Deutsche Welle | Onet

W dzisiejszym (28.05.2026) wspólnym oświadczeniu niemieckiego i holenderskiego ministerstwa obrony podano, że 1. Korpus Niemiecko-Holenderski (1GNC) ma pełnić funkcję sztabu taktycznego dowodzącego oddziałami NATO i krajowymi siłami lądowymi stacjonującymi w obu tych krajach bałtyckich.

Druga kwatera główna w regionie

Krok ten wynika z porozumienia zawartego podczas szczytu NATO w 2025 roku w Hadze. NATO chce „jeszcze tego lata sformalizować” nową rolę korpusu, dodano. W oświadczeniu nie zapowiedziano dodatkowego rozmieszczenia niemieckich oddziałów wojskowych w Estonii lub na Łotwie.

W związku z nową rolą korpusu niemiecko-holenderskiego powstaje druga kwatera główna w tym regionie, obok już istniejącego Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego (MNC NE) z siedzibą w Szczecinie. Niemcy i Holandia wykazały w ten sposób „swoją gotowość i zdolność do przejęcia odpowiedzialności za odstraszanie i obronę wschodniej flanki NATO”, wyjaśniły ministerstwa obrony obu państw. Nowa wspólna odpowiedzialność dowodzenia wzmacnia „spójność NATO” i wspiera „odstraszanie wobec Rosji”.

„Dodatkowa odpowiedzialność”

Niemiecki minister obrony Boris Pistorius oświadczył, że włączając korpus do planów obronnych NATO, Niemcy i Holandia przejmują „dodatkową odpowiedzialność za bezpieczeństwo Europy”. W sztabie korpusu współpracują przedstawiciele 16 państw, a w podległych mu formacjach już teraz ramię w ramię służą żołnierze niemieccy i holenderscy.

Z informacji obu ministerstw wynika, że sztab 1. Korpusu Niemiecko-Holenderskiego z siedzibą w Münster (zachodnie Niemcy) może dowodzić międzynarodowymi siłami liczącymi około 50 tys. żołnierzy zarówno w czasie pokoju, jak i w przypadku kryzysu lub konfliktu zbrojnego. Niemcy już teraz rozbudowują trwale 45. Brygadę Pancerną na wschodniej flance NATO na Litwie. Do końca 2027 roku ma ona osiągnąć pełną liczebność 4800 żołnierzy i 200 pracowników cywilnych.

(AFP/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Deutsche Welle: Pół roku temu Bundestag opowiedział się za wzniesieniem w Berlinie pomnika polskich ofiar II wojny światowej i niemieckiej okupacji w latach 1939-1945. Posłowie wezwali niemiecki rząd do szybkiej realizacji projektu. 31 marca rozpoczął się konkurs na projekt pomnika. Czy jest pan usatysfakcjonowany tempem dotychczasowych prac?

Michael Hose*: Jesteśmy bardzo zadowoleni z tego, że udało się wreszcie rozpocząć realizację projektu. Jesteśmy przekonani, że w grudniu br. Bundestag otrzyma zwycięski projekt i że w przyszłym roku rozpocznie się budowa. Znaleźliśmy właściwe miejsce. Przyjechaliśmy do Polski, aby upewnić się, czy polska strona jest zadowolona z włączenia jej do dyskusji o projekcie. Jestem pełen optymizmu.

Ale 5 milionów euro na realizację pomnika nie zostało jeszcze przyznanych. Sytuacja finansowa jest napięta, a dyskusja o budżecie na rok 2027 trwa.

– Przyjmuję to za pewnik. Budżet na rok przyszły jest obecnie przygotowywany i zostanie uchwalony na jesieni. Jestem pewien, że pieniądze na ten cel zostaną przyznane, ponieważ chodzi o ważny sygnał na rzecz niemiecko-polskiej współpracy. Jest to wyraz uznania przez Niemcy ogromu krzywd wyrządzonych Polakom. Tworzymy w ten sposób podstawę do dalszego pogłębienia relacji.

Pewien niepokój wzbudza w Polsce stosowanie po stronie niemieckiej różnych nazw przyszłego pomnika. Pierwotnie mowa była w obu krajach o „polskich ofiarach II wojny światowej i niemieckiej okupacji”, od pewnego czasu pojawia się nazwa „polskie ofiary narodowego socjalizmu” odbierana w Polsce jako przejaw relatywizowania historii. W powszechnym odczuciu Polaków, wojna toczyła się przeciwko Niemcom, a nie przeciwko narodowym socjalistom. Czy nie należałoby ujednolicić terminologii, aby uniknąć w przyszłości zadrażnień i konfliktów?

– W żadnym wypadku nie można dopuścić do rozmycia w jakikolwiek sposób odpowiedzialności. My, posłowie Bundestagu, jesteśmy świadomi odpowiedzialności za naszą historię. Jestem pewny, że eksperci porozumieją się w tej sprawie. Takich debat nie powinno się upolityczniać. To zadanie dla historyków, którzy powinni znaleźć najlepsze rozwiązanie, możliwe do akceptacji przez obie strony.

Uchwała Bundestagu z grudnia przewiduje rozdzielenie pomnika od większego projektu, jakim jest Dom Niemiecko-Polski, czyli muzeum relacji polsko-niemieckich w minionym tysiącleciu. Czy to rozdzielenie obu projektów, które początkowo stanowiły jedną całość, nie oznacza, że Dom nigdy nie powstanie?

– Teraz można tylko spekulować. Najważniejsze, że powstanie pomnik. W sprawie Domu są różne pomysły. Ten projekt powinien powstać wspólnie, z udziałem strony i niemieckiej i polskiej. Uważam, że dobrze się stało, że oba projekty zostały rozdzielone.

Niektóre środowiska w Polsce domagają się finansowego udziału Niemiec w utrzymaniu miejsc pamięci w byłych niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych i zagłady. Jakiś czas temu mowa była o takim zaangażowaniu w Treblince. Czy strona niemiecka jest tego świadoma i czy toczą się na ten temat jakieś dyskusje?

– Cieszymy się, że niedawno w Lublinie doszło do pierwszego spotkania przedstawicieli miejsc pamięci z Niemiec i Polski. Musimy poczekać na wspólne projekty, które się z tej współpracy wyłonią. Możemy sobie wyobrazić udzielenie wsparcia dla konkretnych projektów.

Podczas ostatnich konsultacji międzyrządowych, w grudniu 2025 r. ważną rolę odegrała sprawa zwrotu dzieł kultury i sztuki zrabowanych w czasie wojny. Niemcy zwróciły Polsce 73 dokumenty Zakonu Krzyżackiego. Zapowiedziano wówczas kontynuację zwrotów oraz kontrolę niemieckich magazynów pod kątem obecności dzieł sztuki pochodzących z Polski. Czy coś się dzieje w tej sprawie?

– Dostajemy z Polski informacje o dziełach sztuki i szukamy ich. Zwroty będą kontynuowane, jesteśmy na to zdecydowani.

Jest pan nauczycielem historii. Polska i Niemcy wspólnie stworzyły podręcznik do nauki historii, którego zazdrości nam wiele krajów. Jednak ani w Polsce, ani w Niemczech podręcznik nie stał się bestsellerem. Czy widzi pan szansę na nową promocję tego podręcznika?

– Decydująca jest moim zdaniem intensyfikacja wymiany młodzieży. Tylko w ten sposób możemy zwiększyć zainteresowanie sąsiadem. Przekonanie, że samo istnienie tego podręcznika doprowadzi do wykorzystania go w szkole jest iluzją. Trzeba tworzyć konkretne okazje.

Jaki cel ma wizyta delegacji komisji kultury i mediów w Polsce?

– Chcemy pokazać, że bardzo poważnie traktujemy decyzję o budowie pomnika. Chcemy rozwiać ewentualne wątpliwości, odpowiedzieć na pytania. Słyszymy, że wizerunek Niemców w Polsce pogorszył się. Wymiana młodzieży i współpraca między instytucjami kultury może przyczynić się do poprawy. Pomnik jest sygnałem, że przepracowanie przeszłości uważamy za nadzwyczaj ważne dla poprawy wzajemnych relacji.

Dziękujemy za rozmowę.

* Michael Hose (ur. 1984 w Weimarze) – polityk niemieckiej chadecji (CDU), z wykształcenia historyk i pedagog. Działacz ewangelicki. Od 2025 poseł CDU do Bundestagu

„Czytanie Biblii z perspektywy queer to temat kontrowersyjny i budzi skrajne opinie” – przyznaje Katolickie Towarzystwo Biblijne. Niemieccy eksperci biblijni jednak zalecają czytanie Pisma Świętego bez uprzedzeń, a nie jako systemu norm.

Angielskim słowem „queer” określają się osoby, które nie są heteroseksualne lub których tożsamość płciowa nie pokrywa się z społecznymi rolami. Największą grupę wśród nich stanowią osoby o orientacji homoseksualnej. Katolickie Towarzystwo Biblijne z siedzibą w Stuttgarcie chce „czytać Biblię w sposób queer” – tak brzmi tytuł opublikowanego właśnie, liczącego około 120 stron przewodnika.

Pomijane wątki Biblii

W przedmowie Andreas Hölscher pisze, że pewne pytanie było „przez długi czas pomijane, wypierane lub zbywane pochopnymi odpowiedziami”. „Czy w Biblii są historie queerowe? A jeśli tak, to jak możemy je czytać?” – zastanawia się teolog.

Autorzy broszury zdają sobie sprawę, że pogląd ten budzi kontrowersje. Z punktu widzenia bardzo konserwatywnych chrześcijan Biblia bowiem potępia homoseksualizm. „Dla wielu Biblia jest miejscem jasnych norm i pozornie jednoznacznych stwierdzeń dotyczących płci i seksualności” – czytamy w przedmowie.

Przeciw myślowym schematom

Zdaniem autorów jednak nadszedł czas, aby uwolnić się od niektórych schematów myślowych. Nie chodzi o to, aby „po prostu wczytywać współczesne tożsamości w stare teksty”, jak twierdzi Hölscher. Chodzi natomiast o to: „O jakich formach miłości, cielesności i przynależności opowiada Biblia, a o jakich być może tylko wspomina?”.

Inicjatywa „Out in Church”, zapoczątkowana cztery lata temu, w ramach której kilkuset pracowników Kościoła katolickiego w całym kraju ujawniło swoją tożsamość queer, współtworzyła koncepcję tego wydania. Najnowszy numer czasopisma „Biblia i Kościół”, wydawanego przez Katolickie Towarzystwo Biblijne, stanowi zaproszenie do „odkrywania Biblii, która być może jest nam obca, ale też bogatsza, niż dotychczas sądziliśmy”.

Queerowe motywy w Biblii

„Nie chodzi tu przede wszystkim o wykazanie jednoznacznych tożsamości queerowych, a nawet faktów historycznych, ale o czytanie tekstów w świetle zmienionych pytań” – piszą Jens Ehebrecht-Zumsande, Burkhard Hose i Raphaela Noah Soden w rozdziale „Bóg jest fanem różnorodności – queerowe perspektywy na Biblię”.

Podają dwa przykłady: w historii o Józefie i jego braciach ze Starego Testamentu – a więc nie o Józefie z Nazaretu i mężu Marii z Nowego Testamentu – można dostrzec nowe wątki. Z tej starotestamentowej historii Józefa i jego braci (Księga Rodzaju 37-50) można wyczytać „niejednoznaczność płciową Józefa”, a także „kwestie odrzucenia i wykluczenia z kręgu rodziny” oraz „społeczną normatywność męskości”.

Również opowieść o chrzcie etiopskiego eunucha (Dzieje Apostolskie 8,26-40) otwiera „queerowe perspektywy na cielesność”, jeśli postać eunucha widziana jest jako osoba należąca „do mniejszości płciowej (eunuchów)”. Queerowe czytanie Biblii nie oznacza więc ustalonej metody, ale opisuje postawę „otwartości na wieloznaczność”.

„Książka interpretująca życie”

Autorzy podkreślają, że widziana w ten sposób Biblia nie jest zamkniętym systemem norm, ale „książką interpretującą życie”. Jens Ehebrecht-Zumsande jest pedagogiem religijnym i pracuje jako referent ds. „otwartego kościoła” w parafii św. Ansgara w Hamburgu, zaś Burkhard Hose jest kapelanem akademickim i referentem ds. szkolnictwa wyższego w diecezji Würzburga. Raphaela Noah Soden jest teologiem i pedagogiem społecznym oraz pracuje jako referentka ds. edukacji w Archidiecezjalnym Urzędzie Duszpasterskim we Fryburgu.

Katrin Brockmöller, dyrektor wykonawczy Katolickiego Towarzystwa Biblijnego i redaktorka czasopisma „Biblia i Kościół”, zajmuje się biblijną historią stworzenia człowieka (Rdz 1,26 i nast.). Zastanawia się, czy ten fragment Biblii „może rzeczywiście stanowić podstawę normy, zgodnie z którą ludzie są istotami heteroseksualnymi”.

Uniwersalny charakter Pisma Świętego

W swoim komunikacie prasowym dotyczącym nowego zeszytu Katolickie Towarzystwo Biblijne cytuje również pełnomocnika ds. osób queer przy Katolickiej Konferencji Biskupów Niemiec, biskupa pomocniczego Ludgera Schepersa, który stwierdza: „Osoby queer nie pojawiły się w biblijnych opowieściach dopiero dzisiaj. Zawsze były częścią tej ludzkiej rzeczywistości, o której opowiada Pismo Święte”.

Schepers, biskup pomocniczy diecezji Essen, dodaje: „Kto otwiera Biblię dla osób queer, nie odbiera jej nic z jej prawdy, a przypomina o jej uniwersalnym charakterze”. Nowe wydanie „Biblii i Kościoła” dostarcza „niezbędnych wskazówek, jak czytać różnorodność tekstów biblijnych w kontekście queer i utrzymywać je przy życiu”.

(KNA/sier)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Liczba pacjentów z rakiem skóry w niemieckich szpitalach wzrosła niemal dwukrotnie w ciągu ostatnich 20 lat. Według danych Federalnego Urzędu Statystycznego, w 2024 r. hospitalizowano w Niemczech 120 100 pacjentów z rakiem skóry, czyli o 95 procent więcej niż w 2004 r.

Jedną z przyczyn jest starzejące się społeczeństwo: ryzyko zachorowania na raka skóry znacznie wzrasta wraz z wiekiem. Poza tym obecnie, dzięki szerszym programom badań przesiewowych, wykrywa się znacznie więcej przypadków.

Mimo to rząd Niemiec, ze względów oszczędnościowych, zamierza poddać przeglądowi program profilaktyki raka skóry. Również ekspert dostrzega potrzebę reformy obecnie obowiązującego programu.

Jakie możliwości są dostępne?

