδώ. Από το 2019, όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τα ηνία της Κομισιόν, η Ευρώπη έχει αλλάξει πολύ. Αλλά η ίδια έχει αλλάξει ακόμα περισσότερο.

Ήταν κάποτε ένα Green Deal

Το περίφημο Green Deal, η «Πράσινη Μετάβαση» της Ευρώπης για την υλοποίηση των πιο φιλόδοξων κλιματικών στόχων στην ιστορία της, ήταν η «σημαία» της φον ντερ Λάιεν για την εκλογή στο ύπατο αξίωμα της ευρωπαϊκής εκτελεστικής εξουσίας. Μέσα σε έξι χρόνια το Green Deal μετονομάζεται Clean Industry Deal, λόγω πιέσεων από τη βιομηχανία για μείωση κόστους και καταπολέμηση της γραφειοκρατίας. Kι αν περιμένουμε λίγο ακόμη δεν αποκλείεται να καταλήξει... σκέτο Industry Deal. Ήδη γίνονται δεύτερες σκέψεις για τους κανόνες ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων (ETS 2) ή για την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης.

Μπορούμε να αρχίσουμε ατέρμονες θεωρητικές συζητήσεις για το αν είναι σωστή η αλλαγή ατζέντας στις Βρυξέλλες. Υπάρχει όμως μία συζήτηση που δεν είναι θεωρητική, αλλά «εκ των ων ουκ άνευ» για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρέπει να γίνει εδώ και τώρα. Είναι η διαπραγμάτευση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο στην περίοδο 2028-2034, δηλαδή για τον προϋπολογισμό της ΕΕ στα επόμενα χρόνια – με την Κομισιόν να προτείνει μία πρωτοφανή αύξηση κονδυλίων στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την επταετία.

Έντονες είναι ήδη οι αντιδράσεις από τις «βόρειες» πρωτεύουσες σε εποχές δημοσιονομικής εγκράτειας, ενώ οι αποκαλύψεις περί σκανδάλων τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ ασφαλώς δεν ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση χωρών όπως η Ελλάδα, που θέλουν να διατηρήσουν τα «κεκτημένα» σε αγροτικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις από το Ταμείο Συνοχής (κάτι που ασφαλώς δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποσιωπηθούν τα σκάνδαλα).

Σχέδια για «κοινό χρέος»;

Οι αντιδράσεις μάλλον θα ενταθούν τους επόμενους μήνες. Ιδιαίτερα εάν επιβεβαιωθούν γερμανικά δημοσιεύματα, σύμφωνα με τα οποία η πρόεδρος της Κομισιόν αναζητεί τρόπους για να επαναφέρει μία «κοινή ανάληψη χρέους» σε επίπεδο ΕΕ, όπως είχε γίνει για πρώτη φορά με το Ταμείο Ανάκαμψης για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, αυτή τη φορά με στόχο να χρηματοδοτήσει κρίσιμες αμυντικές και ενεργειακές υποδομές.

Από την οπτική γωνία των νοτίων χωρών θα ήταν ευχής έργο να το επιτύχει. Διαφορετικά, ο λογαριασμός δύσκολα βγαίνει. Σε κάθε περίπτωση, στην παρούσα φάση φαίνεται ότι μόνο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μπορεί να συντονίσει τη σχετική συζήτηση, έχοντας τη στήριξη ακόμα και των Πρασίνων. Δεν είναι τυχαίο ότι ελάχιστοι Πράσινοι στήριξαν την πρόταση μομφής που είχε καταθέσει προ ημερών η ευρω-ομάδα της Αριστεράς. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι η φον ντερ Λάιεν είναι από τα τελευταία κορυφαία στελέχη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) που ακόμη ενδιαφέρονται σοβαρά για τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ…

Ανταπόκριση από την Κων/πολη

Ιστορική η σημερινή ημέρα για την πορεία του Κουρδικού. Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, αρχηγός της τρομοκρατικής αυτονομιστικής οργάνωσης του ΡΚΚ, ο οποίος βρίσκεται έγκλειστος στο νησί Ιμραλί της Προποντίδας, επί 25 χρόνια καταδικασμένος σε ισόβια για τρομοκρατία, απηύθυνε έκκληση στα μέλη της οργάνωσης του να καταθέσουν τα όπλα και να τερματίσουν την σύγκρουση με το τουρκικό κράτος.

Μια σύγκρουση που κράτησε τέσσερις δεκαετίες με χιλιάδες θύματα και από τις δυο πλευρές. Ο αρχηγός του ΡΚΚ συνέταξε την ιστορική δήλωση στο κελί της φυλακής του στο Ιμραλί και η δήλωση διαβάστηκε σήμερα από στελέχη του φιλοκουρδικού κόμματος DEM σε κεντρικό ξενοδοχείο της Κων/ποληςστα τουρκικά και τα κουρδικά. Το τρισέλιδο κείμενο καλεί όλες τις ομάδες του ΡΚΚ να καταθέσουν τα όπλα και να αυτοδιαλυθούν.

«Κάνω έκκληση για την κατάθεση των όπλων και αναλαμβάνω την ιστορική ευθύνη αυτής της δήλωσης. Το ΡΚΚ έκλεισε τον ιστορικό του κύκλο» ανέφερε ο Οτσαλάν. Οι σημερινές ιστορικές εξελίξεις ήταν το αποτέλεσμα μια διαδικασίας τεσσάρων μηνών που ξεκίνησε με την πρωτοβουλία του ακροδεξιού κυβερνητικού εταίρου του προέδρου Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος πρότεινε μια ειρηνική λύση στο Κουρδικό με την διάλυση της οργάνωσης και την κατάθεση των όπλων με προτροπή του Οτσαλάν.

Στη δήλωσή του, ο αρχηγός του ΡΚΚ ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «το PKK γεννήθηκε τον 20ου αιώνα, που ήταν ο πιο έντονος αιώνας βίας στην ιστορία, με δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ένα ψυχροπολεμικό περιβάλλον και την άρνηση της κουρδικής πραγματικότητας. Ο πρώην αρχηγός ενός ακραίου μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος, τώρα δηλώνει ότι υπάρχει εναλλακτική από τη δημοκρατία στη επιδίωξη και πραγματοποίηση ενός πολιτικού συστήματος. Η δημοκρατική συναίνεση είναι ο θεμελιώδης τρόπος.»

Μαζικές συγκεντρώσεις στη ΝΑ Τουρκία

Στις μεγάλες κουρδικές πόλεις της ΝΑ Τουρκίας, όπως το Ντιγιαρμπακίρ και το Βαν, επικρατεί μεγάλος ενθουσιασμός για τη σημερινή εξέλιξη. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε για να παρακολουθήσει την δήλωση του Οτσαλάν από γιγαντοοθόνες, όπου είχαν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους. Όμως υπήρχαν επίσης πολλές αντιδράσεις από Τούρκους που θεωρούν τον Οτσαλάν δολοφόνο αθώων παρά ιδεολόγο επαναστάτη.

Η πρώτη αντίδραση από το κυβερνητικό στρατόπεδο προήλθε από τον αντιπροέδρου του κυβερνώντας κόμματος τον Εφκάν Αλά. «Αυτό που περιμένει η Τουρκία είναι το τέλος της τρομοκρατίας, την κατάθεση των όπλων και τη διάλυση της οργάνωσης. Η ουσία αυτής της έκκλησης είναι να αυτο-εξαρθρωθεί η τρομοκρατική οργάνωση και όλοι να καταβάλουν προσπάθεια για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Εάν συνεχιστεί η τρομοκρατία, είμαστε αποφασισμένοι να πολεμήσουμε την τρομοκρατία. Ελπίζουμε ότι αυτό το κάλεσμα θα είναι αποτελεσματικό. Εάν η τρομοκρατική οργάνωση δεχτεί αυτό το κάλεσμα, καταθέσει τα όπλα, ανασυνταχθεί και διαλυθεί, η Τουρκία θα απελευθερωθεί από τα δεσμά της».

Ακόμη δεν είναι σαφές ποια θα είναι η τύχη του Οτσαλάν μετά τη διάλυση του ΡΚΚ. Ο ΑΡΟ είναι καταδικασμένος σε ισόβια κάθειρξη και αυτό νομικά θα ήταν πολύ δύσκολο να μεταβληθεί. Ωστόσο η δήλωση διάλυσης του ΡΚΚ και κατάθεσης των όπλων δίνει ελπίδα ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει μια διαδικασία νομικών κινήσεων για την απελευθέρωση πολλών Κούρδων πολιτικών με υψηλό κύρος που βρίσκονται στη φυλακή, όπως του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, πρώην ηγέτη του φιλοτουρκικού κόμματος. Πολύ σημαντική δε ήταν η δήλωση ηγετικού στελέχους των Κούρδων του PYD της Συρίας. «Δεν χρειάζονται όπλα, εάν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον μας. Συμμετέχουμε σε αυτό το κάλεσμα γιατί στην Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας πήραμε τα όπλα αποκλειστικά για αυτοάμυνα».

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Πετρ Φιάλα ξεκίνησε το νέο έτος στέλνοντας ένα θετικό μήνυμα προς τους πολίτες της χώρας του: Μετά από τρία χρόνια, η κυβέρνησή του έχει καταφέρει να μειώσει το έλλειμμα του τσεχικού προϋπολογισμού από πάνω από το 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε λιγότερο από 3%. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι η Τσεχική Δημοκρατία αύξησε επίσης σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες και εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ.

Αυτό τοποθετεί τη χώρα με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων στην κορυφή των τεσσάρων του Βίζεγκραντ και μάλιστα με σημαντικά καλύτερες επιδόσεις από τη γειτονική Αυστρία. Η κυβέρνηση μπόρεσε επίσης να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτιμάται σε περίπου 2,8% για το 2024.

