Deutsche Welle | Wirtualna Polska

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” zauważa: „Uderzające jest to, że przede wszystkim Francja (…) podchodzi sceptycznie do kwestii użycia środków wojskowych. Otwarcie cieśniny 'w porozumieniu z Iranem', jak twierdzi Macron, oznaczałoby jednak, że Europejczycy (i Azjaci) musieliby pójść na ustępstwa wobec władz w Teheranie: finansowe, polityczne i gospodarcze. W obecnym stanie rzeczy nadal byłby to ten sam stary reżim, tak problematyczny dla kraju i świata, nawet jeśli Trump twierdzi coś przeciwnego. Jak dotąd usunięto jedynie część kierownictwa, ale nie ideologię czy system. Militarne osłabienie Iranu, które bez wątpienia osiągną Trump i Netanjahu, leży w interesie Europy. Jest to tutaj najczęściej pomijane. Gdyby jednak reżim stał się strażnikiem arterii życiowej światowej gospodarki, byłby to gorzki wynik tej wojny”.

„Augsburger Allgemeine” pisze: „Iran nadal trzyma stery, nawet gdyby działania zbrojne Izraela i USA dobiegły końca. Prezydent USA Trump wprawdzie zapowiedział takie zakończenie, ale co to właściwie znaczy? Niegodziwy irański reżim okazuje się bardziej oporny, niż się spodziewano. Bomby spadające na infrastrukturę cywilną nie robią na nim wrażenia. A presja na światową gospodarkę rośnie z każdym dniem, w którym transportowana jest zbyt mała ilość ropy, tymczasem ceny paliwa na stacjach benzynowych rosną. Środek podjęty w ostatniej chwili przez rząd federalny nie działa. Wkrótce będzie musiał podjąć dalsze działania. Europa i USA powinny jak najszybciej znaleźć wspólne stanowisko w kryzysie w cieśninie Ormuz, ponieważ obecnie mamy do czynienia z klasyczną sytuacją, w której wszyscy przegrywają”.

„Rhein-Neckar-Zeitung” z Heidelbergu stwierdza: „Oczywiste jest, że winę ponosi tu Donald Trump. Ale to nic nie daje. Ta równie sprzeczna z prawem międzynarodowym, co nieprzemyślana wojna z Iranem jeszcze przez jakiś czas będzie napędzać wzrost cen na stacjach benzynowych. Rachunek za to płaci Europa. (…) Co możemy z tym zrobić? Regulacja wzorowana na Austrii, polegająca na podwyższaniu cen tylko raz dziennie, na początku ferii wielkanocnych w każdym razie zawiodła. Od dawna nie było już tak drogo jak teraz. Wszystko inne – podatek od nadzwyczajnych zysków, obniżki podatków czy ryczałty dla osób dojeżdżających do pracy – mija się z sednem problemu. Dodatkowo trzeba pokonać ogromne przeszkody regulacyjne. (…) Bardzo trafna jest propozycja, aby bardziej elastycznie podchodzić do zasad dotyczących pracy zdalnej – podobnie jak w przypadku pandemii koronawirusa. Każdy nieprzejechany kilometr to najlepszy wkład w oszczędzanie energii. A ci, którzy nie mogą wykonywać swojej pracy z domu, potrzebują przecież ulgi. Wojna Trumpa ostatecznie będzie kosztować wszystkich, także niemieckich podatników”.

„Die Rheinpfalz” z Ludwigshafen analizuje: „Niemcy próbują okiełznać rynek paliw kopalnych za pomocą coraz to nowych przepisów. Rezultatem tych wysiłków jest ciągła seria drobnych działań. Przepis dotyczący cen paliwa pokazuje właśnie ograniczoną skuteczność takich pochopnych decyzji. Kto chce trwale zmniejszyć presję na stacjach benzynowych, potrzebuje polityki energetycznej, która jest mniej zależna od ropy naftowej. Do tego czasu obowiązuje zasada: Kto chce zatankować tanio, musi przyjechać na stację benzynową tuż przed dwunastą. Dla wielu osób pracujących zawodowo jest to mniej więcej tak realistyczne, jak spontaniczny spacer w porze południowej na wyspie Sylt”.

Zdaniem „Maerkische Oderzeitung”: „Z pewnością pojawią się teraz nowe dyskusje, czy nie należałoby wprowadzić limitów cenowych lub podatku od nadzwyczajnych zysków, aby odciążyć kierowców. Prawda jest jednak taka: bez działań na rzecz oszczędzania energii, zwłaszcza w transporcie, nie da się tego osiągnąć. Rząd musi w końcu to zrozumieć. Szef partii Zielonych Felix Banaszak i ekspertka ds. gospodarki Veronika Grimm zaapelowali teraz o wprowadzenie tymczasowego ograniczenia prędkości – co, jak wiadomo, budzi kontrowersje. Według automobilklubu ADAC można by jednak zaoszczędzić nawet 20 procent paliwa, jeżdżąc 130 zamiast 150 km/h. W ujęciu ogólnym mogłoby to mieć znaczenie. Sensowny byłby tu pakiet środków, zawierający zarówno ograniczenia, jak i ulgi – oczywiście na czas określony. Ale jedno jest jasne: świat pogrążony jest w kryzysie energetycznym. Naiwnością byłoby wierzyć, że uda się przetrwać ten czas bez żadnych ograniczeń”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Czy Donald Trump wyprowadzi USA z NATO z powodu irytacji brakiem wsparcia dla jego wojny z Iranem? Najnowsze wypowiedzi prezydenta USA wywołują w Europie alarm i mogą sprawić, że zaplanowana na przyszły tydzień wizyta sekretarza generalnego NATO Marka Rutte w Waszyngtonie stanie się misją kryzysową.

Dla sojuszu stawka jest wysoka – nawet jeśli są pewne sprawy, które nie dają powodu do wielkiej paniki. Oto ich przegląd w pytaniach i odpowiedziach:

Skąd biorą się obawy?

Powodem są wypowiedzi Trumpa z ostatnich tygodni i dni. W wywiadzie dla „Financial Times” powiedział, że NATO czeka ponura przyszłość, jeśli partnerzy USA nie pomogą w zabezpieczeniu transportów ropy w ważnej cieśninie Ormuz.

„Jeśli nie będzie żadnej reakcji lub jeśli reakcja ta będzie negatywna, to moim zdaniem będzie to bardzo złe dla przyszłości NATO” – powiedział dziennikowi „Financial Times". Natomiast w wywiadzie dla brytyjskiego dziennika „Telegraph” Trump stwierdził, że nie ma już prawie żadnych wątpliwości, iż po zakończeniu wojny należy ponownie rozważyć członkostwo USA w NATO, ponieważ sojusz jest „papierowym tygrysem”.

Czy Trump może wyprowadzić USA z NATO?

Teoretycznie byłoby to możliwe. Procedura wystąpienia z sojuszu obronnego jest uregulowana w art. 13 traktatu założycielskiego NATO. Brzmi on: „Po upływie dwudziestu lat obowiązywania traktatu każda ze stron może z niego wystąpić, a mianowicie rok po powiadomieniu rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej o wypowiedzeniu; rząd ten informuje rządy pozostałych stron o złożeniu każdego zawiadomienia o wypowiedzeniu”.

To, że rząd Stanów Zjednoczonych musiałby sam powiadomić siebie o wypowiedzeniu traktatu, wynika z tego, że USA, jako tzw. państwo depozytariusz, są odpowiedzialne za przyjmowanie wszystkich dokumentów dotyczących Traktatu Północnoatlantyckiego. Po wystąpieniu USA z NATO zadanie to musiałoby przejąć inne państwo.

Czy Trump może samodzielnie podjąć decyzję?

Z punktu widzenia amerykańskiego parlamentu – nie. Pod koniec 2023 roku Kongres przyjął ustawę, która ma uniemożliwić prezydentowi USA samodzielne zarządzenie wycofania się z NATO. Zgodnie z nią zgodę na taki krok musiałoby wyrazić dwie trzecie członków Senatu USA. Albo potrzebna byłaby do tego ustawa federalna.

To ostatnie wymagałoby, oprócz udziału Senatu, również udziału Izby Reprezentantów. Przeszkody te wprowadzono w odpowiedzi na wcześniejsze groźby Trumpa dotyczące wystąpienia z sojuszu NATO, między innymi z inicjatywy jego partyjnego kolegi i obecnego sekretarza stanu Marco Rubio.

Jednak to, czy Trump czuje się związany tą ustawą, to już inna kwestia. Według oceny ekspertki prawnej Ilariia Di Gioii z Uniwersytetu w Birmingham mógłby on próbować powołać się na uprawnienia prezydenckie w polityce zagranicznej. Jak powiedziała magazynowi „Time”, stosował on już wcześniej takie podejście, aby ominąć Kongres przy wycofywaniu się z traktatów.

Inną opcją byłoby ogłoszenie, że w przyszłości nie udostępni się NATO sił zbrojnych USA. Pod względem militarnym miałoby to podobne konsekwencje jak wystąpienie USA z sojuszu.

Czy miałby wystarczającą większość w Kongresie?

Sytuacja jest odwrotna. Republikanie Trumpa mają wprawdzie niewielką większość w obu izbach Kongresu, jednak bardzo wątpliwe jest, czy poparliby prezydenta w tej kwestii. W szeregach Republikanów jest wielu zwolenników NATO.

NATO jest uważane za najsilniejszy sojusz obronny na świecie i główny filar stosunków transatlantyckich. We wspólnym oświadczeniu z demokratą Chrisem Coonsem republikanin Mitch McConnell napisał w odniesieniu do ostatnich wypowiedzi Trumpa, że Amerykanie są bezpieczniejsi, gdy NATO jest silne. „Senat będzie nadal wspierał sojusz NATO, ponieważ zapewnia on pokój i ochronę Ameryce, Europie i światu” – głosi ich wspólny komunikat. Ponadto wyjście USA z sojuszu wiąże się również z innymi zagrożeniami.

Europejczycy mogliby wtedy jeszcze bardziej uniezależnić się technologicznie i kupować znacznie mniej sprzętu wojskowego od amerykańskich firm. Amerykański przemysł mógłby w ten sposób stracić kontrakty warte miliardy dolarów. Ponadto Stany Zjednoczone musiałyby prawdopodobnie zamknąć strategicznie ważne dla nich bazy wojskowe w Europie.

Czy krytyka za brak wsparcia jest słuszna?

Pewne jest, że w tym przypadku sojusznicy USA nie mają żadnego formalnego obowiązku udzielenia im pomocy. Powodem jest to, że wojna z Iranem nie rozpoczęła się od zbrojnego ataku na USA, a Bliski Wschód nie należy do obszaru sojuszu. Trump nie może zatem domagać się od NATO reakci zgodnej z art. 5. Traktatu Północnoatlantyckiego.

To, czy istnieje ewentualny moralny obowiązek udzielenia USA wsparcia, to już inna kwestia. Na przykład sekretarz generalny NATO Mark Rutte twierdzi, że uważa za bardzo ważne, aby Stany Zjednoczone osłabiły zdolności militarne Iranu poprzez swoje ataki. „Iran posiadający broń jądrową stanowiłby potencjalne bezpośrednie zagrożenie dla przyszłości Izraela, ale także dla całego Bliskiego Wschodu i Europy” – argumentuje Rutte.

W wielu europejskich państwach członkowskich NATO działania USA są jednak postrzegane niezwykle krytycznie. Sojusznicy tacy jak Hiszpania i Francja publicznie określają nawet tę wojnę jako sprzeczną z prawem międzynarodowym. Sekratarza stanu Marco Rubio niepokoi przede wszystkim to, że kraje takie jak Hiszpania odmówiły USA korzystania z baz wojskowych w Hiszpanii lub prawa przelotu nad jej terytorium.

„W takim razie zadanie NATO polega po prostu na tym, że stacjonujemy w Europie, aby ją bronić” – skrytykował tę postawę Rubio.

Jak może zakończyć się ten spór?

Możliwe jest, że Trump wymusi na sojusznikach ustępstwa swoimi groźbami. Udało mu się to w zeszłym roku również w kwestii wydatków na obronność. Pod ogromną presją Trumpa uzgodniono, że sojusznicy będą w przyszłości inwestować w obronność co najmniej kwotę równą 3,5 procent ich produktu krajowego brutto.

Do tego ma dojść jeszcze 1,5 procent na wydatki związane z obronnością – na przykład na infrastrukturę. W sumie ma to dać wskaźnik na poziomie 5 procent. Pierwsze wskazówki co do dalszego rozwoju sytuacji może przynieść wizyta sekretarza generalnego NATO Marka Rutte w Waszyngtonie. Jest ona zaplanowana na przyszły tydzień.

Jak bardzo wypowiedzi Trumpa osłabiają NATO?

To kwestia sporna. W sojuszu krytykuje go na przykład prezydent Francji Emmanuel Macron, twierdząc, że Trump podważa odstraszanie, siejąc wątpliwości co do lojalności sojuszników. Inni bagatelizują jego wypowiedzi: odstraszanie NATO nadal działa, ponieważ przeciwnicy, tacy jak Rosja, nie wiedzą, jak zareagują Stany Zjednoczone w razie poważnego zagrożenia. Mówi się, że nieprzewidywalność Trumpa nie jest w tym kontekście aż tak zła.

A jeśli jednak dojdzie do wyjścia USA z NATO?

Prawdopodobnie tak. Co prawda dotychczasowy efekt odstraszający NATO opierał się przede wszystkim na zdolnościach wojskowych USA i ich arsenale broni jądrowej. Jednak dla Europejczyków i Kanadyjczyków nadal obowiązywałaby zasada, że razem są silniejsi niż w pojedynkę.

Mogliby oni ponadto nadal korzystać ze struktur wojskowych zbudowanych przez ponad 75 lat. A wraz z Wielką Brytanią i Francją w NATO pozostałyby przecież jeszcze dwie potęgi jądrowe.

(DPA/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Pediatrzy powinni informować młodych rodziców bezpośrednio po porodzie, że telefony komórkowe i tablety nie są odpowiednie dla małych dzieci – uważa niemiecka minister ds. rodziny Karin Prien. „Zaczęłabym już w gabinecie pediatrycznym, bezpośrednio po porodzie” – powiedziała polityk CDU w podcaście Table.Today.

„Moim zdaniem należy znacznie wyraźniej podkreślać, że na przykład do trzeciego roku życia telefony komórkowe czy iPady nie powinny w ogóle znajdować się ani w wózku dziecięcym, ani w pokoju dziecka”.

Prien stwierdziła, że w przyszłości zadanie uświadamiania o zagrożeniach spoczywać musi na przedszkolach, szkołach oraz służbach pomocy dzieciom i młodzieży. „Będzie to jednak projekt obejmujący całe społeczeństwo i wymagający strategii o zasięgu ogólnospołecznym”.

W Niemczech toczy się obecnie debata na temat zagrożeń związanych z mediami społecznościowymi dla dzieci i młodzieży. Prien opowiada się za wprowadzeniem ograniczeń w korzystaniu z tych mediów, ale czeka na zalecenia powołanej przez siebie komisji ekspertów. Jednocześnie podkreśla, że sam zakaz nie zapobiegnie zagrożeniom wynikającym z nieodpowiedniego korzystania.

Kodeks dla rodziców?

W podcaście powiedziała, że dzieci uczą się poprzez oglądanie i słuchanie. „Dlatego będzie to wymagało dyscypliny ze strony rodziców. Uważam, że potrzebujemy tu swego rodzaju kodeksu, który rodzice również będą musieli przyjąć”. Rodzice będą musieli w tych kwestiach wchodzić w konflikty ze swoimi dziećmi, mówiła.

„Na przykład we Francji obecność urządzeń cyfrowych przy stole podczas posiłków, a tym bardziej ich używanie, jest zdecydowanie źle widziana” – powiedziała Prien. „Uważam, że również w Niemczech społeczeństwo może ponownie przyjąć inne podejście w tej kwestii”.

(DPA/szym)

Mimo pierwszych prób przeciwdziałania gwałtownemu wzrostowi cen paliw w Niemczech kierowcy jak dotąd nie odczuli ulgi przy dystrybutorach. Cena oleju napędowego bije w Niemczech nowe rekordy, także benzyna pozostaje wyjątkowo droga.

Według danych automobilklubu ADAC litr oleju napędowego kosztował w czwartek średnio 2,346 euro – to nowy rekord. Dotychczasowy rekord wynoszący 2,32 euro, odnotowany w środę, został tym samym szybko pobity. Średnia cena benzyny E10 wyniosła 2,14 euro.

Ceny nadal rosną

Od środy ceny paliwa na stacjach benzynowych mogą być podnoszone tylko raz dziennie, o godz. 12.00 w południe. W środę i czwartek nowe przepisy spowodowały znaczne skoki cen na niemieckich stacjach benzynowych, podobnie jak w piątek. O godz. 12.00 ceny na stacjach benzynowych znacznie wzrosły

Zdaniem ADAC wysokie ceny można tylko częściowo wyjaśnić wzrostem cen ropy, który nastąpił między 1 a 2 kwietnia.

ADAC opowiada się za tymczasowym obniżeniem podatku energetycznego od paliw. Stawkę podatku od oleju napędowego można by obniżyć do minimalnego poziomu obowiązującego w UE, a stawkę podatku od benzyny obniżyć w podobnym stopniu. Zapewniłoby to oszczędność rzędu około 15 centów na litr paliwa.

Czas na ograniczenie prędkości?

W walce z gwałtownie rosnącymi cenami paliwa ekonomistka Veronika Grimm przychyla się do pomysłu wprowadzenia ograniczeń prędkościna drogach. „Nie byłoby to niczym złym – a może nawet mądrym sygnałem, który skłoniłby ludzi do poważnego potraktowania sytuacji” – powiedziała Grimm w wywiadzie dla „Rheinische Post”.

Grimm jest członkinią niemieckiej rady ekspertów gospodarczych,która doradza politykom w sprawach ekonomicznych.

W obliczu kryzysu naftowego spowodowanego wojną z Iranem Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) zaleciła już wcześniej podjęcie działań mających na celu zmniejszenie zużycia ropy. IEA zaleciła choćby zwiększenie popularności pracy zdalnej, obniżenie ograniczeń prędkości na drogach oraz przejście na transport publiczny.

Wiceprzewodniczący klubu parlamentarnego rządzącej Niemcami CDU Sepp Müller powiedział agencji dpa: „Dalsze działania, takie jak ewentualne ulgi w podatku od pojazdów mechanicznych, muszą przynosić efekty nie tylko szybko, ale przede wszystkim w sposób ukierunkowany, aby trwale odciążyć gospodarstwa domowe i gospodarkę.

Jak dodał, dodatkowe dochody podatkowe państwa wynikające z gwałtownego wzrostu cen ropy muszą zostać zwrócone obywatelom.

(DPA,ADAC/szym)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Według ekspertów w supermarketach i dyskontach pojawiło się ostatnio mniej ofert specjalnych. Tak wynika z analizy przeprowadzonej przez portal porównawczy Marktguru oraz naukowców z Wyższej Szkoły Badenii-Wirtembergii w Heilbronn.

Rentowność ważniejsza od wzrostu

W okresie od stycznia do marca 2026 r. liczba ofert specjalnych była o 4 procent niższa niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. W porównaniu z pierwszym kwartałem 2024 r. spadła ona nawet o 16 procent. Badaniem objęto ulotki cyfrowe i analogowe, nie uwzględniono natomiast ofert specjalnych w aplikacjach.

Eksperci przypisują ten spadek temu, że handlowcy coraz bardziej stawiają na rentowność zamiast na wzrost ilościowy, między innymi z powodu podniesionych kosztów w całym łańcuchu wartości. Jednocześnie chcieli zmniejszyć dużą zależność od ofert specjalnych. Szczególnie dotknięte tym zjawiskiem są supermarkety, ponieważ wykorzystują promocje, aby wyróżnić się na tle dyskontów. Kolejnym powodem tej tendencji jest fakt, że rabaty coraz częściej przenoszą się do aplikacji.

Oferta specjalna poszukiwana

Konsumenci muszą znacznie głębiej sięgać do kieszeni kupując artykuły spożywcze niż jeszcze kilka lat temu. Według reprezentatywnego badania YouGov 47 procent respondentów zwraca dlatego „znacznie większą” uwagę na ceny i promocje, a 33 procent „nieco większą”. Tylko 18 procent stwierdziło, że ich zachowanie nie uległo zmianie.

Również dla sprzedawców promocje zyskały na znaczeniu w ostatnich latach. Udział obrotów, jaki firmy osiągnęły dzięki promocjom, wzrósł w przypadku produktów codziennego użytku o 44 procent w latach 2020–2024. Pokazują to dane firmy badawczej YouGov. W 2024 roku prawie jedna czwarta całkowitych przychodów przypadała na oferty specjalne, a w przypadku produktów markowych nawet prawie jedna trzecia. W przypadku niektórych produktów udział ten jest jeszcze wyższy.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Według informacji policji mężczyzna w pociągu ICE w Nadrenii Północnej-Westfalii groził zamachem i odpalił petardy. W wyniku incydentu, który miał miejsce w czwartek wieczorem (02.04.2026), czyli w samym środku wielkanocnego ruchu turystycznego, dwunastu pasażerów odniosło lekkie obrażenia.

Z relacji świadków wynika, że 20-letni Niemiec z Akwizgranu miał rzucać w pociągu jadącym do Frankfurtu obiektami wypełnionymi plastikowymi kulkami, powiedział rzecznik policji w Siegburgu agencji prasowej dpa. W komunikacie policji z nocy podano, że były to dwa nieokreślone dotąd przedmioty pirotechniczne.