Dotychczas wszyscy ubezpieczeni w wieku od 35 lat mieli prawo do badania przesiewowego w kierunku raka skóry co dwa lata, niezależnie od osobistych czynników ryzyka. Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę, że Niemcy są obecnie jedynym krajem, w którym prowadzone są powszechne badania przesiewowe, nieoparte na ocenie ryzyka.

Dlaczego mogłoby się to zmienić?

Obecnie niemiecki rząd poddaje weryfikacji wydatki we wszystkich obszarach, ponieważ brakuje środków finansowych. Resort zdrowia argumentuje, że dostępne badania nie dostarczają wiarygodnych dowodów na to, że powszechne badania przesiewowe zmniejszają śmiertelność z powodu raka skóry.

Ile osób umiera na raka skóry?

Według najnowszych danych Federalnego Urzędu Statystycznego wzrosła również liczba zgonów spowodowanych rakiem skóry: w 2024 roku na raka skóry zmarło 4600 osób, czyli o 65 procent więcej niż 20 lat wcześniej. Rak skóry plasuje się tym samym powyżej średniej: w tym samym okresie liczba zgonów spowodowanych nowotworami w Niemczech wzrosła ogółem o około dziesięć procent.

Czy dzisiejsze działania są bezskuteczne?

Dermatolog Titus Brinker kieruje działem cyfrowej profilaktyki, diagnostyki i monitorowania terapii w Niemieckim Centrum Badań nad Rakiem w Heidelbergu. Nie uważa dotychczasowych metod wczesnego wykrywania za porażkę, „ponieważ badania przesiewowe zdecydowanie pozwalają wykrywać czerniaki, a pacjenci bardzo często odnoszą dzięki temu korzyści pod względem rokowań”, jak podkreśla w rozmowie z Niemiecką Agencją Prasową (DPA).

W starzejącym się społeczeństwie napływają obecnie dane wielu starszych – i w pewnym momencie umierających – pacjentów z rakiem skóry, ponieważ nowotwór ten częściej występuje w podeszłym wieku – wyjaśnia Titus Brinker.

Znajduje to odzwierciedlenie w aktualnych statystykach: ponad połowa osób, które zmarły na raka skóry w 2024 roku, miała 80 lat lub więcej (nieco poniżej 53 procent).

Ponadto, dzięki skutecznym terapiom, czerniak coraz częściej staje się chorobą przewlekłą, przez co pacjenci umierają później, dodaje Brinker. Oba te czynniki sprawiają, że zmiany w śmiertelności z powodu raka skóry w czasie należy interpretować ostrożnie i nie dowodzą one same w sobie, że badania przesiewowe nie działają.

Czy zatem badania przesiewowe powinny pozostać w obecnej formie?

Niekoniecznie w obecnej postaci, jak twierdzi Titus Brinker, który widzi wyraźną potrzebę optymalizacji. – Badania przesiewowe, na które każdy może chodzić regularnie od 35 roku życia, uważam za błędne. Z pewnością są pacjenci, którzy powinni poddawać się badaniom co roku, a nawet co sześć miesięcy. Są to osoby, które mają ponad 100 znamion na skórze, mają raka skóry w rodzinie lub wykonują zawód, który naraża je na silne promieniowanie UV. Pomyślmy o dekarzu, o listonoszu; to oni powinni być celem bardziej ukierunkownych działań – wyjaśnia.

Podczas pierwszej wizyty profilaktycznej należy zapytać o czynniki ryzyka, a następnie odpowiednio ustalić częstotliwość kolejnych wizyt. Wielu pacjentów nie musiałoby wtedy przychodzić przez lata, inni z kolei częściej. – Moim zdaniem w tym zakresie można naprawdę zaoszczędzić pieniądze – dodaje ekspert. Opowiada się też za szybszym dopuszczeniem do obrotu urządzeń wspomaganych sztuczną inteligencją, które mogą pomóc lekarzom pierwszego kontaktu w lepszej diagnostyce.

Stowarzyszenie Zawodowe Niemieckich Dermatologów ostrzega przed zawieszeniem badań przesiewowych i zwraca uwagę, że odgrywają one również ważną rolę w edukacji na temat właściwego postępowania w przypadku narażenia na promieniowanie UV.

Co dalej?

Najpierw Bundestag i Bundesrat muszą zatwierdzić plany rządu. Następnie Wspólna Komisja Federalna mogłaby otrzymać zlecenie przeprowadzenia przeglądu. Komisja ta przeanalizowałaby wówczas badania, skonsultowałaby się z ekspertami i ostatecznie wydała opinię na temat udowodnionych korzyści płynących z wczesnego wykrywania lub ich braku. Ma to nastąpić do końca 2027 roku. Na tej podstawie politycy mogliby wyciągnąć wnioski i zdecydować, czy chcą skoncentrować program na szczególnych grupach ryzyka, czy też zmienić częstotliwość oferowanych badań.

Dla każdego z nas ważne jest, aby się chronić i minimalizować ryzyko zachorowania na raka skóry. Według serwisu informacyjnego Niemieckiego Centrum Badań nad Rakiem najważniejszym czynnikiem ryzyka dla prawie wszystkich rodzajów raka skóry jest promieniowanie UV (promieniowanie ultrafioletowe). Zdecydowanie zaleca się konsekwentną ochronę przed słońcem – między innymi poprzez noszenie odzieży, nakryć głowy oraz stosowanie kremów przeciwsłonecznych o odpowiednim współczynniku ochrony.

(DPA/sier)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„W Polsce nastroje zwracają się przeciwko przyjmowaniu nowych uchodźców wojennych z Ukrainy" – pisze internetowe wydanie dziennika „Bild". Gazeta wyjaśnia, że chodzi o wprowadzone przez polski rząd w marcu 2026 roku cięcia, w wyniku których Ukraińcy otrzymują znacznie mniej świadczeń socjalnych. „Dofinansowania do mieszkań, wyżywienia i specjalnej opieki zdrowotnej są obecnie dostępne tylko dla osób ‚szczególnie narażonych‘, takich jak nieletni, ofiary tortur lub gwałtów oraz osoby pracujące" – czytamy.

Konsekwencje dla Niemiec

Według dziennika może to mieć konsekwencje dla Niemiec. „Poufny raport niemieckich organów bezpieczeństwa, do którego dotarł wyłącznie „Bild", ostrzega, że z powodu utraty wsparcia ​​ więcej ukraińskich uchodźców wojennych z Polski może teraz chcieć przedostać się do Niemiec" – informuje gazeta.

„Bild" podaje, że obecnie w Unii Europejskiej 4,4 mln Ukraińców posiada tzw. „status ochrony czasowej". Dzięki temu moga oni pracować w UE, ale też pobierać świadczenia socjalne czy korzystać z opieki lekarskiej bez konieczności ubiegania się o azyl. „Ta hojna polityka budzi rosnące niezadowolenie w Polsce!" – alarmuje niemiecki dziennik.

Wzrost migracji z Polski do Niemiec

Według raportu, na który powołuje się „Bild", już teraz zaobserować można kilka czynników, które prowadzą do wzrostu migracji z Polski do Niemiec. Zalicza się do nich m.in. lepszą pogodę, przerzut ludzi przez granicę, a także zmniejszenie świadczeń dla Ukraińców i wypuszczenie imigrantów ośrodków recepcyjnych, których Polska nie zdołała deportować do ich krajów ojczystych. Wśród tych ostatnich – według dziennika – są także Afgańczycy, Pakistańczycy, Somalijczycy i Erytrejczycy.

Za szczególnie alarmujące raport służb bezpieczeństwa uznaje fakt, że osoby z Ukrainy już teraz stanowią najliczniejszą grupę wśród imigrantów przemycanych przez granice na wschodzie Niemiec. Według informacji, do których dotarł „Bild", stanowią oni ponad połowę wszystkich nielegalnych wjazdów do Niemiec. Większość to ukraińscy mężczyźni w wieku poborowym, którzy ze względu na trwającą wojnę, nie mają prawa opuszcząć Ukrainy – podkreśla „Bild".

We wspólnym apelu członkowie Partnerstwa Odry domagają się w szczególności rozbudowy tzw. Wschodniej Linii Kolejowej z Berlina do Kostrzyna. Premier Brandenburgii Dietmar Woidke stwierdził, że graniczy z absurdem to, iż pomimo wybudowania nowoczesnego mostu kolejowego nad Odrą w pobliżu Kostrzyna, linia po stronie niemieckiej pozostaje jednotorowa i niezelektryfikowana – donosi portal RBB publicznej rozgłośni Berlina i Brandenburgii.

RBB dodaje, że już w kwietniu br. premier Brandenburgii w rozmowie z marszałkiem woj. lubuskiego narzekał na brak działań ze strony rządu Niemiec. „Powiem szczerze, że rząd federalny blokuje tę rozbudowę” – powiedział wówczas Woidke.

„Niechęć wobec projektów związanych z Polską”

Most, o którym mowa, od dwóch lat łączy Küstrin-Kietz z Kostrzynem. Jednak po stronie niemieckiej rozbudowa linii kolejowej nie postępuje. Podczas środowego (27 maja) spotkania w ramach szczytu z okazji 20-lecia Partnerstwa Odry w Poznaniu cztery niemieckie kraje związkowe: Brandenburgia, Saksonia, Meklemburgia-Pomorze Przednie i Berlin, wraz z czterema polskimi województwami, zwróciły się do rządów Niemiec i Polski z apelem. „Brakuje wydajnych tras, nowoczesnych pociągów i niezawodnej obsługi pasażerów” – podkreślają kraje tzw. Partnerstwa Odry.

Premier Brandenburgii Dietmar Woidke ostrzegł rząd Niemiec przed zaniedbywaniem rozbudowy szlaków komunikacyjnych do Polski. „Nie rozumiem niechęci wobec projektów związanych z Polską, projektów, które mają na celu poprawę infrastruktury w tym kierunku” – powiedział Woidke. „Zwłaszcza w dzisiejszych czasach, gdy wielu wątpi, czy Europa jest nadal zjednoczona, czy Europa nadal ma taki sam urok jak kiedyś, Europa i Niemcy powinny dać przykład i budować mosty”.

Infrastruktura ważna dla turystyki, ale i wojska

Woidke uważa linię do Kostrzyna za ważną trasę alternatywną, ponieważ prace modernizacyjne na linii kolejowej Berlin–Frankfurt nad Odrą mogą doprowadzić do utrudnień w ruchu. Jego zdaniem Kolej Wschodnia jest kluczowa nie tylko dla gospodarki, ale też turystyki i transportu pasażerskiego.

„Jak każde połączenie kolejowe w Niemczech, ma ono element bezpieczeństwa i również tutaj chodzi o transport towarów wojskowych w ekstremalnych, kryzysowych sytuacjach” – powiedział Woidke Niemieckiej Agencji Prasowej DPA. „Dlatego Kolej Wschodnia jest tu szczególnie ważna, ponieważ łączy kraje bałtyckie z Niemcami”. Woidke mówił też o rozbudowie autostrady A12 wokół Frankfurtu nad Odrą. Z kolei pełnomocnik rządu Niemiec ds. Polski, Knut Abraham, powiedział: „Regiony przygraniczne są zawsze w niekorzystnej sytuacji”.

Regiony skupione wokół Partnerstwa Odry wyraziły również „zaniepokojenie”, że elektryfikacja linii Drezno–Görlitz i ukończenie modernizacji linii Angermünde–Szczecin mogą zostać opóźnione o kolejne kilka lat.

Walka z dezinformacją

W regionie Partnerstwa Odry mieszka ok. 21 mln Polaków i Niemców. Przewodnictwo partnerstwa jest rotacyjne, obecnie przejęła je Brandenburgia. Jak informuje „Berliner Zeitung”, podczas swojego dwuletniego przewodnictwa Brandenburgia zamierza skupić się na ochronie społeczeństwa demokratycznego i infrastruktury krytycznej przed zagrożeniami hybrydowymi. Premier tego landu wskazał jako kluczowe wyzwania kampanie dezinformacyjne dotyczące np. rzekomych masowych deportacji imigrantów do Polski, wymuszone przez Rosję wstrzymanie tranzytu kazachskiej ropy do rafinerii PCK w Schwedt, a także akty sabotażu.

(DPA, RBB/stef)

Wyobraźcie sobie scenę z 24 kwietnia 1945 roku, gdy trwała bitwa o Berlin między Sowietami a nazistami: grupa żołnierzy Armii Czerwonej przybywa do berlińskiego Szpitala Żydowskiego i zastaje setki ludzi mieszkających i pracujących w zniszczonym przez wojnę obiekcie. „Jesteście Żydami? Niemożliwe. Nie możecie być Żydami, Żydzi wszyscy nie żyją” – wykrzykuje (wg relacji) jeden z rosyjskich żołnierzy.

Berliński Szpital Żydowski, wraz z Cmentarzem Żydowskim w dzielnicy Weissensee, były jedynymi żydowskimi instytucjami, które w czasie wojny kontynuowały działalność i przetrwały erę nazistowską. Szpital działa do dziś. Jak instytucja stworzona w celu ratowania życia Żydów mogła działać w sercu nazistowskiej machiny śmierci i przetrwać ją?

Założony w 1756 roku Szpital Żydowski przeniósł się do obecnej lokalizacji w północno-zachodniej dzielnicy Wedding w 1914 roku, tuż przed wybuchem I wojny światowej. Od momentu założenia szpital był otwarty dla wszystkich pacjentów, niezależnie od ich wiary, i stał się ważnym symbolem integracji Żydów w Niemczech. Jednak w 1933 r., po dojściu nazistów do władzy, szpitalowi zabroniono leczenia pacjentów „aryjskich”, a pracownicy niebędący Żydami zostali zmuszeni do złożenia rezygnacji.

Kontrowersyjna postać: Walter Lustig

W grudniu 1941 roku naziści utworzyli w Szpitalu Żydowskim tzw. „Jednostkę Badawczą Skarg Transportowych”, której zadaniem było ustalenie „zdolności” Żydów do deportacji. Na jej czele stanął Walter Lustig.

Lustig to kontrowersyjna postać, którą w kontekście dramatyznej historii szpitala przedstawiano zarówno jako bohatera, jak i zbrodniarza. Urodził się w 1891 roku w żydowskiej rodzinie w Raciborzu (przed wojną: Ratibor). Do Berlina przeniósł się w 1927 roku i początkowo pracował dla policji, zanim został zwolniony – ponieważ był Żydem – w 1933 roku. Po cofnięciu mu licencji lekarskiej w 1938 roku został szefem działu opieki zdrowotnej w Zrzeszeniu Żydów w Niemczech, założonym przez nazistów w 1939 roku.

