SKAI.GR | Deutsche Welle

Προειδοποίηση: Το άρθρο αυτό περιέχει περιγραφές βίας που μπορεί να είναι ενοχλητικές για ορισμένους αναγνώστες.

«Ξαφνικά, ενώ παρακολουθούσε τηλεόραση, της επιτέθηκε χρησιμοποιώντας δύο μεγάλα μαχαίρια», αναφέρεται στη σοκαριστική περιγραφή μιας πρόσφατης δολοφονίας στη Μαδρίτη. «Την άφησε με 67 μαχαιριές, πολλές στην καρδιά και στους πνεύμονες και άλλες στο πόδι, στον λαιμό και στο στομάχι. Στη συνέχεια καθάρισε το σώμα της, […] το μετέφερε στο υπνοδωμάτιο και κάλεσε την αστυνομία. Το ζευγάρι είχε έναν γιο και δύο κόρες. Ο δολοφόνος ήταν γνωστό στη γειτονιά πως την κακοποιούσε ψυχολογικά και ήταν παθολογικά ζηλιάρης. “Ήταν πάντα μαζί”, ανέφερε ένας γείτονας. “Και όταν δεν ήταν, εκείνος της φώναζε και απαιτούσε να μάθει πού είχε πάει”».

Πρόκειται για την Υπόθεση 078 στο Artrededor, μια ιστοσελίδα και εφαρμογή που εμφανίζει σε έναν εικονικό χάρτη το σημείο όπου συνέβη μια γυναικοκτονία. Ένας σταυρός σηματοδοτεί μία περιοχή όπου μια γυναίκα δολοφονήθηκε από τον σύντροφό της. Η σελίδα δίνει επίσης περιγραφή του εγκλήματος σε μορφή κειμένου και ήχου. Η Υπόθεση 078 αφορά μία από τις 157 γυναίκες που έχουν σκοτωθεί στην περιφέρεια της Μαδρίτης τα τελευταία 20 χρόνια.

«Θέλω όλοι να γνωρίζουν πού δολοφονήθηκε μια γυναίκα στη γειτονιά τους, ώστε να μπορούν να επισκεφθούν το σημείο και να μάθουν την ιστορία της», λέει η Χάνα Λέο, η οποία ανέπτυξε την εφαρμογή μαζί με την αδελφή της Ίζαμπελ. Στόχος τους είναι να ευαισθητοποιήσουν τον κόσμο για τις γυναικοκτονίες και για το γεγονός ότι μπορεί να συμβούν ακριβώς εκεί που βρισκόμαστε, δίπλα μας. Οι δύο αδερφές πιστεύουν ότι μόνο μέσω της ενημέρωσης μπορεί να προληφθούν τέτοιες μορφές βίας και οι δολοφονίες.

Ένας άβολος χάρτης

Σήμερα η Λέο βρίσκεται στη Μαδρίτη για να παρουσιάσει το πρότζεκτ.

Στην εκδήλωση βρίσκονται πολλές γυναίκες. Αν και αρκετές από αυτές δηλώνουν πως δυσκολεύονται να επεξεργαστούν τα τραγικά συμβάντα που απεικονίζει ο χάρτης, η συζήτηση που γίνεται είναι ζωηρή. Πολλοί συμφωνούν στην ανάγκη να διδάσκονται και τα αγόρια και οι νεαροί άνδρες στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο για τη βία κατά των γυναικών, ενώ ορισμένοι προσθέτουν πως είναι σημαντικό να μάθουν και πώς να αντιδρούν, όταν αισθανθούν θυμό απέναντι σε μία γυναίκα ή πώς να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους.

Η Ισπανία θεωρείται πρότυπο στην ΕΕ για την αντιμετώπιση των γυναικοκτονιών. Το 2004 έγινε το πρώτο κράτος-μέλος που αναγνώρισε τη βία με έμφυλα κριτήρια ως συστημικό πρόβλημα και εισήγαγε αντίστοιχους νόμους και νέα μέτρα. Εδώ και 20 χρόνια υπάρχουν διαθέσιμα λεπτομερή στατιστικά στοιχεία, με τους αριθμούς να παρουσιάζουν ελαφρά μείωση. Το 2025 δολοφονήθηκαν στην Ισπανία 48 γυναίκες από άνδρες.

Υπάρχουν επίσης 461 εξειδικευμένα ποινικά δικαστήρια στη χώρα, τα οποία ασχολούνται αποκλειστικά με υποθέσεις βίας κατά των γυναικών.

Ωστόσο, έχουν παρουσιαστεί και προβλήματα. Φέτος για παράδειγμα προκλήθηκε έντονη κατακραυγή, όταν έγινε γνωστό πως έξι από τις δέκα γυναίκες που δολοφονήθηκαν τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο είχαν προηγουμένως καταθέσει καταγγελίες στην αστυνομία.

«Μερικές φορές συνειδητοποιούμε ότι δεν φτάνουμε εγκαίρως και ότι τα μέτρα προστασίας δεν είναι πάντα αρκετά ευέλικτα και αποτελεσματικά», παραδέχθηκε η Ισπανίδα υπουργός Ισότητας, Άνα Ρεντόντο.

«Να μην τις ξεχάσουμε»

Κατά τη Λέο είναι πολύ σημαντικό να μην ξεχαστούν οι γυναίκες που έχασαν έτσι τη ζωή τους. Η ίδια θεωρεί πως το Artrededor είναι ένας τρόπος ευαισθητοποίησης και υποστήριξης όσων έχουν επηρεαστεί από τη βία.

«Είναι το ίδιο που κάνουμε και για τα θύματα πολέμου», λέει η Λέο.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Στην έκκληση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για διεθνή συμμετοχή σε ενδεχόμενη στρατιωτική προστασία των Στενών του Ορμούζ για τη διασφάλιση της διεθνούς ναυσιπλοΐας η Γερμανία απαντά προς το παρόν αρνητικά, λέγοντας ότι «δεν συντρέχει λόγος» να εξεταστεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

«Δεν αποτελεί η Γερμανία μέρος αυτού του πολέμου και δεν επιθυμούμε να γίνουμε μέρος του» τόνισε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ήδη από την Παρασκευή. «Ως εκ τούτου, όλες οι προσπάθειές μας κατευθύνονται προς τον τερματισμό αυτού του πολέμου.»

«Το γερμανικό ναυτικό δεν έχει επαρκείς δυνατότητες»

Και ο Γερμανός υπ. Άμυνας Μπόρις Πιστόριους από τους Σοσιαλδημοκράτες ανέφερε στο περιθώριο επίσκεψής του στη Νορβηγία την Παρασκευή ότι οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις δεν θα συμμετάσχουν, αποκλείοντας συμμετοχή της Μπούντεσβερ σε μια διεθνή αποστολή στα Στενά του Ορμούζ.

Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άντον Χοφράιτερ από τους Πρασίνους προειδοποιεί επίσης για το ενδεχόμενο μιας γερμανικής εμπλοκης. Μάλιστα το Σάββατο σε συνέντευξή του στα μέσα του ομίλου Funke τόνισε ότι το γερμανικό ναυτικό «δεν έχει επαρκείς δυνατότητες ώστε να προστατεύσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και να αναλάβει δράση κατά των ιρανικών δυνάμεων σε μια περιοχή με πολλά μικρά νησιά στα ανοικτά του Ιράν».

Απογοήτευση Γερμανών πλοιοκτητών

Οι Γερμανοί πλοιοκτήτες από την πλευρά τους εκφράζουν απογοήτευση από τη σαφή άρνηση της γερμανικής κυβέρνησης να συμμετάσχει σε μια προσπάθεια προστασίας της διενθούς ναυσιπλοΐας.

Σύμφωνα με την Ένωση Γερμανών Πλοιοκτητών (VDR) πολλά γερμανικά πλοία και ναυτικοί παραμένουν αποκλεισμένοι στην περιοχή, συγκεκριμένα τουλάχιστον 30 πλοία -κατά άλλες πληροφορίες ακόμη και 40- και περίπου 1000 ναυτικοί. Ταυτόχρονα έχουν ήδη σημειωθεί πολλές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στην περιοχή. Μεταξύ άλλων έχουν χτυπηθεί πρόσφατα στον Περσικό Κόλπο και γερμανικά πλοία, όπως ένα πλοίο της εταιρείας Hapag Lloyd.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύθηκε προ ημερών να ανοίξει εκ νέου τη διέλευση στα Στενά του Ορμούζ, μιας κομβικής σημασίας διόδου για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και την παγκόσμια διακίνηση ενεργειακών πόρων. Στο πλαίσιο αυτό απηύθυνε έκκληση σε σειρά χωρών προκειμένου να στείλουν πολεμικά πλοία στην περιοχή. «Οι χώρες του πλανήτη που λαμβάνουν πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ πρέπει να μεριμνήσουν για αυτό το πέρασμα και εμείς από την πλευρά μας θα τις βοηθήσουμε» ανέφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος μέσω της πλατφόρμας του Truth Social.

Ωστόσο παραμένει ακόμη ασαφές ποιες χώρες θα ήταν εν τέλει πρόθυμες να συνδράμουν. Σύμφωνα με τον Τραμπ, Κίνα, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλείο, χώρες δηλαδή που πλήττονται άμεσα από το κλείσιμο των ενεργειακών οδών στην περιοχή, θα στείλουν πλοία. Γεγονός είναι, τέλος, ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η διακοπή της διέλευσης πλοίων έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση των τιμών πετρελαίου.

Πηγές: tagesschau.de, NDR, n-tv

Ανταπόκριση από το Λονδίνο

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κόσμος έρχεται αντιμέτωπος με το υψηλό κόστος των ενεργειακών λογαριασμών. Συγκεκριμένα είναι τόσες οι φορές, την τελευταία πενταετία, που έχουν ανεβοκατέβει οι τιμές σε ενέργεια, που το «κλισέ» - ρόλερκοστερ φαντάζει ως το πλέον κατάλληλο για να περιγράψει την κατάσταση.

Στην αρχή ήταν λίγο μετά την πανδημία με το πρόσχημα της «απότομης» επανεκκίνησης της οικονομίας. Αμέσως μετά, η επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία και ο πόλεμος στην περιοχή που συνεχίζεται μέχρι τώρα. Φτάνοντας στο σήμερα, και δύο εβδομάδες μετά την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ σε Ιράν, για ακόμη μια φορά οι τιμές ενέργειας εκτοξεύονται.

Ο κόσμος επηρεάζεται: είτε εξαρτάται από αέριο, είτε από πετρέλαιο και τα παράγωγά του. Και όχι μόνο στους λογαριασμούς ενέργειας, αλλά και κατ’ επέκταση στις τιμές κάθε προϊόντος, αφού η παραγωγή και μεταφορά τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με το κόστος ενέργειας.

Η Ευρώπη βρίσκεται στη μέση και επηρεάζεται άμεσα και βίαια από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Η Βρετανία δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτή την εξίσωση, με την κυβέρνηση των Εργατικών του Κιρ Στάρμερ να αντιμετωπίζει πρόβλημα να ανταπεξέλθει τόσο στο αυξανόμενο κόστος ζωής όσο και στο μακρόπνοο σχέδιό της για μια οικονομία πιο σταθερή και ανθεκτική.

«Θα προστατεύσουμε πρώτα τον βρετανικό λαό»

Η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, προς το τέλος της εβδομάδας, ανακοίνωσε ότι θα λάβει τα κατάλληλα μέτρα για να «προστατεύσει» τον βρετανικό λαό από το κόστος. Όμως, δεν ανέφερε κάτι πιο συγκεκριμένο. Το ίδιο και ο υπουργός Ενέργειας, Εντ Μίλιμπαντ, ο οποίος μιλώντας την Κυριακή το πρωί στο BBC απέφυγε επανειλημμένως να δώσει λεπτομέρειες. Το πιθανότερο είναι αύριο Δευτέρα, να ξεκαθαρίσει το τοπίο των κυβερνητικών σχεδίων ελάφρυνσης των τιμών.

Υπενθυμίζεται, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εξυπηρετείται κυρίως από αέριο, όμως 1,7 εκατομμύρια νοικοκυριά σε Αγγλία και Ουαλία εξαρτώνται πλήρως από παράγωγα πετρελαίου, ενώ σχεδόν τα δύο τρίτα των νοικοκυριών στην Β. Ιρλανδία βασίζονται στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Την Παρασκευή, κυβερνητικά στελέχη συναντήθηκαν με τους παρόχους πετρελαίου προειδοποιώντας τους να μην εκμεταλλευτούν την κατάσταση με σκοπό υπέρογκα κέρδη. Ο Οργανισμός Λιανοπωλητών Πετρελαιοειδών (PRA) απείλησε ότι θα φύγει από το τραπέζι των συζητήσεων μετά από τις κατηγορίες για χειραγώγηση των τιμών. Βέβαια υπενθυμίζεται, ότι στις αρχές του πολέμου στην Ουκρανία, βρετανικές εταιρείες, όπως η BP και η Shell είχαν καταγράψει ιστορικά υψηλά κερδών. Όπως και να έχει, η Ριβς μετά από τις συναντήσεις, επανέλαβε την δέσμευσή της για πιο «στοχευμένες ενέργειες», ξεκαθαρίζοντας ότι «έχει βρει τα λεφτά».

Το κόμμα Φάρατζ στον «δικό» του κόσμο

Και ενώ η κυβέρνηση ασχολείται - σχεδόν αναγκαστικά - με προβλήματα του τώρα, το κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ προετοιμάζεται με σταθερά βήματα για το αύριο, με το βλέμμα στον έλεγχο της εξουσίας. Ρεπορτάζ της εφημερίδας The Guardian αναφέρει, ότι το Reform UK θα αντικαταστήσει όλους τους κορυφαίους δημόσιους λειτουργούς σε υπουργεία, υφυπουργεία και άλλες δημόσιες υπηρεσίες με υπαλλήλους που θα είναι φιλικά προσκείμενοι προς το κόμμα.

Αυτό θυμίζει πρακτικές Τραμπ που επανειλημμένα ο Φάρατζ έχει επαινέσει. Οι φόβοι μιας τέτοιας εκκαθάρισης είναι εμφανείς, με τον γενικό γραμματέα του συνδικάτου ανώτερων δημόσιων λειτουργών, Ντέιβ Πένμαν να κάνει λόγο για μια «ιδεολογική κάθαρση που δεν κάνει καλό σε καμία κυβέρνηση» προσθέτοντας ότι το δυναμικό του δημόσιου τομέα «θα χάσει από εμπειρία και θεσμική μνήμη ενώ θα διαταραχθεί το κλίμα εμπιστοσύνης και αξιοκρατίας».

Απώτερος σκοπός των σχεδιαζόμενων αλλαγών από το κόμμα του Φάρατζ, για ένα δημόσιο εργατικό δυναμικό πιο κομματικοποιημένο, είναι βέβαια να εκτελεί τα σχέδιά του όσο περισσότερο γίνεται με διοικητικές αποφάσεις, αποφεύγοντας όπου μπορεί νομοθετικές ρυθμίσεις και κοινοβουλευτικές διαδικασίες.

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Σε ενάμιση μήνα ακριβώς από σήμερα, την πρώτη μέρα του Μαΐου, υπολογίζεται να εγκατασταθεί στη Γάζα η πολυεθνική δύναμη σταθεροποίησης κατ’ εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου των είκοσι σημείων του Προέδρου Τραμπ, όπως μεταδίδει η κρατική ισραηλινή τηλεόραση, επικαλούμενη καλά πληροφορημένες αμερικανικές πηγές.

Το χρονοδιάγραμμα

Στην πολυεθνική δύναμη που θα αποτελείται συνολικά από 5.000 στρατιώτες, θα συμμετάσχουν η Ινδονησία, το Καζακστάν, το Μαρόκο, η Αλβανία, το Κόσοβο, ως επίσης και άλλες χώρες που ακόμα δεν ανακοινώθηκαν. Το αμερικανικό χρονοδιάγραμμα φέρεται να προβλέπει ότι έως το τέλος Μαρτίου θα έχουν μεταβεί σε Ισραήλ και Γάζα οι επικεφαλής των δυνάμεων καθεμιάς χώρας για μία πρώτη ενημέρωση επί του πεδίου. Εντός του Απριλίου η πολυεθνική δύναμη στο σύνολό της θα πραγματοποιήσει στην Ιορδανία σειρά ασκήσεων με πραγματικά πυρά, προτού εγκατασταθεί και επίσημα στην Γάζα την 1η Μαΐου.

Πρώτοι οι Ινδονήσιοι

Το ινδονησιακό στρατιωτικό σώμα αναμένεται να εγκατασταθεί πρώτο επί του πεδίου, με περιοχή ευθύνης το τμήμα της Ράφας που τελεί σήμερα υπό ισραηλινό έλεγχο. Εκεί έχει ήδη αρχίσει να ανοικοδομείται με αποκλειστική χρηματοδότηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων η λεγόμενη ‘Νέα Ράφα’, που προορίζεται για μία μεγάλη μερίδα Παλαιστινίων αμάχων που βρίσκονται στην νοτιοδυτική ζώνη ευθύνης του IDF. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της ανάληψης καθηκόντων της , τα υπόλοιπα σώματα που θα συναποτελούν την πολυεθνική δύναμη σταθεροποίησης θα αναλάβουν σταδιακά τις διακριτές ζώνες ευθύνης τους στον υπόλοιπο θύλακα που τελεί σήμερα υπό τον έλεγχο του IDF, ενώ παράλληλα θα αρχίσουν να ανοικοδομούνται και άλλοι νέοι οικισμοί που θα στεγάσουν τους Παλαιστινίους που αναγκάστηκαν να μετακινηθούν από τις εστίες τους.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η επισήμανση αξιωματούχων του περιβάλλοντος του Λευκού Οίκου, οι οποίοι ενημέρωσαν το κρατικό ισραηλινό μέσο πως η επί του πεδίου εφαρμογή του σχεδίου Τραμπ κατά το επικείμενο στάδιο εγκατάστασης της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης θα γίνει ανεξάρτητα από τη συνέχιση του πολέμου που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης και μίας πιθανής επικείμενης ευρείας χερσαίας επιχείρησης του IDF στον Λίβανο, η οποία, όπως όλα δείχνουν, σχεδιάζεται να καταλήξει σε κατάληψη λιβανικών εδαφών.

Τα «αγκάθια» παραμένουν

Ωστόσο, πέρα από τους σχεδιασμούς και τα χρονοδιαγράμματα του σχεδίου Τραμπ, η πραγματικότητα στον θύλακα δεν είναι απαλλαγμένη από άλυτα ζητήματα που εκκρεμούν από τον περσινό Οκτώβριο, οπότε και τέθηκε σε εφαρμογή το αμερικανικό σχέδιο.

Συγκεκριμένα, και κατά κοινή ομολογία, η Χαμάς κατάφερε εν τω μεταξύ να ανασυντάξει τις δυνάμεις της στην περιοχή που συνεχίζει να ελέγχει. Παρά τις επαφές που έχουν αρχίσει με τα μέλη της προσωρινής επιτροπής διακυβέρνησης που αποτελείται από Παλαιστίνιους τεχνοκράτες, παρατηρείται στασιμότητα ως προς το ακανθώδες ζήτημα του αφοπλισμού της οργάνωσης, τόσο ως προς την κατηγοριοποίηση του εξοπλισμού που αναμένεται να παραδοθεί, όσο και ως προς την διαδικασία ή τον χρόνο που θα οριστεί να γίνει.

Τέλος, κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες που μεταδίδει η κρατική ισραηλινή τηλεόραση για το χρονοδιάγραμμα εγκατάστασης στην Γάζα της πολυεθνικής δύναμης σταθεροποίησης με ορίζοντα την προσεχή Πρωτομαγιά, δεν έχουν συνοδευτεί μέχρι στιγμής από επίσημο σχολιασμό ή άλλη σχετική ανακοίνωση της κυβέρνησης Νετανιάχου. Έτσι, την επιβεβαίωση των χρονοδιαγραμμάτων και των σημαντικών τους λεπτομερειών αναμένεται να επιβεβαιώσει μόνο ο χρόνος και η πραγματικότητα.

Η επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν αιφνιδίασε το Βερολίνο. Αυτό εκφράστηκε στην πρώτη αμήχανη ανακοίνωση από την καγκελαρία, που καταδίκασε απλώς τις «αντεπιθέσεις« του Ιράν και πρόσθεσε ότι η στιγμή είναι ακατάλληλη για διδακτικού χαρακτήρα υποδείξεις περί Διεθνούς Δικαίου. Ανάλογη ήταν η στάση του καγκελάριου Μερτς στην επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο, που ήταν ήδη προγραμματισμένη, αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο. Τελικά αυτό που κυριάρχησε ως θέμα ήταν η επίθεση εναντίον του Ιράν και η στάση των Ευρωπαίων.

Ο Μερτς απέφυγε να εκφράσει την παραμικρή επιφύλαξη και σιώπησε εκκωφαντικά όταν ο Ντόναλντ Τραμπ προέβη σε δηλητηριώδη σχόλια εναντίον του Πέδρο Σάντσεθ και του Κιρ Στάρμερ. Η στάση αυτή από έναν πολιτικό που δηλώνει ότι επιθυμεί να «ηγηθεί» στην Ευρώπη σχολιάστηκε από τον γερμανικό Τύπο, ενώ ο ίδιος ο Μερτς προσπάθησε να μειώσει τις εντυπώσεις, λέγοντας ότι εξέφρασε τις αντιρρήσεις του στις συνομιλίες που ακολούθησαν κατ΄ιδίαν. Ήπιες ενστάσεις εκφράστηκαν και από τον αντικαγκελάριο, τον σοσιαλδημοκράτη Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, που δήλωσε ότι «αυτός δεν είναι ο δικός μας πόλεμος».

Το κατά πόσο ο καγκελάριος κατάφερε να αμβλύνει τις εντυπώσεις παραμένει αδιευκρίνιστο. Το σίγουρο είναι ότι τις επόμενες ημέρες διαφάνηκαν δύο σημαντικά στοιχεία. Αφενός η πλειοψηφία των Γερμανών σε ποσοστό 58% χαρακτήρισε αδικαιολόγητη την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ, αφετέρου επιφανείς διεθνολόγοι την χαρακτήρισαν εκτός πλαισίου του Διεθνούς Δικαίου.

Διακριτικές αποστάσεις

Ίσως αυτός είναι ο λόγος που τις τελευταίες ημέρες διακρίνεται μια προσπάθεια του Βερολίνου να πάρει διακριτικά έστω αποστάσεις από τις πολεμικές διακηρύξεις Τραμπ και Νετανιάχου. Ο ίδιος ο Μερτς εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες για το γεγονός ότι δεν φαίνεται να υπάρχει συμφωνία ΗΠΑ και Ισραήλ για τον τελικό στόχο των επιχειρήσεων, αλλά και το χρονοδιάγραμμα τερματισμού τους.

Ο Γιόχαν Βάντεφουλ επιδόθηκε σε έναν διπλωματικό μαραθώνιο σε Κύπρο, Ισραήλ, χώρες του Κόλπου και Τουρκία σε μια προσπάθεια να αναιρέσει τις αρχικές εντυπώσεις για καθυστερημένα αντανακλαστικά του Βερολίνου. Σίγουρα η δήλωση που ξεχώρισε ήταν αυτή του Γερμανού ΥΠΕΞ από το Ισραήλ ότι η Γερμανία δεν επιθυμεί το χάος και τη διάλυση του Ιράν, το οποίο θα πρέπει να παραμείνει μια ενιαία κρατική οντότητα. Κάτι που μάλλον δεν άκουσαν με ευχαρίστηση οι Ισραηλινοί συνομιλητές του.

Το Βερολίνο δεν φοβάται μόνο τις τεράστιες οικονομικές συνέπειες του πολέμου, που είναι ήδη ορατές και απειλούν να «θάψουν» τις μικρές ελπίδες για ανάπτυξη. Υπάρχει και η ανησυχία για ένα νέο μεταναστευτικό ρεύμα, από μια χώρα περίπου 90 εκατομμυρίων με πολυπληθείς συμπαγείς μειονότητες. Η αποσταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής που δείχνει να έχει επιλέξει ως «όπλο» ύστατης ανάγκης το καθεστώς των μουλάδων είναι ένα εφιαλτικό σενάριο για τη γερμανική κυβέρνηση.

Μια στάση μπούμερανγκ;

Υπάρχει όμως και μια σημαντική πτυχή που από την πρώτη στιγμή υπογράμμισαν οι καθηγητές του Διεθνούς Δικαίου. Η τοποθέτηση ότι δεν είναι η ώρα για να ασχοληθεί κανείς με τη συμβατότητα των επιθέσεων με το Διεθνές Δίκαιο, θα μπορούσε να αποδειχθεί μπούμερανγκ. Θα μπορούσε δηλαδή να αξιοποιηθεί από την πλευρά του Βλάντιμιρ Πούτιν, ο οποίος ακριβώς, όπως τώρα ο Τραμπ αιτιολόγησε τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας ως ένα μέτρο «προληπτικής άμυνας».

Σε μια περίοδο που ο πόλεμος στα ανατολικά της Ευρώπης έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα, τουλάχιστον σε επικοινωνιακό επίπεδο, η επιλεκτική παράκαμψη του Διεθνούς Δικαίου θα μπορούσε τελικά να αποδειχθεί ολέθρια για τη γερμανική εξωτερική πολιτική και να φέρει την κυβέρνηση Μερτς ενώπιον προκλήσεων που δεν θα ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει.

Η Γερμανία μπορεί να χρειαστεί να υποδεχτεί ένα νέο μεταναστευτικό κύμα, αν η κατάσταση στο Ιράν ξεφύγει περαιτέρω από τον έλεγχο και πολλοί από τους ήδη εσωτερικά εκτοπισμένους αναγκαστούν τελικά να εγκαταλείψουν τη χώρα. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας μελέτης του ερευνητικού ινστιτούτου Rockwool Foundation (RF) από το Βερολίνο, η οποία δημοσιεύτηκε από την εφημερίδα "Münchner Merkur" από το Μόναχο.

«Η Γερμανία είναι πιθανό να είναι ο κύριος προορισμός Ιρανών προσφύγων σε περίπτωση που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πυροδοτήσει κινήσεις τέτοιου είδους», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Τρια εκατομμύρια εκτοπισμένοι

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περισσότεροι από τρία εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί μέσα στο Ιράν, από την έναρξη των αεροπορικών επιδρομών των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Τα πρότυπα μετανάστευσης που εξετάζει η έρευνα βασίζονται γενικά στις υπάρχουσες συνδέσεις μεταξύ των χωρών προέλευσης και προορισμού, δήλωσε ο Κρίστιαν Ντούστμαν, διευθυντής του RF. «Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία των δικτύων της διασποράς, τα οποία μειώνουν το κόστος και τους κινδύνους της μετανάστευσης», δήλωσε ο καθηγητής οικονομικών στο University College London και συν-συγγραφέας της μελέτης. Πρακτικά οι Ιρανοί πρόσφυγες θα κατέφευγαν σε χώρες όπου έχουν ήδη συγγενείς και φίλους.

Σύμφωνα με μια αντιπροσωπευτική έρευνα, που διεξήγαγε το ινστιτούτο δημοσκοπήσεων Gallup το 2024, το 28% των Ιρανών που ερωτήθηκαν εκείνη την εποχή προσδιόρισαν τη Γερμανία ως την πιθανότερη χώρα προορισμού τους αν μεταναστεύσουν, ακολουθούμενη από τον Καναδά με 13%, την Τουρκία με 10%, το Ηνωμένο Βασίλειο με 6% και τη Γαλλία με 6%. Από τους 1.007 Ιρανούς που ερωτήθηκαν, οι 252 δήλωσαν εκείνη την εποχή ότι σκόπευαν να μεταναστεύσουν. Το ποσοστό αυτό έχει πιθανότατα αυξηθεί μετά τις τελευταίες εξελίξεις. Ήδη μέχρι το τέλος του 2025, το 29% των Ιρανών προσφύγων ζούσαν στη Γερμανία.

Η Ευρώπη ως η πιο πιθανός προορισμός

Η γεωγραφική κατανομή των προθέσεων μετανάστευσης αντικατοπτρίζει έντονα τη γεωγραφική κατανομή των υφιστάμενων κοινοτήτων προσφύγων, δήλωσε ο Τομάζο Φρατίνι, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Έρευνας για τη Μετανάστευση (CReAM) στο RF στο Βερολίνο. «Αυτό υποδηλώνει ότι, σε περίπτωση αυξημένης μετανάστευσης λόγω της τρέχουσας κρίσης, η μετανάστευση πιθανότατα θα ακολουθήσει τους υπάρχοντες διαδρόμους μετανάστευσης», δήλωσε ο καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου.

Ωστόσο, οι προθέσεις μετανάστευσης δεν οδηγούν αυτόματα σε πραγματικές μεταναστευτικές κινήσεις. «Πρακτικοί περιορισμοί μπορούν να επηρεάσουν τις πραγματικές μεταναστευτικές κινήσεις, ειδικά στα πρώτα στάδια μιας κρίσης», εξήγησε ο Ντούστμαν. Πιο μακρινοί προορισμοί, όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι ΗΠΑ είναι πιο δύσκολο να επιτευχθούν. «Είναι επομένως πιθανό η Ευρώπη, και ιδιαίτερα η Γερμανία, να γίνει ο κύριος προορισμός για μετακινήσεις προσφύγων, εάν αυξηθεί η μετανάστευση ως αποτέλεσμα του πολέμου».

Λόγω του πολέμου στο Ιράν, αυξάνονται οι ανησυχίες στη Γερμανία για μια πιθανή μαζική έξοδο από την περιοχή. Πολιτικοί τόσο από τον κυβερνητικό συνασπισμό όσο και από την αντιπολίτευση έχουν ζητήσει από την κυβέρνηση και την ΕΕ να προετοιμαστούν για μια πιθανή εισροή προσφύγων. Οι αστυνομικές αρχές της χώρας προειδοποίησαν για απειλές για την εσωτερική ασφάλεια και κάλεσαν για συντονισμένη δράση όλων των αρμόδιων υπηρεσιών.

Νέες περικοπές στη μεταναστευτική πολιτική

Στο μεταξύ εν μέσω της συζήτησης για πιο αποτελεσματικές και ταχύτερες διαδικασίες απέλασης μεταναστών, το υπουργείο Εσωτερικών σχεδιάζει μια ριζική περικοπή: Από το 2027, η κρατική χρηματοδότηση για την ανεξάρτητη συμβουλευτική σε διαδικασίες ασύλου πρόκειται να διακοπεί. Οργανισμοί όπως η AWO και η Pro Asyl αντιδρούν με αγανάκτηση, αποκαλώντας το παραπάνω σχέδιο ως «σοβαρό πολιτικό λάθος». Εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε πάντως ότι «οι αποφάσεις σχετικά με την κατανομή των κονδυλίων λαμβάνονται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό για το 2027, που εξακολουθούν να εκκρεμούν».

Πηγές: ntv, Merkur, RND

Με μια σοβαρή και ταυτόχρονα ανάλαφρη εκδήλωση γιόρτασε την περασμένη Κυριακή τα 75α του γενέθλια ο εκδοτικός οίκος της Κολωνίας Kiepenheuer & Witsch, ο συντομογραφούμενος και KiWi, ο οίκος του Joseph Roth και του Heinrich Böll. Η γιορτή των γενεθλίων εντάχθηκε στο ετήσιο φεστιβάλ λογοτεχνίας στην Κολωνία lit.COLOGNE, διάβασαν και συζήτησαν επτά συγγραφείς που έχουν εκδώσει στον KiWi βιβλία, τα οποία στην εποχή τους προκάλεσαν αίσθηση και άνοιξαν νέους δρόμους.

Ενδεικτικά αποσπάσματα, πικάντικες αναμνήσεις, καλαμπούρια στην κατάμεστη μεγαλοπρεπή αίθουσα των 900 θέσεων Flora, δίπλα στον ζωολογικό κήπο της πόλης. Το καλαμπούρι είναι κι ένα αναπόσπαστο στοιχείο της εκδοτικής παράδοσης του KiWi που τον διαφοροποιεί υποτίθεται από τον άλλο εμβληματικό λογοτεχνικό οίκο, τον βαρύ Suhrkamp.

Τρεις από τους συγγραφείς που πήραν μέρος είναι παρόντες και στην ελληνική βιβλιαγορά, έστω και με άλλα έργα απ’ αυτά που τους έφεραν στη μεγάλη σκηνή της Flora. Ο ελβετικής καταγωγής Christian Kracht θεωρείται εκπρόσωπος της λογοτεχνίας ποπ που εντάσσει στη λογοτεχνία όλα τα τσίτια και τα ρέλια της καθημερινότητας. Το έργο του Οι νεκροί (εκδ. Κ.Παπαδόπουλος, 2017) ξεκινά με μια σκηνή σεπούκου, γιαπωνέζικης αυτοχειρίας δηλαδή, που κινηματογραφείται και πρόκειται να σταλεί ως διαφημιστικό σποτ στο Βερολίνο. Το βιβλίο εκτυλίσσεται στην καμπή ανάμεσα στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης και το ναζιστικό καθεστώς. Περιγράφει τις προσπάθειες συνεργασίας των κινηματογραφικών εταιρειών Ιαπωνίας και Γερμανίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον αμερικανικό ανταγωνισμό και εξελίσσεται σε αλληγορία για την επέλαση του επερχόμενου κακού.

Όταν ο Γιόχαν φόρεσε στιβάνια

Ο Klaus Modick με το έργο του Μουσαφίρης στην Κρήτη (εκδ. Κέδρος, 2005) επιστρέφει στην εποχή της γερμανικής κατοχής στο νησί. Ο αρχαιολόγος Γιόχαν Μάρτενς διατάσσεται από τον ανθυπολοχαγό Φρίντριχ Χόλμπαχ να φωτογραφίσει τα αντίποινα σε βάρος του άμαχου πληθυσμού. Κλονίζεται, αυτομολεί, εντάσσεται στο αντάρτικο κατά των συμπατριωτών του, ερωτεύεται την Ελένη. Δεκαετίες αργότερα ο γιος του Χόλμπαχ Λούκας πηγαίνει στην Κρήτη για να εξιχνιάσει το οικογενειακό μυστικό των φωτογραφιών που είχε κάψει ο πατέρας του στον κήπο, όταν αυτός ήταν ακόμη μικρό παιδί, και ερωτεύεται ποια, τη Μαρία, κόρη του Γιόχαν και της Ελένης. Το σκοτεινό μυστήριο θα διαλευκανθεί.

«Έχω γεννηθεί το 1951», μας είχε πει παλιότερα ο συγγραφέας «και ο πατέρας και ο θείος μου ήταν στρατιώτες στο μέτωπο κατά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αν και όχι στην Κρήτη. Το ζήτημα όμως είναι ότι ολόκληρη αυτή η γενιά είχε την τάση να αποσιωπά ή και να εξιδανικεύει το παρελθόν. Μας διηγούνταν ρομαντικές περιπέτειες από τον πόλεμο, όχι όμως και για τα εγκλήματα σε βάρος των αμάχων. Από αυτή την άποψη το βιβλίο μου περιγράφει και την κατάσταση της γενιάς μου, της γενιάς των γιων των δραστών».

Ο τρόπος που αγαπούν οι millennials

Ο τρίτος και νεότερος συγγραφέας των γενεθλίων που έχει ίχνη στην Ελλάδα είναι ο Leif Randt. Το βιβλίο του Allegro Pastell (εκδ. Ελκυστής, 2022) είναι από τα πιο χαρακτηριστικά μυθιστορήματα αγάπης των millennials, εξάλλου ο συγγραφέας γεννήθηκε το 1983. Είναι το love story της νεαρής συγγραφέως Τάνιας και του σχεδιαστή ιστοσελίδων Τζερόμ, εννοείται διαρκώς με τη διαμεσολάβηση του διαδικτύου, του κινητού, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Μια αγάπη που εκτυλίσσεται σε εστιατόρια, μπαρ και κλαμπ υπό τους ήχους μουσικής, ένα ζευγάρι που δεν πλάθει το δικό του κοινό σύμπαν, αλλά είναι κατ’ αρχήν ευτυχισμένο με τα δυο τους σύμπαντα αγκυροβολημένα κολλητά το ένα δίπλα στο άλλο. Τον Απρίλιο βγαίνει στις αίθουσες η κινηματογραφική μεταφορά του Allegro Pastell, στις 9 Μαΐου ο συγγραφέας παρουσιάζεται στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης, προσκεκλημένος από το Ινστιτούτο Γκαίτε.

50.000 αθώοι Εβραίοι Θεσσαλονικείς μέσα σε λίγους μήνες οδηγήθηκαν σχεδόν στον ολοκληρωτικό αφανισμό στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. «Κάθε «αστείο», κάθε θεωρία συνωμοσίας, κάθε βανδαλισμός σε εβραϊκό μνημείο ή συναγωγή, κάθε σχετικοποίηση του Ολοκαυτώματος, μας απομακρύνει από το «Ποτέ ξανά» και μας φέρνει πιο κοντά στο «ίσως ξανά, με κάποια άλλη μορφή. Πολεμάμε τον αντισημιτισμό σε όλες του τις μορφές, κάνουμε τη μνήμη του Ολοκαυτώματος ζωντανό εργαλείο παιδείας, συμφιλίωσης και δημοκρατίας. Μόνο έτσι το «Ποτέ ξανά» θα σημαίνει «ποτέ ξανά, από εδώ, για κανέναν», λέει μιλώντας στη Deutsche Welle, ο Πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, κ. Δαυίδ Σαλτιέλ.

Οι σημερινοί κλυδωνισμοί

Με τις εικόνες του πολέμου να μας κατακλύζουν ξανά, η φράση «Ποτέ Ξανά» πράγματι δοκιμάζεται. «Αυτό δεν μειώνει το ηθικό της βάρος, αντίθετα το κάνει ακόμη πιο επιτακτικό. Οι όποιες συγκυρίες δεν ακυρώνουν το μήνυμα της Μνήμης, αλλά αναδεικνύουν πόσο μεγάλη προσπάθεια χρειάζεται, πόσο αναγκαίες είναι όλες οι πρωτοβουλίες που υλοποιούνται, όπως η Πορεία Μνήμης της Θεσσαλονίκης», επισημαίνει ο Σαλτιέλ, συνεχίζοντας: «Το Ολοκαύτωμα δεν ήταν "ένα ακόμη αποτρόπαιο αποτέλεσμα ενός πολέμου", αλλά μια προμελετημένη, βιομηχανικά οργανωμένη και ιδεολογικά θεμελιωμένη επιχείρηση εξόντωσης ενός ολόκληρου λαού, με στόχο την πλήρη εξαφάνισή του από την Ιστορία. Έχει μια ιστορική και ηθική μοναδικότητα που δεν αμφισβητείται».

Με αφορμή μια κρίση στη Μέση Ανατολή, άνθρωποι στην Ευρώπη ή στις ΗΠΑ επιτίθενται λεκτικά ή σωματικά σε Εβραίους επειδή είναι Εβραίοι. «Αυτό δεν είναι κριτική σε μια κυβέρνηση· είναι καθαρός, μασκαρεμένος αντισημιτισμός. Η κριτική στις πολιτικές του κράτους του Ισραήλ είναι απολύτως θεμιτή – όπως σε κάθε δημοκρατικό κράτος· η στοχοποίηση όμως εβραϊκών κοινοτήτων, συναγωγών, σχολείων ή απλών πολιτών, στο όνομα αυτής της κριτικής, διαλύει τη διάκριση ανάμεσα στην πολιτική διαφωνία και το μίσος για μια ολόκληρη ταυτότητα», λέει.

Η ένοχη σιωπή της Θεσσαλονίκης και η κουλτούρα μνήμης

Όπως έχει υπογραμμίσει και η Χάνα Άρεντ, τίποτα από όσα σχεδίαζε το Τρίτο Ράιχ δεν θα ήταν δυνατό χωρίς τη συνεργασία και τη συνενοχή στις κατεχόμενες χώρες. «Όταν λοιπόν μιλάμε για "ναζί", δεν μιλάμε μόνο για Γερμανούς, αλλά και για όσους συντάχθηκαν μαζί τους, είτε επειδή τους εξέφραζε η ιδεολογία τους είτε επειδή κυνηγούσαν προσωπικά οφέλη», τονίζει ο Σαλτιέλ. Τα τελευταία χρόνια έγιναν αρκετά βήματα μπροστά στο να φωτιστεί το σκοτεινό παρελθόν της Θεσσαλονίκης. «Αυτό δεν σημαίνει ότι η Θεσσαλονίκη έχει «συμφιλιωθεί» πλήρως με τη μνήμη της ανυπαρξίας αντίδρασης· σημαίνει όμως ότι είναι πολύ πιο έτοιμη απ’ ό,τι στο παρελθόν να κοιτάξει κατάματα τα δύσκολα ερωτήματα», τονίζει o Σαλτιέλ.

Το Μουσείο Ολοκαυτώματος στον Παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό και το Πάρκο Μνήμης στην Πλατεία Ελευθερίας γίνονται οι δύο πυλώνες ενός άξονα μνήμης για τη Θεσσαλονίκη. «Οραματιζόμαστε ένα Μουσείο όπου ο επισκέπτης δεν θα αισθάνεται απλός “τουρίστας της Ιστορίας”, αλλά, μετά την επίσκεψή του, θα νιώθει και θα συμπεριφέρεται ως ενεργός φορέας της μνήμης, Το Πάρκο Μνήμης στην Πλατεία Ελευθερίας έρχεται να δώσει μορφή σε αυτή τη δύσκολη μνήμη: όχι για να «ξανανοίξει πληγές», αλλά για να μετατρέψει το τραύμα σε δύναμη, τη θλίψη σε προοπτική», αναφέρει o Σαλτιέλ.

Το παιδί που μεγάλωσε απότομα

Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη, η Λόλα Έιντζελ βρέθηκε στην Αθήνα το 1941, όταν ο πατέρας της, Σολομών Χασίδ, κατάλαβε ότι έπρεπε να εξαφανιστούν επειδή, ως αντιπρόσωπος γερμανικών οίκων, ήταν ήδη γνωστός στους κατακτητές. Παρά την προσπάθεια της οικογένειας να κρυφτεί με την ψεύτικη ταυτότητα «Χατζηγεωργίου», η προδοσία τούς χτύπησε την πόρτα στις 25 Μαρτίου 1944. «Η εικόνα τη στιγμή που ανοίξαμε την πόρτα και ήταν μπροστά ο Γερμανός φαντάρος, ο αξιωματικός και ο προδότης, είναι αξέχαστη», αναφέρει.

Η μετάβαση προς το άγνωστο έγινε με τα περιβόητα τρένα, μια εμπειρία που στοίχειωσε τη Λόλα για δεκαετίες. «Θυμάμαι τη μυρωδιά, την αφόρητη μυρωδιά, το κλάμα, τη βουβαμάρα αλλά και την υστερία. Ήταν μια ατμόσφαιρα φοβερή. Ο μπαμπάς μου με έπαιρνε αγκαλιά, με έβαζε στο φινιστρίνι, δεν είχε παράθυρο, μόνο κάτι εγκοπές στο ξύλο και μου έλεγε: "Λόλα, πάρε ανάσες, βαθιές ανάσες". Για πάρα πολλά χρόνια δεν άντεχα το τρένο· έπρεπε να σκεπάζω τη μύτη μου στον σταθμό», παραδέχεται σήμερα.

Μπέργκεν-Μπέλσεν: Οι «φωτογραφικές» μνήμες του τρόμου

Οι μνήμες της από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν-Μπέλζεν είναι φωτογραφικές: «Θυμάμαι τον φαντάρο με τον σκύλο γύρω-γύρω από τον λάκκο που ήταν η τουαλέτα. Ήμουν έξι χρονών. Η μητέρα μου με κρατούσε για να μην πέσω μέσα στον λάκκο. Υπήρχαν άνθρωποι που έπεφταν μέσα», αναφέρει. Η απελευθέρωση ήρθε σχεδόν από θαύμα τον Απρίλιο του 1945, όταν το τρένο τους σταμάτησε κοντά στη λίμνη του Μαγδεμβούργου. Οι Γερμανοί σκόπευαν να τους πνίξουν ρίχνοντας το τρένο στη λίμνη, όμως ο Γερμανός οδηγός αρνήθηκε να εκτελέσει τη διαταγή. «Όταν έφτασα στην Ελλάδα, 11 Σεπτεμβρίου 1945, ένιωθα να μην είμαι παιδί, αλλά „ηλικιωμένη". Ήξερα να μη ζητάω τίποτα, γιατί δεν είχαμε χρήματα, δεν είχαμε σπίτι, δεν είχαμε τίποτα». Μετά από πολλά χρόνια πήγε για δουλειά στην Γερμανία και φτάνοντας στο σταθμό της Βόννης αντίκρισε ένα φαντάρο με σκύλο. «Είπα στον άντρα μου πάμε πίσω. Μου έκανε πολύ κακό αυτή η εικόνα που είχα ζήσει».

Το μάθημα που η ανθρωπότητα αρνείται να μάθει

Κάθε χρόνο η Λόλα Άντζελ, είναι πιστή στο ραντεβού της με την πορεία μνήμης «Ποτέ Ξανά, Θεσσαλονίκη – Αουσβιτς». Μια καλή ευκαιρία για να δει από κοντά τα εφτά εγγόνια και εφτά της δισέγγονα στη Θεσσαλονίκη. Για το Ολοκαύτωμα επισημαίνει με πικρία: «Στην Ελλάδα δεν διδάσκεται καθόλου στα σχολεία, το βάζουμε κάτω από το χαλί. Σε ένα γυμνάσιο της Κυψέλης το 2024 λέχθηκε το απίστευτο στα παιδιά ότι το γνώρισμα των Εβραίων είναι η φιλαργυρία και η γαμψή μύτη».

Κοιτάζοντας τη σημερινή γεωπολιτική αστάθεια, νιώθει θυμό για την απληστία των ισχυρών. «Αν η ανθρωπότητα είχε μνήμη, δεν θα έκανε άλλο πόλεμο. Αυτή η απληστία των „μεγάλων" βάζει τους λαούς να πολεμάνε για τα συμφέροντά τους. Με θυμώνει που δεν σκέφτονται τον λαό, αλλά την προσωπική τους δόξα», λέει χαρακτηριστικά.

Αν και τοπικού χαρακτήρα, οι δημοτικές εκλογές στη Γαλλία έχουν γενικώς βαρύνουσα σημασία – αποτελώντας ενός είδους βαρόμετρο για το πολιτικό κλίμα της χώρας, αλλά και έναν τρόπο διαπίστωσης των ζητημάτων που αφορούν περισσότερο το εκλογικό σώμα. Οι αναμετρήσεις στους περίπου 35.000 δήμους ανά τη Γαλλία κατά τις επόμενες ημέρες (15 και 22 Μαρτίου) θα δείξουν πολλά ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Και ιδίως το κατά πόσο η Ακροδεξιά εξακολουθεί να έχει το πάνω χέρι απέναντι στις συμμαχίες που θέλουν να ανακόψουν την προέλασή της.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα στις δημοτικές εκλογές δεν ταυτίζονται πάντοτε με τις επιδόσεις των κομμάτων στις μεγαλύτερες εκλογικές αναμετρήσεις. Ο Εθνικός Συναγερμός (Rassemblement National - RN) της Μαρίν Λεπέν, για παράδειγμα, απογοήτευσε στις δημοτικές εκλογές του 2020, αλλά παρ’ όλα αυτά ενισχύθηκε σημαντικά στις επόμενες ευρωεκλογές και τις βουλευτικές εκλογές του 2024, συγκεντρώνοντας το υψηλότερο ποσοστό του εκλογικού σώματος.

Το RN έχει «μαρκάρει» αυτές τις εκλογές

Ο Εθνικός Συναγερμός, που επί του παρόντος ελέγχει λίγους δήμους και μόλις μία πόλη με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, αντιμετωπίζει τις φετινές δημοτικές εκλογές ως πρόβα τζενεράλε για τις προεδρικές του 2027 – μεταξύ άλλων κατεβάζοντας αριθμό-ρεκόρ 650 ψηφοδελτίων. Αντιθέτως, το κόμμα του Γάλλου προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν έχει περιορισμένη παρουσία και εδράζει τις ελπίδες στη διαμόρφωση συμμαχιών ιδίως με παρατάξεις και υποψηφίους του ευρύτερου κεντροδεξιού χώρου.

Κεντρικό ζήτημα στην παρούσα αναμέτρηση είναι το κατά πόσο τα υπόλοιπα κόμματα θα επιμείνουν στη διαμόρφωση συνεργατικών σχημάτων, με στόχο τον περιορισμό της ανόδου της Ακροδεξιάς. Μάλιστα, οι δημοτικές εκλογές διεξάγονται σε δύο γύρους, όπου κάθε ψηφοδέλτιο που συγκεντρώνει τουλάχιστον 10% στον πρώτο γύρο περνά στον δεύτερο, ενώ όσα συγκεντρώνουν τουλάχιστον 5% μπορούν να συγχωνευθούν με μεγαλύτερα ψηφοδέλτια – με αποτέλεσμα να καθίσταται κομβική η διαμόρφωση συμμαχιών για την τελική επικράτηση, ενώ τα αποτελέσματα είναι ως επί το πλείστον αρκετά απρόβλεπτα.

Στη Μασσαλία, για παράδειγμα, ο σοσιαλιστής δήμαρχος Μπενουά Παγιάν έχει δύσκολο έργο απέναντι στον υποψήφιο του Εθνικού Συναγερμού– και καθοριστικό για την επανεκλογή του θα είναι το κατά πόσο θα πετύχει τη μη διάσπαση του προσκείμενου στον αριστερό χώρο εκλογικού σώματος, παρά τις εντάσεις μεταξύ των αριστερών παρατάξεων.

Τα βλέμματα στραμμένα στο Παρίσι – και όχι μόνο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί βέβαια η αναμέτρηση για τη δημαρχία του Παρισιού, η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Αριστεράς εδώ και περίπου 25 χρόνια. Υποψήφιος για τη διατήρηση της εξουσίας είναι ο Εμανουέλ Γκρεγκουάρ, επικεφαλής ψηφοδελτίου Σοσιαλιστών, Πρασίνων και Κομμουνιστών και στενός συνεργάτης της απερχόμενης δημάρχου Αν Ινταλγκό. Αντίπαλός του είναι η δεξιά πρώην υπουργός Πολιτισμού Ρασιντά Ντατί. Στην αναμέτρηση συμμετέχουν επίσης υποψήφιοι από το κεντρώο στρατόπεδο του Μακρόν, τη ριζοσπαστική Αριστερά και την Ακροδεξιά – και δεδομένου ότι βάσει δημοσκοπήσεων αρκετοί από αυτούς αναμένεται να προκριθούν στον δεύτερο γύρο, πολλά θα κριθούν και εδώ από τις συμμαχίες.

Παράλληλα, σε ορισμένες μικρότερες πόλεις διεξάγονται αναμετρήσεις με σημαντικές εθνικές προεκτάσεις. Στη Χάβρη ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ διεκδικεί τρίτη θητεία ως δήμαρχος. Και η επιτυχία ή αποτυχία του θεωρείται κρίσιμη για τις προεδρικές του φιλοδοξίες. Όπως έχει τονίσει ο ίδιος, σε περίπτωση ήττας δεν θα θέσει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές.

Ένα σημαντικό crash-test

Εν μέσω αυξανόμενης πολιτικής πόλωσης συμβαίνει στη Γαλλία ό,τι και σε ολοένα περισσότερες από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Τα παραδοσιακά κόμματα δυσκολεύονται να κερδίσουν εκλογικές αναμετρήσεις χωρίς τη στήριξη σχηματισμών που βρίσκονται στα άκρα του πολιτικού φάσματος, οι οποίοι ενισχύονται διαρκώς κατά τα τελευταία χρόνια.

Στις προσεχείς δημοτικές εκλογές και ενόψει των προεδρικών του 2027 λαμβάνει χώρα ένα… crash-test στο γαλλικό πολιτικό σκηνικό, το οποίο θα δώσει μία καλύτερη εικόνα και για τα δύο μεγαλύτερα ερωτηματικά απ’ όλα: αφ’ ενός το εάν ο Εθνικός Συναγερμός είναι σε θέση να ενισχυθεί ακόμα περισσότερο και το επόμενο έτος να αναλάβει την προεδρία, αφ’ ετέρου το κατά πόσο τα παραδοσιακά κόμματα θα αποφασίσουν να αντισταθούν ή να υποχωρήσουν.