Pociąg ICE został ewakuowany

Na miejsce przybyli policjanci z ciężką bronią, a pociąg został ewakuowany. Okoliczności zdarzenia pozostają niejasne. Zgodnie z nocnym komunikatem podejrzany znajduje się w areszcie policyjnym. Trwa dochodzenie w sprawie jego motywów.

W komunikacie podano również, że jedna osoba odniosła prawdopodobnie uraz spowodowany hukiem. Została ona przewieziona do szpitala w Bonn, ale wkrótce potem została wypisana. Rzeczniczka policji po wstępnej ocenie sytuacji wspomniała również o „lekkich, powierzchownych obrażeniach skóry” u poszkodowanych. Większość pasażerów pociągu była przerażona sytuacją.

Nóż w plecaku

Mężczyzna groził atakiem i miał nóż w plecaku – poinformowała rzeczniczka policji federalnej, ale nie podała szczegółów. Podczas przeszukania funkcjonariusze znaleźli kolejny nóż, a także dwie dostępne w sprzedaży świece dymne i maskę.

„O godz. 20:55 zgłoszono rzekome strzały w pociągu ICE 19 na stacji Siegburg” – przekazała rzeczniczka kolei. Po wstępnym dochodzeniu policji okazało się, że odgłosy wybuchów były spowodowane odpaleniem fajerwerków. Policja początkowo mówiła o tzw. petardach typu airsoft.

Policja zatrzymuje podejrzanego

Według rzecznika policji w Siegburgu podejrzany najpierw odpalił petardy, a następnie schronił się w toalecie pociągu. Tam jeden z pasażerów zamknął go w środku, aż pociąg dotarł na stację.

Rzecznik poinformował, że 20-latek został stamtąd wyciągnięty przez policję i obecnie przebywa w areszcie policji w Siegburgu. Gazeta „Kölner Stadt-Anzeiger” pisze o osobie w masce.

Początkowo mówiono o około 150 pasażerach, którzy musieli opuścić pociąg i zostali objęci opieką straży pożarnej. Później policja podała liczbę 180 osób na pokładzie. Według informacji wiele z nich to osoby wyjeżdżające na ferie, które stały z walizkami na peronie. Pasażerowie zostali zaopatrzeni przez straż pożarną z Siegburga w pobliskiej sali gimnastycznej i objęci opieką duszpasterską w sytuacjach kryzysowych – podano.

Pociąg i tor kolejowy zostały zbadane, a później ponownie dopuszczone do ruchu. Dla pasażerów podróżujących między Kolonią a Frankfurtem incydent w nocy z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek nie pozostał jednak bez konsekwencji. „Pociągi dalekobieżne znajdujące się na trasie zawracają do Frankfurtu i kontynuują jazdę do miejsca docelowego przez dolinę Renu” – mówi rzeczniczka kolei.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Humbak, uwięziony ma mieliźnie w pobliżu Wismaru na Bałtyku, wciąż żyje. Jak poinformowały policja wodna oraz organizacja Greenpeace, jego stan nie uległ zmianie w ciągu ostatniej nocy.

W środę (01.04.2026), po długiej akcji ratunkowej, wstrzymano kolejne próby uwolnienia wieloryba, uznając, że byłoby to znęcanie się nad zwięrzęciem. Według informacji przekazanych przez specjalistów i lokalnych obrońców morza humbak najprawdopodobniej padnie w zatoce.

- Zasada maksymalnego spokoju i szacunku dla natury nakazuje, abyśmy w końcu pozwolili mu odejść - mówił w środę Burkard Baschek, dyrektor naukowy Niemieckiego Muzeum Morskiego.

Eksperci nie są w stanie przewidzieć, jak długo zwierzę będzie jeszcze żyć. Aby ulżyć humbakowi w cierpieniu, straż pożarna polewa wodą morską jego wystający ponad poziom morza grzbiet.

Podejrzewa się, że skóra wieloryba jest mocno uszkodzona, ponieważ woda Bałtyku zawiera znacznie mniej soli niż jego pierwotne środowisko życia na Atlantyku.

Co po śmierci?

Niemieckie Muzeum Morskie, we współpracy z władzami, przygotowują się już do przeprowadzenia sekcji naukowej po śmierci wieloryba. Zwierzę ma zostać przetransportowane na wyspę Dänholm, gdzie zostanie poddane badaniom. Wszystko ma zostać szczegółowo udokumentowane. Oprócz badań dotyczących ewentualnych chorób i przyczyny śmierci, ciało i narządy wieloryba zostaną również zmierzone, zważone i pobrane do badań. Próbki mają zostać później udostępnione środowisku naukowemu - poinformowano.

Znaczna część ciała wieloryba ma zostać poddana odpowiedniej utylizacji przez wyspecjalizowaną firmę zajmującą się gospodarką odpadami. Obecnie rozpatrywana jest również oferta dotycząca naukowej konserwacji szkieletu wieloryba, którą przedłożył Instytut Nauk Biologicznych Uniwersytetu w Rostocku.

Od początku marca humbak cztery razy utknął na mieliźnie. Najpierw zauważono go w porcie w Wismarze, później na plaży Timmendorfer Strand w Szlezwiku-Holsztynie, a ostatecznie znów utknął niedaleko Wismaru.

(DPA,AFP/szym)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Tego dnia chrześcijanie upamiętniają mękę i śmierć Jezusa na krzyżu. W połączeniu z Wielkanocą, świętem zmartwychwstania Jezusa, Wielki Piątek staje się tym samym jednym z najważniejszych świąt i dni pamięci w Kościele. Dla chrześcijan ewangelickich Wielki Piątek ma szczególnie duże znaczenie. Jest to ponadto tzw. święto ciche.

Dla wielu osób niewierzących nie ma on jednak większego znaczenia. Często czują się ograniczone, ponieważ na przykład kluby w wielu miejscach pozostają zamknięte.

W wielu parafiach w Wielki Piątek milczą dzwony kościelne. Nie odbywają się chrzty ani śluby. Nabożeństwa często odprawiane są około godziny 15:00, w godzinie śmierci Jezusa. Publiczne imprezy sportowe, jarmarki, imprezy muzyczne i taneczne są odwołane w Wielki Piątek. Również kina i teatry muszą dostosować swój program do cichego charakteru tego dnia, zgodnie z przepisami dotyczącymi świąt w poszczególnych krajach związkowych. Wywołuje to dyskusje społeczne, ponieważ zwłaszcza osoby niewierzące czują się ograniczone w swoich podstawowych prawach.

W piątek pójdziemy do kina. Ale na co?

Dla wielu osób Wielki Piątek to po prostu jeszcze jeden dzień wolny. Tradycje, takie jak ścisły post czy nawet chodzenie do kościoła, są praktykowane raczej sporadycznie. Pójście do kina jest tematem spornym.

Aby film mógł być publicznie wyświetlany w Wielki Piątek, potrzebuje specjalnego zezwolenia, a szczegółowe przepisy mogą się od siebie różnić w zależności od kraju związkowego. Drażni to zwolenników rozdziału państwa od Kościoła, na przykład Ricardę Hinz z Serwisu Edukacyjnego w Duesseldorfie.

Stowarzyszenie to wywalczyło, że filmowa satyra „Żywot Briana” może być wyświetlana w Duesseldorfie, dzięki specjalnemu zezwoleniu prezydenta regionu. Film ten od lat jest swego rodzaju symbolem walki o zniesienie przepisów dotyczących świąt. Ta kultowa komedia grupy Monthy Python z roku 1979 bowiem drwi z życia Jezusa Chrystusa. Czy jest to zatem szczególnie kontrowersyjne, czy też wyjątkowo pasuje do okresu wielkanocnego, pozostaje kwestią dyskusji.

Dla Ricardy Hinz pokazanie tego filmu jest raczej gestem politycznym niż prowokacją. W opinii Serwisu Edukacyjnego z Duesseldorfu większość mieszkańców tego miasta już od dawna nie należy do żadnego Kościoła chrześcijańskiego. W związku z tym zakaz wyświetlania filmu jest „ani aktualny, ani akceptowalny”. Wyświetlanie takich filmów nie stanowi żadnego zakłócenia praktyk religijnych. W społeczeństwie otwartym powinna obowiązywać zasada: „Pozwolę ci się modlić, a ty pozwól mi się śmiać”.

„Te dni są dla nas bardzo, bardzo ważne i święte”

Za wzajemną akceptacją opowiada się również Rainer Maria Schießler, katolicki ksiądz z Monachium. Uważa jednak: „Nawet jeśli większość mieszkańców naszego kraju nie jest już zaangażowana w działalność Kościołów chrześcijańskich, to jednak dążenie do refleksji w tych dniach może nieco zbliżyć do siebie tych wszystkich ludzi”. Ograniczenia dotyczące tak zwanych „cichych świąt” uważa za „całkowicie w porządku”.

Nie na miejscu natomiast są, jego zdaniem, imprezy czy filmy pełne scen przemocy, które ignorują uczucia innych ludzi, na które właśnie w te dni należałoby zwrócić uwagę. Taka postawa może wzmocnić więź społeczną, uważa Schießler.

Na koniec ksiądz ma pewną prośbę: „Okażcie w te dni odrobinę szacunku i tolerancji wobec nas, wyznających chrześcijaństwo; te dni są dla nas bardzo, bardzo ważne i święte. Czy nie zechcecie nam na to zezwolić?”

Relikt z czasów Republiki Weimarskiej

To, czy jakiś film jest odpowiedni do wyświetlania w święta, czy nie, zależy od opinii Samoregulacyjnego Organu Przemysłu Filmowego (FSK). Według Petera Kauna z FSK „ciche święta”, takie jak Niedziela Zmarłych, Dzień Wszystkich Świętych i Wielki Piątek, cieszą się szczególnym statusem ochronnym. Należy zachować poważny charakter tych dni, a w indywidualnych przypadkach FSK decyduje, czy dany film otrzyma zezwolenie na wyświetlanie w święta, czy nie. Nie ma tu jednak żadnego sztywnego katalogu kryteriów.

Jednak takie ograniczenia dotyczą tylko kin, a nie serwisów streamingowych i telewizji. Warto dodać, że przepis ten pochodzi jeszcze z czasów Republiki Weimarskiej, gdy kino było jedyną formą dystrybucji filmów. – Czy należy go w związku z tym utrzymać w mocy, można z całą pewnością podać w wątpliwość – uważa Peter Kaun. Znajduje to również odzwierciedlenie w tym, że od 1950 roku coraz mniej filmów klasyfikowano jako niedopuszczalne do wyświetlania w święta.

Według Petera Kauna w latach 50. prawie 60 procent sprawdzonych przez FSK filmów kinowych uznawano za nieodpowiednie do wyświetlania w dni świąteczne. W latach 2020–2025 odsetek ten wyniósł zaledwie 0,4 procent. Z łącznej liczby 659 sprawdzonych filmów w ubiegłym roku tylko jeden nie otrzymał zezwolenia na wyświetlanie w dni świąteczne. Także filmy, które początkowo nie otrzymały zezwolenia, mogą zostać ponownie sprawdzone. Na przykład komedia „Die Feuerzangenbowle” z 1944 roku (polski tytuł "Poncz") może być teraz wyświetlany.

Zakazy kontra „pogańska zabawa”

Obowiązuje także zakaz tańca, jednak każdy land ustala dokładnie od kiedy do kiedy.

Grana wówczas muzyka nie powinna być wesoła, głośna ani taneczna, ale tworzyć spokojną, medytacyjną lub poważną atmosferę. Zaleca się takie utwory jak Johanna Sebastiana Bacha „Pasja według św. Jana” i „Pasja według św. Mateusza” – to najważniejsze utwory okresu Wielkiego Postu. Równie odpowiednie są fragmenty z „Małej książeczki organowej” („Wenn wir in höchsten Nöten sein”) lub „Aria na strunie G” pochodząca ze suity orkiestrowej D-dur nr 3. Inne przykłady to „Stabat Mater” Giovanniego Battisty Pergolesiego lub pierwsza, odnosząca się do Męki Pańskiej część oratorium „Mesjasz” Georga Friedricha Händla.

Zakaz tańca jest obecnie krytykowany przez wiele osób jako nieaktualny, a inicjatywy takie jak Bund für Geistesfreiheit (Związek na rzecz Wolności Myśli) zapraszają w te dni na „imprezy pogańskiej zabawy”.

We wrześniu 2025 r. Federalny Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek sędziowski z Getyngi, który uznał zakaz tańca w Wielki Piątek za niezgodny z prawem. Sędziowie Trybunału nie stwierdzili naruszenia ani tak zwanej negatywnej wolności wyznania, ani wolności wykonywania zawodu. Przypomnieli, że zakaz tańca jest uzasadniony, aby zapewnić charakter świąt jako dni odpoczynku. Zakaz tańca nie zmusza też nikogo do zachowywania się w Wielki Piątek jak wierzący chrześcijanin.

Zakaz tańca obowiązuje we wszystkich 16 krajach związkowych, ale w różnym zakresie – najdłużej w Nadrenii-Palatynacie (od Wielkiego Czwartku, godz. 4:00, do Niedzieli Wielkanocnej, godz. 16:00), najkrócej w Bremie (od Wielkiego Piątku, godz. 6:00 do 21:00).

(DPA, EPD/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Tymczasowy wynajem kur do prywatnych ogrodów, szkół lub domów opieki jest dostępny w wielu regionach Niemiec. Dostawcy reklamują możliwość obcowania z naturą, jej walory edukacyjne i wgląd w hodowlę zwierząt. Obrońcy praw zwierząt podchodzą jednak do tego modelu krytycznie i ostrzegają przed stresem, jaki powoduje on u zwierząt.

Według źródeł branżowych koncepcja „wynajmu kur” zyskała popularność w całych Niemczech. Od Szlezwiku-Holsztynu po południową Bawarię, w wielu regionach kury można wynajmować na określony czas. – Chociaż nie ma wyraźnego trendu, istnieją firmy członkowskie, które koncentrują się wyłącznie na tym. Inne fermy są też zainteresowane tym modelem. Mają nadzieję, że uda im się go wykorzystać do zwiększenia świadomości na temat hodowli kur – mówi Jutta van der Linde, dyrektor zarządzająca Federalnego Stowarzyszenia Mobilnej Hodowli Drobiu.

Ralf-Wigand Usbeck jest jednym z pionierów tej działalności. Od dziesięciu lat oferuje tymczasowy wynajem kur. Wraz ze wspólnikiem działa w okolicach Bremy, ale także w Hamburgu i Szlezwiku-Holsztynie. – Popyt w ciągu ostatnich dziesięciu lat stale rośnie – mówi. Oprócz szkół, przedszkoli i domów spokojnej starości, jego klientami są coraz częściej osoby prywatne, które chcą spróbować swoich sił w hodowli kur. – Są też tacy, którzy po prostu chcą wprowadzić do swojego ogrodu odrobinę wiejskiego życia – dodaje.

Krótki dojazd, duży kurnik

Również stosunkowo nowi w tej branży są Matthias i Lina Angrick z Gery, właściciele kur w domu opieki w Mildzie w Turyngii. Dopiero jesienią zaczęli wynajmować swoich dziesięć ptaków w dwóch oddzielnych kurnikach. Popyt na nie jest wysoki od samego początku. Wynajmują kurczaki przedszkolom, domom opieki i osobom prywatnym. – Chodzi też o poczucie odpowiedzialności – wyjaśnia Matthias Angrick. Dzieci uczą się na przykład, że zwierzęta potrzebują regularnej uwagi.

Oprócz kur, małżeństwo zapewnia również kurnik i większą wolierę z solidnym dachem. Jest to ważne w przypadku wybuchu ptasiej grypy w regionie i wprowadzenia nakazu izolacji – wtedy mały kurnik byłby zdecydowanie za mały dla zwierząt. Wynajem jest oferowany tylko w promieniu około pół godziny, aby uniknąć długich podróży. A ponieważ zwierzęta zawsze śpią w tym samym kurniku, zmiany lokalizacji nie stanowią większego problemu. – To ich dom – zapewni Lina Angrick.

Obrońcy praw zwierząt są sceptyczni

Obrońcy praw zwierząt są jednak dość krytyczni wobec trendu wynajmu kur. – Ciągłe zmiany środowiska są stresujące dla gatunków terytorialnych, takich jak kury – mówi Annika Lange z Niemieckiego Związku Ochrony Zwierząt. Należy również zapewnić, aby zwierzęta były traktowane humanitarnie przez wynajmującego. – Jeśli wynajmującymi są osoby bez doświadczenia w opiece nad zwierzętami, jest to niezwykle problematyczne – twierdzi. Pojawia się również pytanie, czy wynajmujący potrafią rozpoznawać ewentualne choroby.

Wynajmujący z kolei podkreślają, że takie koncepcje są zawsze opracowywane w ścisłej współpracy z lokalnymi urzędami weterynaryjnymi. Co więcej, minimalny okres wynajmu często wynosi 14 dni, jak na przykład w Hof Spinne w Selm w Nadrenii Północnej-Westfalii. Jest to ważne, aby zapewnić zwierzętom brak stresu, wyjaśnia Petra Balster-Spinne z Hof Spinne w Selm w Nadrenii Północnej-Westfalii. Oprócz wyposażenia i przyjaznego dla zwierząt kurnika, obiekty przechodzą również kompleksowe szkolenia.

Niektórzy dostawcy wycofują się

Według źródeł branżowych wymagania dotyczące wynajmu kur wzrosły. Wcześniej praktycznie nie było żadnych przepisów w tym zakresie, mówi Usbeck. Teraz istnieje wiele wymogów prawnych, w wyniku czego niektórzy dostawcy wycofali się. Przewodniczący stowarzyszenia, van der Linde, informuje o jednej firmie, która zaprzestała wynajmu kur. Odnotowano również odmowy ze strony żłobków i szkół, ponieważ nie było jasne, kto będzie opiekował się zwierzętami w weekendy.

W domu opieki „Landhaus Mildaer Hof” w Mildzie, we wschodniej Turyngii, pięć wynajmowanych kur mieszka w ogrodzie od około tygodnia. – Opinie mieszkańców są bardzo pozytywne – mówi zastępca dyrektora Anna-Maria Fischer. Niektórzy mieszkańcy doświadczają depresji, a kontakt ze zwierzętami im pomaga. Niektórzy siedzą na ławce przed kurnikiem i obserwują kury, podczas gdy inni pomagają w ich karmieniu. Dobrostan ptaków stał się również tematem rozmów mieszkańców.

Angażujące zajęcie

Jednym z nich jest Dieter Schmidt. 77-latek hodował kiedyś na swojej farmie ponad 60 kur. Teraz, w ogrodzie domu opieki, głaszcze kurę rasy maran o imieniu Cragi i opowiada o ulubionym jedzeniu zwierząt: - Chcą głównie zieleniny - mówi. Wieczorami pomaga w zapędzaniu do kurnika pięciu kur. W weekendy mieszkańcy zajadają się ciastem, które upiekli z wykorzystaniem zebranych od kur jajek.

Według personelu domu opieki „Landhaus Mildaer Hof” nie ma problemów organizacyjnych. Wręcz przeciwnie, Anna-Maria Fischer zapewnia, że ​​w każdej chwili może zabrać zwierzęta z powrotem do swojego ośrodka. Dieter Schmidt również polubił kury. Nie znalazł jednak jeszcze swojego faworytki. A w razie potrzeby jego doświadczenie może się przydać. – Wczoraj wieczorem absolutnie odmówiły wejścia do kurnika. Musiałem je zaganiać – mówi z uśmiechem.

(DPA/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Wyrok, skazujący zaocznie niemieckiego artystę Jacquesa Tilly'ego, na osiem lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności, zapadł w Moskwie w czwartek, 2 kwietnia. Sędzia Konstantin Oczyrow orzekł w kontrowersyjnym procesie karnym, że Tilly jest winny obrazy uczuć religijnych oraz rozpowszechniania fałszywych informacji na temat rosyjskich sił zbrojnych.

Ponadto Tilly ma zapłacić grzywnę w wysokości około 2 tysięcy euro i otrzymał czteroletni zakaz wykonywania zawodu. Powodem są zbudowane przez Tilly'ego platformy używane podczas karnawałowych pochodów w Niemczech, które krytykują szefa Kremla Władimira Putina i wywołaną przez niego wojnę w Ukrainie.

Zniewaga Putina i rosyjskiej armii

Prokurator wnioskowała o dziewięć lat pozbawienia wolności, czteroletni zakaz wykonywania zawodu oraz grzywnę w wysokości kilku tysięcy euro. Obrończyni z urzędu natomiast wnioskowała o uniewinnienie z powodu braku dowodów. Obrona próbowała nawiązać kontakt z oskarżonym, ale nie udało się to – ambasada Republiki Federalnej Niemiec w Moskwie nie była w stanie pośredniczyć w nawiązaniu kontaktu. – Z tego powodu nie było możliwe oszacowanie celów i motywów – stwierdziła obrończyni. Jak dodała, brakuje ekspertyzy, która potwierdziłaby zarzuty wobec Tilly'ego i ustaliła subiektywne motywy czynów, o które jest oskarżony.

W trwającym od miesięcy procesie wielokrotnie poruszano również kwestię znieważenia prezydenta Rosji Władimira Putina. W dniu ogłoszenia wyroku zarzut ten nie został już konkretnie podniesiony. Przestępstwo, za które skazano Tilly'ego, zakazuje zniesławiania rosyjskich organów państwowych, do których oprócz sił zbrojnych zalicza się również szefa Kremla Putina.