Zrzeszenie Żydów w Niemczech było bardzo kontrowersyjną organizacją. Początkowo pomagało Żydom w emigracji z Niemiec. Każdy, kto został zidentyfikowany jako Żyd na mocy ustaw norymberskich, miał obowiązek zostać członkiem tej organizacji i dzielić się z nią szczegółowymi danymi osobowymi, w tym dotyczącymi swoich aktywów. W 1941 roku emigracja Żydów została zakazana, a Zrzeszenie zostało zmuszone do przeprowadzenia prac przygotowawczych do ich wywózki do gett, na roboty przymusowe oraz do obozów koncentracyjnych i zagłady w okupowanej przez Niemcy Europie Wschodniej.

Instytucje żydowskie – a być może żadna bardziej niż Zrzeszenie Żydów – były w nazistowskich Niemczech zmuszone do balansowania, by przetrwać. Dotyczyło to też Waltera Lustiga, pełniącego funkcję dyrektora szpitala, a później szefa Zrzeszenia. Niektórzy świadkowie twierdzili, że zależało mu na ochronie wielu dzieci, które przebywały w szpitalu ze względu na swój „nieokreślony status rasowy”.

Inni pamiętają, jak Lustig nie robił nic, gdy funkcjonariusze Gestapo wizytowali szpital i osobiście wybierali osoby do deportacji. Istnieją również dowody na to, że molestował seksualnie kobiety w zamian za ochronę ich lub członków ich rodzin przed wpisaniem na listy deportacyjne. Dla niektórych Lustig był „najbardziej negatywnym przykładem” kolaboracji z nazistami – mówi prof. Gideon Botsch z Centrum Badań Europejsko-Żydowskich im. Mojżesza Mendelssohna w Poczdamie. – Ale problematyczny system tej relacji między społecznością żydowską a nazistowskim aparatem terroru jest oczywiście nieodłącznie związany z systematycznym nadużywaniem instytucji żydowskich w celu zniszczenia społeczności żydowskich w Niemczech – dodaje Botsch w rozmowie z DW.

Masowe deportacje Żydów z Berlina miały miejsce między październikiem 1941 a kwietniem 1943 roku. Lustig został dyrektorem szpitala w 1942 roku. Żydzi, którzy byli zbyt chorzy, aby można ich było deportować z Niemiec, otrzymywali do trzech miesięcy odroczenia wywózki na pobyt w szpitalu. Kobiet w ciąży nie oszczędzano, chyba że były w trakcie porodu – po tym okresie otrzymywały sześć tygodni czasu przed deportacją wraz z nowonarodzonymi dziećmi.

Berlin w 1943 roku: „wolny od Żydów”

Pod koniec lutego 1943 roku tzw. łapanka fabryczna („Fabrikaktion”) obejmowała nagłe aresztowanie ponad 10 tys. Żydów w Berlinie i okolicach oraz ich deportację do getta w Terezinie (Theresienstadt) w okupowanej przez Niemców Czechosłowacji lub do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau w okupowanej Polsce. Podczas łapanki do Theresienstadt został wywieziony prawie cały personel Zrzeszenia Żydów w Niemczech.

Podczas kolejnych zatrzymań kilku żydowskich lekarzy, w tym część ze szpitala, zostało zabranych z domów do obozu przejściowego w centrum miasta. Po wojnie Hilde Kahan, żydowska sekretarka Lustiga, opisała, jak funkcjonariusze SS przyszli do szpitala, aby omówić deportację 50 proc. jego personelu. „Tydzień później objęci nią pracownicy zostali aresztowani w swoich domach wraz z członkami swoich rodzin i nigdy więcej o nich nie słyszeliśmy” – powiedziała berlińskiej prokuraturze w latach 60. XX wieku.

Zrzeszenie zostało oficjalnie rozwiązane w czerwcu 1943 roku, po tym jak nazistowski minister propagandy Joseph Goebbels ogłosił Berlin „wolnym od Żydów” („Judenfrei”). W jego miejsce naziści utworzyli Rezydenckie Zrzeszenie Żydów z siedzibą w Szpitalu Żydowskim – i uczynili Lustiga jej szefem, choć pod bezpośrednią kontrolą Gestapo.

Szpitalowi przydzielono dodatkowe funkcje: w czerwcu 1943 r. przeniesiono tam centralne schronisko dla żydowskich sierot, a w marcu 1944 r. – ostatni w Berlinie obóz przejściowy dla Żydów przeznaczonych do deportacji. Do pracy w obozie zmuszono również prawie 50 żydowskich mężczyzn i kobiet. Niektórzy otrzymali zadanie prowadzenia obozu, inni – tzw. łapacze („Greifer”) – mieli rozkaz tropienia ukrywających się Żydów i mogli opuszczać teren obozu bez noszenia gwiazdy Dawida.

Kłamstwo, które uratowało setki istnień

W ostatnich dniach wojny niezwykły incydent uratował szpitalny obóz przejściowy przed likwidacją. Gdy wokół rozpadała się Trzecia Rzesza, Gestapo wydało ostateczny rozkaz rozstrzelania wszystkich Żydów w obozach. Curt Naumann – były żydowski pracownik banku pracujący w szpitalnym obozie – otrzymywał najpierw „oficjalne” zlecenia bankowe, a następnie – prywatne zlecenia od komendanta obozu i innych funkcjonariuszy Gestapo. Chodziło głównie o zdobywanie towarów na czarnym rynku.

19 kwietnia 1945 roku Naumann wszedł do biura Ericha Möllera, szefa Wydziału Spraw Żydowskich Gestapo, gdzie usłyszał, jak Möller omawiał rozkaz. Naumann udał się bezpośrednio do berlińskiej poczty, zadzwonił do szpitala i zdołał przekonać pracującego tam oficera SS, że rozkaz rozstrzelania żydowskich więźniów był w rzeczywistości rozkazem ich uwolnienia. Jego refleks uratował życie około 180 więźniów obozu.

Pomimo nakazu zwolnienia wiele osób pozostało w szpitalu, ponieważ wokół niego toczyły się ciężkie walki. Kiedy 24 kwietnia 1945 r. do szpitala wkroczyli radzieccy żołnierze i pracownicy Czerwonego Krzyża, znaleźli tam 370 pacjentów, 1000 pensjonariuszy, 93 dzieci i 76 więźniów. W tym czasie personel szpitala składał się niemal wyłącznie z osób pochodzących z „mieszanych małżeństw” między Żydami i nie-Żydami – była to jedna z nazistowskich prób rozbijania tych małżeństw – oraz tzw. Geltungsjuden, czyli osób pochodzenia mieszanego: żydowskiego i nieżydowskiego (np. dzieci z „mieszanych małżeństw”). Niektórzy z nich byli Żydami, którzy trafili do szpitala na leczenie po tym, jak zachorowali w areszcie Gestapo, SS lub policji.

Jednym z takich pacjentów był Bruno Blau, żydowski prawnik. Został przeniesiony do Szpitala Żydowskiego przez Gestapo w 1942 roku, gdy odbywał trzyletni wyrok więzienia w Tegel. Zdiagnozowano u niego raka i zatrzymano na leczenie. W swojej książce z 2003 roku „Schronienie w piekle: Jak berliński Szpital Żydowski przetrwał nazistów” Daniel B. Silver spekuluje, że być może było to spowodowane „prawie instynktownym niemieckim zmysłem biurokratycznego porządku [...] wdrażanym bezrefleksyjnie, nawet pośród masowych mordów”.

Ani historia oporu, ani ratunku

Przetrwanie szpitala i wielu osób w nim przebywających nie jest tak dziwne, jak mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać – mówi dr Beate Meyer, była historyczka z Instytutu Historii Żydów Niemieckich w Hamburgu. – Utrzymanie otwartego szpitala leżało w interesie tych, którzy sprawowali władzę – wyjaśnia. – W tym sensie nie był to akt oporu. Dla Żydów było to miejsce pracy i tak długo, jak ludzie tam pracujący mogli być zatrudnieni, byli w pewnym stopniu chronieni przed deportacją, mimo że bycie pod stałym nadzorem Gestapo było oczywiście niebezpieczne.

Dla prof. Botscha historia przetrwania szpitala nie jest ani historią oporu, ani ratunku: – Do 1943 roku większość członków społeczności żydowskiej została deportowana do Theresienstadt lub zamordowana, a ci, którzy pozostali, byli z perspektywy Gestapo najskuteczniejszymi narzędziami do wykonania zadania zniszczenia niemieckich Żydów.

Co więc stało się z Walterem Lustigiem? Bezpośrednio po wojnie miał nadzieję odbudować społeczność żydowską i służyć jako jej lider w okupowanym przez aliantów Berlinie. Jednak żydowski bokser, który przeżył wojnę, zidentyfikował Lustiga jako człowieka, który nakazał deportację jego rodziców i jego samego powalił na ziemię. Lustiga widziano ostatni raz w czerwcu 1945 roku, gdy w towarzystwie dwóch umundurowanych oficerów wsiadał do radzieckiej limuzyny. Przypuszcza się, że wkrótce potem – uznany za nazistowskiego kolaboranta – został zastrzelony w lesie.

W opublikowanej w środę, 27 maja, prognozie gospodarczej niemiecka Rada Ekspertów Ekonomicznych, doradzająca rządowi i parlamentowi, przewiduje w tym roku wzrost PKB już tylko o 0,5 proc. Eksperci podkreślili, że dalsze perspektywy wzrostu ograniczają nie tylko kryzysy, jak ostatni paliwowy, ale i kwestie strukturalne: starzenie się społeczeństwa i rosnące wydatki na ubezpieczenie społeczne, które ograniczają dochody gospodarstw i ich konsumpcję oraz obciążają kolejne pokolenia. – Należy spowolnić przewidywalny wzrost wydatków w systemach ubezpieczeń społecznych – uważa przewodnicząca Rady Ekspertów Monika Schnitzer. Jednocześnie należy „ustabilizować podstawę dochodów i poziom świadczeń w systemach ubezpieczeń społecznych” – dodaje ekspertka. Eksperci popierają plany rządu, m.in. oskładkowanie grup, które dotychczas nie wpłacały do systemu czy pomysł nieznacznego podwyższenia składki zdrowotnej dla bezdzietnych.

„Raport pojawia się jak na zawołanie”

„Minister zdrowia Nina Warken (CDU) przedstawiła już daleko idące propozycje reformy ubezpieczeń zdrowotnych, ale Bundestag grozi ich osłabieniem. Taki sam los może spotkać reformę opieki długoterminowej, którą Warken zamierza wkrótce przedstawić. Raport Rady Ekspertów Ekonomicznych pojawia się zatem jak na zawołanie” – pisze „Handelsblatt”.

„Doradcy ekonomiczni wskazali cięcia budżetowe na szeroką skalę: zamkniecia szpitali, podniesienie podatków od alkoholu i cukru, obniżenie poziomu opieki długoterminowej, zniesienie ryczałtowych płatności za opiekę długoterminową oraz bezpłatnego współubezpieczenia. Bez postawienia niektórych wymagań nie da się pokonać kryzysu systemu socjalnego – a to ostatecznie zaszkodziłoby wszystkim” – ocenia dziennik ekonomiczny.

„Jeśli ten rząd nie dowiezie…”

„Najnowsze analizy Rady Ekspertów Ekonomicznych są druzgocące. Uświadamiają jedno: Niemcy nie przechodzą po prostu trudnego okresu. Niemcy są strukturalnie w kryzysie. I to jest chyba jedyna wiadomość, która daje promyk nadziei. Ponieważ teraz, gdy prognozy są praktycznie co miesiąc korygowane z kiepskich przez złe do skrajnie złych, nadszedł idealny moment na reformy” – pisze z kolei „Süddeutsche Zeitung” z Monachium.

„Frustracja obecną sytuacją może stać się dla Niemiec motorem napędowym reform. Aby to osiągnąć, rząd musi przestać przepracowywać własne nastroje i zamiast tego wdrożyć główne reformy, o które do tej pory jedynie się kłóci. Bezczynność i dalsze pogrążanie się w drobiazgach nie wchodzi już w grę. Jeśli ten rząd teraz nie dowiezie, popchnie głosy wyborców w kierunku politycznych skrajności i doprowadzi kraj do ruiny gospodarczej” – przestrzega gazeta.

„Oprócz zabezpieczeń prywatnych należy uwzględnić również stronę dochodową zabezpieczenia społecznego. Rząd powinien stopniowo włączać urzędników i osoby prowadzące działalność na własny rachunek do ustawowego systemu ubezpieczeń społecznych, poszerzając w ten sposób krąg osób opłacających składki” – pisze „Weser-Kurier” z Bremy.

„Wyższy dodatek do ubezpieczenia opieki długoterminowej dla osób bezdzietnych byłby również sprawiedliwy, ponieważ w Niemczech odpowiednia opieka jest zazwyczaj wykonywana w obrębie najbliższej rodziny. Usługa zewnętrzna nigdy nie będzie bardziej opłacalna. Dlatego CDU/CSU powinny podjąć wyzwanie, pozbyć się ideologicznego bagażu i wreszcie utorować drogę do wprowadzenia powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego, do którego wszyscy będą wnosić składki” – czytamy.

Uwagę zachodnich służb zwrócił niedawno rosyjski statek "Zwiedoczka" (ros. gwiazdka). Według dziennikarzy śledczych niemieckich nadawców publicznych WDR i NDR „Zwiedoczka” jest statkiem specjalnym, zbudowanym dla rosyjskiej armii w celu transportu ciężkiego sprzętu na pełnym morzu za pomocą dźwigów i ramp załadunkowych, nawet w lodowatych wodach Morza Północnego. Przedstawiciele służb wywiadowczych uważają, że statek ten jest wykorzystywany w tajnym rosyjskim projekcie wojskowym o kryptonimie „Scyci”. Ma on dotyczyć rozmieszczenia rakiet atomowych na dnie morza.

W ostatnich miesiącach dziennikarze WDR i NDR zdobywali informacje dotyczące tego projektu rakietowego, analizowali zdjęcia satelitarne, rosyjskie bazy danych naukowych i dokumenty historyczne oraz rozmawiały z wojskowymi i ekspertami. Wynika z nich, że Rosja może już od lat pracować nad umieszczeniem rakiet balistycznych w morzu w dotychczas nieznany sposób. Co z kolei stanowiłoby wyzwanie dla NATO w przypadku wojny - ukryte na dnie morza wyrzutnie byłyby bowiem trudne do wykrycia i zwalczania.

Niewiele oficjalnych informacji

Zarówno NATO, jak i rosyjskie Ministerstwo Obrony odmówiły komentarza. Rosyjska ambasada w Berlinie poinformowała, że nie posiada żadnych informacji w tej sprawie. Helge Adrians, oficer marynarki wojennej i obecnie naukowiec wizytujący w Fundacji na rzecz Nauki i Polityki (SWP), postrzega taki projekt jako próbę uniezależnienia się od bardzo skomplikowanych i kosztownych platform, takich jak okręty podwodne czy duże krążowniki. Dzięki rozmieszczeniu silosów rakietowych na dnie morza Rosja mogłaby utrzymać odstraszanie nuklearne nawet w czasach ograniczonych zasobów finansowych.