Πηγές: Le Monde, Guardian, BBC

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας είναι ένας από τους κορυφαίους Γερμανούς και Ευρωπαίους διανοητές της σύγχρονης εποχής, έχοντας θέσει νέα πρότυπα στη σύγχρονη φιλοσοφική και κοινωνιολογική ανάλυση. Ως έναν «από τους τελευταίους Ευρωπαίους διανοούμενους με διεθνές εκτόπισμα της Γερμανίας» τον αποκαλεί η εφημερίδα Frankfurter Rundschau, και η εφημερίδα Zeit, ακόμα πιο εμφατικά, ως τον «τελευταίο Ευρωπαίο».

Πρόσφατα ο Χάμπερμας μίλησε σε εκδήλωση στο Μόναχο για το ερεβώδες μέλλον της Δύσης, χωρίς ψήγματα ελπίδας ή αυταπάτης, και η έγκριτη εφημερίδα Süddeutsche Zeitung αναδημοσίευσε αυτή την ομιλία δοκιμιακού χαρακτήρα σε ειδικό ένθετο πριν από λίγες μέρες με τον τίτλο: «Από εδώ και πέρα ​​πρέπει να συνεχίσουμε μόνοι μας».

Πρόκειται για μια ηχηρή και ανατριχιαστική παρέμβαση για το μέλλον της Ευρώπης, ένα «κύκνειο άσμα» της σύγχρονης ευρωπαϊκής, φιλελεύθερης δημοκρατίας, θα μπορούσαν να πουν οι πιο απαισιόδοξοι.

Για τον ίδιο η Ευρώπη έχει αργήσει να αντιληφθεί τη νέα πραγματικότητα των διεθνών ισορροπιών. Όπως σημειώνει: «Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, μεταξύ άλλων, προκάλεσε μια καθυστερημένη συνειδητοποίηση των λαών της Ευρώπης ως προς τη ριζικά μεταβαλλόμενη παγκόσμια κατάσταση. Αυτή η αλλαγή, ωστόσο, άρχισε να αναδύεται εδώ και αρκετό καιρό μαζί την παρακμή των ΗΠΑ, της υπερδύναμης του 20ού αιώνα. Ένα προειδοποιητικό σημάδι ήταν η ραγδαία μεταβολή στη διάθεση της κοινωνίας των πολιτών στις ΗΠΑ, ήδη μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001.».

Ο Χάμπερμας βλέπει σήμερα να τίθεται σε κίνδυνο η «κανονιστική ταυτότητα» της Ευρώπης, δηλαδή με άλλα λόγια το πολύτιμο μεταπολεμικό νομικό της εποικοδόμημα, δεδομένης της απόλυτης σχεδόν ακόμη εξάρτησής της από τις ΗΠΑ. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η Γηραιά Ήπειρος κινδυνεύει να απωλέσει τη «φιλελεύθερη αυτοκατανόησή της». Και θέτει ένα βασικό ερώτημα: θα καταφέρει η ΕΕ να υπερασπιστεί τα δημοκρατικά της θεμέλια σε έναν κόσμο ολοένα περισσότερο αυταρχικό;

«Το Ουκρανικό έπρεπε να είχε επιλυθεί επί Μπάιντεν»

Ο Χάμπερμας διέπεται από φιλοσοφική απαισιοδοξία, αλλά και πολιτικό ρεαλισμό. Θεωρεί ότι η Ευρώπη δύσκολα θα τα καταφέρει, εξαιτίας της ανόδου της Ακροδεξιάς. Στην ανάλυσή του σημειώνει ότι η αυξανόμενη επιρροή αντιευρωπαϊκών δυνάμεων σε ολοένα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ αποδυναμώνουν τη βούληση για περαιτέρω εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και κάνουν την ιδέα μιας ισχυρής και ανεξάρτητης Ευρώπης να φαντάζει πια μη ρεαλιστική.

Για τον Γερμανό φιλόσοφο, όμως, και η στάση της Γερμανίας είναι προβληματική. Οι γαλλικές πρωτοβουλίες για περισσότερη ευρωπαϊκή εμβάθυνση έχουν πέσει στο κενό, με τη Γερμανία να επιδιώκει σταθερά προς το παρόν μόνο τον επανεξοπλισμό της – σε εθνικό επίπεδο.

Για τον Χάμπερμας, κανονικά, η ώθηση προς μια βαθύτερη ενοποίηση θα έπρεπε να προέλθει από τον δυτικό πυρήνα της Ένωσης, «ειδικά από τη Γερμανία», όμως στην πράξη αυτή δεν κάνει τα απαραίτητα βήματα.

Ταυτόχρονα, για τον Χάμπερμας ένας κίνδυνος ζωτικής σημασίας προέρχεται από την ταύτιση, και όχι απλώς σύμπλευση, της Ευρώπης με τις ΗΠΑ, με την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ να έχει υπονομεύσει την αξιοπιστία όλων των ευρωπαϊκών επιχειρημάτων σχετικά με την Ουκρανία. «Η ΕΕ δεν μπορεί να αποστασιοποιηθεί πολιτικά από τις ΗΠΑ -μέλος του ΝΑΤΟ-. Οι ΗΠΑ κρατούν, μια παθητική στάση απέναντι στην Ουκρανία, αν δεν έχουν ήδη αποσυρθεί από τη στήριξή της. Η Δύση εξακολουθεί να ενεργεί μεν συλλογικά, όμως δεν μιλά πλέον με μια ενιαία κανονιστική φωνή» παρατηρεί ο Χάμπερμας.

Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι προβαίνει και σε μια πολιτική τοποθέτηση, κάνοντας μια αναγωγή στη διακυβέρνηση Μπάιντεν. Επιρρίπτει στη Δύση ευθύνες για τον πόλεμο στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι το Ουκρανικό θα έπρεπε να είχε επιλυθεί επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, πριν αναλάβει καν ο Ντόναλντ Τραμπ -η διακυβέρνηση του οποίου είναι απρόβλεπτη και συγκεντρωτική.

Υπάρχει όμως και ένα άλλο κρίσιμο σημείο στην παρέμβαση του Χάμπερμας, ως προς τη μεγάλη εικόνα, το αβέβαιο δηλαδή μέλλον της δημοκρατικής Ευρώπης. Ο υφέρπων μετασχηματισμός της φιλελεύθερης δημοκρατίας σε αυταρχικό προεδρικό σύστημα κατά το τραμπικό πρότυπο βρίσκει μιμητές και στην Ευρώπη, όπως στην Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν.

Παρόμοια είναι και η κατάσταση στην οικονομία: η φιλελεύθερη οικονομία που βασίζεται σε κανόνες ρυθμιστικούς του γεωπολιτικού ανταγωνισμού δίνει τη θέση της σε μια οικονομία απορρυθμισμένη και κλειστή.

Ο Χάμπερμας θεωρεί τέλος ότι η Ευρώπη και ο Καναδάς αποτελούν το τελευταίο προπύργιο της Δύσης, προκειμένου να σώσουν την κανονιστική κληρονομιά της. Για τον Γερμανό φιλόσοφο δεν απομένουν πολλές επιλογές.

Όπως σημειώνει στον επίλογό του: «Η περαιτέρω πολιτική ολοκλήρωση, τουλάχιστον στον πυρήνα της ΕΕ, δεν ήταν ποτέ τόσο ζωτικής σημασίας για την επιβίωσή μας, όσο σήμερα. Και ποτέ όμως άλλοτε δεν φαινόταν τόσο απίθανο να επιτευχθεί».

Πηγές: Süddeutsche Zeitung, Frankfurter Rundschau, Zeit

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι κατέστρεψαν ολοσχερώς όλες τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις που βρίσκονταν στο ιρανικό νησί Χαργκ, 25 χιλιόμετρα μακριά από τις βόρειες ιρανικές ακτές του Περσικού Κόλπου. Από το μικρό αυτό νησί εξάγεται το 90% του ιρανικού πετρελαίου, που αντιστοιχεί περίπου στο 2% της παγκόσμιας παραγωγής. Ο Πρόεδρος Τραμπ με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social επισημαίνει ότι αποτέλεσε προσωπική του επιλογή να μην πληγούν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού, προειδοποιώντας όμως την Τεχεράνη και τους Φρουρούς της Επανάστασης ότι εάν συνεχιστεί ο παράνομος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, τότε θα επανεξετάσει την απόφασή του.

Στρατηγική επιλογή με κύριο αποδέκτη την Κίνα

Η αμερικανική αεροπορική επιδρομή στο Χαργκ συζητήθηκε εκτενώς στα ισραηλινά ειδησεογραφικά μέσα στις αρχές της εβδομάδας, όπως είχε μεταδώσει η ελληνική υπηρεσία της DW, στο πλαίσιο της απόφασης του Αμερικανού Πενταγώνου να μην καταστραφούν οι κρατικές ιρανικές υποδομές, προκειμένου όταν έρθει η «επόμενη μέρα» του Ιράν να μπορέσει να ανακάμψει οικονομικά. Ωστόσο, το τωρινό πλήγμα στο Χαργκ αποφασίστηκε για να μειωθούν κατά την τρέχουσα κρίσιμη περίοδο της πολεμικής αναμέτρησης τα έσοδα του ιρανικού Δημοσίου για να μειωθούν αντίστοιχα οι αγοραστικές του δυνατότητες απόκτησης οπλισμού.

Με άλλα λόγια, η σημερινή σημαντική εξέλιξη στο θέατρο των επιχειρήσεων αποτελεί για την Ουάσινγκτον μία στρατηγική κίνηση-ματ με πολλαπλούς αποδέκτες. Αρκεί να αναφερθεί ότι μεταξύ πολλών άλλων χωρών που δεν συμβαδίζουν απολύτως με τις αμερικανικές επιδιώξεις, συγκαταλέγεται η Κίνα, η οποία μάλιστα συνεχίζει να είναι ο κυριότερος προμηθευτής οπλικών συστημάτων του Ιράν. Ισραηλινοί αναλυτές, ήδη από τις αρχές της εβδομάδας τονίζουν ότι η αμερικανική επίθεση στο νησί Χαργκ συσχετίζεται ξεκάθαρα με την ατζέντα των θεμάτων που θα συζητήσει ο Ντόναλντ Τραμπ κατά την επικείμενη προγραμματισμένη επίσημη επίσκεψή του στο Πεκίνο στις 31 Μαρτίου.

Αμερικανικές στρατιωτικές ενισχύσεις από την Ιαπωνία

Ωστόσο, πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι το ενδεχόμενο μίας μελλοντικής αμερικανικής κατάληψης του συγκεκριμένου νησιού καθόλου δεν αποκλείεται. Όπως μεταδίδει σήμερα το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο ABC, δόθηκε ήδη η εντολή σε αμερικανικές ειδικές δυνάμεις με μάχιμο προσωπικό 3.200 κομάντος να μετακινηθούν προς την ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου από την Ιαπωνία, όπου σταθμεύουν μόνιμα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η δύναμη αυτή θα συνοδεύεται από μαχητικά F-35, drones και πολεμικά πλοία.

Παρότι το ABC διευκρινίζει πως η μετακίνηση των ειδικών αμφίβιων δυνάμεων δεν σχετίζεται απαραίτητα με την κατάληψη του Χαργκ, η επικείμενη παρουσία της στον Περσικό Κόλπο δεν αποκλείει το ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων σε ιρανικό έδαφος ή ακόμα και την παροχή αμερικανικής ναυτικής συνοδείας σε πετρελαιοφόρα, προκειμένου να διασχίσουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ασφάλεια τα Στενά του Ορμούζ, όπως είχε τονίσει ο ίδιος ο Πρόεδρος Τραμπ επανειλημμένα τις προηγούμενες μέρες.

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Έντονες επικρίσεις προκάλεσε στην Ευρώπη η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και ο Γερμανός καγκελάριος υποστήριξαν ότι η κίνηση του Τραμπ ενισχύει σε μια κρίσιμη στιγμή τη ρωσική πολεμική μηχανή εναντίον της Ουκρανίας.

Η απόφαση της Ουάσιγκτον να παραχωρήσει προσωρινή άδεια, που επιτρέπει στις χώρες να αγοράζουν πλέον ρωσικό πετρέλαιο, ουσιαστικά ενισχύει τη ρωσική οικονομία, λόγω των υψηλών τιμών πετρελαίου, που παραμένει «εγκλωβισμένο» στα Στενά του Ορμούζ. Τα στενά έχουν κλείσει, λόγω του πολέμου στο Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη στοχοποιεί επίσης τις χώρες του Κόλπου, τις μεγαλύτερες παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο γεγονός, που έχει εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι.

Σκληρές δηλώσεις από τον Μερτς

«Λάθος» χαρακτήρισε ο Φρίντριχ Μερτς τη «χαλάρωση των κυρώσεων τώρα, για οποιονδήποτε λόγο» τονίζοντας ότι η στήριξη προς την Ουκρανία δεν πρέπει να «αποσπάται ή να αποθαρρύνεται» από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι στη διάρκεια συνάντησης αυτή την εβδομάδα έξι από τους επτά ηγέτες της G7, με την εξαίρεση των ΗΠΑ, συμφώνησαν πως τυχόν άρση των κυρώσεων δεν θα έστελνε το σωστό μήνυμα.

«Η μονομερής απόφαση των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου είναι πολύ ανησυχητική, καθώς επηρεάζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια», πρόσθεσε σε ξεχωριστές δηλώσεις ο Αντόνιο Κόστα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υπογραμμίζοντας ότι η Ρωσία είναι η μόνη, που επωφελείται αυτή τη στιγμή.

«Οποιοδήποτε βήμα, που θα επέτρεπε στη Ρωσία να αυξήσει τα έσοδά της από τις πωλήσεις πετρελαίου θα ήταν προβληματικό σε σχέση με τον ευρύτερο στόχο να αποδυναμώσουμε τις πολεμικές δυνατότητές της απέναντι στην Ουκρανία» τόνισε.

Μακρόν: Αδικαιολόγητη υποχώρηση

Η πρόεδρος της Κομισιόν είχε ζητήσει την περασμένη Τετάρτη να εφαρμοστεί ανώτατο όριο τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο και να διατηρηθούν τα περιοριστικά μέτρα. «Δεν είναι η στιγμή να χαλαρώσουν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας» είχε επισημάνει, ενώ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν, που φιλοξένησε τη συνάντηση των ηγετών της G7, είχε υπογραμμίσει ότι θα ήταν αδικαιολόγητη κάθε υποχώρηση έναντι των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Μόνον ο Ούγγρος πρωθυπουργός Όρμπαν είχε ζητήσει άρση των κυρώσεων σε πλήρη ευθυγράμμιση με τον Τραμπ.

Η προσωρινή άδεια των ΗΠΑ θα επιτρέψει στους εισαγωγείς να αγοράζουν ρωσικό αργό πετρέλαιο, που φορτώθηκε σε πλοία από τις 12 Μαρτίου, επιτρέποντας στα ίδια πλοία να εκφορτώσουν έως τις 11 Απριλίου. Προσώρας, πάντως, ούτε αυτό το μέτρο, ούτε η ιστορική αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, που ανακοινώθηκε αυτή την εβδομάδα, έχουν μειώσει τις τιμές του πετρελαίου.

Για δεύτερη μέρα συνεχίστηκε η απεργία των πιλότων της Lufthansa. Στους δύο κύριους κόμβους για τη γερμανική αεροπορική εταιρεία, τα αεροδρόμια Φρανκφούρτης και Μονάχου, περισσότερες από 600 απογειώσεις και προσγειώσεις ακυρώθηκαν. Αναμένεται ότι από το Σάββατο τα δρομολόγια πτήσεων θα επανέλθουν σταδιακά σε κανονικούς ρυθμούς.

Σύμφωνα με τη Fraport, φορέα αξιοποίησης του μεγαλύτερου γερμανικού αεροδρομίου στη Φρανκφούρτη, περίπου 450 από τις 1.225 προγραμματισμένες απογειώσεις και προσγειώσεις ακυρώθηκαν τη δεύτερη ημέρα της απεργίας.

Στο Μόναχο ακυρώθηκαν 180 από τις περίπου 800 πτήσεις. Αυτά τα στοιχεία περιλαμβάνουν όλες τις αεροπορικές εταιρείες, στο μεγαλύτερο βαθμό όμως τη Lufthansa. Η γερμανική αεροπορική εταιρεία συνέταξε ειδικό πρόγραμμα πτήσεων κατά τη διάρκεια της 48ωρης απεργίας, θέτοντας ως στόχο να πραγματοποιήσει τουλάχιστον τις μισές από τις προγραμματισμένες πτήσεις.

Διαμάχη για μισθούς και συντάξεις

Ενώ οι πιλότοι της περιφερειακής θυγατρικής CityLine αγωνίζονται για υψηλότερους μισθούς, τα συνδικάτα της μητρικής Lufthansa και της Lufthansa Cargo διεκδικούν υψηλότερες επικουρικές συντάξεις από τη διοίκηση. Αν και το συνδικαλιστικό όργανο των πιλότων το αρνείται, παρατηρητές θεωρούν ότι η διαμάχη πιλότων και διοίκησης αφορά κυρίως ριζικές μεταρρυθμίσεις στον αερομεταφορέα και κατά συνέπεια υψηλότερες απολαβές.

Εδώ και αρκετό καιρό, η Lufthansa προσλαμβάνει πιλότους σχεδόν αποκλειστικά στις θυγατρικές της, καθιστώντας σχεδόν αδύνατο για ενδιαφερόμενους να ενταχθούν στην μητρική Lufthansa. Όλες οι αγγελίες θέσεων εργασίας στην ιστοσελίδα του ομίλου αφορούν πιλότους στις θυγατρικές αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους.

Όπως επιβεβαιώθηκε στο γερμανικό ειδησεογραφικό τηλεοπτικό πρόγραμμα ntv.de από το συνδικάτο των πιλότων Cockpit, ένας συγκυβερνήτης στη μητρική Lufthansa ξεκινά με μισθό σχεδόν 89.000 ευρώ το χρόνο. Οι κυβερνήτες με το υψηλότερο επίπεδο εμπειρίας μπορούν να κερδίζουν περισσότερα από 281.000 ευρώ ετησίως - συν τα μπόνους.

Πρόκειται για κορυφαίους μισθούς στον κλάδο. Οι μέσοι ετήσιοι μισθοί για συγκυβερνήτες στη Γερμανία είναι περίπου 100.000 ευρώ, ενώ για τους κυβερνήτες σε διαδρομές μεσαίων αποστάσεων, περίπου 135.000 ευρώ.

80.000 ευρώ χαμηλότερες απολαβές στη θυγατρική

Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας Handelsblatt, οι συγκυβερνήτες στη Eurowings, θυγατρική της Lufthansa, ξεκινούν με μισθό περίπου 70.000 ευρώ, ενώ ένας κυβερνήτης μπορεί να αμείβεται με έως και 202.000 ευρώ συν επιδόματα - σχεδόν 80.000 ευρώ λιγότερα από ό,τι στη μητρική εταιρία.

Το γεγονός ότι οι πτήσεις μικρών και μεσαίων αποστάσεων πληρώνονται λιγότερο από τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων παίζει επίσης ρόλο. Ο ειδικός σε ζητήματα αεροπορίας Γκέραλντ Βίσελ κάνει λόγο για εργαζόμενους α΄ και β΄ κατηγορίας εντός του ομίλου Lufthansa.

Η εργασία των πιλότων είναι ιδιαίτερα απαιτητική: εργασία σε βάρδιες και νυχτερινή εργασία σύμφωνα με ένα αυστηρό πρόγραμμα υπηρεσιών. Η συνδικαλιστική οργάνωση Cockpit αποδίδει στις δύσκολες συνθήκες εργασίας την αυξανόμενη έλλειψη πιλότων.

Σε σύγκριση με άλλα επαγγέλματα, ωστόσο, οι αποδοχές εξακολουθούν να είναι πολύ καλές. Ακόμη και οι αρχικοί μισθοί υπερβαίνουν εν μέρει τον μέσο όρο απολαβών σε όλους τους άλλους κλάδους στη Γερμανία.

Πηγή: dpa, ntv.de

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απένειμε χθες σε ειδική τελετή το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης Ατατούρκ στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος βρέθηκε στην Άγκυρα ως τιμώμενο πρόσωπο. Αυτή είναι η έκτη επίσκεψη του Γκουτέρες στην Τουρκία κατά τα 10 χρόνια της ως τώρα θητείας του, στο πλαίσιο της οποίας, όπως δήλωσε ο πρόεδρος Ερντογάν,«έχουμε εμβαθύνει και ενισχύσει τις συνεισφορές της Τουρκίας στο πλαίσιο του ΟΗΕ σε κάθε τομέα» και «έχουμε παραμείνει σε στενό διάλογο με τον Γενικό Γραμματέα σχετικά με ζητήματα που αποτελούν απειλή για την ειρήνη στην περιοχή μας και σε ολόκληρο τον κόσμο». Αναφερόμενος στην κρίση με το Ιράν, ο ίδιος τόνισε ότι «ως Τουρκία επιδιώκουμε εντατική διπλωματία για να αποτρέψουμε την κλιμάκωση της βίας με επίκεντρο το Ιράν, η οποία ενέχει τον κίνδυνο να παρασυρθεί η ευρύτερη περιοχή σε μια ολοκληρωτική καταστροφή. Ωστόσο, παρά όσους επιδιώκουν να μας αποθαρρύνουν και να μας αποτρέψουν από τον αγώνα, θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε αποφασιστικά και με υπομονή».

Δηλώσεις και για το Κυπριακό

Ο ΓΓ του ΟΗΕ παραχώρησε μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη και στο τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυo NTV. Όταν ρωτήθηκε ποιοι είναι οι στόχοι του Ισραήλ και των ΗΠΑεναντίον του Ιράν, απάντησε ότι είναι ασαφείς, συμπληρώνοντας πάντως ότι «στην πραγματικότητα αυτός είναι ο πόλεμος που πάντα ήθελε το Ισραήλ και στον οποίο οι ΗΠΑ πάντα ήθελαν να εμπλακούν».

Όμως ιδιαίτερα σημαντικές αλλά και συγκινητικές ήταν οι δηλώσεις του Γκουτέρες για το Κυπριακό: «Εργαζόμαστε πολύ σκληρά για να επιλύσουμε το Κυπριακό», δήλωσε στον Τούρκο δημοσιογράφο του NTV. «Δεν θα έλεγα ότι είμαστε κοντά, αλλά έχουμε σημειώσει θετική πρόοδο. Ξεκινήσαμε ξανά τις επικοινωνίες. Μοναδικός μας στόχος είναι οι άνθρωποι του νησιού να επωφεληθούν από όλες τις ευκαιρίες του σύγχρονου κόσμου. Δεν είμαι ούτε αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος, αλλά είμαι αποφασισμένος. Θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να επιλύσω το Κυπριακό μέχρι την τελευταία μέρα της θητείας μου».

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Ο σημερινός βομβαρδισμός της γέφυρας του ποταμού Λιτάνι στον Νότιο Λίβανο αποδεικνύει ότι δεν ισχύει πια η παρασκηνιακή διαβεβαίωση, που φέρεται να έδωσε η κυβέρνηση Νετανιάχου στην πολιτική ηγεσία της Βηρυτού, ότι δηλαδή οι κρατικές υποδομές της χώρας δεν θα πλήττονταν παρά μόνο οι θέσεις της Χεζμπολάχ. Ο ισραηλινός Υπουργός Άμυνας Ισράελ Κατς υπερθεμάτισε σχολιάζοντας ότι «αυτό είναι μόνο η αρχή», συμπληρώνοντας τις χθεσινές του προειδοποιήσεις προς την λιβανική κυβέρνηση ότι «εάν δεν φροντίσει ώστε ο στρατός του Λιβάνου να σταματήσει τις εκτοξεύσεις της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ, τότε ο IDF θα καταλάβει λιβανικά εδάφη».

Η κρατική ισραηλινή τηλεόραση μεταδίδει ότι κατά την χθεσινοβραδινή συνεδρίαση του ισραηλινού ΚΥΣΕΑ συζητήθηκε το σενάριο να αρχίσει εντός των ερχόμενου επταημέρου ευρεία χερσαία επιχείρηση που θα περιλαμβάνει κατάληψη λιβανικών εδαφών , με σκοπό να συσταθεί μόνιμη αποστρατιωτικοποιημένη «ζώνη ασφαλείας» για την προάσπιση των πόλεων του βορείου Ισραήλ έναντι της Χεζμπολάχ με παράλληλη συνέχιση των αεροπορικών επιδρομών κατά της οργάνωσης. Την ανάγκη πλήρους καταστροφής της Χεζμπολάχ τόνισε και ο Βενιαμίν Νετανιάχουσε χθεσινή συνέντευξη τύπου. Ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί είναι η χθεσινή νέα διαταγή εκκένωσης του IDF προς τους κατοίκους του Νοτίου Λιβάνου, καλώντας τους να μετακινηθούν βορειότερα, πέραν του ποταμού Ζαχαράνι, διπλασιάζοντας με αυτόν τον τρόπο την περιοχή όπου θα μπορούσαν να διεξαχθούν στρατιωτικές επιχειρήσεις στο μέλλον, όταν αποφασιστεί.

Στο μεταξύ, οι ισραηλινές επιδρομές κατά της Χεζμπολάχείναι ασταμάτητες, ως επίσης και οι εκτοξεύσεις ρουκετών και drone της Χεζμπολάχ, Την νύχτα σειρήνες ηχούσαν επανειλημμένα από την Χάιφα και βορειότερα, σε όλες τις πόλεις της Γαλιλαίας και των Υψωμάτων του Γκολάν. Παράλληλα, θραύσματα ιρανικού πύραυλου έπληξαν το αραβικό χωριό Ζαρζίρ, προκαλώντας σοβαρές υλικές ζημιές και τραυματίζοντας 60 άτομα.

Πυρετώδεις προσπάθειες της λιβανικής κυβέρνησης

Σύμφωνα με την γαλλόφωνη εφημερίδα L'Orient-Le Jour της Βηρυτού, η λιβανική κυβέρνηση κινείται πυρετωδώς να συστήσει μία αντιπροσωπεία πολιτικών προσωπικοτήτων από όλες ανεξαιρέτως τις κοινότητες για να μεταβεί το συντομότερο στην Κύπροκαι να αρχίσει απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, όπως πρότεινε ο Πρόεδρος Αούν σε τηλεδιάσκεψη με ανώτατους αξιωματούχους της ΕΕ.

Παρά την δημοσιότητα που προσδίδουν τα λιβανικά ΜΜΕ σε αυτήν την κυβερνητική προσπάθεια, στο Ισραήλ δεν έχει καν μεταδοθεί ως είδηση. Αντιθέτως, τα ισραηλινά μέσα προβάλουν την επιστολή που φέρονται να κατέθεσαν στις ανώτατες βαθμίδες του τακτικού λιβανικού στρατού μόνιμοι αξιωματικοί σιιτικής καταγωγής, προειδοποιώντας ότι «εάν διαταχθεί ένοπλη επιχείρηση κατά της Χεζμπολάχ, ο στρατός του Λιβάνου θα διαλυθεί».

Από την άλλη, όσον αφορά το ενδεχόμενο απευθείας επαφών Ισραήλ-Λιβάνου στην Κύπρο ή οπουδήποτε αλλού, καλά πληροφορημένες πηγές στην Ιερουσαλήμ διαβεβαιώνουν την ελληνική υπηρεσία της Deutsche Welle, ότι υφίστανται ακόμα παρασκηνιακοί δίαυλοι επικοινωνίας με την κυβέρνηση Αούν στη Βηρυτό, κυρίως μέσω Παρισιού και Ουάσιγκτον.

Με εμφανή υπερηφάνεια ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, ανέβασε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 6 Φεβρουαρίου μια φωτογραφία ενός άρθρου στη γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, με τίτλο «Οι Πολωνοί έρχονται». Και έγραψε: «Δείτε πώς έχει αλλάξει αυτή η φράση τα τελευταία 30 χρόνια. Ο γερμανικός Τύπος αναφέρει ότι οι εταιρείες μας εξαγοράζουν ολοένα και περισσότερο καθιερωμένες δυτικές μάρκες, όχι το αντίστροφο. Η Πολωνία συνέρχεται».

Το άρθρο στο οποίο αναφέρθηκε αφορούσε μια προφανώς αυξανόμενη τάση: Πολωνικές εταιρείες αποκτούν και αγοράζουν μερίδια σε δυτικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων πολλών στη Γερμανία. Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg, εταιρείες από την Πολωνία ανακοίνωσαν 22 εξαγορές στη Δυτική Ευρώπη πέρυσι, τις περισσότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ. Η Γερμανία ήταν ένας ιδιαίτερος στόχος, με εννέα συμφωνίες.

Ο Ντόμινικ Κοπίνσκι, ανώτερος σύμβουλος στο Πολωνικό Οικονομικό Ινστιτούτο και καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Βρότσλαβ, λέει ότι είναι δύσκολο να μην συμπεράνουμε ότι τέτοιοι τίτλοι εξέφραζαν μια «στιγμή ορόσημο» στις πολωνο-γερμανικές οικονομικές σχέσεις. «Πριν από είκοσι χρόνια, όταν η Πολωνία ήταν νεοσύστατη στην ΕΕ, ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν δύσκολο να το φανταστεί κανείς», δήλωσε στην DW.

Είπε ότι η νέα γενιά Πολωνών επιχειρηματιών δεν ανησυχεί για τα παλιά γερμανικά στερεότυπα σχετικά με την πολωνική οικονομία. «Δεν αισθάνονται εκφοβισμένοι ή περιορισμένοι από οποιαδήποτε επίμονη αίσθηση κατωτερότητας. Αρπάζουν τις ευκαιρίες όταν τις βλέπουν και, το πιο σημαντικό, πρωτοπορούν για άλλες εταιρείες, δίνοντας το παράδειγμα», είπε. «Εάν αυτό συνεχιστεί, αυτό που μπορεί να δούμε δεν θα είναι απλώς μια σειρά συναλλαγών, αλλά περισσότερο μια γενεαλογική μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο οι πολωνικές εταιρείες βλέπουν τη θέση τους στην Ευρώπη», πρόσθεσε ο Κοπίνσκι.

Η ιστορία οικονομικής επιτυχίας της Πολωνίας

Ο Κοπίνσκι λέει ότι ενώ είναι λίγο νωρίς για να πούμε αν οι εξαγορές αποτελούν μέρος μιας σαφούς τάσης, μια τέτοια εξέλιξη είναι αναμενόμενη. «Περισσότερες πολωνικές εταιρείες που επιχειρούν στο εξωτερικό, αναζητούν εξαγορές και εδραιώνονται πιο σταθερά στο οικοσύστημα της ευρωπαϊκής αγοράς», είπε. Το πλαίσιο είναι η ταχεία οικονομική ανάπτυξη της Πολωνίας και η συνεχιζόμενη οικονομική σύγκλιση με τη Δυτική Ευρώπη. Το 2025, το πραγματικό ΑΕΠ της Πολωνίας αυξήθηκε κατά 3,6% σε ετήσια βάση, περίπου 2% περισσότερο από την ΕΕ.

Από την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, η μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ της Πολωνίας είναι σχεδόν 4%, ένας ρυθμός που έχει επιταχυνθεί την τελευταία δεκαετία. Η χρηματιστηριακή της αγορά επίσης σημειώνει άνοδο. Το κλειδί για την ιστορία επιτυχίας της Πολωνίας, σύμφωνα με τον Κοπίνσκι, είναι η ισχυρή εγχώρια αγορά της. «Πρόκειται για μια μεγάλη, ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά, την έκτη μεγαλύτερη οικονομία στην ΕΕ και για πολλές πολωνικές εταιρείες φέρνει φαγητό στο τραπέζι», είπε.

«Οι περισσότερες από αυτές δεν έχουν την έμφυτη όρεξη να αναζητήσουν οικονομίες κλίμακας στο εξωτερικό, όταν μπορούν ακόμα να τις βρουν τοπικά. Χρειάζεται μια πιο περιπετειώδης νοοτροπία και χαμηλότερη αποστροφή κινδύνου για να επεκταθεί κανείς στο εξωτερικό».

Είναι επίσης σημαντικό να εξεταστούν οι εξαγορές στο πλαίσιο μιας βασικής μεταβαλλόμενης δυναμικής εντός της πολωνικής οικονομίας, η οποία δεν είναι πλέον ένα μέρος όπου οι ξένες εταιρείες αναζητούν φθηνότερες υπηρεσίες πληροφορικής. «Μας θεωρούσαν ως αυτή τη χώρα, αλλά αυτή τη στιγμή δεν είμαστε πλέον αυτή η αγορά επειδή αυτή η προοπτική μετατοπίζεται στην Ινδία», είπε. «Εκεί μπορείτε να αποκτήσετε οικονομικά αποδοτικές υπηρεσίες πληροφορικής και η Πολωνία δεν είναι πια αυτό το μέρος».

Ξένες επενδύσεις στην Πολωνία

Μένει να δούμε αν και πότε η Πολωνία θα γίνει μια οικονομία που επενδύει περισσότερο σε άλλες οικονομίες από ό,τι άλλες οικονομίες επενδύουν σε αυτήν μακροπρόθεσμα. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) στην Πολωνία μειώθηκαν το 2024, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με την Καταρίνα Ρενταρζέφσκα, επικεφαλής μακροοικονομική αναλύτρια για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη στον αυστριακό όμιλο Erste, ορισμένοι από τους λόγους για τη μείωση των εισροών κεφαλαίων στην Πολωνία ήταν η αύξηση του κόστους εργασίας, οι υψηλές τιμές ενέργειας και το υψηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους λόγω των επιτοκίων.

Ο Κοπίνσκι σημειώνει ότι η Πολωνία είναι εδώ και καιρό ο περιφερειακός ηγέτης στην προσέλκυση ΑΞΕ, λαμβάνοντας περίπου 400 δισεκατομμύρια δολάρια από το 1989. Ωστόσο, πιστεύει ότι οι πρόσφατες εξαγορές μπορεί να υποδεικνύουν ένα σημείο καμπής που αναμενόταν εδώ και καιρό. «Αν κοιτάξετε τις τροχιές των πιο ώριμων οικονομιών, συνήθως υπάρχει ένα σημείο καμπής στο οποίο οι εξερχόμενες άμεσες ξένες επενδύσεις αρχίζουν να επιταχύνονται. «Τελικά καλύπτουν - και μερικές φορές ακόμη και ξεπερνούν - το απόθεμα των εισερχόμενων άμεσων ξένων επενδύσεων. Περιμέναμε με ανυπομονησία αυτή την απογείωση. Είναι πιθανό αυτό το κεφάλαιο να ανοίγει τώρα μπροστά στα μάτια μας».

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Επιστρέφει η πυρηνική ενέργεια στην Ευρώπη; Η σχετική συζήτηση αναζωπυρώνεται με αφορμή τις δραματικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το Ιράν. Παράλληλα, έχει αρχίσει μία συζήτηση για πιθανή χρήση της πυρηνικής ενέργειας στη ναυτιλία.

Το αυξημένο ενδιαφέρον των Ευρωπαίων σηματοδοτεί και η Σύνοδος Κορυφής για την Πυρηνική Ενέργεια που έγινε πρόσφατα στο Παρίσι με συμμετοχή 30 χωρών, μεταξύ των οποίων 15 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το παρών έδωσε και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία χαρακτήρισε «στρατηγικό λάθος» την αποκήρυξη της ατομικής ενέργειας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Δεν αποκλείεται να έχει προσωπικό ενδιαφέρον για το ζήτημα η πρόεδρος της Κομισιόν. Ο πατέρας της, ο αείμνηστος Ερνστ Άλμπρεχτ, πρωθυπουργός του ομόσπονδου κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας στη δεκαετία του '70, ήταν από τους πιο ένθερμους θιασώτες της πυρηνικής ενέργειας. Ωστόσο, δεν κατάφερε να υλοποιήσει το σχέδιό του για έναν χώρο αποθήκευσης ραδιενεργών αποβλήτων στον οικισμό Γκορλέμπεν, λόγω των έντονων αντιδράσεων. Έκτοτε, το Γκορλέμπεν έχει αναδειχθεί σε σύμβολο αντίστασης κατά της πυρηνικής ενέργειας.

«Στροφή» μετά τη Φουκουσίμα

Στη Γερμανία λειτουργούσαν παλαιότερα 37 ατομικοί αντιδραστήρες, οι οποίοι συνεισέφεραν έως το 30% του απαραίτητου «μείγματος» για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών. Η στρατηγική άλλαξε αμέσως μετά την πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα, το 2011. Η τότε καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, αποφάσισε να κλείσει σταδιακά όλα τα πυρηνικά εργοστάσια της χώρας, επενδύοντας παράλληλα όλο και περισσότερο στην επέκταση χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Τα τελευταία χρόνια αναζωπυρώνεται η συζήτηση για μία πιθανή επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια, ιδιαίτερα σε μία συγκυρία κατά την οποία οι εστίες κρίσεις ανά τον κόσμο (από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή και τώρα το Ιράν) δυσχεραίνουν ή καθιστούν ιδιαίτερα δαπανηρή την επαρκή τροφοδοσία με πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Ο σημερινός καγκελάριος, ο Χριστιανοδημοκράτης Φρίντριχ Μερτς, είχε αρχικά εκφράσει ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια, αλλά σήμερα ξεκαθαρίζει ότι είναι αδύνατον να αλλάξουν οι σχετικές αποφάσεις των προηγούμενων κυβερνήσεων. «Είναι κάτι για το οποίο λυπούμαι, αλλά έτσι έχουν τα πράγματα και τώρα θα επικεντρωθούμε στο ενεργειακό μείγμα που ήδη έχουμε», επισημαίνει.

«Όχι» σε συμμαχία με την AfD

Ο καγκελάριος γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν διαθέτει την απαραίτητη πλειοψηφία στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, για να δρομολογήσει την επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια. Για την ακρίβεια, θα προέκυπτε μία επαρκής κοινοβουλευτική πλειοψηφία μόνο στην περίπτωση που οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) συμμαχούσαν με ένα κομμάτι του ξενοφοβικού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD), κάτι που ωστόσο έχει αποκλείσει εκ των προτέρων ο ίδιος ο Φρίντριχ Μερτς.

Ο Γερμανος υπουργός Περιβάλλοντος Κάρστεν Σνάιντερ εκφράζει τη σαφή αντίθεσή του στα σχέδια περί επιστροφής στην πυρηνική ενέργεια. Συν τοις άλλοις ο σοσιαλδημοκράτης πολιτικός επικαλείται το υψηλό κόστος, το οποίο δεν επωμίζεται κατά 100% ο ιδιωτικός τομέας. Όπως λέει χαρακτηριστικά, «όταν έχεις μία τεχνολογία που εγκυμονεί κινδύνους και μετά από 75 χρόνια λειτουργίας εξαρτάται ακόμη από κρατικές επιδοτήσεις, θα πρέπει να βγάλεις τα συμπεράσματά σου».

«Όχι» στους «μικρούς αντιδραστήρες»

Με κριτική διάθεση βλέπει ο Κάρστεν Σνάιντερ ακόμα και τους αποκαλούμενους «μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες» (SMR), τους οποίους πολλοί στις Βρυξέλλες εκθειάζουν ως ένα πολλά υποσχόμενο τεχνολογικό στοίχημα. «Εδώ και δεκαετίες κάποιοι εξαγγέλλουν αυτούς τους αντιδραστήρες, αλλά τελικά δεν τους υλοποιούν, και αντ' αυτού απαιτούν κρατικές επιδοτήσεις», επισημαίνει.

Μιλώντας στο Politico ο Μάρκους Κρέμπερ, επικεφαλής της RWE -της μεγαλύτερης επιχείρησης ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία- ξεκαθαρίζει ότι «με τα σημερινά δεδομένα δεν νοείται επένδυση του ιδιωτικού τομέα σε SMR», διότι πολύ απλά «δεν υπάρχει ούτε ένας προμηθευτής που μπορεί να τους κατασκευάζει με κόστος που έχει συμφωνηθεί εκ των προτέρων». Με άλλα λόγια, είναι προφανές ότι ο ιδιωτικός τομέας δεν προτίθεται να χρηματοδοτήσει αυτό το τεχνολογικό στοίχημα.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Η εμπειρία λέει ότι οι Γερμανοί συνηθίζουν να βλέπουν τους Αυστριακούς γείτονές τους λίγο... αφ΄υψηλού. Η έκρηξη των τιμών των καυσίμων που απασχολεί όμως εδώ και ημέρες τον Τύπο, αλλά πρωτίστως την κοινωνία της Γερμανίας, αναγκάζει την κυβέρνηση του Βερολίνου να στρέψει το βλέμμα προς τη Βιέννη, για να αναζητήσει τρόπους να σταματήσει μια ξέφρενη κούρσα των τιμών.

Το «αυστριακό μοντέλο» για τη λειτουργία των πρατηρίων καυσίμων γίνεται όλο και πιο δημοφιλές και φαίνεται ότι τελικά αυτή τη φορά θα είναι οι Γερμανοί που θα υιοθετήσουν μια αυστριακή «πατέντα». Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Στην Αυστρία, σε αντίθεση με τη Γερμανία, οι βενζινοπώλες είχαν έως τώρα το δικαίωμα να αλλάζουν προς τα πάνω την τιμή των καυσίμων μόνο μια φορά την ημέρα, στις 12 το μεσημέρι. Αντιθέτως, μπορούν να κατεβάσουν τις τιμές όσες φορές θέλουν μέσα σε ένα 24ωρο. Αυτή η μέθοδος θεωρείται επιτυχημένη και οδηγεί στην αποφυγή «τρελών» ή τέλος πάντων απανωτών αυξήσεων, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες στη Γερμανία.

Αρκετές ασάφειες

Η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε, λοιπόν, την πρόθεσή της να υιοθετήσει το υπάρχον αυστριακό μοντέλο για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων τιμών. Ωστόσο, η υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας, Κατερίνα Ράιχε, δεν έχει ακόμη διευκρινίσει από πότε μπορεί να τεθεί σε ισχύ αυτός ο κανονισμός, καθώς η αντιμονοπωλιακή νομοθεσία πρέπει πρώτα να τροποποιηθεί για να εφαρμοστεί το μέτρο. Για μια ακόμα φορά η γερμανική γραφειοκρατία μοιάζει να μπαίνει εμπόδιο στις καλές προθέσεις.

Από τις τάξεις των κυβερνητικών κομμάτων CDU/CSU και SPD εκφράζεται η ανάγκη για την εφαρμογή του νέου κανονισμού για τα πρατήρια καυσίμων το συντομότερο δυνατόν. Ο Άρμαντ Τσορν, αναπληρωτής πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του SPD, μιλώντας στην Bild προέτρεψε την κυβέρνηση να εφαρμόσει αυτόν τον κανόνα «της μίας φοράς την ημέρα το συντομότερο δυνατόν, ει δυνατόν, την επόμενη εβδομάδα». «Εάν το υπουργείο Οικονομικών δεν μπορεί να το ρυθμίσει αυτό με διάταγμα, τα μέλη του κοινοβουλίου μας θα εγκρίνουν αμέσως μια νομοθετική τροποποίηση», διαβεβαίωσε. Ταυτόχρονα τάχθηκε υπέρ ενός «ανώτατου ορίου τιμών καυσίμων που θα περιορίζει τις αυξήσεις τιμών κατά τη διάρκεια κρίσεων». Υποστήριξε ότι υπάρχουν «σαφείς ενδείξεις ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες εκμεταλλεύονται την ισχύ τους στην αγορά και ότι οι οδηγοί πληρώνουν τον λογαριασμό».

Ο Ζεπ Μίλερ, αναπληρωτής πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU, υποσχέθηκε επίσης ταχεία εφαρμογή του νέου κανονισμού σε συνέντευξή του σε εφημερίδα. «Βραχυπρόθεσμα, αναμένουμε μείωση των τιμών λόγω της αξιοποίησης των αποθεμάτων πετρελαίου», τα οποία ανακοίνωσε ότι θα απελευθερώσει η κυβέρνηση.

Το ζήτημα δεν πρέπει να αναβληθεί επ' αόριστον, προειδοποίησε ο πρωθυπουργός της Σαξονίας-Άνχαλτ, Σβεν Σούλτσε. Και αυτός τάχθηκε υπέρ της εισαγωγής του ορίου στις ημερήσιες αυξήσεις τιμών ήδη από την επόμενη εβδομάδα. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πρέπει να θέσει αυτό το ζήτημα ως προτεραιότητα και να λάβει απόφαση το αργότερο την επόμενη εβδομάδα.

Προχωρούν παραπέρα οι Αυστριακοί

Και ενώ στη Γερμανία ακόμη αναζητούν το «πώς», η κυβέρνηση της Αυστρίας αυστηροποιεί ακόμα περισσότερο το μέτρο. Οι πετρελαϊκές εταιρείες θα επιτρέπεται να αυξάνουν τις τιμές το πολύ τρεις φορές την εβδομάδα, αντί για μία φορά την ημέρα όπως μέχρι τώρα, όπως ανακοινώθηκε από τον Αυστριακό υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Χατμανσντόρφερ. Οι μειώσεις τιμών θα παραμείνουν δυνατές ανά πάσα στιγμή.

Σύμφωνα με τον υπουργό του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (ÖVP), οι τιμές της βενζίνης στην Αυστρία έχουν αυξηθεί κατά περίπου 14% από την έναρξη του πολέμου εναντίον του Ιράν. Οι τιμές του ντίζελ έχουν αυξηθεί κατά 25%. «Στόχος μας είναι να μετριάσουμε τις ακραίες διακυμάνσεις των τιμών και να στείλουμε σταθεροποιητικά μηνύματα τιμών, έσι ώστε οι διεθνείς κρίσεις να μην αντικατοπτρίζονται άμεσα στις αντλίες για τους καταναλωτές», τόνισε ο Χατμανσντόρφερ. Ανακοίνωσε, επίσης, ότι μέρος από τα εθνικά αποθέματα πετρελαίου θα απελευθερωθεί άμεσα, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες.

Πηγή: ARD

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Η ταυτόχρονη μαζική εκτόξευση εκατό ρουκετών από τη Χεζμπολάχ λίγα λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα της Πέμπτης (12/3), κατά του βορείου Ισραήλ, προκαλώντας εκτεταμένες υλικές ζημιές σε μεθοριακές κωμοπόλεις και εστίες πυρκαγιών σε δασικές εκτάσεις, σηματοδότησε την έναρξη μίας ολονύχτιας ανταλλαγής άλλων εκατό εκτοξεύσεων της οργάνωσης, αλλά και παρατεταμένων αεροπορικών επιδρομών του Ισραήλ, που έπληξαν τουλάχιστον 25 θέσεις της Χεζμπολάχ τόσο στον νότιο Λίβανο, όσο και βορειότερα, στη μεθόριο Λιβάνου-Συρίας. Παράλληλα, η ισραηλινή κυβέρνηση φέρεται να διεμήνυσε στη λιβανική διακυβέρνηση του Προέδρου Ζοζέφ Αούν ότι εάν ο τακτικός λιβανικός στρατός δεν αναλάβει ενεργό ρόλο στην αποτροπή περαιτέρω στρατιωτικών επιχειρήσεων της Χεζμπολάχ, τότε ο IDF θα πλήξει κρατικές υποδομές – οι οποίες μέχρι στιγμής, κατά τον τρέχοντα γύρο αναμετρήσεων, δεν έχουν βομβαρδιστεί.

Χεζμπολάχ και Συρία με το δάχτυλο στη σκανδάλη

Την ίδια στιγμή, σε αναφορές των καθεστωτικών ΜΜΕ της Δαμασκού τονίζεται ότι ο τακτικός συριακός στρατός έχει ενισχύσει την παρουσία του στα σύνορα με τον Λίβανο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Συρία συνεχίζει να δηλώνει πρόθυμη να επέμβει κατά της Χεζμπολάχ του Λιβάνου, υπενθυμίζοντας πρόσφατες δηλώσεις του Προέδρου Αλ Σάρα ότι είναι σε θέση να συνδράμει έμπρακτα την κυβέρνηση της Βηρυτού ως προς την πρόθεσή της να σταματήσει άμεσα η στρατιωτική δράση της φιλοϊρανικής σιιτικής οργάνωσης. Ωστόσο, όπως πιστοποιείται τις τελευταίες ώρες, η Χεζμπολάχ από την δική της πλευρά έχει ήδη συγκεντρώσει χερσαίες δυνάμεις στη λιβανοσυριακή μεθόριο, προκειμένου να αντιμετωπίσει όσο αποτελεσματικότερα γίνεται μία ενδεχόμενη συριακή παραβίαση των ανατολικών συνόρων του Λιβάνου.

Στο τραπέζι η ισραηλινή «ζώνης ασφαλείας»

Στο Ισραήλ, όμως, οι πυραυλικές επιθέσεις της Χεζμπολάχ, που συνεχίζονται με αμείωτη ένταση το τελευταίο πενθήμερο, αναγκάζοντας δεκάδες χιλιάδες Ισραηλινούς να παραμένουν επί ώρες στα καταφύγια, έχουν ενισχύσει το αίτημα παραγόντων της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και συγκεκριμένων κύκλων των υπηρεσιών ασφαλείας, να μονιμοποιηθεί μία αποστρατιωτικοποιημένη ισραηλινή ζώνη ασφαλείας εντός του Λιβάνου που θα εκτείνεται έως τον ποταμό Λιτάνι, θυμίζοντας την πάλαι ποτέ «Ζώνη Ασφαλείας» που είχε διατηρήσει ο IDF στα μέσα της δεκαετίας του 1980 έως και το 2000, οπότε και αποχώρησε από τον νότιο Λίβανο. Το αίτημα αυτό ήδη από σήμερα το πρωί αναπαράγεται επίμονα από ισραηλινά ΜΜΕ ως ένα «πολύ πιθανό σενάριο, που εξετάζεται από την κυβέρνηση Νετανιάχου». Είναι χαρακτηριστικό ότι κάνει τον γύρο των ισραηλινών μέσων κοινωνικής δικτύωσης σχετικός χάρτης, που απεικονίζει επί του πεδίου αυτό το αίτημα, τη στιγμή μάλιστα που από χθες έγινε γνωστό πως ο επίλεκτος σχηματισμός χερσαίων δυνάμεων Γκολάνι προωθήθηκε στη μεθόριο Ισραήλ-Λιβάνου.

Παρότι επισήμως η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν έχει τοποθετηθεί, σημερινές δηλώσεις του υπουργού Άμυνας, Ισράελ Κατς, ξεκαθαρίζουν ότι εάν η λιβανική κυβέρνηση «δεν αναλάβει τις ευθύνες της», τότε το Ισραήλ δεν αποκλείει την πιθανότητα της κατάληψης εδαφών.

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Σε μια περίοδο επικίνδυνων περιφερειακών κρίσεων ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ φθάνει σήμερα στην Άγκυρα για συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν. Η επίσκεψη χαρακτηρίζεται «κρίσιμη» από τον τουρκικό Τύπο. Οι δυο υπουργοί αναμένεται να συζητήσουν την ενίσχυση των διμερών δεσμών, ενώ σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές, οι συζητήσεις των δυο αξιωματούχων αναμένεται να αναδείξουν τη δυναμική που αποκτήθηκε μετά τις πρόσφατες επισκέψεις υψηλού επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών και τη σημασία της διατήρησης στενού διαλόγου. Ο Φιντάν αναμένεται επίσης να υπογραμμίσει τη σημασία της τρίτης συνάντησης του Μηχανισμού Στρατηγικού Διαλόγου Τουρκίας-Γερμανίας, που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Βερολίνο στις 18 Μαΐου, ο οποίος στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση της πολυδιάστατης σχέσης μεταξύ των δύο χωρών.

Οικονομία, άμυνα και ασφάλεια

Η οικονομική συνεργασία θα κατέχει επίσης ξεχωριστή θέση στις συνομιλίες. Η Τουρκία επιδιώκει να επεκτείνει το εμπόριο με τη Γερμανία με στόχο τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι δυο υπουργοί Εξωτερικών αναμένεται να συζητήσουν τη συνεχιζόμενη συνεργασία μέσω μηχανισμών όπως η Κοινή Οικονομική και Εμπορική Επιτροπή και το Φόρουμ Ενέργειας και Μεταλλείων.

Η συνεργασία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας πρόκειται επίσης να συζητηθούν κατά τη διάρκεια της συνάντησης. Ο Φιντάν αναμένεται να τονίσει τη σημασία της υιοθέτησης μιας στρατηγικής προσέγγισης από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις σχέσεις με την Τουρκία και να εκφράσει την προσδοκία της Άγκυρας ότι η Γερμανία θα υποστηρίξει την αναβίωση της διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ. Η Τουρκία θα μεταφέρει επίσης τις προσδοκίες της σχετικά με βασικά ζητήματα στις σχέσεις με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της επικαιροποίησης της Τελωνειακής Ένωσης και της προόδου στον Διάλογο για την Απελευθέρωση των Θεωρήσεων. Σχετικά με τις πρωτοβουλίες ευρωπαϊκής ασφάλειας που ξεκίνησε η ΕΕ, ο Φιντάν αναμένεται να τονίσει ότι οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να συντονίζονται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και να περιλαμβάνουν τη συμμετοχή συμμαχικών χωρών που δεν είναι μέλη της ΕΕ. Ο Τούρκος υπουργός αναμένεται επίσης να υπογραμμίσει τη σημασία που αποδίδει η Άγκυρα στην ευημερία και την ασφάλεια των περίπου 3,5 εκατομμυρίων πολιτών τουρκικής καταγωγής που ζουν στη Γερμανία, τους οποίους η Τουρκία θεωρεί ως γέφυρα μεταξύ των δύο χωρών.