Και τέλος, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Τσεχική Δημοκρατία επωφελείται επίσης από την υποδοχή περίπου 200.000 Ουκρανών προσφύγων πολέμου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους ενήλικες Ουκρανούς στην Τσεχική Δημοκρατία απασχολούνται επικερδώς. Μέσω των φόρων και των εισφορών τους, συνεισφέρουν πλέον περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ περισσότερο στον εθνικό προϋπολογισμό από ό,τι δαπανά το τσεχικό κράτος γι' αυτούς.

Κριτική της οικονομικής πολιτικής

«Συνολικά, θα μειώσουμε το έλλειμμα κατά περίπου 180 δισεκατομμύρια κορώνες Τσεχίας (επτά δισεκατομμύρια ευρώ) κατά τη διάρκεια της θητείας μας», δήλωσε ο πρωθυπουργός στους δημοσιογράφους. Το 2021, όταν ανέλαβε η κυβέρνησή του, το έλλειμμα εξακολουθούσε να υπερβαίνει το 5%. Το επόμενο έτος, αναμένεται να είναι μόλις 2,3%. Οι βουλευτικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν στην Τσεχική Δημοκρατία το επόμενο φθινόπωρο.

Ωστόσο, το τίμημα για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο είχε αυξηθεί σε επίπεδα ρεκόρ κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID, είναι η αργή αύξηση των πραγματικών μισθών στην Τσεχική Δημοκρατία. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων, θα φθάσουν στο προ της πανδημίας επίπεδο του 2019 μόλις το 2025, μια από τις τελευταίες χώρες της ΕΕ που θα το επιτύχουν.

Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πολίτες της χώρας είναι δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση. Σύμφωνα με έρευνα του ερευνητικού ινστιτούτου NMS Market Research, το 33,6% των ψηφοφόρων θα ψήφιζε τώρα το κίνημα ANO, υπό τον πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης Αντρέι Μπάμπις. Στις τελευταίες εκλογές του 2021, ο Μπάμπις ηττήθηκε από το SPOLU του Φιάλα, το οποίο κέρδισε ποσοστό άνω του 28% και σχημάτισε κυβέρνηση μαζί με τους Δημοκράτες Πολίτες (ODS), το φιλοευρωπαϊκό TOP-09 και το Λαϊκό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (KDU-CSL).

Οι Τσέχοι οικονομικοί αναλυτές βλέπουν επίσης κριτικά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. «Η Τσεχική Δημοκρατία επιβαρύνεται από υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών δαπανών», δήλωσε στην DW ο Πετρ Ζάχραντνικ, ειδικός σε θέματα Ευρώπης στην εταιρεία συμβούλων BeePartner. «Το ποσοστό των δαπανών για το συνταξιοδοτικό σύστημα είναι τεράστιο, ενώ οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη είναι επίσης υψηλές. Και υπάρχει σχετικά μικρό περιθώριο για επενδύσεις».

Υψηλές στρατιωτικές δαπάνες

Οι στρατιωτικές δαπάνες επιβαρύνουν επίσης τη χώρα. Για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια, η Τσεχική Δημοκρατία εκπλήρωσε τη δέσμευσή της στο ΝΑΤΟ και δαπάνησε το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της για την άμυνα. Η κυβέρνηση του Φιάλα προώθησε τον στόχο αυτόν μέσω νομοθετικής ρύθμισης και έγκρισης του κοινοβουλίου το 2023.

Σύμφωνα με έρευνες, πάνω από το 60% των Τσέχων υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Αυτός είναι πιθανώς ο λόγος για τον οποίο όχι μόνο οι κυβερνητικοί βουλευτές, αλλά και οι βουλευτές της αντιπολίτευσης ANO ψήφισαν υπέρ του νόμου, για τον οποίο η υπουργός Άμυνας Πέτρα Τσερνότσοβα τους ευχαρίστησε προσωπικά στη συνέχεια. «Η ασφάλεια δεν χαρίζεται δωρεάν. Οι αμυντικές δαπάνες που ανέρχονται στο 2% του ΑΕΠ είναι ζωτικής σημασίας για εμάς», δήλωσε η Τσερνότσοβα μετά την ψήφιση του νόμου.

Το 2021, οι αμυντικές δαπάνες της Τσεχίας εξακολουθούσαν να ανέρχονται σε λιγότερο από 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Μεταξύ του 2010 και του 2016, ήταν μόνο γύρω στο 1%, και σε ορισμένα έτη ακόμα και κάτω από αυτό το ποσοστό.

Όπλα για την Ουκρανία

Ο τσεχικός στρατός υποστηρίζει επίσης την Ουκρανία με όπλα αξίας άνω των δέκα δισεκατομμυρίων κορώνων (περίπου 400 εκατομμυρίων ευρώ), συμπεριλαμβανομένων δεκάδων αρμάτων μάχης, οχημάτων μάχης, τεθωρακισμένων οχημάτων και άλλου βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού. Επιπλέον, τσεχικές αμυντικές εταιρείες έχουν κατασκευάσει όπλα αξίας επιπλέον 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία.

Στο πλαίσιο της αύξησης του τσεχικού αμυντικού προϋπολογισμού, τα όπλα που παραδόθηκαν στην Ουκρανία αντικαταστάθηκαν από σύγχρονα δυτικά όπλα, όπως τα γερμανικά άρματα μάχης Leopard 2A4 ή τα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. «Ο προϋπολογισμός για το 2025 προβλέπει κρατικές αμυντικές δαπάνες ύψους σχεδόν 160,8 δισεκατομμυρίων CZK (6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ)», ανακοίνωσε η υπουργός Άμυνας τον περασμένο Δεκέμβριο.

Η αντιπολίτευση υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών επί της αρχής - αλλά επικρίνει ορισμένα από τα συγκεκριμένα μέτρα που έχουν ληφθεί. «Η κυβέρνηση προσπαθεί να διαθέσει τα αυξημένα κονδύλια σε μεγάλα ξένα έργα, όπως το F-35», δήλωσε στην DW ο Λούμπομιρ Μέτναρ, πρώην υπουργός Άμυνας και νυν βουλευτής του ANO. Ωστόσο, η κυβέρνηση προχωρά μη συστηματικά.

Η Τσεχική Δημοκρατία παρήγγειλε πέρυσι 24 μαχητικά αεροσκάφη F-35 από τις ΗΠΑ. Τα πρώτα αναμένεται να παραδοθούν το 2031. Το πακέτο από την αμυντική εταιρεία Lockheed Martin περιλαμβάνει επίσης τη συντήρηση των αεροσκαφών, την υλικοτεχνική υποστήριξη και την εκπαίδευση των πιλότων.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Μία δύσκολη χρονιά για την Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει στο τέλος της. Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους η Ουγγαρία είχε αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία στο Συμβούλιο Υπουργών. Όμως, αντί να λειτουργεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν ακολούθησε πορεία σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες, ενώ εξόργισε ακόμα περισσότερο τους εταίρους του επισκεπτόμενος τη Μόσχα, το Κίεβο και το Πεκίνο χωρίς καμία προσυνεννόηση στο πλαίσιο της ΕΕ.

«Η προεδρία της Πολωνίας θα είναι το αντίθετο από όσα είδαμε τους προηγούμενους έξι μήνες και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την πολιτική ασφάλειας και τις σχέσεις της ΕΕ με την Ουκρανία και τη Ρωσία» αναφέρει στην Deutsche Welle ο Κάι Όλαφ Λανγκ, ερευνητής του Ιδρύματος Επιστήμης και Πολιτικής (SWP) στο Βερολίνο, με ειδίκευση στην ανατολική Ευρώπη.

«Κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει»

Ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, είναι έμπειρος σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής. Έχει διατελέσει πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περίοδο 2014-2019 και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). «Στην ΕΕ κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει» έλεγε ο ίδιος στις προγραμματικές δηλώσεις του τον Δεκέμβριο του 2023, μετά από μία εμφατική νίκη στις βουλευτικές εκλογές απέναντι στους εθνολαϊκιστές του κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS).

Η πολωνική προεδρία για το πρώτο εξάμηνο του 2025 προσφέρει στον Τουσκ μία ευκαιρία να επαληθεύσει τα λεγόμενά του. Αλλά και να αποδείξει ότι η Πολωνία, 20 χρόνια μετά την προσχώρηση στην ΕΕ, δεν είναι πλέον ένας «μαθητευόμενος», αλλά αντιθέτως μπορεί να αποτελέσει πρότυπο ακόμα και για «παλαιά» μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας.

«Είμαστε αξιόπιστοι, μιλάμε την ίδια γλώσσα με την Ευρώπη» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, παρουσιάζοντας αναλυτικά στη Βαρσοβία τις προτεραιότητες της πολωνικής προεδρίας.

Ουκρανία και πολιτική ασφάλειας

Σε αυτές περιλαμβάνονται η πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ. «Πρέπει να καλλιεργούμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ, αλλά παρά ταύτα η Ευρώπη οφείλει να λειτουργεί αυτόνομα, η εποχή του φόβου και της ανασφάλειας απέναντι στη Ρωσία πρέπει να τερματιστεί» εξηγούσε ο Άνταμ Σλάπκα στα τέλη Νοεμβρίου, σε συνάντηση με τις χώρες της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής Θάλασσας.

Όσον αφορά το ύψος των αμυντικών δαπανών, η Πολωνία θεωρείται ήδη πρότυπο, καθώς δαπανά για την άμυνα το 4,2% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Για το 2025 προγραμματίζει μία αύξηση στο 4,7%. Πρόκειται για ένα ισχυρό επιχείρημα, όχι μόνο στις διαβουλεύσεις με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και απέναντι στις νουθεσίες του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Τουσκ φαίνεται αποφασισμένος να αποτρέψει το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία μετά από μία απευθείας συνεννόηση ΗΠΑ και Ρωσίας χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των Ουκρανών. Επιπλέον δε, ο Πολωνός πρωθυπουργός θέλει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΕ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Η προεδρία μας θα πρέπει να επωμιστεί ευθύνες για τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αρχίσουν μέσα στον χειμώνα» είχε δηλώσει ο Τουσκ στις αρχές Δεκεμβρίου.