– Umieszczenie rakiet międzykontynentalnych na dnie morza i utrzymywanie ich w gotowości bojowej ma moim zdaniem dwie istotne zalety – twierdzi ekspert wojskowy cytowany przez portal tagesschau.de. Po pierwsze, ich neutralizacja wydaje się bardzo skomplikowana. Po drugie, ta metoda pozwala zaoszczędzić na okrętach podwodnych i ich załogach (...) Rosja mogłaby przy stosunkowo niewielkim nakładzie pracy i kosztach osiągnąć ten sam efekt, do którego obecnie potrzebuje załogowych okrętów podwodnych”.

Wyzwania techniczne

Według zachodnich kręgów wywiadowczych projekt ten ma najwyraźniej na celu umieszczenie rakiet, które mogą być wyposażone w głowice jądrowe, w specjalnie do tego zaprojektowanych silosach lub kontenerach na dnie morza, częściowo na głębokości kilkuset metrów. Tam mogłyby pozostawać przez długi czas i być zdalnie odpalane. Według źródeł z kręgów NATO do umieszczenia silosów rakietowych ma zostać wykorzystany wspomniany statek transportowy „Zwiedoczka” oraz prawdopodobnie również specjalny orkęt podwodny o nazwie „Sarow”.

Pomysł ukrycia takiej broni w oceanach nie jest nowy: w badaniu Pentagonu z 1980 roku można znaleźć odpowiednie rozważania (projekt „Orca”), w tym szkic modelu silosu rakietowego zakotwiczonego na dnie morza. W razie wojny zostałby on odłączony, wynurzyłby się na powierzchnię wody i tam uwalniałby rakietę. Amerykańskie siły zbrojne przeanalizowały zalety i wady takiego systemu: za zalety uznano w szczególności trwałość, niskie koszty oraz niewielkie ryzyko zniszczenia systemu przez siły wroga. Z drugiej strony trudno byłoby przesyłać dane do rakiet na dnie morza lub nawet tylko testować ich gotowość bojową bez ujawnienia lokalizacji.

Podczas gdy Stany Zjednoczone najwyraźniej zrezygnowały z opracowania takich systemów z tych właśnie względów, według informatorów z NATO podobny projekt miał być realizowany w Rosji. Już pod koniec lat 90. w Rosji zgłoszono do opatentowania odpowiednie konstrukcje techniczne.

(ARD/tagesschau.de/du)

Około 5 000 superbogatych posiada według obliczeń firmy doradczej Boston Consulting Group (BCG) ponad jedną czwartą majątku finansowego w Niemczech. Zgodnie z tym liczba osób w tym kraju posiadających ponad 100 milionów dolarów (około 86 mln euro) wzrosła w 2025 roku o około 1 100 – to aż o 28 procent więcej niż w roku poprzednim.

Do superbogatych należy 27,3 procent całego majątku finansowego w Niemczech o wartości 12,4 biliona dolarów, pisze BCG w swoim 26. „Global Wealth Report”. To około 3,4 biliona dolarów lub około 2,9 biliona euro według aktualnego kursu wymiany. Superbogaci skorzystali przy tym przede wszystkim ze wzrostów na rynku akcji.

Koncentracja majątku

– Koncentracja majątku na szczycie wciąż rośnie – kto ma więcej, może bardziej dywersyfikować i inwestować w klasy aktywów o wyższej stopie zwrotu, takie jak akcje lub private equity – stwierdził Michael Kahlich, współautor badania. – To strukturalnie przyspiesza budowę majątku – dodał. Według prognoz do 2030 roku udział superbogatych w niemieckim majątku finansowym wzrośnie do 29 procent.

BCG co roku analizuje globalny rozwój prywatnych majątków. Badanie obejmuje 97 rynków, które reprezentują 98 procent światowej produkcji gospodarczej, i uwzględnia dane z ponad 100 banków oraz firm zarządzających aktywami. Do majątku finansowego zaliczają się gotówka, depozyty bankowe, akcje, obligacje, ubezpieczenia na życie, fundusze oraz emerytury. Ponadto uwzględnia się aktywa rzeczowe, takie jak nieruchomości i metale szlachetne, oraz zobowiązania.

Naprzeciw 5 000 superbogatych stoi około 66 milionów ludzi w Niemczech posiadających majątek finansowy poniżej 250 000 dolarów. Ta duża większość posiada nieco ponad jedną trzecią (35,9 procent) majątku finansowego. Pomiędzy nimi znajduje się około 3,2 miliona osób z majątkiem między jedną czwartą miliona a jednym milionem dolarów, na które przypada ponad 11 procent. Na samym szczycie znajduje się elita superbogatych – niewielka część społeczeństwa, która razem z ponad 700 000 multimilionerów – posiadających do 100 milionów dolarów majątku płynnego – dysponuje nawet ponad połową majątku finansowego.

Dyskuja o podatku od majątku

– Nasze społeczeństwo gospodarczo coraz bardziej się rozwarstwia – skrytykowała Michaela Engelmeier, przewodnicząca zarządu Niemieckich Stowarzyszeń Społecznych (Sozialverband Deutschland). Będzie to miało konsekwencje, na przykład w nadchodzących wyborach do parlamentów krajowych. – Polityka musi pilnie temu przeciwdziałać, na przykład poprzez rzeczywiste reformy podatku od spadków i majątku – dodała.

Niemcy potrzebują bardziej sprawiedliwego systemu podatkowego – uważa również ekspert finansowy Greenpeace Mauricio Vargas. Według niego proponowany przez Greenpeace ekologiczny podatek od majątku dla superbogatych przyniósłby sektorowi publicznemu co najmniej 25 miliardów euro rocznie.

W sytuacji napiętych budżetów publicznych temat podatku od majątku powraca regularnie. Podczas gdy politycy lewicy wskazują na możliwe miliardowe dochody, konserwatyści ostrzegają przed ryzykiem: bogaci mogliby mniej inwestować, emigrować i wykorzystywać luki podatkowe.

Oprócz centrolewicowych socjaldemokratów (SPD) także niektórzy przedstawiciele centroprawicowej chadecji, jak rządzący burmistrz Berlina Kai Wegner (CDU), uważają wyższe opodatkowanie zamożnych za konieczne. W przeciwieństwie do kanclerza Friedricha Merza (również CDU) opowiedział się on za podatkiem od majątku który w Niemczech nie jest pobierany od 1997 roku.

Niemcy na czwartym miejscu na świecie

Dzięki silnym giełdom wzrost majątków finansowych nie jest zjawiskiem typowym dla Niemiec: na całym świecie majątek netto wzrósł według BCG w 2025 roku o dobre 9 procent, osiągając rekordowe 550 bilionów dolarów. Szczególnie majątki finansowe wzrosły o prawie 11 procent – to największy wzrost od 2021 roku.

Majątek netto Niemców wzrósł w 2025 roku o około 15 procent do 23,3 biliona dolarów. Majątki finansowe zwiększyły się przy tym o prawie 18 procent do 12,4 biliona dolarów. Akcje i fundusze zyskały nawet prawie jedną czwartą. Pod względem majątku finansowego Niemcy zajmują czwarte miejsce na świecie – za USA, Chinami i Japonią. Aktywa rzeczowe – przede wszystkim nieruchomości – wzrosły do 13,4 biliona dolarów i stanowiły ponad połowę majątku. Zadłużenie wzrosło nieznacznie – do 2,5 biliona dolarów.

Duże firmy z niemieckiego sektora lotniczego i turystycznego zapewniły klientów, że nie muszą obawiać się odwołań lotów tego lata z powodu braku paliwa lotniczego.

Dieter Vranckx z zarządu Lufthansy oświadczył w komunikacie prasowym, że we własnych hubach niemieckiego przewoźnika i na innych lotniskach nie ma żadnych sygnałów, że dostawy paliwa będą tego lata zagrożone. Wszelkie zakłócenia w dostawach paliwa przez cieśninę Ormuz mają być zrekompensowane importem z USA i Afryki. Jak dodał, europejskie rafinerie zwiększyły produkcję do maksymalnego poziomu.

W kwietniu, na początku kryzysu paliwowego, Lufthansa odwołała ok. 20 tys. lotów, które miały się odbyć do końca października. Mogła to zrobić z związku z likwidacją swojej spółki córki Cityline, a pozwoliło jej to jednocześnie oszczędzić paliwo lotnicze, którego cena się podwoiła.

Także prezes lotniska we Frankfurcie Stefan Schulte chce rozwiać obawy pasażerów ws. niedoborów paliwa lotniczego. „Chciałbym powiedzieć każdemu pasażerowi jasno: nie martwcie się teraz o swoją rezerwację” – zapewnił prezes Fraportu gazetę „Handelsblatt”. Jak mówi, nawet gdyby w jakimś regionie świata wystąpił niedobór, pasażerowie otrzymaliby zmianę rezerwacji lub zwrot kosztów. „A obawy, że gdzieś utkniecie, są, moim zdaniem, bezpodstawne. Kraje takie jak Indie i Chiny radzą sobie z tą sytuacją bardzo profesjonalnie, gromadząc rezerwy. Samolot, który dostanie tam pozwolenie na lądowanie, poleci też z powrotem”.

W weekend prezes koncernu turystycznego TUISebastian Ebel poinformował w serwisie LinkedIn o stabilnym poziomie usług i braku zakłóceń. Obiecał klientom gwarancję ceny pakietów wakacyjnych: „Cena, którą zarezerwowałeś, to cena, którą płacisz – bez niespodzianek, bez dodatkowych opłat”.

Inne biura podróży ogłosiły podobne gwarancje. Linie lotnicze generalnie nie mogą stawiać dodatkowych wymagań w stosunku do wcześniej uzgodnionej ceny biletu.

(DPA/mar)

Od czasu powołania gremium w styczniu 2026 na konto Rady Pokoju nie wpłynęły jeszcze żadne składki, poinformował w środę „Financial Times”, powołując się na osoby zaznajomione ze sprawą. Według tych informacji na konto Rady „nie wpłynął ani jeden dolar”.

Rada Pokoju miała otrzymywać wpłaty na konto w amerykańskim banku JPMorgan, podała dalej gazeta, powołując się na rzecznika gremium. To konto nie podlega żadnym „niezależnym wymogom przejrzystości”.

Donald Trump powołał kontrowersyjną Radę Pokoju wspólnie z około 20 krajami pod koniec stycznia 2026 na marginesie Światowego Forum Ekonomicznego w Davos. Prezydent USA jest jej dożywotnim przewodniczącym, decyduje o zaproszeniach do udziału i ma prawo weta we wszystkich głosowaniach. Kartę założycielską podpisało 19 krajów, w tym Białoruś, a z państw UE jedynie Węgry (wtedy pod rządami Viktora Orbana) i Bułgaria. Kilka zaproszonych państw nie przystąpiło do Rady – w tym Niemcy, Francja i Polska. Fundusz gremium jest zarządzany przez Bank Światowy i popierany przez Organizację Narodów Zjednoczonych.

Pierwszy raport "Rady Pokoju"

Rada Pokoju ma nadzorować realizację planu pokojowego dla Strefy Gazy. W swoim pierwszym raporcie w ubiegłym tygodniu gremium obarczyło islamistyczny Hamas odpowiedzialnością za brak postępów. „Główną przeszkodą” w realizacji planu pokojowego dla terytorium palestyńskiego jest „odmowa Hamasu zgody na kontrolowane rozbrojenie, rezygnację z jego przymusowych rządów oraz umożliwienie rzeczywistej cywilnej transformacji w Strefie Gazy”, stwierdzono w raporcie.

Hamas i jego sojusznicy swoim atakiem na Izrael 7 października 2023 roku wywołali wojnę w Strefie Gazy. Podczas masakr tego dnia islamiści zabili ponad 1220 osób, a 251 ofiar uprowadzili jako zakładników do Strefy Gazy. W odpowiedzi Izrael rozpoczął masowe ataki na Strefę. W dwóch następnych latach wojny, według danych Hamasu, zginęło ponad 70 000 Palestyńczyków. Danych tych nie można zweryfikować w sposób niezależny.

Zasadniczo wynegocjowane przez USA zawieszenie broni między Izraelem a Hamasem obowiązuje od października 2025 roku. Obie strony regularnie oskarżają się o naruszenia rozejmu. Obecna druga faza zawieszenia broni przewiduje złożenie broni przez Hamas. Do tej pory jednak do tego nie doszło.

(AFP/du)

„To zaledwie półtorej strony A4, gęsto zapisanej tekstem, ale wystarcza, aby wykonać maksymalnie agresywny ruch otwierający” – pisze w środę (27.05.2025) niemiecki dziennik „Sueddeutsche Zeitung” („SZ”) o dokumencie z postulatami w sprawie nowego wieloletniego budżetu UE, podpisanym przez kraje z Grupy Przyjaciół Spójności. W skład tej grupy wchodzi 16 państw unijnych, w tym Polska i Włochy, które otrzymują z budżetu unijnego więcej niż do niego wpłacają.

„Poprzez zwięzły, jasno sformułowany katalog postulatów wspólnie zajmują stanowisko, zanim negocjacje w sprawie kolejnego wieloletniego budżetu UE wejdą w decydującą fazę – i prowokują wczesną reakcję dziewięciu płatników netto, w tym Niemiec, którzy finansują ten budżet” – pisze dziennikarz „SZ” Jan Diesteldorf.

Według niego kraje te wyraźnie odrzucają plany Komisji Europejskiej dotyczące reformy budżetu UE. Komisja pod kierunkiem Niemki Ursuli von de Leyen chce bowiem radykalnie zreformować wieloletnie ramy finansowe Unii, na które w przyszłości składać by sie miały trzy duże bloki wydatkowe. Fundusze regionalne i rolnicze zostałyby połączone w jeden duży fundusz, co sojusz krajów będących beneficjentami netto budżetu UE odrzuca.

Zachować przywileje

Jak czytamy, państwa te chcą wprawdzie, by następny unijny budżet był bardziej nowoczesny i uwzględniał kwestie geopolityczne, „ale przede wszystkim musi znacznie wzrosnąć ze względu na wyzwania związane np. z polityką bezpieczeństwa, handlu czy energetyki”. „To jednak, jak to ujęto, nie może to odbywać się kosztem klasycznych funduszy redystrybucyjnych. Wbrew propozycji Komisji należy wzmocnić wsparcie regionalne, politykę rolną i rybołówstwo. Jeśli więc von der Leyen proponuje budżet na lata do 2034 roku w wysokości prawie dwóch bilionów euro zamiast dotychczasowych około 1,2 biliona, to 16 krajów będących beneficjentami netto chętnie to poprze, o ile dotychczasowe przywileje dla rolników i regionów zostaną zachowane” – opisuje niemiecki dziennikarz stanowisko Grupy Przyjaciół Spójności.