Περιφερειακές εξελίξεις

Οι περιφερειακές εξελίξεις αναμένεται επίσης να βρίσκονται ψηλά στην ημερήσια διάταξη, συμπεριλαμβανομένης της κατάστασης στη Γάζα και του ευρύτερου παλαιστινιακού ζητήματος, του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας και των τελευταίων εξελίξεων στη Συρία. Σύμφωνα με πηγές, ο Φιντάν αναμένεται να τονίσει ότι οι επιθέσεις στην περιοχή θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, ενώ παράλληλα δημιουργούν κινδύνους σε τομείς όπως η μετανάστευση και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Η Τουρκία αναμένεται επίσης να επαναλάβει ότι η διπλωματία παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός για τη μείωση των εντάσεων και την επίλυση των συγκρούσεων στην περιοχή.

Με τον πόλεμο εναντίον του Ιράν να μαίνεται, οι ΗΠΑ αναπτύσσουν ολοένα περισσότερα στρατιωτικά μέσα και εντείνουν τα πλήγματά τους εναντίον της χώρας. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει δηλώσει πως η σύγκρουση θα μπορούσε να διαρκέσει τέσσερις έως πέντε εβδομάδες, διαβεβαιώνοντας παράλληλα πως οι ΗΠΑ έχουν την «ικανότητα να συνεχίσουν πολύ περισσότερο από αυτό». Πόσο βέβαιος είναι όμως αυτός ο ισχυρισμός;

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δείξει μεγάλη αυτοπεποίθηση για τη στρατιωτική ικανότητα των ΗΠΑ.

«Δεν έχουμε έλλειψη πυρομαχικών», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ. «Τα αποθέματά μας σε αμυντικά και επιθετικά όπλα μας επιτρέπουν να συνεχίσουμε τις επιχειρήσεις για όσο χρειαστεί». Σε αντίστοιχες διαβεβαιώσεις προέβη και ο στρατηγός Νταν Κέιν.

Ωστόσο, σε ανάρτησή του στο Truth Social ο Τραμπ έγραψε πως «τα αποθέματα πυρομαχικών των ΗΠΑ, στο μεσαίο και ανώτερο μεσαίο επίπεδο, δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερα ή καλύτερα. [...] Στο υψηλότερο επίπεδο έχουμε καλές προμήθειες, αλλά δεν είμαστε εκεί που θα θέλαμε».

Η Κέλι Γκριέκο, ανώτερη ερευνήτρια στη δεξαμενή σκέψης Stimson Center, επισημαίνει πως η διάκριση του Τραμπ ως προς την κατηγορία όπλων έχει σημασία. Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τα υψηλότερης κατηγορίας οπλικά συστήματα, τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και τα μέσα αναχαίτισης. «Υπάρχουν πραγματικοί περιορισμοί στα σχετικά αποθέματα», τονίζει η Γκριέκο.

Τα μαθηματικά της σύγκρουσης

Από την αρχή της σύγκρουσης οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν έχουν εξαπολύσει καταιγισμό πληγμάτων σε όλη την περιοχή. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), οι ΗΠΑ έπληξαν περισσότερους από 3.000 στόχους στο Ιράν τις πρώτες 7 ημέρες. Σε απάντηση το Ιράν έχει εκτοξεύσει χιλιάδες drones Shahed και εκατοντάδες πυραύλους εναντίον αμερικανικών στόχων σε όλη την περιοχή.

Και εδώ ακριβώς είναι που τα μαθηματικά γίνονται αιτία ανησυχίας για τις ΗΠΑ.

Τα ιρανικά drones Shahed κοστίζουν από 20.000 έως 50.000 δολάρια. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους τα αντιμετωπίζουν, αλλά κανένας δεν είναι φθηνός. Μαχητικά αεροσκάφη εξοπλισμένα με πυραύλους AIM-9 κοστίζουν 450.000 δολάρια ανά βολή, συν 40.000 δολάρια την ώρα μόνο για τη λειτουργία του αεροσκάφους. «Το κόστος λειτουργίας του μαχητικού για μία ώρα είναι ισοδύναμο με το κόστος ενός Shahed», λέει η Γκριέκο.

Η ίδια υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν πάρει μαθήματα από την Ουκρανία, η οποία έχει βρει φθηνότερες μεθόδους αντιμετώπισης, όπως drones αναχαίτισης που κοστίζουν λιγότερο από τα Shahed. «Οι ΗΠΑ έχουν δοκιμάσει [αυτή την τεχνολογία], απλώς δεν την έχουν αγοράσει σε επαρκείς ποσότητες», προσθέτει η Γκριέκο.

Οι πολύ ακριβότεροι αμυντικοί πύραυλοι Patriot (που κοστίζουν περίπου 3 εκατομμύρια δολάρια ανά πύραυλο) προορίζονται για την αναχαίτιση των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν – και εδώ είναι που προκύπτουν ανησυχίες και για τα αποθέματα. Ο Μαρκ Κάνσιαν, ανώτερος σύμβουλος στο Center for Strategic and International Studies, εκτιμά πως τα αποθέματα καταναλώνονται γρήγορα. «Στην αρχή νομίζω ότι υπήρχαν περίπου 1.000 Patriots και τώρα νομίζω πως έχουμε ήδη καταναλώσει μεγάλο ποσοστό από αυτό το απόθεμα». Ο Κάνσιαν εκτιμά ότι έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί 200-300 πύραυλοι Patriot.

Όπλα υψηλής κατηγορίας όπως αυτά χρειάζονται χρόνο για να κατασκευαστούν. Η Lockheed Martin παρέδωσε μόλις 620 αναχαιτιστές PAC-3 καθ’ όλο το 2025. «Εάν πηγαίνατε σήμερα στην εταιρεία και λέγατε θέλω να αγοράσω έναν ακόμα Patriot, θα χρειάζονταν τουλάχιστον δύο χρόνια για την παραλαβή του», λέει ο ειδικός.

Στις 6 Μαρτίου ο Τραμπ συναντήθηκε με αρκετές εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας, δημοσιεύοντας στη συνέχεια στο Truth Social πως οι κατασκευαστές είχαν συμφωνήσει να τετραπλασιάσουν την παραγωγή όπλων υψηλότερης κατηγορίας.

Η συμφωνία με τη Lockheed Martin για αύξηση της παραγωγής είναι γνωστή από τον Ιανουάριο και μετά τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο το πρότερο χρονοδιάγραμμα δεν διαφοροποιήθηκε – έτος-στόχος παραμένει το 2030.

Οι παγκόσμιες συνέπειες

Οι αναλυτές συμφωνούν πως οι ΗΠΑ δεν είναι πιθανό να ξεμείνουν από όπλα ενώ πολεμούν στο Ιράν – παρ’ όλα αυτά διατυπώνονται ανησυχίες για το μέλλον.

«Δεν θα έλεγα πως οι ΗΠΑ θα ξεμείνουν», παρατηρεί η Γκριέκο. «Το πρόβλημα όμως είναι [...] ότι θα μείνουμε με πολύ περιορισμένα αποθέματα [...] και αυτό θα περιορίσει επίσης τις επιλογές μας τα επόμενα χρόνια όσον αφορά τον Ινδο-Ειρηνικό και την Ευρώπη ή ακόμα και τη Μέση Ανατολή».

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη σημάνει συναγερμό. «Υπάρχουν ανησυχίες ότι σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου, η Αμερική μπορεί να μειώσει τις προμήθειες συστημάτων αεράμυνας και πυραύλων για την αεράμυνα προς την Ουκρανία», δήλωσε ο Ζελένσκι προσφάτως.

Σε συνέντευξη στο Bloomberg ο Αμερικανός πρώην υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν προέβη σε μία παρόμοια προειδοποίηση. Μια παρατεταμένη επιχείρηση στο Ιράν θα μπορούσε να αφήσει τις ΗΠΑ ευάλωτες σε απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα, όπως τόνισε.

Πόσο μεγάλο είναι το πλήγμα στο Ιράν;

Όσον αφορά τα πλήγματα στις ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες, η Γκριέκο αναγνωρίζει πως είναι δύσκολο να είμαστε βέβαιοι για τις λεπτομέρειες, αλλά είναι πιθανό πως έχει προκληθεί «σημαντική υποβάθμιση στις δυνατότητες χρήσης βαλλιστικών πυραύλων». Όσον αφορά τα drones Shahed, η διάσπαρτη παραγωγή καθιστά τις εκτιμήσεις για τα αποθέματα εξαιρετικά δύσκολες, κάτι που ίσχυε ακόμα και πριν από τον πόλεμο.

Κατά τη Γκριέκο το κομβικό ζήτημα είναι το κατά πόσον οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν υποτιμήσει το Ιράν. «Εάν ο στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος, [...] η αεροπορική ισχύς δεν θα φέρει από μόνη της την κατάρρευσή του».

Η ειδικός πιστεύει πως η αυτοσυγκράτηση του Ιράν σε προηγούμενα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα ερμηνεύτηκε ως αδυναμία. Τώρα το ιρανικό καθεστώς «μάχεται για την επιβίωσή του. Και έχει τα κίνητρα να πολεμήσει σκληρά και να πληρώσει μεγάλο τίμημα».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Αντιφατικό κλίμα επικρατεί το τελευταίο εικοσιτετράωρο στην πολεμική αναμέτρηση ανάμεσα στο Ιράν, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες ενώ διανύουμε την δωδέκατη ημέρα τόσο σε επιχειρησιακό όσο κυρίως σε επικοινωνιακό επίπεδο.

Συγκεκριμένα, τον ρυθμό έδωσε ο Πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος αφού περιέγραψε πόσο πολύ έχει αποδυναμωθεί το Ιράν σε υποδομές, στις πυρηνικές και βαλλιστικές του δυνατότητες, όπως επίσης και στην εμπιστοσύνη που εμπνέει το καθεστώς της Τεχεράνης στους πολίτες της χώρας, εξέφρασε την άποψη ότι ο πόλεμος σύντομα τελειώνει.

Λίγες ώρες αργότερα, την ίδια αίσθηση απέπνεαν δηλώσεις ισραηλινών στρατιωτικών αξιωματούχων, με χαρακτηριστικότερο τον εκπρόσωπο του IDF, Έφι Ντέφριν, ο οποίος στην χθεσινοβραδινή τακτική του ενημέρωση στα τοπικά τηλεοπτικά κανάλια αναφερόταν με λεπτομέρειες στον συνολικό απολογισμό των επιχειρήσεων κατά του Ιράν και στους στόχους που είχαν πληγεί. Τη σκυτάλη πήραν τηλεοπτικοί σχολιαστές που τόνιζαν πως ο αριθμός των βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύει τις τελευταίες μέρες το Ιράν κατά του Ισραήλ μειώθηκε κατά 90%, δίνοντας την εντύπωση πως η ιρανική απειλή σε κάθε επίπεδο έχει μειωθεί αισθητά.

Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών Γκιντόν Σάαρ αφού επιβεβαίωσε το ίδιο συμπέρασμα, πρόσθεσε στις χθεσινές του δηλώσεις πως η ανατροπή του θεοκρατικού ιρανικού καθεστώτος θα μπορούσε να περιμένει ακόμη και μετά τη λήξη του πολέμου, ενώ άρχισε να εκφράζεται η εκτίμηση από χθες στα ισραηλινά ΜΜΕ ότι ανεξάρτητα από την επιτυχή έκβαση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η πολιτική εξουσία των κληρικών στο Ιράν θα χρειαζόταν τουλάχιστον έναν χρόνο από σήμερα για να ανατραπεί. Την όλη εικόνα συμπλήρωσε χθες η πληροφορία που μεταδόθηκε στα κρατικά μέσα ότι την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται στο Ισραήλ ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στίβεν Γουίτκοφ, μία είδηση που ερμηνεύθηκε ότι έως την άφιξή του είναι εξαιρετικά πιθανόν να έχει επέλθει πλέον μία γενικότερη αποκλιμάκωση.

Η χειρότερη νύχτα παντού

Σε επιχειρησιακό επίπεδο όμως η εικόνα είναι διαφορετική. Ανεξάρτητα από τις αδιάκοπες ισραηλινές επιδρομές σε Ιράν και Λίβανο, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, αποδείχθηκε πως τήρησε τη χθεσινή του υπόσχεση ότι η 11η μέρα του πολέμου θα είναι η σφοδρότερη σε αμερικανικές επιχειρήσεις στο Ιράν, με έμφαση την Τεχεράνη. Χαρακτηρίστηκε μάλιστα ‘κόκκινη γραμμή’ η πληροφορία που έφερε το Ιράν να ναρκοθετεί τα Στενά του Ορμούζ, μία είδηση που σήμερα επιβεβαιώθηκε από την CENTCOM, ανακοινώνοντας ότι κατέστρεψε 16 ιρανικά πολεμικά πλοία ενώ ναρκοθετούσαν θαλάσσιες περιοχές του Κόλπου.

Κατά κοινή ομολογία, η χθεσινή νύχτα ήταν η χειρότερη που έζησαν όλες οι πόλεις του βορείου και κεντρικού Ισραήλ, με τα έξι κύματα ιρανικών βαλλιστικών επιθέσεων να προκαλούν το αδιαχώρητο στα καταφύγια και τους υπόγειους σταθμούς του μετρό του Τελ Αβίβ, με απολογισμό υλικές ζημιές και 31 τραυματίες.

Και ενώ Λευκός Οίκος και Ισραήλ αρχίζουν να μιλούν δημόσια πως το τέλος του πολέμου πλησιάζει, αντιθέτως οι Φρουροί της Επανάστασης με σημερινή τους ανακοίνωση δηλώνουν πανέτοιμοι για έναν πόλεμο που μπορεί να κρατήσει χρόνια.

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Στις 4 Μαρτίου τα συστήματα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας ΝΑΤΟ αναχαίτισαν έναν ιρανικό βαλλιστικό πύραυλοπου κατευθύνονταν προς την Τουρκία και στόχευε την αεροπορική βάση Ιντσιρλίκ στο νότιο τμήμα της χώρας. Σύμφωνα με το Υπουργείο Άμυνας της Τουρκίας, ο πύραυλος εκτοξεύτηκε από το Ιράν και αφού πέρασε από τον ιρακινό και συριακό εναέριο χώρο, εντοπίστηκε καθ' οδόν προς το τουρκικό έδαφος. Τα μέσα του ΝΑΤΟ που αναπτύχθηκαν στην Ανατολική Μεσόγειο, τον αναχαίτισαν και τον κατέστρεψαν πριν προλάβει να περάσει στην Τουρκία. Τα συντρίμμια που έπεσαν στην πόλη Χατάι στα νότια τουρκικά σύνορα αναγνωρίστηκαν ως μέρος του πυραύλου. Στις 9 Μαρτίου, οι αεροπορικές άμυνες του ΝΑΤΟ αναχαίτισαν έναν δεύτερο ιρανικό βαλλιστικό πύραυλο στον εναέριο χώρο της Τουρκίας. Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν μετέφερε τη διαμαρτυρία της Άγκυρας στον Ιρανό ομόλογό του μετά το πρώτο περιστατικό και τον προειδοποίησε ότι «την επόμενη φορά, η Τουρκία θα απαντήσει με τον ίδιο τρόπο», σύμφωνα με Τούρκο αξιωματούχο.

Ο πρώτος γύρος συνομιλιών πραγματοποιήθηκε χθες το βράδυ. Αρχικά, ο Ιρανός πρέσβης κλήθηκε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών. Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος Ερντογάν μίλησε με τον πρόεδρο Πεζεσκιάν. Και σήμερα, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν μίλησε στο τηλέφωνο με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αρακτσί. Του τόνισε δε ότι η παραβίαση του τουρκικού εναέριου χώρου δεν μπορεί να δικαιολογηθεί.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των ιρανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης, ο Πεζεσκιάν δήλωσε ότι ήταν έτοιμοι να δημιουργήσουν μια κοινή ομάδα για να διερευνήσουν τους ισχυρισμούς για ιρανικούς πυραύλους προς την Τουρκία. Πηγές του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφεραν ότι ο Αρακτσί είπε ότι οι πύραυλοι δεν προέρχονταν από το Ιράν και ότι θα διεξαγάγουν ολοκληρωμένη έρευνα για το θέμα.

Διπλωματικές προσπάθειες

Οι κύριοι στόχοι της Άγκυρας είναι να μην εξαπλωθεί η σύγκρουση στην περιοχή, να μην κλιμακωθεί ο πόλεμος και να μην διχαστεί το Ιράν. Συνεχίζει δε όλες τις διπλωματικές της προσπάθειες σε αυτό το πλαίσιο. Διεξάγει συνομιλίες τόσο με τις περιφερειακές χώρες όσο και με το Αζερμπαϊτζάν για να αποτρέψει το άνοιγμα νέων μετώπων. Και καταβάλλει παράλληλα προσπάθειες για να αποτρέψει τη χρήση του Ιρανικού Κουρδικού στοιχείου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τουρκική ηγεσία παίρνει ρίσκα.

Η δεύτερη εκτόξευση πυραύλου από το Ιράν ενεργοποίησε έντονη συζητηση στο εσωτερικό για τα αίτια του περιστατικού και για τις πιθανές γεωπολιτικές συνέπειες. Αναλυτές αναφέρονται σε εσωτερικές εξελίξεις στην ιρανική ηγεσία και σε πιθανές προβοκάτσιες που θα κλιμακώσουν την ένταση στην Μέση Ανατολή. Η δε δολοφονία του θρησκευτικού ηγέτη Αλί Χαμενέι, πιστεύουν κάποιοι, μπορεί να οδηγήσει στον κατακερματισμό της εξουσίας στο Ιράν και την αυτονόμηση ομάδων που μπορεί να οδηγήσουν σε πολεμική αντιπαράθεση.

Οι δραματικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν σημαντική αύξηση στις τιμές της ενέργειας. Ήδη στις αρχές της εβδομάδας το αργό πετρέλαιο μπρεντ (σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας) «έσπασε» το φράγμα των 100 δολαρίων το βαρέλι, φτάνοντας τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών.

Την περασμένη Τετάρτη το μπρεντ κυμαινόταν γύρω στα 81 δολάρια, αλλά και αυτή η τιμή ήταν κατά 12% υψηλότερη από τις τιμές που ίσχυαν πριν αρχίσουν οι πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν. Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σάαντ αλ Κάαμπι, δεν αποκλείει να δούμε τιμές γύρω στα 150 δολάρια το βαρέλι στο χειρότερο σενάριο.

(Τουλάχιστον) +0,8% στον πληθωρισμό

Σε πρόσφατη μελέτη το Ινστιτούτο της Γερμανικής Οικονομίας (IW), με έδρα την Κολωνία, προειδοποιεί για τις οδυνηρές επιπτώσεις σε όλους τους δείκτες της γερμανικής οικονομίας σε περίπτωση που οι τιμές της ενέργειας διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα.

Συγκεκριμένα, οι ειδικοί του IW εκτιμούν ότι μία τιμή του πετρελαίου άνω των 100 δολαρίων το βαρέλι θα προκαλούσε αύξηση του πληθωρισμού κατά 0,8% για το τρέχον έτος και κατά 1,0% το 2027. Οι επιπτώσεις για τον δείκτη οικονομικής ανάπτυξης υπολογίζονται στο -0,3% το 2026 και -0,6% το 2027. Το κόστος για τη γερμανική οικονομία σε απόλυτες τιμές εκτιμάται γύρω στα 40 δισεκατομμύρια ευρώ ως τα τέλη του 2027.

Εάν μάλιστα επαληθευθούν οι πλέον απαισιόδοξες προβλέψεις για τιμές πάνω από 150 δολάρια το βαρέλι για το 2027 ο πληθωρισμός θα επιβαρυνόταν με 1,9%, ενώ ο δείκτης ανάπτυξης θα υποχωρούσε κατά 1,3%. Αποτέλεσμα: το κόστος για την οικονομία διπλασιάζεται και φτάνει τα 80 δις ευρώ.

«Δεν βοηθάει το πλαφόν»

«Εάν η κρίση συνεχιστεί, επίκειται νέο κύμα πληθωρισμού» δηλώνει στο Reuters η αναλύτρια του IW Σαμίνα Σουλτάν. Και αυτό διότι από τη μία πλευρά αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και επεξεργασίας των τροφίμων, από την άλλη παρατηρούνται ελλείψεις στα λιπάσματα, κάτι που οδηγεί σε επιπλέον ανατιμήσεις στα ράφια του σούπερ-μάρκετ.

Ωστόσο, η Σαμίνα Σουλτάν εκτιμά ότι ένα πλαφόν στις τιμές του πετρελαίου, όπως αυτό που είχε επιβληθεί μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, δεν θα βοηθούσε την κατάσταση. «Ήταν κάτι που στοίχισε δισεκατομμύρια στο κράτος, χωρίς να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα», επισημαίνει. «Πιο ουσιαστική ενέργεια θα ήταν η μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, μετά από συνεννόηση της ομάδας G7».

Ήδη το μεσημέρι της Τετάρτης, η Γερμανίδα υπουργός Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε ανακοίνωσε ότι απελευθερώνεται μέρος των εθνικών αποθεμάτων, προκειμένου να συγκρατηθούν οι τιμές, μέσω ενίσχυσης της προσφοράς. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) εξετάζει τη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία του. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο το ζήτημα θα συζητηθεί την Πέμπτη, όπως δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες.

Σήμερα τα 31 κράτη-μέλη του ΙΕΑ διατηρούν πάνω 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ως «στρατηγικά αποθέματα». Από την ίδρυση του οργανισμού, το 1974, έχουν προχωρήσει πέντε φορές σε συντονισμένες ενέργειες για να διοχετεύσουν αποθέματα στην αγορά: πριν τον Πόλεμο του Περσικού Κόλπου το 1991, μετά τους τυφώνες «Κατρίνα» και «Ρίτα» το 2005, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στη Λιβύη το 2011, καθώς και (δύο φορές) μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Πηγές: dpa, Reuters, WSJ

Οι «παραδοσιακοί» έμφυλοι ρόλοι γνωρίζουν μεγάλη απήχηση στα social media χάρη σε δεξιούς influencers, όπως για παράδειγμα ο Άντριου Τέιτ, παρ’ ότι ο τελευταίος βρίσκεται υπό έρευνα για κακοποίηση και βιασμό διαφόρων γυναικών.

Μια νέα παγκόσμια μελέτη επιβεβαιώνει πως οι παραδοσιακές αξίες επανέρχονται. Και μάλιστα, σχεδόν το ένα τρίτο των ανδρών της Generation Z, δηλαδή όσων γεννήθηκαν μεταξύ 1997 και 2012, πιστεύει ότι οι γυναίκες σύζυγοι πρέπει «πάντα να υπακούουν» τους άνδρες συζύγους τους.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από την Ipsos και το Global Institute for Women's Leadership στο King's College London, ανέλυσε τις αντιλήψεις 23.000 ανθρώπων σε 29 διαφορετικές χώρες, μεταξύ των οποίων η Μεγάλη Βρετανία, οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, η Αυστραλία και η Ινδία.

Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι άνδρες της Gen Z έχουν τις πιο παραδοσιακές αντιλήψεις για τους ρόλους των φύλων από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα. Ενώ το 31% από αυτούς αναμένει οι γυναίκες να είναι υπάκουες, μόνο το 13% των ανδρών της γενιάς των baby boomers (γεννημένοι στο διάστημα 1946–1964) συμμερίζεται τέτοιες απόψεις. Παρόμοια εικόνα προκύπτει και όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων στις σχέσεις. Το ένα τρίτο των νέων ανδρών πιστεύει ότι οι άνδρες πρέπει να έχουν τον τελικό λόγο. Αυτή η πεποίθηση είναι πολύ λιγότερο συνηθισμένη στις μεγαλύτερες γενιές. «Τα ψηφιακά οικοσυστήματα εντείνουν την πόλωση, επειδή οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων ανταμείβουν τα ακραία μηνύματα», εξηγεί ο Ρόμπερτ Γκριμ, επικεφαλής πολιτικής έρευνας της Ipsos Γερμανίας.

Οι πιο ριζοσπαστικές απόψεις των influencers τείνουν να έχουν τη μεγαλύτερη προβολή και προώθηση στα κοινωνικά δίκτυα, σύμφωνα με τον Γκριμ. Και οι νέοι άνδρες, όπως προσθέτει, είναι πιο πιθανό να έχουν πρόβλημα με το να είναι οι γυναίκες πολύ ανεξάρτητες ή να κερδίζουν περισσότερα χρήματα από αυτούς.

Παρόμοιες διαφοροποιήσεις και στις γυναίκες

Παράλληλα, το 18% των γυναικών της Gen Z συμφωνεί με την ιδέα ότι μια σύζυγος πρέπει να υπακούει στον σύζυγό της, ενώ μόνο το 6% των γυναικών της γενιάς των baby boomers συμμερίζεται αυτή την άποψη. Η έρευνα διαπιστώνει μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των διαφορετικών ηλικιακών ομάδων ως προς το πώς αντιλαμβάνονται αυτές τους έμφυλους ρόλους, αλλά αποκαλύπτει επίσης αποκλίνουσες απόψεις μέσα στην ίδια τη Gen Z μεταξύ ανδρών και γυναικών.

«Ιδιαίτερα στη Gen Z, τα δεδομένα μας δείχνουν μια ενδιαφέρουσα δυαδικότητα: είναι ταυτόχρονα η ομάδα που είναι πιο πιθανό να συμφωνεί ότι οι γυναίκες που έχουν επιτυχημένη καριέρα είναι πιο ελκυστικές για τους άνδρες, αλλά συγχρόνως είναι και η ομάδα που είναι πιο πιθανό να συμφωνεί πως μια σύζυγος πρέπει πάντα να υπακούει στον σύζυγό της και ότι μια γυναίκα δεν πρέπει ποτέ να φαίνεται υπερβολικά αυτάρκης ή ανεξάρτητη», τονίζει η Κέλι Μπίβερ, διευθύνουσα σύμβουλος της Ipsos στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.

Παρόμοιος διχασμός υπάρχει και σε ζητήματα σεξουαλικότητας: το 21% των ανδρών της Gen Z πιστεύει ότι μια «πραγματική γυναίκα» δεν πρέπει ποτέ να κάνει την πρώτη κίνηση ενώ μόνο το 7% των ανδρών της γενιάς των baby boomers συμμερίζεται αυτή την άποψη, μαζί με το 12% των γυναικών της Gen Z.

Υπάρχει επίσης αισθητή πίεση γύρω από τις αντιλήψεις για τον ανδρισμό. Τρεις στους δέκα νέους άνδρες πιστεύουν ότι δεν πρέπει να λες «σ’ αγαπώ» στους φίλους σου, ενώ το 43% θεωρεί ότι ένας άνδρας πρέπει να φαίνεται σκληρός όσον αφορά την εξωτερική του εμφάνιση. Το 21% θεωρεί τους άνδρες που συμμετέχουν στη φροντίδα των παιδιών «λιγότερο ανδρικούς» - ένα ποσοστό που τοποθετείται αντιθέτως μόλις στο 8% μεταξύ των ανδρών της γενιάς των baby boomers.

Ένα «βαθιά ανησυχητικό» φαινόμενο

«Είναι βαθιά ανησυχητικό να βλέπουμε ότι οι παραδοσιακοί κανόνες για τα φύλα επιμένουν σήμερα», λέει η Χίτσουνγκ Τσανγκ, διευθύντρια του Global Institute for Women's Leadership στο King's Business School στο Λονδίνο.

Την ίδια στιγμή, το 61% των νέων ανδρών αισθάνεται πως έχουν ήδη γίνει αρκετά για την ισότητα των φύλων ενώ το 57% λέει ότι νιώθει πως οι άνδρες πλέον είναι θύματα διακρίσεων.

«Πρέπει να συνεχίσουμε να κάνουμε περισσότερα για να διαλύσουμε την ιδέα ενός παιγνίου μηδενικού αθροίσματος στο οποίο οι γυναίκες είναι οι μόνες ωφελημένες από έναν κόσμο ισότητας των φύλων», λέει η Τζούλια Γκίλαρντ, πρόεδρος του Global Institute for Women's Leadership. «Πρέπει να διασφαλίσουμε πως όλοι συμμετέχουν στο ταξίδι προς την έμφυλη ισότητα, με σαφή κατανόηση του γιατί αυτό ωφελεί ολόκληρη την κοινωνία». Ως εκ τούτου «πρέπει ως κοινωνία να αντισταθούμε στην πίεση οπισθοδρόμησης και να επιταχύνουμε τον ρυθμό της αλλαγής», επιμένει η ίδια.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ

Ενώ οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί κατά θέσεων της Χεζμπολάχ συνεχίζονται με αμείωτη ένταση στον Λίβανο, ο Πρόεδρος της χώρας, Ζοζέφ Αούν, εξέθεσε χθες (9/3) τη θεώρηση της κυβέρνησης της Βηρυτού, κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης που πραγματοποίησε με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκή Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ο Αούν ανέφερε ότι ο Λίβανος βρίσκεται εγκλωβισμένος σε έναν πόλεμο που δεν επέλεξε, κατηγορώντας τόσο το Ισραήλ «που αδιαφορεί για το διεθνές δίκαιο» και που στοχεύει να μετατρέψει τον Λίβανο «σε νέα Γάζα», καθώς επίσης και τη Χεζμπολάχ, η οποία δρα «με γνώμονα τα συμφέροντα του Ιράν, και όχι τα λιβανικά εθνικά συμφέροντα», όπως τόνισε.

Οι προτάσεις του Ζοζέφ Αούν

Υπό αυτό το πρίσμα, ο Πρόεδρος Αούν ζήτησε τη συνδρομή του διεθνούς παράγοντα για να επιβληθεί πλήρης κατάπαυση του πυρός, όπως προβλέπει η σχετική συμφωνία του Νοεμβρίου 2024, και την ενίσχυση του τακτικού λιβανικού στρατού για να μπορέσει να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ. Εντύπωση προκάλεσε η προθυμία του για απευθείας επαφές με το Ισραήλ για την ανεύρεση ενός ειρηνικού modus vivendi στον νότιο Λίβανο. Σύμφωνα, μάλιστα, με καλά πληροφορημένες ισραηλινές πηγές που ενημέρωσαν την ελληνική υπηρεσία της DW, οι συστηματικές παρασκηνιακές κινήσεις της Γαλλίας πέτυχαν ώστε η ισραηλινή και λιβανική πλευρά να συζητούν σοβαρά το ενδεχόμενο να αρχίσουν τις απευθείας επαφές τους στην Κύπρο, η οποία και προτιμήθηκε έναντι της Ουάσιγκτον ή πόλης της Γαλλίας, όπως επιβεβαιώνει σήμερα το κρατικό ισραηλινό ραδιόφωνο.

Συριακή προθυμία – Ισραηλινή καχυποψία

Ωστόσο, την ίδια μέρα (9/3) πραγματοποίησε τηλεδιάσκεψη και ο προσωρινός Πρόεδρος της Συρίας, Αχμέντ αλ Σάρα με ηγέτες αραβικών χωρών, κατά την οποία δήλωσε ότι η χώρα του είναι εξίσου πρόθυμη να καταπολεμήσει τη Χεζμπολάχ, στέλνοντας δικές της στρατιωτικές δυνάμεις στον Λίβανο. Η προθυμία της Δαμασκού δεν έτυχε σχολιασμού από τη διακυβέρνηση Αούν, ούτε φυσικά και από το Ισραήλ, που χαρακτηρίζει τον Πρόεδρο Αλ Σάρα ως «τρομοκράτη με κοστούμι». Εκτιμάται ότι η ισραηλινή διαφαινόμενη απόρριψη των λιβανικών προτάσεων για διάλογο έγκειται κατά κύριο λόγο στην αποφυγή μίας ενδεχόμενης συριακής στρατιωτικής εμπλοκής επί λιβανικού εδάφους – κάτι που σίγουρα δεν επιθυμεί το Ισραήλ, ενώ συγχρόνως και η Βηρυτός του Προέδρου Αούν θα προτιμούσε να αποφύγει.

Παράλληλα, ήδη από χθες το βράδυ διαρρέουν εκ μέρους των ισραηλινών μέσων αυστηρές επικρίσεις κατά του τακτικού λιβανικού στρατού, τον οποίον φέρουν να μην δείχνει πρόθυμος να εμποδίσει τη Χεζμπολάχ να καταλαμβάνει τις εγκαταστάσεις του και από εκεί να εκτοξεύει πυραύλους κατά του Ισραήλ.

Έτσι, μέσα σε αυτό το βαρύ κλίμα, το Ισραήλ αποφάσισε σήμερα να διευρύνει την περιοχή που ήδη ελέγχει ο IDF στον νότιο Λίβανο και να συνεχίσει τις χερσαίες και αεροπορικές επιχειρήσεις του.

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη

Μπορεί η Άγκυρα και η Τεχεράνη να μην έχουν διαρρήξει ακόμη τις σχέσεις τους, ωστόσο ο δεύτερος βαλλιστικός πύραυλος που εκτοξεύθηκε χθες από το Ιράν και θραύσματά του βρέθηκαν στο Γκαζιαντέπ της Τουρκίας ξεχείλισε το ποτήρι. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον πρέσβη του Ιράν στην Άγκυρα και ζήτησε εξηγήσεις σχετικά με πύραυλο που εκτοξεύθηκε χθες από το Ιράν και κατευθύνθηκε προς την Τουρκία. Βέβαια, σήμερα ο Πρόεδρος Ερντογάν και ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν είχαν τηλεφωνική συνομιλία. Ο Πεζεσκιάν, ο οποίος δήλωσε ότι το Ιράν δεν έχει εκτοξεύσει πυραύλους, φέρεται να πρότεινε στον Ερντογάν να συσταθεί κοινή ομάδα για να διερευνήσει το περιστατικό.

Ωστόσο, ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε ότι «πρωταρχικός μας στόχος είναι να κρατήσουμε τη χώρα μας μακριά από αυτή τη φωτιά. Αντί για εκείνους που ρίχνουν λάδι στη φωτιά, για να σύρουν την περιοχή μας σε αστάθεια, εμείς ρίχνουμε νερό στη φωτιά, για να σβήσουμε τη φωτιά πριν εξαπλωθεί περαιτέρω. Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε τις εξελίξεις σε συντονισμό με το ΝΑΤΟ και τους άλλους συμμάχους μας και θα συνεχίσουμε να λαμβάνουμε πρόσθετα μέτρα για την ενίσχυση της ασφάλειάς μας».

Εγκατάσταση πυραύλων Patriot στη Μαλάτεια

Λίγες ώρες αργότερα έγινε φανερό γιατί ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε σήμερα στο ΝΑΤΟ και τους συμμάχους του. Δήλωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας τόνιζε ότι λόγω των πρόσφατων εξελίξεων λαμβάνονται αναγκαία μέτρα «για να διασφαλιστούν τα σύνορά μας και ο εναέριος χώρος και είμαστε σε διαβουλεύσεις με το ΝΑΤΟ και του συμμάχους μας. Επιπλέον των εθνικών μέτρων που έχουμε εφαρμόσει, συνεχίζει η δήλωση, το ΝΑΤO ενίσχυσε τα μέτρα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας. Ως μέρος αυτού του πλαισίου, το σύστημα Patriot βρίσκεται τώρα στη Μαλάτεια και ετοιμάζεται για λειτουργική ετοιμότητα για την υποστήριξη της προστασίας του εναέριου χώρου μας».

Η σημαντική αυτή δήλωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ουσιαστικά προωθεί τη στρατιωτική συνεργασία της Άγκυρας με το ΝΑΤΟ, αφήνοντας στο κενό τις έως τώρα συναλλαγές της με το Ιράν.

Ως αποτέλεσμα του πολέμου με το Ιράν, η τιμή του αργού πετρελαίου ξεπέρασε το φράγμα των 100 δολαρίων για πρώτη φορά εδώ και μια τριετία. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent, σημείου αναφοράς για το πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας στην Ευρώπη, αυξήθηκε μέχρι και 19%, αγγίζοντας σχεδόν τα 110 δολάρια ανά βαρέλι. Λίγο νωρίτερα, κατά την έναρξη των συναλλαγών στο Σικάγο, το West Texas Intermediate (WTI) εκτοξεύθηκε πάνω από το όριο των 100 δολαρίων. Ας σημειωθεί ότι το 2022, λίγο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η τιμή του αργού πετρελαίου εκτοξεύθηκε στα ύψη ξεπερνώντας τα 100 δολάρια και φθάνοντας ακόμα και τα 340 δολάρια. Λίγο πριν από το ξεκίνημα του πολέμου με το Ιράν, το αργό πετρέλαιο Brent κυμαινόταν γύρω στα 70 δολάρια ανά βαρέλι.

Ανεβαίνει και η τιμή του LNG

Ο φόβος ενός παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ παραμένει κυρίαρχο θέμα στην αγορά πετρελαίου. Σε καιρό ειρήνης, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου περνά από τα Στενά, τα οποία έκλεισε ουσιαστικά το Ιράν ως απάντηση στις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις. Τα Στενά του Ορμούζ είναι επίσης πολύ σημαντικά για τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, από χώρες όπως το Κατάρ. Έτσι, παράλληλα με το πετρέλαιο, άλμα κάνει και η τιμή του φυσικού αερίου. Το πρωί της Δευτέρας, το ολλανδικό TTF, το σημαντικότερο ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς, εκτινάχθηκε κατά περίπου 30%, φτάνοντας προσωρινά τα 69,70 ευρώ. Αυτό οφείλεται όχι μόνο στο de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, αλλά και στη διακοπή της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Κατάρ λόγω των ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων.

Κίνδυνος εκτόξευσης στα 150 δολάρια

Στο τέλος της περασμένης εβδομάδας, ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σάαντ αλ Καάμπι, προειδοποίησε σε συνέντευξή του στους Financial Times για σοβαρές επιπτώσεις του πολέμου στη μεταφορά ορυκτών καυσίμων από την ευρύτερη περιοχή. Εξέφρασε μάλιστα φόβους για πάγωμα της παραγωγής πετρελαίου σε όλες τις χώρες του Περσικού Κόλπου μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Δεν απέκλεισε μάλιστα μια αύξηση της τιμής του μαύρου χρυσού μέχρι και τα 150 δολάρια.

Για τα περισσότερα νοικοκυριά, η εκτίναξη της τιμής του φυσικού αερίου δεν έχει άμεσο αντίκτυπο, μιας και διαθέτουν μακροπρόθεσμα συμβόλαια. Συνήθως οι αυξήσεις τιμών στο χρηματιστήριο φθάνουν με καθυστέρηση στους πελάτες.

Πηγή: dpa

Ενώ οι ιρανικές απειλές έχουν οδηγήσει σε μεγάλο βαθμό σε παύση της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ, ειδικοί αμφιβάλλουν ότι η Τεχεράνη θα διακινδυνεύσει έναν μακροπρόθεσμο αποκλεισμό της ναυτιλιακής οδού σε αντίποινα για τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ. «Περίπου το 70% του εμπορίου εκτός πετρελαίου του Ιράν περνάει από λιμάνια που εξαρτώνται από την πρόσβαση μέσω των Στενών», λέει η αναλύτρια, Ντάλγκα Χατίνογλου, του Iran International, ενός ειδησεογραφικού πρακτορείου με έδρα το Λονδίνο.

«Δεν φαίνεται λογικό για το Ιράν να κλείσει τον διάδρομο του Ορμούζ, επειδή εισάγει κρίσιμα αγαθά, όπως τρόφιμα, αλλά και η πλειονότητα των εξαγωγών του πηγαίνει στην Κίνα και την Ινδία, οπότε αυτό θα στρεφόταν εναντίον της χώρας», δήλωσε η ειδικός ενέργειας Σάρα Βακσούρι της SVB Energy International στο Bloomberg TV.

Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν να επιτίθενται στο Ιράν το Σάββατο. Εκτιμάται ότι το κόστος ενός βαρελιού πετρελαίου θα μπορούσε να ανέλθει στα 100 δολάρια ή και περισσότερο εάν η θαλάσσια κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ γίνει πολύ επικίνδυνη.

Σημαντική εμπορική οδός πετρελαίου

Περίπου το 20% του παγκόσμιου αργού πετρελαίου που καταναλώνεται σε όλο τον κόσμο μεταφέρεται μέσω της θαλάσσιας διόδου, σύμφωνα με την αμερικανική ενεργειακή αρχή EIA. Πάνω από το 80% αυτών των παραδόσεων κατευθύνεται στην Ασία, κυρίως στην Κίνα, την Ινδία και την Ιαπωνία. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ όχι μόνο θα εμπόδιζε τις μεταφορές πετρελαίου, αλλά και τις παραδόσεις καυσίμων αεροπορίας και υγροποιημένου φυσικού αερίου, σύμφωνα με την Iran International. Περίπου το 30% των καυσίμων αεροπορίας της Ευρώπης και το 20% του παγκόσμιου LNG μεταφέρεται μέσω της διόδου.

Πολλές χώρες - συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, των κρατών-μελών της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιαπωνίας και του Καναδά - έχουν στρατηγικά αποθέματα για να αντέξουν αρκετές εβδομάδες προσωρινών διακοπών.

Το Ιράν εξαρτάται από την Κίνα

Ένας αποκλεισμός όχι μόνο θα διέκοπτε τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα κράτη του Κόλπου προς τη Δύση, αλλά και τις ιρανικές εξαγωγές που προορίζονται για την Κίνα και την Ινδία, γεγονός που θα επιδείνωνε την οικονομική κρίση του Ιράν. Το Ιράν υπόκειται σε δυτικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που στοχεύουν τις εξαγωγές του, από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Περαιτέρω κυρώσεις του ΟΗΕ επιβλήθηκαν μεταξύ 2006 και 2015 λόγω του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Οι κυρώσεις χαλάρωσαν μεταξύ 2016 και 2018 εν μέσω της συμμετοχής του Ιράν στο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) που σχετίζεται με τα πυρηνικά. Ωστόσο, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε εκ νέου αυστηρές κυρώσεις μετά την απόσυρση των ΗΠΑ από το πλαίσιο της JCPOA. Οι δυτικές κυρώσεις προσφέρουν μια «κερκόπορτα» για το Ιράν ώστε να συνεχίσει το εμπόριο, καθώς δεν επιβάλλονται κυρώσεις σε εκείνα τα κράτη που δεν συμμορφώνονται με τους περιορισμούς. Αυτό οδήγησε το Ιράν να στείλει πάνω από το 80% των εξαγωγών του στην Κίνα, σύμφωνα με την πλατφόρμα δεδομένων και ανάλυσης Kpler.

Σήμερα, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού, βενεζουελάνικου και ρωσικού πετρελαίου. Οι δυτικές κυρώσεις εναντίον και των τριών τις έχουν αναγκάσει να πουλήσουν το πετρέλαιό τους σε μειωμένη τιμή. Ενώ η Κίνα επωφελείται από αυτές τις εξοικονομήσεις, το Ιράν πρέπει να ανταγωνιστεί τα χαμηλότερα έσοδα από τις εξαγωγές.

Άλλωστε, οι κυρώσεις, οι οποίες απαιτούν σκιώδεις στόλους, μεσάζοντες και παρακάμψεις, αυξάνουν το κόστος μεταφοράς. «Προς το παρόν, η Κίνα είναι η απαραίτητη σανίδα σωτηρίας για τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, καθώς αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις», λέει ο Νικολάι Κοζάνοφ του Πανεπιστημίου του Κατάρ.

Η Κίνα διαφοροποιεί τις εισαγωγές πετρελαίου

H οικονομική ανάπτυξη της Κίνας είναι πιο σημαντική για το Ιράν από οποιεσδήποτε νέες κυρώσεις του ΟΗΕ. Οι κυρώσεις κατά του Ιράν, της Ρωσίας και της Βενεζουέλας έχουν επίσης επιτρέψει στην Κίνα να διαφοροποιήσει τις εισαγωγές πετρελαίου της. Η Κίνα έχει αποστασιοποιηθεί από προμηθευτές που συνδέονται στενά με τις ΗΠΑ, όπως τα κράτη μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), πολλά από τα οποία είναι ενσωματωμένα στο σύστημα ασφαλείας και χρηματοπιστωτικού συστήματος υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Οι κυρώσεις έχουν αποδυναμώσει το Ιράν ανεξάρτητα από την οικονομική του ανθεκτικότητα, λέει ο Κοζάνοφ.

Αυτό συμβαίνει επειδή περιορίζουν αυστηρά την πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες, διεθνή χρηματοδότηση και επενδύσεις, εξηγεί ο αναλυτής. Αυτό μειώνει την παραγωγή πετρελαίου του μακροπρόθεσμα.

«Το Ιράν είναι πιθανό να παραμείνει ενεργό στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, αλλά ως δομικά αποδυναμωμένος προμηθευτής με υψηλές εκπτώσεις, διαπραγματεύεται προοδευτικά σταθερούς όγκους για χαμηλότερα έσοδα ανά μονάδα», λέει ο Κοζάνοφ προσθέτοντας ότι «η αργή αρνητική σπείρα του πετρελαϊκού τομέα του Ιράν αντανακλά τη γενική και σταδιακή πτώση της συνολικής απόδοσης και σταθερότητας του καθεστώτος».

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Πριν από τρία χρόνια, μια ομάδα γυναικών από το Αφγανιστάν, οι οποίες σήμερα ζουν εξόριστες στην Αυστραλία, παρακολουθούσε με θλίψη τους αγώνες για το Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών που διεξάγονταν στις πόλεις διαμονής τους.

Σε λίγες ημέρες ξεκινά στην Αυστραλία και το Κύπελλο Ασίας Γυναικών, μία διοργάνωση που αποτελεί ταυτοχρόνως πηγή έμπνευσης, αλλά και υπενθύμιση των πολλών εμποδίων που πρέπει ακόμα να ξεπεράσουν αυτές οι γυναίκες για να παίξουν σε διεθνείς αγώνες.

«Δεν μπορούσα να σταματήσω να κλαίω όλη την ώρα, γιατί θυμόμουν την εποχή που μπορούσα να νιώθω περήφανη και να παίζω για τη χώρα μου [πριν από την επιστροφή των Ταλιμπάν το 2021]», λέει η αμυντικός Μουρσάλ Σαντάτ στην DW για τις αναμνήσεις της από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2023, όταν το Αφγανιστάν δεν είχε γυναικεία εθνική ομάδα. «Ελπίζω πως το Αφγανιστάν θα αγωνίζεται στα επόμενα προκριματικά».

«Ανυπομονούμε να εκπροσωπήσουμε ξανά το Αφγανιστάν»

Πριν από λίγους μήνες, μια αφγανική γυναικεία ομάδα με την ονομασία Afghan Women United αναγνωρίστηκε από τη FIFA και συμμετείχε σε ένα φιλικό τουρνουά στο Μαρόκο.

Αυτό ήταν ένα πρώτο μεγάλο βήμα προς τη διεθνή αναγνώριση, καθώς και ένα συναισθηματικό και αγωνιστικό ορόσημο, μετά από μια τετραετή μάχη των ποδοσφαιριστριών για να ακουστεί η φωνή τους. Ωστόσο, τέσσερις μήνες αργότερα, δεν έχουν παίξει ακόμη άλλον αγώνα.

«Το Μαρόκο ήταν ένα μεγάλο ορόσημο, αλλά για εμάς είναι μόνο η αρχή», λέει η τερματοφύλακας Ελάχα Σαφντάρι, που ζει στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Ως παίκτριες είμαστε πάντα πρόθυμες να εκπροσωπήσουμε ξανά το Αφγανιστάν. Φυσικά θέλουμε περισσότερους διεθνείς αγώνες, αλλά έχουμε παραμείνει πειθαρχημένες, προπονούμαστε σκληρά και βελτιωνόμαστε ως ομάδα. Ξέρουμε πως το επιτελείο εργάζεται για να μας δώσει περισσότερες ευκαιρίες, ώστε να παραμείνουμε σε ετοιμότητα και να έχουμε κίνητρο».

Πριν από λίγες ημέρες, η FIFA ανακοίνωσε ότι το Αφγανιστάν θα παίξει με δύο άγνωστους ακόμη αντιπάλους στο διεθνές παράθυρο εθνικών ομάδων τον Ιούνιο. Οι παίκτριες που βρίσκονται στην Ευρώπη συμμετείχαν σε προπονητικό καμπ στο Ντονκάστερ της Αγγλίας νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ενώ εκείνες που βρίσκονται στην Αυστραλία αναμένεται να κάνουν κάτι αντίστοιχο αργότερα μέσα στη χρονιά.

Ο ρόλος των ΗΑΕ και η στάση της FIFA

Συντασσόμενη με το αφγανικό καθεστώς, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, η οποία είχε αναλάβει τη φιλοξενία του πρόσφατου τουρνουά, αρνήθηκε να επιτρέψει στις Αφγανές παίκτριες να μπουν στη χώρα – και το τουρνουά τελικά μεταφέρθηκε στο Μαρόκο.

Αν και η FIFA έχει αρνηθεί επανειλημμένως να απαντήσει σε ερωτήσεις της DW σχετικά με το γεγονός, φαίνεται πολύ πιθανό πως η σχέση των ΗΑΕ με τους Ταλιμπάν ήταν ο λόγος της άρνησης.

«Αυτή φαίνεται να είναι η πιο εύλογη εξήγηση», δηλώνει η Άλισον Μπάτισον, Αυστραλή δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία βοήθησε την ομάδα να βρει άσυλο στην Αυστραλία και διατηρεί στενή επαφή με τις παίκτριες. Η ίδια εκτιμά πως κατά πάσα πιθανότητα υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των ΗΑΕ έκριναν πως «έπρεπε να δοθεί προτεραιότητα σε άλλα συμφέροντα, τα οποία μπορούμε να υποθέσουμε ότι είναι οικονομικού χαρακτήρα συμφέροντα στο Αφγανιστάν».

Την ίδια στιγμή, η στάση της FIFA περιπλέκει τα πράγματα, με την ομοσπονδία να στηρίζει τις Αφγανές παίκτριες, αλλά την ίδια στιγμή να εντείνει επίσης τη σχέση της με τα ΗΑΕ, διοργανώνοντας και προγραμματίζοντας, για παράδειγμα, εκδηλώσεις και δρώμενα στο Ντουμπάι.

«Η ύπαρξή μας είναι μια μορφή αντίστασης»

Η αμυντικός Σαντάτ, όπως και οι περισσότερες συμπαίκτριές της, παραμένει αποφασισμένη και διατηρεί την πίστη πως η ομάδα θα μπορέσει να αγωνιστεί στα προκριματικά του επόμενου Κυπέλλου Ασίας το 2029.

«Η επαναδημιουργία και αναγνώριση της αφγανικής γυναικείας εθνικής ομάδας από την εξορία είναι κάτι που θέλουν εκατομμύρια Αφγανοί, γιατί αποτελεί διαμαρτυρία κατά του καθεστώτος των Ταλιμπάν», τονίζει η Σαντάτ στην DW.

«Είναι ένα χαστούκι από τον κόσμο του ποδοσφαίρου που λέει: "Προσπαθείτε να τις φιμώσετε και να τις εμποδίσετε να παίξουν, αλλά εμείς ακόμη τους δίνουμε την πλατφόρμα να αναδειχθούν, να λάμψουν και να χρησιμοποιήσουν το άθλημά τους ως όπλο για να πολεμήσουν το έμφυλο απαρτχάιντ και την αδικία"».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

«Είμαι κι εγώ έκπληκτη που τα κατάφερα στην ώρα μου. Άργησα, επειδή έπρεπε να ετοιμάσουμε ένα γεύμα για είκοσι άτομα... επειδή μια οικογενειακή φίλη είπε ότι μπορεί να περάσει να μας χαιρετήσει», λέει η Μία Άλμας, μια ανερχόμενη κωμικός παλαιστινιακής καταγωγής στη Νέα Υόρκη, ανοίγοντας την παράστασή της σε μια stand-up comedy.