W moskiewskim procesie chodzi przede wszystkim o jedną z prac Tilly'ego. Podczas rozprawy wielokrotnie i bardzo szczegółowo opisywano jego platformę karnawałową z 2024 roku, na której widniały postacie Putina w mundurze oraz patriarchy Cyryla podczas homoseksualnego stosunku oralnego.

Tilly nie musi obawiać się ekstradycji

Tilly wielokrotnie oświadczał, że nie został poinformowany przez rosyjski wymiar sprawiedliwości o toczącym się postępowaniu. Jednak dyplomaci z ambasady niemieckiej w Moskwie śledzą proces. Artysta wielokrotnie budował platformy karnawałowe z karykaturami Putina na paradę w Düsseldorfie w Różany Poniedziałek, kulminacyjny dzień karnawału w Niemczech.

Zarzuty dotyczące rzekomego zniesławienia armii w Rosji doprowadziły do skazania już wielu osób, którzy sprzeciwiali się inwazji na Ukrainę. Orzeczenia te są krytykowane na arenie międzynarodowej jako niesprawiedliwe wyroki rosyjskiego sądownictwa arbitralnego.

Tilly nie musi się co prawda obawiać ekstradycji z Niemiec do Rosji. Jednak w przypadku skazania może mieć problemy podczas podróży do krajów, które wydają Rosji poszukiwanych przez Moskwę przestępców. Rosja mogłaby też wydać nakaz aresztowania go przez Interpol.

Obraza uczuć religijnych?

Podczas trwającego wiele miesięcy procesu odczytano na głos identyczne zeznania trzech świadków. Zeznające kobiety określiły się jako pobożne chrześcijanki i stwierdziły, że ich uczucia religijne zostały urażone. Obrażanie uczuć religijnych jest w Rosji surowo karane. Prokurator powołała się na to również w swojej mowie końcowej.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Kobiety skarżyły się, że Tilly posunął się za daleko w krytyce rosyjskiej napaści na Ukrainę, obrażając patriarchę Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej i prezydenta Putina.

Jednym z licznych oskarżeń było również promowanie homoseksualizmu – nielegalnego w Rosji – przedstawionego za pomocą wizerunków przywódcy Kremla i patriarchy. Kobiety zeznały, że słyszały o postępowaniu karnym przeciwko Tillym, a następnie zgłosiły się do złożenia zeznań po obejrzeniu w internecie nagrania stosunku seksualnego między postaciami Putina i Cyryla.

Putin – powtarzający się motyw w platformach Tilly'ego

Tilly znany jest z ciętej satyry podczas parady karnawałowej w Düsseldorfie. Jego platformy regularnie pojawiają się na pierwszych stronach niemieckich i międzynarodowych gazet w dniach po karnawale. Poświęcił Putinowi kilka platform. Jedna z nich przedstawia przywódcę Kremla kąpiącego się we krwi w ukraińskiej wannie.

W tym roku platforma nawiązywała do procesu Tilly'ego w Moskwie – rzeźba Putina w mundurze przebija mieczem figurę Hoppeditza (postać błazna, symbol karnawału w Düsseldorfie – red.)

W trakcie procesu prokuratorka odczytała również na głos fragmenty wywiadów z artystą, dotyczące jego krytyki wojny Putina w Ukrainie. Wypowiedzi te wielokrotnie koncentrowały się na oskarżeniach rosyjskich sił zbrojnych o zabijanie ukraińskich cywilów. Według akt śledztwa Tilly'emu zarzuca się również żywienie nienawiści do Rosjan.

Reakcja artysty na wyrok

Rzeźbiarz z Düsseldorfu i budowniczy platform karnawałowych Jacques Tilly, spokojnie zareagował na wieloletni wyrok więzienia wydany przez moskiewski sąd. Jak powiedział, wyrok jest dla niego „dodatkową motywacją”, ponieważ pokazuje, że: - Satyra boli, moja praca ma znaczenie – powiedział Tilly w stacji telewizyjnej Phoenix.

Artysta dodał, że trzeba przyjąć wyrok w takiej formie, w jakiej został wydany. – W głębi duszy oczywiście go nie akceptuję, ponieważ Rosja po prostu nie jest państwem prawa, a cała ta sprawa to farsa – stwierdził Tilly. Zapowiedział, że będzie kontynuował swoją pracę dokładnie tak samo jak dotychczas i żył tak samo jak dotąd. Dopóki obowiązuje Ustawa Zasadnicza (konstytucja Niemiec) i nie będzie podróżował do krajów, w których mógłby być narażony na niebezpieczeństwo, wyrok go nie dotyczy przyznał. Utrzymuje również bliski kontakt z ambasadą w Moskwie i rozmawia z Federalnym Urzędem Ochrony Konstytucji oraz Służbą Bezpieczeństwa: - Zdecydowanie czuję się tu pod dobrą opieką i w miarę bezpiecznie” – powiedział.

Politycy krytykują wyrok

Po ogłoszeniu wyroku w Moskwie Tilly natychmiast uzyskał poparcie niemieckich polityków. – Proces Władimira Putina przeciwko Jacques'owi Tilly'emu był farsą od początku do końca – powiedział w Düsseldorfie Nathanael Liminski, minister ds. europejskich Nadrenii Północnej-Westfalii i szef Kancelarii Stanu. – Dzisiejszy werdykt stanowi smutną kulminację i jest kolejną druzgocącą deklaracją reżimu, który najwyraźniej boi się wolności myśli bardziej niż siły zbrojnej.

Liminski postrzega wyrok jako atak na wolność artystyczną i fundamentalne zasady otwartego społeczeństwa. Oświadczył, że „mocno popiera Jacques'a Tilly'ego i wszystkich tych, którzy nie dadzą się zastraszyć represjami, groźbami i pokazowymi procesami”.
(DPA, EPD/stef)

Rok temu, 2 kwietnia 2025 r., Donald Trump zaszokował świat, ogłaszając zamiar osiągnięcia „niezależności gospodarczej” Stanów Zjednoczonych i nałożenia w tym celu szeroko zakrojonych ceł na wszystkie kraje świata. Chociaż Sąd Najwyższy USA uznał już ten bezprecedensowy krok za nieważny, prezydent USA wydaje się zdecydowany jeszcze go zaostrzyć.

DW przeanalizowała dane handlowe dotyczące pochodzenia importu do USA w ubiegłym roku, aby dowiedzieć się: jaki wpływ miały cła Trumpa? Jak reszta świata dostosowuje się do tego nowego porządku gospodarczego? Oraz: kto na tym zyskuje?

„Dzień Wyzwolenia”

Wraz z cłami prezydent USA ogłosił, że wszystkie kraje będą podlegać podstawowej stawce celnej w wysokości dziesięciu procent na wszystkie towary eksportowane do Stanów Zjednoczonych. Ponadto 85 krajów, które eksportują do USA więcej niż importują, zostanie obciążonych wyższymi cłami sięgającymi nawet 50 procent. Wyjątki miałyby dotyczyć wyłącznie krajów objętych sankcjami lub tych, z którymi zawarto umowę handlową.

- Nie sądzę, aby ktokolwiek spodziewał się, że rząd USA w zasadzie wypowiedział wojnę handlową całemu światu – mówi Haishi Li, ekonomista z Uniwersytetu w Hongkongu, którego badania koncentrują się na wpływie ceł i sankcji na światowy handel.

Zaraz po ogłoszeniu planu Trumpa wybuchło zamieszanie, a światowe rynki akcji załamały się. Podczas gdy Trump twierdził, że „duże przedsiębiorstwa nie martwią się o cła”, 9 kwietnia ogłosił 90-dniowe zawieszenie wszystkich ceł powyżej podstawowej stawki dziesięciu procent. W ciągu tych trzech miesięcy wielu partnerów handlowych, takich jak Unia Europejska, Wietnam i Wielka Brytania, pośpiesznie negocjowało umowy handlowe w nadziei, że uda się w ten sposób obniżyć zapowiadane stawki celne.

Negocjacje z Chinami w kolejnych miesiącach były burzliwe, a groźby celne w kilku rundach sięgały nawet 125 procent. Po kilku krótkoterminowych przedłużeniach 90-dniowego zawieszenia ceł, stawki celne dla poszczególnych krajów w końcu weszły w życie 7 sierpnia 2025 roku.

Amerykańscy importerzy zgromadzili zapasy

Już przed kwietniem było jasne, że nadchodzą zmiany. – Cła uczynią nas niezmiernie bogatymi – ogłosił Trump na początku swojej drugiej kadencji w styczniu 2025 roku.

Amerykańskie firmy zrozumiały przesłanie: pospieszyły z uzupełnieniem zapasów, zanim wzrosły koszty, a także drastycznie zwiększyły zamówienia. W okresie od stycznia do marca importowały o około 20 procent więcej niż średnio w latach 2022–2024, co stanowi wzrost o około 184 miliardy dolarów.

W oczekiwaniu na wyższe cła na sztabki złota Stany Zjednoczone sprowadziły na przykład na początku 2025 roku 50-krotność swojego zwyczajowego wolumenu, łącznie około 72 miliardy dolarów – głównie ze Szwajcarii, ale także od wielu nowych lub nietypowych dostawców, w tym z Uzbekistanu, Filipin i Zimbabwe. Również duzi producenci w Azji odnotowali znaczny wzrost, przy czym Tajwan, Wietnam i Indie zgłosiły większy niż zwykle eksport do USA.

Przeniesione łańcuchy dostaw

Zawieszenie ceł, które weszło w życie 9 kwietnia, dało amerykańskim importerom trzy miesiące na dostosowanie się do nowej sytuacji. Badanie przeprowadzone przez Haishi Li i współpracowników wykazało, że przedsiębiorstwa w większości próbowały przenieść swoje łańcuchy dostaw do krajów o niższych stawkach celnych. – Import przypominał wodę, która płynęła z krajów o wysokich cłach do krajów o niskich cłach – powiedział Li.

Z żadnego innego kraju import do USA nie przesunął się tak mocno jak z Chin, które były narażone na zdecydowanie najwyższe i najbardziej zmieniające się groźby celne. W okresie od kwietnia do lipca 2025 r. Stany Zjednoczone importowały z Chin towary o wartości mniejszej o 66 mld dolarów niż w tym samym okresie w latach poprzednich.

Kanada, zagrożona cłami w wysokości 25 procent, również odnotowała znaczny spadek eksportu do USA o 24 mld dolarów. Wydaje się jednak, że kraj ten z powodzeniem zrekompensował ten spadek, dostosowując swoją wymianę handlową z innymi krajami: w 2025 r. całkowity eksport Kanady był tylko o 1,6 mld dolarów amerykańskich niższy od wartości z 2024 r.

- Kraje, które najbardziej skorzystały na groźbie nałożenia ceł, to tak zwane kraje z 10-procentową stawką, takie jak Australia i kraje Ameryki Łacińskiej – mówi Li. Jednak nawet niektóre kraje objęte wysokimi cłami odnotowały ogromny wzrost importu z firm amerykańskich: Wietnam, Tajlandia i Tajwan musiały zmierzyć się z jednymi z najwyższych ceł odwetowych – odpowiednio 46, 36 i 34 procent – a mimo to tylko między kwietniem a lipcem Stany Zjednoczone odnotowały dodatkowy import z Tajwanu o wartości 34 miliardów dolarów.

- Amerykańscy importerzy mieli tendencję do importowania z krajów, które stanowiły potencjalną alternatywę dla Chin – wyjaśnia Li. Wielu producentów na Tajwanie i w Wietnamie utrzymywało już bliskie relacje z amerykańskimi firmami, które jeszcze bardziej się zacieśniły podczas sporu handlowego Trumpa z Chinami w jego pierwszej kadencji. Spór ten spowodował przeniesienie produkcji i łańcuchów dostaw do tych i innych azjatyckich gospodarek.

Obywatele USA ponoszą największe koszty

Jak dotąd cła nie spowodowały powrotu produkcji do Stanów Zjednoczonych – twierdzi Alex Durante, główny ekonomista amerykańskiego think tanku Tax Foundation, który badał skutki ceł w kraju. – Miniony rok był dość zły dla przemysłu przetwórczego i zatrudnienia – stwierdza w rozmowie z DW.

- W rzeczywistości rosną przede wszystkim branże, które dzięki wyjątkom są stosunkowo dobrze chronione przed cłami, takie jak na przykład produkty komputerowe i związane ze sztuczną inteligencją” – mówi Durante. I chociaż amerykańscy importerzy zmienili źródła zaopatrzenia, całkowita wartość importu wkrótce po ogłoszeniu „Dnia Wyzwolenia” powróciła do normy.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Wskaźnikiem, który znacznie wzrósł, są wpływy z ceł w Stanach Zjednoczonych. W 2025 roku Departament Skarbu USA zebrał 287 miliardów dolarów z ceł i powiązanych podatków – około trzykrotnie więcej niż w poprzednich latach. Wstępne dane wskazują, że w 2026 roku kwota ta może jeszcze się zwiększyć.

W 2025 r. dochody te stanowiły około pięciu procent wszystkich podatków pobranych w Stanach Zjednoczonych. Najnowsze badania pokazują, że wyższe cła zostały prawie w całości poniesione przez amerykańskich importerów, a nie przez zagranicznych eksporterów.

W rezultacie główny ciężar obciążenia ponieśli amerykańscy konsumenci. – Szacujemy, że cła kosztowały w 2025 r. każde amerykańskie gospodarstwo domowe około jednego tysiąca dolarów – mówi Durante. – Jest to efekt skumulowany, ponieważ przedsiębiorstwa były zmuszone do podwyższania cen, ograniczania inwestycji, redukcji zatrudnienia lub obniżania wynagrodzeń, aby dostosować się do ceł.

Handel w stanie niepewności

Na arenie międzynarodowej miesiące od sierpnia 2025 r. upływały pod znakiem pospiesznie wynegocjowanych – i szybko ponownie załamujących się – umów handlowych, a także nowych gróźb celnych wobec poszczególnych krajów lub grup produktów. Według ekonomisty Li światowy handel stał się znacznie bardziej niepewny: - Jeśli zapytać naukowców, amerykańskich polityków lub kogokolwiek innego, co wydarzy się w tym roku – myślę, że nikt tego nie wie – stwierdza.

Najnowszym wstrząsem dla amerykańskiej polityki celnej było wydane w lutym orzeczenie Sądu Najwyższego, które unieważniło podstawę prawną pierwotnych ceł Trumpa wprowadzonych w ramach „Dnia Wyzwolenia”. W obliczu nowej stawki celnej w wysokości 15 procent oraz pozornie zdecydowanego rządu USA, który zamierza znaleźć kolejne sposoby na podwyższenie ceł, zarówno eksporterzy, jak i importerzy nie mają pojęcia, co przyniosą nadchodzące miesiące.

Według Li, aby dostosować się do tej niepewności, rządy mogłyby wspierać przedsiębiorstwa w zdobywaniu nowych rynków poza Stanami Zjednoczonymi. – Jeśli uda im się zdywersyfikować łańcuchy dostaw, staną się bardziej odporne, co może być promykiem nadziei – stwierdza.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Angielskiej DW

Przez długi czas opowiadano o e-papierosach w ten sposób: mniej szkodliwe niż tytoń, mniej toksyn, potencjalna droga wyjścia z uzależnienia od tytoniu. Jednak ta obietnica bezpieczniejszej alternatywy jest coraz bardziej podważana. Coraz częściej naukowcy i instytucje wskazują, że vaping niesie ze sobą zagrożenia dla zdrowia, w tym – potencjalne ryzyko zachorowania na raka.

Nowy przegląd opublikowany w czasopiśmie naukowym „Carcinogenesis” nadaje tej debacie dodatkowego znaczenia. Międzynarodowy zespół autorów przeanalizował wybrane prace badawcze, które powstały na ten temat od 2017 roku, i doszedł do wniosku, że e-papierosy zawierające nikotynę są „prawdopodobnie rakotwórcze” i mogą powodować raka płuc oraz jamy ustnej.

Co oznacza „prawdopodobnie rakotwórcze”?

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC), specjalistyczna instytucja badawcza Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zajmująca się rakiem, klasyfikuje substancje według siły dowodów naukowych:

Grupa 1: rakotwórcze dla ludzi (dym tytoniowy, spożycie alkoholu, promieniowanie UV)

Grupa 2A: prawdopodobnie rakotwórcze (czerwone mięso, praca na nocną zmianę)

Grupa 2B: potencjalnie rakotwórcze (spożycie kawy)

Oficjalna klasyfikacja e-papierosów nie została jednak jeszcze ustalona.

Jakie są dowody

W ramach swojego przeglądu naukowcy przeanalizowali badania biomarkerów, modele zwierzęce, analizy składu chemicznego, opisy przypadków oraz prace przeglądowe.

Według nowej analizy podczas wapowania aktywowanych jest wiele procesów biologicznych związanych z powstawaniem nowotworów. Należą do nich uszkodzenia DNA, stres oksydacyjny, reakcje zapalne, zmiany epigenetyczne, a także podwyższony poziom nitrozoamin, lotnych związków organicznych (LZO) i metali ciężkich. Niektóre z tych substancji należą już do czynników rakotwórczych IARC z grupy 1.

Ryzyko raka: co pozostaje niejasne

Chociaż dowody są coraz bardziej przekonujące, jednoznaczna ocena ryzyka pozostaje trudna. Główny powód: brakuje danych długoterminowych.

– E-papierosy są powszechnie dostępne dopiero od około 2010 roku, ale rak płuc ma okres utajenia trwający od 20 do 40 lat – wyjaśnia Martin Widschwendter, profesor profilaktyki i badań przesiewowych w kierunku raka na Uniwersytecie w Innsbrucku, który nie brał udziału w przeglądzie. Dlatego też nie jest obecnie możliwa wiarygodna ocena epidemiologiczna.

Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że większość użytkowników e-papierosów wcześniej paliła tytoń. W wielu badaniach trudno jest zatem oddzielić skutki działania obu produktów. – Nie oznacza to jednak, że nie ma powodu do niepokoju, a jedynie, że jest to kwestia czasu – podkreśla Martin Widschwendter. I ostrzega: „W przypadku tytoniu minęły dziesiątki lat, zanim epidemiologia dogoniła biologię. Nie powinniśmy powtarzać tego błędu w przypadku e-papierosów”.

Również inni niezależni eksperci oceniają wyniki. Gavin Stewart, ekspert ds. syntezy dowodów na Uniwersytecie w Newcastle, ocenia dostępne dane z rezerwą. Przegląd nie spełnia w pełni niektórych standardów metodologicznych, dlatego jego wnioski należy traktować „z rezerwą”.

Stephen Burgess, biostatystyk z Uniwersytetu Cambridge, twierdzi, że badanie identyfikuje kilka prawdopodobnych mechanizmów biologicznych – tzw. „smoking guns”. Wskazują one, że teoretycznie istnieją sposoby, dzięki którym vaping może zwiększać ryzyko zachorowania na raka. Jednocześnie ostrzega jednak przed nadinterpretacją: trudno jest przedstawić rozstrzygające dowody na związek przyczynowo-skutkowy u ludzi; uważa nawet, że możliwe jest, iż jednoznacznego dowodu nigdy nie uda się w pełni przedstawić.

Vaping w porównaniu z paleniem

Dla wielu kluczowym pytaniem pozostaje: czy vaping jest mniej niebezpieczny niż tytoń? Ute Mons, kierowniczka działu profilaktyki pierwotnej nowotworów w Niemieckim Centrum Badań nad Rakiem (DKFZ), zwraca uwagę, że ilość i stężenie substancji rakotwórczych w aerozolu z e-papierosów są „z reguły znacznie niższe” niż w dymie tytoniowym. Dlatego też prawdopodobne jest, że potencjał rakotwórczy jest również mniejszy.

Ute Mons jednak wyraźnie ostrzega przed myleniem tego względnego zmniejszenia ryzyka z pewnością: „Nie oznacza to jednak, że e-papierosy można uznać za nieszkodliwe”. Całkowite przejście na e-papierosy może wprawdzie zmniejszyć narażenie na niektóre szkodliwe substancje, ale czy i w jakim stopniu zmieni to ryzyko zachorowania na raka, nie zostało ostatecznie wyjaśnione, podkreśla również DKFZ w raporcie informacyjnym.

Sygnał ostrzegawczy, (jeszcze) nie wyrok

Nowa analiza nie jest ostateczną oceną ryzyka, ale można ją traktować jako kolejne ostrzeżenie: wskazówki dotyczące potencjalnego ryzyka zachorowania na raka stały się wyraźniejsze. Nadal jednak brakuje kluczowych danych naukowych.

Również autorzy przeglądu podkreślają, że konieczne są dalsze badania, aby lepiej zrozumieć, które inne narządy mogą być szczególnie narażone, które grupy ludności są narażone na zwiększone ryzyko oraz aby zidentyfikować, które substancje chemiczne przyczyniają się do obserwowanego ryzyka.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) już zaklasyfikowała ocenę e-papierosów na lata 2025–2029 jako „priorytetową”. Najpóźniej wtedy okaże się, czy wskazówki te przełożą się na formalną, oficjalną klasyfikację – ponieważ nadanie priorytetu oznacza, że e-papierosy mają zostać faktycznie zbadane przez IARC w nadchodzącym cyklu oceny.