Ocenia, że kraje te tylko „pozornie” popierają druga część proponowanej reformy, czyli połączenie wszystkich programów wsparcia gospodarczego pod parasolem nowego „funduszu konkurencyjności”. Twierdzą bowiem, że potrzebne są jednak „klauzule ochronne, żeby pieniądze z funduszu nie trafiały głównie do regionów, które są szczególnie innowacyjne” – czytamy. „To z kolei byłoby sprzeczne z nową logiką, zgodnie z którą pieniądze mają być rozdzielane w mniejszym stopniu według kryterium regionalnego, a w większym według ‚zasady doskonałości'” – pisze Diesteldorf.

Płatnikom netto rośnie ciśnienie

Jak dodaje, już same te postulaty wystarczyłyby „aby podnieść ciśnienie przedstawicielom krajów będących płatnikami netto”. Tymczasem – wskazuje – przyjaciele polityki spójności chcą jeszcze opóźnienia spłaty funduszu odbudowy gospodarczej po pandemii koronawirusa, a także umożliwienia wspólnego zaciągania pożyczek.

Stanowisko to skrytykowała już austriacka minister ds. europejskich Claudia Bauer. Podczas gdy na szczeblu krajowym jesteśmy zmuszeni do oszczędzania, nie może być tak, „że na szczeblu europejskim zachowuje się tak, jakby nie było żadnych ograniczeń” – powiedziała we wtorek przed spotkaniem unijnych ministrów w Brukseli. Według „SZ” z grona płatników netto słychać, że w sprawie zwiększenia budżetu UE „nie ma prawie żadnego pola manewru”.

„Niemcy wciąż powstrzymują się od publicznych wypowiedzi w Brukseli, zasadniczo popierają propozycję reform von der Leyen, ale przede wszystkim domagają się przesunięcia środków i odrzucają wyższe składki oraz nowe długi” – pisze „SZ”, przypominając niedawną wypowiedź kanclerza Friedricha Merza podczas uroczystości wręczenia Nagrody Karola Wielkiego byłemu szefowi Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghiemu w Akwizgranie. „Podczas najbliższego szczytu UE w połowie czerwca dojdzie do pierwszej rozgrywki między tymi dwoma obozami” – prognozuje niemiecki dziennik.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Zgodnie z orzeczeniem Wyższego Sądu Krajowego w Szlezwiku-Holsztynie (OLG) Polak poszukiwany na podstawie Europejskiego Nakazu Aresztowania nie może zostać wydany do Polski. Wniosek o ekstradycję został odrzucony – poinformował sąd w komunikacie, przesłanym DW. Jak sprecyzował, orzeczenie to zapadło 13 maja, a komunikat został opublikowany we wtorek, 26 maja.

60-letni poszukiwany został zwolniony z aresztu ekstradycyjnego. Sąd uzasadnił swoją decyzję podejrzeniem, że w systemie więziennictwa w Polsce występują „systemowe braki”, a warunki przetrzymywania nie odpowiadają standardom, wynikającym z praw człowieka. Jak stwierdzono, podejrzenia te nie zostały rozwiane przez oświadczenia polskich władz.

Przeciwko poszukiwanemu mężczyźnie prowadzone jest w Polsce postępowanie karne w związku z handlem substancjami odurzającymi na skalę przemysłową. Złożono wniosek o ekstradycję, w wyniku którego 60-latek trafił do niemieckiego aresztu ekstradycyjnego. Sąd pierwszej instancji zgodził się na wydanie ściganego Polsce, ten jednak odwołał się od tej decyzji twierdząc, że w polskim więzieniu będzie narażony na nieludzkie, a nawet zagrażające życiu warunki.

Z treści najnowszego orzeczenia wynika, że Wyższy Sąd Krajowy podzielił jego argumentację. Uznał, że ekstradycja jest niedopuszczalna, jeśli nie ma gwarancji, że osoba ścigana zostanie umieszczona w zakładzie karnym, w którym nie będzie narażona na nieludzkie warunki. Ogólnikowe oświadczenia państwa wnioskującego, że osoba ścigana odbędzie karę w placówce spełniającej wymogi humanitarne, nie wystarczą.

Podejrzenie nieludzkiego traktowania

Sąd dodał, że w odniesieniu do licznych zakładów karnych w Polsce istnieją wątpliwości co do zapewnienia warunków zgodnych ze standardami praw człowieka. Może to świadczyć o istnieniu systemowych nieprawidłowości, które pozwalają przypuszczać, że nie można wykluczyć stosowania nieludzkiego traktowania w systemie penitencjarnym jako całości. Zdaniem sądu szczególnie wyraźnie wynika to z raportów Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur (KMPT), działającego przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, które zawierają dokumentację fotograficzną z różnych jednostek penitencjarnych.

Powołano się w szczególności na zdjęcie więźnia, który – jak czytamy w komunikacie – śpi z rękami skrępowanymi za plecami kajdankami, przy czym w celi pali się światło. W tekście dodatkowo podano, że więźnia budzi się co dwie godziny nawet w nocy. Kolejne zdjęcie przedstawia żelazną klatkę, której wymiary pozwalają jedynie na stanie lub siedzenie. „Właśnie to ostatnie pokazuje, że stosowane są nawet urządzenia, które od samego początku mają na celu nieludzkie traktowanie więźniów. Istnieje podejrzenie, że takie nieprawidłowości dotyczą całej sytuacji w krajowych zakładach karnych” – ocenił niemiecki sąd.

Zapewnienia Polski zbyt „ogólnikowe”

Jak podano, polskie władze „zapewniły jedynie ogólnikowo”, że ścigany odbędzie karę w placówce spełniającej wymogi humanitarne, która uwzględnia kryteria określone przez Trybunał Sprawiedliwości UE. Jednak decyzja, do którego konkretnie zakładu karnego mężczyzna miałby trafić, miała zapaść dopiero po ekstradycji. Co prawda przydzielanie do poszczególnych zakładów karnych to zasadniczo sprawa polskich władz, ale trzeba zagwarantować, że wybrane zakłady karne zapewniają warunki zgodne z prawami człowieka. A tak nie jest” – uzasadniono w komunikacie.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Była terrorystka Frakcji Czerwonej Armii (RAF), 67-letnia Daniela Klette, została skazana na 13 lat pozbawienia wolności za napady z bronią.

Wyrok zapadł w środę, 27 maja, przed sądem okręgowym w Verden w Dolnej Saksonii. Sąd uznał za udowodnione, że oskarżona wraz ze swoimi domniemanymi wspólnikami, Burkhardem Garwegiem i Ernstem-Volkerem Staubem, dokonywała napadów na transportery pieniędzy i supermarkety.

Napady z bronią

Chodzi m.in. o sześć przypadków ciężkiego rozboju. Napady miały miejsce po rozwiązaniu RAF w latach 1999-2016.

Według prokuratury Klette działała wspólnie z poszukiwanymi, domniemanymi byłymi członkami RAF Garwegiem i Staubem, aby finansować swoje życie w podziemiu. Celem były transportery pieniędzy i kasy dużych supermarketów, a łączny łup miał wynieść 2,4 mln euro.

„Wolność dla Danieli”

Ponadto sąd uznał Klette winną porwania w celu wymuszenia okupu oraz usiłowania tego przestępstwa, a także ciężkiego wymuszenia z użyciem przemocy oraz naruszenia przepisów dotyczących broni.

Wśród około 50 osób obecnych na sali podczas ogłoszenia wyroku zapanowało poruszenie, słychać było okrzyki: „Wolność dla Danieli”.

Poszukiwana przez 30 lat

Po trzech dekadach ukrywania się Klette została aresztowana pod koniec 2024 roku w Berlinie. W namierzeniu byłej terrorystki pomogła sztuczna inteligencja. Dziennikarze i podcasterzy wykorzystali narzędzia do rozpoznawania twarzy oparte na AI (takie jak PimEyes), które dopasowały jej dawne zdjęcia z listów gończych do fotografii z klubu capoeira w Berlinie.

W berlińskim mieszkaniu Klette śledczy znaleźli broń, amunicję, atrapę granatnika, fałszywe dokumenty tożsamości, peruki, złoto oraz 240 tys. euro w gotówce. Nadal trwają poszukiwania jej wspólników.

Jeszcze jeden proces

Klette grozi kolejny proces sądowy. Chodzi o przestępstwa, które miała popełnić w okresie swojej działalności w RAF. Sam fakt jej członkostwa w tej lewicowej organizacji terrorystycznej uległ już przedawnieniu, ale niemiecka prokuratura zarzuca jej m.in. współudział w trzech zamachach RAF w latach 1990-1993.

Izba ds. bezpieczeństwa państwowego wyższego sągu krajowego we Frankfurcie nad Menem musi teraz zdecydować, czy i kiedy dojdzie do procesu.

(AFP/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Nie tylko ambasador Rosji w Polsce Gieorgij Michno został wezwany we wtorek, 26 maja, do polskiego MSZ.

Na dywanik w MSZ musiał stawić się także w Berlinie Siergiej Nieczajew, ambasador Rosji w Niemczech. Podobnie jak jego odpowiednik w Polsce, usłyszał żądanie niezwłocznego zakończenia bezprawnej agresji.

Na dywanik w kilku stolicach

W ramach wspólnej akcji Norwegia, Polska, Holandia, Niemcy i Unia Europejska wezwały we wtorek rosyjskich dyplomatów. Szwecja wezwała ambasadora już poniedziałek, 25 maja, wieczorem.

Rządy tych krajów wyraziły w ten sposób sprzeciw wobec gróźb ataków na Kijów oraz wezwań skierowanych do obcokrajowców i dyplomatów, by opuścili stolicę Ukrainy.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Niemiec napisało na platformie X, że atakowano szpitale, szkoły i niemieckie studia telewizyjne, a także wzywano ambasady zagraniczne do opuszczenia Kijowa. „Rosja stawia na groźby, terror i eskalację. Dlatego dzisiaj wezwaliśmy ambasadora Rosji”.

Rosja – jak podano dalej – ma przyjąć do wiadomości, że Niemcy nie dadzą się zastraszyć groźbami i będą nadal energicznie wspierać Ukrainę.

Rosyjska ambasada w Berlinie odrzuciła zarzuty wysuwane przez UE. Wojsko nigdy celowo nie atakuje infrastruktury cywilnej ani placówek dyplomatycznych – oświadczył na Telegramie ambasador Rosji w Niemczech Siergiej Nieczajew. Celem – jak stwierdził – są raczej precyzyjne uderzenia w obiekty wojskowe.

Rosja grozi

Groźba skierowana do obcokrajowców i dyplomatów, by opuścili Kijów, stanowi niedopuszczalną eskalację – napisała rzeczniczka KE Anitta ‌Hipper na X. Delegacja UE pozostanie w Kijowie – zapewniła.

W poniedziałek rosyjski rząd zapowiedział, że zaatakuje cele wojskowe i centra decyzyjne w Kijowie. Dzień wcześniej stolica Ukrainy przeżyła jedno z najcięższych bombardowań od początku wojny. Moskwa uzasadniła groźby atakiem dronów na akademik w kontrolowanym przez Rosję ukraińskim regionie Ługańsku w miniony piątek, w którym – według doniesień – zginęło 21 osób.

Ukraińskie siły zbrojne odrzuciły rosyjskie oskarżenia i oświadczyły, że trafiono w tym regionie elitarną jednostkę dowodzenia dronów.

(RTR, ARD/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Planowane zmiany w niemieckiej polityce rodzinnej komentuje m.in. „Frankfurter Allgemeine Zeitung” („FAZ”): „Sytuacja zaczyna nabierać sensu i konkretów: podczas gdy ministra ds. rodziny opowiada się za utrzymaniem lub podwyższeniem zasiłków rodzicielskich poprzez przeniesienie środków w ramach obecnych stawek, pojawiają się (na razie niepotwierdzone) plany ministry zdrowia, aby nieco bardziej obciążyć osoby bezdzietne w ramach ubezpieczenia pielęgnacyjnego” – czytamy. Gazeta podkreśla, że ministra zdrowia, Nina Warken, na razie skupia się jedynie na podwyższeniu składki dla osób bezdzietnych o 0,1 punktu procentowego, co jednak nie wystarczy, by rozwiązać problemy finansowe ubezpieczenia pielęgnacyjnego. „Wspólnie z Karin Prien, która pomimo surowych ograniczeń budżetowych walczy o zasiłek rodzicielski, obie polityczki CDU prezentują jednak wspólne stanowisko, by przynajmniejnie obciążać jeszcze bardziej rodzin z (małymi) dziećmi” – zauważa „FAZ”.

„Prawie wszyscy mają wybór”

Według portalu T-online „zasadniczo słuszne jest, że ministra zdrowia Nina Warken chce zróżnicować system opieki w zależności od tego, czy dana osoba ma dzieci. To po prostu sprawiedliwe. Ci, którzy dbają o dzieci, a tym samym o przyszłych płatników składek na własną opiekę, utrzymują ten system w ruchu i zapewniają jego funkcjonowanie” – komentuje portal. Jak czytamy: „prawie wszyscy mają wybór” - mogą zdecydować się na dzieci, a tym samym mieć obniżone stawki, albo nie mieć dzieci, za to nieco więcej płacić, by także móc czerpać z systemu solidarnościowego, gdy nadejdzie odpowiedni moment.

„To, że są też ludzie, których pragnienie posiadania dzieci pozostaje niespełnione, jest uzasadnionym zarzutem. Nie zmienia to jednak faktu, że idea ta zasadniczo wynika z logiki właściwej dla systemu” – czytamy. Według T-online podobne podejście można by zastosować w reformie emerytalnej. „Być może należałoby to nawet zrobić, aby zapewnić jej trwałe wsparcie i zagwarantować wszystkim wystarczającą emeryturę” – konstatuje portal.

Rząd musi spełnić swoje obietnice

O planowanych reformach pisze też prasa regionalna. Zdaniem „Rhein-Zeitung” „ubezpieczenie pielęgnacyjne samo stało się przypadkiem wymagającym opieki”. Gazeta apeluje o to, by jeszcze pilniej niż o cięciach rozmawiać o reformach strukturalnych. „Dużym atutem byłby zwrot ponad 5 miliardów euro pomocy związanej z pandemią koronawirusa, którą pokryły kasy chorych. Pod koniec ubiegłego roku przedstawiono propozycje grupy roboczej złożonej z przedstawicieli rządu federalnego i krajów związkowych dotyczące nowych struktur. Od tego czasu zbyt mało się w tej sprawie wydarzyło. Koalicja CDU/CSU i SPD musi teraz spełnić swoje obietnice – ma przy tym nie tylko trudny obowiązek, ale także wielką szansę, by przywrócić ubezpieczenie pielęgnacyjne do lepszej kondycji i poprawić je dla milionów ludzi” – ocenia „Rhein-Zeitung”.