Ενώ η Μία είναι ένας φανταστικός χαρακτήρας στο πρόσφατα δημοσιευμένο πρώτο μυθιστόρημα της Σάρα Χαμντάν, «Τι θα σκεφτεί ο κόσμος;», η πλοκή υπογραμμίζει την αυξανόμενη επιτυχία των γυναικών από τον αραβικό κόσμο ως stand-up κωμικών σε όλη τη Μέση Ανατολή. «Τα τελευταία χρόνια, η ερμηνεία έχει αναδειχθεί ως ένα ουσιαστικό μέσο για την ενδυνάμωση των γυναικών και την κοινωνική κριτική σε μέρη του αραβικού κόσμου», δήλωσε στην DW η Ελχάμ Μανέα, πολιτική επιστήμονας με έδρα την Ελβετία που ειδικεύεται στις σπουδές του Κόλπου και της Μέσης Ανατολής. «Αυτή η ορατότητα έχει σημασία, οι γυναίκες φτάνουν στο κοινό πολύ πέρα ​​από τους κύκλους των ακτιβιστών ή της ελίτ».

Ενώ πολλές μικρότερες εκδηλώσεις σε όλη την περιοχή φιλοξενούν ήδη γυναίκες κωμικούς που εμφανίζονται στα αραβικά, οι γυναίκες στα μεγάλα φεστιβάλ κωμωδίας της περιοχής στο Άμπου Ντάμπι, το Ντουμπάι, το Αμμάν και το Ριάντ εξακολουθούσαν να είναι μετρημένες στα δάχτυλα φέτος. Τον Σεπτέμβριο του 2025, τρεις γυναίκες εμφανίστηκαν στο Φεστιβάλ Κωμωδίας του Ριάντ. Υπήρχαν 47 άνδρες κωμικοί.

Χιουμοριστικές ρίζες

«Τα χιουμοριστικά έργα έχουν μακρά ιστορία στη Μέση Ανατολή και αποτελούν πλούσιο μέρος του πολιτισμού μας», δήλωσε η συγγραφέας Σάρα Χαμντάν σε συνέντευξή της στην DW. Για παράδειγμα, το αιγυπτιακό θέατρο και οι ταινίες γνώρισαν μεγάλη φήμη τη δεκαετία του 1930, και οι τηλεοπτικές εκπομπές με σλάπστικ αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους της αραβικής βιομηχανίας ψυχαγωγίας εδώ και δεκαετίες. Η αγάπη της Χαμντάν για την κωμωδία τη βοήθησε επίσης ως δημοσιογράφο, όταν μετακόμισε από τη Νέα Υόρκη στο Ντουμπάι πριν από 15 χρόνια. Για το πρώτο της άρθρο, το οποίο επικεντρώθηκε στην κωμωδία στη Μέση Ανατολή, γνώρισε τον Τζαμίλ Αμπού-Ουαρντέχ, ο οποίος είχε κάνει μια ομιλία σε TED για την κωμωδία και το πώς να διδάσκει κανείς τη συγγραφή κωμωδίας. «Κατέληξα να πάρω συνέντευξη από τον άντρα που έγινε σύζυγός μου», θυμάται με ένα χαμόγελο. Το ζευγάρι μοιράζεται το πάθος του για την κωμωδία από τότε. «Πηγαίνουμε σε παραστάσεις σε τακτική βάση», είπε η Χαμντάν. «Υπάρχει όρεξη για γυναίκες κωμικούς στην περιοχή», επιβεβαίωσε ο Σύριος κωμικός Όλα Μσάραφ σε συνέντευξή του στο περιοδικό Grazia το 2023.

Ωστόσο, στο ίδιο άρθρο, η Αιγύπτια κωμικός Ρεέμ Ναμπίλ αποκάλυψε ότι για εκείνη, το να είναι γυναίκα κωμικός σημαίνει συνεχή σύγκριση της δουλειάς της με αυτή των ανδρών ομολόγων της. «Η δυσκολία που αντιμετωπίζω είναι ότι οι άνθρωποι μας συγκρίνουν με άνδρες κωμικούς. Μας φέρνουν τον έναν εναντίον του άλλου σαν να είμαστε εδώ για να ανταγωνιστούμε και να αποδείξουμε ότι η μία είναι πιο αστεία από την άλλη», είπε.

Η κωμωδία έχει όρια στην ελευθερία του λόγου.

«Η κωμωδία δεν καταργεί τις ιεραρχίες των φύλων», επιβεβαιώνει η Μανέα. «Οι γυναίκες κωμικοί συχνά ελέγχονται πιο αυστηρά από τους άνδρες και ορισμένα θέματα παραμένουν δύσκολα ή επικίνδυνα να αντιμετωπιστούν». Σε αντίθεση με πολλούς επιτυχημένους διεθνείς stand-up κωμικούς, οι παραστάσεις τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής τείνουν να αποφεύγουν την πολιτική, το σεξ και τις βωμολοχίες κατά τη διάρκεια των επίσημων φεστιβάλ. Οι διοργανωτές φέρονται να περιορίζουν τι μπορεί και τι δεν μπορεί να ειπωθεί πριν από τις εκδηλώσεις.

Ωστόσο, εκτός των επίσημων κυκλωμάτων φεστιβάλ, υπάρχει πολιτική κωμωδία και πολλοί Άραβες και αραβικής διασποράς κωμικοί ασχολούνται με ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων. «Με την πάροδο του χρόνου, αυτό που φαίνεται λεκτικό και φυσιολογικό έχει διευρυνθεί», επισημαίνει η Μανέα. «Επιπλέον, τοποθετώντας τις γυναίκες στο επίκεντρο του χιούμορ αντί για την κρίση, η κωμική ερμηνεία έχει βοηθήσει στην επαναρύθμιση του τρόπου με τον οποίο οι φωνές, οι απογοητεύσεις και η εξουσία των γυναικών γίνονται αντιληπτές στη δημόσια κουλτούρα». Κατά την άποψή της, ο αντίκτυπος σπάνια είναι εμφανώς πολιτικός, αλλά μάλλον έγκειται στην ορατότητα, την επανάληψη και τον τόνο.

«Η κωμωδία επιτρέπει στις γυναίκες να αντιμετωπίζουν τον γάμο, την οικογενειακή πίεση, την εργασία, την αξιοπρέπεια και τα διπλά μέτρα και σταθμά χωρίς να παρουσιάζουν τα σχόλιά τους ως ιδεολογική αντιπαράθεση», εξηγεί. Το γέλιο κάνει αυτές τις εμπειρίες κοινωνικά ευανάγνωστες, συχνά φτάνοντας σε κοινό που μπορεί να αντιστέκεται στον σαφή φεμινιστικό λόγο, διαπιστώνει.

Η δύναμη των πλατφορμών

Επιπλέον, οι κωμικοί δεν εξαρτώνται πλέον από παραδοσιακές πλατφόρμες όπως τηλεοπτικούς σταθμούς, διοργανωτές εκδηλώσεων ή σκηνοθέτες. «Έχουμε τη δύναμη στα χέρια μας με τα κινητά τηλέφωνα», δήλωσε η Σάρα Χαμντάν στην DW. Ακολουθεί τις αγαπημένες της Άραβες κωμικούς, Σανίγια Αμπάς, Roxy και Mina, στο Instagram. Έχουν από 5.000 έως 500.000 ακόλουθους η καθεμία. Το 2023, ο τηλεοπτικός σταθμός OSN των Εμιράτων πρόβαλε επίσης το "Stand Up! Ya Arab!", την πρώτη του είδους της κωμική σειρά με 56 Άραβες κωμικούς, συμπεριλαμβανομένων 17 γυναικών. Έχει λάβει εξαιρετική βαθμολογία 8,4 στα 10 στην πλατφόρμα International Movie Database (IMDb).

Η επιτυχία των ανερχόμενων γυναικών κωμικών είναι πιθανό να χρησιμεύσει ως πρότυπο για τις μελλοντικές γενιές κοριτσιών στη Μέση Ανατολή. «Ενώ τα πρότυπα συνεχίζουν να αναδύονται, οι δομικοί περιορισμοί πρέπει να καταργηθούν για να διασφαλιστεί ότι η επιτυχία τους δεν θα είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας, καθώς η επόμενη γενιά κοριτσιών αξίζει κάτι περισσότερο από έμπνευση», δήλωσε η Μοέζ Ντοράιντ, Περιφερειακή Διευθύντρια του ΟΗΕ για τις Αραβικές Κοινότητες.

«Αξίζουν πρόσβαση σε ευκαιρίες, αλλά αν οι τρέχουσες τάσεις συνεχιστούν, η ισότητα των φύλων στα αραβικά κράτη θα επιτευχθεί σε 185 χρόνια», είπε, προσθέτοντας ότι «αυτό είναι πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα».

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Ήταν γιος ενός επιστάτη και μιας πλύστρας, μεγάλωσε σ’ ένα μουχλιασμένο υπόγειο, έγινε κομμουνιστής, είχε ροπή στην τέχνη. Ο λόγος για τον Ανατολικογερμανό ποιητή Έριχ Άρεντ, ελάχιστα μεταφρασμένο στα ελληνικά. Εγκατέλειψε τη ναζιστική Γερμανία, συμμετείχε στον Ισπανικό Εμφύλιο, στο πλευρό των Δημοκρατικών εννοείται, κατέληξε στην Κολομβία με την εβραϊκής καταγωγής γυναίκα του. Επέστρεψαν και εγκαταστάθηκαν στην Ανατολική Γερμανία το 1950. Το ποιητικό του έργο πέρασε διάφορες φάσεις.

Μας ενδιαφέρει η τελευταία που αποτυπώνεται στη συλλογή «Αιγαίο», δημοσιευμένη το 1967. Απηχεί το έντονο συνειδησιακό αποτύπωμα που άφησε στους Άρεντ το πολύμηνο ταξίδι τους στην Ελλάδα το 1960. Σε μελέτημά της στον συλλογικό τόμο «Το λογοτεχνικό Αιγαίο. Ένας πολιτιστικός χώρος ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία» (Bielefeld, trancript 2021) η Αναστασία Αντωνοπούλου, καθηγήτρια Γερμανικής Λογοτεχνίας στη Φιλοσοφική Αθηνών, μας υπενθυμίζει ότι τα αιγαιοπελαγίτικα ποιήματα του Άρεντ όχι απλώς δεν είναι φυσιολατρικά με την παραδοσιακή έννοια, αλλά προσεγγίζουν την αρχαιότητα με ριζικά διαφορετικό τρόπο απ’ ότι τον 19o αιώνα οι Γερμανοί ρομαντικοί και κλασσικιστές.

Μια καινούργια προσέγγιση της αρχαιότητας

Οι μοντέρνοι απομακρύνονται από την Αθήνα και τις κλασσικές συμμετρίες, στρέφουν το βλέμμα στο Αιγαίο και τον δικό του κόσμο: ήλιος, θάλασσα, βράχια, ερημιά και ξεραΐλα. Σ’ αυτά προσηλώνεται το καινούργιο ποιητικό εγώ, μ’ αυτά αναμετριέται ο νέος άνθρωπος μέσα στο κενό που άφησαν οι εξουθενωμένες ουτοπίες. Ειδικώς ο Άρεντ προχωρά στον ποιητικό αναπροσανατολισμό του μετά την καταστολή της ουγγρικής εξέγερσης το 1956 και την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου το 1961. Αποκαΐδια, θρύψαλα, όστρακα.

Η αναζήτηση μιας αρχαϊκής απέριττης ύπαρξης μοιάζει, στιγμιαία τουλάχιστον, αναπόφευκτη και ο Άρεντ αναζητά αυτά τα ίχνη στο Αιγαίο με μια γλώσσα καινοφανή για το έργο του, παραδομένη στους συνειρμούς της φαντασίας, συχνά ερμητική. Και στην άκρη αυτού του Αιγαίου εντοπίζει τον μινωικό πολιτισμό, κάτι σαν εξωϊστορική φαντασίωση, μια πανάρχαια κουλτούρα που αναδείκνυε την ομορφιά, την ευζωία, την απουσία της βίας.

Μινωικά ρινίσματα ενδεικτικά και στο ποίημά του «Το παράθυρο»:

Έλυσα την αγκράφα

στο πανωφόρι της νύχτας:

γυμνός έλαμψε,

με φιδίσιο φλέβωμα, ο ώμος

του μαρμάρου, νάξιος.

Παλιά περιδινούμενα

νερά! Το κύμα σηκώνει

κολοβά απολειφάδια. Ονειρικά

ιερογλυφικά στην άμμο: Πουλιού

ποδάρι. Ένα ζευγάρι φτερούγες

χορεύουν σιωπηλά. Σκιά.

Από νησί αλαργινό,

ολοκάθαρο – χίλια τέτοια

στη θάλασσα – φτάνει κολυμπώντας

φτενή του ύστερου φεγγαριού

η τρεμάμενη γραφή,

ανερμήνευτη. – Στο μαύρο

ενός παράθυρου

το ξέχειλο στήθος, φωτεινό, η

κρητική κορμοστασιά, βουβές

μπούκλες, η κλίση του αυχένα

δίπλα:

Έκαιγε σαν ανάσα

η αγκράφα μέσα στο

αφροδισιακό μου χέρι.

Μόλις ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν, οι τιμές των καυσίμων άρχισαν να παίρνουν την ανιούσα (και) στη Γερμανία. Μέσα σε 48 ώρες έφτασαν κατά μέσο όρο τα 1,72 ευρώ για το ντίζελ και τα 1,74 ευρώ για τη σούπερ βενζίνη Ε10 (με ανανεώσιμη αιθανόλη 10%). Αυτά ήταν ήδη τα υψηλότερα επίπεδα από τον Απρίλιο του 2024.

Έκτοτε, η άνοδος συνεχίζεται. Το πρωί της Τετάρτης, το ντίζελ κίνησης έφτασε τα 2,054, δηλαδή υπερέβη το όριο των 2 ευρώ για πρώτη φορά από τον Σεπτέμβριο του 2022, όταν άρχισαν να γίνονται αισθητές οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία. Την ίδια στιγμή η σούπερ βενζίνη Ε10 έφτασε τα 1,99 ευρώ. Μία μικρή μείωση αναμενόταν βέβαια το βράδυ της Τετάρτης, όπως συμβαίνει πάντα με τις διακυμάνσεις των τιμών εντός της ημέρας στα καύσιμα.

Φταίει μόνο ο αποκλεισμός των Στενών;

Πάντως, η γενική τάση είναι ανοδική. Κύριος λόγος για τις ανατιμήσεις θεωρούνται τα προβλήματα στην ενεργειακή τροφοδοσία μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διακινείται το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και το 25% του διεθνούς εμπορίου LNG. Ο πρόεδρος της Γερμανικής Αρχής Ανταγωνισμού, Αντρέας Μουντ, προειδοποιεί ότι παρακολουθεί πολύ προσεκτικά τη διαμόρφωση των τιμών, προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα αισχροκέρδειας, αλλά παραδέχεται πως «το δίκαιο περί Ανταγωνισμού δεν προβλέπει κάποιο εργαλείο που να αποτρέπει μία άνοδο των τιμών λόγω γεωπολιτικών αναταράξεων».

Ένας πρόσθετος λόγος για τις ανατιμήσεις είναι και η ισοτιμία του δολαρίου. Ο υπολογισμός των τιμών στα καύσιμα γίνεται με βάση το αμερικανικό νόμισμα, το οποίο ανατιμάται στις διεθνείς αγορές από τότε που άρχισαν οι εχθροπραξίες. Προφανώς πολλοί το θεωρούν ασφαλές καταφύγιο ή τουλάχιστον ασφαλέστερο από άλλες επενδύσεις υψηλού ρίσκου.

«Φουντώνει» ο πληθωρισμός

Ένα επιπλέον πρόβλημα για τον καταναλωτή είναι ότι η άνοδος στις τιμές των καυσίμων λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής για αυξήσεις σε όλα τα αγαθά. Και αυτό γιατί αυξάνεται το κόστος παραγωγής σε όλους τους κλάδους, κάτι που -εν μέρει, τουλάχιστον- μετακυλίεται στην τελική τιμή.

«Όσο περισσότερο διαρκέσει αυτή η σύρραξη, τόσο πιο έντονες θα είναι οι οικονομικές και μακροοικονομικές επιπτώσεις στην Ευρώπη», προειδοποιεί ο επικεφαλής της Deutsche Bank Κρίστιαν Σέβινγκ, μιλώντας σε οικονομικό φόρουμ στη Φρανκφούρτη. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank Γιοργκ Κρέμερ δηλώνει στο πρακτορείο dpa ότι «εάν ο πόλεμος και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ διαρκέσουν λίγες εβδομάδες, θα είναι μόνο προσωρινή και περιορισμένη η επίδραση. Αν όμως παρ' ελπίδα ο ο πόλεμος παραταθεί για μήνες, τότε η τιμή του πετρελαίου θα συνεχίσει να αυξάνεται και μαζί του θα αυξάνεται ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη, που θα φτάσει τουλάχιστον το 3%».

Μιλώντας στους Financial Times στις αρχές της εβδομάδας, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Κριστίν Λαγκάρντ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, λέγοντας ότι οι πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη θα ενισχυθούν, σε περίπτωση που ο πόλεμος συνεχιστεί. Από την πλευρά του, ωστόσο, εκπρόσωπος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) δηλώνει ότι «είναι πολύ νωρίς για να εκτιμήσουμε τις επιπτώσεις του πολέμου».

Πηγές: dpa, Reuters, ARD

Στο Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Γερμανίας για αστικές υποθέσεις, δηλαδή τον αντίστοιχο «Άρειο Πάγο» (Bundesgerichtshof), εξετάστηκε την Τρίτη μία ασυνήθιστη προσφυγή της Γερμανικής Ένωσης για την Προστασία του Περιβάλλοντος (DUH). Ζητούμενο, σύμφωνα με την οικολογική οργάνωση: να απαγορεύσει το Δικαστήριο σε δύο από τις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες της χώρας, την BMW και τη Mercedes, να πωλούν αυτοκίνητα με συμβατικούς κινητήρες μετά το 2030.

Η νομική βάση σηκώνει συζήτηση: Οι ενάγοντες επικαλούνται το «δικαίωμα της προσωπικότητας», όπως αυτό κατοχυρώνεται στο Άρθρο 2 του Γερμανικού Συντάγματος (Grundgesetz). Υποστηρίζουν ότι η επιμονή των δύο μεγάλων αυτοκινητοβιομηχανιών να κατασκευάζουν οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσεως εξαντλεί τα περιθώρια ελιγμών για την προστασία του περιβάλλοντος και καθιστά αναγκαία τη λήψη νέων μέτρων για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (Co2), με αποτέλεσμα να παραβιάζονται θεμελιώδη δικαιώματά τους.

«Εξέγερση» της νέας γενιάς

Πιο συγκεκριμένα: Από τη στιγμή, λένε οι ενάγοντες, που οι αυτοκινητοβιομηχανίες θέτουν σήμερα τόσο χαμηλά όρια μείωσης των ρύπων, θα πρέπει οι επόμενες γενιές να θέσουν πολύ αυστηρότερα όρια για να καλύψουν το χαμένο έδαφος, κατά συνέπεια οι μελλοντικές γενιές θα είναι σαν να πληρώνουν την ολιγωρία των σημερινών ιθυνόντων με μεγαλύτερους περιορισμούς στην ελευθερία τους από εκείνους που θα τους αναλογούσαν υπό άλλες συνθήκες.

Η επιχειρηματολογία ουσιαστικά εδράζεται σε μία ιστορική απόφαση που εξέδωσε το 2021 το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας, μετά από προσφυγή περιβαλλοντικών οργανώσεων. Οι δικαστές της Καρλσρούης είχαν αποφανθεί ότι η κυβέρνηση πρέπει να εντείνει τις ενέργειές της, ώστε να θεσπίσει μέχρι τα τέλη του 2022 μία αυστηρότερη νομοθεσία για την προστασία του κλίματος, με βάση τα όσα προβλέπει η Συμφωνία των Παρισίων για την Κλιματική Αλλαγή.

Η διαφορά είναι ότι σε εκείνη την περίπτωση αποδέκτης της απόφασης ήταν το κράτος, ενώ η σημερινή προσφυγή στρέφεται εναντίον δύο ιδιωτικών επιχειρήσεων. Τίθεται ζήτημα άμεσης τριτενέργειας των θεμελιωδών δικαιωμάτων; Και αν ναι, μέχρι πού μπορεί να φτάσει; Λεπτομέρειες της υπόθεσης δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστές.

Το «εκκρεμές» της πολιτικής

«Οι ενάγοντες νομίζουν ότι είναι πιο έξυπνοι από τον ίδιο τον νομοθέτη» δηλώνει με σκωπτικό ύφος συνήγορος της BMW στο Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa).

«Το εκκρεμές της πολιτικής κινείται και πάλι προς την προστασία του περιβάλλοντος» αντιτείνει ένας από τους δικηγόρους της περιβαλλοντικής οργάνωσης. Υποστηρίζει μάλιστα ότι όταν ο νομοθέτης δεν ανταποκρίνεται στη θεσμική εντολή του, θα πρέπει και τα φυσικά πρόσωπα να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους διά της δικαστικής οδού.

Όπως ήταν αναμενόμενο, το Ανώτατο Δικαστήριο δεν έλαβε θέση στη διαμάχη κατά την ακροαματική διαδικασία της Τρίτης. Ο πρόεδρος του Δικαστηρίου, Στέφαν Ζάιτερς, περιορίστηκε να δηλώσει ότι στο ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος θα πρέπει να συνυπολογιστούν και να σταθμιστούν πολλοί και διαφορετικοί λόγοι έννομου συμφέροντος. Η απόφαση αναμένεται στις 23 Μαρτίου.

Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως, ενώ η Κίνα πουλά ανεμογεννήτριες σε «ανόητους ανθρώπους που τις αγοράζουν», η ίδια δεν χρησιμοποιεί αιολική ενέργεια.

Η δήλωση αυτή, ωστόσο, απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Η Κίνα αύξησε σε επίπεδα ρεκόρ τόσο την αιολική όσο και την ηλιακή της ισχύ το 2025, παρέχοντας επίσης τη μερίδα του λέοντος της παγκόσμιας καθαρής τεχνολογίας που απαιτείται για την ενεργειακή μετάβαση – κατασκευάζοντας πάνω από το 80% των ηλιακών πάνελ, το 60% των ανεμογεννητριών και το 75% των ηλεκτρικών οχημάτων (EV) και των μπαταριών.

«Σε οικονομικό και βιομηχανικό επίπεδο οι ΗΠΑ έχουν μείνει πίσω και θα μείνουν ακόμα περισσότερο, ως αποτέλεσμα της εχθρικής προσέγγισης της νυν κυβέρνησης απέναντι στην απομάκρυνση από τον άνθρακα», δηλώνει στην DWο Λι Σούο, διευθυντής του China Climate Hub στο Asia Society Policy Institute με έδρα τις ΗΠΑ. Με το να «αποχωρούν απερίσκεπτα από πολλά διεθνή φόρουμ που σχετίζονται με το κλίμα και την ενέργεια», οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν την πολιτική τους επιρροή, προσθέτει ο ειδικός.

Η κυβέρνηση Τραμπ σταμάτησε να συμμετέχει και να χρηματοδοτεί 66 διεθνείς οργανισμούς που θεώρησε αντίθετους προς τα εθνικά συμφέροντα, την ασφάλεια, την οικονομική ευημερία ή την κυριαρχία των ΗΠΑ.

«Έχει απομακρυνθεί από την επιστήμη που αποδέχεται όλος ο κόσμος», τονίζει στην DW ο Ντέιβιντ Χαρτ, ανώτερος ερευνητής για το κλίμα και την ενέργεια στην αμερικανική δεξαμενή σκέψης The Council on Foreign Relations. «Είναι μια ανόητη απόφαση που θα βλάψει τις ΗΠΑ μακροπρόθεσμα».

Κινεζική ηγεσία στην κλιματική δράση;

Πάντως, παρά το γεγονός ότι έχει περισσότερες δυνατότητες στην ηλιακή ενέργεια από όσες ο υπόλοιπος κόσμος μαζί, η Κίνα δεν φαίνεται να επιδιώκει ενεργά ηγετικό ρόλο στο κλίμα. Όπως εξηγεί ο Λι, το Πεκίνο «δεν θέλει να υποσχεθεί πάρα πολλά, ιδίως σε διεθνές επίπεδο».

Αν και η Κίνα συνεχίζει να επενδύει σε μεγάλο βαθμό και στον άνθρακα, δεν χρησιμοποιεί τέτοιους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς ως βασική πηγή ενέργειας, επιλέγοντας μία πιο ευέλικτη στρατηγική, μεταξύ άλλων μέσω και της αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες.

Την ίδια στιγμή, το Πεκίνο προωθεί τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, στηρίζοντας ταυτοχρόνως και άλλες χώρες να πράξουν το ίδιο, όπως επισημαίνει ο Χαρτ, στάση που συμβάλλει στην ενίσχυση του ηγετικού ρόλου της Κίνας στην κλιματική μετάβαση.

Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στην παραγωγή ενέργειας μέσω άνθρακα και προωθούν νέα έργα φυσικού αερίου.

Κινεζική πρωτιά σε ηλιακή και αιολική ενέργεια

Πέρυσι η Κίνα ενίσχυσε τις δυνατότητές της κατά 318 γκιγκαβάτ (GW) σε ηλιακή ενέργεια και κατά 120 GW σε αιολική ενέργεια, προσθήκη με την οποία το συνολικό δίκτυο φτάνει τα 1,8 δισεκατομμύρια κιλοβάτ.

Αυτό ανεβάζει τη συνολική συνδεδεμένη με το δίκτυο ισχύ αιολικής και ηλιακής ενέργειας στα 1,8 δισεκατομμύρια κιλοβάτ. Όπως ανέφερε η αμερικανική ΜΚΟ Global Energy Monitor, η Κίνα «ξεπέρασε έτσι ένα ιστορικό όριο» και μπορεί να παράγει τρεις φορές περισσότερη ενέργεια από τους πλησιέστερους ανταγωνιστές της, τις ΗΠΑ και την Ινδία. Όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Λι, Κίνα και ΗΠΑ «αποτελούν δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους».

Καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι σε μεγάλο βαθμό φθηνότερες από τις μονάδες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα και δεδομένου ότι υπάρχει τεράστια ζήτηση ενέργειας στις ΗΠΑ, ο Χαρτ εξακολουθεί να βλέπει μέλλον για την ηλιακή ενέργεια στην Αμερική. Ωστόσο, ο κλάδος δεν πρόκειται να αναπτυχθεί τόσο γρήγορα, όσο θα μπορούσε με διαφορετική χάραξη πολιτικής.

«Όσον αφορά τον τομέα της καθαρής τεχνολογίας, οι ΗΠΑ ουσιαστικά παρεμποδίζουν τον ίδιο τους τον εαυτό. Σχετικά με τα ηλιακά πάνελ, για παράδειγμα, οι δασμοί είναι απαγορευτικά υψηλοί», δηλώνει ο Λι.

Μπορούν ΗΠΑ και Κίνα να συμβαδίσουν στην ηλεκτροκίνηση;

Αναφορικά δε με την ηλεκτροκίνηση, «το μέσο νέο αυτοκίνητο στην Κίνα είναι ηλεκτρικό όχημα, ενώ το ποσοστό στις ΗΠΑ είναι πιο κοντά στο 10%», δηλώνει στην DW ο Τζέρεμι Γουάλας, καθηγητής Κινεζικών Σπουδών στο Johns Hopkins School of Advanced International Studies.

Ο τομέας των μεταφορών της Κίνας έχει σε μεγάλο βαθμό περάσει στην ηλεκτροκίνηση, κάτι που σύμφωνα με τον Χαρτ αναμένεται να συμβεί «και στον υπόλοιπο κόσμο μέσα σε μία ή δύο δεκαετίες, ενώ οι ΗΠΑ ενδέχεται να μείνουν πραγματικά στο περιθώριο αυτής της βιομηχανίας».

Αυτή η συνθήκη έχει επιπτώσεις και πέραν του ιδίου του τομέα των ηλεκτροκίνητων οχημάτων. «Εάν δεν έχεις ηλεκτρικά οχήματα για να δημιουργήσεις ζήτηση για τη βιομηχανία μπαταριών και άλλες βιομηχανίες όπως αυτή των ηλεκτρικών κινητήρων, τότε και άλλοι τομείς που χρησιμοποιούν αυτές τις τεχνολογίες θα πληγούν επίσης. Το κόστος τους θα είναι υψηλότερο από τους ανταγωνιστές στο εξωτερικό που έχουν πρόσβαση σε φθηνότερες μπαταρίες».

Κατά τον Λι, «υπάρχει ένα χάσμα τουλάχιστον μίας δεκαετίας όσον αφορά τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, όταν εξετάζονται οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι μπαταρίες». Όσον αφορά δε τις μπαταρίες που χρησιμοποιούνται για αποθήκευση ενέργειας και σε ηλεκτρικά οχήματα, ο ειδικός εκτιμά πως «οι ΗΠΑ απλώς δεν έχουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για την παραγωγή τους»

Η κλιματική δράση ως οικονομική ευκαιρία

Οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια που ακυρώνονται στο πλαίσιο των πολιτικών Τραμπ έχουν «πραγματικό οικονομικό κόστος», όπως επισημαίνει ο Χαρτ, σε σύγκριση με την οικονομική ανάπτυξη που προβλεπόταν υπό τις προηγούμενες πολιτικές.

Οι πράσινες θέσεις εργασίας βρίσκονταν σε άνοδο στις ΗΠΑ, με τις θέσεις στον τομέα της καθαρής ενέργειας να υπερβαίνουν εκείνες στους κλάδους του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του άνθρακα κατά περισσότερο από τρεις προς μία.

Ο Χαρτ διαπιστώνει πως οι ΗΠΑ θα μείνουν πίσω σε «έναν αριθμό βιομηχανιών που αναπτύσσονται ραγδαία», εξέλιξη που αποτελεί μία «χαμένη ευκαιρία».

Ο Λι θεωρεί πως η Κίνα ενδέχεται να αναλάβει μεγαλύτερο ηγετικό ρόλο στο κλίμα μακροπρόθεσμα, δεδομένης και της συνολικής αλλαγής στάσης της κινεζικής ηγεσίας απέναντι στην κλιματική μετάβαση. Ο ίδιος παρατηρεί μία «ρητορική μετατόπιση», στο πλαίσιο της οποίας «η κλιματική δράση δεν αντιμετωπίζεται ως βάρος για την οικονομική ανάπτυξη», αλλά αντιθέτως θεωρείται ως κάτι το θετικό και ένα εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης». Η αλλαγή αυτή της στάσης του Πεκίνου αποτελεί κατά τον ειδικό και μία από «τις σημαντικότερες εξελίξεις στη διεθνή κλιματική δράση την τελευταία δεκαετία».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Ήταν μια απόφαση που προκαλεί αίσθηση, αλλά όχι έκπληξη. Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα προχωρήσει στην «προσωρινή εφαρμογή» της εμπορικής συμφωνίας με τη Ζώνη Mercosur. Με αυτή τη συμφωνία αίρονται οι εμπορικοί φραγμοί ανάμεσα στο «μπλοκ των 27» και τέσσερις χώρες της Λατινικής Αμερικής (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη), χωρίς ακόμη να διευκρινίζεται τι ακριβώς συμβαίνει με τις χώρες που είναι απλώς «συνδεδεμένα μέλη» στην ομάδα Mercosur, όπως η Χιλή.

Όλα αυτά συμβαίνουν μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να καθυστερήσει την υλοποίηση της συμφωνίας προσφεύγοντας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο καλείται τώρα να αποφανθεί εάν η συμφωνία Mercosur συνάδει με τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η πλήρης εφαρμογή θα μπορούσε να καθυστερήσει μέχρι και δύο ολόκληρα χρόνια, εωσότου αποφανθεί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και επικυρωθεί το τελικό κείμενο της συμφωνίας από όλους τους ενδιαφερόμενους.

Ουδέν μονιμότερο του «προσωρινού»

Και αυτό ακριβώς είναι που θέλει να αποφύγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. «Προσωρινή εφαρμογή» σημαίνει ότι η συμφωνία δεν μπορεί να θεωρείται ολοκληρωμένη χωρίς τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αλλά ως γνωστόν, ουδέν μονιμότερο του προσωρινού. «Προσωρινά» εφαρμόζεται και η αντίστοιχη εμπορική συμφωνία με τον Καναδά (CETA) από το 2017 μέχρι σήμερα.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η Κομισιόν δικαιούται να προχωρήσει στην προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας με βάση αμιγώς νομικά κριτήρια. Ωστόσο, σε πολιτικό επίπεδο, αυτή η εξέλιξη αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, αρχής γενομένης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Στις αρχές της χρονιάς ο Γερμανός Σοσιαλδημοκράτης Μπέρντ Λάγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου, είχε ερωτηθεί για το ενδεχόμενο να προχωρήσει η Κομισιόν στην προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας και εμφανίστηκε καθησυχαστικός. «Τέσσερις διαφορετικοί Επίτροποι Εμπορίου μας έχουν διαβεβαιώσει ότι η Κομισιόν δεν θα προχωρήσει σε μία προσωρινή εφαρμογή», έλεγε ο Γερμανός Ευρωβουλευτής.

Θα αντιδράσει το Παρίσι;

Συν τοις άλλοις, η υπόθεση Mercosur προκαλεί νέες τριβές στον «γαλλο-γερμανικό άξονα» σε μία κρίσιμη συγκυρία για τον μελλοντικό προσανατολισμό της ΕΕ. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μέρτς εδώ και καιρό έχει ταχθεί υπέρ της άμεσης εφαρμογής της συμφωνίας και μάλιστα χαρακτήρισε «λυπηρή» την απόφαση της Ευρωβουλής να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Αντιθέτως, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν είχε ταχθεί από την αρχή κατά της συμφωνίας, ξεκαθάρισε ότι η Γαλλία δεν πρόκειται να την επικυρώσει και χαρακτηρίζει τώρα «δυσάρεστη έκπληξη» την απόφαση της Κομισιόν να προχωρήσει σε μια προσωρινή εφαρμογή.

Κατά τα άλλα, οι αντίπαλοι της συμφωνίας ποντάρουν και σε μία σημαντική καθυστέρηση των ίδιων των λατινοαμερικανικών χωρών να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες επικύρωσης, αλλά αυτή η προσδοκία μάλλον δεν επιβεβαιώνεται. Ήδη την Πέμπτη επικύρωσαν τη συμφωνία Mercosur η Αργεντινή και η Ουρουγουάη, ενώ αναμένεται να ακολουθήσει σύντομα η Βραζιλία.

Ανησυχία στις αγορές πετρελαίου έχει προκαλέσει η κλιμάκωση της βίας στη Μέση Ανατολή, με πολλούς αναλυτές να προβλέπουν μεγάλη άνοδο των τιμών.

Αν και στο Ιράν αναλογεί μόλις το 3-4% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, η εγγύτητά του στα Στενά του Ορμούζ – που θεωρούνται το σημαντικότερο «στενό σημείο» μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο – ωθεί τους αναλυτές να αναθεωρούν προς τα πάνω τις προβλέψεις τους για τις μελλοντικές τιμές.

Μια παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά, μέσω των οποίων μεταφέρεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι – μια εξέλιξη που θα έπληττε την παγκόσμια οικονομία και θα αύξανε περαιτέρω τις τιμές, οι οποίες ήδη αποδεικνύονται δύσκολο να συγκρατηθούν.

Το Brent εκτινάχθηκε έως και 13% τη Δευτέρα (2 Μαρτίου) – την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης μετά τα πλήγματα ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν – πριν περιορίσει μέρος των κερδών του και διαμορφωθεί περίπου στα 77 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι έμποροι επικεντρώθηκαν στα Στενά του Ορμούζ, όπου η εμπορική κίνηση έχει ουσιαστικά διακοπεί, με το Ιράν να επιτίθεται σε τρία πετρελαιοφόρα το Σαββατοκύριακο.

Η Σαουδική Αραβία έκλεισε τη μεγαλύτερη εγχώρια διυλιστική μονάδα της τη Δευτέρα, αφού έγινε στόχος ιρανικών drones. Το κύμα επιθέσεων οδήγησε επίσης σε διακοπές λειτουργίας εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Οι τιμές του πετρελαίου είχαν ήδη φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών πριν από τον τελευταίο πόλεμο στην πετρελαιοπαραγωγό περιοχή, καθώς οι έμποροι ανησυχούσαν για τις συνέπειες πιθανών στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν. Η ομάδα OPEC+ συμφώνησε την Κυριακή να αυξήσει την παραγωγή από τον Απρίλιο, σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει τις αγορές.

«Αν η σύγκρουση παραταθεί και, ιδίως, αν επηρεάσει την πραγματική προσφορά πετρελαίου – λόγω διακοπών της ιρανικής παραγωγής ή προσπαθειών του Ιράν να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ – θα μπορούσε να προκαλέσει άνοδο των τιμών, ίσως γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι», ανέφερε ο Γουίλιαμ Τζάκσον, επικεφαλής οικονομολόγος αναδυόμενων αγορών της Capital Economics.

Πόσο πετρέλαιο παράγει το Ιράν;

Το Ιράν παράγει περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (bpd), γεγονός που το καθιστά τον τέταρτο μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου στον OPEC. Είναι επίσης ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς φυσικού αερίου στον κόσμο.

Η χώρα διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως – περίπου το ένα τέταρτο των αποθεμάτων της Μέσης Ανατολής και το 12% των παγκόσμιων αποθεμάτων, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ. Ωστόσο, η παραγωγή παραμένει περιορισμένη λόγω χρόνιων υπο-επενδύσεων και διεθνών κυρώσεων.

Το Ιράν έχει βρει τρόπους να παρακάμπτει τις δυτικές κυρώσεις και πλέον πουλά το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του στην Κίνα. Χάρη στη ζήτηση από την Κίνα αύξησε την παραγωγή του κατά περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως από το 2020 έως το 2023.

Παρ' ότι η ιρανική οικονομία είναι σχετικά πιο διαφοροποιημένη από άλλες οικονομίες της Μέσης Ανατολής που εξαρτώνται από το πετρέλαιο, οι εξαγωγές ενέργειας αποτελούν σημαντική πηγή κρατικών εσόδων. Το 2023 τα καθαρά έσοδα από εξαγωγές πετρελαίου ανήλθαν περίπου στα 53 δισεκατομμύρια δολάρια.

Γιατί βρίσκονται στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ;

Τα Στενά του Ορμούζ, που βρίσκονται μεταξύ Ιράν και Ομάν, αποτελούν βασική θαλάσσια οδό μεταφοράς πετρελαίου που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα.

Μεγάλοι όγκοι αργού πετρελαίου από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ διέρχονται από τα Στενά.

Το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει να κλείσει τα Στενά, αλλά δεν το έχει πράξει, καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε πιθανότατα άμεση διεθνή αντίδραση που θα εμπόδιζε και τις δικές του εξαγωγές.

Λόγω της παρούσας σύγκρουσης η διέλευση έχει ουσιαστικά παγώσει, καθώς αρκετές εταιρείες ανέστειλαν τις αποστολές για λόγους ασφαλείας.

Αυτό απειλεί να εμποδίσει τη διάθεση 15 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως — περίπου το 30% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου. Ακόμα και στην περίπτωση που βρεθούν αξιόπιστες εναλλακτικές, η απώλεια εκτιμάται σε 8-10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Πώς αντέδρασε ο OPEC+;

Ο OPEC+ (συμμαχία του OPEC υπό τη Σαουδική Αραβία με άλλους παραγωγούς, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας) ανακοίνωσε μεγαλύτερη του αναμενόμενου αύξηση παραγωγής.

Ωστόσο, εάν περιοριστούν οι ροές μέσω του Κόλπου, η επιπλέον παραγωγή θα προσφέρει περιορισμένη άμεση ανακούφιση. Η πρόσβαση στις εξαγωγικές οδούς είναι πιο κρίσιμη από τους στόχους παραγωγής.

Η Σαουδική Αραβία αύξησε τις εξαγωγές της προσφάτως, δημιουργώντας «μαξιλάρι» πριν από τα πλήγματα. Το Ιράν επίσης αύξησε τις εξαγωγές του πριν τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Παρ' όλα αυτά τέτοια «μαξιλάρια» είναι περιορισμένα και σχεδιασμένα για βραχυπρόθεσμους κραδασμούς.

Πώς θα επηρεαστεί η παγκόσμια οικονομία;

Ο αντίκτυπος στην παγκόσμια οικονομία θα εξαρτηθεί από το πόσο θα αυξηθούν οι τιμές. Το πετρέλαιο είναι βασικός οικονομικός συντελεστής, επομένως η άνοδος αυξάνει το κόστος πολλών αγαθών.

«Κατά κανόνα μία αύξηση 5% στις τιμές πετρελαίου προσθέτει περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα στον πληθωρισμό μεγάλων οικονομιών», δήλωσε ο Τζάκσον. «Άνοδος του μπρεντ στα 100 δολάρια θα μπορούσε να προσθέσει 0,6–0,7 ποσοστιαίες μονάδες στον παγκόσμιο πληθωρισμό».

Ο υψηλότερος πληθωρισμός μειώνει την καταναλωτική εμπιστοσύνη και τις δαπάνες. Οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να αυξήσουν τα επιτόκια, επιβραδύνοντας όμως έτσι περαιτέρω την οικονομική ανάπτυξη.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Την ώρα που οι πολιτικοί σε διάφορες χώρες του κόσμου δρομολογούν ή συζητούν ηλικιακούς περιορισμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι επιστήμονες παρέχουν πειστικούς λόγους για δραστικές αποφάσεις. Τα σύντομα βίντεο σε TikTok, Instagram και YouTube, ειδικότερα, ασκούν γνωστική πίεση στους νεαρούς χρήστες.

Μια αυστραλιανή μετα-έρευνα, η οποία αναλύει 71 επιμέρους έρευνες με σχεδόν 100.000 συμμετέχοντες, δείχνει ότι η συχνή κατανάλωση σύντομων βίντεο επιδρά αρνητικά στην προσοχή. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Bulletin. Οι έφηβοι δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να επικεντρωθούν σε μια συγκεκριμένη εργασία για μεγάλα χρονικά διαστήματα ή να λύσουν σύνθετα προβλήματα βήμα προς βήμα. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, Λαν Νγκιέν, η συνεχής ροή ερεθισμάτων ενδέχεται να περιορίσει τόσο τη γνωστική αντοχή όσο και την εστίαση σε μια συγκεκριμένη εργασία.

Πώς τα social επηρεάζουν τον εφηβικό εγκέφαλο

Ο λόγος έγκειται στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Τα μικρά βίντεο και τα likes ενεργοποιούν την απελευθέρωση ντοπαμίνης, έναν μηχανισμό που μπορεί να οδηγήσει σε κατάσταση ευφορίας και δελεάζει τους χρήστες να συνεχίσουν με το επόμενο βίντεο και το επόμενο και το επόμενο, σαν να είναι παγιδευμένοι σε φαύλο κύκλο. Οι ενήλικες διαθέτουν συνήθως περισσότερες αντιστάσεις. Στους εφήβους όμως, ο προμετωπιαίος φλοιός, ο οποίος ρυθμίζει τις παρορμήσεις, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί πλήρως και δεν ωριμάζει μέχρι τα 25 περίπου.

Ο βιολόγος Μάρτιν Κόρτε περιγράφει τον εφηβικό εγκέφαλο ως «εργοτάξιο»: αναζητά γρήγορες ανταμοιβές, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης εθιστικών συμπεριφορών. Ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει προς το παρόν μόνο τη «διαταραχή των παιχνιδιών» (Gaming Disorder), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διερευνά ήδη εάν το TikTok είναι τελικά «σχεδιασμένο να προκαλεί εθισμό».

Πώς μπορούν οι νέοι να προστατευθούν

Το γεγονός ότι είναι τόσο δύσκολο να διακόψει κάποιος τη χρήση των σόσιαλ έστω και για λίγο έχει και οικονομικούς λόγους. Οι πλατφόρμες κερδίζουν περισσότερα, όταν οι χρήστες παραμένουν όσο το δυνατόν περισσότερο. Οι αλγόριθμοι εξατομικεύουν το περιεχόμενο, θυμούνται τις προτιμήσεις και προσφέρουν συνεχώς σχετικό περιεχόμενο που συχνά εκπλήσσει τους χρήστες και απελευθερώνει ντοπαμίνη. Σύμφωνα με τον βιολόγο, αυτό γίνεται σε βάρος της διά ζώσης κοινωνικής επαφής, της σωματικής άσκησης και του χρόνου μελέτης.

Υπάρχουν όμως τρόποι για να αντιμετωπιστεί αυτό. Ο ψυχολόγος Κρίστιαν Μόνταγκ έδειξε σε μια έρευνα ότι μόλις δύο εβδομάδες χωρίς TikTok και Instagram μπορούν να βελτιώσουν την ψυχική υγεία. Ταυτόχρονα, τονίζει και τις θετικές πτυχές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης: ικανοποιούν την ανάγκη για ανταλλαγή απόψεων και συμβάλλουν στη δικτύωση. Θεωρείται επομένως καθοριστική η παρέμβαση των αρμοδίων υπηρεσιών, του σχολείου και της οικογένειας, όταν οι νέοι παραμελούν λόγω της συνεχούς παρουσίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το διάβασμα, τους φίλους και την καθημερινή ζωή. Τα τακτικά διαλείμματα μπορούν να βοηθήσουν τον εγκέφαλο να περιορίσει το άγχος και να ελέγξει τις παρορμήσεις.

Πηγές: tagesshau.de, dpa

Ένας καπουτσίνο για 8,70 ευρώ; Αυτή η εξωφρενική τιμή εντοπίστηκε σε Σταθμό Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών στην Αυστρία, κάτι που προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Στα παραδοσιακά καφέ της Βιέννης, όπου ο καφές αποτελεί ιεροτελεστία και στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς, οι τιμές είναι κάπως πιο φιλικές. Αλλά και πάλι: ο καπουτσίνο ή ο παραδοσιακός κρεμώδης «καφέ μελάνζ» τιμάται 5, 6 ή και 7 ευρώ. Εδώ και πολλά χρόνια οι τιμές του καφέ έχουν πάρει την ανιούσαστην Ευρώπη.

Ο Βόλφγκανγκ Μπίντερ, ιδιοκτήτης παραδοσιακού αυστριακού καφέ και εκπρόσωπος του κλάδου, αποδίδει τις υψηλές τιμές στις μεγάλες μισθολογικές αυξήσεις των τελευταίων ετών για τους εργαζόμενους στην εστίαση. Επισημαίνει όμως ότι οι καταναλωτές αντιδρούν, με αποτέλεσμα να μειώνεται ο τζίρος για τις επιχειρήσεις.

«Αλμυρός» ο καφές στην Αθήνα

Σε εκτενές ρεπορτάζ, που περιλαμβάνει και την Ελλάδα, το Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa) επισημαίνει ότι οι τιμές του καφέ έχουν εκτοξευθεί σε δυσθεώρητα ύψη σε όλη την Ευρώπη. Ένας καπουτσίνο με προνομιακή θέα στην Ακρόπολη φτάνει ακόμη και τα έξι ευρώ, ενώ σε πολλά ξενοδοχεία πολυτελείας της Αθήνας οι τιμές είναι ακόμα πιο «αλμυρές». Μία πιο οικονομική λύση, επισημαίνει το dpa, είναι ο παραδοσιακός ελληνικός καφές στο μπρίκι, «δυνατός και αρωματικός», σε τιμές μεταξύ 2 και 3 ευρώ.

Τιμές-ρεκόρ καταγράφονται στη Δανία. Μία τιμή 6 ευρώ για έναν καπουτσίνο θεωρείται φυσιολογική, ενώ στις τουριστικές περιοχές οι τιμές ανεβαίνουν ακόμα και στα 8 ευρώ. Στο φημισμένο ζαχαροπλαστείο La Glace, στο κέντρο της Κοπεγχάγης, που χρονολογείται από το 1870, η τιμή του καπουτσίνο φτάνει μάλιστα τα 10,50 ευρώ. Οι υψηλές τιμές οφείλονται βέβαια εν μέρει στον υψηλό ΦΠΑ, που φτάνει το 25%. Αλλά και τα εισοδήματα κινούνται σε άλλα επίπεδα, καθώς ο μέσος μισθός πλησιάζει τα 6.000 ευρώ καθαρά.

Εσπρέσο «στα όρθια» για 1,20 ευρώ

Στην πατρίδα του καπουτσίνο, την Ιταλία, παρατηρείται τεράστιο εύρος στις τιμές του καφέ. Στα συνοικιακά καφέ της Ρώμης, μακριά από τις ορδές των τουριστών, ένας τονωτικός εσπρέσο στο μπαρ στοιχίζει μόλις 1,20 ευρώ. Σε τουριστικές περιοχές οι τιμές πολλαπλασιάζονται, κατά κανόνα πάντως είναι πιο χαμηλές στον Νότο της Ιταλίας.

Βεβαίως, οι τιμές αυξάνονται για όποιον δεν παραμένει όρθιος στο μπαρ, αλλά κάθεται σε τραπέζι, απολαμβάνοντας τον καφέ του για περισσότερη ώρα. Και μία ιταλική ιδιαιτερότητα: το «coffee to go» σχεδόν δεν υπάρχει. «Η ιδέα και μόνο ότι θα πιεις τον καφέ σου βιαστικά και με χάρτινο ποτήρι προκαλεί πόνους στο στομάχι» για τους Ιταλούς, παρατηρεί με σκωπτικό ύφος το dpa.

Απόλαυση είναι ο καφές και στο Παρίσι, όπου όμως το αντίτιμο για έναν καπουτσίνο πλησιάζει τις «αλμυρές» τιμές της Βιέννης. Υπάρχει ακόμη η δυνατότητα για έναν γρήγορο καφέ έναντι 2 ευρώ σε συνοικιακό μπαρ. Αλλά κατά κανόνα, οι τιμές αρχίζουν να ξεφεύγουν, κυρίως λόγω των υψηλών ενοικίων για τις επιχειρήσεις της εστίασης. Μόλις πρόσφατα έκλεισε ένα παραδοσιακό καφέ στο κέντρο της γαλλικής πρωτεύουσας, γιατί ο ιδιοκτήτης του δεν μπορούσε πλέον να καταβάλει το ενοίκιο, που φτάνει τις 210.000 ευρώ ετησίως.

Πηγή: dpa

Έπαθαν μεγάλο πατατράκ οι Γερμανοί φιλέλληνες που γύρω στο 1821 είχαν πάει στην Ελλάδα για να ριχτούν στη μάχη στο πλευρό των εξεγερμένων Ελλήνων. Οι περισσότεροι εμπνέονταν από την αρχαιότητα. Επί τόπου όμως δεν συνάντησαν ούτε θεούς του Ολύμπου ούτε ήρωες του Ομήρου όσο έφτανε το μάτι. Η ανώμαλη προσγείωση των ονειροπαρμένων καταγράφηκε μετά στα ημερολόγια και τα οδοιπορικά τους που σταχυολόγησε η Θεανώ Τράκα, καθηγήτρια Γερμανικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ένας απ’ αυτούς ονόματι F.A. Lessen γράφει ότι στην Αρκαδία των ονείρων του συνάντησε μόνο κάτι βοσκούς, «ρυπαρές και ρακένδυτες, κιτρινιάρικες και αποστεωμένες φιγούρες». Και οι σύγχρονοι Έλληνες δεν τα πήγαιναν καλύτερα ούτε από νοοτροπία. Ο C.T. Striebeck σημειώνει στις δικές του αναμνήσεις: «Οι κάτοικοι της νέας Ελλάδος μας φάνηκαν παθητικοί, καθόλου τυπικοί, νωθροί και αδιάφοροι, όπως είναι η νοοτροπία της Ανατολής που ελάχιστα μας αγγίζει.» Η νέα ελληνική ήταν ακατάληπτη στους φιλέλληνες και η σχοινοτενής ορθόδοξη λειτουργία με τους ολολυγμούς των ιερέων αλλόκοτη. Ο αξιωματικός M.L.J. Kösterus απορεί που οι Έλληνες θεωρούν τη μη τήρηση της νηστείας χειρότερη αμαρτία κι από τη ληστεία και την κλοπή.

Χωρίς μαχαιροπίρουνα

Στα της τραπέζης τώρα. Η σίτιση των Γερμανών εθελοντών μετατρεπόταν κυριολεκτικά σε αναζήτηση τροφής. Οι Έλληνες τους έβλεπαν με καχυποψία και αδιαφορούσαν για τη λόρδα τους. O Gottfried Müller παραπονιέται ότι «οι κάτοικοι ούτε απέναντι στους Τούρκους δεν θα μπορούσαν να είναι τόσο τσιγγούνηδες, όσο απέναντί μας». Και πώς εξηγείται λοιπόν ότι στο βιβλίο του για το Τάγμα των Φιλελλήνων το 1828 ο γιατρός του σώματος Johann Daniel Elster επαινεί το «πνεύμα ανθρωπιάς και ανιδιοτέλειας» των Ελλήνων; Επειδή για πρώτη φορά μετά από τρεις ολόκληρους μήνες σε ένα σπίτι στο Μεσολόγγι οι νοικοκύρηδες τους πρόσφεραν ψωμί και κρασί χωρίς να ζητήσουν χρήματα.