Jednak dla własnego zdrowia nadal najbezpieczniejszą rekomendacją pozostaje całkowita rezygnacja z palenia i wapowania.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Podczas kontroli na przejściu granicznym Bühl w Badenii-Wirtembergii na granicy ze Szwajcarią niemieckie służby celne przechwyciły ładunek kart Pokemon o wartości około 6900 euro. Jak poinformował w czwartek (02.04.2026) urząd celny w Singen, w ubiegłym tygodniu 33-letni Szwajcar próbował wwieźć samochodem prawie 900 pudełek z kartami do gry i do kolekcjonowania, nie zgłaszając ich do oclenia.

Pudełka kolekcjonerskie były schowane w bagażniku w kilku kartonach i skrzyniach. Szwajcar twierdził, że chciał je sprzedać w Niemczech kolekcjonerom. Nie zgłosił ich jednak służbom celnym, a jeszcze podczas kontroli zaprzeczył, że ma towary podlegające zgłoszeniu.

1500 euro opłaty importowej

„Ładunki towarowe o charakterze handlowym muszą być zasadniczo zgłaszane w urzędzie celnym” – wyjaśniła rzeczniczka urzędu. Mężczyzna musiał więc na miejscu uiścić opłaty importowe w wysokości 1500 euro, po czym pozwolono mu odejść. Sprawa jednak jeszcze się dla niego nie zakończyła, ponieważ służby celne wszczęły przeciwko niemu dodatkowo postępowanie karne w sprawie podatkowej.

Pokemony to małe fantastyczne stworzenia pochodzące z serii gier wideo, wokół których zbudowano znaną na całym świecie markę. Istnieją między innymi karty kolekcjonerskie Pokemon oraz filmy kinowe.

(AFP/widz)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

W misji księżycowej Artemis 2 na pokładzie znajduje się również technologia z Niemiec. Po raz pierwszy załoga zostanie przetransportowana w kosmos za pomocą europejskiego modułu serwisowego (ESM), zbudowanego przez firmę Airbus w Bremie.

W cylindrycznym obiekcie znajduje się główny silnik do lądowania na Księżycu. Ponadto moduł ten, zbudowany w ramach międzynarodowej współpracy, zapewnia regulację temperatury i zasilanie elektryczne.

Tam też przechowywane są paliwo oraz zapasy tlenu i wody dla czteroosobowej obsady misji, która sama znajduje się w kapsule załogowej. Pod koniec misji kapsuła załogowa Orion i ESM rozłączą się tuż przed przybyciem na Ziemię, moduł serwisowy ulegnie wówczas spaleniu w atmosferze ziemskiej.

Niemcy i „powrót ludzkości na Księżyc”

Na pokładzie kapsuły Orion w Kosmos leci również niemiecki mały satelita „Tacheles” berlińskiego startupu Neurospace, który zostanie umieszczony na orbicie Księżyca. Satelita wielkości pudełka na buty ma tam pozostać przez około dwa lata i gromadzić dane dotyczące promieniowania kosmicznego oraz jego wpływu na elektronikę. Berlińska firma zamierza wykorzystać te dane do dalszego rozwoju swojego systemu łazików. Łazik to pojazd wykorzystywany do dokładniejszego badania powierzchni Księżyca.

Ponadto cztery detektory promieniowania Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki (DLR) w kapsule załogi mierzą promieniowanie kosmiczne między Ziemią a Księżycem. Jest ono uważane za szczególnie niebezpieczne dla ludzkiego organizmu i stanowi jedno z największych wyzwań dla misji długoterminowych.

Co więcej, 15-metrowa antena DLR w Weilheim, jako jedna z 34 lokalizacji na całym świecie, śledzi lot statku kosmicznego Orion. „Niemcy są w czołówce, jeśli chodzi o powrót ludzkości na Księżyc” – podkreślił dyrektor generalny Niemieckiej Agencji Kosmicznej w DLR, Walther Pelzer.

(AFP/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Wprowadzone przez rząd Niemiec nowe regulacje dotyczące cen paliw na stacjach benzynowych nie zatrzymały gwałtownego wzrostu cen paliw w tym kraju. W czwartek średnia cena za litr oleju napędowego sięgnęła 2,327 euro – podał automobilklub ADAC.

Oznacza to, ze dotychczasowy rekordowy poziom średniej dziennej ceny z marca 2022 r. został przekroczony o 0,6 centa. Również ceny benzyny nadal rosły, osiągając najwyższy poziom w tym roku – 2,129 euro za litr.

Podwyżka tylko raz dziennie

Od środy 1 kwietnia stacje benzynowe mogą podnosić ceny paliw tylko raz dziennie. Według danych ADAC spowodowało to pierwszego dnia o godz. 12.00 wzrost cen średnio o prawie osiem centów. Ceny można obniżać w każdej chwili, ale wygląda na to, że nie doszło do większych obniżek cen.

Automobilklub uważa te podwyżki za nieuzasadnione i zwraca uwagę, że cena ropy naftowej spadła między wtorkiem a środą. Wydaje się potwierdzać, „że koncerny naftowe w razie wątpliwości naliczają premię za ryzyko, ponieważ mogą podnosić ceny paliw tylko raz dziennie” – uważa ADAC. Federalny Urząd Antymonopolowy musi teraz podjąć działania, apeluje automobilklub.

(AFP/szym)

Po ważnych wyborach regionalnych w dwóch krajach związkowych Niemiec, niemiecka koalicja rządząca znów rusza z miejsca. Przez wiele tygodni chadecy CDU/CSU i socjaldemokratyczna SPD rządzili na pół gwizdka – z obawy przed pogorszeniem nastrojów wśród wyborców w Badenii-Wirtembergii i Nadrenii-Palatynacie, gdzie niedawno wybrano nowe parlamenty regionalne. A przecież trzeba w końcu zająć się reformami, które już dawno powinny były zostać wprowadzone, aby Niemcy znów znalazły się na właściwym kursie. Reformy będą jednak związane z obciążeniami i cięciami świadczeń dla obywateli.

Kanclerz Friedrich Merz po objęciu władzy w maju 2025 roku zapowiedział „jesień reform”. Jednak nic z tego nie wyszło. Długotrwała bezczynność i polityczny impas zbierają teraz swoje żniwo. 84 procent obywateli – więcej niż kiedykolwiek od czasu objęcia władzy przez obecną koalicję – jest niezadowolonych z działań rządu.

Rzut oka na preferencje partyjne pokazuje, że rząd nie potrafi już przekonać nawet swoich własnych wyborców. Wynika to z najnowszego sondażu ARD-Deutschlandtrend, który przeprowadzony został przez instytut badania opinii publicznej infratest dimap w ostatnich dwóch dniach marca wśród 1316 uprawnionych do głosowania Niemców.

Spadek zaufania do liderów

Niezadowolenie z koalicji odbija się na wyraźnym spadku zaufania do jej liderów. Kanclerz Friedrich Merz cieszy się poparciem wśród 21 procent badanych (minus 8 punktów), a wicekanclerz Lars Klingbeil z SPD –18 procent (minus 15 punktów). Obaj osiągnęli najniższy poziom sympatii od czasu objęcia urzędu.

Ucierpiały także notowania partii koalicyjnych. Gdyby wybory do Bundestagu odbyły się teraz, CDU/CSU i SPD byłyby dalekie od uzyskania większości.

W porównaniu z marcem chadecy i socjaldemokraci stracili po dwa punkty procentowe. Chadecja uzyskałaby obecnie 26 procent, a SPD tylko dwanaście procent. Socjaldemokraci spadają tym samym do rekordowo niskiego poziomu z 2019 roku.

Alternatywa dla Niemiec (AfD) zyskała dwa punkty procentowe i osiągnęła 25 procent, Zieloni i Lewica poprawili się o jeden punkt, osiągając odpowiednio 14 i 10 procent. Pozostałe partie nadal utrzymują się poniżej progu wyborczego, w tym Sojusz Sahry Wagenknecht (BSW) i Wolni Demokraci (FDP), którzy mają po trzy procent.

Wojna z Iranem niweczy nadzieje na ożywienie gospodarcze

Rząd musi teraz dotrzymać obietnic. Duże obawy budzi gospodarka. Trzy lata recesji i rok stagnacji pozostawiły wyraźne ślady. Przemysł kurczy się i przenosi produkcję oraz miejsca pracy za granicę. Po pewnych optymistycznych oznakach w ostatnich miesiącach pojawiły się nadzieje na ożywienie, ale zostały zniweczone wskutek wojny USA i Izraela z Iranem. Jeśli ceny energii pozostaną wysokie lub jeszcze wzrosną, grozi nam ponowny wzrost inflacji.

W sumie 70 procent obywateli nie wierzy, że rząd zdoła podjąć niezbędne działania, by poprawić sytuację gospodarczą. Tymczasem rządowe plany przewidują połączenie ulg podatkowych, obniżek cen energii, zachęt inwestycyjnych i ograniczenia biurokracji, aby w krótkim czasie ustabilizować pozycję Niemiec jako korzystnego miejsca dla prowadzenia działalności gospodarczej, zaś w dłuższej perspektywie – zwiększyć konkurencyjność tego kraju. Dodatkowo zapowiedziano kolejne ulgi dla konsumentów, które miałyby zostać wprowadzone po Wielkanocy 2026 roku.

Szybsze uznawanie zagranicznych dyplomów zawodowych

Rozważa się na przykład ułatwienie firmom zatrudniania pracowników na czas określony przez okres dłuższy niż obecnie. Respondenci badania ARD-Deutschlandtrend są podzieleni w ocenie takiej inicjatywy. 48 procent uważa, że to dobry pomysł, a 44 procent – że nie.

Duże poparcie (74 procent) zyskałoby natomiast przyspieszenie uznawania zagranicznych dyplomów zawodowych, żeby imigranci szybciej mogli łatwiej znaleźć pracę. W tej sprawie sceptyczni są wyborcy częściowo skrajnie prawicowej AfD – tylko 48 procent z nich popiera taki plan. Wśród wyborców innych partii poparcie wynosi od 83 do 95 procent.

Wyższe podatki dla bogatych

Aby zlikwidować dziury w budżecie, a przede wszystkim zachęcić kobiety do większej aktywności zawodowej, rozważa się zniesienie obecnych ulg podatkowych dla przyszłych małżeństw, czyli możliwości wspólnego opodatkowania małżonków. 54 procent obywateli jest temu przeciwnych, a tylko 32 procent uważa to za słuszne. 91 procent odrzuca pomysł ogólnego podwyższenia podatku VAT. Osobiste obciążenia podatkowe i składkowe i tak są oceniane jako zbyt wysokie.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Ogółem 66 procent ankietowanych uważa swoje obciążenia podatkowe za zbyt wysokie, a 28 procent za odpowiednie. Ulgi podatkowe dla grup o niskich i średnich dochodach przy jednoczesnym podwyższeniu podatku dochodowego dla osiągających wysokie dochody poparłoby 76 procent ankietowanych.

Emerytury, zdrowie, opieka – wszędzie są problemy

Zmiany czekają nie tylko system podatkowy, ale też system socjalny. Zmiany demograficzne wywierają presję na systemy socjalne. Niemcy szybko się starzeją, coraz mniej osób pracujących musi utrzymywać coraz więcej emerytów.

Na dłuższą metę to nie może się udać. Starzenie się społeczeństwa wywiera również presję na system opieki zdrowotnej. Jest on zbyt drogi i mało wydajny. Liczba osób starszych wymagających opieki gwałtownie wzrośnie w najbliższych latach.

74 procent obywateli ankietowanych w ramach badania Deutschlandtrend nie wierzy, że rząd podejmie niezbędne działania, aby zabezpieczyć przyszłość systemów socjalnych. Powołano trzy komisje ekspertów, by opracowały propozycje reform. Podczas gdy nad kwestiami emerytur i opieki wciąż trwają prace, komisja ds. zdrowia przedstawiła swoje wyniki pod koniec marca.

Spośród propozycji mających na celu odciążenie ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego większość obywateli popiera wyższe opodatkowanie alkoholu, tytoniu i napojów bezalkoholowych (72 procent za wobec 24 procent przeciw). Wyższe dopłaty do leków i zabiegów są jednak równie zdecydowanie odrzucane (20 procent za, a 76 procent przeciw), podobnie jak zniesienie bezpłatnego współubezpieczenia małżonków (26 procent za i 64 procent przeciw) czy ograniczenie wynagrodzeń dla lekarzy prowadzących prywatną praktykę i szpitali (23 procent za i 63 procent przeciw).

„Prezydent Polski Karol Nawrocki lubi pozostawiać opinię publiczną w niepewności“ - ocenia w czwartkowym (2.04.2026) wydaniu niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung“.

Jak czytamy, niedawno prezydent długo zwlekał z decyzją w sprawie programu SAFE, który ostatecznie odrzucił. Teraz sprawił niespodziankę, przyjmując ślubowanie od dwojga z sześciorga sędziów wybranych do Trybunału Konstytucyjnego przez Sejm.

„Decyzja Nawrockiego jest o tyle zaskakująca, że liberalno-konserwatywny rząd Donalda Tuska spodziewał się, iż Nawrocki odmówi przyjęcia przysięgi od wszystkich wybranych sędziów. Ponieważ prezydent wybrał teraz dwoje, w Warszawie zastanawiają się, czy pozostałych czterech przyjmie w ogóle, czy też dopiero po Wielkanocy” - czytamy.

„Subiektywna interpretacja prawa”

Zdaniem gazety to mocno subiektywna interpretacja prawa, a krytycy prezydenta widzą w jego decyzji nadużycie władzy, ale też pewien wzór postępowania. Prezydent konsekwentnie odmawia bowiem także nominacji ambasadorskich.

„Nawrocki wykorzystuje swoje możliwości obstrukcji, najwyraźniej mając na uwadze również swoich wyborców, aby z całych sił utrudniać pracę rządu (…) Odmowa Nawrockiego jest wyrazem walki o władzę między rządem a prezydentem“, czytamy.

Zaprzysiężenie przez megafon?

Nawiązując do prowadzonych w Polsce rozważań, czy odebranie ślubowania musi odbyć się w bezpośredniej obecności prezydenta, gazeta pisze, że w Warszawie żartuje się, iż ślubowanie może odbyć się „przez megafon“ przed Pałacem Prezydenckim.

Gazeta przypomina, że gdyby wszystkich sześciu wybranych sędziów objęło swoje stanowiska, PiS straciłby kontrolę nad Trybunałem Konstytucyjnym. „Prezydent Nawrocki chce temu zapobiec, mając na uwadze przyszłoroczne wybory parlamentarne. PiS dąży bowiem do powrotu do władzy. W przypadku sukcesu partia ta ponownie przejęłaby kontrolę nad kluczowymi instytucjami władzy – rządem, prezydentem i Trybunałem Konstytucyjnym“ - czytamy we „Frankfurter Allgemeine Zeitung“.

Amerykańskie siły wkrótce „doprowadzą do końca sprawę” w Iranie, bo „główne cele strategiczne są już prawie osiągnięte” – ogłosił prezydent USA Donald Trump w swoim orędziu do narodu, pierwszym od rozpoczęcia wojny z Iranem ponad miesiąc temu. W obliczu rosnącej krytyki i presji opinii publicznej, by określił cele wojny, Trump wykorzystał swoje wystąpienie, by bronić operacji militarnej i przekonywać o jej sukcesie. – Dzisiaj wieczorem z radością mogę powiedzieć, że te kluczowe cele strategiczne są już prawie osiągnięte – powiedział Trump. Wyraził też uznanie dla amerykańskich żołnierzy, którzy zginęli, i dodał: „Dokończymy to zadanie i zrobimy to bardzo szybko. Jesteśmy już bardzo blisko”.

Nie określił jednak jasnego harmonogramu zakończenia wojny. Zapowiedział jednak intensywne ataki przez najbliższe tygodnie. – W ciągu najbliższych dwóch, trzech tygodni uderzymy w nich naprawdę mocno – powiedział. – Sprowadzimy ich z powrotem do epoki kamienia, gdzie jest ich miejsce.

W międzyczasie, jak mówił, dalej trwają rozmowy. Zagroził, że jeśli nie dojdzie do porozumienia z Teheranem, USA przeprowadzą ostry atak na irańskie elektrownie.

W czwartek (2.04.) rano Teheran odpowiedział na te groźby. „Z ufnością w Wszechmogącego Boga ta wojna będzie trwała aż do waszego upokorzenia, hańby, trwałego i pewnego żalu oraz kapitulacji” – oświadczyła irańska Kwatera Główna Chatam Al-Anbidża w komunikacie przekazanym przez telewizję państwową.

„Oczekujcie naszych jeszcze bardziej miażdżących, szeroko zakrojonych i niszczycielskich działań” – dodano.

Nic nowego

W ciągu 20-minutowego wystąpienia prezydent USA nie powiedział nic nowego. Nie wspomniał o możliwości wysłania amerykańskich wojsk lądowych do Iranu. Nie nawiązał też do NATO, które w ostatnich dniach ostro krytykował za to, że nie pomaga USA w zabezpieczeniu kluczowej cieśniny Ormuz. Blokada tej cieśniny przez Iran w odpowiedzi na ataki USA i Izraela spowodowała gwałtowny wzrost cen energii na świecie.

Prezydent USA nie wspomniał też o wyznaczonym przez siebie ultimatum dla Iranu, aby do 6 kwietnia otworzył cieśninę. Wezwał za to kraje dotknięte obecnymi niedoborami ropy do kupowania energii od USA. – Kupujcie ropę od Stanów Zjednoczonych. Mamy jej pod dostatkiem. Mamy jej tak dużo – powiedział.

– A kraje na całym świecie, które otrzymują ropę przez cieśninę Ormuz, muszą dbać o tę trasę. Muszą ją chronić. Muszą ją zająć i chronić – mówił.

Przemówienie Trumpa nie uspokoiło rynków. Cena ropy wzrosła w czwartek (2.04.) rano o 6 procent, a giełdy azjatyckie odnotowały spadki.

(RTR, DPA, AFP/ widz)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W rozmowie z brytyjskim dziennikiem „The Daily Telegraph” (opublikowanej w środę 1.04) Donald Trump stwierdził, że NATO to „papierowy tygrys” i że poważnie rozważa wycofanie USA z Sojuszu: „O tak, powiedziałbym, że to wykracza poza zwykłe rozważania”. Jako powód podał brak poparcia sojuszników dla interwencji wojskowej USA przeciwko Iranowi.

Wypowiedź tę z rezerwą skomentował rzecznik rządu Niemiec Stefan Kornelius. O wiele ostrzej komentuje ją niemiecka prasa.

„Nie zrozumiał, że NATO to sojusz obronny”

„W Berlinie kurczowo trzymają się nadziei, że w Waszyngtonie wciąż jest wystarczająco dużo rozsądnych ludzi, którzy zapobiegną wycofaniu się Ameryki z Europy lub formalnemu wypowiedzeniu traktatu NATO” – pisze „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. „Ale kto jeszcze wierzy, że Trump byłby gotów poprowadzić USA do wojny z Rosją – wojny, która mogłaby zakończyć się wymianą nuklearną – z powodu Europejczyków, których uważa za nielojalnych i bezużytecznych? To był centralny element zachodniej strategii odstraszania” – przypomina frankfurcki dziennik.

„Trump potwierdził właśnie, niemal triumfalnie, że nawet Putin wie, że NATO to tylko papierowy tygrys. Europa w konfrontacji z wielkorosyjskim imperializmem jest w dużej mierze zdana na siebie. Musi to w końcu zrozumieć i pilnie wyciągnąć niezbędne wnioski obejmujące nawet zbrojenia nuklearne” – czytamy.

„Trump najwyraźniej nie zrozumiał, że NATO to sojusz obronny. Zostało ono założone, aby zapewnić wiarygodne odstraszanie przed zagrożeniem militarnym ze strony Rosji – zagrożeniem, które jest dziś mocniejsze niż kiedykolwiek wcześniej” – pisze „Reutlinger General-Anzeiger” z Badenii-Wirtembergii.

„Silna dominacja USA w sojuszu prawdopodobnie utwierdziła Trumpa w przekonaniu, że partnerzy z NATO to jego posłuszne psy bojowe, które może w każdej chwili wykorzystać do realizacji swoich imperialnych fantazji. Fakt, że tak nie jest, podważa dla niego sens istnienia sojuszu. Jednak to wiarygodność wzajemnego zobowiązania obronnego NATO przyniosła światu długi okres pokoju. Niestety, oba te okresy dobiegły końca” – ocenia gazeta.

Trump i Merz jak koledzy? „Te czasy minęły”

„Im dłużej trwa ta wojna, z tym większym dystansem Merz reaguje na jej zmieniające się i niejasne cele. Musi też trzymać w ryzach SPD i mieć oko na słabnącą gospodarkę. Na razie to zrozumiałe. Ale z pewnością nie jest to już do pogodzenia z pielęgnowaną wcześniej relacją z jego „buddym” Trumpem. Te czasy minęły. We wrześniu w Bad Dürkheim odbędzie się Wurstmarkt (targ kiełbas). Z Trumpem? Zakład, że nie?” – czytamy w „Augsburger Allgemeine” z Bawarii.

„Neue Osnabrücker Zeitung” z Dolnej Saksonii pisze z kolei o fatalnych skutkach gospodarczych wojny Trumpa z Iranem: „Od początku było jasne: globalne łańcuchy dostaw są tak ściśle powiązane, że niedobór surowców nie będzie jedynym problemem. Teraz w grę wchodzą również ograniczone możliwości przewozowe, wyższe koszty transportu, rosnące ceny żywności i wiele innych czynników. Kto wie, czy – w zależności od czasu trwania wojny – nie nastąpi niedobór chipów”.