Μία πολωνική «γραμμή άμυνας»

Θέλοντας να προνοεί για κάθε ενδεχόμενο, η Πολωνία οικοδομεί κατά μήκος των συνόρων με τη Λευκορωσία μία δική της γραμμή άμυνας, για την οποία όμως επιθυμεί ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Παράλληλα, η Πολωνία συμμετέχει στην «ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ομπρέλα» (European Sky Shield Initiative) και υποστηρίζει την πρόταση για έκδοση ευρω-ομολόγων για την άμυνα, η οποία όμως προκαλεί σοβαρές αντιρρήσεις εντός της ΕΕ. Ιδιαίτερα η Γερμανία και η Ολλανδία εκφράζουν την αντίθεσή τους στην ανάληψη κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών.

Στο μεταξύ, καθώς οι Βρυξέλλες έχουν δώσει το «πράσινο φως» για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία, η πολωνική προεδρία θέλει τώρα να κάνει το επόμενο βήμα. Σε ένα πρώτο στάδιο, υποστηρίζει ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, θα μπορούσε να ανοίξει το διαπραγματευτικό κεφάλαιο που αφορά το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το Κίεβο θα προτιμούσε να ανοίξουν περισσότερα κεφάλαια ταυτόχρονα, αλλά η Βαρσοβία κινείται πιο προσεκτικά.

Εμπόδια στην εσωτερική πολιτική

Εξάλλου, εδώ και εβδομάδες η Πολωνία βρίσκεται πάλι στη δίνη ενός προεκλογικού αγώνα. Τον Μάιο του 2025 διεξάγονται προεδρικές εκλογές, που αποτελούν στοίχημα επιβίωσης για τον κυβερνητικό συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Πολωνός πρωθυπουργός δεν βιάζεται να προωθήσει ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που θεωρούνται αμφισβητούμενες εντός συνόρων και θα μπορούσαν να προσφέρουν επιχειρήματα στην εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση.

Σημειωτέον ότι η ανάληψη της εξουσίας από τον Τουσκ, πριν από έναν χρόνο, επισκιάστηκε από μαζικές κινητοποιήσεις των Πολωνών αγροτών, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για τις εισαγωγές σιτηρών από τη γειτονική Ουκρανία. Κάποιοι μάλιστα, σε μία συμβολική ένδειξη διαμαρτυρίας, είχαν κλείσει τα σύνορα με την Ουκρανία, αλλά και με τη Γερμανία. Σήμερα η Ουκρανία ελπίζει να συνάψει, το συντομότερο δυνατόν, μία πολυετή συμφωνία εμπορικής συνεργασίας με τις Βρυξέλλες, που θα διευθετεί και το θέμα των σιτηρών. Αλλά η Πολωνία δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα. Εξίσου αρνητική εμφανίζεται η Πολωνία στην υλοποίηση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής και έχει στο πλευρό της ισχυρούς συμμάχους, όπως η Γαλλία.

Διαμφισβητούμενη θεωρείται στην Πολωνία και η πρόταση για τροποποίηση των ευρωπαϊκών συνθηκών, προκειμένου να λαμβάνονται περισσότερες αποφάσεις με βάση την αρχή της πλειοψηφίας και όχι με ομοφωνία. Η εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η υλοποίηση της πρότασης αυτής θα ισοδυναμούσε με «κατάλυση του πολωνικού κράτους». «Δεν βλέπω να υπάρχει διάθεση στο Συμβούλιο να συζητηθεί το συγκεκριμένο ζήτημα» ξεκαθαρίζει η μόνιμη αντιπρόσωπος της Πολωνίας στην ΕΕ, Αγκνιέσκα Μπάρτολ, μιλώντας στο πρακτορείο PAP.

Κρίση σε Γαλλία και Πολωνία

Με σκεπτικισμό αντιμετωπίζει ο Ντόναλντ Τουσκ και το European Green Deal της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την εκπλήρωση των φιλόδοξων κλιματικών στόχων που έχει θέσει η ΕΕ μέχρι το 2050. Κατά την άποψή του πρόκειται για «αφελείς φιλοδοξίες περί σωτηρίας του πλανήτη», που απλώς υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Από την πλευρά του ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων προειδοποιεί ότι «η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να σημαίνει αποβιομηχάνιση…».

Η προεδρία της Πολωνίας στην ΕΕ συμπίπτει χρονικά και με την εσωτερική πολιτική κρίση που αντιμετωπίζουν Γαλλία και Γερμανία. Ο Τουσκ ελπίζει να αξιοποιήσει την αδυναμία των δύο χωρών, για να αναβαθμίσει τη χώρα του. «Η Πολωνία κινείται πολύ επιθετικά (σε διπλωματικό επίπεδο)» εκτιμά ο πολιτικός επιστήμων Κάι Όλαφ Λανγκ. «Αλλά οι συμμαχίες με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και της Βαλτικής δεν θα είναι αρκετές...».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Στην πολιτική - και όχι μόνο - το να διαδέχεσαι κάποιον που αποδείχτηκε «λίγος» είναι μια πρώτη καλή προϋπόθεση για μια επιτυχημένη δική σου θητεία. Δεν είναι όμως και δεδομένα καθησυχαστική, αφού οι προσδοκίες να είσαι καλύτερος είναι αναπόφευκτα αυξημένες. Ο Αντόνιο Κόστα, πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας , το γνωρίζει αυτό. Διαδέχεται τον επίσης πρώην πρωθυπουργό, τον Βέλγο Σαρλ Μισέλ, ο οποίος δεν πήρε… απολυτήριο με τους καλύτερους βαθμούς, ολοκληρώνοντας τη θητεία του ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η αιτία για αυτό δεν ήταν μόνο οι συνεχείς του κόντρες και τα «αλληλοτσιμπήματα» με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που δημιούργησαν συχνά φαινόμενα δυσλειτουργίας του ογκώδους μηχανισμού των Βρυξελλών. Ο Μισέλ ήταν συνολικά ένας ιδιόρρυθμος χαρακτήρας, που συχνά έδειξε να βάζει την προσωπική του προβολή πάνω από τον κοινό σκοπό.

Ένα όνομα… πολύ συνηθισμένο

Για τον Αντόνιο Κόστα δεν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Μάλλον το αντίθετο ισχύει. Το απέδειξε άλλωστε τον Νοέμβριο του 2023. Ήταν τότε που αποφάσισε να παραιτηθεί μέσα σε λίγες ώρες, όταν ανακοινώθηκε ότι η εισαγγελία της χώρας ερευνούσε σκάνδαλο διαφθοράς, που έφτανε μέχρι τον προθάλαμο του γραφείου του. Σε σύνολο 42 εισαγγελικών ερευνών εξετάστηκαν κατηγορίες για παρατυπίες στην χορήγηση αδειών για ένα ορυχείο λιθίου, μια μονάδα παραγωγής υδρογόνου και ένα κέντρο συλλογής και επεξεργασίας ψηφιακών δεδομένων. Το όνομα «Κόστα» που ακουγόταν σε υποκλαπείσες τηλεφωνικές συνομιλίες είναι πολύ διαδεδομένο και τελικά αποδείχτηκε ότι δεν αφορούσε τον ίδιο. Κάτι που ο Αντόνιο Κόστα υποστήριξε από την πρώτη στιγμή, παραιτούμενος όμως και δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί πλήρως με τις αρχές για τη διερεύνηση του σκανδάλου. Αυτό πάντως δεν γλύτωσε το κόμμα του από την εκλογική ήττα, που συνδυάστηκε και με ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά για το ακροδεξιό κόμμα Chega.

Ως «αθώος» έχει πλέον καταγραφεί στη συνείδηση των συμπατριωτών του, που τον αποκαλούν γνήσιο «πολιτικό ζώο». Άλλωστε οι κυβερνώντες σήμερα στην Λισαβόνα συντηρητικοί δεν θα δέχονταν έναν Πορτογάλο σοσιαλιστή σε αυτό το αξίωμα αν είχαν αμφιβολίες για την καθαρότητά του. Ο σήμερα 62χρονος άλλοτε δήμαρχος της Λισαβόνας (2007-2015) και πρωθυπουργός (2015-2023) μπήκε στην πολιτική από μικρός, συμμετέχοντας στην οργάνωση των νέων Σοσιαλιστών την πολιτικά ταραγμένη, αλλά γεμάτη ζυμώσεις περίοδο μετά το τέλος της δικτατορίας το 1973.

Ένα βιογραφικό με επιτυχίες

Στις τελευταίες εκλογές που πήρε μέρος, το 2022, βίωσε έναν απρόβλεπτο θρίαμβο, που του χάρισε την αυτοδυναμία, μετά από μια τετραετία συνεργασίας με την Αριστερά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι συνέβαλε με την οικονομική πολιτική του στο να συνέλθει η πατρίδα του πολύ γρηγορότερα από άλλες χώρες από την μεγάλη οικονομική κρίση και να απαλλαγεί πολύ νωρίτερα από τις ασφυκτικές απαιτήσεις της Τρόικα, που άφησε το στίγμα της και στην Πορτογαλία.

Αυτό που του προσμετρούν οι συνομιλητές του είναι ότι αποτελεί ο ίδιος καλό και ευχάριστο συνομιλητή, με όπλο το χαμόγελο και τους ήπιους τόνους. Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του δεν θα υπάρξουν οι προστριβές και τα παρατράγουδα της προηγούμενης πενταετίας στις σχέσεις του Συμβουλίου με την Κομισιόν. Δεν είναι τυχαίο ότι η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε την υποψηφιότητά του με θέρμη και ότι υπέρ του ψήφισαν ακόμα και παραδοσιακοί «αντιδραστικοί», όπως ο Βίκτορ Όρμπαν.