Σε άλλο σημείο ο Elster σημειώνει ότι οι Έλληνες τρώνε και πίνουν ελάχιστα, αλλά μπορεί να ταΐσουν μέχρι σκασμού τους φιλοξενουμένους τους, επειδή οι καλοί τρόποι επιβάλλουν την επίδειξη μιας κάποιας αφθονίας. Άλλο θέμα τώρα πώς και τί έτρωγαν. Οι ξένοι εθελοντές επισημαίνουν ότι οι γηγενείς τρώνε κατά γης και άκουσον, άκουσον! χωρίς μαχαιροπίρουνα. Αυτό δε που έφερνε αναγούλα στους Γερμανούς φιλέλληνες ήταν τα εντόσθια του αρνιού, κοκορέτσι δεν έβαζαν στο στόμα τους.

Η μεγάλη νίλα

Εννοείται ότι οι εθελοντές εκ Γερμανίας δεν είχαν πάει για διακοπές στην Ελλάδα αλλά για να πολεμήσουν. Μαθημένοι τώρα από τους ναπολεοντείους πολέμους ήταν αδύνατον να εξοικειωθούν με το ελληνικό αντάρτικο, οι Γερμανοί ήθελαν μετωπικές επιθέσεις, οι Έλληνες προτιμούσαν να στήνουν ενέδρες. Η μεγάλη νίλα ήρθε στη Μάχη του Πέτα το 1822, όταν το Τάγμα των Φιλελλήνων αποδεκατίστηκε, αφότου οι άτακτες ελληνικές ομάδες που θα του πρόσφεραν κάλυψη εγκατέλειψαν τις θέσεις τους.

Οπότε αφού είδαν και απόειδαν οι Γερμανοί εθελοντές πήραν των ομματιών τους και εγκατέλειψαν κατ’ αρχήν την Ελλάδα. Αργότερα επανήλθαν και μετά απ’ αυτούς ήρθαν άλλου τύπου φιλέλληνες, οι Βαυαροί. Οι Έλληνες όμως εξακολουθούσαν να είναι σφόδρα ανάγωγοι. Στο έργο του για την ελληνική επανάσταση ο ιστορικός Καρλ Μέντελσον Μπαρτόλντι μαρτυρεί ότι οι εξεγερμένοι Μανιάτες έγδυναν τους αιχμάλωτους Βαυαρούς στρατιώτες, τους έκοβαν τις μύτες και τα αυτιά «και τους έβαζαν σ’ ένα σακί μαζί με γάτες για να μην μπορούν να αμυνθούν κι αυτοί χάζευαν το απεγνωσμένο μαρτύριο των μελλοθανάτων.»

«Διαλυμένη Systel = Διαλυμένοι Σιδηρόδρομοι» γράφουν τα πλακάτ διαμαρτυρίας του συνδικάτου EVG των εργαζομένων στους Γερμανικούς Σιδηροδρόμους (Deutsche Bahn, DB) έξω από τον κεντρικό σταθμό της Φρανκφούρτης. Ήδη τον Σεπτέμβριο του 2025 η DB είχε ανακοινώσει την κατάργηση 1.900 θέσεων πλήρους απασχόλησης στην DB Systel μέχρι τα τέλη του 2029. Τώρα οι περικοπές διευρύνονται και αφορούν 4.000 θέσεις εργασίας, όπως δηλώνει εκπρόσωπος του EVG στο πρώτο πρόγραμμα της γερμανικής τηλεόρασης (ARD).

Αυτό σημαίνει ότι δύο στους τρεις εργαζόμενους στην DB Systel μπορεί να χάσουν τη δουλειά τους. Σήμερα η εταιρεία απασχολεί περίπου 7.200 άτομα, εκ των οποίων 4.900 στη Φρανκφούρτη, 1.600 στο Βερολίνο και 650 στην Ερφούρτη. Σημειωτέον ότι στα μέσα Φεβρουαρίου η DB είχε ανακοινώσει την κατάργηση 6.000 θέσεων εργασίας και στη θυγατρική της εταιρεία DB Cargo, που θεωρείται χρόνια ελλειμματική.

Νέα προβλήματα ασφάλειας;

Η DB Systel είναι η θυγατρική επιχείρηση των Γερμανικών Σιδηροδρόμων για τον κλάδο της Πληροφορικής. Μεταξύ άλλων δημιουργεί και συντηρεί τα απαραίτητα συστήματα ηλεκτρονικής κράτησης (online booking), αλλά και τα ψηφιακά προγράμματα των δρομολογίων, μέσω των οποίων ενημερώνονται οι μηχανοδηγοί για τις αναχωρήσεις και τις αφίξεις των τρένων. Παράλληλα, η DB Systel είναι επιφορτισμένη με την ασφάλεια των δικτύων.

«Κάποια στιγμή τα τρένα θα ακινητοποιηθούν» προειδοποιεί ο Μπούρκχαρντ Νόμπε, μέλος του συνδικάτου EVG, για να συμπληρώσει ότι «αυτή τη στιγμή μπορεί οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι να έχουν πολλά προβλήματα, αλλά ο κλάδος ΙΤ σίγουρα δεν είναι ένα από αυτά...».

Επιπλέον ο Νόμπε, μιλώντας στη Γερμανική Τηλεόραση, υπενθυμίζει την πρωτοφανή κυβερνοεπίθεση DDoS («επίθεση κατανεμημένης άρνησης υπηρεσίας») που έπληξε τους Σιδηροδρόμους την περασμένη εβδομάδα και τονίζει ότι «χωρίς ισχυρή ομάδα Κυβερνοασφάλειας εντός της DB Systel, οι ζημιές δεν θα είχαν ακόμη αποκατασταθεί μέχρι σήμερα. Δεν μπορεί να αναθέτουμε την ασφάλεια των δικτύων σε ερασιτέχνες…»,

«Πιο κοντά στον πελάτη»

Ο ίδιος ο Νόμπε υπογραμμίζει ότι οι πληροφορίες για πιθανή κατάργηση χιλιάδων θέσεων εργασίας έσκασαν ως «κεραυνός εν αιθρία» και μάλιστα σε μία συγκυρία, κατά την οποία οι ιθύνοντες διαβεβαίωναν πως η ψηφιοποίηση των Γερμανικών Σιδηροδρόμων αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα.

Η διοίκηση των Σιδηροδρόμων το βλέπει διαφορετικά. «Κατά βάση θέλουμε μία εταιρεία πιο μικρή, πιο γρήγορη και πιο κοντά στον πελάτη, και αυτό ισχύει και για την DB Systel» δηλώνει εκπρόσωπος των Σιδηροδρόμων στην ARD.

Πηγές: ARD, dpa

«Πολύ ατυχή» είχε χαρακτηρίσει ο Ντόναλντ Τραμπ την απόφαση που έλαβε την Παρασκευή, κατά πλειοψηφία, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. Σύμφωνα με την ετυμηγορία αυτή, απαγορεύεται ο Πρόεδρος να επιβάλλει δασμούς μονομερώς (δηλαδή χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου). Και όμως, ο Τραμπ είχε ήδη επιβάλει δασμούς στους περισσότερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ με βάση τον Νόμο περί Διεθνών Έκτακτων Οικονομικών Εξουσιών (IEEPA) του 1977, επικαλούμενος μία «έκτακτη ανάγκη σε εθνικό επίπεδο», κάτι που είχε προκαλέσει πολλά ερωτήματα.

Τώρα όλοι αντιλαμβάνονται ότι εκτός από «πολύ ατυχής», η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποδειχθεί και εξαιρετικά δαπανηρή για το αμερικανικό Δημόσιο. Ήδη η αμερικανική εταιρεία ταχυμεταφορών FedEx κατέθεσε αγωγή στο US Court of International Trade εναντίον της Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων (CBP), που υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας. Η FedEx απαιτεί να της επιστραφούν τα χρήματα που έχει ήδη καταβάλει ως δασμούς- αδικαιολόγητα προφανώς, εάν ληφθεί υπόψη η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Νέο κύμα προσφυγών;

«Λαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα για να προστατεύσουμε τα δικαιώματα της επιχείρησης», δηλώνει εκπρόσωπος της FedEx στην Wall Street Journal. Θα ακολουθήσουν και άλλοι το παράδειγμα της FedEx; Εάν συμβεί αυτό, θεωρητικά το αμερικανικό Δημόσιο θα κληθεί να επιστρέψει έως και 175 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. Δηλαδή περίπου το 2,5% του κρατικού προϋπολογισμού.

Εκπρόσωπος της ανταγωνιστικής εταιρείας DHL δηλώνει στο πρακτορείο dpa ότι δεν επιθυμεί να σχολιάσει τις ενέργειες της FedEx, αλλά διευκρινίζει ότι «παρακολουθούμε πολύ προσεκτικά τις νομικές διεργασίες σε σχέση με τους δασμούς ώστε να διασφαλίσουμε πλήρως τα δικαιώματα των πελατών μας».

Στέλεχος της ελβετικής εταιρείας logistics „Kühne + Nagel" αναφέρει στη γερμανική οικονομική επιθεώρηση Handelsblatt ότι μετά την ετυμηγορία του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ η κατάσταση είναι «ξεκάθαρη» και ότι οι εισαγωγείς είναι εκείνοι που δικαιούνται να κινηθούν νομικά, αλλά η Kühne + Nagel θα τους παράσχει την απαραίτητη συνδρομή. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, αναμένεται ένα κύμα προσφυγών κατά του αμερικανικού Δημοσίου που μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια.

Ανοιχτά ερωτήματα μετά την απόφαση

Η απόφαση των δικαστών στην Ουάσινγκτον ανοίγει μεν τον δρόμο για τη διεκδίκηση επιστροφών από τους δικαιούχους, χωρίς ωστόσο να καθορίζει τις περαιτέρω λεπτομέρειες. Όλα δείχνουν ότι αυτό θα πρέπει να γίνει από κατώτερα δικαστήρια. Σε κάθε περίπτωση, μετά την ακυρωτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ η αρμόδια αμερικανική αρχή CBP ανακοίνωσε ότι από τα μεσάνυχτα της 24ης Φεβρουαρίου τερματίζει την επιβολή δασμών με βάση τον νόμο IEEPA.

Πηγές: dpa, HB, ARD, WSJ

Συμβαίνει συχνά σε περιπτώσεις πάνδημου ενδιαφέροντος ή συμφέροντος να ανασυρθούν από τα μετόπισθεν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι ειδήμονες και να αναλάβουν σημαντικό ρόλο. Αυτό συνέβη με την πανδημία του κορωνοϊού, όταν οι επιδημιολόγοι και ιολόγοι αποσπάσθηκαν αίφνης από τους δοκιμαστικούς σωλήνες και τις στατιστικές τους για να διασώσουν το έθνος από τον αποδεκατισμό. Εννοείται ότι ο κάθε επιστήμονας δεν είναι πανέτοιμος ψυχικά να αντιμετωπίσει αυτή την αιφνιδιαστική αναβάθμιση του ρόλου του. Μπορεί να εκτραπεί στη μεγαλομανία ή τη δοκησισοφία.

Αλλά και αντίστροφα, με το ίδιο αποτέλεσμα. Η πάνδημη επιτυχία της ταινίας του Γιάννη Σμαραγδή για τον Καποδίστρια σαν να κάλεσε στο προσκήνιο τους κριτικούς κινηματογράφου για να αποδοκιμάσουν το μεγάλο κοινό που δεν έλαβε υπόψιν την κακή βαθμολογία τους για την ταινία. Ίχνος χαράς για μια ταινία που γέμισε τις κινηματογραφικές αίθουσες κι ας μην προορίζεται για τον Χρυσό Λέοντα, ίχνος ικανοποίησης για ένα προϊόν της έβδομης τέχνης που έχει εμπορική επιτυχία. Είναι σαν να κακιώνουμε με την εμπορική επιτυχία των αστυνομικών του Πέτρου Μάρκαρη στο εξωτερικό, επειδή ο συγγραφέας μάλλον δεν προορίζεται για το Νομπέλ Λογοτεχνίας.

Στον αντίποδα των σημερινών πολιτικών

Την ταινία για τον Καποδίστρια πρόσεξαν και οι Ελβετοί, καθώς πριν από λίγες μέρες ολοκληρώθηκαν 250 χρόνια από τη γέννηση του Έλληνα αριστοκράτη και πρώτου κυβερνήτη της ανεξάρτητης Ελλάδας. Να τι διαβάζουμε στην ελβετική εφημερίδα Neue Zürcher Zeitung: «Η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή παρουσιάζει τη ζωή του Καποδίστρια σαν βίο αγίου. Δεν σκηνοθετεί τον ήρωα μόνο σαν αντίποδα των πολιτικών του αντιπάλων τότε, αλλά και των πολιτικών στη σημερινή Ελλάδα.

Η ταινία αυτή ωστόσο δεν επιχειρεί να διερευνήσει την τραγική διάσταση που είχε η δράση του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελλάδα. Παρά το ότι ήταν προικισμένος με ταλέντα, ηθικά υπεράνω πάσης υποψίας, ανιδιοτελής και εμφορούμενος από τις καλύτερες των προθέσεων, απέτυχε λόγω των πολιτικών δεδομένων που είχαν διαμορφωθεί στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του αγώνα για την ανεξαρτησία. Οι αρχές του δεν του επέτρεψαν να προσαρμοστεί με ρεαλισμό στα δεδομένα αυτά.»

Διαφορετική πολιτική ιδιοσυγκρασία

Οι Ελβετοί οφείλουν χάριτες στον Καποδίστρια επειδή κατ’ εντολήν του τσάρου Αλέξανδρου ανέλαβε το 1813 διπλωματική δράση στην Ελβετία που απειλούνταν με εμφύλιο μετά τους ναπολεοντείους πολέμους και άρα θα καταντούσε εστία κρίσης στο μαλακό υπογάστριο των βορείων αυτοκρατοριών της Ευρώπης. Και ο Καποδίστριας κατάφερε τους Ελβετούς να συνάψουν το καταστατικό της νέας συνομοσπονδίας τους και να διασφαλίσουν λίγο αργότερα στο Συνέδριο της Βιέννης τη ρήτρα ουδετερότητας.

Ο Καποδίστριας όμως ήταν οπαδός της πεφωτισμένης δεσποτείας και πίστευε ότι οι συμπατριώτες του είχαν κατ’ αρχή ανάγκη να καλλιεργηθούν πνευματικά και να αποκτήσουν μια σύγχρονη πολιτική κουλτούρα. Έτσι δεν μπόρεσε να συνεννοηθεί με τους μουστακαλήδες κοτζαμπάσηδες, τους οποίους θεωρούσε ούτως ή άλλως μάλλον Τούρκους χριστιανικής πίστεως. Εκ των υστέρων μπορεί να πει κανείς ότι η εκλογή του από την Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας για να αναλάβει τις τύχες της Ελλάδας ήταν επιπόλαιη, στηρίχθηκε στη φήμη του ως διπλωμάτη αλλά δεν λάμβανε υπόψιν την πολιτική του ιδιοσυγκρασία. Και όντως ο Καποδίστριας δεν κατάφερε να εξοικειωθεί με τα πολιτικά δεδομένα μιας επαρχίας της οθωμανικής αυτοκρατορίας που μόλις αφυπνιζόταν και τελικά όπως ξέρουμε δολοφονήθηκε από τις σφαίρες των Μαυρομιχαλαίων.

Το μορατόριουμ που προστατεύει ζωτικό τροπικό δάσος από το 2009 απειλείται, καθώς αρκετοί παράγοντες της βιομηχανίας σόγιας της Βραζιλίας δηλώνουν ότι αποσύρονται. Συγκεκριμένα, η βραζιλιάνικη βιομηχανική ένωση ABIOVE, της οποίας τα μέλη περιλαμβάνουν παγκόσμιες εταιρείες όπως η Cofco International, η Bunge, η Amaggi και η JBS, δηλώνουν ότι δεν θα απέχουν πλέον από την καλλιέργεια σόγιας σε αποψιλωμένες εκτάσεις. Οι περιβαλλοντολόγοι φοβούνται ότι αυτό θα μπορούσε να τροφοδοτήσει ένα νέο κύμα υλοτομίας στον Αμαζόνιο.

Μια κοινή δήλωση από αρκετές βραζιλιάνικες περιβαλλοντικές οργανώσεις που εμπλέκονται στην παρακολούθηση του μορατόριουμ ανέφερε ότι οι εμπλεκόμενες εταιρείες «εγκαταλείπουν σαφείς και διαφανείς κανόνες για βραχυπρόθεσμο οικονομικό κέρδος — ανοίγοντας ξανά την πόρτα στην καταστροφή των δασών». Μια προκαταρκτική μελέτη του Βραζιλιάνικου Ινστιτούτου Περιβαλλοντικής Έρευνας του Αμαζονίου (IPAM) δείχνει ότι ο τερματισμός του μορατόριουμ θα μπορούσε να αυξήσει την αποψίλωση των δασών στον Αμαζόνιο έως και 30% έως το 2045. Η ABIOVE και οι εταιρείες-μέλη που προσέγγισε η DW δεν απάντησαν σε αίτημα για σχολιασμό.

Ο έλεγχος έχει αποδειχθεί αποτελεσματικός

Οι ειδικοί θεωρούν εδώ και καιρό τη συμφωνία ως μια αποτελεσματική ασπίδα κατά της αποψίλωσης των δασών στον Αμαζόνιο, ο οποίος είναι μια από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στη Γη. Λειτουργώντας ως δεξαμενή άνθρακα, παίζει επίσης έναν κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Σύμφωνα με το εθελοντικό μορατόριουμ, το οποίο εισήχθη το 2006 ως αποτέλεσμα της πίεσης από περιβαλλοντικές ομάδες και διεθνείς αγοραστές, οι μεγάλοι έμποροι σόγιας συμφώνησαν να απαγορεύσουν την αγορά σόγιας που καλλιεργείται σε εκχερσωμένες εκτάσεις στον Αμαζόνιο. Σύμφωνα με την IPAM, τα ποσοστά αποψίλωσης των δασών στις περιοχές που παρακολουθούνται μειώθηκαν κατά περίπου 70% κατά τη διάρκεια του μορατόριουμ.

Συνολικά, ωστόσο, η αποψίλωση δασών για την καλλιέργεια σόγιας έχει αυξηθεί σημαντικά. Από το 2008, οι περιοχές καλλιέργειας σόγιας στον βραζιλιάνικο Αμαζόνιο έχουν υπερτριπλασιαστεί - κατά 7,28 εκατομμύρια εκτάρια. Το μορατόριουμ δεν μπόρεσε να σταματήσει αυτή την τάση. Σύμφωνα με το WWF, το 80% της παγκόσμιας παραγωγής σόγιας χρησιμοποιείται ως ζωοτροφή. Ο Εντουάρντο Βάνιν, ο οποίος αναλύει την αγορά σόγιας της Βραζιλίας στην πλατφόρμα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Marex, αναμένει ότι οι εκτάσεις σόγιας μόνο στην πολιτεία Μάτο Γκρόσο του Αμαζονίου θα επεκταθούν κατά 150.000 εκτάρια. Αν και δεν προβλέπει δραματική αύξηση της αποψίλωσης των δασών, λέει ότι «ο τερματισμός του μορατόριουμ θα διευκολύνει την αποψίλωση των δασών ή τη δημιουργία νέας γης».

Η άνοδος της Βραζιλίας σε «υπερδύναμη» της σόγιας

Στην παγκόσμια αγορά σόγιας, τις τελευταίες δεκαετίες έχει σημειωθεί μια μετατόπιση ισχύος — η οποία τώρα επιταχύνεται. Με μερίδιο αγοράς 40%, η Βραζιλία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός σόγιας στον κόσμο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατατάσσονται δεύτερες. Αλλά δεν ήταν πάντα έτσι. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ​​περισσότερη σόγια προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και μόνο περίπου το ένα τρίτο από τη Βραζιλία. Αυτό συνδέεται με τον μεγαλύτερο αγοραστή σόγιας στον κόσμο — την Κίνα, η οποία τώρα εισάγει το 70% της σόγιας της από τη Βραζιλία και μόλις το 21% από τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Σόγιας, οι Κινέζοι αγοραστές άρχισαν να μειώνουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ το 2012, αφού η ξηρασία κατέστρεψε μεγάλα μέρη των συγκομιδών της χώρας.

Τότε, η Βραζιλία παρενέβη για να καλύψει τη ζήτηση. Αυτή η τάση επιταχύνθηκε κατά τη διάρκεια της εμπορικής σύγκρουσης ΗΠΑ-Κίνας το 2018 και ξανά το 2025, και οι ειδικοί προβλέπουν ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να χάνουν μερίδιο αγοράς τους επόμενους μήνες.

Η Βραζιλία έχει ένα πλεονέκτημα έναντι της Αμερικής επειδή έχει πολύ περισσότερη διαθέσιμη γη, μειώνοντας το κόστος ανά εκτάριο. Από την πανδημία και αργότερα τον πόλεμο στην Ουκρανία, η παγκόσμια ζήτηση για εμπορεύματα έχει αυξηθεί, ωφελώντας τη Βραζιλία.

Ο ρόλος της ΕΕ

Ο Βανίν, αναλυτής εμπορευμάτων στην Marex, λέει ότι «με την άρση του μορατόριουμ, η εξάρτηση της Βραζιλίας από την Κίνα θα βαθύνει». Η Βραζιλία είναι επίσης ο μεγαλύτερος προμηθευτής σόγιας της ΕΕ, η οποία είναι απαλλαγμένη από δασμούς. Αυτό σημαίνει ότι η ζήτηση δεν είναι πιθανό να αυξηθεί στο πλαίσιο της πρόσφατα συναφθείσας συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών της Mercosur. Αλλά πρόσφατα μηνύματα από την Ευρώπη υποδηλώνουν λιγότερη πίεση στη Βραζιλία για την προστασία του Αμαζονίου. Στα τέλη του περασμένου έτους, η ΕΕ ανέβαλε έναν κανονισμό που αποσκοπούσε στην απαγόρευση των εισαγωγών που συνδέονται με την αποψίλωση των δασών. Επίσης, αποδυνάμωσε την οδηγία της για την δέουσα επιμέλεια της εταιρικής βιωσιμότητας. Σε απάντηση για το τέλος του μορατόριουμ, 14 μεγάλοι Ευρωπαίοι αγοραστές - συμπεριλαμβανομένων των κορυφαίων αλυσίδων σούπερ μάρκετ Lidl και Aldi - έχουν ήδη ανακοινώσει ότι θα σταματήσουν να αγοράζουν προϊόντα σόγιας, εκτός εάν οι αλυσίδες εφοδιασμού παραμείνουν πλήρως ιχνηλάσιμες.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Μετά από μήνες έντονων διαπραγματεύσεων, η γαλλική κυβέρνηση κατάφερε επιτέλους να θέσει σε εφαρμογή τον προϋπολογισμό του 2026. Αλλά κάποιοι λένε ότι η σημαντική αυτή πρόοδος έχει πολύ υψηλό τίμημα. Ο προηγούμενος πρωθυπουργός της Γαλλίας, Φρανσουά Μπαϊρού, καταψηφίστηκε για τα σχέδια του προϋπολογισμού τον περασμένο Σεπτέμβριο. Για να αποφύγει αυτή τη μοίρα, ο διάδοχός του, Σεμπαστιάν Λεκορνού, του κεντρώου κόμματος της Αναγέννησης, σφράγισε μια συμφωνία με το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PS), το οποίο θα του έδινε τη σιωπηλή του υποστήριξη σε αντάλλαγμα για πολλά μέτρα που περιλαμβάνονταν στο προσχέδιο.

Ο κεντρώος κυβερνητικός συνασπισμός είχε χάσει την πλειοψηφία του στις βουλευτικές εκλογές του 2022 και είδε τον αριθμό των εδρών του να μειώνεται περαιτέρω στις πρόωρες εκλογές του 2024. Η κυβέρνηση του Λεκορνού στη συνέχεια επέζησε από δύο ψηφοφορίες εμπιστοσύνης, αφού ο πρωθυπουργός ενεργοποίησε ένα ειδικό συνταγματικό εργαλείο, για να προωθήσει το νομοσχέδιο χωρίς ψηφοφορία. «Η Γαλλία έχει επιτέλους έναν προϋπολογισμό», έγραψε στη συνέχεια ο Λεκορνού στην πλατφόρμα X, εμφανώς ανακουφισμένος.

Ο προϋπολογισμός στοχεύει στη μείωση του δημόσιου ελλείμματος της Γαλλίας από 5,4% του ΑΕΠ πέρυσι, σε 5% φέτος. Ωστόσο, το σχέδιο δεν ανταποκρίνεται στον στόχο για έλλειμμα 4,6% του πρώην πρωθυπουργού Μπαϊρού και θα μπορούσε να εκτροχιάσει τη Γαλλία από την υπόσχεσή της προς την ΕΕ να μειώσει το έλλειμμα στο 3% έως το 2029. Εν τω μεταξύ, το δημόσιο χρέος της χώρας υπερβαίνει πλέον το 115% του ΑΕΠ.

Τα «καλά νέα»

Η ύπαρξη προϋπολογισμού είναι «καλά νέα από μόνη της» για τη Γαλλία. Ωστόσο, για τον Φιλίπ Κρεβέλ, οικονομολόγο και επικεφαλής του think tank Cercle de L'Epargne με έδρα το Παρίσι, «ήταν ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής δεδομένου του πολιτικού κατακερματισμού στο κοινοβούλιο». «Φυσικά, η κυβέρνηση παρέτεινε την αύξηση των φόρων για τις μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας, η οποία υποτίθεται ότι θα ήταν εφάπαξ πέρυσι, και ανέστειλε τα σχέδια για μείωση των φόρων παραγωγής», είπε. Οι εταιρείες με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω του 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ θα δουν τον εταιρικό φόρο να αυξάνεται κατά περίπου 20%, ενώ όσες υπερβαίνουν τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ αντιμετωπίζουν αύξηση 41%.

«Οι Σοσιαλιστές πέτυχαν επίσης την προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων στον πληθωρισμό, υψηλότερες προσαυξήσεις για τους εργαζόμενους με χαμηλό εισόδημα και την αναστολή της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος», σημείωσε ο Κρεβέλ. Η μεταρρύθμιση, ακρογωνιαίος λίθος της ατζέντας του προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν, στόχευε στην αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη και είχε πυροδοτήσει μήνες διαμαρτυριών το 2023. Ωστόσο, αυτά τα μέτρα δεν αναιρούν το φιλοεπιχειρηματικό ιστορικό του Μακρόν, πιστεύει ο Κρεβέλ. «Το Σοσιαλιστικό Κόμμα απέτυχε να επιτύχει φόρο 2% στους υπερπλούσιους και άλλα μέτρα παραμένουν σε ισχύ, όπως ένας ενιαίος φόρος 30% στο εισόδημα από επενδύσεις», εξήγησε.

Η θετική κληρονομιά της πρώτης θητείας Μακρόν

Η Αν-Σοφί Αλσίφ, επικεφαλής οικονομολόγος της συμβουλευτικής εταιρείας BDO με έδρα το Παρίσι, συμμερίζεται την άποψη αυτή. «Ο Μακρόν δεν μπόρεσε να εφαρμόσει πρόσθετες πολιτικές υπέρ των επιχειρήσεων μετά την επανεκλογή του το 2022, αλλά εξακολουθούμε να βλέπουμε τον θετικό αντίκτυπο ορισμένων από τα μέτρα για τις επιχειρήσεις, όπως η μείωση των εταιρικών φόρων που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του», δήλωσε στην DW.

Χαρακτήρισε τον προϋπολογισμό ως «αναγκαίο συμβιβασμό», προσθέτοντας ότι το αρχικό προσχέδιο ήταν πολύ πιο αριστερό και ότι η ψήφισή του έχει ηρεμήσει τις αγορές, με τα επιτόκια των γαλλικών 10ετών κρατικών ομολόγων να έχουν ήδη μειωθεί. «Τα νοικοκυριά θα αρχίσουν να ξοδεύουν ξανά και οι εταιρείες θα πραγματοποιήσουν επενδύσεις και θα προσλάβουν επιπλέον προσωπικό», επεσήμανε η οικονομολόγος. «Επιπλέον, οι επενδύσεις θα συμβάλουν θετικά για πρώτη φορά μετά από τρία χρόνια στην ανάπτυξή μας, η οποία αναμένεται να φτάσει περίπου το 1% φέτος».

Ένα «αξιοθρήνητο θέαμα»

Ο Ερίκ Μομί, επικεφαλής της ασφαλιστικής εταιρείας APRIL με έδρα τη Λυών, είναι ανακουφισμένος που η Γαλλία έχει επιτέλους έναν προϋπολογισμό, αλλά είναι δυσαρεστημένος με το αποτέλεσμα – πόσο μάλλον με τη διαδικασία. «Οι τελευταίοι μήνες ήταν ένα αξιοθρήνητο θέαμα και έδειξαν τη Γαλλία σε καταστροφικό φως», δήλωσε στην DW. Γι' αυτό ο Μομί και 2.000 άλλοι ιδιοκτήτες μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ίδρυσαν το κίνημα «Trop, c'est trop» (Αρκετά σημαίνει αρκετά) τον Νοέμβριο, στο αποκορύφωμα των συζητήσεων για τον προϋπολογισμό. «Η Γαλλία πάγωσε την απαραίτητη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, διατήρησε υψηλούς τους εταιρικούς φόρους και αύξησε ακόμα περισσότερο τις δημόσιες δαπάνες, αν και ο δείκτης δημόσιων δαπανών μας ανέρχεται ήδη στο 57% του ΑΕΠ – απλώς δεν είναι βιώσιμος», δήλωσε ο Μομί, προσθέτοντας ότι αυτό δύσκολα θα ενθαρρύνει τις εταιρείες να επενδύσουν.

Το τέλος μιας εποχής στη Γαλλία;

Για τον Μαρκ Τουατί, οικονομικό σύμβουλο στην ισραηλινή επενδυτική εταιρεία eToro, ο προϋπολογισμός του 2026 είναι το τελευταίο καρφί στην φιλοεπιχειρηματική προσέγγιση της κυβέρνησης. «Η πρόσθετη χρέωση στις 300 μεγαλύτερες εταιρείες μας θα έχει αντίκτυπο στα 8,1 εκατομμύρια υπαλλήλους τους, καθώς και στους πολυάριθμους προμηθευτές τους. Αυτές οι εταιρείες θα μειώσουν τις επενδύσεις τους και θα απολύσουν πλήθος ανθρώπων», δήλωσε στην DW ο οικονομολόγος. Είπε ότι οι πολιτικές του Μακρόν δύσκολα μπορούν να περιγραφούν ως «προσφοροκεντρικές», καθώς αυτό θα απαιτούσε μείωση των εταιρικών φόρων και των δημόσιων δαπανών.

Αντ' αυτού, υποστήριξε, ο Μακρόν βασίστηκε στις δημόσιες δαπάνες για την τόνωση της ανάπτυξης, μια προσέγγιση που απέτυχε, όπως αντικατοπτρίζεται στην υποτονική αύξηση του ΑΕΠ και στις αυξανόμενες πτωχεύσεις. Πρόσθεσε ότι το χρέος της Γαλλίας είχε αυξηθεί από περίπου 2,2 τρισεκατομμύρια ευρώ το 2017, σε περισσότερα από 3,3 τρισεκατομμύρια ευρώ σήμερα. «Προς το παρόν, οι οίκοι αξιολόγησης δεν μας έχουν υποβαθμίσει σημαντικά. Μόλις το κάνουν, οι επενδυτές θα σταματήσουν να αγοράζουν τα ομόλογά μας, θα αντιμετωπίσουμε ύφεση και σίγουρα δημόσια αβεβαιότητα. Αυτή είναι μια πολύ επικίνδυνη στρατηγική», πρόσθεσε ο Τουατί. Αυτό που χρειάζεται τώρα, είπε, είναι μέτρα για «ριζική μείωση των εταιρικών φόρων, για να επαναφέρουμε τη χώρα σε καλό δρόμο».

Πώς μπορεί η Γαλλία να αναστρέψει την πορεία;

Ο Ανρί Στερντίνιακ, οικονομολόγος και ιδρυτής της αριστερής συλλογικότητας «Les économistes atterrés» (Οι απογοητευμένοι οικονομολόγοι), συμφωνεί ότι ο προϋπολογισμός σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. «Ο Μακρόν πίστευε ότι η μείωση των φόρων στις εταιρείες και τους πλούσιους θα προκαλούσε σημαντικές επενδύσεις και ανάπτυξη και θα μείωνε δραστικά την ανεργία, αλλά έκανε λάθος», δήλωσε ο Στερντίνιακ στην DW. Ωστόσο, υποστηρίζει μια διαφορετική μέθοδο για την επανεκκίνηση της γαλλικής οικονομίας. «Χρειαζόμαστε μια κεϋνσιανή προσέγγιση με μαζικές ιδιωτικές και δημόσιες παραγωγικές επενδύσεις. Ταυτόχρονα, πρέπει να μειώσουμε το χρέος μας μέσω υψηλότερων φόρων στους πλούσιους, για παράδειγμα, επιβάλλοντας φόρους στους συνταξιούχους και αυξάνοντας τον φόρο κληρονομιάς», δήλωσε ο Στερντίνιακ.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

«Ήταν μία στοχευμένη επίθεση, η οποία έγινε κατά κύματα» δηλώνει εκπρόσωπος των Γερμανικών Σιδηροδρόμων (DB). Οι δράστες «χτύπησαν» το σύστημα κράτησης, με αποτέλεσμα για μεγάλο χρονικό διάστημα να μην λειτουργεί η αναζήτηση δρομολογίων και να μην ολοκληρώνονται οι online κρατήσεις. Οι επιθέσεις άρχισαν την Τρίτη, αλλά συνεχίστηκαν και το πρωί της Τετάρτης στην ιστοσελίδα του οργανισμού, καθώς και στην εφαρμογή του για κινητά τηλέφωνα, DB Navigator.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, είχε εκδηλωθεί μία επίθεση DDoS («επίθεση κατανεμημένης άρνησης υπηρεσίας»), κατά την οποία περισσότεροι υπολογιστές στέλνουν ταυτόχρονα συνεχή αιτήματα για λήψη δεδομένων, με αποτέλεσμα να εξαντλείται η δυνατότητα του δέκτη να επεξεργάζεται τα αιτήματα αυτά. Πρόκειται για χαρακτηριστική περίπτωση «ψηφιακού βανδαλισμού», υπογραμμίζει το πρακτορείο AFP.

Δεν είναι η πρώτη φορά που εκδηλώνονται κυβερνοεπιθέσεις εναντίον των Γερμανικών Σιδηροδρόμων. Επιπλέον, δεν λείπουν και τα κρούσματα δολιοφθοράς μέσω εμπρηστικών μηχανισμών.

Bild: Υποψίες για ρωσική επίθεση

Μιλώντας στο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο WDR, η Κλαούντια Πλάτνερ, επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας για την Ασφάλεια των Δικτύων (BSI), κάνει λόγο για μία «επίθεση απίστευτης έντασης». Επισημαίνει μάλιστα ότι ο σέρβερ των Γερμανικών Σιδηροδρόμων δεχόταν «δισεκατομμύρια αιτήματα ανά λεπτό», κάτι που ασφαλώς ξεφεύγει από το σύνηθες πλαίσιο των καθημερινών κυβερνοεπιθέσεων.

Επικαλούμενη ανώνυμες πηγές, η εφημερίδα Bild υποστηρίζει ότι για την επίθεση ευθύνονται Ρώσοι, κάτι που ωστόσο δεν επιβεβαιώνει η επικεφαλής της BSI Κλαούντια Πλάτνερ στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ωστόσο, η ίδια υπενθυμίζει ότι από τότε που ξεκίνησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει αυξηθεί σημαντικά και ο αριθμός των ρωσικών κυβερνοεπιθέσεων στη Γερμανία.

Πηγές: dpa, WDR, Bild

Μετά από επίπονες διαπραγματεύσεις του συνδικάτου Verdi, οι οποίες συνοδεύονταν από προειδοποιητικές απεργίες, τα νέα είναι μάλλον ευχάριστα για τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα στη Γερμανία. Πολύ σύντομα θα δουν, σταδιακά, μία γενναία αύξηση στον μισθό τους κατά 5,8%. Όμως η αύξηση θα δοθεί σε τρία διαδοχικά βήματα: 2,8% από την 1η Απριλίου του τρέχοντος έτους, 2% από την 1η Μαρτίου 2027 συν άλλο ένα 1% από την 1η Ιανουαρίου του 2028.

Οι εργαζόμενοι σε βάρδιες (σε δημόσια νοσοκομεία, για παράδειγμα) λαμβάνουν ένα επιμίσθιο από 100 έως 250 ευρώ μηνιαίως.Ήδη το 2023 οι δημόσιοι υπάλληλοι είχαν επιτύχει αυξήσεις-ρεκόρ, έως και 5,5%.

Η νέα συμφωνία ισχύει σε πρώτη φάση για 925.000 εργαζόμενους, που απασχολούνται σε υπηρεσίες των ομόσπονδων κρατιδίων (εκτός από το κρατίδιο της Έσσης, όπου γίνεται ιδιαίτερη διαπραγμάτευση). Είθισται όμως το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης του Verdi να «δίνει γραμμή» και για άλλους 1,3 εκατομμύρια δημόσιους λειτουργούς και συνταξιούχους . Το ίδιο θα γίνει και τώρα. «Δεν πετύχαμε όλους τους στόχους, αλλά σίγουρα πετύχαμε πολλούς» λέει ο επικεφαλής του συνδικάτου Verdi Φρανκ Βέρνεκε.

«Επανένωση» στις συλλογικές συμβάσεις

Ένας άλλος στόχος δεκαετιών του Verdi, που επιτεύχθηκε για πρώτη φορά μετά την Επανένωση της Γερμανίας, είναι η εξίσωση των συλλογικών συμβάσεων στα ανατολικά και τα δυτικά ομόσπονδα κρατίδια όσον αφορά σημαντικές παραμέτρους, όπως η προστασία από απόλυση και το ωράριο εργασίας στις πανεπιστημιακές κλινικές. «Καθώς έχουν περάσει 36 ολόκληρα χρόνια από την Επανένωση, εξαλείφονται επιτέλους και οι τελευταίες διαφορές στις συλλογικές συμβάσεις» παρατηρεί ο Φρανκ Βέρνεκε.

Οι διαπραγματευτές του γερμανικού Δημοσίου αποτιμούν το συνολικό κόστος των μισθολογικών αυξήσεων σε περισσότερα από 20 δισεκατομμύρια ευρώ. Όπως δηλώνει ο υπουργός Οικονομικών στο κρατίδιο του Αμβούργου, Αντρέας Ντρέσελ, «είναι ένα τεράστιο ποσό, αλλά μπορούμε να το επωμιστούμε. Παρά ταύτα, έχουμε φτάσει πλέον στα όριά μας...»

Παραφωνία αποτελεί το κρατίδιο της Βαυαρίας, που ανακοίνωσε ότι θα εφαρμόσει τη νέα συλλογική σύμβαση με καθυστέρηση έξι μηνών, διότι σε διαφορετική περίπτωση το κόστος θα ήταν δυσβάσταχτο. Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση των συνδικάτων.

Πηγές: dpa, ARD, HB

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Προς μια Ευρώπη «δύο ταχυτήτων» οδηγείται η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας ως προτεραιότητα την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της έναντι των ΗΠΑ και Κίνας, υπό το φως των τρεχουσών γεωπολιτικών και γεωοικονομικών εξελίξεων. Εδώ και λίγες εβδομάδες, άλλωστε, το Βερολίνο προωθεί την ιδέα αυτή, που «σφραγίστηκε» κατά το πρόσφατο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την περασμένη Πέμπτη.

Η βασική ιδέα είναι ότι το «μπλοκ» πρέπει να προχωρήσει άμεσα σε συγκεκριμένες δράσεις, χωρίς πλέον να περιμένει την απαιτούμενη ομοφωνία που θέτει εδώ και καιρό «εμπόδια» στην υλοποίησή τους, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με την Ένωση Κεφαλαιαγορών.

«Ήρθε η ώρα για την Ευρώπη δύο ταχυτήτων»

Κατά τη σημερινή συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης (Eurogroup) η Γερμανία ζήτησε να παρουσιάσει την πρωτοβουλία της για τη δημιουργία μόνιμης ομάδας εργασίας αποτελούμενη από τις έξι μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία και Ολλανδία), οι οποίες, σύμφωνα με το Βερολίνο, μπορούν να παίξουν «ηγετικό» ρόλο σε σειρά οικονομικών μεταρρυθμίσεων εντός της Ευρωζώνης και της ΕΕ. Η πρωτοβουλία για τον σχηματισμό αυτής της ομάδας ανήκει στον υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, που πρόσφατα δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα για την Ευρώπη δύο ταχυτήτων».

Κληθείς να σχολιάσει την εν λόγω πρωτοβουλία, αξιωματούχος του Eurogroup ανέφερε υπό καθεστώς ανωνυμίας ότι τέτοιες πρωτοβουλίες «είναι πάντα θετικές και ευπρόσδεκτες», ωστόσο, πρόσθεσε ότι η εν λόγω φιλοδοξία είναι μεγαλύτερη από την πραγματική συνεισφορά που μπορεί να προσφέρει αυτή η ομάδα των «6» στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις, ώστε να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Ουσιαστικά δηλαδή, έξι κράτη-μέλη δεν αρκούν για τη λήψη αποφάσεων. Αυτό υπονόησε ο αξιωματούχος.

Στηρίζει η πρόεδρος της Κομισιόν

Όμως, από την περασμένη Πέμπτη στην ατζέντα του «μπλοκ» μπήκε η λεγόμενη «ενισχυμένη συνεργασία» από την ίδια την πρόεδρο της Κομισιόν. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στήριξε την ιδέα της «Ευρώπης δύο ταχυτήτων», που προωθούν εσχάτως Βερολίνο και Παρίσι, καθώς στοχεύει στην προώθηση μεταρρυθμίσεων παρακάμπτοντας την απαίτηση για ομοφωνία και προκρίνοντας τη λογική της «ενισχυμένης συνεργασίας», όπως προβλέπεται από τις Ευρωπαϊκές Συνθήκες, με τη συμμετοχή τουλάχιστον εννέα κρατών μελών.

Επομένως, ο πυρήνας των «6» μπορεί να αποτελέσει τη βάση στην οποία, εάν το επιθυμούν, μπορούν να μπουν και άλλες χώρες ή τουλάχιστον τρεις, ώστε να προχωρήσει το εγχείρημα.

Σε κάθε περίπτωση, το πρώτο «τεστ» για την «ενισχυμένη συνεργασία» θα αποτελέσει η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε, άλλωστε, την περασμένη Πέμπτη ότι εάν δεν προχωρήσει μέχρι ον Ιούνιο, τότε θα εξεταστεί η λύση της «ενισχυμένης συνεργασίας». Ο στόχος είναι «κομβικός», καθώς επιδιώκεται να διοχετευθούν οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε επενδύσεις εντός της ΕΕ, αντί να κατευθύνονται προς τις ΗΠΑ.

Αναστοχαστικά, μπορεί κανείς να πει σίγουρα ότι δεν ήταν μία συνετή επιλογή της Deutsche Bank να συνάψει επιχειρηματικές σχέσεις με τον Τζέφρι Έπσταϊν. Ο καταδικασμένος βιαστής και παιδόφιλος φέρεται να διατηρούσε περίπου 40 λογαριασμούς στο γερμανικό ίδρυμα, όπου διαχειριζόταν επίσης μεγάλο μέρος της περιουσίας του. Πρόκειται για μία αποκάλυψη που έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη μεγαλύτερη γερμανική τράπεζα.

Στις 4 Φεβρουαρίου, μετά τη δημοσιοποίηση των πρώτων πληροφοριών από τα αρχεία Έπστιν, η μετοχή της υποχώρησε, σύμφωνα με το Wallstreet Online, κατά 5,49%.

Η Deutsche Bank και η προϊστορία της στις ΗΠΑ

Μέχρι στιγμής, πολλοί γνωστοί και ισχυροί παράγοντες διεθνώς έχουν βρεθεί στη δίνη των ερευνών για την υπόθεση Έπστιν. Το γεγονός ότι στο πλαίσιο αυτό εμφανίζεται και η γερμανική τράπεζα, Deutsche Bank, προκαλεί σε πρώτο επίπεδο αμηχανία. Κάτι που,αν το εντάξει κανείς στο ευρύτερο πλαίσιο της νεότερης ιστορίας της τράπεζας στις ΗΠΑ και τις δικαστικές διαμάχες, γίνεται και εύκολα κατανοητό: Όταν ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα έχει ήδη βρεθεί στο στόχαστρο για αδιαφανείς συναλλαγές και χειραγώγηση της αγοράς, η εμπιστοσύνη απέναντί του είναι σίγουρα κλονισμένη.

Όπως και όλοι οι άλλοι, έτσι και η Deutsche Bank εκφράζει τη λύπη της για τη στάση της. Στις 9 Φεβρουαρίου, το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων επικαλέστηκε δηλώσεις εκπροσώπου της τράπεζας: «Όπως επισημαίνουμε επανειλημμένα από το 2020, η τράπεζα αναγνωρίζει το λάθος της που αποδέχθηκε τον Τζέφρι Έπσταϊν ως πελάτη το 2013».

Τουλάχιστον για την ώρα, στην τράπεζα δεν αποδίδεται κάποια κατηγορία για στελέχη που συμμετείχαν σε κάποιο από τα διαβόητα «πάρτι» του Έπσταϊν ή για επισκέψεις τους το ιδιωτικό του νησί. Υπό αυτή την έννοια, τα προβλήματα της τράπεζας φαίνεται να είναι κυρίως ηθικής φύσης.

Η DW μίλησε με τον οικονομικό ηθικολόγο και φιλόσοφο Μπέρντ Βίλχαουερ, από το Ινστιτούτο Παγκόσμιου Ήθους του Πανεπιστημίου στο Τίμπινγκεν. Και αυτός διατυπώνει ξεκάθαρα την άποψη ότι «οι τράπεζες έχουν υποχρέωση να εξετάζουν το περιβάλλον των επιχειρηματικών τους εταίρων», και μάλιστα «ανεξάρτητα από τη νομοθεσία και τους κανόνες συμμόρφωσης». Ειδικά στη συγκεκριμένη περίπτωση, θεωρεί πως «θα έπρεπε πράγματι να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή απέναντι σε κάποιον όπως ο Έπσταϊν, ακόμη και στη σύναψη μίας συνεργασίας ή την υποστήριξη των συναλλαγών του μέσω λογαριασμών – ειδικά εφόσον επρόκειτο για σημαντικά ποσά».

Σύμφωνα με την οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, η τράπεζα γνώριζε πολύ καλά με ποιον συναλλασσόταν. Η Deutsche Bank ξεκίνησε τη συνεργασία της με τον Έπσταϊν αφού η προηγούμενη τράπεζά του, η JPMorgan, διέκοψε τις σχέσεις μαζί του. Εν συνεχεία, η JPMorgan κατέβαλε 290 εκατομμύρια δολάρια, σε πλαίσιο συμβιβασμού, προς τα θύματα των κακοποιήσεών του.

Ο Μπέρντ Βίλχαουερ αποφεύγει να διατυπώσει μια γενική κρίση για το πώς δραστηριοποιούνται η Deutsche Bank και άλλες τράπεζες στη διεθνή αγορά. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ωστόσο, «πρέπει δυστυχώς να πούμε ότι η Ντόιτσε Μπανκ σε ορισμένα σημεία ίσως δεν επέδειξε την απαιτούμενη προσοχή».

Πόση ηθική χωράει σε ένα θησαυροφυλάκιο;

Ο Μπέρντ Βίλχαουερ επισημαίνει πως μία τράπεζα λειτουργεί με βάση το κέρδος, δίχως όμως να είναι υπεράνω των νόμων ή κανόνων δεοντολογίας. Και συνεχίζει πως γι αυτόν ακριβώς το λόγο «καλό είναι να εξετάζει αν μια επιχειρηματική σχέση είναι κερδοφόρα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα». Υπάρχουν «βάσιμα επιχειρήματα ότι ορισμένες αμφιλεγόμενες ή οριακές συνεργασίες μπορεί να αποφέρουν κέρδη άμεσα, αλλά μεσο- και μακροπρόθεσμα να ενέχουν σοβαρούς κινδύνους, όπως για παράδειγμα να προκαλέσει πλήγμα στη φήμη του ιδρυματος – κάτι που παρατηρούμε να συμβαίνει τώρα».

Η Ντόιτσε Μπανκ έχει ήδη καταβάλει σημαντικά ποσά: πρόστιμο ύψους 150 εκατομμυρίων δολαρίων στη χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή της Νέας Υόρκης για ελλιπείς ελέγχους κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και, στο πλαίσιο συμβιβασμού, 75 εκατομμύρια δολάρια στα θύματα του Τζέφρι Έπστιν. Έχει, επομένως, κλείσει η υπόθεση για την τράπεζα; Ο Μπέρντ Βίλχαουερ θεωρεί πως όχι: «Αν ένας οργανισμός σέβεται τον εαυτό του και επιδιώκει να δρα με ηθικούς όρους, τότε δεν μπορεί να θεωρεί ότι έχει απαλλαγεί οριστικά. Η τράπεζα οφείλει να επανεξετάζει διαρκώς τον εαυτό της». Είναι της άποψης ότι «δεν υπάρχει “εξαγορά” στον ηθικό τομέα». Το ουσιαστικό ερώτημα είναι για εκείνον: «Ποιες ηθικές απαιτήσεις θέτω εγώ ο ίδιος στον εαυτό μου;» - βάσει εκείνου θεωρεί πως με αυτό το κριτήριο μπορεί να αξιολογηθεί και η Deutsche Bank.

Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου

Ακόμα και σε μία ιστορική χρονιά, κατά την οποία γιορτάζει τα 100 χρόνια από την ίδρυσή της, η Lufthansa δεν θα αποφύγει τις απεργίες. Σε μία μάλλον απρόσμενη κίνηση το συνδικάτο των πιλότων Cockpit, αλλά και το συνδικάτο UFO που εκπροσωπεί τα πληρώματα καμπίνας, προκηρύσσουν από κοινού απεργιακές κινητοποιήσεις για την Πέμπτη (12.2.) στον εθνικό αερομεταφορέα της Γερμανίας.

Οι κινητοποιήσεις επεκτείνονται στη θυγατρική εταιρεία Cityline, καθώς και στη Lufthansa Cargo. Εκτεταμένες απεργιακές κινητοποιήσεις με μισθολογικά αιτήματα είχαν γίνει για τελευταία φορά το 2024.

Το Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa) εκτιμά ότι η απεργία επηρεάζει κυρίως τις αναχωρήσεις στα μεγάλα διεθνή αεροδρόμια της Φρανκφούρτης και του Μονάχου, αλλά και στα αεροδρόμια του Βερολίνου, του Ντίσελντορφ, του Αμβούργου, της Βρέμης, της Στουτγάρδης, της Κολωνίας και του Ανόβερου. «Θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις στα δρομολόγια» προειδοποιεί ο πρόεδρος του συνδικάτου Cockpit Αντρέας Πινέιρο.

Πολλές αναχωρήσεις έχουν ήδη ακυρωθεί. Ωστόσο, καταβάλλεται προσπάθεια να πραγματοποιηθούν όσο γίνεται περισσότερες πτήσεις. Σύμφωνα με το dpa, η Lufthansa επιχειρεί να μεταφέρει τους επιβάτες που επηρεάζονται από την απεργία σε άλλες εταιρείες του ομίλου (Swiss, Austrian, Ita, Brussels Airlines, Eurowings, Discover).

Πολύμηνες, αλλά άκαρπες διαπραγματεύσεις

Τα συνδικάτα ζητούν καλύτερες συνταξιοδοτικές παροχές, με αύξηση του ποσοστού συγχρηματοδότησης από την πλευρά της εργοδοσίας. Υποστηρίζουν ότι δεν έχουν άλλη επιλογή από την απεργία μετά από επτά διαδοχικούς γύρους διαπραγματεύσεων, κατά τους οποίους η εταιρεία δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημά τους. Από την πλευρά του, ο Μίχαελ Νίγκεμαν, μέλος του Δ.Σ. της Lufthansa, λέει ότι «αυτή η κλιμάκωση είναι εντελώς αχρείαστη» και «μπορούμε να βρούμε λύση μόνο με τη διαπραγμάτευση, όχι με απεργία».