„Wiodący ekonomiści liczą, że to jedynie przejściowy szok – opierając się na założeniu, że nie będzie on tak dotkliwy, jak pandemia koronawirusa czy wojna w Ukrainie. Wydaje się to jednak nazbyt optymistyczne, bo rozlewa się przecież katastrofalny efekt psychologiczny, co sygnaluzuje ponowny spadek koniunktury i dobrobytu” – czytamy.

Inflacja w Polsce i w Niemczech znów przyspieszyła. Wpływ na to ma m.in. wojna w Iranie i związane z nią rosnące ceny energii. W Niemczech inflacja osiągnęła najwyższy od ponad dwóch lat poziom i wyniosła w marcu br. 2,7 procent – informuje Federalny Urząd Statystyczny. Tzw. szok paliwowy odbił się też na cenach w Polsce, gdzie inflacja skoczyła w marcu do trzech procent (dane GUS) i była najwyższa od ośmiu miesięcy.

Jak zatem kształtują się ceny popularnych przed świętami artykułów spożywczych? Postanowiliśmy sprawdzić i porównać ceny w sklepach Lidl w Berlinie i Warszawie. Zakupy tych samych produktów zostały zrobione w poniedziałek, 30 marca. W większości wybraliśmy najtańsze oferowane produkty lub marki własne sklepu. Nie wzięliśmy pod uwagę takich wielkanocnych produktów jak żurek czy biała kiełbasa z uwagi na brak ich dostępności w niemieckim Lidlu.

Przede wszystkim jajka

Tradycje mogą być różne, ale w obu krajach nie ma świąt Wielkiej Nocy bez jajek. I tu pierwsza niespodzianka: o ile w Warszawie jajka, tzw. „jedynki”, kosztowały 13,49 złotych za 10 sztuk, to w berlińskim Lidlu regały z jajami świeciły pustkami. Jedynymi dostępnymi tego dnia jajkami były te z chowu ściółkowego, czyli „dwójki”. Kosztowały 2,49 euro za 10 sztuk. Natomiast gdyby udało nam się kupić „jedynki” zapłacilibyśmy za nie 2,99 euro, a więc równowartość 12,80 złotych (1 euro to 4,2832 PLN według średniego kursu NBP z 30.03.).

Jak się dowiedzieliśmy, problemy z dostępnością kurzych jaj w berlińskim sklepie to – oprócz zwiększonego popytu – wynik m.in. ptasiej grypy, która dotknęła stada m.in. w sąsiedniej Brandenburgii.

Drób na świątecznym stole

Podczas gdy jajka okazały się tańsze w Niemczech, to z kurczakiem było odwrotnie - ten był tańszy w Polsce.

Całego kurczaka o wadze 1,686 kg z tzw. hodowli dostosowanej do potrzeb gatunku kupiliśmy w Berlinie za 10,94 euro (cena za kilogram to 6,49 euro). W warszawskim Lidlu kurczaki były większe - za 1,972 kg kurczaka wolno dorastającego i z chowu bez antybiotyków zapłaciliśmy 41,39 PLN (cena za kilogram to 20,99 PLN czyli 4,90 euro).

Tego nie może zabraknąć: nabiał, szynka, warzywa

Masło kosztowało w stolicy Niemiec 1,19 euro, a litr mleka w kartonie 1,05 euro. W Warszawie to odpowiednio 5,99 i 2,85 złotych. Kilo cukru wyniosło nas 0,99 euro i 1,99 złotych, a za litr oleju rzepakowego zapłaciliśmy w Berlinie 1,59 euro, zaś w Warszawie 5,99 złotych. 150 g sera gouda w plasterkach kosztowało nas 0,99 euro i odpowiednio 4,99 złotych, ser Camembert 1,09 euro za 125 g i 3,99 złotych za 120 g, a 200 g wieprzowej szynki maślanej kupiliśmy za 2,49 euro, podczas gdy w Warszawie 6,99 złotych zapłaciliśmy za tyle samo dostępnej akurat szynki wędzonej. W naszym koszyku wylądowały też rodzynki. W berlińskim Lidlu zapłaciliśmy za nie 1,19 euro, a w warszawskim 5,19 złotych.

W wielu domach na wielkanocnym stole nie może zabraknąć sałatki jarzynowej, kupiliśmy więc trochę warzyw. Za kilogramowe opakowanie ziemniaków w Berlinie zapłaciliśmy 1,79 euro, w Warszawie cena kilograma to 3,99 złotych. Pęczek młodej marchewki kosztował nas w niemieckim Lidlu 1,99 euro (Warszawa: 5,99 złotych), por 0,79 euro (Warszawa: 4,99 złotych), a niemal kilogramowy seler 1,35 euro. Cena za kg selera to 1,49 euro oraz 4,99 złotych.

Do tego w Berlinie wzięliśmy majonez delikatesowy w tubie za 1,69 euro oraz 185-gramowy słoiczek chrzanu śmietankowego za 1,29 euro. W warszawskim sklepie słoik majonezu kosztował 5,55 złotych, zaś 160-gramowy słoik chrzanu 2,95 złotych.

Ulubiony wielkanocny prezent

Nasz koszyk dopełniły pomidorki koktajlowe – 2,49 euro za 500 gramów w Berlinie oraz 9,99 zł za 250 gramów w Warszawie, gdzie cena okazała się więc dwukrotnie wyższa w przeliczeniu na kilogram. Kupiliśmy też po pęczku rzodkiewki za 0,79 euro i 2,99 zł.

Oczywiście nie mogło zabraknąć też czekoladowego zająca – w obu krajach to jeden z najpopularniejszych prezentów wielkanocnych. Naszego niemieckiego zajączka kupiliśmy w promocji za 2,19 euro (cena regularna to 2,99 euro). Dokładnie ten sam zając z odświętną kokardą kosztował w Warszawie 12,99 zł, zatem gdyby nie niemiecka promocja, ceny w obu krajach byłaby niemal identyczne.

Polska i Niemcy: gdzie taniej, gdzie drożej?

Łącznie zakupy w berlińskim Lidlu kosztowały 38,84 euro, zatem w przeliczeniu 166,35 zł. Różnica w cenie zakupów wyniosła 21,10 zł na korzyść Warszawy, gdzie sklep opuściliśmy z koszykiem wartym 145,25 zł. Ceny w obu krajach porównywaliśmy także przed Wielkanocą 2025.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Z powodu drożejących produktów i stagnacji gospodarczej wielu Niemców i Polaków zapowiada, że tegoroczne święta wielkanocne będą skromniejsze.

Z danych niemieckiego instytutu badań rynkowych YouGov wynika, że 52 proc. respondentów zamierza kupić tyle samo, co w zeszłym roku, a tylko 6 proc. planuje zwiększyć wydatki. 28 procent ankietowanych w Niemczech stwierdziło, że w tym roku nie zamierza robić prezentów wielkanocnych.

Natomiast 40 procent respondentów chce wydać w sklepach mniej pieniędzy niż w ubiegłym roku. Tu widać podobieństwo z Polską, gdzie 38 procent uczestników ankiety przeprowadzonej przez Grupę BLIX i UCE Research zadeklarowało ograniczenie wydatków w porównaniu z ubiegłym rokiem.

Różnice w płacy między Polską a Niemcami

Po raz kolejny w naszym zestawieniu cen produktów spożywczych z obu krajów okazało się, że różnice są bardzo niewielkie. Należy jednak wziąć pod uwagę, że obecne wynagrodzenie minimalne w Niemczech jest niemal dwukrotnie wyższe niż w Polsce.

Podczas gdy polski pracownik zatrudniony na etacie otrzymuje minimum 4806 zł brutto lub 31,40 zł brutto za godzinę, w Niemczech godzinowa płaca minimalna wynosi obecnie 13,90 euro (ok. 59,5 zł). W ujęciu miesięcznym niemiecki pracownik zarabia ok. 2400 euro brutto (ok. 10 285 zł), o czym niedawno pisaliśmy tutaj: Płaca minimalna w Polsce i w Niemczech. Jak się za nią żyje?

Od początku XXI wieku rozwój energii słonecznej przerosnął wszelkie oczekiwania, bardziej niż w przypadku jakiegokolwiek innego źródła energii.

Kiedyś niezwykle kosztowne i wykorzystywane wyłącznie w odległych regionach, w lotach kosmicznych lub kalkulatorach kieszonkowych, dzisiejsze moduły słoneczne — łatwe w montażu i obsłudze — wytwarzają tanią energię elektryczną na całym świecie.

Globalna moc energii słonecznej gwałtownie wzrosła w ciągu ostatniej dekady:

- 228 gigawatów w 2015 r., co stanowiło 1 proc. światowej energii elektrycznej

- 759 GW w 2020 r., czyli około 3 proc. globalnego zapotrzebowania na energię

- 2919 GW w 2025 r., według szacunków — energia słoneczna dostarcza obecnie około 10 proc. światowej energii, czyli więcej niż energia jądrowa (9 proc.)

To źródło energii wciąż rośnie w tempie wykładniczym, a jeśli utrzyma się obecne tempo, globalna moc może osiągnąć 9000 GW do 2030 r. — wystarczająco, by zaspokoić ponad 20% światowego zapotrzebowania na energię.

Chiny na czele

Chiny zdecydowanie przodują na świecie pod względem mocy zainstalowanej w energetyce słonecznej. Według chińskiego urzędu ds. energii w 2025 r. w kraju zainstalowano 315 GW nowych paneli, co zwiększyło łączną moc do około 1300 GW. Ponad 80 proc. wszystkich paneli słonecznych jest obecnie produkowanych w Chinach.

Dane firmy LowCarbonPower z siedzibą w Tajpej pokazują, że 11 proc. chińskiej energii elektrycznej pochodzi obecnie z energii słonecznej. W ciągu ostatniej dekady udział wysoce zanieczyszczającej środowisko energii węglowej spadł tam z 70 proc. do 56 proc. Wynika to w dużej mierze z dynamicznego rozwoju energii odnawialnej w tym kraju, zwłaszcza energii słonecznej i wiatrowej.

Rozbudowa sieci słonecznej w UE

Unia Europejska, dysponująca mocą 406 GW, zajmuje drugie miejsce na świecie pod względem rozwoju energii słonecznej. W UE energia słoneczna pokrywa około 13 proc. zapotrzebowania na energię elektryczną. Węgiel zaspokaja jedynie 9 proc., co stanowi znaczny spadek w porównaniu z 2015 r., kiedy to generował jeszcze jedną czwartą energii w UE.

W Europie przodują Grecja, Cypr, Hiszpania i Węgry, z których każde wytwarza ponad 20 proc. energii elektrycznej z energii słonecznej. Nawet Niemcy, mimo mniejszej liczby godzin nasłonecznienia, osiągają 18 proc.

Dzięki 119 GW Niemcy są europejskim liderem pod względem zainstalowanych modułów słonecznych, a za nimi plasuje się Hiszpania z 56 GW. Boom fotowoltaiczny przeżywa również Polska. W styczniu 2026 moc zainstalowana w fotowoltaice wynosiła 25 GW. Oblicza się, że ponad milion polskich rodzin posiada już własne instalacje fotowoltaiczne.

Energia słoneczna w USA na trzecim miejscu

Mimo że energia odnawialna jest podważana przez administrację Trumpa, Stany Zjednoczone nadal zajmują trzecie miejsce na świecie pod względem rozwoju energii słonecznej.

Dzięki 267 GW Stany Zjednoczone mogą zaspokoić około 8 proc. swojego całkowitego zapotrzebowania na energię elektryczną. W 2015 r. było to zaledwie 1proc.. W ciągu ostatnich 10 lat udział energii z węgla spadł o połowę, z 34 proc. w 2015 r. do 17 proc. w 2025 r.

Energia słoneczna rozwija się w Indiach, Pakistanie i Brazylii

Indie, zajmujące czwarte miejsce z 136 GW energii słonecznej, wytwarzają obecnie około 8 proc. energii elektrycznej dla swojej populacji liczącej 1,45 miliarda mieszkańców. Na piątym miejscu plasuje się Japonia, której moc słoneczna wynosząca 103 GW pokrywa 11 proc. zapotrzebowania na energię elektryczną.

Po drugiej stronie Pacyfiku Brazylia również rozbudowuje swoje moce fotowoltaiczne i jest obecnie w stanie wytworzyć około 10 proc. krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną. Wraz z energią wodną, wiatrową i biomasą 88 proc. energii elektrycznej w tym kraju pochodzi ze źródeł odnawialnych.

W 2015 r. zarówno Pakistan, jak i RPA wytwarzały mniej niż 1 proc. energii elektrycznej z paneli fotowoltaicznych. Dziesięć lat później odsetek ten wzrósł odpowiednio do 20 proc. i 10 proc.

Energia z paneli jest znacznie tańsza

W ciągu zaledwie jednej godziny światło słoneczne docierające do Ziemi dostarcza więcej energii, niż ludzkość potrzebowałaby przez cały rok. Instalując panele słoneczne na mniej niż 1 proc. powierzchni Ziemi, moglibyśmy zaspokoić całe światowe zapotrzebowanie na energię. A energia słoneczna staje się coraz tańsza.

Bardziej wydajne moduły i masowa produkcja spowodowały spadek cen o około 90 proc, co oznacza, że energia słoneczna jest najtańszą formą energii elektrycznej w wielu częściach świata.

W regionach nasłonecznionych wielkoskalowe parki słoneczne mogą wytwarzać energię elektryczną za około 1 eurocenta za kilowatogodzinę. W Niemczech koszt ten wynosi od 4 do 5 eurocentów.

Energia elektryczna z paneli słonecznych na dachach jest często znacznie tańsza niż energia z sieci energetycznej, a w wielu krajach europejskich kosztuje obecnie mniej niż połowę średniej ceny energii elektrycznej. Magazynowanie energii słonecznej w akumulatorach podnosi koszt o dodatkowe 2-3 centy za kilowatogodzinę.

Według danych niemieckiego Instytutu Fraunhofera ds. Systemów Energii Słonecznej obecna cena energii jądrowej wynosi od 14 do 49 eurocentów za kilowatogodzinę (16–56 centów amerykańskich). Energia z węgla kosztuje od 15 do 29 centów za kilowatogodzinę, a z gazu ziemnego – od 15 do 33 centów.

Energia słoneczna zmienia transport i ogrzewanie

W 2024 r. do globalnej sieci energetycznej dodano elektrownie o łącznej mocy 632 GW. Z tego 72 proc. stanowiła energia słoneczna, a następnie energia wiatrowa (18 proc.), gazowa (4 proc.), węglowa (3 proc.), wodna (2 proc.) i jądrowa (1 proc.).

Niedroga energia słoneczna zmienia również sposób, w jaki ogrzewamy nasze domy i poruszamy się. Eksploatacja pojazdów elektrycznych może być znacznie tańsza, jeśli są one ładowane energią słoneczną z paneli dachowych w domu. W Niemczech oszczędności mogą wynieść nawet ponad 80 proc. w porównaniu z samochodami napędzanymi olejem napędowym lub benzyną.

Ogrzewanie budynku za pomocą pompy ciepła jest również generalnie bardziej opłacalne niż systemy grzewcze zasilane olejem lub gazem. W UE gospodarstwa domowe mogą zazwyczaj zaoszczędzić ponad 30 proc. na rachunkach za ogrzewanie. Jeśli energia do zasilania pompy ciepła pochodzi z własnych paneli słonecznych właściciela, koszty te spadają jeszcze bardziej.

Słońce ma być najważniejszym źródłem energii

Wiele wczesnych prognoz znacznie nie doceniało tempa rozwoju branży energii słonecznej. W swojej corocznej globalnej analizie energetycznej z 2020 r. Międzynarodowa Agencja Energetyczna napisała, że światowa ekspansja energii słonecznej osiągnie około 120 GW w 2024 r. W rzeczywistości w tym roku zainstalowano aż 597 GW, czyli prawie pięć razy więcej niż przewidywano.

Eksperci ds. energii uważają obecnie, że energia słoneczna ostatecznie stanie się najważniejszym źródłem energii na świecie. Nie wiadomo jednak, jak szybko nastąpi ta zmiana.

Naukowcy z Politechniki Lappeenranta-Lahti w Finlandii opracowali model globalnego, opłacalnego systemu dostaw energii. Zgodnie z ich modelem 76 proc. światowej energii pochodziłoby ze słońca. Energia wiatrowa stanowiłaby dodatkowe 20 proc., a reszta pochodziłaby z energii wodnej, biomasy i energii geotermalnej.

Wyzwania związane z infrastrukturą i cyfryzacją

Eksperci branżowi twierdzą, że przejście na pojazdy elektryczne oraz powszechne stosowanie między innymi elektrycznych pomp ciepła prawdopodobnie spowoduje ponad dwukrotny wzrost światowego zapotrzebowania na energię elektryczną do 2050 roku.

Będzie to wymagało rozbudowy sieci energetycznych, w tym sieci słonecznych, oraz rozwoju magazynowania energii w bateriach do wykorzystania w nocy. Jednak świat będzie potrzebował znacznie większej łącznej pojemności magazynowej. Akumulatory samochodów elektrycznych mogłyby ostatecznie służyć jako magazyny pośrednie, uzupełniające sieci energetyczne.

Szybka cyfryzacja będzie również miała kluczowe znaczenie dla opłacalnego dostarczania energii elektrycznej, umożliwiając optymalną koordynację zużycia i wytwarzania energii. Pozwoliłoby to np. na automatyczne rozpoczęcie ładowania pojazdów elektrycznych w momencie, gdy w sieci dostępna jest szczególnie duża ilość niedrogiej energii słonecznej.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronie Niemieckiej Redakcji DW.

W 2025 roku gminy w Niemczech odnotowały najwyższy w historii deficyt finansowy – 31,9 mld euro. Jak poinformował Federalny Urząd Statystyczny, to o 7,1 mld euro więcej niż w poprzednim rekordowym roku 2024.

Aż 7,5 proc. wydatków gminnych nie było pokrytych dochodami i musiało zostać sfinansowane poprzez zaciąganie kredytów. Największym źródłem dziury budżetowej pozostają budżety podstawowe gmin – ich deficyt wyniósł 29,4 mld euro, o 5,1 mld więcej niż rok wcześniej.

Znacząco wzrósł także deficyt budżetów dodatkowych – pięciokrotnie, do 2,5 mld euro. Statystycy podkreślają, że rosnące straty w tym obszarze wymusiły większe transfery z budżetów podstawowych.

Wydatki rosną szybciej niż dochody

Wydatki niemieckich gmin wzrosły w 2025 roku o 5,6 proc. (22,4 mld euro), osiągając 423,3 mld euro. Szczególnie silny wzrost odnotowano w obszarze kosztów personelu – o 6,8 proc., do 113,4 mld euro. Wynikało to zarówno z podwyżek płac wynikających z układów zbiorowych, jak i z rosnącego zatrudnienia w sektorze publicznym.

Podobnie wygląda sytuacja w obszarze świadczeń socjalnych, na które gminy wydały 90 mld euro – o 5,9 proc. więcej niż rok wcześniej. Najszybciej rosły wydatki ponoszone głównie przez gminy, takie jak pomoc dla dzieci i młodzieży.

Jednocześnie zmniejszyły się koszty świadczeń z ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o azyl – o 10,9 proc., do 3,4 mld euro.

Dochody gmin w 2025 roku wyniosły 391,4 mld euro, co oznacza wzrost o 4,1 proc.. Dochody z podatków stanowiły 136,5 mld euro, rosnąc o 3,4 proc. Kluczowy był tu wzrost udziału gmin w podatku dochodowym o 7,5 proc.

Samorządy apelują o pilną pomoc

Przedstawiciele gmin i powiatów ostrzegają, że sytuacja staje się krytyczna. Dyrektor generalny Niemieckiego Związku Miast, Christian Schuchardt, podkreślił, że wydatki, zwłaszcza socjalne i kadrowe, rosną znacznie szybciej niż dochody:

– Potrzebujemy teraz rocznej pomocy doraźnej w wysokości co najmniej 30 miliardów euro, która zostanie wiążąco uwzględniona już w następnym budżecie federalnym, a także strukturalnego odciążenia miast – stwierdził.

Z kolei prezes Niemieckiego Związku Powiatów, Achim Brötel, wskazał na konieczność natychmiastowych reform po stronie wydatków: – Wydatki obowiązkowe, zwłaszcza w sektorze socjalnym, rosną ponadproporcjonalnie. Szczególnie dotyczy to pomocy integracyjnej dla osób niepełnosprawnych, pomocy dla dzieci i młodzieży oraz pomocy w opiece.

Brötel podkreślił, że szybkie odciążenie gmin mogłoby przynieść podniesienie ich udziału w podatku VAT o dziesięć punktów procentowych – rozwiązanie, które przyniosłoby natychmiast dodatkowe 30 mld euro. Jego zdaniem, jeśli reforma wydatków zaczęłaby przynosić efekty, udział ten można byłoby ponownie obniżyć do 6 punktów procentowych.

(AFPD/du)

– Jesteśmy głęboko przekonani, że zwierzę tam umrze – powiedział w środę (1.04) Burkard Baschek, dyrektor naukowy Niemieckiego Muzeum Oceanograficznego. Szanse na uwolnienie wieloryba są bardzo nikłe, znajduje się on obecnie w Kirchsee, części Zatoki Wismarskiej w Meklemburgii. Kirchsee wrzyna się głęboko i kilkoma odnogami w głąb lądu, woda jest tam relatywnie płytka.

Zwierzę powinno pozostać w spokoju w miejscu, w którym się znajduje – powiedział minister środowiska Meklemburgii-Pomorza Przedniego Till Backhaus (SPD). – Zrobiliśmy wszystko, co w naszej mocy, aby dać mu szansę. To wyjątkowa tragedia. Ale ono samo tak wybrało.