Ζητούμενη η διαπραγματευτική μαεστρία

Μπορεί η θέση του προέδρου του Συμβουλίου να μην έχει πολλές αρμοδιότητες, πέραν του συντονιστικού κυρίως ρόλου και του διαμορφωτή της ατζέντας των συνόδων, αλλά οι διαπραγματευτικές ικανότητες είναι εξαιρετικά χρήσιμες, όταν οι ηγέτες των 27 μπορεί να φιλονικούν ακόμα και για τη διατύπωση μιας φράσης σε ένα κοινό ανακοινωθέν.

Η σχέση του με την φον ντερ Λάιεν, με την εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας, αλλά και με πολλούς από τους πρώην συναδέλφους του αναμένεται λοιπόν λειτουργική, οπότε πράγματι οι προσδοκίες για την δραστηριότητά του δικαιολογημένα διαδέχτηκαν την ικανοποίηση για την εκλογή του και την ανακούφιση για το τέλος της θητείας του Σαρλ Μισέλ. Πολλές ελπίδες στο πρόσωπό του έχει δείξει να εναποθέτει και ο Πέδρο Σάντσες, πρωθυπουργός της Ισπανίας, ο οποίος ελπίζει χάρις και στην καλή χημεία μεταξύ του Πορτογάλου και της Γερμανίδας προέδρου της Κομισιόν σε μια πιο μετριοπαθή στάση συνολικά της ΕΕ, αναφορικά με τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας των ερχόμενων ετών.

Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πολλά ανοικτά θέματα της επόμενης και δεδομένα ταραγμένης περιόδου για την διοικητική ιεραρχία ΕΕ, που θα χρειαστεί να κουβαλήσει πολλά καρπούζια σε μια μασχάλη. Το αν θα καταφέρει να μην τα «σπάσει» δεν θα εξαρτηθεί πάντως μόνο από τον Κόστα, τα χαμόγελα και τις καλές προθέσεις. Αλλά έτσι κι αλλιώς μαγικές ικανότητες δεν μπορεί κανείς να απαιτήσει από κανέναν.

Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη και ισχυρή – ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Αυτό είχε δηλώσει στην DW τον περασμένο Ιούλιο ο Σαρλ Μισέλ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Την Πέμπτη διεξάγεται στη Βουδαπέστη η σύνοδος κορυφής των 47 μελών της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ), ενώ την Παρασκευή οι 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα συναντηθούν στα πλαίσια μίας δικής τους, άτυπης συνόδου. Και μετά το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ένα είναι το ερώτημα που τίθεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη την εκλογική νίκη του Τραμπ; Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την υποστήριξη της Ουκρανίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και την άμυνα ενάντια στη ρωσική απειλή;

Ο Όρμπαν στηρίζει Τραμπ

Ο οικοδεσπότης της συνόδου, ο ακροδεξιός Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, είναι αυτό το διάστημα και πρόεδρος του Συμβουλίου της ΕΕ. Μέχρι τώρα αποτελεί τον μοναδικό οπαδό του Τραμπ ανάμεσα στους επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων.

Το καλοκαίρι ο Όρμπαν είχε ενοχλήσει (ή και εξοργίσει) πολλούς από τους συναδέλφους του, όταν πήγε για «ειρηνευτική αποστολή» στο Κίεβο, τη Μόσχα, το Πεκίνο και το Μαρ-α-Λάγκο (στο σπίτι του Τραμπ στη Φλόριντα). Τότε ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε ισχυριστεί πως ο Τραμπ θα μπορούσε να θέσει τέλος στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας μέσα σε λίγες ημέρες – προσθέτοντας πως ο ίδιος είναι ο μοναδικός επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρώπη, που θέλει να επιτευχθεί ειρήνη.

Ο Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης;

Ο Βίκτορ Όρμπαν σχεδίαζε να φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης, ώστε να λάβει έτσι μέρος στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών. Οι διπλωμάτες της ΕΕ ωστόσο απέρριψαν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό, με τον Όρμπαν να απειλεί πως θα ακυρώσει την προγραμματισμένη διαδικτυακή σύνδεση με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι.

Ο τελευταίος θέλει να πείσει τα μέλη της ΕΠΚ και της ΕΕ να βοηθήσουν περισσότερο την Ουκρανία, ιδίως σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν τον Ιανουάριο, όπως έχει προαναγγείλει ο Τραμπ, να διακόψουν την οικονομική και υλική αρωγή που παρέχουν στην Ουκρανία για τον αμυντικό της πόλεμο ενάντια στους Ρώσους. «Τα πράγματα θα είναι τελείως διαφορετικά από εδώ και πέρα», δήλωσε σχετικά ο καγκελάριος Σολτς. Η γερμανική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει κάθε μέσο, προκειμένου να δημιουργηθεί μία καλή σχέση συνεργασίας με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.

Η ΕΕ έτοιμη σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αυξήσουν τους δασμούς

Ο Όλαφ Σολτς και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι επικεφαλής κυβερνήσεων συνεχάρησαν τον Ντόναλντ Τραμπγια την εκλογική του νίκη, αναφέροντας ακόμη πως προσβλέπουν στη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Πέραν των τυπικών αυτών διπλωματικών τοποθετήσεων πάντως η ΕΕ έχει ήδη εργαστεί πάνω στο πώς θα απαντήσει στη δεύτερη θητεία Τραμπ σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη έχουν προετοιμάσει ορισμένα αντίμετρα, σε περίπτωση που ο Τραμπ αυξήσει όντως πολύ τους δασμούς στα προϊόντα που θα εισάγονται από την Ευρώπη. Το Ινστιτούτο IFO του Μονάχου εκφράζει την ανησυχία πως η γερμανική οικονομία θα μπορούσε να υποστεί ζημίες ύψους 33 δισεκατομμυρίων ευρώ εξαιτίας των δασμών του Τραμπ.

Η ΕΕ θέλει να ανακάμψει οικονομικά

Η άτυπη σύνοδος των 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα έχει ένα και μοναδικό θέμα στην ατζέντα: το πώς μπορεί η ευρωπαϊκή οικονομία να γίνει πιο ανταγωνιστική απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, έχει παρουσιάσει μία σχετική έκθεση στρατηγικής , όπου προβλέπονται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για την τόνωση της οικονομίας – χωρίς ωστόσο να καθίσταται σαφές από πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι επί του παρόντος η περίπτωση της Γερμανίας, η οποία μάχεται εδώ και μήνες με την ύφεση και θα μπορούσε να σύρει και την υπόλοιπη Ευρώπη σε μία οικονομική κρίση. Ο ασταθής κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου και ο αποδυναμωμένος στην εγχώρια πολιτική σκηνή Γάλλος πρόεδρος Μακρόν παρεμποδίζουν τον γαλλογερμανικό άξονα και τις αναμενόμενες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ – με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα κενό που μπορούν να πληρώσουν οι δεξιές εθνικιστικές δυνάμεις γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν ή την αντιστοίχως ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.

Τι είναι η ΕΠΚ;

Η ΕΠΚ ιδρύθηκε πριν από δύο χρόνια, μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, και σε αυτήν ανήκουν σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, η Τουρκία και τα κράτη του Βορείου Καυκάσου – χωρίς να συμμετέχουν βέβαια η Ρωσία και η Λευκορωσία.

Ωστόσο το γεγονός ότι η ΕΠΚ, ουσιαστικά μία συμμαχία κατά του Πούτιν, συνεδριάζει στην Ουγγαρία, ενδέχεται να κάνει την ατμόσφαιρα λίγο πιο… τεταμένη. Διότι ο Βίκτορ Όρμπαν ακολουθεί διπλωματικές μεθόδους και υιοθετεί πολιτικές απόψεις αρκετά εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Και η ΕΕ κατηγορεί την κυβέρνηση του Όρμπαν πως υπονομεύει το κράτος δικαίου.

Επιπλέον, το πόσο παραγωγική θα είναι η σύνοδος θα εξαρτηθεί και από τις διαρκείς τριβές που υπάρχουν αφ’ ενός μεν ανάμεσα σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, αφ’ ετέρου δε μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου. Ακόμη, οι εξελίξεις τρέχουν και στη Γεωργία, με την ΕΕ να μην έχει ξεκαθαρίσει ακόμη εάν σκοπεύει να αναγνωρίσει τη νίκη του Ιρακλί Κομπαχίτζε ή εάν κλίνει περισσότερο προς την φιλοευρωπαία πρόεδρο Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία φαίνεται να ηττάται και κάνει λόγο για νοθεία.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Από σήμερα μέχρι τις 12 Νοεμβρίου οι νέοι Επίτροποι, άνδρες και γυναίκες, θα περάσουν από «ανάκριση» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Προκειμένου να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, η έγκριση των ευρωβουλευτών είναι απαραίτητη. Κάθε ακρόαση στις Βρυξέλλες διαρκεί τρεις ώρες, στη διάρκεια των οποίων ο καθένας από τους 26 υποψήφιους Επιτρόπους καλείται να απαντήσει σε επίμονες ερωτήσεις των ευρωβουλευτών, που εκπροσωπούν οκτώ ομάδες από όλο το πολιτικό φάσμα.

Ως 27η Επίτροπος λογίζεται η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ίδια έχει εγκριθεί ως επικεφαλής της Κομισιόν με άλλη διαδικασία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, τον Ιούλιο, κατά συνέπεια δεν χρειάζεται να περάσει από τις τωρινές ακροάσεις. Αν όλα πάνε κατ' ευχήν και δεν απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι (κάτι που δεν αποκλείεται, αλλά δεν είναι και σύνηθες), η νέα Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα αναλάβει καθήκοντα την 1η Δεκεμβρίου.

Τι επιτρέπεται να ερωτηθούν οι υποψήφιοι;

Στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν αδύνατα σημεία, οι ευρωβουλευτές έχουν δικαίωμα να ρωτήσουν τα πάντα. Μπορούν να ζητήσουν διευκρινίσεις για την επαγγελματική σταδιοδρομία και τα οικονομικά συμφέροντα των υποψηφίων, να διερευνήσουν σκοτεινές πτυχές στο βιογραφικό τους, να ζητήσουν εξηγήσεις για θέματα ηθικής. Μεταξύ άλλων αξιολογείται και η ικανότητα του υποψηφίου να απαντά με σαφήνεια και αυτοκυριαρχία.