Επιπλέον, το συνδικάτο UFO θέλει μία νέα συλλογική σύμβαση εργασίας για τα πληρώματα καμπίνας, ενώ απαιτεί διευκρινίσεις για τη θυγατρική Cityline που συρρκινώνεται, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν 800 θέσεις εργασίας. Φαίνεται ότι το πρόβλημα είναι πιο ουσιαστικό. Σύμφωνα με την οικονομική επιθεώρηση Handelsblatt, o όμιλος Lufthansa βρίσκεται σε φάση συνολικής αναδιάρθρωσης με στόχο τη μείωση του κόστους λειτουργίας. Σε αυτό το πλαίσιο δύο νέες θυγατρικές εταιρείες, οι City Airlines και Discover Airlines, καλούνται να εξυπηρετήσουν μεγάλο μέρος της παραδοσιακής πελατείας με χαμηλότερο κόστος.

Πηγές: dpa, HB

Δεκαετίες επιτυχημένης επιστημονικής συνεργασίας στην Αρκτική βρίσκονται πλέον σε κίνδυνο, καθώς η κλιμάκωση των πολιτικών εντάσεων μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών απειλεί να τα τινάξει όλα στον αέρα. Για πάνω από 30 χρόνια τα κράτη της Αρκτικής συνεργάζονται στις φυσικές, βιολογικές και κοινωνικές επιστήμες, προσπαθώντας να κατανοήσουν μία από τις ταχύτερα μεταβαλλόμενες περιοχές του πλανήτη. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, η Αρκτική χάνει κατά μέσο όρο περίπου 33.000 τετραγωνικά μίλια θαλάσσιου πάγου κάθε χρόνο, μια έκταση αντίστοιχη με αυτή της Τσεχίας.

Ακόμη και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, επιστήμονες από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία συνεργάζονταν και αντάλλασσαν δεδομένα, μαζί με ερευνητές από τον Καναδά, τη Δανία, τη Νορβηγία, την Ισλανδία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η ίδρυση του Αρκτικού Συμβουλίου το 1991 ενίσχυσε περαιτέρω αυτή τη συνεργασία. Ωστόσο, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 ανέστειλε δεκαετίες κοινής επιστημονικής συνεργασίας, επαναφέροντας παλαιά εμπόδια.

Γιατί η έρευνα σε Αρκτική και Γροιλανδία είναι κρίσιμη

Η Γροιλανδία, η οποία πρόσφατα βρέθηκε στο επίκεντρο των γεωπολιτικών φιλοδοξιών του Ντόναλντ Τραμπ, αποτελεί μία από τις πιο ευάλωτες περιοχές του πλανήτη απέναντι στην κλιματική κρίση και έναν πρώιμο δείκτη των παγκόσμιων επιπτώσεών της. Περίπου τα 4/5 του νησιού καλύπτονται από ένα τεράστιο στρώμα πάγου, το οποίο λιώνει λόγω της αύξησης των ανθρωπογενών εκπομπών άνθρακα.

Καθώς οι πάγοι υποχωρούν, γίνεται ευκολότερη η πρόσβαση σε κοιτάσματα σπάνιων γαιών, αυξάνοντας το ενδιαφέρον χωρών που αναζητούν πρώτες ύλες. Ωστόσο, η πλήρης απώλεια του στρώματος του πάγου θα μπορούσε να αυξήσει τη στάθμη της θάλασσας έως και κατά 7,4 μέτρα, επηρεάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους σε παράκτιες περιοχές παγκοσμίως.

Η Αρκτική ως «χρονομηχανή» της Γης

Επίσης, οι ίδιοι οι πάγοι αποτελούν πολύτιμο ερευνητικό υλικό. Οι γεωτρήσεις παγοπυρήνων λειτουργούν σαν «χρονομηχανές», αποκαλύπτοντας την ατμοσφαιρική ιστορία της Γης μέσω μικροσκοπικών φυσαλίδων αέρα που έχουν παγιδευτεί στο εσωτερικό τους. Παράλληλα, η Αρκτική έχει αποτελέσει πεδίο σημαντικών επιστημονικών ανακαλύψεων, όπως ο μετεωρίτης του York, ένας από τους μεγαλύτερους μεταλλικούς μετεωρίτες που έπληξαν τη Γη.

Οι κοινωνικές επιστήμες και η έρευνα για την υγεία είναι επίσης ζωτικής σημασίας, καθώς συμβάλλουν στην κατανόηση των πολιτισμών και της ευημερίας των αυτόχθονων πληθυσμών που ζουν στον Αρκτικό Κύκλο. «Μπορεί να ακούγεται κλισέ, αλλά ό,τι συμβαίνει στην Αρκτική έχει παγκόσμιες συνέπειες», δήλωσε στην DW η Μέριμπεθ Μουρέι, περιβαλλοντική αρχαιολόγος και Διευθύντρια του Αρκτικού Ινστιτούτου της Βόρειας Αμερικής. «Πρόκειται για ένα ζήτημα πολύ μεγάλο για να αντιμετωπιστεί από ένα μόνο ίδρυμα ή μία χώρα».

Επιφυλακτικοί οι επιστήμονες για το μέλλον

Την ίδια στιγμή, η επιστημονική δραστηριότητα στην περιοχή έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Σύμφωνα με τη Μουρέι, οι εντάσεις γύρω από τη Γροιλανδία έχουν καταστήσει πολλούς επιστήμονες πιο επιφυλακτικούς ως προς τον σχεδιασμό μελλοντικών ερευνητικών προγραμμάτων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα INTERACT, ένα παναρκτικό εγχείρημα που παρείχε σε επιστήμονες διακρατική πρόσβαση σε δεκάδες ερευνητικές υποδομές και ενίσχυε τη συνεργασία μεταξύ χωρών. Μετά το 2022, η συμμετοχή 21 ρωσικών ερευνητικών σταθμών ανεστάλη, δημιουργώντας σημαντικά κενά γνώσης. Όπως επισημαίνει η Μαργκαρέτα Γιόχανσον, πρώην συντονίστρια του προγράμματος, χωρίς τα δεδομένα από τη Ρωσία «ουσιαστικά δεν γνωρίζουμε τι συμβαίνει σε μεγάλο μέρος της Αρκτικής».

Η επιστήμη ως διπλωματικό εργαλείο

Προγράμματα όπως το INTERACT αποτελούν μορφές «επιστημονικής διπλωματίας». Με την ευρεία έννοια δηλαδή, η επιστήμη χρησιμοποιείται στην οικοδόμηση των διεθνών σχέσεων. Ο Πολ Μπέρκμαν, επιστημονικός διπλωμάτης που συνδέεται με το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, υπογραμμίζει ότι η επιστήμη μπορεί να συμβάλλει στην αποκλιμάκωση εντάσεων και την εξεύρεση κοινών συμφερόντων.

Όπως επισημαίνει ο ίδιος, η Αρκτική είναι «δίκοπο μαχαίρι». «Μπορεί να εξελιχθεί σε πεδίο παγκόσμιας σύγκρουσης, αλλά και σε χώρο διεθνούς συνεργασίας και ειρήνης. Η σύγκλιση που υπάρχει στην Αρκτική με την Κίνα, τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και -σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό- κράτη από ολόκληρο τον πλανήτη αποτελεί μια ευκαιρία για διευκόλυνση του διαλόγου».

Επιμέλεια: Ιωσηφίνα Τσαγκαλίδου

Το ασήμι παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις τις τελευταίες ημέρες, φτάνοντας σε ιστορικό υψηλό άνω των 120 δολαρίων ανά ουγγιά, πριν ακολουθήσει απότομη πτώση. Έως τη Δευτέρα, η τιμή του είχε υποχωρήσει κοντά στα 72–73 δολάρια, χάνοντας περίπου το 40% της αξίας του.

Παρόμοια πορεία κατέγραψε και ο χρυσός, ο οποίος, μετά το ιστορικό υψηλό άνω των 5.580 δολαρίων ανά ουγγιά, σημείωσε τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση των τελευταίων ετών, υποχωρώντας περίπου κατά 9% συνεχίζοντας πτωτικά και τη Δευτέρα.

Η αναστροφή και στα δύο πολύτιμα μέταλλα αποδίδεται στη μεταβολή του επενδυτικού κλίματος, μετά τον διορισμό του Κέβιν Γουόρς ως προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Παρά τη διόρθωση, η άνοδος του αργύρου που προηγήθηκε υπήρξε εντυπωσιακή, καθώς από κοντά στα 30 δολάρια ανά ουγγιά στις αρχές του 2025, υπερτετραπλασιάστηκε μέσα σε λίγους μήνες, σηματοδοτώντας μια θεαματική αλλαγή για ένα μέταλλο που επί χρόνια θεωρούνταν ο «φτωχός συγγενής» του χρυσού.

Η προηγούμενη άνοδος τροφοδοτήθηκε εν μέρει με την πτώση του δολαρίου και τις προσδοκίες για μειώσεις των επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, παράγοντες που καθιστούν τα πολύτιμα μέταλλα πιο ελκυστικά ως ασφαλή περιουσιακά στοιχεία. Ωστόσο, σημαντικότερο ρόλο παίζει το γεγονός ότι η παγκόσμια παραγωγή δεν επαρκεί πλέον για να καλύψει τη ραγδαία αυξανόμενη ζήτηση, ενισχύοντας αυτή την άνοδο.

Προκλήσεις στην παραγωγή αργύρου

Η παγκόσμια παραγωγή αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Η Λατινική Αμερική, που καλύπτει πάνω από το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής, βλέπει τα ορυχεία της να γερνούν και τα αποθέματα να εξαντλούνται. Το Μεξικό, υπεύθυνο για περίπου το 25% της παγκόσμιας προσφοράς, έχει καταγράψει σημαντικές μειώσεις στην παραγωγή τα τελευταία χρόνια, ενώ μεγάλα ορυχεία, όπως το Σαν Χουάν στην πολιτεία Τσιουάουα, ένα από τα μεγαλύτερα της χώρας, πλησιάζουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους έως το 2027.

Παρόμοια προβλήματα εμφανίζονται και στο Περού, τη Βολιβία και τη Χιλή, οι οποίες μαζί καλύπτουν σχεδόν το 1/3 του παγκόσμιου αργύρου. Σε αυτές τις χώρες τα κοιτάσματα πλέον έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε ασήμι, δηλαδή απαιτείται περισσότερη εξόρυξη για την ίδια ποσότητα μετάλλου, γεγονός που καθιστά την εξόρυξη ακριβότερη και λιγότερο αποδοτική. Παράλληλα, η πολιτική αστάθεια αυτών των χωρών και οι αυστηρότεροι κανονισμοί εξόρυξης αποθαρρύνουν νέες επενδύσεις στον κλάδο.

Γιατί αυξάνεται η ζήτηση για ασήμι;

Η ζήτηση για ασήμι, λοιπόν, αυξάνεται όχι μόνο λόγω της επενδυτικής του αξίας, αλλά και επειδή αποτελεί βασικό υλικό της σύγχρονης τεχνολογίας και της καθαρής ενέργειας. Οι μοναδικές του ιδιότητες, κυρίως η ασύγκριτη ηλεκτρική και θερμική αγωγιμότητα, το καθιστούν αναντικατάστατο στους ταχέως αναπτυσσόμενους κλάδους.

Τα φωτοβολταϊκά πάνελ βασίζονται στο ασήμι για τη μεταφορά ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ η παγκόσμια στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω τη ζήτηση. Τα ηλεκτρικά οχήματα χρησιμοποιούν σημαντικά περισσότερο ασήμι σε σχέση με τα συμβατικά – σε μπαταρίες, καλωδιώσεις και υποδομές φόρτισης.

Ασήμι και Τεχνητή Νοημοσύνη

Το ασήμι αποκτά ολοένα πιο κρίσιμο ρόλο στην ψηφιακή οικονομία. Τα τσιπ Τεχνητής Νοημοσύνης και τα κέντρα δεδομένων βασίζονται σε αυτό για αξιόπιστα και αποδοτικά κυκλώματα, ικανά να διαχειρίζονται υψηλά ηλεκτρικά φορτία και να απομακρύνουν αποτελεσματικά την ακραία θερμότητα που παράγουν οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Παρότι η χρήση του ασημιού σε νομίσματα και ράβδους υποχωρεί, η ζήτηση παραμένει ισχυρή χάρη στις βιομηχανικές εφαρμογές, τα κοσμήματα, τα ηλεκτρονικά και τις ιατρικές συσκευές. Σύμφωνα με την Oxford Economics, η κατανάλωση ασημιού στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας αναμένεται να αυξηθεί ετησίως κατά 3,4% έως το 2031, ενώ η ραγδαία επέκταση των κέντρων δεδομένων στις ΗΠΑ αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση.

Με ιστορία χιλιάδων ετών, το ασήμι επανέρχεται σήμερα στο προσκήνιο όχι μόνο ως επενδυτικό καταφύγιο, αλλά και ως βασικός πυλώνας της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.

Επιμέλεια: Ιωσηφίνα Τσαγκαλίδου

Η Τουρκία έχει υποφέρει από ξηρασία αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια. Το 2025 ήταν μία από τις χειρότερες των τελευταίων δεκαετιών, καθώς η μέση βροχόπτωση κατέγραψε το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 52 ετών. Οι περιοχές της Μαύρης Θάλασσας και της Μεσογείου επλήγησαν ιδιαίτερα.

Η ξηρασία είχε άμεσο αντίκτυπο στη γεωργία. Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Γεωργίας, σε πολλές περιοχές έχουν ήδη καταγραφεί οι πρώτες επιπτώσεις της ξηρασίας στις σοδειές.

Ο παγετός επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση, επηρεάζοντας έως και το 70% ορισμένων ειδών φρούτων. Σύμφωνα με την Τουρκική Στατιστική Υπηρεσία (TÜİK), συγκομίστηκαν συνολικά περίπου 30% λιγότερα φρούτα και 12% λιγότερα σιτηρά.

Η κλιματολόγος Έζγκι Κοβάντζι από το Πανεπιστήμιο Αντιγιάμαν περιγράφει την κατάσταση ως «πολυεπίπεδη κρίση που επηρεάζει άμεσα την καθημερινή ζωή, τα μέσα διαβίωσης και τις πόλεις».

Η πτώση της στάθμης των υδάτων των ταμιευτήρων, η μείωση της στάθμης των υπόγειων υδάτων και τα ξαφνικά φαινόμενα παγετού καθιστούν την παραγωγή όλο και πιο ευάλωτη.

Η παραγωγή κόκκινου κρέατος επίσης μειώθηκε, όπως και η παραγωγή γάλακτος. Η μείωση των αποδόσεων, η αύξηση των τιμών των ζωοτροφών και ο περιορισμός των καλλιεργούμενων εκτάσεων αύξησαν την πίεση στους παραγωγούς και τους καταναλωτές.

Τρόφιμα και ποτά χωρίς αλκοόλ ακριβότερα κατά 40%

Οι τιμές έχουν αυξηθεί απότομα. Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία, το κόστος ορισμένων γεωργικών εισροών έχει διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά έχουν επίσης γίνει όλο και πιο ακριβά τα τελευταία χρόνια, κατά σχεδόν 40% μόνο το 2025.

Ο αγροτικός δημοσιογράφος Αλί Εκμπέρ Γίλντιριμ τονίζει ότι η κρίση δεν σχετίζεται μόνο με το κλίμα. Οι λανθασμένες γεωργικές πολιτικές, οι αναποτελεσματικές επιδοτήσεις και η έλλειψη στήριξης των αγροτών επιδείνωσαν την κατάσταση. «Η Τουρκία δεν βιώνει μόνο ξηρασία, αλλά έναν συνδυασμό κλιματικών κινδύνων και πολιτικά επιδεινούμενων οικονομικών προκλήσεων», λέει ο Γίλντιριμ.

Eξίσου επικίνδυνη η ξηρασία με πυρκαγιές και πλημμύρες

Η ξηρασία καταδεικνύει πώς η κλιματική αλλαγή, η οικονομία και η κοινωνία αλληλοσυνδέονται: Η αύξηση του κόστους παραγωγής, η μείωση της αγοραστικής δύναμης και οι χαμηλές βροχοπτώσεις καθιστούν την τουρκική γεωργία ολοένα πιο εύθραυστη.

Σύμφωνα με ειδικούς, η αλυσιδωτή αντίδραση της μείωσης των αποδόσεων, του αυξανόμενου κόστους και του επίμονου πληθωρισμού θα μπορούσε να προκαλέσει μια βαθιά επισιτιστική κρίση σε ορισμένες περιοχές.

Ως αποτέλεσμα, πολλοί άνθρωποι σε αγροτικές περιοχές θα μπορούσαν να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να μετοικήσουν στις πόλεις, λέει η κλιματολόγος Κοβάντζι. Εκεί, η μεταναστευτική πίεση θα επιδείνωνε περαιτέρω τα υφιστάμενα προβλήματα.

Στις οικογένειες, το βάρος της διαχείρισης κρίσεων επιβαρύνει κυρίως τις γυναίκες. Επιπλέον, οι συνέπειες της ξηρασίας έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη διατροφή και τη μαθησιακή ικανότητα των παιδιών, σύμφωνα με την επιστήμονα.

Ενώ οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες τυγχάνουν άμεσης προσοχής, η ξηρασία έχει έναν σιωπηλό, αλλά μακροπρόθεσμο αντίκτυπο: απειλεί εξίσου τις καλλιέργειες, τα εισοδήματα, τις τιμές και την επισιτιστική ασφάλεια. Η Κοβάντζι προειδοποιεί: «Η ξηρασία δεν είναι τόσο θεαματική όσο μία πυρκαγιά, ούτε τόσο ξαφνική όσο οι πλημμύρες – γι' αυτό ακριβώς είναι τόσο επικίνδυνη».

Σημαντικότερος προμηθευτής φουντουκιών για την ΕΕ

Για την ΕΕ, η Τουρκία έχει περιορισμένη σημασία ως προμηθευτής αγροτικών προϊόντων. Το 2024, περίπου το 4,3% των συνολικών εισαγωγών γεωργικών προϊόντων της ΕΕ προήλθε από την Τουρκία, κυρίως φρούτα, ξηροί καρποί και μεταποιημένα λαχανικά και φρούτα.

Οι προμήθειες αυτές δεν είναι ζωτικής σημασίας για τον βασικό εφοδιασμό των Ευρωπαίων. Εξαίρεση αποτελούν τα φουντούκια: Η Τουρκία παράγει περίπου τα δύο τρίτα των φουντουκιών παγκοσμίως, γεγονός που την καθιστά μακράν τον σημαντικότερο προμηθευτή για την αγορά της ΕΕ.

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Λέπρας η γερμανική οργάνωση «Βοήθεια για τη Λέπρα και τη Φυματίωση» (DAHW) με έδρα το Βίρτσμπουργκ, υπενθυμίζει πως η λοιμώδης νόσος όχι απλώς υπάρχει ακόμη, αλλά πρέπει να τύχει περισσότερης προσοχής.

Υπάρχει σοβαρή έλλειψη χρηματοδότησης και πολιτικής βούλησης, επικρίνει ο Ανίλ Φάστεναου, γιατρός και σύμβουλος για την Παγκόσμια Υγεία και την Έρευνα στον οργανισμό. «Η παρασκευή εμβολίου διαρκεί πάρα πολύ και δεν προωθείται γρήγορα, όπως συμβαίνει με άλλες ασθένειες», αναφέρει ο Φάστεναου. Ως αντιπαράδειγμα ανέφερε τη γρήγορη ανάπτυξη του εμβολίου κατά του κορωνοϊού την περίοδο της πανδημίας, από την οποία επλήγησαν χώρες του Παγκόσμιου Βορρά.

Το 2024 καταγράφηκαν παγκοσμίως περισσότερες από 172.000 νέες μολύνσεις λέπρας. Ο οργανισμός υπολογίζει 471 νέες μολύνσεις την ημέρα.

«Τιμωρία του Θεού» για τους φτωχούς

Από τη λέπρα, ωστόσο, απουσιάζει... ένα λόμπι. Η ασθένεια άλλωστε αφορά τον Παγκόσμιο Νότο και κατά συνέπεια τους φτωχότερους ανθρώπους στον κόσμο. Αυτοί έχουν ελάχιστη πρόσβαση στο σύστημα υγείας και, υπό τον φόβο του στίγματος, δεν ζητούν πάντα (ή όχι έγκαιρα) βοήθεια.

Για χρόνια πολλοί θεωρούσαν ότι πρόκειται για μία θεόσταλτη τιμωρία. Ο Νορβηγός γιατρός Γκέραρντ Αρμάουερ Χάνσεν ανακάλυψε τη λέπρα το 1873. Η λέπρα προκαλείται από το Mycobacterium leprae. Το παθογόνο βακτήριο προσβάλλει το δέρμα και το νευρικό σύστημα και τα καταστρέφει. Εκτός από κηλίδες στο δέρμα, μπορεί να επιφέρει αναπηρίες, εάν δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Για τον σκοπό αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εισήγαγε το 1982 μια χρονικά περιορισμένη συνδυαστική θεραπεία, η οποία πρέπει να λαμβάνεται για διάστημα έξι έως δώδεκα μηνών. Προληπτική θεραπεία απαιτείται και για τα άτομα που έχουν έρθει σε επαφή με μολυσμένους με λέπρα.

Ο ΠΟΥ κατατάσσει τη λέπρα στις 20 «παραμελημένες» τροπικές ασθένειες. Και κάθε χρόνο, την τελευταία Κυριακή του Ιανουαρίου, είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λέπρας.

Πηγές: KNA, epd

Ανταπόκριση από τη Μυτιλήνη

Πανηγυρισμοί και xειροκροτήματα ακούστηκαν στο Εφετείο Βορείου Αιγαίου στη Μυτιλήνη της Λέσβου μετά την αθώωση των 24 εθελοντών από τις κατηγορίες για διακίνηση μεταναστών, σε μια υπόθεση που έχει χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη υπόθεση ποινικοποίησης της αλληλεγγύης στην Ευρώπη. Η αθωωτική απόφαση ανακοινώθηκε το βράδυ της Πέμπτης μετά από σχεδόν 12 ώρες διαδικασίας στο ακροατήριο.

Ο δικαστής έκρινε ότι οι κατηγορούμενοι δεν ήταν ένοχοι, λέγοντας ότι στόχος τους «δεν ήταν να διαπράξουν εγκληματικές πράξεις, αλλά να παρέχουν ανθρωπιστική βοήθεια». Ο εισαγγελέας είχε ήδη ζητήσει νωρίτερα την αθώωσή τους, επικαλούμενος την έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων και σημειώνοντας ότι οι λιμενικές αρχές ειδοποιούνταν τακτικά από τους διασώστες για την προσέγγιση σκαφών.

«Η υπόθεση δεν θα έπρεπε να είχε φτάσει ποτέ στο δικαστήριο»

Μεταξύ των κατηγορουμένων ήταν και η Σύρια ακτιβίστρια και πρώην κολυμβήτρια Σάρα Μαρντίνι και ο Γερμανοϊρλανδός ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα Σον Μπίντερ. Στην απολογία της ενώπιον του δικαστηρίου η Μαρντίνι δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η υπόθεση αυτή έχει καταστρέψει τη ζωή της.

Ο Ζαχαρίας Κεσσές, δικηγόρος της Μαρντίνι, δήλωσε στην DW ότι «η υπόθεση αυτή δεν θα έπρεπε να είχε φτάσει ποτέ στο δικαστήριο, καθώς δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις».

Μετά τη λήξη του δικαστηρίου, οι εθελοντές βούτηξαν στη θάλασσα σε παραλία κοντά στο δικαστήριο για να γιορτάσουν την αθώωσή τους.

«Δεν περιμένω τίποτα, αλλά είμαι προετοιμασμένος για τα πάντα», δήλωσε ο Ολλανδός Πίτερ Βίττενμπεργκ στην DW.

Ο Βίττενμπεργκ είναι ένας από τους 24 εθελοντές ανθρωπιστικών οργανώσεων που δικάζονται στη Λέσβο για τη βοήθεια που πρόσφεραν σε πρόσφυγες κατά τη διάρκεια μιας επικίνδυνης θαλάσσιας διαδρομής στη Μεσόγειο πριν από περίπου δέκα χρόνια.

Η δίκη, η οποία έχει γίνει γνωστή ως «υπόθεση Μαρντίνι» από το όνομα μιας από τις κατηγορούμενες, της συριακής καταγωγής κολυμβήτριας και ακτιβίστριας Σάρα Μαρντίνι, ξεκινά εκ νέου μετά από διακοπή στο Εφετείο Μυτιλήνης στις 15 Ιανουαρίου.

Ωστόσο, αυτή η υπόθεση δεν αφορά μόνο τις πράξεις των 24 εθελοντών που αντιμετωπίζουν κατηγορίες. Η δίκη, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ημερών, έχει αποβεί δοκιμασία για το πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ στη δίωξη όσων ασχολούνται με ανθρωπιστικό έργο υπέρ των προσφύγων -εν προκειμένω με τη θαλάσσια διάσωση- στα σύνορά τους.

Ποια είναι η Σάρα Μαρντίνι;

Το 2015 η Σάρα Μαρντίνι εγκατέλειψε τη Συρία μαζί με τη μικρότερη αδελφή της, Γιούσρα. Οι δύο αδελφές διέσχισαν τη θάλασσα με βάρκα από την Τουρκία προς τη Λέσβο. Όταν η υπερπλήρης βάρκα στην οποία ταξίδευαν άρχισε να βυθίζεται, οι δύο αδελφές, τότε 19 και 17 ετών και αμφότερες κολυμβήτριες αγώνων, πήδηξαν στο νερό και κολύμπησαν για τρεις ώρες μέχρι την ελληνική ακτή, τραβώντας τη βάρκα πίσω τους.

Με αυτόν τον τρόπο, έσωσαν και τη ζωή των υπόλοιπων επιβαινόντων. Οι αδελφές Μαρντίνι συνέχισαν αργότερα το ταξίδι τους προς τη Γερμανία μέσω της Βαλκανικής Οδού, όπου υπέβαλαν αίτηση για άσυλο.
Η Γιούσρα Μαρντίνι συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο το 2016 ως μέλος της Ολυμπιακής Ομάδας Προσφύγων, συνοδευόμενη από την αδελφή της, Σάρα.

Η ιστορία τους τράβηξε την προσοχή του κόσμου και αποτέλεσε το θέμα της ταινίας του Netflix «The Swimmers» (Οι κολυμβήτριες), ενώ άρθρα σε κορυφαία περιοδικά μόδας παγκοσμίως τις παρουσίαζαν ως νέα πρότυπα.

Το 2016 η Σάρα Μαρντίνι επέστρεψε στη Λέσβο για να συνεργαστεί με τη ΜΚΟ Emergency Response Centre International (ERCI) και να βοηθήσει άλλους πρόσφυγες. Δύο χρόνια αργότερα, συνελήφθη και κατηγορήθηκε για πολλαπλά εγκλήματα.

Γιατί η δίκη της Μαρντίνι είναι σημαντική;

Στη δίκη της Λέσβου στο εδώλιο βρίσκονται 24 ακτιβιστές, που δραστηριοποιήθηκαν ως εθελοντές σε οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας. Πέντε από αυτούς, συμπεριλαμβανομένης της Σάρα Μαρντίνι, είχαν τεθεί σε τρίμηνη προφυλάκιση.

Οι κατηγορίες εναντίον της Μαρντίνι και των άλλων κατηγορουμένων περιλαμβάνουν κατασκοπεία, συνδρομή σε δίκτυα λαθρεμπορίου, συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Εάν κριθούν ένοχοι, αντιμετωπίζουν ποινή κάθειρξης έως και 20 ετών.

Η υπόθεση έχει χαρακτηριστεί ως «η μεγαλύτερη υπόθεση ποινικοποίησης της αλληλεγγύης στην Ευρώπη». Μια καταδίκη θα αποτελούσε τεράστιο πλήγμα όχι μόνο για το ανθρωπιστικό έργο, αλλά και για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, σε μια εποχή που η Ευρώπη και η Ελλάδα υιοθετούν όλο και πιο περιοριστικές μεταναστευτικές πολιτικές.

Οι καταδίκες σε αυτή την υπόθεση θα δημιουργούσαν έτσι νομικό προηγούμενο, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη. Θα έστελναν επίσης το μήνυμα ότι η βοήθεια προς τους πρόσφυγες μπορεί να οδηγήσει σε ποινικές διώξεις και αυστηρές ποινές, κάτι που με τη σειρά του θα μπορούσε να αποτρέψει εθελοντές και ΜΚΟ από το να συμβάλλουν εποικοδομητικά στο προσφυγικό ζήτημα.

Οκτώ χρόνια σε αβεβαιότητα

Η Μαρντίνι συνελήφθη μαζί με τον Γερμανοϊρλανδό υπήκοο Σον Μπίντερ και τον Έλληνα υπήκοο Νάσο Καρακίτσο στις 21 Αυγούστου 2018 και καταδικάστηκε σε τρεις μήνες φυλάκιση πριν αφεθεί ελεύθερη με εγγύηση στα τέλη του 2018.

Στη συνέχεια, κατηγορήθηκε για κατασκοπεία, νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, παράνομη χρήση ραδιοσυχνοτήτων και πλαστογραφία εγγράφων.

Τον Ιανουάριο του 2023, σε δίκη για πλημμελήματα, το αρμόδιο δικαστήριο απάλλαξε τη Μαρτίνι και τους συγκατηγορούμενούς της, λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων αλλά και λόγω δικονομικών κενών.

Επτά χρόνια αργότερα, η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την προέλευση και τη νομική φύση των αρχικών αποδεικτικών στοιχείων.

Στις αρχές Δεκεμβρίου 2025, το Εφετείο Βόρειου Αιγαίου ξεκίνησε νέα ακροαματική διαδικασία για πρόσθετες κατηγορίες κακουργηματικού χαρακτήρα, μεταξύ των οποίων η εμπορία ανθρώπων και η συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Ποια είναι τα αποδεικτικά στοιχεία;

Σε συνέντευξή του στην DW στις 5 Δεκεμβρίου, ο Σον Μπίντερ δήλωσε ότι «θα περίμενε κανείς ότι μετά από μήνες ερευνών και επτά χρόνια καθυστέρησης, θα υπήρχαν πολλά αποδεικτικά στοιχεία εναντίον μας, ένα πειστικό επιχείρημα για το γιατί θα μπορούσαμε να είμαστε ένοχοι».

Ο Μπίντερ συνέχισε λέγοντας ότι ο μάρτυρας της κατηγορίας, ένας αξιωματικός της ακτοφυλακής, «υπονόμευσε την ίδια την υπόθεση της κατηγορίας, επιβεβαιώνοντας ότι συνεργαστήκαμε μαζί του». Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι η Μαρντίνι και άλλοι χρησιμοποίησαν το ανθρωπιστικό έργο ως κάλυψη για τη διευκόλυνση δικτύων διακινητών.

Η υπεράσπιση θεωρεί ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις για εγκληματική δράση και δόλο και ότι οι ενέργειες της Μαρντίνι αποσκοπούσαν αποκλειστικά στη διάσωση ζωών στην ανοιχτή θάλασσα και στην παροχή βοήθειας σε άτομα που βρίσκονταν σε κίνδυνο.

Ο δικηγόρος της Μαρντίνι, Ζαχαρίας Κεσσές, υποστηρίζει επίσης ότι η ανθρωπιστική αποστολή στην οποία συμμετείχε η Σάρα Μαρντίνι επικοινωνούσε τακτικά με την ελληνική ακτοφυλακή και αντάλλασσε πληροφορίες μαζί της κατά τη διάρκεια αυτών των αποστολών.

Ήταν απαραίτητη η βοήθεια;

Η δημοσιογράφος Ανθή Παζιάνου, που ζει στη Λέσβο, καλύπτει την προσφυγική κρίση στο νησί εδώ και μια δεκαετία. Γνωρίζει πολύ καλά την κατάσταση που επικρατούσε στη Λέσβο το 2015, όταν ο αριθμός των Σύρων που έφταναν στην Ελλάδα έφτασε στο αποκορύφωμά του.

Η Παζιάνου επισημαίνει ότι η ανθρωπιστική βοήθεια ήταν πολύ σημαντική εκείνη την εποχή, λόγω της έλλειψης θεσμικής υποστήριξης για τους πρόσφυγες και επειδή το νησί είχε κατακλυστεί από πρόσφυγες που κατέφθαναν αθρόα διά θαλάσσης. «Οι εθελοντές οργάνωσαν την παροχή τροφής και την τακτοποίηση των εγγράφων των προσφύγων και ήταν σε άμεση επικοινωνία με την αστυνομία», δήλωσε στην DW.

ΜΚΟ επικρίνουν την υπόθεση

«Το να αφήνεις ανθρώπους να πεθάνουν είναι έγκλημα», λέει ο Μιχάλης Μπάκας, ακτιβιστής με έδρα τη Λέσβο. «Είναι τρελό αυτό που συμβαίνει και το γεγονός ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι υποφέρουν για τόσα χρόνια». Τα τελευταία επτά χρόνια, οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Αμνηστίας, παρακολουθούν στενά την υπόθεση των 24 κατηγορουμένων.

«Οι κατηγορίες είναι αβάσιμες και πρέπει να αποσυρθούν αμέσως», δήλωσε ο Βίες ντε Γκρεβ, εκτελεστικός διευθυντής του βελγικού παραρτήματος της Διεθνούς Αμνηστίας στη Φλάνδρα.
«Αυτή η δίκη δεν έπρεπε να είχε γίνει ποτέ. Είμαστε πολύ ανήσυχοι. Αυτό που βλέπουμε είναι η ποινικοποίηση της αλληλεγγύης», δήλωσε στην DW.

Μιλώντας επίσης στην DW, ο Χρήστος Δημόπουλος από τη Διεθνή Αμνηστία Ελλάδας δήλωσε ότι «η υπόθεση αυτή αναδεικνύει το γενικό πλαίσιο με το οποίο Ελλάδα και Ευρώπη αντιμετωπίζουν σήμερα τις μεταναστευτικές ροές και δημιουργεί μια εικόνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα που είναι κάθε άλλο παρά θετική».

Ο ΟΗΕ, η Human Rights Watch και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν καταδικάσει την ποινικοποίηση των αποστολών διάσωσης, όπως αυτές στις οποίες συμμετείχε η Μαρντίνι.

Η Σοφία Κουφουπούλου, ανεξάρτητη ερευνήτρια για τις μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα, παρακολουθεί την εισροή προσφύγων στη Λέσβο για πάνω από 20 χρόνια. Σύμφωνα με την Κουφουπούλου, η αφήγηση για τη μετανάστευση έχει αλλάξει στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
«Όταν το 2015 στη Γερμανία και την Ελλάδα μιλούσαμε για αλληλεγγύη και ανθρωπιστική βοήθεια, η εθελοντική εργασία επαινέθηκε. Τώρα έχουμε εισέλθει σε μια εποχή, όπου ο ίδιος ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης χαρακτηρίζει τους μετανάστες με τρόπο που δεν είναι κατάλληλος για μια υποτιθέμενη κεντροδεξιά κυβέρνηση», δήλωσε η Κουφουπούλου στην DW.

Η υπεράσπιση επικρίνει την ελληνική δικαιοσύνη

Η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι ούτε ο Εισαγγελέας ούτε ο Πρόεδρος του Εφετείου, ο οποίος παρέπεμψε την υπόθεση σε δίκη, εξέτασαν ή αξιολόγησαν σε βάθος την υπόθεση. Λέει ότι και οι δύο απέτυχαν να αναγνωρίσουν την πλήρη απουσία αποδεικτικών στοιχείων.

Ο Ζαχαρίας Κεσσές, δικηγόρος της Σάρα Μαρντίνι, δήλωσε στην DW ότι «η υπόθεση δεν θα έπρεπε να είχε φτάσει στο δικαστήριο, καθώς δεν πληροί τις προϋποθέσεις. Το μεγαλύτερο μέρος της έχει ήδη αποφασιστεί το 2023».
Είναι επίσης επικριτικός για το γεγονός ότι η ελληνική δικαιοσύνη δεν αντιμετώπισε την υπόθεση Μαρντίνι γρήγορα και αποτελεσματικά.

«Μπαίνουμε στην τελική φάση της δίκης και περιμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον την αξιολόγηση όλων των αποδεικτικών στοιχείων που έχουμε παρουσιάσει», δήλωσε ο Ζαχαρίας Κεσσές στην DW. Οι κατηγορούμενοι είναι επίσης ανυπόμονοι για τη δίκη. Για την υπεράσπιση της Μαρντίνι αυτή η δίκη έχει κι έναν «μανιχαϊστικό χαρακτήρα» με μόνο δύο επιλογές: αθώωση ή καταστροφή.

Σημαντικά προβλήματα προκαλεί τις τελευταίες ώρες στη Γερμανία το βαρομετρικό χαμηλό «Έλλη». Σε μια ζώνη που εκτείνεται από τη Βόρεια Θάλασσα προς τα ανατολικά, αναμένονται σήμερα έντονες χιονοπτώσεις 10 έως 15 εκατοστών.

Eξαιτίας των ακραίων καιρικών συνθηκών, οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι (Deutsche Bahn) ανέστειλαν για τις επόμενες ώρες στη βόρεια Γερμανία όλες τις συνδέσεις μεγάλων αποστάσεων με τις υπερταχείες ICE. Όσοι μπορούν θα πρέπει να αναβάλουν τα ταξίδια τους, προτείνουν οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι, δεσμευόμενοι ότι τα εισιτήρια εξακολουθούν να ισχύουν.

Οι υπηρεσίες πορθμείων κατά μήκος των ακτών της Κάτω Σαξονίας στη Βόρεια Θάλασσα έχουν διακοπεί σε μεγάλο βαθμό. Αρκετά νησιά παραμένουν χωρίς σύνδεση με την ηπειρωτική Γερμανία εξαιτίας των ισχυρών ανατολικών ανέμων που πνέουν στην περιοχή.

Κλειστά σχολεία και μαθήματα εξ αποστάσεως

Στα ομόσπονδα κρατίδια Αμβούργο, Κάτω Σαξονία, Βρέμη και περιοχές του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν τα σχολεία παραμένουν σήμερα κλειστά. Σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές, σε ορισμένες περιπτώσεις προσφέρονται εξ αποστάσεως σχολικά μαθήματα. Τα σχολεία μένουν κλειστά κυρίως λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα σχολικά λεωφορεία στην κυκλοφορία τους από τα χιόνια και τους ισχυρούς ανέμους.

Σε περιοχές της Βαυαρίας, της Θουριγγίας, της Σαξονίας-Άνχαλτ, του Βρανδεμβούργου και του Βερολίνου, δεν θα πραγματοποιηθούν μαθήματα με φυσική παρουσία. Εν μέρει επηρεάζονται και παιδικοί σταθμοί καθώς και νηπιαγωγεία.

Προς το παρόν η κακοκαιρία «Έλλη» δεν έχει σημαντικό αντίκτυπο στη λειτουργία τους αεροδρομίου της Φρανκφούρτης. Εκπρόσωπος της Fraport δήλωσε ότι προς το παρόν δεν έχουν υπάρξει προβλήματα στις απογειώσεις και τις προσγειώσεις. Συνεχίζουμε ωστόσο να παρακολουθούμε τις εξελίξεις το μέτωπο του καιρού, κυρίως όσον αφορά τους ανέμους, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος του φορέα εκμετάλλευσης του μεγαλύτερου γερμανικού αεροδρομίου.

Ανοιχτά τα αεροδρόμια Φρανκφούρτης και Βερολίνου

Χωρίς προβλήματα συνεχίζεται και η λειτουργία του αεροδρόμιου Βερολίνου-Βρανδεμβούργου (BER). Το γεγονός ότι έχουν ακυρωθεί μεμονωμένες πτήσεις σχετίζεται με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στον προορισμό των αεροσκαφών. Η απόφαση ακύρωσης μιας πτήσης εναπόκειται συνήθως στις αεροπορικές εταιρείες και όχι στις γερμανικές αρχές.

Στο μεταξύ η Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (DWD) ήρε την προειδοποίηση για έντονες χιονοπτώσεις στο Βερολίνο και το Βρανδεμβούργο. Σημαντικά λιγότερο χιόνι από το προβλεπόμενο αναμένεται με πέσει τις επόμενες μέρες στο βόρειο Βρανδεμβούργο αλλά και το Βερολίνο, δήλωσε εκπρόσωπος της DWD.

Σύμφωνα με τις τελευταίες προγνώσεις ανεπηρέαστο από το βαρομετρικό χαμηλό θα παραμένει, όπως όλα δείχνουν, το πολυπληθέστερο κρατίδιο της Γερμανίας, η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Παρ' όλα αυτά, η αστυνομία απηύθυνε έκκληση στους οδηγούς να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και εξαιτίας των ισχυρών ανέμων που πνέουν κατά τόπους.

Πηγή:DLF, dpa

Το νέο έτος ήρθε στη Γερμανία μαζί με τον χιονιά: παγωμένοι δρόμοι, λίμνες, αυλές. Ειδικότερα στη βόρεια Γερμανία την Παρασκευή «επικράτησε χάος», όπως αναφέρει η ιστοσελίδα tagesschau.de της δημόσιας τηλεόρασης ARD.

Σύμφωνα με μετεωρολόγους η κακοκαιρία θα συνεχιστεί και τις επόμενες μέρες, αναμένονται χαμηλές θερμοκρασίες, πάγος και χιόνι σε πολλές περιοχές της χώρας.

Στο Αμβούργο την Παρασκευή προκλήθηκαν προβλήματα στο αεροδρόμιο, με πολλές πτήσεις να αναβάλλονται ή να ακυρώνονται εξαιτίας της κακοκαιρίας και της κακής κατάστασης του διαδρόμου προσγείωσης και απογείωσης.

Προβλήματα καταγράφηκαν επίσης και στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης, του Μονάχου, του Βερολίνου και της Βρέμης αλλά και στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας.

Ατυχήματα σε αυτοκινητοδρόμους

Στο κρατίδιο του Σλέσβιχ-Xόλσταϊν σημειώθηκαν αρκετά ατυχήματα εξαιτίας του παγετού. Τουλάχιστον 50 περιστατικά καταγράφηκαν μόνο στην πόλη Ζουντχολστάιν, ενώ στους αυτοκινητοδρόμους Α1, Α7 και Α23 η πυροσβεστική κλήθηκε σχεδόν 30 φορές για βοήθεια. Πολλά ατυχήματα καταγράφηκαν και στην Κάτω Σαξονία και τη Βρέμη.

Στη Βόρεια-Ρηνανία Βεστφαλία χιόνισε σε πολλές περιοχές, ενώ η χιονόπτωση θα συνεχιστεί και σήμερα, Σάββατο. Εξαιτίας των ισχυρών ανέμων σημειώθηκαν επίσης προβλήματα στην κυκλοφορία σε αυτοκινητοδρόμους του κρατιδίου.

Αντίστοιχη και η κατάσταση στο γειτονικό κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου, όπου συγεκριμένα στο Βύρτσμπουργκ, σταμάτησε εν μέρει η κανονική κυκλοφορία αστικών λεωφορείων.

Στη Βόρεια Θάλασσα, πνέουν επίσης ισχυροί άνεμοι, ενώ σε ορισμένες περιοχές σημειώθηκαν καταιγίδες μέσα στη νύχτα. Οι ακτοπλοϊκές συνδέσεις από το Ρόστοκ στο μεταξύ έχουν εν μέρει αποκατασταθεί. Είχαν διακοπεί την Πρωτοχρονιά.

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

«Ημέρα Ψηφιακής Ανεξαρτησίας» ζητά η Λέσχη «Computer Chaos Club», μια ανεξάρτητη οργάνωση χάκερ που εδώ και χρόνια έχει το δικό της συνέδριο στο Αμβούργο, το οποίο πλέον έχει μετεξελιχθεί σε σημαντική συνάντηση για θέματα ψηφιοποίησης, Τεχνητής Νοημοσύνης και κυβερνοασφάλειας, δίνοντας ενίοτε τα φώτα της ακόμα και σε Γερμανούς πολιτικούς.

Σύμφωνα με τους διοργανωτές, κολοσσοί του διαδικτύου, όπως η Meta, η Google και η OpenAI, έχουν γίνει ακόμα ισχυρότεροι, χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο Λίνους Νόιμαν, εκπρόσωπος της διοργάνωσης, ανέφερε σε γερμανικά μέσα ότι πλέον «είμαστε παγιδευμένοι στις μεγάλες πλατφόρμες» και ότι «πρέπει να απελευθερωθούμε από αυτή την παγίδια». Το σύνθημα του φετινού συνεδρίου ήταν «Αλληλεγγύη αντί Τεχνητής Νοημοσύνης», με στόχο να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση για το μέλλον της ΤΝ και του κινδύνου αυτή να χρησιμοποιηθεί σε βάρος δικαιωμάτων και κοινωνικών αξιών.

Η «Ημέρα Ψηφιακής Ανεξαρτησίας» που προωθούν στοχεύει στην ευαισθητοποίηση των πολιτών για θέματα προστασίας των δεδομένων και απορρήτου των επικοινωνιών. Το CCC26 απασχόλησε αυτές τις μέρες και το ζήτημα της κυβερνοασφάλειας σε περίοδο υβριδικών επιθέσεων, αλλά και τα κενά ασφαλείας σε λογισμικά που χρησιμοποιούν κρατικοί φορείς και εταιρείες τηλεπικοινωνιών και διαδικτυακών υπηρεσιών.

Από παρακολούθηση κινητών προσφύγων έως απάτες

Στο επίκεντρο φέτος βρέθηκαν επίσης και προγράμματα παρακολούθησης κινητών τηλεφώνων, όπως το Spyware Celebrite, το οποίο χρησιμοποιεί η Γερμανική Υπηρεσία Μετανάστευσης και Ασύλου για να παρακολουθεί τηλέφωνα προσφύγων.

To ίδιο ισχύει και για το αμφιλεγόμενο αμερικανικό λογισμικό παρακολούθησης Palantir, η χρήση του οποίου από την αστυνομία στο κρατίδιο της Βάδης-Bυρτεμβέργης είχε προκαλέσει πολιτικές συζητήσεις και νομική διαμάχη. Το συγκεκριμένο λογισμικό είναι ειδικά σχεδιασμένο για μυστικές υπηρεσίες, στρατιωτικές εφαρμογές, αλλά και αστυνομική παρακολούθηση, ενώ έχει βρεθεί στο στόχαστρο κριτικής για μη αναλογική χρήση του καθώς και για υπόνοιες καταπάτησης θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών.

Kαι τα κενά ασφαλείας στο ψηφιακό Deutschlandticket, το ενιαίο φθηνό εισιτήριο για μετακίνηση με τα μέσα αστικών συγκοινωνιών και τοπικών τρένων στη Γερμανία, αποτέλεσαν θέμα συζήτησης. Μέσα από «παραθυράκια» και κενά στον ψηφιακό σχεδιασμό του, το Deutschlandticket επέτρεψε απάτες εκατομμυρίων ευρώ.

Στην 39η συνάντηση στο Αμβούργο έλαβαν μέρος τις προηγούμενες μέρες περίπου 16.000 συμμετέχοντες από διάφορες χώρες.

Το ζιζανιοκτόνο γλυφοσάτη (Glyphosate), γνωστό στην αγορά με την ονομασία Roundup, βρίσκεται για πολλοστή φορά κατά τη φετινή χρονιά στο επίκεντρο των ΜΜΕ – αυτή τη φορά μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επ' αόριστον έγκριση ορισμένων ζιζανιοκτόνων και φυτοφαρμάκων, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και η γλυφοσάτη. Η ισχύουσα ρύθμιση προβλέπει ότι τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα εγκρίνονται για μέγιστη περίοδο 15 ετών.

Η πρόταση της Επιτροπής εισάγεται τώρα προς συζήτηση στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στόχος του πακέτου μέτρων της Κομισιόν είναι, όπως επισημαίνει, η μείωση της γραφειοκρατίας για αγρότες και παραγωγούς, επιχειρήσεις και αρχές. Σύμφωνα με την πρόταση, επανεκτιμήσεις θα γίνονται μόνο όταν συντρέχουν επιστημονικοί λόγοι.

Η αμφιλεγόμενη γλυφοσάτη…

Η γλυφοσάτη, ένα διασυστηματικό ζιζανιοκτόνο φυλλώματος με μεγάλο φάσμα δράσης, βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο μιας έντονης διαμάχης που αφορά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Το ζιζανιοκτόνο άρχισε να παράγει και να διαθέτει εμπορικά o αμερικανικός αγροχημικός κολοσσός Monsanto το 1974, όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά με την ονομασία Roundup στις ΗΠΑ. Το 2018 η Monsanto εξαγοράστηκε πλήρως από την Bayer, με αποτέλεσμα ο γερμανικός όμιλος να αναλάβει τόσο τις δραστηριότητες όσο και το νομικό βάρος των αγωγών που συνδέονται με το προϊόν.

Στη Γερμανία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του ομοσπονδιακού υπουργείου Γεωργίας, «Η γλυφοσάτη είναι το πιο διαδεδομένο ολικό ζιζανιοκτόνο και χρησιμοποιείται κυρίως στη γεωργία για την καταπολέμηση ζιζανίων. Προκαλεί τον θάνατο κάθε φυτού. Με αυτόν τον τρόπο επηρεάζονται έντονα τόσο τα φυτά όσο και το έδαφος. Με τη χρήση του αφαιρείται η βάση της τροφής για έντομα, πουλιά και άλλα ζώα. Οι επιστημονικές μελέτες συνηγορούν στο ότι η γλυφοσάτη βλάπτει τη βιοποικιλότητα». Επιπλέον, εκκρεμούν δεκάδες χιλιάδες αγωγές για πιθανή καρκινογόνο δράση του ζιζανιοκτόνου, κάτι το οποίο Monsanto και Bayer αρνούνται.

Από τη μία πλευρά, ακτιβιστές και ΜΚΟ ζητούν αυστηρότερη ρύθμιση στη χρήση του ζιζανιοκτόνου και, εν τέλει, πλήρη απαγόρευσή του. Από την άλλη, πολλοί αγρότες υποστηρίζουν ότι η καλλιέργεια τροφίμων θα ήταν ανέφικτη δίχως τη χρήση του Roundup.

…και μία αμφιλεγόμενη μελέτη

Μια επιστημονική μελέτη κατέληξε το 2000 στο συμπέρασμα ότι το φυτοφάρμακο γλυφοσάτη και το σκεύασμα Roundup δεν είναι καρκινογόνα. Η μελέτη θεωρήθηκε ευρέως πρωτοποριακή, συνεισφέροντας στον διάλογο για τη χρήση γλυφοσάτης, σύμφωνα με τον εκδοτικό οίκο Elsevier, ο οποίος εκδίδει το επιστημονικό περιοδικό. Από τότε η Monsanto επικαλούνταν επανειλημμένα αυτή τη μελέτη για να επιχειρηματολογήσει υπέρ της ασφάλειας των προϊόντων. Παράλληλα, στις ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια, άνθρωποι που νόσησαν από καρκίνο και είχαν χρησιμοποιήσει Roundup έλαβαν επανειλημμένα υψηλές αποζημιώσεις.

Στο μεταξύ, όμως, το επιστημονικό περιοδικό Regulatory Toxicology and Pharmacology απέσυρε επίσημα τη μελέτη: Μία δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ έφερε στο φως αλληλογραφία της Monsanto, από την οποία προκύπτει ότι οι τρεις συγγραφείς που αναφέρονται στη μελέτη πιθανότατα δεν ήταν οι μόνοι υπεύθυνοι για το περιεχόμενο. Αντίθετα, ενδέχεται να συμμετείχαν στη σύνταξη της έρευνας και υπάλληλοι της Monsanto, δίχως όμως να αναφέρονται κανονικά σε αυτήν ως συντάκτες.

Η επιστημονική αξιολόγηση της γλυφοσάτης παραμένει αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ διεθνών οργανισμών. Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) την έχει χαρακτηρίσει «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο». Ρυθμιστικές αρχές όπως η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνων (BfR) στη Γερμανία εκτιμούν ότι όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες, δεν προκύπτει σχετικός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.

Ωστόσο, ένας συνασπισμός οργανώσεων από την κοινωνία των πολιτών είχε προσφύγει νομικά το 2024 κατά της προηγούμενης απόφασης της Κομισιόν να ανανεώσει την άδεια του αμφιλεγόμενου ζιζανιοκτόνου γλυφοσάτη για ακόμη δέκα χρόνια, μέχρι το 2033. Σε αυτές έχουν προστεθεί πλέον ακόμα περισσότερες οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Foodwatch, καθώς και ομάδες που εκπροσωπούν θύματα που έχουν εκτεθεί σε φυτοφάρμακα.