Z kolei „Suedwest Presse” z Ulm pisze, że reforma opieki długoterminowej wciąż się opóźnia. „A przecież do połowy maja miało być już jasne, jak ma wyglądać koncepcja ministry zdrowia Niny Warken. Zamiast tego od czasu do czasu wychodzą na jaw pojedyncze kwestie, jak ostatnio kolejna podwyżka składki dla osób bezdzietnych” – czytamy.

Gazeta przyznaje, że przy spodziewanej dziurze w budżecie ubezpieczenia pielęgnacyjnego wynoszącej siedem miliardów w 2027 roku, a nawet 15 miliardów w 2028 roku, presja na reformy jest ogromna. „Oczywiście cięcia świadczeń i wyższe składki są dla wszystkich zainteresowanych niezwykle nieprzyjemne. I oczywiście na temat każdego pomysłu można się spierać. Jednak bez bolesnych środków ostatecznie nie da się tego uniknąć. A decyzje w tej sprawie muszą zostać podjęte szybko” – apeluje dziennik.

Europa chciała zbudować wspólny myśliwiec nowej generacji. Zamiast tego największy projekt obronny może zaowocować powstaniem dwóch odrębnych maszyn bojowych.

Koncern Airbus – reprezentujący stronę niemiecką i hiszpańską w programie Future Combat Air System (FCAS) – poinformował DW, że jest otwarty na restrukturyzację tego przedsięwzięcia po latach sporów politycznych i przemysłowych.

Rozwiązanie to mogłoby przybrać formę „koncepcji dwóch myśliwców”, umożliwiającej Francji i Niemcom opracowanie odrębnych samolotów bojowych przy jednoczesnym zachowaniu współpracy w zakresie dronów, sensorów oraz systemów cyfrowych łączących pola walki w czasie rzeczywistym.

Zaskakujący zwrot akcji: sam myśliwiec może przestać być najważniejszym elementem tego projektu. Propozycja ta stanowi poważny zwrot w realizacji przedsięwzięcia, które niegdyś promowano jako symbol francusko-niemieckiej jedności militarnej.

Czy projekt FCAS da się jeszcze uratować?

– W kwestii FCAS trwają prace z rządami Francji, Niemiec i Hiszpanii, mające na celu ustalenie dalszej drogi dla tego projektu – powiedział DW rzecznik Airbusa.

Dyrektor generalny Airbusa, Guillaume Faury, stwierdził, że cały program wciąż ma sens – nawet jeśli jego centralny element, czyli myśliwiec, pozostaje zablokowany.– Impas dotyczący jednego z filarów nie powinien stawiać pod znakiem zapytania całej przyszłości tego zaawansowanego technologicznie europejskiego potencjału – stwierdził, dodając, że Airbus poparłby wariant zakładający budowę dwóch typów myśliwców, gdyby rządy o to poprosiły.

Spór ten rodzi obecnie szersze pytanie: czy największe kraje Europy są wciąż w stanie wspólnie tworzyć kluczowe systemy uzbrojenia?

Historia powstania FCAS

Program FCAS został zainicjowany przez Francję i Niemcy w 2017 roku. Później dołączyła do niego Hiszpania. Projekt, którego wartość szacowana jest na około 100 mld euro (116 mld dolarów), ma na celu stworzenie systemu walki powietrznej szóstej generacji do około 2040 roku.

Program wykracza daleko poza samolot myśliwski nowej generacji. Obejmuje on również drony, zdalnie sterowane nośniki, silniki oraz „chmurę bojową” zaprojektowaną w celu łączenia samolotów, czujników i danych z pola walki w czasie rzeczywistym.

Jednak to właśnie sam myśliwiec stał się głównym źródłem sporów.

Ambicje nuklearne dzielą partnerów FCAS

Francja chce, aby przyszły samolot operował z lotniskowców i przenosił broń jądrową. Niemcy, jako państwo nieposiadające broni jądrowej, nie podzielają tych wymagań. Berlin podjął już decyzję o zakupie amerykańskich myśliwców F-35 do misji NATOw ramach wspólnego wykorzystania broni jądrowej.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz niedawno publicznie potwierdził istnienie tych rozbieżności. Stwierdził, że Francja potrzebuje samolotu nowej generacji zdolnego do przenoszenia broni jądrowej, podczas gdy Niemcy nie wymagają obecnie takich zdolności dla Bundeswehry. Ostrzegł, że jeśli strony nie zdołają rozwiązać tych sporów, „nie będziemy w stanie kontynuować projektu”.

Konflikt spowalnia realizację programu FCAS

Spór polityczny wynika z konfliktu na płaszczyźnie przemysłowej. Dassault Aviation, francuski producent myśliwca Rafale, domaga się wyraźnej roli lidera nad nowym samolotem bojowym. Airbus Defence and Space reprezentuje interesy przemysłowe Niemiec i Hiszpanii i chce odgrywać większą rolę.

Skutkiem tego jest długotrwały spór dotyczący przywództwa, podziału zadań i transferu technologii. Kilka prób mediacji między firmami nie przyniosło przełomu.

Airbus zasygnalizował teraz, że rozwiązaniem może być zaprzestanie forsowania wymagania, by jeden samolot spełniał wszystkie potrzeby.

Chmura bojowa może przetrwać

Dla wielu analityków najważniejszą częścią FCAS może już nie być sam myśliwiec. Chmura bojowa – system cyfrowy łączący samoloty, drony, czujniki i broń – jest coraz częściej postrzegana jako obszar, w którym europejska współpraca nadal ma silne uzasadnienie.

Ekspert ds. obronności Christian Mölling powiedział DW, że chmura bojowa ma znaczenie, ponieważ Europa pozostaje w dużym stopniu zależna w tej dziedzinie od Stanów Zjednoczonych. Inni eksperci twierdzą również, że drony, oprogramowanie i sieci bojowe mogłyby funkcjonować nawet w przypadku podziału lub ograniczenia elementu samolotu myśliwskiego.

Byłoby to mniejsze zwycięstwo polityczne niż pierwotna wizja. Mogłoby jednak zapobiec całkowitemu upadkowi FCAS.

Próba dla europejskiego przemysłu obronnego

Pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę skłoniła europejskie rządy do zwiększenia wydatków na obronność i zmniejszenia zależności od Stanów Zjednoczonych. Od 2022 roku Unia Europejska wzywa do zwiększenia wspólnych zamówień na sprzęt wojskowy oraz wzmocnienia europejskiego przemysłu obronnego.

Jednak zamieszanie wokół programu FCAS pokazuje, jak trudne może być to w praktyce.

Analitycy ds. obronności z think tanku Carnegie Endowment for International Peace z siedzibą w Waszyngtonie twierdzą, że losy programu FCAS mogą na długie latawpłynąć na przyszłość europejskiej współpracy w dziedzinie obronności. Jeśli program się nie powiedzie, rządy mogą stać się znacznie bardziej ostrożne, jeśli chodzi o ponowne uruchamianie międzynarodowych projektów zbrojeniowych na taką skalę.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Dziewięć krajów Unii Europejskiej chce zezwolić na polowanie na kormorany. Argumentują, że ptaki te wyżerają ryby.

We wtorek (26.05.2026) podczas spotkania ministrów rolnictwa UE w Brukseli państwa te domagały się utrzymania populacji kormoranów „na poziomie akceptowalnym pod względem ekologicznym i gospodarczym”. W tym celu chcą one obniżyć status ochronny tych ptaków.

Polowania na kormorany

Dziewięć krajów domaga się polowań na kormorany poza okresem lęgowym – wynika z wniosku zgłoszonego przez Czechy i podpisanego także przez Polskę. Wniosek podpisały ponadto: Finlandia, Szwecja, Estonia, Łotwa, Chorwacja, Rumunia i Słowacja. Kormorany „powodują poważne problemy na Morzu Bałtyckim” – powiedziała w Brukseli fińska minister rolnictwa Sari Essayah.

Liczne stada ryb w Bałtyku są od lat zagrożone, za co rybacy winią m.in. kormorany. Jednocześnie ustalane przez UE roczne kwoty połowowe są zazwyczaj wyższe niż zalecają naukowcy. Ponadto siedliskom ryb zagrażają zmiany klimatyczne.

Po wilkach czas na kormorany

Kraje apelujące o odstrzał kormoranów zwracają uwagę, że ptaki te w Europie (szacuje się, że jest ich ok. 2 mln) rocznie potrzebują 180 kilogramów pożywienia. Ptaki te żyją przez cały rok nad Morzem Północnym i Bałtykiem oraz nad rzekami. Niektóre z nich zimują nad Morzem Śródziemnym. Od 1979 roku należą one w Europie do gatunków chronionych.

Aby zezwolić na polowanie na kormorany, należałoby obniżyć ich status ochronny, co wymaga większości głosów wśród 27 państw członkowskich UE oraz w Parlamencie Europejskim. W ramach tej samej procedury UE obniżyła w zeszłym roku status ochronny wilków.

(AFP/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Według doniesień medialnych Stany Zjednoczone planują znacząco ograniczyć swoje wkłady militarne w NATO. Wysłannik amerykańskiego sekretarza obrony Pete’a Hegsetha miał podczas spotkania w Brukseli w piątek, 22 maja, poinformować sojuszników, że Waszyngton będzie w przyszłości „dostarczał znacznie mniej kluczowych zdolności wojskowych” – informuje we wtorek (26.05.2026) niemiecki magazyn „Der Spiegel”.

Według magazynu redukcja obejmie m.in. amerykańskie myśliwce, okręty wojenne, drony oraz tankowce powietrzne. USA planują także wyraźnie zmniejszyć liczbę strategicznych bombowców przeznaczonych dla NATO – nawet o połowę. Liczba amerykańskich myśliwców ma spaść o jedną trzecią.

Kulisy spotkania w Brukseli

Informacje te miał przekazać amerykański wysłannik Alexander Velez Green, główny doradca podsekretarza ds. polityki obronnej Elbridge’a Colby’ego, wysokim rangą przedstawicielom państw NATO podczas spotkania za zamkniętymi drzwiami. .

„Der Spiegel” podaje, że amerykańska marynarka wojenna ma również udostępniać NATO mniejszą liczbę niszczycieli, z kolei okrętów podwodnych Stany Zjednoczone w ogóle nie zamierzają już zapewniać w ramach sojuszu. Europejczycy mają też sami zadbać o drony rozpoznawcze. W przypadku uzbrojonych modeli USA planują znacznie ograniczyć swoje zaangażowanie.

Waszyngton od dłuższego czasu domaga się od Kanady i europejskich partnerów przejęcia większej odpowiedzialności za obronę terytorium NATO. Oprócz wycofywania wojsk amerykańskich z Europy obejmuje to także „przenoszenie ciężaru” w zakresie struktur dowodzenia i zdolności wojskowych.

Zgłoszone obecnie redukcje odnoszą się do modelu NATO Force, który określa, jakie państwo i w jakim czasie może zapewnić określoną liczbę żołnierzy oraz sprzętu wojskowego w razie operacji.

Nowy rozkład sił

NATO nie skomentowało szczegółowych doniesień. Jak wyjaśniła rzeczniczka sojuszu Allison Hart, podczas piątkowego spotkania przedstawiciele państw członkowskich wymienili się opiniami na temat „przyszłego wkładu” do modelu sił NATO. Dodała, że w przeszłości występowała „nadmierna zależność” od sił i zdolności amerykańskich, a w związku ze wzrostem wydatków obronnych w Europie i Kanadzie „równowaga odpowiedzialności” może ulec zmianie.

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte powiedział w ubiegłym tygodniu, że nie może jeszcze wypowiadać się na temat ściśle tajnych planów. – Ale uważam, że odpowiada to dokładnie naszym oczekiwaniom i mieści się całkowicie w podejściu zakładającym, że nie będzie niespodzianek – powiedział. Proces ten „nie jest niczym nowym” – podkreślił Rutte. – Wszyscy wiedzieli, że to nastąpi.

(AFP/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

„Piszę do Ciebie ostatni list, ponieważ dzisiaj, 2 listopada 1942 roku o godz. 17:00, moje życie dobiegnie końca. Jak wiesz, spotka mnie śmierć jako niewinnego człowieka, ponieważ tak właśnie karani są Polacy. Dlatego proszę Cię przede wszystkim o modlitwę za mnie” – napisał Jan Stępniak w ostatnim liście. Nosi datę 2 listopada 1942 roku.

Jan miał zaledwie 19 lat. Kilka godzin później został stracony w więzieniu w Monachium. Jego ostatnie słowa przeznaczone były dla wuja, ale nigdy do niego nie dotarły.

Niewysłane listy pożegnalne

List Jana Stępniaka należy do około 50 listów pożegnalnych więźniów III Rzeszy skazanych na śmierć. Nigdy nie zostały one wysłane, trafiły do akt więziennych i dopiero teraz, po ponad ośmiu dekadach, ujrzały światło dzienne – w ramach projektu #lostwords, będącego współpracą międzynarodowego centrum badań prześladowań nazistowskich Arolsen Archives oraz Archiwów Państwowych Bawarii.

Ponad dziewięć miesięcy temu ogólnoeuropejska sieć wolontariuszy rozpoczęła poszukiwania tych ostatnich wiadomości, ich rekonstrukcję oraz przekazywanie potencjalnym potomkom.

Jeden z takich listów pożegnalnych napisał Mieczysław Kopyto. – Kiedy po raz pierwszy trzymałem ten list w rękach, było to bardzo przytłaczające – mówi jego wnuk cioteczny, Markus Szczypta. Przez długi czas wiedział jedynie, że nazwisko Kopyto też należy do rodziny, ale nie wiedział nic więcej.

Pod koniec ubiegłego roku ze Szczyptą skontaktowali się wolontariusze z projektu #lostwords. Kilka tygodni później pojechał do siedziby Arolsen Archives w Bad Arolsen w Niemczech i otrzymał reprodukcję listu pożegnalnego swojego krewnego.

Miał przed sobą całe życie

Kopyto pracował u niemieckiego rolnika. Gdy we wrześniu 1942 roku doszło do eskalacji konfliktu między nim a służącą, ta oskarżyła go o próbę gwałtu. Nazistowski wymiar sprawiedliwości skazał go na śmierć. Na jego pożegnalnym liście atrament miejscami się rozmazuje. Pisze też o tym, że płacze. – Trudno czytać dalej – mówi Szczypta.