Η ακρόαση ακολουθεί αυστηρούς κανόνες και προβλέπει συγκεκριμένο χρόνο ομιλίας για όλους. Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, οι ευρωβουλευτές της αρμόδιας Επιτροπής καλούνται να ψηφίσουν και να εγκρίνουν τον κάθε υποψήφιο με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Σε περίπτωση που κάποιος δεν εγκριθεί, οι ευρωβουλευτές ζητούν από τη χώρα που τον είχε προτείνει να επιλέξει άλλο υποψήφιο. Και αυτός θα πρέπει όμως να περάσει από ακρόαση, με την ίδια διαδικασία.

Από το 2004 μέχρι σήμερα, σε μία «επίδειξη δύναμης» απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο έχει απορρίψει έξι υποψήφιους Επιτρόπους. Ο πρώτος ήταν ο υπερσυντηρητικός Ιταλός Ρόκο Μπουτιλιόνε, ο οποίος είχε δεχθεί κριτική για την ομοφοβική στάση του, όταν δήλωσε ότι οι ομοφυλόφιλοι «δεν είναι εγκληματίες, αλλά είναι αμαρτωλοί». Το 2019 απορρίφθηκε και η υποψήφια Γαλλίδα Επίτροπος, Σιλβί Γκουλάρ, η οποία είχε κατηγορηθεί για εικονική απασχόληση σε αμερικανικό πολιτικό ίδρυμα.

Ποιοι είναι οι «λιγότερο σίγουροι» υποψήφιοι;

Θα μπορούσαν να απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι και αυτή τη φορά; Όπως ακούγεται στις Βρυξέλλες, στο «στόχαστρο» των ευρωβουλευτών βρίσκεται κυρίως ο Ούγγρος υποψήφιος Όλιβερ Βάρχελι, καθώς θεωρείται απολύτως πιστός στον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν. Μέχρι σήμερα ο Βάρχελι ήταν Επίτροπος για τη Διεύρυνση, ενώ τώρα καλείται να αναλάβει το ήσσονος σημασίας χαρτοφυλάκιο για την Υγεία και την Προστασία των Ζώων.

Εάν πράγματι απορριφθεί ο Βάρχελι, ο Βίκτορ Όρμπαν θα μπορούσε να ανοίξει ένα ακόμα μέτωπο με την ΕΕ, καθυστερώντας παρασκηνιακά τις διαδικασίες για πολλές εβδομάδες ή ακόμα και μήνες. Είτε μη προτείνοντας άλλον υποψήφιο είτε προτείνοντας κάποιον που θεωρείται εξίσου ακατάλληλος.

Από εκεί και πέρα: Η φιλελεύθερη υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Χάτζα Λαχμπίμπ, που έχει προταθεί για το νέο χαρτοφυλάκιο της διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, θεωρείται βέβαιο ότι θα συγκεντρώσει τα πυρά των εθνολαϊκιστών και ακροδεξιών στην Ευρωβουλή. Απρόβλεπτη θεωρείται η διαδικασία και για την υποψήφια από τη Βουλγαρία, Εκατερίνα Ζαχάριεβα, η οποία ως υπουργός Εξωτερικών στη χώρα της φερόταν να εμπλέκεται σε σκάνδαλο παράνομης χορήγησης ιθαγένειας. Προβλήματα ίσως αντιμετωπίσει και ο Γκλεν Μικάλεφ από τη Μάλτα, καθώς πολλοί δεν θεωρούν επαρκή την πολιτική εμπειρία που έχει αποκομίσει ως διευθυντής του γραφείου του Μαλτέζου πρωθυπουργού.

Σοβαρές αμφιβολίες υπήρχαν παλαιότερα για τον Ιταλό υποψήφιο, Ραφαέλε Φίτο, καθώς προέρχεται και αυτός, όπως και η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, από το ακροδεξιό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας». Εικάζεται ότι το Κοινοβούλιο θα τον αντιμετωπίσει με κριτική διάθεση, αλλά τελικά δεν θα τολμήσει να απορρίψει τον υποψήφιο της Μελόνι, η οποία άλλωστε στις Βρυξέλλες έχει αποκηρύξει την «ακραία» εικόνα της και πρεσβεύει μία μάλλον φιλο-ευρωπαϊκή πολιτική.

Τι νέο κομίζει η νέα Κομισιόν;

Για τη δεύτερη θητεία της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχειρεί μία αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων με ανακατανομές αρμοδιοτήτων. Κύρια προτεραιότητα δεν αποτελεί πλέον η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως συνέβαινε στην πρώτη θητεία της, αλλά η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Νέα χαρτοφυλάκια προβλέπονται για την Άμυνα, τη Στέγαση, τη Μεσόγειο και την Προστασία των Ζώων.

Μπορεί να είναι αγχωτική η διαδικασία των ακροάσεων, αλλά αξίζει τον κόπο. Ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ο βασικός μισθός του Επιτρόπου είναι 26.000 ευρώ μεικτά, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν αμείβεται με 31.800 μεικτά. Σε αυτές τις αμοιβές δεν περιλαμβάνονται δώρα και επιδόματα. Μάλλον καλύτερα σε σύγκριση με τον μισθό του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς, ο οποίος φτάνει τα 32.000, αλλά στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται πάσης φύσεως πρόσθετες αμοιβές.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ο Βολοντίμιρ Κίντρατ και η Λιούμποφ, η σύζυγός του, δεν μπορούν πλέον να βγάλουν τον ήχο των ιπτάμενων drones από το κεφάλι τους – ένα μεταλλικό, απειλητικό βουητό που το άκουγαν για ώρες ολόκληρες πριν από μερικούς μήνες. Το είχαν σχεδόν συνηθίσει, όταν δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη με εκρηκτικά επιτέθηκαν ξαφνικά στο σπίτι τους.

«Είδα τα drones να επιτίθενται στο γκαράζ μας», θυμάται ο Βολοντίμιρ Κίντρατ. Η πόρτα του γκαράζ και το αυτοκίνητο της οικογένειας υπέστησαν σοβαρές ζημιές από την επίθεση. «Ήταν λες και οι στρατιώτες έπαιζαν κάποιο videogame», περιγράφει η Λιούμποφ. «Αλλά στην πραγματική ζωή», συμπληρώνει ο Βολοντίμιρ. «Και με ζωντανούς στόχους», προσθέτει η γυναίκα του.

Μετά από αυτό το σοκ ο Βολοντίμιρ και η Λιούμποφ εγκατέλειψαν το Μπέρισλαβ, τη γενέτειρά τους, μαζί με την ενήλικη κόρη τους.

Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2023 και Ιουλίου 2024 το Μπέρισλαβ δέχθηκε ξανά και ξανά επιθέσεις από ρωσικά drones – οι ουκρανικές αρχές κατέγραψαν συνολικά 120 επιθέσεις με απολογισμό 16 νεκρούς και περισσότερους από 130 τραυματίες, σύμφωνα με αναφορές των πολιτών.

Η ερευνητική ομάδα της DW πέρασε μήνες αξιολογώντας αναφορές και δημοσίως διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις ρωσικές επιθέσεις με drones. Στο εγχείρημα αυτό, και ιδίως στην ανάλυση των δεδομένων, η DW είχε τη στήριξη δύο μη κυβερνητικών οργανώσεων: του Eyes-on-Russia-Project του Centre for Information Resilience και της Mnemonic, η οποία προσέφερε πολύτιμα αρχεία σχετικά με την Ουκρανία.

Η ομάδα μας δεν μπόρεσε να διεξάγει έρευνες στο ίδιο το Μπέρισλαβ, καθώς η ουκρανική αστυνομία είχε απαγορεύσει την είσοδο στην πόλη εξαιτίας της διαρκούς απειλής ρωσικής επίθεσης. Από την ανάλυση των δεδομένων πάντως, όπως και από τις συνεντεύξεις με αυτόπτες μάρτυρες και ειδικούς, φαίνεται πως οι Ρώσοι στρατιώτες μπορεί να χρησιμοποίησαν συστηματικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμάχων.

Απ' όταν οι Ουκρανοί επανακατέλαβαν το Μπέρισλαβ το φθινόπωρο του 2022, ο ρωσικός στρατός έχει υποχωρήσει στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου και από εκεί επιτίθεται στην πόλη με κάθε τρόπο και μέσο. Μεγάλο μέρος του Μπέρισλαβ έχει πλέον καταστραφεί, ενώ οι περισσότεροι από τους άλλοτε 11.000 κατοίκους έχουν εγκαταλείψει την περιοχή – όσοι έχουν μείνει είναι κατά συντριπτική πλειονότητα ηλικιωμένοι άνθρωποι.

Τα «καμικάζι» drones με τεχνολογία FPV

Το αργότερο από το φθινόπωρο του 2023 ο αριθμός των επιθέσεων με drones αυξήθηκε σημαντικά στο Μπέρισλαβ. Σε αυτές χρησιμοποιήθηκαν πρωτίστως τα First Person View (FPV) drones, τα οποία είναι φορτωμένα με εκρηκτικά.

Τα drones αυτά είναι εξοπλισμένα με βιντεοκάμερα. Με τη βοήθεια ειδικών γυαλιών ή μέσω ενός μόνιτορ ο πιλότος ακολουθεί την πορεία τους σε πραγματικό χρόνο, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να παρακολουθήσει από κοντινή απόσταση τον στόχο της επίθεσης και να κατευθύνει το drone με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.

Αμφότερες οι αντιμαχόμενες πλευρές άρχισαν να χρησιμοποιούν μαζικά τα FPV drones ιδίως από το 2023. «Κάθε στιγμή επιχειρούν πιθανότατα δεκάδες χιλιάδες FPV drones πάνω από την Ουκρανία», επισημαίνει ο Σάμουελ Μπέντετ, μέλος του Προγράμματος Ρωσικών Σπουδών του Center for Naval Analyses, μιας αμερικανικής δεξαμενής σκέψης.