ΗΠΑ: Οι αγωγές, τα συμφέροντα και ο Τραμπ

Το ζήτημα της χρήσης γλυφοσάτης επαναφέρει στις στήλες της και η οικονομική εφημερίδα Handelsblatt με έδρα το Ντίσελντορφ. Σε σχετικό ρεπορτάζ, ο συντάκτης αναφέρει πως παρά τις δεκάδες χιλιάδες εκκρεμείς αγωγές που αποδίδουν στη γλυφοσάτη πιθανή καρκινογόνο δράση στις ΗΠΑ, η Bayer επιδιώκει να περιορίσει τον νομικό κίνδυνο έως το 2026. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, σημειώνει μάλιστα πως «εκπλήσσοντας πολλούς, η κυβέρνηση των ΗΠΑ τάχθηκε πριν από λίγες ημέρες ξεκάθαρα στο πλευρό της Bayer. Ο Λευκός Οίκος στηρίζει πλήρως προσφυγή του ομίλου από το Λεβερκούζεν ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Η Bayer επιδιώκει να πετύχει μια απόφαση-ορόσημο, ώστε να απαλλαγεί από το δισεκατομμυρίων δολαρίων βάρος των αγωγών που σχετίζονται με το ζιζανιοκτόνο γλυφοσάτη. Μετά τη θετική τοποθέτηση της αμερικανικής κυβέρνησης, οι πιθανότητες επιτυχίας της δεν είναι αμελητέες».

Ταυτόχρονα, ο συντάκτης εκτιμά πως ενώ «για τη σαφή αυτή στήριξη η κυβέρνηση Τραμπ επικαλείται πρωτίστως νομικούς λόγους, στο παρασκήνιο διακυβεύονται ουσιαστικά πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα».

Πηγές: BMLEH, CNN, Chemistry World magazine, Deutsches Ärzteblatt, DLF, ECHA, EFSA, foodwatch, Handelsblatt, Spiegel

Συρματόπλεγμα εξακολουθεί να περιβάλλει τον χώρο της πρώην προσφυγικής δομής στη Μόρια της Λέσβου. Σιωπή παντού. Στους εξωτερικούς τοίχους διακρίνονται ακόμη ξεθωριασμένα γκράφιτι στα αγγλικά: «Graveyard», «#MeMoria», «Welcome to Europe». Δύο αστέρια είναι ζωγραφισμένα δίπλα στις λέξεις, λυπημένα.

Στην παλιά είσοδο βρίσκεται ένα μηχάνημα που έχει αρχίσει να καθαρίζει τον χώρο. Μπάζα και στάχτες καλύπτουν το έδαφος. Ανάμεσα στα απομεινάρια βλέπει κανείς καμένα παπούτσια, πινακίδες με μέτρα πρόληψης κατά του κορωνοϊού γραμμένες στα αραβικά, καμένα ιατρικά υλικά. Ένα κομμάτι υφάσματος με φιγούρες κινουμένων σχεδίων. Ένα δέντρο ξεχωρίζει. Είναι πράσινο και άθικτο, υψώνεται μέσα από την καταστροφή γύρω του.

Είναι αρχές Δεκεμβρίου 2025 όταν η DW επισκέπτεται τη Λέσβο, λίγες ημέρες μετά το πέρασμα της καταιγίδας Adel από το νησί και τη δεύτερη ημέρα της δίκης της Σάρα Μαρντίνι. Έλληνες και ξένοι συνεργάτες ΜΚΟ καλούνται να λογοδοτήσουν σε δικαστήριο της Λέσβου για τη διάσωση μεταναστών. Όλα αυτά υπογραμμίζουν πόσο στενά συνδεδεμένο παραμένει το παρελθόν της Μόριας με το παρόν του νησιού. Η Μόρια κατασκευάστηκε το 2013 και, πριν καταστραφεί από πυρκαγιά τον Σεπτέμβριο του 2020, ήταν η μεγαλύτερη προσφυγική δομή της Ευρώπης. Είχε σχεδιαστεί για λιγότερους από 3.000 ανθρώπους, όμως κατέληξε να «φιλοξενεί» πάνω από 12.000 σε σκηνές και πρόχειρα καταλύματα.

Από το 2015 και έπειτα απασχόλησε τον διεθνή Τύπο εξαιτίας των συνθηκών διαβίωσης και πολλών καταγγελιών από πρόσφυγες και ΜΚΟ. Οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης απασχόλησαν και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, που διαμόρφωσε σχετική νομολογία. Η φωτιά ξέσπασε εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων κατά τη διάρκεια του lockdown εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, αναγκάζοντας χιλιάδες ανθρώπους να φύγουν, αφήνοντας τον χώρο ερείπιο. Ο παλιός καταυλισμός βρίσκεται περίπου εννέα χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη.

Στους χάρτες της Google, η Μόρια αναφέρεται ως «ερείπια και απομεινάρια του καμένου καταυλισμού Μόρια». Είναι σημειωμένη ως μόνιμα κλειστή και χαρακτηρισμένη ως ιστορικός χώρος. Υπάρχει μόνο μία κριτική: πέντε αστέρια, από έναν τοπικό οδηγό.

Ένα μουσικό σχολείο σε καμένη γη

Η καμένη γη της Μόριας, άλλοτε συνώνυμη της απόγνωσης, θα αλλάξει σύντομα χρήση. Υπάρχουν σχέδια για την ανέγερση μουσικού σχολείου πάνω στις στάχτες του πρώην καταυλισμού, μια συμβολική προσπάθεια να «γυρίσει σελίδα» το νησί στο προσφυγικό του παρελθόν και να μετατραπεί η εικόνα της Μόριας από τόπο τραγωδίας σε χώρο μάθησης και δημιουργικότητας.

Παρότι δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα κατασκευής, εν μέρει λόγω οικονομικών εκκρεμοτήτων, οι τοπικές αρχές τονίζουν στην DW ότι από την αρχή ήταν ξεκάθαρο πως το συγκεκριμένο σημείο θα φιλοξενούσε το νέο κτήριο του Μουσικού Σχολείου Λέσβου.

«Το τωρινό κτήριο έχει πολλές ελλείψεις που εμποδίζουν τη σωστή λειτουργία του σχολείου μας», λέει η διευθύντρια, Ειρήνη Ξενέλλη. Εξηγεί ότι μεταξύ άλλων δεν υπάρχει αίθουσα εκδηλώσεων και επαρκής χώρος για εκτόνωση των μαθητών και μαθητριών. Σύμφωνα με την ίδια, το νέο κτήριο αποτελεί αναγκαιότητα, καθώς το Μουσικό Σχολείο Λέσβου αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα στέγασης.

Η Ξενέλλη τονίζει στην DW ότι ένα γειτονικό κτήριο του ΟΑΕΔ θα μπορούσε να είχε αξιοποιηθεί για τις ανάγκες του σχολείου, κάτι που, όπως λέει, δεν συνέβη, παρότι θα ήταν η ταχύτερη και απλούστερη λύση. Προς το παρόν, δεν έχει αναλυτική ενημέρωση για το χρονοδιάγραμμα κατασκευής του νέου κτηρίου.

Σε ερώτηση σχετικά με την επιλογή του πρώην χώρου της Μόριας για το νέο κτήριο για το μουσικό σχολείο, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου δεν σχολίασε την ίδια την απόφαση. Εκπρόσωπος παρέπεμψε τις ερωτήσεις για την τοποθεσία στον Δήμο Λέσβου.

Για τον Δήμο Λέσβου, το έργο σηματοδοτεί μια συνειδητή ρήξη με το παρελθόν. «Ανακτούμε αυτή τη γη για την εκπαίδευση και τον πολιτισμό», εξηγεί στέλεχος του Δήμου. «Ήρθε η ώρα να αντικαταστήσουμε τις εικόνες του πόνου με κάτι δημιουργικό».

«Αποφορτίζοντας» τη μνήμη

Η επαναχρησιμοποίηση ενός τόπου «φορτισμένου» με μνήμη αποτελεί μια πρακτική που έχει εφαρμοστεί επανειλημμένα, τόσο στη γερμανική όσο και στην ελληνική σύγχρονη ιστορία. Ο στόχος μιας τέτοιας (συνήθως πολιτικής) απόφασης είναι στρατηγικός: η αποκατάσταση μιας μορφής «κανονικότητας», η απομάκρυνση του βάρους της μνήμης, έστω και προσωρινά, από το δημόσιο κάδρο.

Ωστόσο, τα παραδείγματα διαχείρισης της συλλογικής μνήμης δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αυταπάτης: Η λήθη, τόσο για τους πολίτες όσο και για όσους έζησαν ή πέρασαν από τέτοιους τόπους, δεν προέκυψε ποτέ απλώς μέσω μίας απλής αλλαγής στη χρήση ενός τόπου.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι, στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η απόφαση για μια «αλλαγή σελίδας» στον φορτισμένο αυτόν τόπο φαίνεται να σηματοδοτεί κάτι διαφορετικό: την ανάγκη διαμόρφωσης μιας συνειδητής πολιτικής διαχείρισης της μνήμης του προσφυγικού ζητήματος. Tόσο για την ελληνική κοινωνία όσο και για τους ίδιους τους πρόσφυγες.

Και ποιο μέρος θα μπορούσε να είναι καλύτερο για να θεμελιωθεί ένα τέτοιο εγχείρημα από ένα σχολείο;

Οι προσφυγικές δομές στη Λέσβο

H προσφυγική κρίση του 2015 είναι ορατή σε όλη τη Λέσβο. Από την αυλή του δικαστηρίου όπου διεξάγεται η δίκη Μαρντίνι, μπορεί κανείς να διαβάσει σε μακρινό κτήριο το σύνθημα «Close Moria, smash fascism». Σε μια στάση λεωφορείου στη Μυτιλήνη κάποιος έχει γράψει «Greece kills immigrants».

Ο καταυλισμός Καρά Τεπέ, στην περιοχή Μαυροβούνι, απέχει λίγα λεπτά οδικώς από την καμένη Μόρια, αρκετά κοντά ώστε το παρελθόν να μοιάζει ακόμη ορατό. Η δομή φιλοξενεί σήμερα 1.202 άτομα, περίπου το 31% της χωρητικότητάς της, σημαντικά λιγότερα σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

Στα πεζοδρόμια, άνθρωποι περπατούν με παντόφλες ή κάνουν ποδήλατο επιστρέφοντας από ένα μεγάλο γερμανικό σούπερ μάρκετ της περιοχής προς τον καταυλισμό. Μπροστά στην πύλη, μια ομάδα νεαρών, μετά βίας δεκαοκτώ ετών, δείχνουν τα μπλε διαβατήριά τους.

Η νέα δομή στη Βάστρια αναμένεται να ανοίξει στις αρχές του καλοκαιριού του 2026. Είχε εγκριθεί αρχικά μετά τη φωτιά στη Μόρια, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση το 2021. Ωστόσο, νομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες καθυστέρησαν την πρόοδο, καθώς η τοποθεσία της νέας δομής βρίσκεται μέσα σε ένα από τα πευκοδάση της Λέσβου, ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς, αλλά και υψηλού κινδύνου πυρκαγιών.

Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το 95% των κατασκευαστικών εργασιών έχει ήδη ολοκληρωθεί, με το υπόλοιπο 5% να αφορά τεχνικά συστήματα.

Εκπρόσωπος του υπουργείου επιβεβαίωσε στην DW ότι «δεν έχει παρθεί ακόμη οριστική απόφαση για το αν θα κλείσει η δομή Καρά Τεπέ».

Τον Φεβρουάριο του 2025, ο τότε υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νίκος Παναγιωτόπουλος είχε δηλώσει πως «δεν υπάρχει θέμα παράλληλης λειτουργίας των δύο δομών στη Λέσβο». Είχε τονίσει επίσης πως η μεταφορά μεταναστών στην ενδοχώρα αποσκοπεί στη στήριξη τόσο των τοπικών κοινωνιών όσο και της οικονομικής ανάπτυξης του νησιού.

Στη Λέσβο, το τραύμα της Μόριας εξακολουθεί να αντηχεί.Οι ιστορίες της μετανάστευσης είναι χαραγμένες στο τοπίο και στις καθημερινές συζητήσεις, αδύνατον να αγνοηθούν. Κι όμως, για πρώτη φορά μετά τη φωτιά, κάτι χτίζεται όχι για να περιορίσει ανθρώπους, αλλά για να δημιουργήσει ευκαιρίες. Aν η μουσική μπορεί να «γράψει από πάνω» τη μνήμη παραμένει αβέβαιο.

*Στο ρεπορτάζ συνέβαλε και η Χρύσα Βαχτσεβάνου, ιστορικός και δημοσιογράφος της DW.

Ανταπόκριση από τη Ρώμη

Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι είναι ικανοποιημένη, θεωρεί ότι οι τελευταίες αποφάσεις των υπουργών Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, όπως και η ψήφος που αναμένεται στο Ευρωκοινοβούλιο, πρόκειται να στηρίξουν την πολιτική της. Η αναφορά, ειδικότερα, είναι στα δύο κλειστά κέντρα για παράτυπους μετανάστες που η Ιταλία δημιούργησε πριν από δύο χρόνια στη βόρεια Αλβανία και τα οποία παραμένουν άδεια, λόγω αρνητικών δικαστικών ετυμηγοριών. Η αισιοδοξία της κυβέρνησης της Ρώμης στηρίζεται -κυρίως- στην απόφαση να δημιουργηθούν «return hubs», τα λεγόμενα «κέντρα επιστροφών» σε τρίτες χώρες.

«Τα κέντρα μας στην Αλβανία είναι και πάλι έτοιμα να λειτουργήσουν, ακριβώς με τον τρόπο για τον οποίο σχεδιάστηκαν. Ως χώροι υποχρεωτικής παραμονής για όσους προσπαθούν να φτάσουν στη χώρα μας, αλλά και, ακριβώς, ως return hubs, όπως αναφέρεται στους κανονισμούς που εγκρίναμε», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών, Ματέο Πιαντεντόζι.

«Νιώθουμε εξαιρετική ικανοποίηση και είμαστε βέβαιοι ότι η σύγχυση που υπήρχε μέχρι σήμερα, σε νομικό επίπεδο, σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών πρόκειται να ξεπερασθεί οριστικά», πρόσθεσε ο Ιταλός υπουργός Δικαιοσύνης, Κάρλο Νόρντιο.

Αυτό που επιθυμεί, ουσιαστικά, η κυβέρνηση της Ρώμης είναι να μπορέσουν να λειτουργήσουν -το συντομότερο δυνατόν- τα δύο κλειστά κέντρα του Γκιαντέρ και του Σεντζίν, τόσο για την υποχρεωτική παραμονή μεταναστών που υποβάλλουν αίτηση ασύλου στις ιταλικές αρχές, όσο και ως δομές, στις οποίες θα μεταφέρονται οι προς απέλαση μετανάστες.

«Τα κέντρα στην Αλβανία θα λειτουργήσουν»

Σύμφωνα με τον ιταλικό Τύπο, η όλη αισιοδοξία της Ιταλίδας πρωθυπουργού και των συνεργατών της οφείλεται και στο ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο συντάχθηκε, για πρώτη φορά, κατάλογος «ασφαλών χωρών προέλευσης των μεταναστών». Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται το Μπαγκλαντές και κυρίως η Αίγυπτος, η οποία στο παρελθόν είχε θεωρηθεί από Ιταλούς δικαστές μη ασφαλής χώρα.

Πολλοί αναλυτές, στο μεταξύ, υπενθυμίζουν ότι η Ιταλία έχει αποφασίσει να διαθέσει για τα δύο κλειστά κέντρα της Αλβανίας 670 εκατομμύρια ευρώ, σε διάστημα πέντε ετών. Την ίδια ώρα, ο κρατικός προϋπολογισμός για το 2026, ο οποίος εγκρίνεται αυτές τις ημέρες στο κοινοβούλιο της Ρώμης, περιορίζει αυστηρά τα κονδύλια για τη δημόσια υγεία και την παιδεία.

Η Τζόρτζια Μελόνι, όμως, θέλει να αποδείξει στους ψηφοφόρους της ότι είναι σε θέση να κερδίσει την ιδεολογική αυτή μάχη. «Εγγυώμαι ότι τα κέντρα που φτιάξαμε στην Αλβανία θα λειτουργήσουν, πάση θυσία», τόνισε επανειλημμένα η Ιταλίδα πρωθυπουργός. Έως τώρα, έχουν μεταφερθεί στις δύο αυτές δομές περίπου 120 μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Η κυβερνητική συμμαχία της Λέγκα, των Αδελφών της Ιταλίας και της Φόρτσα Ιτάλια, όμως, επιμένει πως όταν αρθούν τα διάφορα νομικά εμπόδια, στην αντίπερα όχθη της Αδριατικής το ιταλικό πολεμικό ναυτικό θα μεταφέρει, κάθε μήνα, τουλάχιστο τρεις χιλιάδες ανθρώπους.

Τρεις προτάσεις μομφής μέσα σε τέσσερις μήνες ξεπέρασε μάλλον ανώδυνα η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Δεν θα είναι οι τελευταίες, εκτιμούν οι παρεπιδημούντες στις Βρυξέλλες.

Ζούμε εποχές ταραχώδεις και απρόβλεπτες, που ευνοούν την ταχεία ανακύκλωση του πολιτικού προσωπικού. Ας αναλογιστούμε ότι στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, δηλαδή μόλις τα τρία τελευταία χρόνια, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν έχει ήδη αναλώσει 130 υπουργούς και υφυπουργούς, καταρρίπτοντας μάλιστα το ιστορικό ρεκόρ του Φρανσουά Μιτεράν με 117 υπουργοποιήσεις στην περίοδο 1988-1995.

Κι όμως, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ακόμη εδώ. Από το 2019, όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τα ηνία της Κομισιόν, η Ευρώπη έχει αλλάξει πολύ. Αλλά η ίδια έχει αλλάξει ακόμα περισσότερο.

Ήταν κάποτε ένα Green Deal

Το περίφημο Green Deal, η «Πράσινη Μετάβαση» της Ευρώπης για την υλοποίηση των πιο φιλόδοξων κλιματικών στόχων στην ιστορία της, ήταν η «σημαία» της φον ντερ Λάιεν για την εκλογή στο ύπατο αξίωμα της ευρωπαϊκής εκτελεστικής εξουσίας. Μέσα σε έξι χρόνια το Green Deal μετονομάζεται Clean Industry Deal, λόγω πιέσεων από τη βιομηχανία για μείωση κόστους και καταπολέμηση της γραφειοκρατίας. Kι αν περιμένουμε λίγο ακόμη δεν αποκλείεται να καταλήξει... σκέτο Industry Deal. Ήδη γίνονται δεύτερες σκέψεις για τους κανόνες ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων (ETS 2) ή για την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης.

Μπορούμε να αρχίσουμε ατέρμονες θεωρητικές συζητήσεις για το αν είναι σωστή η αλλαγή ατζέντας στις Βρυξέλλες. Υπάρχει όμως μία συζήτηση που δεν είναι θεωρητική, αλλά «εκ των ων ουκ άνευ» για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρέπει να γίνει εδώ και τώρα. Είναι η διαπραγμάτευση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο στην περίοδο 2028-2034, δηλαδή για τον προϋπολογισμό της ΕΕ στα επόμενα χρόνια – με την Κομισιόν να προτείνει μία πρωτοφανή αύξηση κονδυλίων στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την επταετία.

Έντονες είναι ήδη οι αντιδράσεις από τις «βόρειες» πρωτεύουσες σε εποχές δημοσιονομικής εγκράτειας, ενώ οι αποκαλύψεις περί σκανδάλων τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ ασφαλώς δεν ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση χωρών όπως η Ελλάδα, που θέλουν να διατηρήσουν τα «κεκτημένα» σε αγροτικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις από το Ταμείο Συνοχής (κάτι που ασφαλώς δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποσιωπηθούν τα σκάνδαλα).

Σχέδια για «κοινό χρέος»;

Οι αντιδράσεις μάλλον θα ενταθούν τους επόμενους μήνες. Ιδιαίτερα εάν επιβεβαιωθούν γερμανικά δημοσιεύματα, σύμφωνα με τα οποία η πρόεδρος της Κομισιόν αναζητεί τρόπους για να επαναφέρει μία «κοινή ανάληψη χρέους» σε επίπεδο ΕΕ, όπως είχε γίνει για πρώτη φορά με το Ταμείο Ανάκαμψης για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, αυτή τη φορά με στόχο να χρηματοδοτήσει κρίσιμες αμυντικές και ενεργειακές υποδομές.

Από την οπτική γωνία των νοτίων χωρών θα ήταν ευχής έργο να το επιτύχει. Διαφορετικά, ο λογαριασμός δύσκολα βγαίνει. Σε κάθε περίπτωση, στην παρούσα φάση φαίνεται ότι μόνο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μπορεί να συντονίσει τη σχετική συζήτηση, έχοντας τη στήριξη ακόμα και των Πρασίνων. Δεν είναι τυχαίο ότι ελάχιστοι Πράσινοι στήριξαν την πρόταση μομφής που είχε καταθέσει προ ημερών η ευρω-ομάδα της Αριστεράς. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι η φον ντερ Λάιεν είναι από τα τελευταία κορυφαία στελέχη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) που ακόμη ενδιαφέρονται σοβαρά για τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ…

Ανταπόκριση από την Κων/πολη

Ιστορική η σημερινή ημέρα για την πορεία του Κουρδικού. Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, αρχηγός της τρομοκρατικής αυτονομιστικής οργάνωσης του ΡΚΚ, ο οποίος βρίσκεται έγκλειστος στο νησί Ιμραλί της Προποντίδας, επί 25 χρόνια καταδικασμένος σε ισόβια για τρομοκρατία, απηύθυνε έκκληση στα μέλη της οργάνωσης του να καταθέσουν τα όπλα και να τερματίσουν την σύγκρουση με το τουρκικό κράτος.

Μια σύγκρουση που κράτησε τέσσερις δεκαετίες με χιλιάδες θύματα και από τις δυο πλευρές. Ο αρχηγός του ΡΚΚ συνέταξε την ιστορική δήλωση στο κελί της φυλακής του στο Ιμραλί και η δήλωση διαβάστηκε σήμερα από στελέχη του φιλοκουρδικού κόμματος DEM σε κεντρικό ξενοδοχείο της Κων/ποληςστα τουρκικά και τα κουρδικά. Το τρισέλιδο κείμενο καλεί όλες τις ομάδες του ΡΚΚ να καταθέσουν τα όπλα και να αυτοδιαλυθούν.

«Κάνω έκκληση για την κατάθεση των όπλων και αναλαμβάνω την ιστορική ευθύνη αυτής της δήλωσης. Το ΡΚΚ έκλεισε τον ιστορικό του κύκλο» ανέφερε ο Οτσαλάν. Οι σημερινές ιστορικές εξελίξεις ήταν το αποτέλεσμα μια διαδικασίας τεσσάρων μηνών που ξεκίνησε με την πρωτοβουλία του ακροδεξιού κυβερνητικού εταίρου του προέδρου Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος πρότεινε μια ειρηνική λύση στο Κουρδικό με την διάλυση της οργάνωσης και την κατάθεση των όπλων με προτροπή του Οτσαλάν.

Στη δήλωσή του, ο αρχηγός του ΡΚΚ ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «το PKK γεννήθηκε τον 20ου αιώνα, που ήταν ο πιο έντονος αιώνας βίας στην ιστορία, με δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ένα ψυχροπολεμικό περιβάλλον και την άρνηση της κουρδικής πραγματικότητας. Ο πρώην αρχηγός ενός ακραίου μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος, τώρα δηλώνει ότι υπάρχει εναλλακτική από τη δημοκρατία στη επιδίωξη και πραγματοποίηση ενός πολιτικού συστήματος. Η δημοκρατική συναίνεση είναι ο θεμελιώδης τρόπος.»

Μαζικές συγκεντρώσεις στη ΝΑ Τουρκία

Στις μεγάλες κουρδικές πόλεις της ΝΑ Τουρκίας, όπως το Ντιγιαρμπακίρ και το Βαν, επικρατεί μεγάλος ενθουσιασμός για τη σημερινή εξέλιξη. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε για να παρακολουθήσει την δήλωση του Οτσαλάν από γιγαντοοθόνες, όπου είχαν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους. Όμως υπήρχαν επίσης πολλές αντιδράσεις από Τούρκους που θεωρούν τον Οτσαλάν δολοφόνο αθώων παρά ιδεολόγο επαναστάτη.

Η πρώτη αντίδραση από το κυβερνητικό στρατόπεδο προήλθε από τον αντιπροέδρου του κυβερνώντας κόμματος τον Εφκάν Αλά. «Αυτό που περιμένει η Τουρκία είναι το τέλος της τρομοκρατίας, την κατάθεση των όπλων και τη διάλυση της οργάνωσης. Η ουσία αυτής της έκκλησης είναι να αυτο-εξαρθρωθεί η τρομοκρατική οργάνωση και όλοι να καταβάλουν προσπάθεια για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Εάν συνεχιστεί η τρομοκρατία, είμαστε αποφασισμένοι να πολεμήσουμε την τρομοκρατία. Ελπίζουμε ότι αυτό το κάλεσμα θα είναι αποτελεσματικό. Εάν η τρομοκρατική οργάνωση δεχτεί αυτό το κάλεσμα, καταθέσει τα όπλα, ανασυνταχθεί και διαλυθεί, η Τουρκία θα απελευθερωθεί από τα δεσμά της».

Ακόμη δεν είναι σαφές ποια θα είναι η τύχη του Οτσαλάν μετά τη διάλυση του ΡΚΚ. Ο ΑΡΟ είναι καταδικασμένος σε ισόβια κάθειρξη και αυτό νομικά θα ήταν πολύ δύσκολο να μεταβληθεί. Ωστόσο η δήλωση διάλυσης του ΡΚΚ και κατάθεσης των όπλων δίνει ελπίδα ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει μια διαδικασία νομικών κινήσεων για την απελευθέρωση πολλών Κούρδων πολιτικών με υψηλό κύρος που βρίσκονται στη φυλακή, όπως του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, πρώην ηγέτη του φιλοτουρκικού κόμματος. Πολύ σημαντική δε ήταν η δήλωση ηγετικού στελέχους των Κούρδων του PYD της Συρίας. «Δεν χρειάζονται όπλα, εάν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον μας. Συμμετέχουμε σε αυτό το κάλεσμα γιατί στην Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας πήραμε τα όπλα αποκλειστικά για αυτοάμυνα».

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Πετρ Φιάλα ξεκίνησε το νέο έτος στέλνοντας ένα θετικό μήνυμα προς τους πολίτες της χώρας του: Μετά από τρία χρόνια, η κυβέρνησή του έχει καταφέρει να μειώσει το έλλειμμα του τσεχικού προϋπολογισμού από πάνω από το 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε λιγότερο από 3%. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι η Τσεχική Δημοκρατία αύξησε επίσης σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες και εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ.

Αυτό τοποθετεί τη χώρα με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων στην κορυφή των τεσσάρων του Βίζεγκραντ και μάλιστα με σημαντικά καλύτερες επιδόσεις από τη γειτονική Αυστρία. Η κυβέρνηση μπόρεσε επίσης να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτιμάται σε περίπου 2,8% για το 2024.

Και τέλος, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Τσεχική Δημοκρατία επωφελείται επίσης από την υποδοχή περίπου 200.000 Ουκρανών προσφύγων πολέμου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους ενήλικες Ουκρανούς στην Τσεχική Δημοκρατία απασχολούνται επικερδώς. Μέσω των φόρων και των εισφορών τους, συνεισφέρουν πλέον περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ περισσότερο στον εθνικό προϋπολογισμό από ό,τι δαπανά το τσεχικό κράτος γι' αυτούς.

Κριτική της οικονομικής πολιτικής

«Συνολικά, θα μειώσουμε το έλλειμμα κατά περίπου 180 δισεκατομμύρια κορώνες Τσεχίας (επτά δισεκατομμύρια ευρώ) κατά τη διάρκεια της θητείας μας», δήλωσε ο πρωθυπουργός στους δημοσιογράφους. Το 2021, όταν ανέλαβε η κυβέρνησή του, το έλλειμμα εξακολουθούσε να υπερβαίνει το 5%. Το επόμενο έτος, αναμένεται να είναι μόλις 2,3%. Οι βουλευτικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν στην Τσεχική Δημοκρατία το επόμενο φθινόπωρο.

Ωστόσο, το τίμημα για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο είχε αυξηθεί σε επίπεδα ρεκόρ κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID, είναι η αργή αύξηση των πραγματικών μισθών στην Τσεχική Δημοκρατία. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων, θα φθάσουν στο προ της πανδημίας επίπεδο του 2019 μόλις το 2025, μια από τις τελευταίες χώρες της ΕΕ που θα το επιτύχουν.

Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πολίτες της χώρας είναι δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση. Σύμφωνα με έρευνα του ερευνητικού ινστιτούτου NMS Market Research, το 33,6% των ψηφοφόρων θα ψήφιζε τώρα το κίνημα ANO, υπό τον πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης Αντρέι Μπάμπις. Στις τελευταίες εκλογές του 2021, ο Μπάμπις ηττήθηκε από το SPOLU του Φιάλα, το οποίο κέρδισε ποσοστό άνω του 28% και σχημάτισε κυβέρνηση μαζί με τους Δημοκράτες Πολίτες (ODS), το φιλοευρωπαϊκό TOP-09 και το Λαϊκό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (KDU-CSL).

Οι Τσέχοι οικονομικοί αναλυτές βλέπουν επίσης κριτικά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. «Η Τσεχική Δημοκρατία επιβαρύνεται από υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών δαπανών», δήλωσε στην DW ο Πετρ Ζάχραντνικ, ειδικός σε θέματα Ευρώπης στην εταιρεία συμβούλων BeePartner. «Το ποσοστό των δαπανών για το συνταξιοδοτικό σύστημα είναι τεράστιο, ενώ οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη είναι επίσης υψηλές. Και υπάρχει σχετικά μικρό περιθώριο για επενδύσεις».

Υψηλές στρατιωτικές δαπάνες

Οι στρατιωτικές δαπάνες επιβαρύνουν επίσης τη χώρα. Για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια, η Τσεχική Δημοκρατία εκπλήρωσε τη δέσμευσή της στο ΝΑΤΟ και δαπάνησε το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της για την άμυνα. Η κυβέρνηση του Φιάλα προώθησε τον στόχο αυτόν μέσω νομοθετικής ρύθμισης και έγκρισης του κοινοβουλίου το 2023.

Σύμφωνα με έρευνες, πάνω από το 60% των Τσέχων υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Αυτός είναι πιθανώς ο λόγος για τον οποίο όχι μόνο οι κυβερνητικοί βουλευτές, αλλά και οι βουλευτές της αντιπολίτευσης ANO ψήφισαν υπέρ του νόμου, για τον οποίο η υπουργός Άμυνας Πέτρα Τσερνότσοβα τους ευχαρίστησε προσωπικά στη συνέχεια. «Η ασφάλεια δεν χαρίζεται δωρεάν. Οι αμυντικές δαπάνες που ανέρχονται στο 2% του ΑΕΠ είναι ζωτικής σημασίας για εμάς», δήλωσε η Τσερνότσοβα μετά την ψήφιση του νόμου.

Το 2021, οι αμυντικές δαπάνες της Τσεχίας εξακολουθούσαν να ανέρχονται σε λιγότερο από 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Μεταξύ του 2010 και του 2016, ήταν μόνο γύρω στο 1%, και σε ορισμένα έτη ακόμα και κάτω από αυτό το ποσοστό.

Όπλα για την Ουκρανία

Ο τσεχικός στρατός υποστηρίζει επίσης την Ουκρανία με όπλα αξίας άνω των δέκα δισεκατομμυρίων κορώνων (περίπου 400 εκατομμυρίων ευρώ), συμπεριλαμβανομένων δεκάδων αρμάτων μάχης, οχημάτων μάχης, τεθωρακισμένων οχημάτων και άλλου βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού. Επιπλέον, τσεχικές αμυντικές εταιρείες έχουν κατασκευάσει όπλα αξίας επιπλέον 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία.

Στο πλαίσιο της αύξησης του τσεχικού αμυντικού προϋπολογισμού, τα όπλα που παραδόθηκαν στην Ουκρανία αντικαταστάθηκαν από σύγχρονα δυτικά όπλα, όπως τα γερμανικά άρματα μάχης Leopard 2A4 ή τα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. «Ο προϋπολογισμός για το 2025 προβλέπει κρατικές αμυντικές δαπάνες ύψους σχεδόν 160,8 δισεκατομμυρίων CZK (6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ)», ανακοίνωσε η υπουργός Άμυνας τον περασμένο Δεκέμβριο.

Η αντιπολίτευση υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών επί της αρχής - αλλά επικρίνει ορισμένα από τα συγκεκριμένα μέτρα που έχουν ληφθεί. «Η κυβέρνηση προσπαθεί να διαθέσει τα αυξημένα κονδύλια σε μεγάλα ξένα έργα, όπως το F-35», δήλωσε στην DW ο Λούμπομιρ Μέτναρ, πρώην υπουργός Άμυνας και νυν βουλευτής του ANO. Ωστόσο, η κυβέρνηση προχωρά μη συστηματικά.

Η Τσεχική Δημοκρατία παρήγγειλε πέρυσι 24 μαχητικά αεροσκάφη F-35 από τις ΗΠΑ. Τα πρώτα αναμένεται να παραδοθούν το 2031. Το πακέτο από την αμυντική εταιρεία Lockheed Martin περιλαμβάνει επίσης τη συντήρηση των αεροσκαφών, την υλικοτεχνική υποστήριξη και την εκπαίδευση των πιλότων.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Μία δύσκολη χρονιά για την Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει στο τέλος της. Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους η Ουγγαρία είχε αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία στο Συμβούλιο Υπουργών. Όμως, αντί να λειτουργεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν ακολούθησε πορεία σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες, ενώ εξόργισε ακόμα περισσότερο τους εταίρους του επισκεπτόμενος τη Μόσχα, το Κίεβο και το Πεκίνο χωρίς καμία προσυνεννόηση στο πλαίσιο της ΕΕ.

«Η προεδρία της Πολωνίας θα είναι το αντίθετο από όσα είδαμε τους προηγούμενους έξι μήνες και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την πολιτική ασφάλειας και τις σχέσεις της ΕΕ με την Ουκρανία και τη Ρωσία» αναφέρει στην Deutsche Welle ο Κάι Όλαφ Λανγκ, ερευνητής του Ιδρύματος Επιστήμης και Πολιτικής (SWP) στο Βερολίνο, με ειδίκευση στην ανατολική Ευρώπη.

«Κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει»

Ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, είναι έμπειρος σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής. Έχει διατελέσει πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περίοδο 2014-2019 και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). «Στην ΕΕ κανείς δεν μπορεί να με ξεγελάσει» έλεγε ο ίδιος στις προγραμματικές δηλώσεις του τον Δεκέμβριο του 2023, μετά από μία εμφατική νίκη στις βουλευτικές εκλογές απέναντι στους εθνολαϊκιστές του κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS).

Η πολωνική προεδρία για το πρώτο εξάμηνο του 2025 προσφέρει στον Τουσκ μία ευκαιρία να επαληθεύσει τα λεγόμενά του. Αλλά και να αποδείξει ότι η Πολωνία, 20 χρόνια μετά την προσχώρηση στην ΕΕ, δεν είναι πλέον ένας «μαθητευόμενος», αλλά αντιθέτως μπορεί να αποτελέσει πρότυπο ακόμα και για «παλαιά» μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας.

«Είμαστε αξιόπιστοι, μιλάμε την ίδια γλώσσα με την Ευρώπη» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, παρουσιάζοντας αναλυτικά στη Βαρσοβία τις προτεραιότητες της πολωνικής προεδρίας.

Ουκρανία και πολιτική ασφάλειας

Σε αυτές περιλαμβάνονται η πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ. «Πρέπει να καλλιεργούμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ, αλλά παρά ταύτα η Ευρώπη οφείλει να λειτουργεί αυτόνομα, η εποχή του φόβου και της ανασφάλειας απέναντι στη Ρωσία πρέπει να τερματιστεί» εξηγούσε ο Άνταμ Σλάπκα στα τέλη Νοεμβρίου, σε συνάντηση με τις χώρες της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής Θάλασσας.

Όσον αφορά το ύψος των αμυντικών δαπανών, η Πολωνία θεωρείται ήδη πρότυπο, καθώς δαπανά για την άμυνα το 4,2% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Για το 2025 προγραμματίζει μία αύξηση στο 4,7%. Πρόκειται για ένα ισχυρό επιχείρημα, όχι μόνο στις διαβουλεύσεις με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και απέναντι στις νουθεσίες του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Τουσκ φαίνεται αποφασισμένος να αποτρέψει το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία μετά από μία απευθείας συνεννόηση ΗΠΑ και Ρωσίας χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των Ουκρανών. Επιπλέον δε, ο Πολωνός πρωθυπουργός θέλει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΕ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Η προεδρία μας θα πρέπει να επωμιστεί ευθύνες για τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αρχίσουν μέσα στον χειμώνα» είχε δηλώσει ο Τουσκ στις αρχές Δεκεμβρίου.

Μία πολωνική «γραμμή άμυνας»

Θέλοντας να προνοεί για κάθε ενδεχόμενο, η Πολωνία οικοδομεί κατά μήκος των συνόρων με τη Λευκορωσία μία δική της γραμμή άμυνας, για την οποία όμως επιθυμεί ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Παράλληλα, η Πολωνία συμμετέχει στην «ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ομπρέλα» (European Sky Shield Initiative) και υποστηρίζει την πρόταση για έκδοση ευρω-ομολόγων για την άμυνα, η οποία όμως προκαλεί σοβαρές αντιρρήσεις εντός της ΕΕ. Ιδιαίτερα η Γερμανία και η Ολλανδία εκφράζουν την αντίθεσή τους στην ανάληψη κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών.

Στο μεταξύ, καθώς οι Βρυξέλλες έχουν δώσει το «πράσινο φως» για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία, η πολωνική προεδρία θέλει τώρα να κάνει το επόμενο βήμα. Σε ένα πρώτο στάδιο, υποστηρίζει ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Άνταμ Σλάπκα, θα μπορούσε να ανοίξει το διαπραγματευτικό κεφάλαιο που αφορά το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το Κίεβο θα προτιμούσε να ανοίξουν περισσότερα κεφάλαια ταυτόχρονα, αλλά η Βαρσοβία κινείται πιο προσεκτικά.

Εμπόδια στην εσωτερική πολιτική

Εξάλλου, εδώ και εβδομάδες η Πολωνία βρίσκεται πάλι στη δίνη ενός προεκλογικού αγώνα. Τον Μάιο του 2025 διεξάγονται προεδρικές εκλογές, που αποτελούν στοίχημα επιβίωσης για τον κυβερνητικό συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Πολωνός πρωθυπουργός δεν βιάζεται να προωθήσει ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που θεωρούνται αμφισβητούμενες εντός συνόρων και θα μπορούσαν να προσφέρουν επιχειρήματα στην εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση.

Σημειωτέον ότι η ανάληψη της εξουσίας από τον Τουσκ, πριν από έναν χρόνο, επισκιάστηκε από μαζικές κινητοποιήσεις των Πολωνών αγροτών, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για τις εισαγωγές σιτηρών από τη γειτονική Ουκρανία. Κάποιοι μάλιστα, σε μία συμβολική ένδειξη διαμαρτυρίας, είχαν κλείσει τα σύνορα με την Ουκρανία, αλλά και με τη Γερμανία. Σήμερα η Ουκρανία ελπίζει να συνάψει, το συντομότερο δυνατόν, μία πολυετή συμφωνία εμπορικής συνεργασίας με τις Βρυξέλλες, που θα διευθετεί και το θέμα των σιτηρών. Αλλά η Πολωνία δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα. Εξίσου αρνητική εμφανίζεται η Πολωνία στην υλοποίηση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής και έχει στο πλευρό της ισχυρούς συμμάχους, όπως η Γαλλία.

Διαμφισβητούμενη θεωρείται στην Πολωνία και η πρόταση για τροποποίηση των ευρωπαϊκών συνθηκών, προκειμένου να λαμβάνονται περισσότερες αποφάσεις με βάση την αρχή της πλειοψηφίας και όχι με ομοφωνία. Η εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η υλοποίηση της πρότασης αυτής θα ισοδυναμούσε με «κατάλυση του πολωνικού κράτους». «Δεν βλέπω να υπάρχει διάθεση στο Συμβούλιο να συζητηθεί το συγκεκριμένο ζήτημα» ξεκαθαρίζει η μόνιμη αντιπρόσωπος της Πολωνίας στην ΕΕ, Αγκνιέσκα Μπάρτολ, μιλώντας στο πρακτορείο PAP.

Κρίση σε Γαλλία και Πολωνία

Με σκεπτικισμό αντιμετωπίζει ο Ντόναλντ Τουσκ και το European Green Deal της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την εκπλήρωση των φιλόδοξων κλιματικών στόχων που έχει θέσει η ΕΕ μέχρι το 2050. Κατά την άποψή του πρόκειται για «αφελείς φιλοδοξίες περί σωτηρίας του πλανήτη», που απλώς υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Από την πλευρά του ο Πολωνός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων προειδοποιεί ότι «η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να σημαίνει αποβιομηχάνιση…».

Η προεδρία της Πολωνίας στην ΕΕ συμπίπτει χρονικά και με την εσωτερική πολιτική κρίση που αντιμετωπίζουν Γαλλία και Γερμανία. Ο Τουσκ ελπίζει να αξιοποιήσει την αδυναμία των δύο χωρών, για να αναβαθμίσει τη χώρα του. «Η Πολωνία κινείται πολύ επιθετικά (σε διπλωματικό επίπεδο)» εκτιμά ο πολιτικός επιστήμων Κάι Όλαφ Λανγκ. «Αλλά οι συμμαχίες με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και της Βαλτικής δεν θα είναι αρκετές...».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Στην πολιτική - και όχι μόνο - το να διαδέχεσαι κάποιον που αποδείχτηκε «λίγος» είναι μια πρώτη καλή προϋπόθεση για μια επιτυχημένη δική σου θητεία. Δεν είναι όμως και δεδομένα καθησυχαστική, αφού οι προσδοκίες να είσαι καλύτερος είναι αναπόφευκτα αυξημένες. Ο Αντόνιο Κόστα, πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας , το γνωρίζει αυτό. Διαδέχεται τον επίσης πρώην πρωθυπουργό, τον Βέλγο Σαρλ Μισέλ, ο οποίος δεν πήρε… απολυτήριο με τους καλύτερους βαθμούς, ολοκληρώνοντας τη θητεία του ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η αιτία για αυτό δεν ήταν μόνο οι συνεχείς του κόντρες και τα «αλληλοτσιμπήματα» με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που δημιούργησαν συχνά φαινόμενα δυσλειτουργίας του ογκώδους μηχανισμού των Βρυξελλών. Ο Μισέλ ήταν συνολικά ένας ιδιόρρυθμος χαρακτήρας, που συχνά έδειξε να βάζει την προσωπική του προβολή πάνω από τον κοινό σκοπό.

Ένα όνομα… πολύ συνηθισμένο

Για τον Αντόνιο Κόστα δεν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Μάλλον το αντίθετο ισχύει. Το απέδειξε άλλωστε τον Νοέμβριο του 2023. Ήταν τότε που αποφάσισε να παραιτηθεί μέσα σε λίγες ώρες, όταν ανακοινώθηκε ότι η εισαγγελία της χώρας ερευνούσε σκάνδαλο διαφθοράς, που έφτανε μέχρι τον προθάλαμο του γραφείου του. Σε σύνολο 42 εισαγγελικών ερευνών εξετάστηκαν κατηγορίες για παρατυπίες στην χορήγηση αδειών για ένα ορυχείο λιθίου, μια μονάδα παραγωγής υδρογόνου και ένα κέντρο συλλογής και επεξεργασίας ψηφιακών δεδομένων. Το όνομα «Κόστα» που ακουγόταν σε υποκλαπείσες τηλεφωνικές συνομιλίες είναι πολύ διαδεδομένο και τελικά αποδείχτηκε ότι δεν αφορούσε τον ίδιο. Κάτι που ο Αντόνιο Κόστα υποστήριξε από την πρώτη στιγμή, παραιτούμενος όμως και δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί πλήρως με τις αρχές για τη διερεύνηση του σκανδάλου. Αυτό πάντως δεν γλύτωσε το κόμμα του από την εκλογική ήττα, που συνδυάστηκε και με ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά για το ακροδεξιό κόμμα Chega.

Ως «αθώος» έχει πλέον καταγραφεί στη συνείδηση των συμπατριωτών του, που τον αποκαλούν γνήσιο «πολιτικό ζώο». Άλλωστε οι κυβερνώντες σήμερα στην Λισαβόνα συντηρητικοί δεν θα δέχονταν έναν Πορτογάλο σοσιαλιστή σε αυτό το αξίωμα αν είχαν αμφιβολίες για την καθαρότητά του. Ο σήμερα 62χρονος άλλοτε δήμαρχος της Λισαβόνας (2007-2015) και πρωθυπουργός (2015-2023) μπήκε στην πολιτική από μικρός, συμμετέχοντας στην οργάνωση των νέων Σοσιαλιστών την πολιτικά ταραγμένη, αλλά γεμάτη ζυμώσεις περίοδο μετά το τέλος της δικτατορίας το 1973.

Ένα βιογραφικό με επιτυχίες

Στις τελευταίες εκλογές που πήρε μέρος, το 2022, βίωσε έναν απρόβλεπτο θρίαμβο, που του χάρισε την αυτοδυναμία, μετά από μια τετραετία συνεργασίας με την Αριστερά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι συνέβαλε με την οικονομική πολιτική του στο να συνέλθει η πατρίδα του πολύ γρηγορότερα από άλλες χώρες από την μεγάλη οικονομική κρίση και να απαλλαγεί πολύ νωρίτερα από τις ασφυκτικές απαιτήσεις της Τρόικα, που άφησε το στίγμα της και στην Πορτογαλία.

Αυτό που του προσμετρούν οι συνομιλητές του είναι ότι αποτελεί ο ίδιος καλό και ευχάριστο συνομιλητή, με όπλο το χαμόγελο και τους ήπιους τόνους. Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του δεν θα υπάρξουν οι προστριβές και τα παρατράγουδα της προηγούμενης πενταετίας στις σχέσεις του Συμβουλίου με την Κομισιόν. Δεν είναι τυχαίο ότι η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε την υποψηφιότητά του με θέρμη και ότι υπέρ του ψήφισαν ακόμα και παραδοσιακοί «αντιδραστικοί», όπως ο Βίκτορ Όρμπαν.

Ζητούμενη η διαπραγματευτική μαεστρία

Μπορεί η θέση του προέδρου του Συμβουλίου να μην έχει πολλές αρμοδιότητες, πέραν του συντονιστικού κυρίως ρόλου και του διαμορφωτή της ατζέντας των συνόδων, αλλά οι διαπραγματευτικές ικανότητες είναι εξαιρετικά χρήσιμες, όταν οι ηγέτες των 27 μπορεί να φιλονικούν ακόμα και για τη διατύπωση μιας φράσης σε ένα κοινό ανακοινωθέν.

Η σχέση του με την φον ντερ Λάιεν, με την εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας, αλλά και με πολλούς από τους πρώην συναδέλφους του αναμένεται λοιπόν λειτουργική, οπότε πράγματι οι προσδοκίες για την δραστηριότητά του δικαιολογημένα διαδέχτηκαν την ικανοποίηση για την εκλογή του και την ανακούφιση για το τέλος της θητείας του Σαρλ Μισέλ. Πολλές ελπίδες στο πρόσωπό του έχει δείξει να εναποθέτει και ο Πέδρο Σάντσες, πρωθυπουργός της Ισπανίας, ο οποίος ελπίζει χάρις και στην καλή χημεία μεταξύ του Πορτογάλου και της Γερμανίδας προέδρου της Κομισιόν σε μια πιο μετριοπαθή στάση συνολικά της ΕΕ, αναφορικά με τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας των ερχόμενων ετών.

Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πολλά ανοικτά θέματα της επόμενης και δεδομένα ταραγμένης περιόδου για την διοικητική ιεραρχία ΕΕ, που θα χρειαστεί να κουβαλήσει πολλά καρπούζια σε μια μασχάλη. Το αν θα καταφέρει να μην τα «σπάσει» δεν θα εξαρτηθεί πάντως μόνο από τον Κόστα, τα χαμόγελα και τις καλές προθέσεις. Αλλά έτσι κι αλλιώς μαγικές ικανότητες δεν μπορεί κανείς να απαιτήσει από κανέναν.

Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη και ισχυρή – ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Αυτό είχε δηλώσει στην DW τον περασμένο Ιούλιο ο Σαρλ Μισέλ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Την Πέμπτη διεξάγεται στη Βουδαπέστη η σύνοδος κορυφής των 47 μελών της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ), ενώ την Παρασκευή οι 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα συναντηθούν στα πλαίσια μίας δικής τους, άτυπης συνόδου. Και μετά το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ένα είναι το ερώτημα που τίθεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη την εκλογική νίκη του Τραμπ; Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την υποστήριξη της Ουκρανίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και την άμυνα ενάντια στη ρωσική απειλή;

Ο Όρμπαν στηρίζει Τραμπ

Ο οικοδεσπότης της συνόδου, ο ακροδεξιός Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, είναι αυτό το διάστημα και πρόεδρος του Συμβουλίου της ΕΕ. Μέχρι τώρα αποτελεί τον μοναδικό οπαδό του Τραμπ ανάμεσα στους επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων.

Το καλοκαίρι ο Όρμπαν είχε ενοχλήσει (ή και εξοργίσει) πολλούς από τους συναδέλφους του, όταν πήγε για «ειρηνευτική αποστολή» στο Κίεβο, τη Μόσχα, το Πεκίνο και το Μαρ-α-Λάγκο (στο σπίτι του Τραμπ στη Φλόριντα). Τότε ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε ισχυριστεί πως ο Τραμπ θα μπορούσε να θέσει τέλος στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας μέσα σε λίγες ημέρες – προσθέτοντας πως ο ίδιος είναι ο μοναδικός επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρώπη, που θέλει να επιτευχθεί ειρήνη.

Ο Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης;

Ο Βίκτορ Όρμπαν σχεδίαζε να φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης, ώστε να λάβει έτσι μέρος στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών. Οι διπλωμάτες της ΕΕ ωστόσο απέρριψαν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό, με τον Όρμπαν να απειλεί πως θα ακυρώσει την προγραμματισμένη διαδικτυακή σύνδεση με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι.

Ο τελευταίος θέλει να πείσει τα μέλη της ΕΠΚ και της ΕΕ να βοηθήσουν περισσότερο την Ουκρανία, ιδίως σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν τον Ιανουάριο, όπως έχει προαναγγείλει ο Τραμπ, να διακόψουν την οικονομική και υλική αρωγή που παρέχουν στην Ουκρανία για τον αμυντικό της πόλεμο ενάντια στους Ρώσους. «Τα πράγματα θα είναι τελείως διαφορετικά από εδώ και πέρα», δήλωσε σχετικά ο καγκελάριος Σολτς. Η γερμανική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει κάθε μέσο, προκειμένου να δημιουργηθεί μία καλή σχέση συνεργασίας με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.

Η ΕΕ έτοιμη σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αυξήσουν τους δασμούς

Ο Όλαφ Σολτς και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι επικεφαλής κυβερνήσεων συνεχάρησαν τον Ντόναλντ Τραμπγια την εκλογική του νίκη, αναφέροντας ακόμη πως προσβλέπουν στη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Πέραν των τυπικών αυτών διπλωματικών τοποθετήσεων πάντως η ΕΕ έχει ήδη εργαστεί πάνω στο πώς θα απαντήσει στη δεύτερη θητεία Τραμπ σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη έχουν προετοιμάσει ορισμένα αντίμετρα, σε περίπτωση που ο Τραμπ αυξήσει όντως πολύ τους δασμούς στα προϊόντα που θα εισάγονται από την Ευρώπη. Το Ινστιτούτο IFO του Μονάχου εκφράζει την ανησυχία πως η γερμανική οικονομία θα μπορούσε να υποστεί ζημίες ύψους 33 δισεκατομμυρίων ευρώ εξαιτίας των δασμών του Τραμπ.