W aktach egzekucyjnych po raz pierwszy zobaczył też zdjęcie swojego krewnego. – Poleciała mi niejedna łza – opowiada ze smutkiem. Na zdjęciu widać młodego chłopca, który miał przed sobą całe życie. – Kiedy wyobrażam sobie, przez co przeszły moja babcia i prababcia… – mówi Markus Szczypta.

Kopyto miał zaledwie 18 lat, gdy został stracony. W swoim liście próbuje dodać otuchy bliskim: „Nie płaczcie za mną. Nie jestem sam. Jest nas tu wielu”. Jednocześnie świadectwem jego rozpaczy jest prośba o ułaskawienie, w której błaga o karę więzienia zamiast śmierci. – Chciał żyć za wszelką cenę – mówi Szczypta.

Śmierć za kradzież

I w innych zachowanych listach skazani zwracają się do rodziców, partnerów, krewnych i przyjaciół. Regulują swoje ostatnie sprawy i żegnają się – rzeczowo lub w rozpaczy, czasem także pełni gniewu z powodu niesprawiedliwości. „W trakcie procesu było jasne, że sędzia zmierza do wymierzenia mi najsurowszej kary. Na Boga, dopiął swego!” – pisze Johannes Fleischmann. 42-latek został stracony w Stadelheim za zwykłą kradzież. „Rzekomo jestem złodziejem, ale sąd to mordercy” – dodaje.

To, co Fleischmann opisuje w swoim liście, ma potwierdzenie w historii: w latach 1933-1945 niemiecki wymiar sprawiedliwości został przekształcony w narzędzie reżimu nazistowskiego i stał się częścią systemu bezprawia. Liczba przestępstw zagrożonych karą śmierci wzrosła z trzech do 46. Sądy specjalne wydawały wyroki motywowane politycznie. Służyły eliminowaniu przeciwników i zastraszaniu społeczeństwa.

W samym tylko monachijskim więzieniu Stadelheim, jednym z głównych miejsc egzekucji w czasach III Rzeszy, do 1945 roku stracono 1188 osób. Dochodzenia były często powierzchowne. Wielu ze straconych miało poczucie niesprawiedliwości.

Ocalały od zapomnienia

Dla Szczypty list zmienił spojrzenie na historię rodziny. – Moja babcia nie była pogodną osobą. Zawsze było widać, że nosi w sobie jakiś ciężar – to prawdopodobnie była śmierć jej brata – mówi. Dziś czuje się odpowiedzialny za przekazywanie tej historii dalej. – To już nie jest tylko historia. Mamy twarz, głos, imię.

W swoim liście pożegnalnym Mieczysław Kopyto prosił, aby podczas nabożeństwa wspomnieć jego duszę. Ponad 80 lat później jego rodzina mogła spełnić to życzenie.

(DW, KNA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Niemiecki Związek Zawodowy Policji (GdP) skarży się, że duża liczba komisariatów w strukturach policji federalnej jest w fatalnym stanie i pilnie domaga się poprawy infrastruktury. „Można z całą pewnością stwierdzić, że praktycznie co trzeci komisariat boryka się ze znacznymi usterkami lub znajduje się w stanie ruiny” – powiedział w rozmowie z gazetą „Rheinische Post” Andreas Rosskopf, przewodniczący GdP ds. policji federalnej. Według niego stan wielu budynków i komisariatów jest „już nie do przyjęcia”.

Frustracja personelu

Brakuje biur, zakwaterowania dla funkcjonariuszy oraz miejsc parkingowych dla pracowników – ubolewa Rosskopf. „To niedopuszczalne, że tutaj, w Niemczech, mówi się o nowoczesnej architekturze bezpieczeństwa, podczas gdy w tym samym czasie funkcjonariusze policji stawiają wiadra pod cieknącymi sufitami lub są zmuszeni wykonywać swoje obowiązki w całkowicie przestarzałych budynkach” – dodał. Jego zdaniem remonty są wielokrotnie odkładane w czasie, co wywołuje frustrację wśród personelu.

GdP domaga się przeznaczenia środków finansowych na remonty, nowe inwestycje budowlane oraz poprawę warunków zakwaterowania dla funkcjonariuszy. „Nowoczesna policja federalna wymaga nowoczesnej infrastruktury” – stwierdził Rosskopf. Nie jest to „żądanie luksusu, lecz kwestia szacunku, motywacji, a ostatecznie – bezpieczeństwa publicznego” – podkreślił przewodniczący związku zawodowego.

(DPA/stef)

Sascha od dziesięcioleci zmaga się z depresją. Teraz ten czterdziestokilkulatek odkrył dla siebie nową formę wsparcia: ChatGPT. Czasami przez pół godziny komunikuje się z chatbotem, jak sam mówi: „Nie rozmawiam z nim jak z człowiekiem. Trzeba wiedzieć, jak sensownie sformułować określone pytania”. Również dzięki swojemu doświadczeniu zawodowemu zdaje sobie sprawę, że sztuczna inteligencja często „podpowiada” mu to, co chce usłyszeć: „Jeśli ktoś jest pogrążony w głębokiej depresji i nie jest w stanie tego przeanalizować, może to być niebezpieczne.”

Christoph zauważył, jak szybko chatboty uczą się oceniać osobę przed ekranem i się do niej dostosowywać. Zwłaszcza wieczorem, gdy trudno jest skontaktować się telefonicznie z placówkami oferującymi wsparcie, może to stanowić tymczasowe rozwiązanie. – Ale nie na dłuższą metę – mówi Christoph.

Chatbot zawsze tu i teraz

Obaj mężczyźni, którzy nie chcą ujawniać swoich nazwisk ani twarzy, wypowiedzieli się podczas wydarzenia zorganizowanego przez Fundację Niemieckiej Pomocy w Depresji i Zapobieganiu Samobójstwom.

Co trzecia młodsza osoba cierpiąca na depresję rozmawia o tym z chatbotem opartym na sztucznej inteligencji: wynika to z ankiety przeprowadzonej przez fundację wśród 2500 osób w wieku od 16 do 39 lat. 85 procent z nich, jak sami twierdzą, uważa to za pomocne, a 75 procent stwierdziło, że wyszło z tego wzmocnionych. 65 procent opisuje rozmowy jako równie dobre lub lepsze niż z terapeutą – 18 procent jako gorsze.

Jako szczególnie pozytywne wymieniono konkretne wskazówki, na przykład szablony dzienników nastroju, listę numerów alarmowych lub porady dotyczące higieny snu. Jednak uczestnicy opisywali również negatywne doświadczenia, na przykład, że „trochę mi wstyd rozmawiać z AI o tak osobistych sprawach” lub „Nie ma nikogo, kto naprawdę mnie rozumie”. Sascha wykazuje się również samokrytyką: „Łatwiej jest uniknąć AI, gdy robi się nieprzyjemnie, człowiek raczej będzie drążył temat”.

Z doświadczenia psychiatry Ulricha Hegerla, który pracuje jako profesor we Frankfurcie, wynika, że takie dociekanie może w nagłych przypadkach uratować życie. Za szczególnie niepokojące uważa fakt, że ponad połowa ankietowanych (53 procent) zgłaszała nasilenie myśli samobójczych po rozmowach z AI. Zjawisko to występuje również w terapii; myśli samobójcze są „mrocznym towarzyszem każdej depresji”. Jednak chatbot nie jest w stanie rozpoznać eskalacji kryzysowej i odpowiednio zareagować.

Pozorna fachowość

Jednocześnie Christoph opisuje, że sztuczna inteligencja czasami wypowiada się w sposób bardzo podobny do specjalisty". „Ludzie czasami szybko przechodzą do kwestii medycznych, a sztuczna inteligencja podaje jasne słowa – czarno na białym”. On również zna te systemy z codziennej praktyki zawodowej i wie: „W pewnym momencie rozmowy kręcą się w kółko.”

Zdecydowanie najczęściej pytania kierowane są do ChatGPT (77 procent), na drugim miejscu plasuje się Gemini z wynikiem 14 procent. Zapytany o długi czas oczekiwania na miejsca na psychoterapię, Ulrich Hegerl stwierdził, że obecnie jest zbyt wcześnie, aby polecać te modele jako rozwiązanie tymczasowe. Czas oczekiwania budzi jego duże zaniepokojenie.

Doraźne uzupełnienie terapii

Psychiatra dostrzega jednocześnie nadzieję, że w przyszłości sztuczna inteligencja może kryć w sobie duże możliwości, również w krajach o gorszym dostępie do opieki zdrowotnej. Wymaga to jednak dalszych badań. Na początek zaleca on tzw. cyfrowe aplikacje zdrowotne (DiGas), czyli aplikacje na receptę, które mogą pomóc w leczeniu chorób: istnieją badania dotyczące tych programów. Nie działają one jednak jak rozmowa, a raczej w sposób linearny.

Większość respondentów stwierdziła, że komunikuje się z chatbotami w sposób spójny (44 procent). 31 procent zadaje raczej pojedyncze pytania, podobnie jak w wyszukiwarce. 20 procent osób z rozpoznaną depresją nagrywa również wiadomości głosowe, co według Urlicha Hegerla jest jeszcze bliższe „prawdziwej” rozmowie.

Jako ograniczenie postrzega diagnostykę – według ankiety 21 procent respondentów oczekuje tego od interakcji z AI. „To często się nie uda” – ostrzega Hegerl.

15 procent ma nadzieję na alternatywę dla leczenia medycznego. Sascha i Christoph postrzegają to raczej jako uzupełnienie. „Z pomocą sztucznej inteligencji mogłem poruszyć pewne kwestie, które przeszkadzały mi w terapii” – mówi Sascha – chatbot pomógł mu sformułować krytyczne uwagi. Christoph ma ponadto konkretną wskazówkę: „Przyjazne zwracanie się do sztucznej inteligencji, mówienie 'dziękuję' i 'proszę', naprawdę pomaga. Otrzymuje się lepsze odpowiedzi”.

(KNA/jak)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Warszawska korespondentka „Die Tageszeitung” („TAZ”) Gabriele Lesser ocenia, że Kraków jest trudnym miejscem dla polityków. Mógł się o tym w weekend przekonać dotychczasowy prezydent Aleksander Miszalski.

„Po zaledwie dwóch z pięciu lat kadencji Krakowianie mieli dość partyjnych układów liberalnego konserwatysty, znacznego zadłużenia miasta i rosnących cen w transporcie publicznym. Ponadto Miszalski nie dotrzymał wielu obietnic wyborczych” – tłumaczy dziennikarka w artykule zatytułowanym „Aleksander Miszalski geht K.o.” (red: Aleksander Miszalski znokautowany).

Katastrofalne skutki

Wprawdzie, jak podkreśla Lesser, w Polsce referenda inicjatyw obywatelskich zazwyczaj kończą się niepowodzeniem z powodu zbyt niskiej frekwencji, ale Miszalski przeczuwał, że tym razem wynik może być wyrównany. Gdy kilka miesięcy temu inicjatywa obywatelska rozpoczęła kampanię na rzecz odwołania prezydenta, wezwał swoich zwolenników, by nie brali udziału w referendum.

– Mieli wyrazić poparcie poprzez „pozostanie w domu” i „bezczynność”. Skutki tego były katastrofalne – pisze „TAZ”.

Gazeta przypomina, że w marcu 2025 r. podobne referendum w sprawie odwołania burmistrza Wrocławia, blisko związanego z KO, zakończyło się niepowodzeniem już w pierwszej fazie. Inicjatorom nie udało się zebrać wymaganej liczby podpisów, by rozpocząć referendum. Natomiast w Sopocie w 2009 r. urzędujący burmistrz z KO referendum wygrał.

„Choć Kraków, drugie po Warszawie miasto Polski, uchodzi za bardzo konserwatywne i tradycyjne, jego miesyka}cz pięć razy z rzędu wybierali komunistę Jacka Majchrowskiego. Po 22 latach na jego następcę wybrano Miszalskiego, znacznie młodszego, o bardziej nowoczesnym sposobie myślenia, ale też bardziej świadomego swojej władzy” – pisze „TAZ”.

Niemiecka gazeta cytuje Majchrowskiego, który w rozmowie z „Gazetą Wyborczą” bronił odwołanego prezydenta: „Byłoby lepiej, gdyby miał pełną kadencję”, bo teraz triumfują tacy ludzie jak „wieczny kandydat”.„TAZ” tłumaczy, że chodzi o przedsiębiorcę Łukasza Gibałę, który „podobno współfinansował kampanię przeciwko Miszalskiemu i już trzykrotnie bezskutecznie ubiegał się o to stanowisko. W poniedziałek ogłosił, że zamierza spróbować ponownie podczas jesiennych wyborów”.

Prawica zapowiada efekt domina

Dla rządu Tuska wynik krakowskiego referendum jest poważnym ciosem – ocenia Gabriele Lesser. Za rok odbędą się wybory parlamentarne, a prawicowo-populistyczna opozycja zinterpretuje porażkę KO w Krakowie jako czerwoną kartkę dla rządu. „W rzeczywistości Tusk również nie dotrzymał wielu obietnic wyborczych, a za to znacznie zwiększył dług publiczny” – pisze warszawska korespondentka „TAZ”.

Jej zdaniem jest wprawdzie prawdopodobne, że we wrześniu mandat ponownie zdobędzie kandydat KO, a partia ta będzie miała większość w radzie miejskiej, jednak walka z obecnym werdyktem wyborców będzie trudna.

„Ponadto prawicowi politycy już zapowiedzieli, że zamierzają doprowadzić do upadku prezydentów miast z KO za pomocą referendów także w innych ośrodkach, wywołując w ten sposób efekt domina porażek” – podkreśla Lesser.

Jej zdaniem Miszalski, który uzyskał dyplomy ze stosunków międzynarodowych, turystyki i socjologii na trzech krakowskich uczelniach, powróci do nauczania i badań naukowych. „Możliwe jest jednak również, że ponownie rozpocznie działalność z własną firmą w branży turystycznej” – przewiduje korespondentka „TAZ”.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

W celu uzdrowienia poważnie nadwyrężonego ustawowego ubezpieczenia pielęgnacyjnego rozważa się kolejną podwyżkę składki dla osób bezdzietnych. Informację podaną najpierw przez sieć redakcji RND potwierdzili agencji prasowej DPA rozmówcy z kręgów koalicyjnych.

Zgodnie z nimi ministra zdrowia Nina Warken rozważa w ramach reformy ubezpieczenia pielęgnacyjnego podwyższenie dopłaty do składki dla osób bezdzietnych o 0,1 punktu procentowego do poziomu 0,7 procent. Ministerstwo Warken nie chciało tego potwierdzić na zapytanie, odsyłając do nadchodzącej całościowej koncepcji. Nie wiadomo jednak, kiedy zostanie przedstawiona.