Ο πιλότος του drone μπορεί επιπλέον να επιλέξει είτε να ρίξει τα εκρηκτικά υλικά από κάποια απόσταση είτε να κατευθύνει το drone πάνω στον εκάστοτε στόχο, όπου και αυτό εκρήγνυται.

Drones που κυνηγούν αμάχους

Ο Γιέβχεν, ο οποίος δεν θέλει να αποκαλύψει το επίθετό του, είχε βρεθεί και αυτός στο στόχαστρο ενός ρωσικού drone. Ήταν Ιανουάριος, όταν ο εργαζόμενος της διεθνούς οργάνωσης Παγκόσμια Κεντρική Κουζίνα μετέφερε τρόφιμα στο Μπέρισλαβ. Επιστρέφοντας από την πόλη με το αυτοκίνητό του τον ακολουθούσε ένα drone. «Δεν ξέρω για πόση ώρα με κυνηγούσε», λέει ο Γιέβχεν στην DW, ανακουφισμένος που κατάφερε να ξεφύγει. «Φοβήθηκα πολύ».

Δύο Γάλλοι εργαζόμενοι της ελβετικής οργάνωσης HEKS ωστόσο δεν στάθηκαν τόσο τυχεροί: την 1η Φεβρουαρίου σκοτώθηκαν αμφότεροι από επίθεση drone στο Μπέρισλαβ, ενώ τέσσερις άλλοι άμαχοι τραυματίστηκαν. Και αυτούς τους «κυνηγούσαν drones», όπως ανέφερε ένας από τους επιζήσαντες.

«Τα FPV drones δεν εξαφανίζονται ποτέ, πετούν μονίμως πάνω από την πόλη», λέει ο Βάλερι Μπγιέλι, αναπληρωτής διοικητής της αστυνομίας του Μπέρισλαβ. Ενώ μιλάμε μαζί του σε ένα μικρό χωριό εκτός της εμβέλειας των drones, ο Μπγιέλι εκφράζει μία τρομερή υποψία του: «Στο Μπέρισλαβ κάνουν εξάσκηση – προπονούνται σε βάρος των αμάχων».

Στρατιωτικοί και πολιτικοί στόχοι

Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει τις στοχευμένες επιθέσεις εναντίον αμάχων. Τόσο οι ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματούχοι όσο και οι απλοί στρατιώτες είναι υποχρεωμένοι να διακρίνουν ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους. Και πρέπει ακόμα φυσικά «να λαμβάνουν όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις, προκειμένου να βλάπτουν όσο το δυνατόν λιγότερο γίνεται τον άμαχο πληθυσμό», τονίζει ο Βρετανός δικηγόρος Γουέιν Τζόρντας, ο οποίος ειδικεύεται στα εγκλήματα πολέμου και προσφέρει νομικές συμβουλές και στην ουκρανική δικαιοσύνη. «Τα drones δεν αποτελούν εξαίρεση».

Όταν πρόκειται για υψηλής ακρίβειας όπλα, όπως τα FPV drones, με τα οποία ο επιτιθέμενος μπορεί να δει καθαρά τον στόχο, «το περιθώριο για ατυχήματα, για τυχαίες βλάβες θα έπρεπε να είναι σαφώς μικρότερο», υπογραμμίζει ο νομικός. Όταν πλήττονται επανειλημμένως από τέτοια όπλα πολιτικοί στόχοι, τότε υπάρχει «μία πολύ πιο ξεκάθαρη βάση για εγκλήματα πολέμου».

Επιθέσεις από την άλλη πλευρά του Δνείπερου

Το ποιος ακριβώς βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις με drones δεν μπορεί να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν τη μέση εμβέλεια και την πιθανή τροχιά πτήσης των drones, η DW μπόρεσε να εντοπίσει από πού εκτοξεύτηκαν κατά πάσα πιθανότητα οι επιθέσεις: από την περιοχή γύρω από τις πόλεις Καχόβκα και Νόβα Καχόβκα, οι οποίες βρίσκονται απέναντι από το Μπέρισλαβ, στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου – μία περιοχή όπου βρίσκονται πολλές ρωσικές μονάδες, οι οποίες είναι αποδεδειγμένο πως χρησιμοποιούν drones.

Μία από αυτές είναι η 10η Ειδική Ταξιαρχία, η οποία υπάγεται στη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU. Αν και λίγα είναι γνωστά για τη δράση της συγκεκριμένης μονάδας, ξέρουμε το εξής: τον περασμένο Ιούνιο η εισαγγελία της Χερσώνας διεξήγαγε έρευνα εναντίον ενός στρατιώτη της ταξιαρχίας, αφ' ότου κατέγραψε μία συνομιλία του στρατιώτη με έναν εκ των ανωτέρων του. Η κατηγορία είναι πως τον Μάιο του 2023 ο στρατιώτης επιτέθηκε σκοπίμως με drone σε δύο αμάχους στην περιοχή του Μπέρισλαβ.

Μία ρωσική μονάδα που επιχειρεί στην Καχόβκα είναι η 205η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία. Τα μέλη της παραδέχονται σε συζητήσεις τους στη γνωστή πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram πως έχουν διεξάγει αρκετές επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ, με τις περισσότερες από αυτές να έχουν ως στόχους οχήματα. Ένας από τους πιλότους αναφέρει στην ίδια πλατφόρμα πως δεν υπάρχουν καθόλου άμαχοι στην περιοχή. Κατά τον Γουέιν Τζόρντας με αυτό το σχόλιο ο Ρώσος στρατιώτης ενοχοποιεί τον εαυτό του, διότι δείχνει πως δεν προσπαθεί να αποφύγει τις απώλειες αμάχων. Αντιθέτως, de facto «αποφασίζει πως κάθε άτομο αποτελεί έναν θεμιτό στρατιωτικό στόχο».

Κυρώσεις στoυς παραγωγούς drones

Η εταιρεία Aero-Hit παράγει τώρα ένα νέο είδος drone, το "Weles” – το οποίο χρησιμοποιεί δοκιμαστικά μία άλλη ρωσική στρατιωτική μονάδα, το τάγμα εθελοντών BARS-33, που βρίσκεται στην όχθη του Δνείπερου απέναντι από το Μπέρισλαβ και το οποίο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Βλάντιμιρ Ζάλντο, διοικητή των ρωσικών κατοχικών αρχών στη Χερσώνα.

Η παραγωγή γίνεται στο Χαμπάροφσκ, μία πόλη στο Διαμέρισμα της Άπω Ανατολής της Ρωσίας. Η Aero-Hit έχει στενούς δεσμούς με τον Κόνσταντιν Μπάσιουκ, Ρώσο πολιτικό και ένθερμο υποστηρικτή της BARS-33. Ο Μπάσιουκ είναι επιπλέον ο εκπρόσωπος της Χερσώνας, ουκρανικής περιοχής που έχει προσαρτηθεί παράνομα, στο ρωσικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας στη Μόσχα.

Σε βάρος του Ρώσου πολιτικού έχουν επιβληθεί και κυρώσεις από τη Δύση, ενώ τον Ιούνιο το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις και σε βάρος της Aero-Hit με την αιτιολόγηση πως «τα drones Weles χρησιμοποιούνται εναντίον ουκρανικών στόχων από ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονται στη Χερσώνα».

Ο επικεφαλής της εταιρείας, Βίκτορ Γιατσένκο, διαβεβαίωσε πάντως πως οι κυρώσεις αυτές δεν πρόκειται να επηρεάσουν την παραγωγή. Κύριος πελάτης για την αγορά αυτών των drones φαίνεται πως είναι το εθελοντικό τάγμα BARS-33. Σε κάθε περίπτωση, όταν η Aero-Hit βρέθηκε αντιμέτωπη με τα πορίσματα της παρούσας έρευνας, η εταιρεία αποκρίθηκε πως είναι «μία μη στρατιωτική επιχείρηση» και πως «δεν συνεργάζεται με το Υπουργείο Άμυνας».

Καμία επίσημη τοποθέτηση

Αν και η εξαγωγή ατράνταχτων συμπερασμάτων είναι αδύνατη, οι έρευνές μας καταδεικνύουν πως οι τρεις προαναφερθείσες στρατιωτικές μονάδες θα μπορούσαν να είναι υπεύθυνες για τις επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ.

Η DW ζήτησε από το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας, τους πολιτικούς Βλάντιμιρ Ζάλντο και Κόνσταντιν Μπάσιουκ, το τάγμα εθελοντών BARS-33 και τους διαχειριστές δύο σχετικών καναλιών στο Telegram να πάρουν θέση σχετικά με τα πορίσματα των ερευνών. Κανένας από αυτούς δεν απάντησε τις ερωτήσεις μας.

Σύνταξη: Ματίας Μπέλινγκερ

Factchecking: Μπιργκίτα Σίλκε

Νομικός σύμβουλος: Φλόριαν Βάγκενκνεχτ

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Εδώ και δεκαετίες η ΕΕ κάθεται πάνω σε μία δημογραφική ωρολογιακή βόμβα, με τον μέσο όρο ηλικίας να μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο. Πάνω από το ένα πέμπτο του πληθυσμού της ΕΕ είναι 65 ετών ή άνω και μέχρι το 2050 το ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί στο ένα τρίτο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποίησε πέρυσι πως το 2024 αποτελεί την πρώτη χρονιά στην ιστορία κατά την οποία οι άνω των 65 είναι περισσότεροι από τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών.

Παρά τα έντονα μεταναστευτικά ρεύματα των τελευταίων δύο δεκαετιών η ήπειρος εξακολουθεί να χρειάζεται κι άλλους εργαζομένους, οι φόροι των οποίων θα συμβάλλουν στην κάλυψη του αυξανόμενου κόστους των συντάξεων. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν πως μέχρι το 2050 θα υπάρχουν στην Ευρώπη λιγότεροι από δύο εργαζόμενοι ανά συνταξιούχο – σήμερα η αντιστοιχία είναι τρεις προς ένας.