Η ΕΕ θέλει να ανακάμψει οικονομικά

Η άτυπη σύνοδος των 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα έχει ένα και μοναδικό θέμα στην ατζέντα: το πώς μπορεί η ευρωπαϊκή οικονομία να γίνει πιο ανταγωνιστική απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, έχει παρουσιάσει μία σχετική έκθεση στρατηγικής , όπου προβλέπονται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για την τόνωση της οικονομίας – χωρίς ωστόσο να καθίσταται σαφές από πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι επί του παρόντος η περίπτωση της Γερμανίας, η οποία μάχεται εδώ και μήνες με την ύφεση και θα μπορούσε να σύρει και την υπόλοιπη Ευρώπη σε μία οικονομική κρίση. Ο ασταθής κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου και ο αποδυναμωμένος στην εγχώρια πολιτική σκηνή Γάλλος πρόεδρος Μακρόν παρεμποδίζουν τον γαλλογερμανικό άξονα και τις αναμενόμενες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ – με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα κενό που μπορούν να πληρώσουν οι δεξιές εθνικιστικές δυνάμεις γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν ή την αντιστοίχως ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.

Τι είναι η ΕΠΚ;

Η ΕΠΚ ιδρύθηκε πριν από δύο χρόνια, μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, και σε αυτήν ανήκουν σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, η Τουρκία και τα κράτη του Βορείου Καυκάσου – χωρίς να συμμετέχουν βέβαια η Ρωσία και η Λευκορωσία.

Ωστόσο το γεγονός ότι η ΕΠΚ, ουσιαστικά μία συμμαχία κατά του Πούτιν, συνεδριάζει στην Ουγγαρία, ενδέχεται να κάνει την ατμόσφαιρα λίγο πιο… τεταμένη. Διότι ο Βίκτορ Όρμπαν ακολουθεί διπλωματικές μεθόδους και υιοθετεί πολιτικές απόψεις αρκετά εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Και η ΕΕ κατηγορεί την κυβέρνηση του Όρμπαν πως υπονομεύει το κράτος δικαίου.

Επιπλέον, το πόσο παραγωγική θα είναι η σύνοδος θα εξαρτηθεί και από τις διαρκείς τριβές που υπάρχουν αφ’ ενός μεν ανάμεσα σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, αφ’ ετέρου δε μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου. Ακόμη, οι εξελίξεις τρέχουν και στη Γεωργία, με την ΕΕ να μην έχει ξεκαθαρίσει ακόμη εάν σκοπεύει να αναγνωρίσει τη νίκη του Ιρακλί Κομπαχίτζε ή εάν κλίνει περισσότερο προς την φιλοευρωπαία πρόεδρο Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία φαίνεται να ηττάται και κάνει λόγο για νοθεία.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Από σήμερα μέχρι τις 12 Νοεμβρίου οι νέοι Επίτροποι, άνδρες και γυναίκες, θα περάσουν από «ανάκριση» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Προκειμένου να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, η έγκριση των ευρωβουλευτών είναι απαραίτητη. Κάθε ακρόαση στις Βρυξέλλες διαρκεί τρεις ώρες, στη διάρκεια των οποίων ο καθένας από τους 26 υποψήφιους Επιτρόπους καλείται να απαντήσει σε επίμονες ερωτήσεις των ευρωβουλευτών, που εκπροσωπούν οκτώ ομάδες από όλο το πολιτικό φάσμα.

Ως 27η Επίτροπος λογίζεται η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ίδια έχει εγκριθεί ως επικεφαλής της Κομισιόν με άλλη διαδικασία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, τον Ιούλιο, κατά συνέπεια δεν χρειάζεται να περάσει από τις τωρινές ακροάσεις. Αν όλα πάνε κατ' ευχήν και δεν απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι (κάτι που δεν αποκλείεται, αλλά δεν είναι και σύνηθες), η νέα Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα αναλάβει καθήκοντα την 1η Δεκεμβρίου.

Τι επιτρέπεται να ερωτηθούν οι υποψήφιοι;

Στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν αδύνατα σημεία, οι ευρωβουλευτές έχουν δικαίωμα να ρωτήσουν τα πάντα. Μπορούν να ζητήσουν διευκρινίσεις για την επαγγελματική σταδιοδρομία και τα οικονομικά συμφέροντα των υποψηφίων, να διερευνήσουν σκοτεινές πτυχές στο βιογραφικό τους, να ζητήσουν εξηγήσεις για θέματα ηθικής. Μεταξύ άλλων αξιολογείται και η ικανότητα του υποψηφίου να απαντά με σαφήνεια και αυτοκυριαρχία.

Η ακρόαση ακολουθεί αυστηρούς κανόνες και προβλέπει συγκεκριμένο χρόνο ομιλίας για όλους. Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, οι ευρωβουλευτές της αρμόδιας Επιτροπής καλούνται να ψηφίσουν και να εγκρίνουν τον κάθε υποψήφιο με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Σε περίπτωση που κάποιος δεν εγκριθεί, οι ευρωβουλευτές ζητούν από τη χώρα που τον είχε προτείνει να επιλέξει άλλο υποψήφιο. Και αυτός θα πρέπει όμως να περάσει από ακρόαση, με την ίδια διαδικασία.

Από το 2004 μέχρι σήμερα, σε μία «επίδειξη δύναμης» απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο έχει απορρίψει έξι υποψήφιους Επιτρόπους. Ο πρώτος ήταν ο υπερσυντηρητικός Ιταλός Ρόκο Μπουτιλιόνε, ο οποίος είχε δεχθεί κριτική για την ομοφοβική στάση του, όταν δήλωσε ότι οι ομοφυλόφιλοι «δεν είναι εγκληματίες, αλλά είναι αμαρτωλοί». Το 2019 απορρίφθηκε και η υποψήφια Γαλλίδα Επίτροπος, Σιλβί Γκουλάρ, η οποία είχε κατηγορηθεί για εικονική απασχόληση σε αμερικανικό πολιτικό ίδρυμα.

Ποιοι είναι οι «λιγότερο σίγουροι» υποψήφιοι;

Θα μπορούσαν να απορριφθούν κάποιοι υποψήφιοι και αυτή τη φορά; Όπως ακούγεται στις Βρυξέλλες, στο «στόχαστρο» των ευρωβουλευτών βρίσκεται κυρίως ο Ούγγρος υποψήφιος Όλιβερ Βάρχελι, καθώς θεωρείται απολύτως πιστός στον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν. Μέχρι σήμερα ο Βάρχελι ήταν Επίτροπος για τη Διεύρυνση, ενώ τώρα καλείται να αναλάβει το ήσσονος σημασίας χαρτοφυλάκιο για την Υγεία και την Προστασία των Ζώων.

Εάν πράγματι απορριφθεί ο Βάρχελι, ο Βίκτορ Όρμπαν θα μπορούσε να ανοίξει ένα ακόμα μέτωπο με την ΕΕ, καθυστερώντας παρασκηνιακά τις διαδικασίες για πολλές εβδομάδες ή ακόμα και μήνες. Είτε μη προτείνοντας άλλον υποψήφιο είτε προτείνοντας κάποιον που θεωρείται εξίσου ακατάλληλος.

Από εκεί και πέρα: Η φιλελεύθερη υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Χάτζα Λαχμπίμπ, που έχει προταθεί για το νέο χαρτοφυλάκιο της διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, θεωρείται βέβαιο ότι θα συγκεντρώσει τα πυρά των εθνολαϊκιστών και ακροδεξιών στην Ευρωβουλή. Απρόβλεπτη θεωρείται η διαδικασία και για την υποψήφια από τη Βουλγαρία, Εκατερίνα Ζαχάριεβα, η οποία ως υπουργός Εξωτερικών στη χώρα της φερόταν να εμπλέκεται σε σκάνδαλο παράνομης χορήγησης ιθαγένειας. Προβλήματα ίσως αντιμετωπίσει και ο Γκλεν Μικάλεφ από τη Μάλτα, καθώς πολλοί δεν θεωρούν επαρκή την πολιτική εμπειρία που έχει αποκομίσει ως διευθυντής του γραφείου του Μαλτέζου πρωθυπουργού.

Σοβαρές αμφιβολίες υπήρχαν παλαιότερα για τον Ιταλό υποψήφιο, Ραφαέλε Φίτο, καθώς προέρχεται και αυτός, όπως και η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, από το ακροδεξιό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας». Εικάζεται ότι το Κοινοβούλιο θα τον αντιμετωπίσει με κριτική διάθεση, αλλά τελικά δεν θα τολμήσει να απορρίψει τον υποψήφιο της Μελόνι, η οποία άλλωστε στις Βρυξέλλες έχει αποκηρύξει την «ακραία» εικόνα της και πρεσβεύει μία μάλλον φιλο-ευρωπαϊκή πολιτική.

Τι νέο κομίζει η νέα Κομισιόν;

Για τη δεύτερη θητεία της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχειρεί μία αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων με ανακατανομές αρμοδιοτήτων. Κύρια προτεραιότητα δεν αποτελεί πλέον η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως συνέβαινε στην πρώτη θητεία της, αλλά η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Νέα χαρτοφυλάκια προβλέπονται για την Άμυνα, τη Στέγαση, τη Μεσόγειο και την Προστασία των Ζώων.

Μπορεί να είναι αγχωτική η διαδικασία των ακροάσεων, αλλά αξίζει τον κόπο. Ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ο βασικός μισθός του Επιτρόπου είναι 26.000 ευρώ μεικτά, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν αμείβεται με 31.800 μεικτά. Σε αυτές τις αμοιβές δεν περιλαμβάνονται δώρα και επιδόματα. Μάλλον καλύτερα σε σύγκριση με τον μισθό του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς, ο οποίος φτάνει τα 32.000, αλλά στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται πάσης φύσεως πρόσθετες αμοιβές.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Ο Βολοντίμιρ Κίντρατ και η Λιούμποφ, η σύζυγός του, δεν μπορούν πλέον να βγάλουν τον ήχο των ιπτάμενων drones από το κεφάλι τους – ένα μεταλλικό, απειλητικό βουητό που το άκουγαν για ώρες ολόκληρες πριν από μερικούς μήνες. Το είχαν σχεδόν συνηθίσει, όταν δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη με εκρηκτικά επιτέθηκαν ξαφνικά στο σπίτι τους.

«Είδα τα drones να επιτίθενται στο γκαράζ μας», θυμάται ο Βολοντίμιρ Κίντρατ. Η πόρτα του γκαράζ και το αυτοκίνητο της οικογένειας υπέστησαν σοβαρές ζημιές από την επίθεση. «Ήταν λες και οι στρατιώτες έπαιζαν κάποιο videogame», περιγράφει η Λιούμποφ. «Αλλά στην πραγματική ζωή», συμπληρώνει ο Βολοντίμιρ. «Και με ζωντανούς στόχους», προσθέτει η γυναίκα του.

Μετά από αυτό το σοκ ο Βολοντίμιρ και η Λιούμποφ εγκατέλειψαν το Μπέρισλαβ, τη γενέτειρά τους, μαζί με την ενήλικη κόρη τους.

Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2023 και Ιουλίου 2024 το Μπέρισλαβ δέχθηκε ξανά και ξανά επιθέσεις από ρωσικά drones – οι ουκρανικές αρχές κατέγραψαν συνολικά 120 επιθέσεις με απολογισμό 16 νεκρούς και περισσότερους από 130 τραυματίες, σύμφωνα με αναφορές των πολιτών.

Η ερευνητική ομάδα της DW πέρασε μήνες αξιολογώντας αναφορές και δημοσίως διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις ρωσικές επιθέσεις με drones. Στο εγχείρημα αυτό, και ιδίως στην ανάλυση των δεδομένων, η DW είχε τη στήριξη δύο μη κυβερνητικών οργανώσεων: του Eyes-on-Russia-Project του Centre for Information Resilience και της Mnemonic, η οποία προσέφερε πολύτιμα αρχεία σχετικά με την Ουκρανία.

Η ομάδα μας δεν μπόρεσε να διεξάγει έρευνες στο ίδιο το Μπέρισλαβ, καθώς η ουκρανική αστυνομία είχε απαγορεύσει την είσοδο στην πόλη εξαιτίας της διαρκούς απειλής ρωσικής επίθεσης. Από την ανάλυση των δεδομένων πάντως, όπως και από τις συνεντεύξεις με αυτόπτες μάρτυρες και ειδικούς, φαίνεται πως οι Ρώσοι στρατιώτες μπορεί να χρησιμοποίησαν συστηματικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμάχων.

Απ' όταν οι Ουκρανοί επανακατέλαβαν το Μπέρισλαβ το φθινόπωρο του 2022, ο ρωσικός στρατός έχει υποχωρήσει στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου και από εκεί επιτίθεται στην πόλη με κάθε τρόπο και μέσο. Μεγάλο μέρος του Μπέρισλαβ έχει πλέον καταστραφεί, ενώ οι περισσότεροι από τους άλλοτε 11.000 κατοίκους έχουν εγκαταλείψει την περιοχή – όσοι έχουν μείνει είναι κατά συντριπτική πλειονότητα ηλικιωμένοι άνθρωποι.

Τα «καμικάζι» drones με τεχνολογία FPV

Το αργότερο από το φθινόπωρο του 2023 ο αριθμός των επιθέσεων με drones αυξήθηκε σημαντικά στο Μπέρισλαβ. Σε αυτές χρησιμοποιήθηκαν πρωτίστως τα First Person View (FPV) drones, τα οποία είναι φορτωμένα με εκρηκτικά.

Τα drones αυτά είναι εξοπλισμένα με βιντεοκάμερα. Με τη βοήθεια ειδικών γυαλιών ή μέσω ενός μόνιτορ ο πιλότος ακολουθεί την πορεία τους σε πραγματικό χρόνο, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να παρακολουθήσει από κοντινή απόσταση τον στόχο της επίθεσης και να κατευθύνει το drone με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.

Αμφότερες οι αντιμαχόμενες πλευρές άρχισαν να χρησιμοποιούν μαζικά τα FPV drones ιδίως από το 2023. «Κάθε στιγμή επιχειρούν πιθανότατα δεκάδες χιλιάδες FPV drones πάνω από την Ουκρανία», επισημαίνει ο Σάμουελ Μπέντετ, μέλος του Προγράμματος Ρωσικών Σπουδών του Center for Naval Analyses, μιας αμερικανικής δεξαμενής σκέψης.

Ο πιλότος του drone μπορεί επιπλέον να επιλέξει είτε να ρίξει τα εκρηκτικά υλικά από κάποια απόσταση είτε να κατευθύνει το drone πάνω στον εκάστοτε στόχο, όπου και αυτό εκρήγνυται.

Drones που κυνηγούν αμάχους

Ο Γιέβχεν, ο οποίος δεν θέλει να αποκαλύψει το επίθετό του, είχε βρεθεί και αυτός στο στόχαστρο ενός ρωσικού drone. Ήταν Ιανουάριος, όταν ο εργαζόμενος της διεθνούς οργάνωσης Παγκόσμια Κεντρική Κουζίνα μετέφερε τρόφιμα στο Μπέρισλαβ. Επιστρέφοντας από την πόλη με το αυτοκίνητό του τον ακολουθούσε ένα drone. «Δεν ξέρω για πόση ώρα με κυνηγούσε», λέει ο Γιέβχεν στην DW, ανακουφισμένος που κατάφερε να ξεφύγει. «Φοβήθηκα πολύ».

Δύο Γάλλοι εργαζόμενοι της ελβετικής οργάνωσης HEKS ωστόσο δεν στάθηκαν τόσο τυχεροί: την 1η Φεβρουαρίου σκοτώθηκαν αμφότεροι από επίθεση drone στο Μπέρισλαβ, ενώ τέσσερις άλλοι άμαχοι τραυματίστηκαν. Και αυτούς τους «κυνηγούσαν drones», όπως ανέφερε ένας από τους επιζήσαντες.

«Τα FPV drones δεν εξαφανίζονται ποτέ, πετούν μονίμως πάνω από την πόλη», λέει ο Βάλερι Μπγιέλι, αναπληρωτής διοικητής της αστυνομίας του Μπέρισλαβ. Ενώ μιλάμε μαζί του σε ένα μικρό χωριό εκτός της εμβέλειας των drones, ο Μπγιέλι εκφράζει μία τρομερή υποψία του: «Στο Μπέρισλαβ κάνουν εξάσκηση – προπονούνται σε βάρος των αμάχων».

Στρατιωτικοί και πολιτικοί στόχοι

Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει τις στοχευμένες επιθέσεις εναντίον αμάχων. Τόσο οι ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματούχοι όσο και οι απλοί στρατιώτες είναι υποχρεωμένοι να διακρίνουν ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους. Και πρέπει ακόμα φυσικά «να λαμβάνουν όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις, προκειμένου να βλάπτουν όσο το δυνατόν λιγότερο γίνεται τον άμαχο πληθυσμό», τονίζει ο Βρετανός δικηγόρος Γουέιν Τζόρντας, ο οποίος ειδικεύεται στα εγκλήματα πολέμου και προσφέρει νομικές συμβουλές και στην ουκρανική δικαιοσύνη. «Τα drones δεν αποτελούν εξαίρεση».

Όταν πρόκειται για υψηλής ακρίβειας όπλα, όπως τα FPV drones, με τα οποία ο επιτιθέμενος μπορεί να δει καθαρά τον στόχο, «το περιθώριο για ατυχήματα, για τυχαίες βλάβες θα έπρεπε να είναι σαφώς μικρότερο», υπογραμμίζει ο νομικός. Όταν πλήττονται επανειλημμένως από τέτοια όπλα πολιτικοί στόχοι, τότε υπάρχει «μία πολύ πιο ξεκάθαρη βάση για εγκλήματα πολέμου».

Επιθέσεις από την άλλη πλευρά του Δνείπερου

Το ποιος ακριβώς βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις με drones δεν μπορεί να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν τη μέση εμβέλεια και την πιθανή τροχιά πτήσης των drones, η DW μπόρεσε να εντοπίσει από πού εκτοξεύτηκαν κατά πάσα πιθανότητα οι επιθέσεις: από την περιοχή γύρω από τις πόλεις Καχόβκα και Νόβα Καχόβκα, οι οποίες βρίσκονται απέναντι από το Μπέρισλαβ, στην αντίπερα όχθη του Δνείπερου – μία περιοχή όπου βρίσκονται πολλές ρωσικές μονάδες, οι οποίες είναι αποδεδειγμένο πως χρησιμοποιούν drones.

Μία από αυτές είναι η 10η Ειδική Ταξιαρχία, η οποία υπάγεται στη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU. Αν και λίγα είναι γνωστά για τη δράση της συγκεκριμένης μονάδας, ξέρουμε το εξής: τον περασμένο Ιούνιο η εισαγγελία της Χερσώνας διεξήγαγε έρευνα εναντίον ενός στρατιώτη της ταξιαρχίας, αφ' ότου κατέγραψε μία συνομιλία του στρατιώτη με έναν εκ των ανωτέρων του. Η κατηγορία είναι πως τον Μάιο του 2023 ο στρατιώτης επιτέθηκε σκοπίμως με drone σε δύο αμάχους στην περιοχή του Μπέρισλαβ.

Μία ρωσική μονάδα που επιχειρεί στην Καχόβκα είναι η 205η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία. Τα μέλη της παραδέχονται σε συζητήσεις τους στη γνωστή πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram πως έχουν διεξάγει αρκετές επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ, με τις περισσότερες από αυτές να έχουν ως στόχους οχήματα. Ένας από τους πιλότους αναφέρει στην ίδια πλατφόρμα πως δεν υπάρχουν καθόλου άμαχοι στην περιοχή. Κατά τον Γουέιν Τζόρντας με αυτό το σχόλιο ο Ρώσος στρατιώτης ενοχοποιεί τον εαυτό του, διότι δείχνει πως δεν προσπαθεί να αποφύγει τις απώλειες αμάχων. Αντιθέτως, de facto «αποφασίζει πως κάθε άτομο αποτελεί έναν θεμιτό στρατιωτικό στόχο».

Κυρώσεις στoυς παραγωγούς drones

Η εταιρεία Aero-Hit παράγει τώρα ένα νέο είδος drone, το "Weles” – το οποίο χρησιμοποιεί δοκιμαστικά μία άλλη ρωσική στρατιωτική μονάδα, το τάγμα εθελοντών BARS-33, που βρίσκεται στην όχθη του Δνείπερου απέναντι από το Μπέρισλαβ και το οποίο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Βλάντιμιρ Ζάλντο, διοικητή των ρωσικών κατοχικών αρχών στη Χερσώνα.

Η παραγωγή γίνεται στο Χαμπάροφσκ, μία πόλη στο Διαμέρισμα της Άπω Ανατολής της Ρωσίας. Η Aero-Hit έχει στενούς δεσμούς με τον Κόνσταντιν Μπάσιουκ, Ρώσο πολιτικό και ένθερμο υποστηρικτή της BARS-33. Ο Μπάσιουκ είναι επιπλέον ο εκπρόσωπος της Χερσώνας, ουκρανικής περιοχής που έχει προσαρτηθεί παράνομα, στο ρωσικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας στη Μόσχα.

Σε βάρος του Ρώσου πολιτικού έχουν επιβληθεί και κυρώσεις από τη Δύση, ενώ τον Ιούνιο το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις και σε βάρος της Aero-Hit με την αιτιολόγηση πως «τα drones Weles χρησιμοποιούνται εναντίον ουκρανικών στόχων από ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονται στη Χερσώνα».

Ο επικεφαλής της εταιρείας, Βίκτορ Γιατσένκο, διαβεβαίωσε πάντως πως οι κυρώσεις αυτές δεν πρόκειται να επηρεάσουν την παραγωγή. Κύριος πελάτης για την αγορά αυτών των drones φαίνεται πως είναι το εθελοντικό τάγμα BARS-33. Σε κάθε περίπτωση, όταν η Aero-Hit βρέθηκε αντιμέτωπη με τα πορίσματα της παρούσας έρευνας, η εταιρεία αποκρίθηκε πως είναι «μία μη στρατιωτική επιχείρηση» και πως «δεν συνεργάζεται με το Υπουργείο Άμυνας».

Καμία επίσημη τοποθέτηση

Αν και η εξαγωγή ατράνταχτων συμπερασμάτων είναι αδύνατη, οι έρευνές μας καταδεικνύουν πως οι τρεις προαναφερθείσες στρατιωτικές μονάδες θα μπορούσαν να είναι υπεύθυνες για τις επιθέσεις με drones στο Μπέρισλαβ.

Η DW ζήτησε από το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας, τους πολιτικούς Βλάντιμιρ Ζάλντο και Κόνσταντιν Μπάσιουκ, το τάγμα εθελοντών BARS-33 και τους διαχειριστές δύο σχετικών καναλιών στο Telegram να πάρουν θέση σχετικά με τα πορίσματα των ερευνών. Κανένας από αυτούς δεν απάντησε τις ερωτήσεις μας.

Σύνταξη: Ματίας Μπέλινγκερ

Factchecking: Μπιργκίτα Σίλκε

Νομικός σύμβουλος: Φλόριαν Βάγκενκνεχτ

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Εδώ και δεκαετίες η ΕΕ κάθεται πάνω σε μία δημογραφική ωρολογιακή βόμβα, με τον μέσο όρο ηλικίας να μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο. Πάνω από το ένα πέμπτο του πληθυσμού της ΕΕ είναι 65 ετών ή άνω και μέχρι το 2050 το ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί στο ένα τρίτο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποίησε πέρυσι πως το 2024 αποτελεί την πρώτη χρονιά στην ιστορία κατά την οποία οι άνω των 65 είναι περισσότεροι από τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών.

Παρά τα έντονα μεταναστευτικά ρεύματα των τελευταίων δύο δεκαετιών η ήπειρος εξακολουθεί να χρειάζεται κι άλλους εργαζομένους, οι φόροι των οποίων θα συμβάλλουν στην κάλυψη του αυξανόμενου κόστους των συντάξεων. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν πως μέχρι το 2050 θα υπάρχουν στην Ευρώπη λιγότεροι από δύο εργαζόμενοι ανά συνταξιούχο – σήμερα η αντιστοιχία είναι τρεις προς ένας.

Την ίδια στιγμή οι δημόσιες συντάξεις ξεπερνούν ετησίως το 10% του ΑΕΠ σε 17 από τα 27 κράτη-μέλη της Ένωσης – 16 εκ των οποίων βρίσκονται στη Δυτική Ευρώπη. Στην Ιταλία και την Ελλάδα οι συντάξεις κοστίζουν στα δημόσια ταμεία πάνω από το 16% του ΑΕΠ.

Αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης

Έτσι, πολλά κράτη της ΕΕ τροποποιούν τα δημόσια συνταξιοδοτικά τους συστήματα, αυξάνοντας για παράδειγμα την ηλικία συνταξιοδότησης – γεγονός που προκαλεί ενίοτε την οργισμένη αντίδραση του κόσμου, όπως στη Γαλλία. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα και από τη Γαλλία, σχεδιάζοντας να ανεβάσουν το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης στα 68 χρόνια.

«Οι Ολλανδοί άλλαξαν και αυτοί προσφάτως το συνταξιοδοτικό τους σύστημα, χωρίς όμως να έχουν ως τώρα τα επιθυμητά αποτελέσματα», δηλώνει στην DW ο Χανς φαν Μέερτεν, καθηγητής ευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης. «Στη Γερμανία, το Βέλγιο, αλλά και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, επίσης δεν θεωρώ πως έχουν γίνει οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Τα κράτη αυτά σκάβουν τα ίδια τους τάφους τους».

Ταυτοχρόνως, εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν χρήματα σε ιδιωτικά ή επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, πέρυσι μόλις το 23% των κατοίκων της ΕΕ συμμετείχε σε κάποιο επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, ενώ μόλις το 19% έχει κάποιο ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν.

Μία άλλη έρευνα της Insurance Europe διαπίστωσε πως το 39% των ερωτηθέντων δεν αποταμιεύει καθόλου για τη συνταξιοδότησή του – ένα ποσοστό που ήταν ακόμη υψηλότερο ανάμεσα στις γυναίκες και τους εργαζομένους άνω των 50 ετών. Πολλοί από όσους αποταμιεύουν πάντως εμφανίζονται απογοητευμένοι με την απόδοση των επενδύσεών τους.

Χαμηλές αποδόσεις και πληθωρισμός

«Κατά την προηγούμενη δεκαετία η συνταξιοδοτική κρίση της Ευρώπης επιδεινώθηκε πολύ εξαιτίας των επίμονα χαμηλών πραγματικών αποδόσεων, οι οποίες αδυνατούν να ξεπεράσουν τον πληθωρισμό», λέει στην DW ο Αρνό Χουντμόν, διευθυντής επικοινωνίας του επενδυτικού φορέα Better Finance. «Και αυτό έχει ως αποτέλεσμα μία σαφή μείωση της αγοραστικής δύναμης των αποταμιευτών».

Μία ανάλυση του Φινλανδικού Κέντρου Συντάξεων διαπίστωσε πως οι ονομαστικές αποδόσεις των συντάξεων παγκοσμίως έφτασαν το 8% κατά μέσο όρο πέρυσι. Λαμβάνοντας όμως υπόψιν και τον πολύ υψηλό πληθωρισμό μετά την πανδημία – που κορυφώθηκε στο 10,6% τον Οκτώβριο του 2022 – το ποσοστό αυτό περιορίζεται μόλις στο 2%.

PEPP: Ένα -ατελές- θετικό μέτρο

Τον Μάρτιο του 2022 η ΕΕ εισήγαγε το Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP), το οποίο επιτρέπει στους εργαζομένους να «χτίσουν» αποταμιεύσεις για τη συνταξιοδότησή τους και μπορεί να μεταφερθεί σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Μέχρι σήμερα όμως μόνο η Σλοβακία έχει θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα.

«Το PEPP έχει θεσπιστεί εδώ και δυόμισι χρόνια», λέει ο φαν Μέερτεν. «Αλλά τα μεγάλα επενδυτικά funds λένε πως δεν έχουν την τεχνογνωσία για να διαθέσουν προϊόντα PEPP και ψάχνουν άλλους συνεταίρους».

Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς στα συνταξιοδοτικά συστήματα, το πρόβλημα είναι πως το PEPP είναι υπερβολικά περίπλοκο και περιοριστικό. Επιπλέον, παρουσιάζεται ως ανταγωνιστής των μεγάλων επενδυτικών funds όπως είναι η BlackRock ή η Fidelity, οι μεγαλύτεροι πελάτες των οποίων είναι τα μεγάλα συνταξιοδοτικά ταμεία της Ολλανδίας, της Νορβηγίας και της Γερμανίας, με δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους αποταμιευτές.

Ο φαν Μέερτεν υποστηρίζει πως το PEPP θα πρέπει να απλοποιηθεί, αλλά και να διασφαλιστεί ένα μεγαλύτερο περιθώριο ευελιξίας, καθώς αρκετές χώρες της ΕΕ δεν δίνουν στο νέο αυτό συνταξιοδοτικό σύστημα τα ίδια φορολογικά πλεονεκτήματα που αναγνωρίζουν σε άλλα αποταμιευτικά προϊόντα.

Αρκετές βιομηχανίες κρατών-μελών της Ένωσης – από τον χημικό και μεταλλευτικό κλάδο της Γερμανίας ως τον δημόσιο σιδηροδρομικό φορέα της Γαλλίας – έχουν δικά τους επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα. Τα προγράμματα αυτά προσφέρουν μεταξύ άλλων συχνά τη δυνατότητα στους αποταμιευτές, ιδίως σε αυτούς που απασχολούνται στις πιο απαιτητικές θέσεις εργασίας, να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα.

Σημαντική η ευελιξία του συνταξιοδοτικού προγράμματος

Οι καταναλωτές ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στις επενδύσεις τους και την ηλικία συνταξιοδότησής τους. Η άνοδος εταιρειών όπως οι Robinhood και eToro, που επιτρέπουν στους χρήστες τους να διαχειρίζονται τις επενδύσεις τους από το κινητό τους τηλέφωνο, τείνουν να αντικαθιστούν τα δυσκίνητα και περίπλοκα συνταξιοδοτικά συστήματα ανά την Ευρώπη.

Οι παραδοσιακοί πάροχοι χρηματοδότησης αντιτείνουν πως τα apps επενδύσεων ενθαρρύνουν τους χρήστες να παίρνουν αχρείαστα ρίσκα, χωρίς να έχουν λάβει προηγουμένως τις απαραίτητες πληροφορίες – με αποτέλεσμα να ζημιώνονται οι μακροχρόνιες αποδόσεις των επενδύσεών τους. Οι υποστηρικτές των νέων αυτών επενδυτικών πλατφορμών ισχυρίζονται από την άλλη πλευρά πως με αυτόν τον τρόπο οι επενδύσεις απλοποιούνται, γίνονται οικονομικά πιο προσιτές, ενώ υπάρχει και μεγαλύτερη διαφάνεια.

Στο μέλλον είναι πιθανόν ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις της ΕΕ να επιτρέψουν στους εργαζομένους να μεταφέρουν μέρος των αποταμιεύσεών τους από το εκάστοτε δημόσιο συνταξιοδοτικό πρόγραμμα απευθείας στο χρηματιστήριο. Αυτό συμβαίνει εξάλλου ήδη στη Σουηδία, όπου κατόπιν συλλογικών διαπραγματεύσεων τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία μπόρεσαν να εξασφαλίσουν χαμηλότερες χρεώσεις, επιτυγχάνοντας έτσι μεγαλύτερη ανάπτυξη των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων.

Ο φαν Μέερτεν πιστεύει πως οι εργαζόμενοι θα ήταν πολύ πιο πρόθυμοι να αποταμιεύσουν, εφ’ όσον είχαν μεγαλύτερο λόγο στη διαχείριση των επενδύσεών τους και στο πότε θα συνταξιοδοτηθούν.

«Θέλεις οι αποταμιεύσεις σου να εστιάζουν στην πράσινη μετάβαση; Θέλεις να επενδύσεις στο Ισραήλ ή όχι; Ας αφήσουμε το άτομο να διαλέξει μόνο του. Γιατί θα πρέπει τέτοια πράγματα να τα αποφασίζουν για μας οι συνδικαλιστικές οργανώσεις για παράδειγμα;», διερωτάται ο ειδικός αναφορικά με τα συνταξιοδοτικά προγράμματα που διαχειρίζονται τα συνδικάτα.

Ο Χουντμόν της Better Finance προειδοποιεί από την πλευρά του πως μεσοπρόθεσμα θα έρθει η ημέρα της κρίσης εξαιτίας της μετάβασης από τις δημόσιες στις ιδιωτικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, για τις οποίες οι αποταμιευτές δεν είναι ακόμη έτοιμοι: «Είναι πολύ πιθανό η επόμενη γενιά Ευρωπαίων να συνταξιοδοτηθεί σαφώς φτωχότερη και αρκετά αργότερα συγκριτικά με τις προηγούμενες γενιές».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Τι δρόμος είναι αυτός; Από τη μια πλευρά έχει μόνο μονούς αριθμούς στα σπίτια και από την άλλη πλευρά και ζυγούς και μονούς. Στη μια πλευρά τα παράθυρα έχουν κουρτίνες, στην άλλη όχι. Στη μια πλευρά υπάρχουν αυτοκίνητα με λευκές πινακίδες κυκλοφορίας στην άλλη με κίτρινες.

Η λύση του μυστηρίου έγκειται στο ότι πρόκειται για ένα δρόμο που είναι σύνορο μεταξύ Γερμανίας και Ολλανδίας. Η μία πλευρά ανήκει στην πόλη Χερτσόγκενρατ και η άλλη πόλη λέγεται Κερκράντε.

«Ήμασταν ενωμένοι μέχρι το 1815, ήταν μια πόλη». λέει η δήμαρχος του Κερκράντε, Πέτρα Ντασέν στο Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων. «Αλλά στη συνέχεια το Συνέδριο της Βιέννης χάραξε τα σύνορα εδώ και ξαφνικά οι οικογένειες διαλύθηκαν. Το ένα τμήμα ήταν ξαφνικά ολλανδικό και το άλλο γερμανικό», συμπληρώνει.

Στο Κερκράντε δεν υπάρχει σχεδόν κανένας κάτοικος που να μην είχε κάποια γιαγιά Γερμανίδα ή κάποιον Γερμανό θείο». Και το αντίστροφο. «Έχω έναν απίστευτα μεγάλο αριθμό Ολλανδών φίλων», λέει ο δήμαρχος του Χερτσόγκενρατ Μπένγιαμιν Φαντάβιαν. «Έχουμε πολλές οικογενειακές σχέσεις, γάμους μεταξύ ανθρώπων και από τις δύο χώρες, αυτό είναι φυσιολογικό για εμάς». Πολλοί άνθρωποι μιλούν και τις δύο γλώσσες και ταυτίζονται και με τις δύο χώρες. Στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου παρακολουθούν και τις δύο ομάδες ενθουσιασμένοι.

Απέκτησαν και ένα κοινό όνομα: Eurode

Σιγά-σιγά οι δύο πόλεις άλλαξαν τις τελευταίες δεκαετίες και έχουν έρθει πιο κοντά. Μάλιστα απέκτησαν και ένα κοινό όνομα: Eurode. Η πυροσβεστική διαθέτει τα πυροσβεστικά της οχήματα και στις δύο χώρες. Όποιος είναι μέλος της βιβλιοθήκης του Κερκράντε μπορεί να δανείζεται αυτόματα βιβλία στο Χερτσόγκενρατ και αντίστροφα. Το Eurode Business Center βρίσκεται ακριβώς στη μέση των εθνικών συνόρων και μάλιστα συμβαίνει το περίεργο οι ανδρικές τουαλέτες να είναι στη Γερμανία και οι γυναικείες στην Ολλανδία.

«Οι Ολλανδοί είναι πιο χαλαροί στις σχέσεις τους, οι άνθρωποι λένε αμέσως ‘εσύ’» εξηγεί η Στέφανι φαν ντεν Μπεργκ-Τένισεν. Και ξέρει καλά για ποιο πράγμα μιλάει, μια και είναι παντρεμένη με Ολλανδό. Είναι σύμβουλος επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στα γερμανοολλανδικά σύνορα. Το γραφείο της είναι δίπλα στο γραφείο του συναδέλφου της Κορ Τσούντι που βρίσκεται στο Κερκράντε, ο οποίος όπως λέει: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζεται εδώ και όχι στις Βρυξέλλες ή κάπου αλλού».

Η δίδυμη πόλη

Αυτή η συνεργασία είναι σημαντική για τους κατοίκους. Τη μαθαίνουν από τα γενοφάσκια τους. Ωστόσο, δεν είναι όλα εύκολα. Και οι δύο πλευρές παλεύουν με καθημερινές απογοητεύσεις. «Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που λέμε ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε», εξηγεί η δήμαρχος Πέτρα Ντασέν. «Ό,τι κάνουμε το κάνουμε με πολλή αγάπη και αφοσίωση, συνεχίζουμε αυτό που ήδη έχουμε, αλλά δεν κάνουμε το αποφασιστικό βήμα για την επίτευξη του επόμενου επιπέδου ολοκλήρωσης. Για παράδειγμα, την επίσημη ίδρυση δίγλωσσου παιδικού σταθμού. Το έχουμε εξετάσει, αλλά δεν γίνεται, οι εθνικοί νόμοι δεν το επιτρέπουν. Αυτό έχει να κάνει με τα επαγγελματικά πτυχία».

Γι' αυτό και η ίδια και ο Γερμανός συνάδελφός της Φαντάβιαν είχαν την ιδέα να υποβάλουν αίτηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μια διασυνοριακή ευρωπαϊκή δίδυμη πόλη: «Έτσι οι εθνικοί νόμοι θα μπορούσαν να ανασταλούν σε κάποιο βαθμό. Θα ήταν μια δοκιμή για να δουν εάν λειτουργεί» Από όσο γνωρίζει, αυτή θα ήταν η πρώτη πρωτοβουλία αυτού του είδους μέσα στην ΕΕ. «Οι δύο πόλεις μας ως ένα ευρωπαϊκό εργαστήριο δοκιμών. Αυτό ζητάμε», λέει ο Φαντάβιαν περιγράφοντας το σχέδιο. Μια πρωτοποριακή ευρωπαϊκή ιδέα που μέσα στους επόμενους μήνες θα φανεί εάν μπορεί να γίνει πράξη.

Επιμέλεια: Μαρία Ρηγούτσου

Η θέση του Επιτρόπου στην ΕΕ είναι ασφαλώς η πιο σημαντική επιλογή για τις σχέσεις των εθνικών κυβερνήσεων με τις Βρυξέλλες. Με τις εισηγήσεις του ο Επίτροπος συνδιαμορφώνει ευρωπαϊκή πολιτική. Με την ψήφο του (στο Κολέγιο των Επιτρόπων) επηρεάζει τις ζωές όλων μας. Με την παρουσία του μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο ή και να επιδεινώσει την εικόνα της Ευρώπης στο εκάστοτε εθνικό ακροατήριο.

Υπάρχει όμως μία παρεξήγηση, που πρέπει να διευκρινιστεί εξαρχής: Ο Επίτροπος δεν είναι εκπρόσωπος της χώρας του στις Βρυξέλλες. Αυτός ο ρόλος ανήκει στους υπουργούς που συμμετέχουν σε τακτική βάση στο Συμβούλιο Υπουργών για θέματα της αρμοδιότητάς τους και ασφαλώς στον πρωθυπουργό, που δίνει το παρών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Ο Επίτροπος δεν εκπροσωπεί ούτε το εθνικό συμφέρον, ούτε την κυβέρνηση που τον έχει προτείνει. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει: εκπροσωπεί το κοινοτικό συμφέρον απέναντι στη χώρα του, αλλά και σε όλα τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.

Γι αυτό άλλωστε η Ιδρυτική Συνθήκη της ΕΕ προβλέπει ρητώς (άρθρο 17) ότι «η Επιτροπή προάγει το κοινό συμφέρον της Ένωσης» και «ασκεί τα καθήκοντά της με πλήρη ανεξαρτησία», ενώ τα μέλη της «δεν επιζητούν, ούτε δέχονται υποδείξεις από κυβερνήσεις, θεσμικά όργανα, λοιπά όργανα ή οργανισμούς».

Θωρία και πράξη

Το πιο απλό και αυτονόητο παράδειγμα: Εάν η Κομισιόν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μία χώρα δεν συμμορφώνεται με το κοινοτικό δίκαιο και αποφασίσει να εκκινήσει εναντίον της διαδικασία «επί παραβάσει της Συνθήκης», για τον Επίτροπο που προέρχεται από τη συγκεκριμένη χώρα είναι νομικά αδύνατο, αλλά και πολιτικά ανέφικτο να αποτρέψει μία προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Κατά καιρούς η Κομισιόν έχει προσφύγει εναντίον πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, μεταξύ άλλων και κατά της Γερμανίας.

Θα πείτε, βέβαια: Τηρούνται πάντοτε τα όσα θεωρητικώς προβλέπονται; Δεν υπάρχουν παραδείγματα, στα οποία ένας Επίτροπος κατηγορήθηκε ότι προωθεί τα συμφέροντα της χώρας του; Ασφαλώς υπάρχουν. Αλλά ο συντριπτικός κανόνας είναι διαφορετικός. Όχι μόνο στη νομική θεωρία, αλλά και στην πολιτική πρακτική. Παράδειγμα: Ως Επίτροπος Προϋπολογισμού ο Γερμανός Γκίντερ Έτινγκερ όχι μόνο είχε επισημάνει επανειλημμένα πόσο ωφελείται η Γερμανία από την ΕΕ και την ενιαία αγορά, αλλά είχε επικρίνει και δημοσίως την κυβέρνηση Μέρκελ γιατί καθυστερούσε σημαντικές αποφάσεις στις Βρυξέλλες. Και αυτό παρ' ότι Μέρκελ και Έτινγκερ προέρχονται από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU), που εκείνη την εποχή κυβερνούσε στο Βερολίνο.

Άλλο παράδειγμα: Όταν το 2019 ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν είχε προτείνει τον Λάζντο Τροτσάνι για την πρώτη Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και το Ευρωκοινοβούλιο αντελήφθη ότι ο Τροτσάνι, ως υπουργός Δικαιοσύνης, ήταν από τους στυλοβάτες της αυταρχικής διακυβέρνησης Όρμπαν και κατά συνέπεια δεν θα μπορούσε να εκπροσωπήσει αξιόπιστα το κοινοτικό συμφέρον, τον «έκοψε» με συνοπτικές διαδικασίες. Μάλιστα η υποψηφιότητα Τροτσάνι δεν έφτασε καν στην Ολομέλεια της Ευρωβουλής, αλλά απορρίφθηκε ήδη στο πρώτο στάδιο της διαβούλευσης από την Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων.

Δύσκολη η διαδικασία στην Ευρωβουλή

Σε αυτό το σημείο θα χρειαστεί προσοχή και η υποψηφιότητα του Απόστολου Τζιτζικώστα, ο οποίος ακόμη δεν είναι τόσο γνωστός σε ευρωπαϊκό επίπεδο- με εξαίρεση ασφαλώς τη συμμετοχή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Περιφερειών, στην οποία και προήδρευε επί διόμισι χρόνια. Υπενθυμίζεται ότι το 2014, όταν η Φεντερίκα Μογκερίνι επρόκειτο να οριστεί Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, δέχθηκε έντονη κριτική στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την αιτιολογία ότι «δεν διαθέτει επαρκή εμπειρία», αν και ήδη είχε διατελέσει επικεφαλής της ιταλικής αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΝΑΤΟ, αλλά και υπουργός Εξωτερικών για λίγους μήνες.

Τελικά οι ευρωβουλευτές ενέκριναν την υποψηφιότητα Μογκερίνι. Αποτελεί όμως πλέον παράδοση για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να «κόβει» τουλάχιστον έναν, αν όχι δύο υποψηφίους για την Κομισιόν. Συντρέχουν ουσιαστικοί λόγοι για μία τόσο αυστηρή στάση, αλλά ενίοτε παίζει ρόλο και η εγρήγορση των ευρωβουλευτών να υπενθυμίζουν τον θεσμικό ρόλο τους και την υποχρέωσή τους να ελέγχουν την εκτελεστική εξουσία. Την περασμένη φορά την «πλήρωσε» ο Ούγγρος Λάζντο Τροτσάνι, αλλά και η Ρουμάνα Ροβάνα Πλαμπ.

Αυτή τη φορά είναι βέβαιο ότι όποιος διεκδικεί για πρώτη φορά χαρτοφυλάκιο θα δεχθεί πολλές και επιθετικές ερωτήσεις από τους ευρωβουλευτές στο Στρασβούργο. Ιδιαίτερα σε μία συγκυρία, κατά την οποία οι ακροδεξιές και αντι-συστημικές ομάδες ενισχύονται και ανταγωνίζονται μεταξύ τους σε ζήλο για να αποδυναμώσουν τις φιλο-ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις.

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας χθες στη Ριζούντα το Πόντου που είναι τόπος της καταγωγής του και αναφερόμενος στη Γάζα, έμμεσα απείλησε να επιτεθεί στο Ισραήλ. «Όπως μπήκαμε στο Καραμπάχ και στη Λιβύη, έτσι θα τους κάνουμε το ίδιο στο Ισραήλ», δήλωσε. «Μόνο που εμείς πρέπει να είμαστε δυνατοί για να μπορέσουμε να κάνουμε αυτά τα βήματα».

Άμεση ήταν η απάντηση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών Ισραέλ Κατς. «Ο Ερντογάν ακολουθεί τα βήματα του Σαντάμ Χουσεΐν και απειλεί να επιτεθεί στο Ισραήλ. Απλώς πρέπει να θυμάται τί συνέβη εκεί και πώς τελείωσε» ανέφερε στην σχετική ανάρτηση, υπονοώντας πιθανώς και ανάμειξη του αμερικανικού παράγοντα.

Σύγκριση με τους ναζί

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε σήμερα σε υψηλότερους τόνους αναφέροντας: «Όπως τελείωσε ο γενοκτόνος Χίτλερ, έτσι θα τελειώσει και ο γενοκτόνος Νετανιάχου. Όπως οι γενοκτόνοι Ναζί λογοδότησαν, έτσι θα λογοδοτήσουν και αυτοί που προσπάθησαν να καταστρέψουν τους Παλαιστίνιους. Η ανθρωπότητα θα σταθεί στο πλευρό των Παλαιστινίων. Δεν θα καταστρέψετε τους Παλαιστίνιους».

Στο μεταξύ, ο ένας μετά τον άλλον, Τούρκοι αξιωματούχοι επικροτούν τη σκληρή στάση Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ. Μεταξύ άλλων ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αναφέρει σε ανάρτηση του ότι «ο πρόεδρός μας έχει γίνει η φωνή της συνείδησης της ανθρωπότητας. Οι διεθνείς σιωνιστικοί κύκλοι, ιδιαίτερα το Ισραήλ, που θέλουν να καταστείλουν αυτή τη δίκαιη φωνή, βρίσκονται σε υψηλό συναγερμό. Η ιστορία τελειώνει με τον ίδιο τρόπο για όλους τους γενοκτόνους και τους υποστηρικτές τους».

Στην ομιλία του στην Ριζούντα ο Τούρκος πρόεδρος αποκάλυψε ότι προσκάλεσε τον Παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς στην Τουρκία, αλλά εκείνος δεν απάντησε. Ο Ερντογάν πρότεινε ο Αμπάς να ζητήσει συγγνώμη και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ακόμα περιμένουμε. Για να δούμε αν θα τα καταφέρει, αλλιώς θα διαχειριστούμε τη διαδικασία ανάλογα». Ωστόσο, σε μια σημερινή εξέλιξη, ο Πρεσβευτής της Παλαιστίνης στην Τουρκία Φαέντ Μουσταφά δήλωσε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες για την επίσκεψη του Προέδρου Αμπάς, κατά την οποία αναμένεται να εκφωνήσει ομιλία στο τουρκικό Κοινοβούλιο.

Δεν θα παρίσταται ο πρόεδρος Ερντογάν στην Διάσκεψη για την Ειρήνη στην Ουκρανία που πραγματοπείται αυτό το Σαββατοκύριακο στο θέρετρο του Μπούργκενστοκ στην Ελβετία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τουρκικού υπ. Εξωτερικών, την Τουρκία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ο οποίος, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, θα εκφράσει την ετοιμότητα της Άγκυρας να υποστηρίξει τις διεθνείς προσπάθειες για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν μάλιστα ότι ο Φιντάν κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση της Διάσκεψης θα υποστήριζε ότι ο καταστροφικός αντίκτυπος της σύγκρουσης στην Ουκρανία αυξάνεται και ότι οι αρνητικές συνέπειές της σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο βαθαίνουν.

Η τουρκική πλευρά τονίζει δε ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης του πολέμου και προσφυγής σε όπλα μαζικής καταστροφής αυξάνεται και ότι η Τουρκία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.

Φιντάν: Εξαιρετικά καλή η σχέση με τη Ρωσία

Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω του διαμεσολαβητικού της ρόλου με τη Ρωσία υλοποιήθηκε η Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά το 2022 και ζητά άμεσο τέλος του πολέμου μέσω διπλωματίας διαπραγματεύσεων.

Πάντως ο Χακάν Φιντάν, που είχε συνάντηση με τον πρόεδρο Πούτιν πριν από λίγες ημέρες στη Μόσχα, δήλωσε ότι οι τουρκορωσκές σχέσεις πηγαίνουν «εξαιρετικά καλά» και ότι Πουτιν και Ερντογάν θα συναντηθούν τον Ιούλιο στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού της Σαγκάης.

Ο Τούρκος πρόεδρος επέστρεψε στο μεταξύ από την Σύνοδο των G7 στην Απουλία, όπου κάθισε δίπλα από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπάιντεν χωρίς να υπάρξει πάντως κανονική συζήτηση. Συζήτησε το θέμα της Γαζας και με τον Σεΐχη των Εμιράτων αλλά και με τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα ντα Σίλβα και ζήτησε από τις χώρες των G7 μια πιο δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς και ρεαλιστική προσέγγιση για την επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων και περιφερειακών συγκρούσεων.

Η Τουρκία θα είναι ο πρώτος σταθμός του αμερικανού διπλωμάτη σε μια περιοδεία που θα κρατήσει μια εβδομάδα και που θα τον οδηγήσει από την Τουρκία στην Ελλάδα, και σε άλλες 7 χώρες της περιοχής.Βασικά θέματα στις επαφές του θα είναι, όπως ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «η συνεχιζόμενη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ κατά της Χαμάς μετά την 7η Οκτωβρίου, τα επείγοντα μέτρα για την αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα και η απελευθέρωση των υπόλοιπων ομήρων»

Η επίσκεψη στην Τουρκία εκ των πραγμάτων είναι περίπλοκη, καθώς γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα, περιστρέφεται μια σειρά από διμερή θέματα μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον που βρίσκονται σε διαδικασία μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης, όπως η αργή διαδικασία έγκρισης της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και η επίσης αργή διαδικασία για την προμήθεια τω F-16. Όπως αναφέρει ο τουρκικός τύπος σήμερα, «ασφαλώς, στο τραπέζι των συζητήσεων με τον Μπλίνκεν θα τεθούν και θέματα, όπως το να μην διαταράξουν οι ΗΠΑ την ισορροπία των εξοπλισμών στο Αιγαίο.» Οι κυρίως συζητήσεις του Μπλίνκεν και της αντιπροσωπείας του, με την τουρκική πλευρά θα γίνουν αύριο Σάββατο. Για την πιθανή συνάντηση με τον τούρκο πρόεδρο δεν υπάρχει επιβεβαίωση ωστόσο, ο Ερντογάν θα βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για να παραστεί σε δυο εκδηλώσεις.

Επόμενος σταθμός του Μπλίνκεν τα Χανιά

Πάντως το παζάρι της Άγκυρας για τη Σουηδία θα συνεχιστεί. Ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος, Ομέρ Τσελίκ, δήλωσε χθες ότι το επόμενο βήμα για τη Σουηδία έγκειται στη βούληση του τουρκικού Κοινοβουλίου προσθέτοντας ότι το θέμα της Σουηδίας δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τα F-16. Οι σύμμαχοι μας στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να συμβάλουν στην άμυνά μας και να μην υιοθετούν μια στάση που θα δημιουργούσε κενό στην άμυνα ολόκληρου του ΝΑΤΟ».

Τούρκοι αναλυτές βλέπουν στο ταξίδι του Μπλίνκεν στην περιοχή το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί με την πιθανότητα επέκτασης της κρίσης στη Γάζα στις χώρες της περιοχής και στο ζήτημα της Ουκρανίας. Ειδικά για την παρουσία του Μπλίνκεν στην Άγκυρα βλέπουν την πρόθεση των Αμερικανών να εμποδίσουν την ευθυγράμμιση της Άγκυρας με την Τεχεράνη. Ωστόσο επισημαίνουν επίσης ότι η επίσκεψη Μπλίνκεν από την Τουρκία στην Ελλάδα σηματοδοτεί επίσης την πρόθεση των ΗΠΑ να συνεχίσουν τη διαδικασία εξομάλυνσης τόσο στο Κυπριακό όσο και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.