Wieloryb był obserwowany w zatoce kilka razy. – To znak, że błądził – podkreślił minister, który w ostatnich dniach sam wypłynął łodzią, aby zobaczyć wieloryba. Jak zapowiedział, zwierzę ma być pozostawione w spokoju, aby mogło spokojnie umrzeć. Taki jest cel ustanowienia wokół niego 500-metrowej strefy ochronnej, która ma być ściśle monitorowana. Zabronione są też nad nią loty dronów. Wszelkie naruszenia będą ścigane jako wykroczenia administracyjne.

„Maksymalny spokój i szacunek”

Wieloryb jest coraz słabszy, jego oddech był w środę rano już bardzo nieregularny, z długimi przerwami. Płetwy piersiowe trzyma blisko ciała, nie reaguje na obecność ludzi.

Warunki w zatoce są złe. Poziom wody spada i nie poprawi się to w ciągu najbliższych trzech dni. W rezultacie wieloryb jest teraz znacznie bardziej odsłonięty.

– Musielibyśmy próbować go intensywnie stymulować, co byłoby daremne, ponieważ nie ma już sił. A szanse na powodzenie są tak nikłe, że uznaliśmy to za czyste znęcanie się nad zwierzętami – powiedział Baschek. – Również zasada maksymalnego spokoju i szacunku dla natury nakazuje, abyśmy w końcu pozwolili mu odejść.

Wody zanieczyszczone i przełowione

Także eksperci Greenpeace pracowali na miejscu w ostatnich dniach niemal bez przerwy. We wtorek próbowali uniemożliwić wielorybowi wpłynięcie do Kirchsee. – Niestety, zrobił, co chciał i wpłynął do zatoki – podsumował biolog morski Greenpeace Thilo Maack, który wraz z innymi kolegami wielokrotnie wyjaśniał sytuację wieloryba przed kamerami.

Maack stanowczo zaapelował też do władz o utworzenie rozległych morskich obszarów chronionych. Jak mówił, sytuacja wieloryba pokazuje, co w ostatnich dekadach ludzie zrobili z morzami i oceanami. Są one zanieczyszczane i przełowione na skalę przemysłową: – Podejmowane są jedynie wstępne kroki w celu stworzenia obszarów, na których przyroda morska będzie pozostawiona sama sobie.

Wieloryb krąży u wybrzeży od miesiąca

Według władz, humbak pojawiał się u wybrzeża Bałtyku wiele razy od początku marca, najpierw w porcie w Wismarze. W nocy 23 marca utknął na mieliźnie u wybrzeży Timmendorfer Strand w Szlezwiku-Holsztynie. Udało mu się wtedy opuścić płytką wodę, gdy ratownicy wykopali tam kanał.

W sobotę ten sam wieloryb został zauważony na płytkiej wodzie u wybrzeży Wismaru. W poniedziałek wieczorem odpłynął i początkowo się zanurzył, ale we wtorek znów utknął na mieliźnie.

Według rzecznika policji wodnej, we wtorek (31.03) wieczorem humbak był jeszcze „bardzo aktywny”. Według Greenpeace, sytuacja wieloryba była jednak od początku niekorzystna, bo woda w tym rejonie jest bardzo płytka, a zatoka – kręta i mulista.

Jeśli wieloryb nie przeżyje, jego ciało zostanie przewiezione do Niemieckiego Muzeum Oceanograficznego w Stralsundzie, które jako instytucja badawcza prowadzi również specjalny dział ssaków morskich. Chodzi o zbadanie ciała i ustalenie przyczyny śmierci wieloryba.

(DPA/mar)

W rozmowie z brytyjskim dziennikiem „The Daily Telegraph” DonaldTrump stwierdził, że NATO to „papierowy tygrys” i poważnie rozważa wycofanie USA z Sojuszu: „O tak, powiedziałbym, że to wykracza poza zwykłe rozważania”. Jako powód podał brak poparcia sojuszników dla interwencji wojskowej USA przeciwko Iranowi.

Wypowiedź ta wywołała w środę (1.04) falę komentarzy w Europie. Na cotygodniowej konferencji rządu w Berlinie dziennikarze różnych redakcji konsekwentnie i wielkorotnie pytali o to rzecznika rządu Stefana Korneliusa. –Jakie są, pana zdaniem, konsekwencje ciągłego podważania NATO przez prezydenta USA czy siania wątpliwości? To nie pierwszy raz, kiedy to robi. Jakie to ma konsekwencje np. dla zobowiązania do wzajemnej obrony? – padło pytanie.

– Ma pan rację, że nie był to pierwszy raz, to powracające zjawisko i konsewencje można ocenić samemu – zwrócił się do dziennikarzy rzecznik. – To nie moje zadanie komentować słowa amerykańskiego prezydenta. Chciałbym oświadczyć w imieniu rządu niemieckiego, że oczywiście nadal jesteśmy zaangażowani w sojusz NATO. Podstawą silnego NATO jest też gotowość wkładu (finansowego – red.) poszczególnych członków i Niemcy ten warunek spełniają. Apelujemy do wszystkich członków o jego spełnianie – stwierdził Kornelius.

Rzecznik o żądaniach Trumpa

Rzecznik rządu Niemiec przypomniał też to, co już wcześniej podkreślali sojusznicy, odmawiając udziału w atakach na Iran: że NATO jest sojuszem obronnym dla terytorium państw członkowskich. – Wskazywaliśmy na to w ostatnich dniach i chcemy dalej rzeczowo prowadzić tę debatę. Ta spirala oburzenia nie pomaga NATO – ocenił.

Kornelius odmówił komentowania nacisków Trumpa i jego administracji na udostępnianie infrastruktury europejskich sojuszników z NATO do ataków na Iran. Jak stwierdził, jest to indywidualna decyzja każdego z tych państw. – To decyzja Włoch, Hiszpanii i Francji. Stamtąd powinny pochodzić komentarze, ja nie mogę tego komentować. Chcę tylko ogólnie wskazać na to, że prawa do użytkowania infrastruktury w państwach członkowskich określone są w traktatach. Myślę, że państwa członkowskie będą się trzymać traktatów. Także Niemcy mają taki traktat o bazach USA i trzymają się go – dodał.

Na pytanie jednego z dziennikarzy, czy w takim razie Europejczycy mają ignorować wypowiedzi Trumpa, rzecznik odparł: – Tego nie powiedziałem.

– Nasz cel to wspierać rzeczowość tej debaty i rząd Niemiec w bezpośredniej komunikacji z USA robi wiele, żeby także tam były możliwości rzeczowej dyskusji.

Donald Trump kontra Europa

Trump od początku swojej drugiej kadencji, a nawet od czasu kampanii okazuje europejskim sojusznikom lekceważenie. Mimo że w większości spełniają postulowane przez niego finansowe warunki wkładu w NATO, zbroją się też samodzielnie i dzięki unijnemu wsparciu, a także przejęli całość finansowych obciążeń związanych ze wsparciem Ukrainy (w tym zakup sprzętu z USA), amerykański prezydent i niektórzy jego współpracownicy wciąż wypowiadają się krytycznie o poszczególnych państwach UE i całej Unii, która wg Trumpa miała powstać przeciwko Stanom Zjednoczonym.

Donald Trump celowo podgrzewa też obawy sojuszników, nakładając cła i grożąc wrogimi działaniami, np. przejęciem Grenlandii, która jest autonomiczną częścią Królewstwa Danii, czy właśnie wycofaniem USA z NATO. Jednocześnie prezydent USA chwali Rosję, prowadzi z nią dialog i podejmuje przyjazne dla niej decyzje, np. zdjęcie części sankcji na rosyjską ropę.

Po rozpoczęciu ataków na Iran, co doprowadziło do wzrostu cen paliw i niepokoju w Europie, Trump zaczął grozić sojusznikom, którzy nie zgodzili się na wsparcie USA i Izraela w tej wojnie. Jak argumentowali, NATO to sojusz obronny, nie ofensywny: zobowiązania do pomocy dotyczą obrony w razie ataku na któregoś z członków Sojuszu.

„Minął miesiąc od momentu, gdy na Iran spadły pierwsze bomby (...) Wojna w Zatoce Perskiej wywołała największy wstrząs w historii światowych rynków energetycznych, jeśli chodzi o podaż ropy naftowej i gazu ziemnego” - czytamy w komentarzu opublikowanym w środę (1.04.2026) w dzienniku „Sueddeutsche Zeitung”.

Autor tekstu Jan Diesteldorf pisze, że z każdym dniem trwania tej wojny sytuacja staje się coraz bardziej dramatyczna. Kryzys stopniowo rozprzestrzenia się na wszystkie warstwy światowej gospodarki, a utrzymujące się od tygodni wysokie ceny oleju napędowego i benzyny w Niemczech są zapowiedzią potencjalnej katastrofy.

„Nawet najbardziej optymistyczny scenariusz wygląda obecnie fatalnie. Na całym świecie państwa przechodzą w tryb kryzysowy. W Australii i Singapurze, w Tajlandii i Pakistanie brakuje paliw i gazu. Rządy wprowadzają czterodniowy tydzień pracy i pracę zdalną oraz przyznają dotacje”.

Komentator zauważa, że poszczególne kraje Unii Europejskiej sięgają po różne środki zaradcze: obniżanie podatków, ceny maksymalne, większy nadzór organów ochrony konkurencji. Jego zdaniem jest to jednak działanie, które tylko pogarsza sytuację – zwiększa bowiem popyt na surowiec, którego jest obecnie za mało.

Popyt i podaż

„To prosta matematyka: jeśli jedna dziesiąta światowej produkcji ropy, a więc podaży, znika, popyt również musi spaść o dziesięć procent, aby rynek ponownie osiągnął równowagę. Odbywa się to poprzez bolesne wzrosty cen, które zmuszają do oszczędzania energii. Wywołany przez państwo spadek popytu może pomóc i zapobiega sytuacjom niedoboru”.

Autor popiera propozycję Międzynarodowej Agencji Energii, aby w pierwszej kolejności rozważyć wprowadzenie ograniczeń prędkości w ruchu drogowym oraz zwiększyć zachęty do korzystania z transportu publicznego.

„Niedziele bez samochodów w dużych miastach, jak najwyższy odsetek pracy zdalnej oraz mniej podróży służbowych zapewniłyby dodatkową przestrzeń. Wszyscy muszą ograniczyć zużycie paliwa i gazu. Łącząc siły Unia Europejska, jako trzeci co do wielkości konsument ropy na świecie, miałaby wpływ na sytuację”.

Europa pozostaje jednak narażona na ewentualną zbliżającą się recesję, przyznaje autor. Pozostaje mieć nadzieję, że wojna w Zatoce Perskiej wkrótce się zakończy, a irańska Gwardia Rewolucyjna nie będzie już stanowić zagrożenia dla Cieśniny Ormuz. „Jeśli pozostanie ona zamknięta przez drugi miesiąc, grożą nam rekordowe ceny ropy i gazu”.

Jak czytamy, największymi beneficjentami wojny Trumpa i Netanjahu są obecnie Iran, który zarabia na swojej ropie dużo więcej niż przed wojną, oraz Rosja, która po zawieszeniu amerykańskich sankcji napełnia swoją wojenną kasę. „Reszta świata traci” - czytamy w „Sueddeutsche Zeitung”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Pochodzącemu z Polski mężczyźnie, który kilkakrotnie został skazany za tzw. oszustwa na wnuczka, można było odebrać prawo do korzystania z unijnej swobody przemieszczania się, a tym samym możliwość pobytu w Niemczech – uznał w środę (1 kwietnia) niemiecki Sąd Administracyjny w Karlsruhe. Fakt, że mężczyzna ma biologiczną córkę z niemieckim obywatelstwem oraz partnerkę mieszkającą w Niemczech nie jest – według sądu – okolicznością, która wpływałaby na zmianę wydanej decyzji.

Ryzyko recydywy

Jak uznał sąd, w przypadku tym chodzi o zawodowego przestępcę powiązanego z przestępczością klanową, którego wszystkie kontakty społeczne w Niemczech mają być powiązane ze środowiskiem przestępczym. Mężczyzna był wielokrotnie skazany za tzw. oszustwa na wnuczka. Miał on organizować odbiór pieniędzy od ofiar oszustwa – seniorów, których nakłaniano do wpłacenia pieniędzy za pomocą zmyślonej historii. Ostatnio mężczyzna odbywał karę siedmiu lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności.

Po tamtym wyroku niemieckie władze odebrały mu prawo do wjazdu i pobytu w Niemczech. Miało to obowiązywać przez pięć lat. Sędziowie w Karlsruhe orzekli, że skarga mężczyzny na tę decyzję została słusznie oddalona również ze względu na przewidywane ryzyko recydywy.

Wcześniej mężczyzna zarabiał na przestępstwach nawet 15 000 euro miesięcznie, czego nie jest już w stanie osiągnąć jako sprzątacz i żywiciel pięcioosobowej rodziny. Ponieważ ma spore długi, istnieje u niego pokusa popełnienia kolejnych przestępstw – stwierdzono.

AFP/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

„Wypędzenie i ucieczka od dwunastu do czternastu milionów Niemców ze wschodnich terytoriów Rzeszy Niemieckiej oraz z Europy Wschodniej i Środkowo-Południowej należy do największych tragedii i zbrodni XX wieku. Nie ma prawie żadnej niemieckiej rodziny, która nie zostałaby tym dotknięta“ - czytamy w komentarzu opublikowanym w środę (1.04.2026) na łamach niemieckiego dziennika „Die Welt“.

Autor tekstu Alan Posener ubolewa, że ta historia jest w dzisiejszych Niemczech praktycznie nieobecna.

„Kiedyś było inaczej. Kiedy w latach 60. chodziłem do szkoły, tereny wschodnie były w naszych atlasach oznaczone jako «obecnie podlegające administracji polskiej». Funkcjonariusze potężnego Związku Wypędzonych regularnie do nas przemawiali, a nasi nauczyciele zachwycali się pięknem Śląska i Prus Wschodnich, Gdańska i Wrocławia“.

Posener pisze, że zmieniło się to w roku 1968, gdy użalanie się nad swym losem ustąpiło miejsca samooskarżeniu, a utrata ziem wschodnich została uznana przez wielu za sprawiedliwą karę za wojnę rozpętaną przez Hitlera. Nowa polityka wschodnia (Ostpolitik) kanclerza Willy'ego Brandta wymagała w dodatku ostrożnego podejścia do Polski.

Wysiedleni stali się kłopotem. A wraz z nimi sama historia. Jakby pamięć o tym, że miliony Niemców padły ofiarą, miałaby doprowadzić do zapomnienia, że miliony Niemców były sprawcami, pisze publicysta.

Sprawa nadal polityczna

Nawiązując do niedawnego zamieszania przy wyborze nowego dyrektora berlińskiego ośrodka dokumentującego powojenne wysiedlenia Posener zauważa, że do dziś temat wypędzeń jest polityczny.

Jak czytamy, Związek Wypędzonych wymógł na Fundacji „Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie“, aby nie przedłużać kontraktu dotychczasowej dyrektor Gunduli Bavendamm, której Związek zarzucał tworzenie związku przyczynowo-skutkowego między zbrodniami nazistowskimi, a wypędzeniami.

Posener pisze, że związek ten istnieje, a akcja wywołuje reakcję. „Sytuacja mogła jednak potoczyć się inaczej, gdyby zachodni alianci byli gotowi przeciwstawić się czystkom etnicznym na wschodzie. Utrzymanie koalicji antyhitlerowskiej ze Stalinem było dla nich jednak ważniejsze niż cierpienie niemieckich uchodźców. Można to zrozumieć z politycznego punktu widzenia, nie popierając tego jednak pod względem moralnym“.

Jak czytamy, w obawie przed wielką polityczno-historyczną awanturą, którą w Polsce wykorzystałaby partia Prawo i Sprawiedliwość, a także która ucieszyłaby Rosję, zdecydowano, że nowym dyrektorem ośrodka będzie Roland Borchers, kandydat kompromisowy i rozumiejący polską wrażliwość, a nie kandydat popierany przez Związek Wypędzonych.

Zdaniem autora Borchers, któremu nie można zarzucić antypolskich resentymentów, musi teraz zreformować wystawę w Centrum Dokumentacji Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie, która uznawana jest za zbyt sterylną, nieempatyczną i hiperdydaktyczną.

„Nikt nie chce niczego odbierać Polakom. Nie można jednak poświęcać pamięci na rzecz politycznych kalkulacji“ - pisze Alan Posener na łamach „Die Welt“.

Powyższy tekst jest omówieniem artykułu z prasy niemieckiej, a nie stanowiskiem redakcji polskiej DW.

W 2026 roku niemiecki produkt krajowy brutto wzrośnie jedynie o 0,6 proc. – przewidują wiodące niemieckie instytuty badań gospodarczych w opublikowanej w środę (1 kwietnia) prognozie. Blisko pół roku temu szacowały jeszcze, że gospodarka Niemiec urośnie o 1,3 proc. Jadnak wojna USA i Izraela z Iranem oraz jej konsekwencje spowolni wzrost.

– Wzrost cen energii związany z wojną w Iranie mocno uderza w ożywienie gospodarcze, ale jednocześnie ekspansywna polityka fiskalna wspiera gospodarkę krajową i zapobiega większemu załamaniu – ocenia Timo Wollmershäuser, szef działu prognoz koniunkturalnych w monachijskim instytucie Ifo. Na rok 2027 instytuty przewidują wzrost na poziomie 0,9 proc. To również bardziej pesymistyczna prognoza niż pół roku temu, kiedy to liczyły na 1,4 proc.

Spodziewają się też wyraźnego wzrostu cen konsumpcyjnych. Według ich szacunków inflacja wzrośnie w tym roku średnio do 2,8 proc., a w 2027 roku do 2,9 proc.

Od początku wojny z Iranem pod koniec lutego ceny ropy i gazu na świecie poszybowały w górę. Ruch statków w Cieśninie Ormuz, która jest kluczowa dla międzynarodowego transportu ropy i gazu płynnego, praktycznie zamarł z powodu wojny i groźby irańskich ataków. Nie wiadomo, czy i kiedy przepłynięcie cieśniny znów będzie możliwe. USA sygnalizują, że pozostawią innym krajom sprawę otwarcia blokowanej przez Iran cieśniny. Choć blokada jest konsekwencją wojny rozpoczętej przez Stany Zjednoczone i Izrael, to amerykański prezydent Donald Trump powiedział, że USA nie mają „nic wspólnego” z tym problemem.

„Szok cenowy”

Niemieckie instytuty ekonomiczne mówią o „szoku cenowym w sektorze energetycznym”. Po latach stagnacji i niewielkim wzroście w 2025 roku niemiecka gospodarka miała w tym roku znów wyraźnie nabrać tempa – nawet jeśli wzrost ten byłby napędzany przede wszystkim przez miliardowe wydatki rządowe na obronność i modernizację infrastruktury.

„Szok cenowy związany z energią” czasowo wpłynie na zwiększenie inflacji – czytamy w prognozie. Przez wzrost cen gazu ziemnego drożeją między innymi nawozy, co ma wpływ na ceny żywności. Ponadto wyższe koszty produkcji i transportu mogą również przełożyć się na ceny towarów. Z kolei wyższa inflacja hamuje prywatną konsumpcję. Jeszcze pół roku temu instytuty prognozowały wzrost cen konsumpcyjnych o 2,0 proc. w 2026 roku i o 2,3 proc. w 2027 roku.

Tymczasem już w marcu skutki wojny z Iranem spowodowały wzrost cen konsumpcyjnych do najwyższego poziomu od ponad dwóch lat. Stopa inflacji wyniosła 2,7 proc., po 1,9 proc. w lutym, jak podał Federalny Urząd Statystyczny na podstawie wstępnych danych. W marcu szczególnie mocno podrożała energia.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Jednocześnie instytuty wypowiadają się przeciwko interwencjom państwa mającym na celu krótkoterminowe obniżenie cen energii. Twierdzą, że spowodowałoby to „wyeliminowanie ważnych sygnałów rynkowych”. Zamiast tego postulują podjęcie „ukierunkowanych środków wyrównawczych o charakterze społecznym”.

„Przesłanie wiosennej diagnozy instytutów badawczych jest jasne: konflikt na Bliskim Wschodzie zwiększa presję na niemiecką politykę, by konsekwentnie realizować reformy strukturalne” – oświadczyła niemiecka minister gospodarki Katherina Reiche. „Perspektywy wzrostu gospodarczego są znacznie słabsze, niż wcześniej oczekiwano” – dodała. Jej zdaniem potrzebne są „odważne reformy”.

Rynek pracy w dobrej kondycji

Według prognozy ożywienie na rynku pracy się opóźnia. Słaba koniunktura i nasilające się zmiany strukturalne odcisnęły wyraźne piętno na rynku pracy. „Dopiero w przyszłym roku można spodziewać się nieśmiałego ożywienia na rynku pracy, gdy wraz z poprawą koniunktury wzrośnie skłonność przedsiębiorstw do zatrudniania” – twierdzą ekonomiści. Według prognozy stopa bezrobocia wzrośnie z 6,3 proc. w zeszłym roku do 6,4 proc. w bieżącym roku.

W marcu liczba bezrobotnych w Niemczech spadła o 49 000 w porównaniu z poprzednim miesiącem – ale nadal utrzymywała się na poziomie 3,021 mln, czyli powyżej granicy trzech milionów.