Την ίδια στιγμή οι δημόσιες συντάξεις ξεπερνούν ετησίως το 10% του ΑΕΠ σε 17 από τα 27 κράτη-μέλη της Ένωσης – 16 εκ των οποίων βρίσκονται στη Δυτική Ευρώπη. Στην Ιταλία και την Ελλάδα οι συντάξεις κοστίζουν στα δημόσια ταμεία πάνω από το 16% του ΑΕΠ.

Αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης

Έτσι, πολλά κράτη της ΕΕ τροποποιούν τα δημόσια συνταξιοδοτικά τους συστήματα, αυξάνοντας για παράδειγμα την ηλικία συνταξιοδότησης – γεγονός που προκαλεί ενίοτε την οργισμένη αντίδραση του κόσμου, όπως στη Γαλλία. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα και από τη Γαλλία, σχεδιάζοντας να ανεβάσουν το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης στα 68 χρόνια.

«Οι Ολλανδοί άλλαξαν και αυτοί προσφάτως το συνταξιοδοτικό τους σύστημα, χωρίς όμως να έχουν ως τώρα τα επιθυμητά αποτελέσματα», δηλώνει στην DW ο Χανς φαν Μέερτεν, καθηγητής ευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης. «Στη Γερμανία, το Βέλγιο, αλλά και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, επίσης δεν θεωρώ πως έχουν γίνει οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Τα κράτη αυτά σκάβουν τα ίδια τους τάφους τους».

Ταυτοχρόνως, εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν χρήματα σε ιδιωτικά ή επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, πέρυσι μόλις το 23% των κατοίκων της ΕΕ συμμετείχε σε κάποιο επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, ενώ μόλις το 19% έχει κάποιο ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν.

Μία άλλη έρευνα της Insurance Europe διαπίστωσε πως το 39% των ερωτηθέντων δεν αποταμιεύει καθόλου για τη συνταξιοδότησή του – ένα ποσοστό που ήταν ακόμη υψηλότερο ανάμεσα στις γυναίκες και τους εργαζομένους άνω των 50 ετών. Πολλοί από όσους αποταμιεύουν πάντως εμφανίζονται απογοητευμένοι με την απόδοση των επενδύσεών τους.

Χαμηλές αποδόσεις και πληθωρισμός

«Κατά την προηγούμενη δεκαετία η συνταξιοδοτική κρίση της Ευρώπης επιδεινώθηκε πολύ εξαιτίας των επίμονα χαμηλών πραγματικών αποδόσεων, οι οποίες αδυνατούν να ξεπεράσουν τον πληθωρισμό», λέει στην DW ο Αρνό Χουντμόν, διευθυντής επικοινωνίας του επενδυτικού φορέα Better Finance. «Και αυτό έχει ως αποτέλεσμα μία σαφή μείωση της αγοραστικής δύναμης των αποταμιευτών».

Μία ανάλυση του Φινλανδικού Κέντρου Συντάξεων διαπίστωσε πως οι ονομαστικές αποδόσεις των συντάξεων παγκοσμίως έφτασαν το 8% κατά μέσο όρο πέρυσι. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν και τον πολύ υψηλό πληθωρισμό μετά την πανδημία – που κορυφώθηκε στο 10,6% τον Οκτώβριο του 2022 – το ποσοστό αυτό περιορίζεται μόλις στο 2%.

PEPP: Ένα -ατελές- θετικό μέτρο

Τον Μάρτιο του 2022 η ΕΕ εισήγαγε το Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP), το οποίο επιτρέπει στους εργαζομένους να «χτίσουν» αποταμιεύσεις για τη συνταξιοδότησή τους και μπορεί να μεταφερθεί σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Μέχρι σήμερα όμως μόνο η Σλοβακία έχει θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα.

«Το PEPP έχει θεσπιστεί εδώ και δυόμισι χρόνια», λέει ο φαν Μέερτεν. «Αλλά τα μεγάλα επενδυτικά funds λένε πως δεν έχουν την τεχνογνωσία για να διαθέσουν προϊόντα PEPP και ψάχνουν άλλους συνεταίρους».

Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς στα συνταξιοδοτικά συστήματα, το πρόβλημα είναι πως το PEPP είναι υπερβολικά περίπλοκο και περιοριστικό. Επιπλέον, παρουσιάζεται ως ανταγωνιστής των μεγάλων επενδυτικών funds όπως είναι η BlackRock ή η Fidelity, οι μεγαλύτεροι πελάτες των οποίων είναι τα μεγάλα συνταξιοδοτικά ταμεία της Ολλανδίας, της Νορβηγίας και της Γερμανίας, με δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους αποταμιευτές.

Ο φαν Μέερτεν υποστηρίζει πως το PEPP θα πρέπει να απλοποιηθεί, αλλά και να διασφαλιστεί ένα μεγαλύτερο περιθώριο ευελιξίας, καθώς αρκετές χώρες της ΕΕ δεν δίνουν στο νέο αυτό συνταξιοδοτικό σύστημα τα ίδια φορολογικά πλεονεκτήματα που αναγνωρίζουν σε άλλα αποταμιευτικά προϊόντα.

Αρκετές βιομηχανίες κρατών-μελών της Ένωσης – από τον χημικό και μεταλλευτικό κλάδο της Γερμανίας ως τον δημόσιο σιδηροδρομικό φορέα της Γαλλίας – έχουν δικά τους επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα. Τα προγράμματα αυτά προσφέρουν μεταξύ άλλων συχνά τη δυνατότητα στους αποταμιευτές, ιδίως σε αυτούς που απασχολούνται στις πιο απαιτητικές θέσεις εργασίας, να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα.

Σημαντική η ευελιξία του συνταξιοδοτικού προγράμματος

Οι καταναλωτές ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στις επενδύσεις τους και την ηλικία συνταξιοδότησής τους. Η άνοδος εταιρειών όπως οι Robinhood και eToro, που επιτρέπουν στους χρήστες τους να διαχειρίζονται τις επενδύσεις τους από το κινητό τους τηλέφωνο, τείνουν να αντικαθιστούν τα δυσκίνητα και περίπλοκα συνταξιοδοτικά συστήματα ανά την Ευρώπη.

Οι παραδοσιακοί πάροχοι χρηματοδότησης αντιτείνουν πως τα apps επενδύσεων ενθαρρύνουν τους χρήστες να παίρνουν αχρείαστα ρίσκα, χωρίς να έχουν λάβει προηγουμένως τις απαραίτητες πληροφορίες – με αποτέλεσμα να ζημιώνονται οι μακροχρόνιες αποδόσεις των επενδύσεών τους. Οι υποστηρικτές των νέων αυτών επενδυτικών πλατφορμών ισχυρίζονται από την άλλη πλευρά πως με αυτόν τον τρόπο οι επενδύσεις απλοποιούνται, γίνονται οικονομικά πιο προσιτές, ενώ υπάρχει και μεγαλύτερη διαφάνεια.

Στο μέλλον είναι πιθανόν ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις της ΕΕ να επιτρέψουν στους εργαζομένους να μεταφέρουν μέρος των αποταμιεύσεών τους από το εκάστοτε δημόσιο συνταξιοδοτικό πρόγραμμα απευθείας στο χρηματιστήριο. Αυτό συμβαίνει εξάλλου ήδη στη Σουηδία, όπου κατόπιν συλλογικών διαπραγματεύσεων τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία μπόρεσαν να εξασφαλίσουν χαμηλότερες χρεώσεις, επιτυγχάνοντας έτσι μεγαλύτερη ανάπτυξη των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων.

Ο φαν Μέερτεν πιστεύει πως οι εργαζόμενοι θα ήταν πολύ πιο πρόθυμοι να αποταμιεύσουν, εφ’ όσον είχαν μεγαλύτερο λόγο στη διαχείριση των επενδύσεών τους και στο πότε θα συνταξιοδοτηθούν.

«Θέλεις οι αποταμιεύσεις σου να εστιάζουν στην πράσινη μετάβαση; Θέλεις να επενδύσεις στο Ισραήλ ή όχι; Ας αφήσουμε το άτομο να διαλέξει μόνο του. Γιατί θα πρέπει τέτοια πράγματα να τα αποφασίζουν για μας οι συνδικαλιστικές οργανώσεις για παράδειγμα;», διερωτάται ο ειδικός αναφορικά με τα συνταξιοδοτικά προγράμματα που διαχειρίζονται τα συνδικάτα.

Ο Χουντμόν της Better Finance προειδοποιεί από την πλευρά του πως μεσοπρόθεσμα θα έρθει η ημέρα της κρίσης εξαιτίας της μετάβασης από τις δημόσιες στις ιδιωτικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, για τις οποίες οι αποταμιευτές δεν είναι ακόμη έτοιμοι: «Είναι πολύ πιθανό η επόμενη γενιά Ευρωπαίων να συνταξιοδοτηθεί σαφώς φτωχότερη και αρκετά αργότερα συγκριτικά με τις προηγούμενες γενιές».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας χθες στη Ριζούντα το Πόντου που είναι τόπος της καταγωγής του και αναφερόμενος στη Γάζα, έμμεσα απείλησε να επιτεθεί στο Ισραήλ. «Όπως μπήκαμε στο Καραμπάχ και στη Λιβύη, έτσι θα τους κάνουμε το ίδιο στο Ισραήλ», δήλωσε. «Μόνο που εμείς πρέπει να είμαστε δυνατοί για να μπορέσουμε να κάνουμε αυτά τα βήματα».

Άμεση ήταν η απάντηση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών Ισραέλ Κατς. «Ο Ερντογάν ακολουθεί τα βήματα του Σαντάμ Χουσεΐν και απειλεί να επιτεθεί στο Ισραήλ. Απλώς πρέπει να θυμάται τί συνέβη εκεί και πώς τελείωσε» ανέφερε στην σχετική ανάρτηση, υπονοώντας πιθανώς και ανάμειξη του αμερικανικού παράγοντα.