Wspólną prognozę gospodarczą sporządzają Instytut Ifo w Monachium we współpracy z Austriackim Instytutem Badań Gospodarczych w Wiedniu, Niemieckim Instytutem Badań Gospodarczych w Berlinie, Instytutem Leibniza ds. Badań Gospodarczych w Halle, Instytutem Gospodarki Światowej w Kilonii oraz Instytutem Leibniza ds. Badań Gospodarczych RWI w Essen. Ekspertyza jest podstawą dla sporządzenia rządowej prognozy, która według Ministerstwa Gospodarki zostanie przedstawiona 22 kwietnia.

DPA, AFP/ widz

Od środy 1 kwietnia stacje benzynowe w Niemczech mogą podwyższać ceny paliw tylko raz dziennie – o godzinie 12.00. Obniżki cen możliwe są o każdej porze. Nowe regulacje to odpowiedź na gwałtowny wzrost cen paliw po rozpoczęciu przez USA i Izrael wojny z Iranem. W założeniu mają ulżyć kierowcom narzekającym na częste zmiany cen przy dystrybutorach, a także uporządkować rynek. Podobne rozwiązanie zastosowała już Austria.

Dotychczas każda stacja benzynowa w Niemczech zmieniała ceny paliw średnio 20 razy dziennie, a w kulminacyjnych momentach nawet 50 razy, twierdzi Andreas Mundt, prezes Federalnego Urzędu Antymonopolowego. To sprawiało, że aplikacje do porównywania cen stawały się mało użyteczne. Teraz naruszenie zakazu wielokrotnych podwyżek cen może skutkować grzywną w wysokości do 100 tys. euro.

– Otwartą kwestią jest to, czy nowe regulacje faktycznie doprowadzą do korzystniejszych cen paliw – mówi Ramona Pop z zarządu Federalnego Związku Centrów Konsumenckich. – Doświadczenia naszego sąsiada pokazują, że wkrótce po wprowadzeniu przepisów ceny paliwa w Austrii chwilowo spadły, ale szybko wróciły do zwykłego poziomu – dodaje.

Mniej wahań cen

Andreas Mundt napisał na portalu LinkedIn: „Jedno jest pewne: najprawdopodobniej zobaczymy mniej wahań cen. Być może łatwiej będzie trafić na niskie ceny na stacji benzynowej w ciągu dnia. A już samo to jest warte zachodu”.

Automobilklub ADAC zasadniczo pozytywnie ocenia interwencję niemieckiego rządu, ale wyraża wątpliwości, czy ustawa rzeczywiście doprowadzi do obniżenia cen. Jak wskazuje, w Austrii najkorzystniejszy moment na tankowanie wypada teraz często tuż przed południem, czyli w porze, kiedy dotychczas niewiele osób odwiedzało stacje benzynowe. – Czy sytuacja konsumentów się poprawi, dopiero się okaże – mówi rzeczniczka. Jednakże według ekspertów automobilklubu nowe regulacje raczej nie spowodują obniżki ogólnego poziomu cen paliw.

Co na to branża?

Stowarzyszenie Gospodarcze Paliw i Energii, do którego należy kilka koncernów naftowych, nie ma zbyt dobrego zdania o nowym modelu. „Nie znamy żadnego badania, które potwierdzałoby, że nowy model cenowy na wzór austriacki przyniósłby korzyści konsumentom” – czytamy w oświadczeniu stowarzyszenia. Zaprzecza ono twierdzeniom, że ceny na stacjach benzynowych w Niemczech wzrosły szczególnie mocno z powodu wojny.

Zrzeszenie stacji benzynowych nie wątpi w dobre intencje rządu – ale jest równie sceptyczne jak ADAC. „W Austrii konkurencja cenowa nie przebiegła tak, jakbyśmy tego chcieli” – mówi rzecznik stowarzyszenia Herbert Rabl. Nie jest jasne, czy koncerny naftowe w Niemczech chcą podjąć taką rywalizację. „Kluczowe jest to, czy rynek działa, czy nie. Jeśli nic się nie dzieje, rynek jest dysfunkcyjny i mamy do czynienia z cichym kartelem” – ocenia.

Pakiet rządowy dotyczący cen paliw przewiduje też, że Urząd Antymonopolowy dostanie większe uprawnienia w walce z zawyżonymi cenami. Takie działania mogą jednak zająć sporo czasu.

Jak zmieniały się ceny paliw?

Według danych ADAC 27 lutego, czyli dzień przed rozpoczęciem wojny z Iranem, litr benzyny Super E10 kosztował w Niemczech średnio 1,778 euro w skali kraju, a litr oleju napędowego był nieco tańszy – 1,746 euro. Od tego czasu cena oleju napędowego wyprzedziła cenę benzyny Super. We wtorek (31 marca) rano najwyższe ceny wynosiły 2,368 euro, czyli były o ponad jedną trzecią droższe. Benzyna Super E10 podrożała nieco mniej, bo o około jedną piątą. Do tej pory ceny benzyny w ciągu dnia zwykle spadały po osiągnięciu najwyższych wartości podczas porannego szczytu komunikacyjnego.

W ostatnich tygodniach nasiliła się tzw. turystyka paliwowa z Niemiec do krajów sąsiednich, w tym Polski, gdzie paliwa są tańsze. Według mediów po wprowadzeniu w Polsce cen maksymalnych w nocy z 30 na 31 marca kierowcy z Niemiec jeszcze chętniej tankują na polskich stacjach.

Rząd rozważa nowe ulgi

Rząd koalicji chadeków i socjaldemokratów rozważa kolejne kroki na wypadek, gdyby wojna w Iranie trwała dłużej, a ceny dalej rosły. Po spotkaniu grupy roboczej powołanej przez frakcje koalicyjne w zeszły piątek wymieniono różne możliwości. Należą do nich: tymczasowa ulga w ramach ryczałtu dla osób dojeżdżających do pracy, ryczałtowa ulga na podstawie danych dotyczących podatku od pojazdów mechanicznych, tymczasowe obniżenie podatku energetycznego oraz obniżenie podatku od energii elektrycznej dla wszystkich. Poza tym mowa jest o wprowadzeniu limitu cen paliwa oraz „podatku od nadzwyczajnych zysków” – czyli swego rodzaju dodatkowego podatku od zysków koncernów naftowych wynikających z wojny.

(DPA/ widz)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W ciągu najbliższych lat 80 procent z ponad 900 tys. Syryjczyków ma powrócić z Niemiec do ojczyzny – powiedział kanclerz Friedrich Merz po spotkaniu w Berlinie z tymczasowym prezydentem Syrii Ahmadem asz-Szarą. Jak zaznaczył, ma to się wydarzyć w ciągu trzech lat.

Dziennik „Frankfurter Rundschau” krytycznie odnosi się do deklaracji kanclerza.

„Zgodnie z wolą Friedricha Merza większość Syryjczyków, a dokładniej 80 procent z nich, ma opuścić Niemcy w ciągu najbliższych lat. W tej kwestii zgodził się on z tymczasowym prezydentem Syrii. Merz chce, aby ci ludzie nie byli częścią społeczeństwa” – pisze komentator dziennika.

Ich brak byłby dotkliwie odczuwalny

Jak jednak zauważa, „ci ludzie mieszkają i pracują w samym sercu Niemiec”. Według gazety te słowa sprawiły, że setki tysięcy osób pogrążą się w niepewności, a wraz z nimi całe sektory gospodarki, które są od nich zależne.

„Ćwierć miliona z nich jest w tym kraju zatrudnionych na podstawie umowy o pracę podlegającej ubezpieczeniu społecznemu, a wśród nich znajduje się wielu wykwalifikowanych pracowników z zawodów, w których występuje niedobór kadr. Ich brak byłby dotkliwie odczuwalnyi” – stwierdza dziennik.

Według gazety zadaniem kanclerza jest dbanie o spójność, a nie o podziały.

„Jeśli Merz chce spełnić marzenie zwolenników AfD o masowej „remigracji”, będzie to miało fatalne skutki. AfDpoczuje się prawdopodobnie utwierdzona w swoich przekonaniach – i będzie naciskać na Merza, gdy ten, jak można się spodziewać, nie będzie w stanie zrealizować swojej zapowiedzi” – konkluduje dziennik Frankfurter Rundschau.

Sygnał, jaki wysłał Merz, jest słuszny

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” pisze: „Kiedy upadają despotyczni władcy, to zawsze dobry znak. (...) Jeśli otworzą się przed ludźmi nowe perspektywy, tym lepiej. Uchodźcy mogą powrócić do swoich ojczyzn. Potrzebują przy tym pomocy, którą Niemcy powinny im hojnie udzielać w swoim własnym interesie” – czytamy w wydawanej we Frankfurcie nad Menem gazecie.

Według dziennika sygnał, który Merz wysłał jest słuszny. „Bo kto inny miałby odbudować ten kraj? Kim jesteśmy, by odbierać Syrii ludzi, którzy są w ich ojczyźnie tak bardzo potrzebni? … Teraz chodzi o to, by wspólnie z Syrią znaleźć realny sposób postępowania, który pomoże wszystkim. W świadomości pokoju i wolności” – pisze FAZ.

Do słów kanclerza odnoszą się także lokalne dzienniki. „Die Rheinpfalz” z Ludwigshafen pisze: „Friedrich Merz po prostu rzucił pewną liczbę: 80 procent Syryjczyków, którzy uciekli do Niemiec z powodu wojny domowej, powinno w ciągu najbliższych trzech lat powrócić do dawnej ojczyzny – powiedział podczas wizyty tymczasowego prezydenta Syrii Ahmeda asz-Szary. Merz wyjaśnił jednak później, że jedynie powtórzył jego życzenie. Fakt, że musiał się wycofać z tego stwierdzenia, pokazuje już, jak bardzo jest ono problematyczne”.

Według dziennika kanclerz będzie teraz oceniany właśnie pod tym kątem. Ponadto, poprzez swoje taktycznie nieudolne zachowanie, naraża siebie i swój rząd na presję w obszarze, w którym konieczne byłoby ostrożne postępowanie.

„Jest to ponadto woda na młyn fanatyków remigracji ze skrajnej prawicy. Merz i tak nigdy nie zdoła ich zadowolić, nawet gdyby rzeczywiście w podanej skali mężczyźni i kobiety mieli wkrótce powrócić do Syrii. To jest w 100 procentach pewne” – czytamy.

„Lausitzer Rundschau” z Cottbus uważa, że Friedrich Merz nie ma świadomości, jakie skutki wywołują jego słowa. Ponadto „zupełnie mimochodem ogłasza również zakończenie wojny domowej w Syrii. Na podstawie jakiej wiedzy? Mógłby na przykład zapytać Kurdów, którzy protestowali przeciwko wizycie, miejmy nadzieję, byłego islamisty asz-Szary”.

Według gazety jednak, najgorsze, co robi Merz, to sztuczne podsycanie napięć między mieszkającymi w Niemczech Syryjczykami a tymi, którzy woleliby obejść się bez migrantów. „Wśród tych ostatnich Merz budzi oczekiwania, których nie jest w stanie spełnić. Wśród Syryjczyków budzi obawy. Jeśli kanclerz tego właśnie chciał, to można mu pogratulować. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że Merz po raz kolejny nie przemyślał, jakie skutki wywołują jego słowa” – komentuje regionalna gazeta.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Kiedy tylko optymiści uznali, że konflikt między Stanami Zjednoczonymi i Izraelem a Iranem zbliża się ku końcowi, trwający od miesiąca kryzys przybrał kolejny nieoczekiwany obrót.

Najpierw Donald Trump groził, że nie będzie już „drogi odwrotu” od nasilonych amerykańskich ataków na Teheran, a za chwilę odłożył w czasie realizację gróźb dotyczących uderzenia w irańskie obiekty energetyczne.

Tymczasem Iran zezwolił niewielkiej liczbie statków na przepłynięcie przez Cieśninę Ormuz, jednocześnie zaprzeczając, jakoby toczyły się jakiekolwiek rozmowy o zawieszeniu broni.

Im dłuższa wojna, tym gorzej dla światowych dostaw energii

Większość ekspertów zgadza się co do jednej kluczowej kwestii: im dłużej konflikt będzie trwał, tym bardziej niszczący będzie jego wpływ na światowe dostawy energii, inflację i stabilność gospodarczą.

Każdy dodatkowy tydzień zakłóceń powoduje wzrost kosztów dla konsumentów i przedsiębiorstw, a jednocześnie spowalnia wzrost gospodarczy.

Bank Rezerwy Federalnej w Dallas, będący częścią systemu banku centralnego Stanów Zjednoczonych, przewidział na początku marca, że zamknięcie cieśniny trwające trzy miesiące lub dłużej spowoduje spowolnienie globalnego wzrostu PKB o 2,9 punktu procentowego w ujęciu rocznym w drugim kwartale bieżącego roku.

Kiedy Cieśnina Ormuz – wąskie gardło dla 20 proc. światowego handlu ropą – zostanie ponownie otwarta, o tym, jak szybko światowa gospodarka będzie w stanie się ożywić, zadecyduje tempo wznowienia produkcji ropy i gazu oraz ruchu tankowców.

Zabezpieczenie Cieśniny Ormuz

Firmy żeglugowe prawdopodobnie nie wznowią przepraw strategiczną drogą wodną, dopóki znacząco nie spadną składki ubezpieczeniowe i nie zostanie uruchomiona wiarygodna międzynarodowa operacja eskorty morskiej. Może to potencjalnie obejmować okręty Marynarki Wojennej USA, patrole powietrzne oraz okręty do usuwania min morskich.

Europejscy sojusznicy z NATO, w tym Niemcy, Francja i Wielka Brytania, zasygnalizowali gotowość przyłączenia się do patroli po zakończeniu konfliktu. Prawdopodobnie wezmą w nich również udział Japonia, Australia, Korea Południowa, Kanada, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Bahrajn.

Jak podała agencja Bloomberg, powołując się na Jennifer Parker z Instytutu Obrony i Bezpieczeństwa Uniwersytetu Zachodnioaustralijskiego, samo oczyszczenie cieśniny z min może zająć około dwóch tygodni.

Wyścig o dostęp do rynku

Kiedy Cieśnina Ormuz będzie bezpieczna do żeglugi, około 1900 statków – z których połowa przewozi ropę, LNG lub inne chemikalia – będzie mogło ruszyć dalej w ciągu kilku dni lub tygodni, o ile uda się rozwiązać problem braków w załodze.

– W tej chwili jest to wyścig o dostęp do rynku – powiedział DW Aditya Saraswat, dyrektor ds. badań (Bliski Wschód i Afryka Północna) w norweskiej firmie analitycznej Rystad Energy. Dodał, że usunięcie zatoru dałoby producentom w regionie "miesiąc zapasu na zwiększenie produkcji" i ustabilizowanie sytuacji.

Problemy logistyczne pozostaną jednak aktualne. Przed wojną przez cieśninę przepływało około 130–140 statków dziennie, ale przepływ ten będzie prawdopodobnie znacznie wolniejszy, dopóki konieczne będą patrole morskie.

Stopniowe wznowienie produkcji ropy i gazu

Oprócz ponownego otwarcia cieśniny producenci ropy z regionu Zatoki Perskiej potrzebowaliby też zapewnień, że sytuacja bezpieczeństwa w instalacjach naftowych i gazowych jest stabilna. Analitycy twierdzą, że nawet przy szybkim zawarciu porozumienia pokojowego wznowienie wydobycia ropy i gazu może zająć kilka tygodni.

– Częściowo wyłączone pole naftowe potrzebuje średnio około dwóch do trzech tygodni. Przy całkowitym zatrzymaniu mówimy o około półtora miesiąca – powiedział Saraswat.

Saraswat dodał, że im dłużej instalacje naftowe i gazowe są nieczynne, tym dokładniejsze muszą być przeglądy konserwacyjne przed ponownym uruchomieniem.

„Podnoszenie produkcji ropy i gazu jest jak przywracanie do życia starego samochodu, który stał nieużywany przez kilka miesięcy. Trzeba bardzo dokładnie sprawdzić i ewentualnie naprawić rury, odwierty, pompy, zakłady przetwórcze i rafinerie, aby wykryć rdzę, zatory, uszkodzenia spowodowane przez wodę i inne problemy związane z bezpieczeństwem.”

Naprawa może potrwać wiele lat

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) co najmniej 40 kluczowych obiektów energetycznych w Zatoce Perskiej zostało „poważnie lub bardzo poważnie uszkodzonych” w wyniku irańskich ataków.

Analitycy energetyczni ostrzegają, że naprawa niektórych obiektów, zwłaszcza zakładów skroplonego gazu ziemnego (LNG), może potrwać wiele lat.

Katar twierdzi, że przywrócenie pełnej operacyjności kompleksu LNG w Ras Laffan, największego na świecie centrum produkcji i eksportu LNG, zajmie nawet pięć lat. Zanim irańskie ataki rakietowe spowodowały rozległe zniszczenia, Katar dostarczał około jednej piątej światowego LNG. W perspektywie długoterminowej na rynku zabraknie około 17 procent zdolności eksportowych tego kraju z regionu Zatoki Perskiej.

Kiedy ropa i gaz znów zaczną płynąć, producenci będą stopniowo zwiększać wydajność do pełnego poziomu i usuwać problemy w rafineriach i rurociągach. Według analityków branży naftowej może to potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Wznowienie produkcji nawozów

Zakłady produkujące nawozy też będą wymagały podobnych kontroli bezpieczeństwa przed wznowieniem produkcji. Jest to niezbędne, by ustabilizować ceny nawozów, które zmuszają rolników do ograniczania nawożenia.

Zatoka Perska jest kluczowym dostawcą nawozów azotowych, odpowiadającym za około 40 procent światowego eksportu mocznika drogą morską oraz jedną czwartą eksportu amoniaku. Kraje arabskie Zatoki Perskiej są również głównymi producentami dwóch składników wykorzystywanych do produkcji fosforanów.

Według Josha Linville’a, wiceprezesa ds. nawozów w amerykańskiej firmie finansowej StoneX, fosforany mogą okazać się bardziej problematyczne niż nawozy azotowe, ponieważ koszty ich produkcji już teraz są bardzo wysokie.

– Nawet jeśli zaczniemy widzieć poprawę w dostępności (...) nie sądzę, że będziemy w stanie udźwignąć znaczny spadek cen, zanim [producenci fosforanów] wstrzymają produkcję. Nie będą wytwarzać produktu ze stratą – powiedział Linville na firmowym kanale YouTube.

Także transport kontenerowy – przewożący towary produkowane w krajach Zatoki oraz w Azji do Europy – poważnie ucierpiał przez zamknięcie Cieśniny Ormuz. Wiele statków jest uwięzionych. Według operatora DP World ruch statków wpływających do ogromnego portu Jebel Ali w Dubaju, największego centrum przeładunkowego na Bliskim Wschodzie, od 28 lutego znacząco spadł.

Statki kontenerowe płynące do Europy muszą zmierzyć się z dodatkową przeszkodą – cieśniną Bab al‑Mandab przy południowym wejściu do Morza Czerwonego. Cieśnina jest otwarta, ale większość dużych firm żeglugowych omija ją z powodu zagrożeń ze strony wspieranych przez Iran Huti. Rebelianci z Jemenu atakowali statki w latach 2023–2024 w związku z wojną Izraela w Gazie.

Wielu przewoźników przekierowało transport przez południowoafrykański Przylądek Dobrej Nadziei, co znacznie wydłuża czas podróży i zwiększa koszty.

Niemiecki Instytut Gospodarki Światowej w Kilonii (IfW) obliczył, że kraje Zatoki Perskiej, w tym Iran, posiadają największy udział w światowym eksporcie 50 kluczowych produktów niemineralnych, w tym stali, nieoszlifowanych diamentów, złota w proszku i stopów aluminium. Wartość tego eksportu wynosi 773 mld dolarów rocznie.

Trwały wpływ na globalną inflację i łańcuchy dostaw

Nawet gdy Cieśnina Ormuz zostanie ponownie otwarta, a produkcja w regionie Zatoki Perskiej zacznie rosnąć, globalne skutki gospodarcze nie znikną z dnia na dzień.

Konsumenci szybko odczuli skutki wyższych cen ropy na stacjach benzynowych, a niedobory benzyny i oleju napędowego dopiero zaczynają dawać się we znaki w Australii, Azji i Afryce. Eksperci oceniają, że także inne kluczowe łańcuchy dostaw, od nawozów po towary konsumpcyjne, staną w obliczu niedoborów w ciągu najbliższych kilku tygodni.

– Zakłócenia cenowe dały się odczuć natychmiast; zakłócenia logistyczne staną się bardziej odczuwalne w ciągu najbliższych 2–3 miesięcy – powiedział DW Peter Klimek, dyrektor Supply Chain Intelligence Institute Austria.

Klimek ostrzegł, że jeśli światowy przemysł będzie musiał ograniczyć produkcję z powodu wojny, może dojść do „scenariusza stagflacji” charakteryzującego się wysokimi cenami, rosnącym bezrobociem i słabym wzrostem gospodarczym, którego rozwiązanie, jak stwierdził, „może zająć jeszcze więcej czasu”.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Angielskiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

– Utrata pamięci, o mój Boże, to straszne. Gdy chce się przeczytać tekst, to się go czyta i już nie pamięta się, co się wydarzyło. Albo nie mogę sobie przypomnieć wielu rzeczy z mojego życia, dni po prostu zniknęły – tak brzmi relacja jednego z młodych palaczy marihuany w publicznej stacji „Deutschlandfunk".

To, że palenie konopi może mieć poważne konsekwencje zdrowotne, wiadomo już od dłuższego czasu. Teraz okazuje się, że częściowa legalizacja posiadania marihuany sprzed dwóch lat nie poprawiła sytuacji. Wręcz przeciwnie: aktualne badanie w kilku klinikach psychiatrycznych w regionie Ren-Ruhra wykazuje, że liczba przypadków wymagających leczenia znacznie wzrosła. Najbardziej wzrosła liczba pacjentów, którzy z powodu uzależnienia od konopi zgłosili się do kliniki, powiedział Bodo Lieb, ordynator oddziału uzależnień w Langenfeld (Nadrenia Północna-Westfalia), w rozmowie z niemiecką Katolicką Agencją Prasową (KNA).

Coraz więcej psychoz z powodu używania marihuany

Również liczba przypadków psychoz związanych z używaniem marihuany wzrosła o 40 procent. –Ponieważ dostępność konopi wzrosła, prowadzi to do większej liczby przyjęć pacjentów – wyjaśnia Lieb. – Czy to w dłuższej perspektywie doprowadzi do zwiększonego obciążenia systemu opieki zdrowotnej w zakresie chorób psychotycznych w Niemczech, jest prawdopodobne. Pewni będziemy tego dopiero za 20 lat – wyjaśnia. Psychoza to poważne zaburzenie psychiczne, które prowadzi do chwilowej utraty kontaktu z rzeczywistością, charakteryzujące się urojeniami, halucynacjami i zdezorganizowanym myśleniem.

Podstawą badania była analiza danych w pięciu klinikach w regionie Ren-Ruhra, w tym w klinice Langenfeld, która jest dużą instytucją psychiatryczną. W ciągu trzech miesięcy u ponad 6.000 hospitalizowanych pacjentów stwierdzono wzrost przypadków zaburzeń wynikających z przyjmowania konopi z 763 do 1.047.

Zostały porównane diagnozy przyjęć z pierwszego kwartału 2024 roku (przed częściową legalizacją 1 kwietnia 2024 roku) oraz z pierwszego kwartału 2025 roku. Inicjatorami badania są profesorowie psychiatrii Udo Bonnet z Castrop-Rauxel i Georg Juckel z Bochum.

Marihuana niebezpieczna zwłaszcza dla młodych

Szczególnie krytyczna jest ich zdaniem konsumpcja marihuany u osób poniżej 25. roku życia, ponieważ substancja ta może trwale zmieniać połączenia neuronowe w mózgu. W trakcie przejścia z dzieciństwa w dorosłość ludzie stopniowo rozwijają zdolność do rozwiązywania złożonych zadań i kontrolowania swoich emocji. To wiąże się z restrukturyzacją obszarów mózgowych.

Normalnie to endogenne kannabinoidy dbają o równowagę w układzie nerwowym, wyjaśnia ekspert Lieb. THC (tetrahydrokannabinol), zawarty w konopiach aktywuje endogenne kannabinoidy – ale całkowicie bez powodu. Prowadzi to do zakłóceń w układzie nerwowym i wpływa na młodzież, która z natury ma więcej endogennych kannabinoidów, ponieważ są one potrzebne do rozwoju, znacznie bardziej niż na dorosłych.

Efektem są: niższa inteligencja i zwiększone ryzyko chorób psychicznych. – Uszkodzenia neurobiologiczne mogą być fatalne. Poprzez palenie marihuany pewne bodźce docierają nieprzefiltrowane do kory mózgowej – to znaczy, że na przykład nie można poprawnie zidentyfikować dźwięku – przestrzega Lieb. Dodaje, że w takim stanie człowiek nie odbiera bodźców płynących z otoczenie, a „życie marnuje się na palenie”.

Nikotyna pierwszym krokiem do palenia marihuany

Podobne wyniki wyszły podczas badania w USA, gdzie używanie marihuany przez dorosłych jest dozwolone w kilku stanach. W USA między 2011 a 2021 rokiem nastąpił wzrost o 40 procent przypadków uzależnienia od konopi. Zatrucia spowodowane przez konopie wzrosły o 90 procent. Nie ma jeszcze wiarygodnych danych dotyczących psychoz.

Po alkoholu i nikotynie, konopie należą do trzech najbardziej rozpowszechnionych substancji uzależniających na świecie. Kwiaty żeńskiej rośliny konopi sprzedawane są jako marihuana, a żywica jako haszysz. Kluczowa jest tzw. zawartość THC, która odpowiada za odurzenie. – Nikotyna, czyli papierosy, są substancją wprowadzającą do konopi. Kto nie pali, ten nie pali też marihuany – stwierdza Lieb.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

„Nie bójcie się kontaktu z psychiatrą”

Podkreśla rolę rodziców i zaleca, by „rodzice utrzymywali kontakt ze swoimi dziećmi, szczególnie w okresie dojrzewania, i zwracali uwagę na pewne zachowania”. – Objawy odstawienia konopi objawiają się niesamowicie złym nastrojem i bardzo agresywnymi wzorcami zachowań – czasem pojawia się rzucanie meblami. Dodatkowo występują zaburzenia snu – wyjaśnia niemiecki lekarz.

Lieb zaleca osobom dotkniętym problemem, aby jak najwcześniej zgłaszały się do poradni lub kliniki psychiatrycznej. – Nie bójcie się kontaktu z psychiatrią – apeluje.

KNA/sier

Uwaga redakcji: Ten artykuł zawiera opisy przemocy.

Bucza, przedmieście Kijowa, cztery lata po masakrze: Ludzie opowiadają ze łzami w oczach o „piekle na ziemi”, przez które musieli przejść podczas około miesięcznej rosyjskiej okupacji.

To „piekło na ziemi” zostało udokumentowane przez Wasyla Molczana, mieszkańca Buczy i fotografa amatora. Filmował on rosyjską okupację telefonem komórkowym i kamerą wideo.

Molczan pokazuje reporterce DW swoje archiwum zdjęć i filmów. Ona sama odwiedziła Buczę na początku kwietnia 2022 roku, trzy dni po wyzwoleniu miasta przez ukraińską armię.

Zabici i spaleni

W kwietniu 2022 roku w Buczy panował obraz grozy. Na gałęziach zwęglonych drzew wisiały strzępy ubrań, a także pojedyncze ludzkie kończyny. Prawie wszystkie domy były zniszczone. Przy drodze leżał zniszczony rosyjski sprzęt wojskowy. W piwnicy obozu dziecięcego znaleziono ciała siedmiu torturowanych mężczyzn. Służby bezpieczeństwa pakowali je w czarne worki.

Niedaleko, biegli sądowi zbadali w pobliżu prywatnego domu wygaszone ognisko. Znaleźli szczątki kobiety, mężczyzny i dziecka. Poinformowali, że zostali oni zabici przez rosyjskich żołnierzy, a następnie spaleni.

Wzdłuż drogi stali mieszkańcy, a na ich twarzach odbijał się lęk, ale także radość i ulga. Wszyscy – zarówno kobiety, jak i mężczyźni – płakali.

Bezcenne zdjęcia i nagrania

Inwazja na Buczę zaczyna się 27 lutego. O godzinie 8 rano rosyjscy spadochroniarze maszerują wzdłuż ulicy, a za nimi podąża kolumna sprzętu wojskowego. Słychać odgłosy walk.

Półtorej godziny później kolumna wycofuje się i zatrzymuje w pobliżu domu Molczana. Nagrania Molczana pokazują rosyjskiego żołnierza, który długo i uważnie wpatruje się w monitor, wydając rozkaz snajperowi. Kula przelatuje bezpośrednio w kierunku kamery, którą Molczan zainstalował na parapecie na pierwszym piętrze swojego domu.

– Nie siedziałem obok, kamerę obsługiwałem z piwnicy za pomocą telefonu. Nie mam pojęcia, jak ją zauważyli. Może podsłuchiwali nasze rozmowy lub zainstalowali jakieś detektory – opowiada Molczan reporterce DW.

Wspomina również, jak „ziemia drżała od eksplozji” i to „straszne drżenie” trwało dość długo. Kiedy wyszedł z piwnicy, nie rozpoznał swojej ulicy. – Wszystko płonęło i było zniszczone. To był cud, że nie zginęliśmy – mówi.

„Wysyłają młodych ludzi na śmierć”

Rosyjska kolumna, która miała zająć Kijów „w trzy dni”, jak zapowiadała rosyjska propaganda, została zniszczona przez drony Bayraktar. Molczan pokazuje nagrania ich wraków.

Na nagraniu, które zrobił, widać, jak przechodzi obok spalonego sprzętu. Zatrzymuje się obok bojowego wozu piechoty. Na jego dachu leży martwy spadochroniarz.

Molczan wchodzi do wozu i widzi w nim ciała dwóch innych żołnierzy. Na klatce piersiowej jednego z nich leży rosyjski paszport. Molczan otwiera go i nagrywa: Aleksandr Kaszyn, rocznik 2002, z regionu Swierdłowska. – Wygląda na to, że świat oszalał. Nie wiem, kogo słuchają w Rosji, że wysyłają tak młodych ludzi na śmierć – mówi.

Materiał filmowy pokazuje również dokumenty jednego z dowódców oraz pełną listę żołnierzy z adresami i numerami telefonów ich bliskich oraz informacjami o ich wykształceniu. Dowódcy to absolwenci uczelni wyższych.

Żołnierze mają najwyżej wykształcenie zawodowe, a zwiadowca ukończył tylko dziewięć klas szkoły. To mężczyźni w wieku od 20 do 37 lat z rosyjskich regionów Psków, Twer, Briańsk i Leningrad.

Cztery lata później przyznaje, że wtedy nie zdawał sobie sprawy, jak bardzo ryzykował swoje życie i życie swojej rodziny, gdy filmował w Buczy i wysyłał materiały do przyjaciół w Kijowie.

Odważni mieszkańcy Buczy

Inni mieszkańcy Buczy również dokumentowali okropności i informowali wojsko oraz policję o tym, co działo się w mieście, wspomina w rozmowie z DW Konstantin Szwedczykow, szef prokuratury rejonowej Buczy.

– Ludzie ryzykowali swoje życie i dokumentowali zbrodnie swoimi telefonami tak dobrze, jak potrafili. Bohaterstwo mieszkańców Buczy polegało na tym, że się nie bali – mówi Szwedczykow.

Według oficjalnych danych podczas okupacji Buczy zginęło 458 osób. Tymczasem lokalni aktywiści i przedstawiciele Kościoła szacują, że w tym okresie zmarło około 560 cywilów.

– Wielu ludzi po prostu leżało na ulicy wspomina ksiądz kościoła św. Andrzeja, Andrij Galawin, w rozmowie z DW. – Wielu zostało przewiezionych do kostnicy, która jednak była niedostępna z powodu przerwy w dostawie prądu. Nie można było również dotrzeć na cmentarze – mówi.

Masowe mordy w Buczy

Galawin pokazuje dowody na masowe morderstwa cywilów - wideo nagrane 10 marca 2022 roku w pobliżu jego kościoła podczas pochówku zmarłych. Pracownicy miejscy oraz dyrektor lokalnego szpitala, którzy grzebali cywilów w zbiorowej mogile i to dokumentowali, wiedzieli, że również mogą zostać zabici w każdej chwili.

– Ci, którzy mogli uciec, opublikowali to wideo dopiero dzień później. Rosyjska propaganda twierdziła wtedy, jak to zwykle bywa, że to było zainscenizowane wydarzenie – mówi ksiądz.

Kto popełnił główne zbrodnie?

Identyfikacja zabitych cywilów oraz ich morderców, jak mówi prokurator Konstantin Szwedczykow, rozpoczęła się niezwłocznie po wyzwoleniu miasta. Śledczy z różnych regionów pracowali w Buczy. Zbierali zeznania od cywilów i analizowali nagrania z wszystkich kamer monitorujących w mieście.

Rosyjscy żołnierze w Buczy nie byli zamaskowani, otwarcie relacjonowali w mediach społecznościowych swoje „bohaterskie czyny”. Niektórzy żołnierze zostali zidentyfikowani za pomocą programu do rozpoznawania twarzy, mówi Szwedczykow, dodając: „Korespondowaliśmy z nimi, a oni potwierdzili i nawet chwalili się, że strzelali do pokojowo nastawionych cywilów”.

Według Szwedczykowa badane są czyny ponad 1000 rosyjskich żołnierzy. – Główne zbrodnie w Buczy popełnili spadochroniarze z dywizji pskowskiej oraz rosyjska Gwardia Narodowa. Jest około 120 postępowań dotyczących zbrodni w Buczy. 20 okupantów zostało skazanych, niektórzy na dożywocie, inni na 15, 13, 12 lub 10 lat – mówi prokurator.

Jego urząd mówi o akcie agresji Rosji przeciwko ukraińskiemu narodowi oraz o tworzeniu nieludzkich warunków dla ludzi podczas okupacji. W marcu 2022 roku w mieście nie było prądu, ogrzewania, gazu ani łączności, ludzie nie mieli jedzenia ani dostępu do opieki medycznej. – Wielu nie mogło opuścić piwnic, było bardzo zimno. Ludzie umierali z wychłodzenia i głodu. To potwierdzili biegli sądowi – podkreśla prokurator.

Ewakuacja i powrót

Jak szybko zniknęło codzienne życie w Buczy, pokazują wideo i zdjęcia Wasyla Molczana. Filmował na ulicy uchodźców biegnących do punktów ewakuacyjnych. Na pierwszych nagraniach widać ludzi, którzy szybko poruszają się z bagażem i w normalnych zimowych ubraniach – potem ludzi bez toreb w brudnych ubraniach.

Na jednym z filmów Molczana widać kobietę w krótkiej kurtce, która ma na biodrach zawiniętą dużą kołdrę, na końcu której trzyma się małe dziecko. Dziecko ma na sobie kurtkę, długą spódnicę dorosłego oraz za duże buty. Moltszan ostatecznie również się ewakuował. – Życie cywilne w Buczy nie było już możliwe – wspomina.

W lipcu 2022 roku wrócił do domu i nadal dokumentował zmiany. Cztery lata później stoi obok swojego domu i mówi reporterce DW, że jest bardzo szczęśliwy, że ulica „wygląda jak nowa, że jego dom i domy sąsiadów zostały odbudowane”. Ale zauważa: „Dla mnie osobiście remonty i odbudowa nigdy nie będą mogły wymazać śladów wojny. To jak plama krwi – na całe życie odcisk tego, co się tu wydarzyło.”

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Mieszkańcy Niemiec spożywają średnio 252 jajka na osobę rocznie – czyli tyle, ile nie spożywali od lat. Informację tę podał we wtorek Federalny Urząd Statystyczny. Jeszcze w 2015 roku średnie spożycie na osobę wynosiło 228 jajek. Szczególnie w okresie wielkanocnym jajka cieszą się duzym wzięciem – czy to pomalowane, barwione, czy też spożywane na śniadanie.

Znaczna część jaj zjadanych w Niemczech pochodzi z zagranicy, głównie z Holandii (69 procent). Innymi ważnymi krajami dostawcami w ubiegłym roku były Polska (15,9 procent) i Belgia (3,5 procent). Łącznie w 2025 roku zaimportowano około 5,4 miliarda jaj.

Coraz więcej jaj krajowych

Liczba importowanych jaj wykazuje jednak tendencję spadkową: w porównaniu z rokiem poprzednim spadła o 3,8 procent, a w ujęciu dziesięcioletnim nawet o 20,9 procent. Natomiast wzrasta produkcja krajowa: w 2025 roku wyniosła ona 13,7 miliarda jaj, czyli o 16,4 procent więcej niż dziesięć lat temu.

W chrześcijaństwie jajka wielkanocne są uważane za centralny symbol życia i zmartwychwstania, ponieważ – podobnie jak grób – skrywają w sobie nowe życie, nawiązując w ten sposób do zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Zwyczaj wręczania i spożywania jajek w okresie Wielkanocy wywodzi się również z Wielkiego Postu, podczas którego nie wolno było spożywać jajek, dlatego też były one konserwowane i barwione.

(KNA/szym)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Wiele osób w Niemczech będzie robić zakupy wielkanocne tak, by nie obciążyć portfela. Z danych instytutu badań rynkowych YouGov wynika, że 40 procent respondentów chce wydać w supermarketach i dyskontach mniej niż w zeszłym roku.

52 procent badanych deklaruje, że zamierza kupić tyle samo, a tylko 6 procent planuje zwiększyć wydatki.

Najbardziej oszczędne są kobiety

Według danych YouGov skromniejsze zakupy chcą robić przede wszystkim kobiety. 46 procent z nich zamierza mniej wydać na zakupy świąteczne. Wśród mężczyzn odsetek ten wynosi 34 procent.

Dlaczego tak jest? Jednym powodem są rosnące ceny.

– Wielkanocny handel detaliczny w sektorze spożywczym jest silnie kształtowany przez świadomość cenową – mówi badaczka rynku z YouGov, Silvia Rothmann-Falk. Jej zdaniem jednak ważna jest również rosnąca świadomość zdrowotna. Ma ona sprawiać, że konsumenci dokonują bardziej selektywnych zakupów lub całkowicie z nich rezygnują.

To najbardziej zdrożało w Niemczech

Według sondażu najpopularniejszymi prezentami wielkanocnymi są czekoladowe zające wielkanocne (37 procent), a następnie pieniądze i bony upominkowe oraz pralinki. Jednak 28 procent respondentów deklaruje, że nie będzie robić prezentów wielkanocnych.

Spośród osób planujących zakup prezentów co druga wydaje mniej niż 25 euro. W przypadku 38 procent budżet wynosi od 25 do 100 euro, a u ośmiu procent jest wyższy.

Ceny czekoladowych zajączków wielkanocnych w sklepach znacznie wzrosły tej wiosny. Produkty znanych marek, takich jak Lindt i Milka, kosztują od 7 do 29 procent więcej niż rok temu.

Wynika to z analizy przeprowadzonej przez aplikację porównawczą Smhaggle dla niemieckiej agencji prasowej DPA.

W tegorocznym sezonie wielkanocnym handel detaliczny spodziewa się spadku obrotów o 6,5 procent w porównaniu z ubiegłym rokiem. Niemieckie Stowarzyszenie Handlu (HDE) szacuje przychody na około 2,1 mld euro.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Dziennik „Sueddeutsche Zeitung” („SZ”) opisuje we wtorek, 31 marca, spór, jaki w Polsce wywołał zamiar ponownego umieszczenia tablicy upamiętniającej wywodzącą się z Zamościa Różę Luksemburg. Tablica ta została zdjęta w 2018 roku decyzją poprzedniego prezydenta miasta, przedstawiciela partii Prawo i Sprawiedliwość (PiS). Powołał się on wówczas na ustawę dekomunizacyjną.

Obecny bezpartyjny prezydent Zamościa postanowił umieścić nową tablicę, jednak nie otrzymał na to zgody Instytutu Pamięci Narodowej. Powodem miało być rzekome naruszenie powyższej ustawy – czytamy.

Jak informuje „SZ”, sprzeciw wobec upamiętnienia pionierki ruchu robotniczego, działaczki na rzecz kobiet i współzałożycielki Komunistycznej Partii Niemiec okazał się nieoczekiwanie zacięty. Oprócz IPN nie zgadzają się na to także grupy skrajnie prawicowe – czytamy. Dziennik przypomina, że na początku marca br. na rynku odbył się protest osób, zarzucających Róży Luksemburg postawę niepatriotyczną, a także uważających ją za komunistkę.

Zainteresowanie wśród turystów

Jak pisze korespondentka gazety w Polsce Viktoria Großmann, zainteresowanie Różą Luksemburg wśród turystów jest spore. Jednak muzeum miejskie w Zamościu nie wspomina o niej ani słowem. „Każdy, kto chce dowiedzieć się czegoś o Róży Luksemburg w Zamościu, musi odwiedzić synagogę” – czytamy. „SZ” przypomina, że przed drugą wojną światową niemal połowę mieszkańców tego miasta stanowili Żydzi. To właśnie zainteresowanie turystów osobą Luksemburg sprawiło, że obecny burmistrz zamierzał umieścić nową tablicę.

Jak pisze dziennik, dla skrajnej prawicy Róża Luksemburg była antypolska, ponieważ odrzuciła polską państwowość. Gazeta przypomina jednak, że urodzona i wychowana w okupowanej przez carską Rosję Polsce, uważała się ona za Polkę i przez całe życie komunikowała się po polsku – obok niemieckiego i innych języków.

Wspólna trauma Polaków

„Częściowo z powodu swoich doświadczeń jako Żydówki, odrzucała państwo narodowe i uważała niepodległość Polski za utopię swoich czasów, nieosiągalną. Bardziej prawdopodobne wydawało jej się zjednoczenie międzynarodowego ruchu robotniczego. Za to jest nadal krytykowana w Polsce, i to nie tylko przez prawicowych nacjonalistów” – pisze publicystka. Przypomina, że „obrona niepodległego państwa jest fundamentalna dla samoświadomości prawdopodobnie wszystkich Polaków. Wielokrotnie podzielone i okupowane państwo jest ich wspólną traumą” – argumentuje.

W sytuacji panującego sprzeciwu Großmann uważa próbę upamiętnienia, a także organizację przez władze Zamościa wydarzenia z okazji 155. rocznicy urodzin rewolucjonistki, za „odważną”. Zwraca też uwagę, że być może właśnie dlatego, że w Zamościu brakuje tablicy, Róża Luksemburg wciąż nie została zapomniana. W miejscu, gdzie niegdyś wisiała tablica pamiątkowa, wciąż pojawiają się napisane kredą napisy: „Różę pamiętamy” – podkreśla autorka artykułu.