Σύγκριση με τους ναζί

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε σήμερα σε υψηλότερους τόνους αναφέροντας: «Όπως τελείωσε ο γενοκτόνος Χίτλερ, έτσι θα τελειώσει και ο γενοκτόνος Νετανιάχου. Όπως οι γενοκτόνοι Ναζί λογοδότησαν, έτσι θα λογοδοτήσουν και αυτοί που προσπάθησαν να καταστρέψουν τους Παλαιστίνιους. Η ανθρωπότητα θα σταθεί στο πλευρό των Παλαιστινίων. Δεν θα καταστρέψετε τους Παλαιστίνιους».

Στο μεταξύ, ο ένας μετά τον άλλον, Τούρκοι αξιωματούχοι επικροτούν τη σκληρή στάση Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ. Μεταξύ άλλων ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αναφέρει σε ανάρτηση του ότι «ο πρόεδρός μας έχει γίνει η φωνή της συνείδησης της ανθρωπότητας. Οι διεθνείς σιωνιστικοί κύκλοι, ιδιαίτερα το Ισραήλ, που θέλουν να καταστείλουν αυτή τη δίκαιη φωνή, βρίσκονται σε υψηλό συναγερμό. Η ιστορία τελειώνει με τον ίδιο τρόπο για όλους τους γενοκτόνους και τους υποστηρικτές τους».

Στην ομιλία του στην Ριζούντα ο Τούρκος πρόεδρος αποκάλυψε ότι προσκάλεσε τον Παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς στην Τουρκία, αλλά εκείνος δεν απάντησε. Ο Ερντογάν πρότεινε ο Αμπάς να ζητήσει συγγνώμη και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ακόμα περιμένουμε. Για να δούμε αν θα τα καταφέρει, αλλιώς θα διαχειριστούμε τη διαδικασία ανάλογα». Ωστόσο, σε μια σημερινή εξέλιξη, ο Πρεσβευτής της Παλαιστίνης στην Τουρκία Φαέντ Μουσταφά δήλωσε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες για την επίσκεψη του Προέδρου Αμπάς, κατά την οποία αναμένεται να εκφωνήσει ομιλία στο τουρκικό Κοινοβούλιο.

Δεν θα παρίσταται ο πρόεδρος Ερντογάν στην Διάσκεψη για την Ειρήνη στην Ουκρανία που πραγματοπείται αυτό το Σαββατοκύριακο στο θέρετρο του Μπούργκενστοκ στην Ελβετία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τουρκικού υπ. Εξωτερικών, την Τουρκία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ο οποίος, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, θα εκφράσει την ετοιμότητα της Άγκυρας να υποστηρίξει τις διεθνείς προσπάθειες για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν μάλιστα ότι ο Φιντάν κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση της Διάσκεψης θα υποστήριζε ότι ο καταστροφικός αντίκτυπος της σύγκρουσης στην Ουκρανία αυξάνεται και ότι οι αρνητικές συνέπειές της σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο βαθαίνουν.

Η τουρκική πλευρά τονίζει δε ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης του πολέμου και προσφυγής σε όπλα μαζικής καταστροφής αυξάνεται και ότι η Τουρκία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.

Φιντάν: Εξαιρετικά καλή η σχέση με τη Ρωσία

Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω του διαμεσολαβητικού της ρόλου με τη Ρωσία υλοποιήθηκε η Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά το 2022 και ζητά άμεσο τέλος του πολέμου μέσω διπλωματίας διαπραγματεύσεων.

Πάντως ο Χακάν Φιντάν, που είχε συνάντηση με τον πρόεδρο Πούτιν πριν από λίγες ημέρες στη Μόσχα, δήλωσε ότι οι τουρκορωσκές σχέσεις πηγαίνουν «εξαιρετικά καλά» και ότι Πουτιν και Ερντογάν θα συναντηθούν τον Ιούλιο στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού της Σαγκάης.

Ο Τούρκος πρόεδρος επέστρεψε στο μεταξύ από την Σύνοδο των G7 στην Απουλία, όπου κάθισε δίπλα από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπάιντεν χωρίς να υπάρξει πάντως κανονική συζήτηση. Συζήτησε το θέμα της Γαζας και με τον Σεΐχη των Εμιράτων αλλά και με τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα ντα Σίλβα και ζήτησε από τις χώρες των G7 μια πιο δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς και ρεαλιστική προσέγγιση για την επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων και περιφερειακών συγκρούσεων.

Η Τουρκία θα είναι ο πρώτος σταθμός του αμερικανού διπλωμάτη σε μια περιοδεία που θα κρατήσει μια εβδομάδα και που θα τον οδηγήσει από την Τουρκία στην Ελλάδα, και σε άλλες 7 χώρες της περιοχής.Βασικά θέματα στις επαφές του θα είναι, όπως ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «η συνεχιζόμενη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ κατά της Χαμάς μετά την 7η Οκτωβρίου, τα επείγοντα μέτρα για την αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα και η απελευθέρωση των υπόλοιπων ομήρων»

Η επίσκεψη στην Τουρκία εκ των πραγμάτων είναι περίπλοκη, καθώς γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα, περιστρέφεται μια σειρά από διμερή θέματα μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον που βρίσκονται σε διαδικασία μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης, όπως η αργή διαδικασία έγκρισης της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και η επίσης αργή διαδικασία για την προμήθεια τω F-16. Όπως αναφέρει ο τουρκικός τύπος σήμερα, «ασφαλώς, στο τραπέζι των συζητήσεων με τον Μπλίνκεν θα τεθούν και θέματα, όπως το να μην διαταράξουν οι ΗΠΑ την ισορροπία των εξοπλισμών στο Αιγαίο.» Οι κυρίως συζητήσεις του Μπλίνκεν και της αντιπροσωπείας του, με την τουρκική πλευρά θα γίνουν αύριο Σάββατο. Για την πιθανή συνάντηση με τον τούρκο πρόεδρο δεν υπάρχει επιβεβαίωση ωστόσο, ο Ερντογάν θα βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για να παραστεί σε δυο εκδηλώσεις.

Επόμενος σταθμός του Μπλίνκεν τα Χανιά

Πάντως το παζάρι της Άγκυρας για τη Σουηδία θα συνεχιστεί. Ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος, Ομέρ Τσελίκ, δήλωσε χθες ότι το επόμενο βήμα για τη Σουηδία έγκειται στη βούληση του τουρκικού Κοινοβουλίου προσθέτοντας ότι το θέμα της Σουηδίας δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τα F-16. Οι σύμμαχοι μας στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να συμβάλουν στην άμυνά μας και να μην υιοθετούν μια στάση που θα δημιουργούσε κενό στην άμυνα ολόκληρου του ΝΑΤΟ».

Τούρκοι αναλυτές βλέπουν στο ταξίδι του Μπλίνκεν στην περιοχή το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί με την πιθανότητα επέκτασης της κρίσης στη Γάζα στις χώρες της περιοχής και στο ζήτημα της Ουκρανίας. Ειδικά για την παρουσία του Μπλίνκεν στην Άγκυρα βλέπουν την πρόθεση των Αμερικανών να εμποδίσουν την ευθυγράμμιση της Άγκυρας με την Τεχεράνη. Ωστόσο επισημαίνουν επίσης ότι η επίσκεψη Μπλίνκεν από την Τουρκία στην Ελλάδα σηματοδοτεί επίσης την πρόθεση των ΗΠΑ να συνεχίσουν τη διαδικασία εξομάλυνσης τόσο στο Κυπριακό όσο και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ουσιαστικά απούσα από την έστω και προσωρινή ειρηνευτική διαδικασία για τη Λωρίδα της Γάζας, η Τουρκία συνεχίζει να διατηρεί την ακραία επιθετική ρητορική της έναντι του Ισραήλ.

Κι αυτό παρά το γεγονός ότι από χθες, Παρασκευή, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η διαδικασία απελευθέρωσης και ανταλλαγής ομήρων μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Για κάθε έναν όμηρο που απελευθερώνει η Χαμάς, το Ισραήλ αποφυλακίζει τρεις Παλαιστινίους.

«To Ισραήλ διαπράττει έγκλημα πολέμου στη Γάζα, εμποδίζοντας την πρόσβαση σε ηλεκτρισμό, νερό και τρόφιμα στους κατοίκους του πολιορκημένου θύλακα. Προσπαθεί να αποτρέψει τον λαό στη Γάζα να ακουστεί, διακόπτοντας την επικοινωνία του με το εξωτερικό», ακούγεται στο μεταξύ να λέει ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του για την Σύνοδο Κορυφής Διεθνούς Στρατηγικής Επικοινωνίας, που διοργάνωσε η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τουρκικής Προεδρίας στην Κωνσταντινούπολη.

Με φόντο τις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου

Στον ίδιο τόνο κινείται και ο Τούρκος υπ. Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος σε ομιλία του στην ίδια εκδήλωση παρότρυνε τη Δύση να μείνει μακριά από τα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ. Όπως τόνισε: «οποιαδήποτε υπό όρους ή άνευ όρων υποστήριξη στο Ισραήλ είναι μια λευκή επιταγή για τη δολοφονία περισσότερων Παλαιστινίων»

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο Τούρκος πρόεδρος εν όψει των κρίσιμων δημοτικών εκλογών που θα διεξαχθούν τον Μάρτιο, θα διατηρήσει τους υψηλούς τόνους κατά του Ισραήλ, ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, προκειμένου να ενισχύσει την συσπείρωση του μουσουλμανικού ακροατηρίου του στο εσωτερικό.

Την ίδια ώρα ομως, σύμφωνα με εκτιμήσεις, μετά τις δημοτικές εκλογές δεν αποκλείεται να σταματήσει την επιθετική ρητορική του κατά του Ισραήλ, χώρας με την οποία η Τουρκία έχει έρθει κοντά τα τελευταία χρόνια για γεωστρατηγικούς αλλά και ενεργειακούς λόγους.