Według RND pomysł ten oznaczałby, że bezdzietne osoby ubezpieczone w wieku powyżej 23 lat płaciłyby łącznie składkę w wysokości 4,3 procent. W przypadku osób ubezpieczonych z dziećmi stawki pozostałyby na dotychczasowym poziomie 3,6 procent (jedno dziecko), 3,35 procent (dwoje dzieci) lub 3,1 procent (troje dzieci).

Szef DAK: składka może wzrosnąć w tym roku

Centralne Stowarzyszenie Ubezpieczeń Zdrowotnych, które odpowiada również za kasy pielęgnacyjne, poinformowało o rosnących dziurach finansowych. Na ten rok stowarzyszenie szacuje deficyt na miliard euro.

Prezes zarządu dużej kasy chorych DAK, Andreas Storm, stanowczo ostrzega przed konsekwencjami. –Ustawowe ubezpieczenie pielęgnacyjne jest pacjentem w stanie krytycznym, który wymaga szybkiej pomocy ratunkowej – powiedział agencji DPA. – Jeśli nic się nie zmieni, kilka kas pielęgnacyjnych będzie wkrótce potrzebowało pomocy finansowej, aby uniknąć niewypłacalności.

Dodał, że jeszcze w tym roku możliwy jest wzrost kosztów dla ubezpieczonych: „W obliczu nowego, aktualnego deficytu sięgającego miliardów euro należy obawiać się również podwyżki składek nawet o 0,2 punktu procentowego w drugiej połowie roku”.

Zdaniem szefa DAK rząd Niemiec musi „rozpocząć spłatę pomocy związanej z koronawirusem w wysokości 5,2 miliarda euro”. Chodzi tu o dodatkowe koszty, które podczas pandemii poniosły kasy opieki, ale które z ich punktu widzenia powinny zostać pokryte z podatków.

W sprawie reformy opieki Andreas Storm wezwał do podjęcia nowych działań po przerwie letniej: – Znane dotychczas treści reformy nie rozwiązałyby kryzysu opieki, a wręcz go pogłębiły - zaznaczył.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W przypadku towarów o znaczeniu strategicznym, takich jak akumulatory, panele słoneczne i antybiotyki, wzrasta zależność Niemiec od Chin. W ubiegłym roku około dwie trzecie bezpośredniego importu akumulatorów litowo-jonowych pochodziło z Chin – dwa lata wcześniej była to niecała połowa, jak podała Fundacja Friedricha Naumanna na rzecz Wolności, powołując się na wstępne dane Federalnego Urzędu Statystycznego.

Brak dywersyfikacji dostaw

W przypadku paneli słonecznych udział ten wzrósł zatem z 89 do prawie 93 procent, a w przypadku antybiotyków z nieco ponad 65 procent do około 73 procent.

– Właśnie w obszarach krytycznych Niemcy nie dywersyfikują, lecz stają się jeszcze bardziej zależne, a tym samym jeszcze bardziej podatne na zagrożenia – skrytykował autor badania Frederic Spohr, który kieruje biurami na Tajwanie i w Korei fundacji powiązanej z liberalną partią FDP .

Odniósł się do strategii rządu Niemiec wobec Chin z 2023 roku, która ma na celu zmniejszenie zależności gospodarczej od Pekinu: – W przyszłości ograniczanie ryzyka może stać się dla przedsiębiorstw jeszcze bardziej skomplikowane, ponieważ chiński rząd aktywnie temu przeciwdziała.

Problem z metalami ziem rzadkich

Według badania udział Chin w imporcie wzrósł również w przypadku metali, takich jak magnez, gal i german. Kraj ten jest praktycznie jedynym dostawcą niektórych metali ziem rzadkich, które są potrzebne do produkcji magnesów trwałych w silnikach elektrycznych. Chociaż ogólny udział Chin w imporcie metali ziem rzadkich spadł, wartość importu wzrosła. Analiza dotyczy wyłącznie bezpośredniego importu z Chin, a nie dostaw z państw trzecich zawierających chińskie półprodukty.

W tym tygodniu spodziewana jest wizyta w Chinach niemieckiej minister gospodarki Katheriny Reiche. W skład delegacji wchodzą między innymi prezesi BASF i Thyssenkrupp, Markus Kamieth i Miguel Lopez, a także członek zarządu Siemens Energy Tim Holt. Rzecznik ministerstwa gospodarki powiedział, że dla rządu szczególnie ważne jest wzmocnienie odporności w sektorze surowcowym, a jednocześnie domaganie się uczciwej konkurencji.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Według „Handelsblatt” zapowiedź Trumpa o wysłaniu do Polski 5 tysięcy dodatkowych amerykańskich żołnierzy wywołała zamieszanie, bo w rzeczywistości USA chciały zmniejszyć obecność wojskową w Europie.

„Ostatnia decyzja wskazuje jednak na to, że przychylność Trumpa wobec narodowo-konserwatywnego prezydenta Polski Karola Nawrockiego mogła mieć większe znaczenie niż czysto strategiczne względy wojskowe” – pisze dziennik.

Gazeta przypomina, że w maju Trump zagroził wycofaniem z Niemiec 5 tysięcy żołnierzy i zasugerował, że oddziały te mogą zostać przeniesione do Polski. Jak dodaje dziennik, obecnie mówi się, że Polska na pewno otrzyma 5 tysięcy dodatkowych żołnierzy, jednak nadal nie jest jasne, czy zostaną przeniesieni z Niemiec, czy będą to dodatkowe siły.

„Handelsblatt” tłumaczy, że strategicznie za tą decyzją przemawia fakt, że Polska od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę stała się głównym punktem dystrybucji zachodniej pomocy wojskowej. W Europie stacjonuje około 80 tysięcy żołnierzy amerykańskich, z czego około 38 tysięcy w Niemczech, a 10 tysięcy w Polsce.

Zadecydowały dobre relacje z Nawrockim

Inicjatywa Trumpa pokazuje bliskość amerykańskiego ruchu MAGA z Nową Prawicą w Europie Wschodniej. Prezydent USA nie uzasadnił bowiem zwiększenia liczebności wojsk w Polsce względami militarnymi, lecz dobrymi relacjami z Nawrockim, którego, jak sam stwierdził, „z dumą wspierał”.

„W piątek Nawrocki podziękował i mówił o 'ważnym filarze bezpieczeństwa' dla Polski i całej Europy” – przypomina „Handelsblatt”. I dodaje, że Polska stała się pod względem gospodarczym i militarnym kluczową potęgą Europy, ale od wyborów w ubiegłym roku jest w politycznym impasie.

„Nawrocki, wspierany przez narodowo-konserwatywny PiS, regularnie hamuje działania proeuropejskiego premiera Donalda Tuska” – pisze dziennik. Już podczas polskiej kampanii wyborczej Trump, jak to ujmuje gazeta, demonstracyjnie stanął po stronie Nawrockiego i przyjął go w Gabinecie Owalnym, co jest niezwykle rzadkie w przypadku polityka niepełniącego funkcji rządowej.

„Handelsblatt” cytuje też słowa Nawrockiego, że Trump powiedział mu: „You will win” i Białego Domu, że zwycięstwo kandydata PiS jest znakiem stopu dla „tej całej różnorodności”, która zalewa Europę.

Osłabienie UE jako instytucji

Według gazety, również w kontekście porażki sojusznika Trumpa, Viktora Orbana, decyzja o wysłaniu wojsk może być interpretowana jako sygnał, że Waszyngton nadal stawia na prawicowo-nacjonalistycznych partnerów w Europie Wschodniej.

„Pod rządami Trumpa amerykańska polityka zagraniczna rozumiana jest nie tyle jako klasyczna polityka sojuszy, co jako środek wywierania wpływu na politykę wewnętrzną zachodnich demokracji, wzmacniania partii prawicowych i jednoczesnego osłabiania UE jako instytucji, na której politykę handlową i regulacyjną Trump skarży się od lat” – zaznacza „Handelsblatt”.

Polska first

Ruchy prawicowe w Europie Wschodniej są silne nawet po przegranej Orbana na Węgrzech. Dziennik wymienia Słowację, Czechy, Bułgarię i Rumunię. Przypomina też, że w Polsce w 2027 r. odbędą się wybory parlamentarne, a prawicowa partia PiS mobilizuje się przeciwko Brukseli, posługując się retoryką „Polska first”.

Jako przykład coraz większego zaangażowania USA w polską politykę wewnętrzną, „Handelsblatt” podaje fakt, że Trump udziela schronienia Zbigniewowi Ziobrze.

„Polityk PiS, poszukiwany w Polsce za sprzeniewierzenie środków publicznych, uciekł przed polskim wymiarem sprawiedliwości. Początkowo udał się pod ochronę Orbana na Węgry, ale gdy groziła mu ekstradycja, uciekł do USA” – tłumaczy dziennik.

Polska wzorcowy sojusznik

Polska od dziesięcioleci należy do najwierniejszych sojuszników Waszyngtonu w Europie Wschodniej i uważana jest za jednego z najważniejszych partnerów na wschodnim skrzydle NATO. Inwestuje też w obronność około 4,5 procent PKB, czyli więcej niż inni członkowie Sojuszu, a od miesięcy coraz częściej staje w obliczu rosyjskich prowokacji.

Jak zauważa „Handelsblatt”, Amerykanie niewiele jednak mówią o strategicznych kwestiach wojskowych. Doroczny „Posture Review”, który zazwyczaj daje europejskim sojusznikom wgląd w strategiczne priorytety USA, został przełożony na czas nieokreślony.

„Zamiast tego Biały Dom skupił się na solidarności z Nawrockim” – pisze „Handelsblatt”, cytując słowa rzecznika Pentagonu Seana Parnella, że Polska jest „wzorcowym sojusznikiem USA, inne państwa powinny brać z niej przykład”.

„To procedura znana z handlowych konfliktów Trumpa: sojusznicy są traktowani w różny sposób tak, by wywrzeć presję polityczną. Najpóźniej na szczycie NATO w Ankarze w lipcu taktyka ta może dać o sobie znać ponownie” – ocenia niemiecki dziennik.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Jak pisze dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, na pierwszy rzut oka może się wydawać, że szturm na siedzibę partii CHP w Ankarze to „tylko” kolejny krok na długiej drodze Turcji w kierunku systemu autorytarnego. Jednak, według gazety, jest on poważniejszy niż wiele innych posunięć Recepa Tayyipa Erdogana: „Znajdujący się w trudnej sytuacji lider opozycji Özgür Özel stara się jak najlepiej wykorzystać swoją beznadziejną sytuację. Retorycznie stawia czoła Erdoganowi, pomimo ryzyka, że trafi do więzienia”.

Dziennik zauważa, że wielu Turków uważa szturm na siedzibę partii CHP za punkt zwrotny. „Pytanie brzmi, czy postrzegają go jako ostatni sygnał alarmowy, by ocalić swoje prawo do głosowania, czy może jako znak, że wszelkie wysiłki poszły na marne. I czy ci, którzy dotychczas popierali Erdogana, pójdą za nim również do jego autokratycznego państwa” – konkluduje FAZ.

Jak długo Berlin będzie żył w iluzji?

„Frankfurter Rundschau” przypomina, że niemiecki rząd wspiera Turcję w dążeniach do przystąpienia do Unii Europejskiej, co potwierdził w ubiegłym tygodniu minister spraw zagranicznych Johann Wadephul.

„W świetle ostatnich wydarzeń w Ankarze nasuwa się pytanie, jak długo jeszcze Berlin zamierza trzymać się tej iluzji” – zastanawia się gazeta. Jak podkreśla, w Turcji sąd odwołuje kierownictwo największej partii opozycyjnej CHP, a policja szturmuje siedzibę CHP, aby pałkami wyegzekwować wyrok, który nie jest jeszcze prawomocny.

Turcja coraz bardziej zbliża się do systemu wzorowanego na rosyjskim, pisze cytowany przez gazetę analityk Gönül Tol. Krytycy już postrzegają Erdogana jako tureckiego Putina.

„Czy powinien zasiadać przy stole w Brukseli? UE nie może nagradzać coraz szybszego demontażu tureckiej demokracji poprzez wznowienie niedających perspektyw negocjacji akcesyjnych i rozmów o rozszerzeniu unii celnej. Stoją teraz przed decyzją, czy chcą nadal traktować Turcję jako kandydata do członkostwa” – zaznacza „Frankfurter Rundschau”.

NATO nie powinno tego wspierać

Lokalny dziennik „Saarbrücker Zeitung” ocenia, że w tej sytuacji NATO powinno przenieść tegoroczny szczyt ze stolicy Turcji, Ankary, do Brukseli. Według gazety byłaby to właściwa reakcja Zachodu na atak prezydenta Erdogana na turecką opozycję: „Aby podjąć taką decyzję, Stany Zjednoczone i Europa musiałyby przedłożyć normy demokracji i praworządności nad rolę Turcji na Bliskim Wschodzie oraz w kontekście zbrojeń przeciwko Rosji”.

Według komentatora gazety, jeśli tak się nie stanie, Erdogan potraktuje to jako zaproszenie do kontynuowania dotychczasowych działań. „Pragnie opozycji podobnej do tej w Rosji: bezsilnej, służącej wyłącznie pokazowi, która ma legitymizować system, ale nie stanowi zagrożenia dla rządu. NATO nie powinno tego wspierać, nawet jeśli jest to niewygodne” – ocenia dziennik.

Bezpieczeństwo, współpraca wojskowa i interesy

Także inna regionalna gazeta „Straubinger Tagblatt/Landshuter Zeitung” zauważa, że od początku napaści Rosji na Ukrainę, prezydent Turcji prowadzi politykę balansowania między Rosją, Ukrainą a Zachodem.

Dziennik przypomina, że w lipcu Erdogan przyjmuje partnerów z NATO na szczyt w Ankarze, a niegdyś tak podkreślaną wspólnotę wartości państw członkowskich może zbyć jako polityczną retorykę.

„Ponieważ Stany Zjednoczone pod przewodnictwem prezydenta Trumpa odwracają się od swoich sojuszników w Europie, Niemcy wyraźnie poszukują sojuszy z innymi średnimi mocarstwami spoza UE. Wizyta kanclerza Merza jesienią ubiegłego roku służyła właśnie temu celowi. Bezpieczeństwo, współpraca wojskowa i interesy to nowa trójca. Turcja jest jedną z tych potęg. Nic dziwnego, że jej prezydent robi, co chce” – konkluduje dziennik.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Impas, chaos, zagrożenie – tymi słowami coraz częściej opisuje się patową sytuację w cieśninie Ormuz.

Kryzys u wybrzeży Iranu trwa niemal czwarty miesiąc i charakteryzuje się wzajemnymi blokadami. Teheran żąda od statków do 2 milionów dolarów (1,73 miliona euro) za bezpieczne przepłynięcie przez cieśninę, podczas gdy Stany Zjednoczone prowadzą blokadę morską, zawracając jednostki transportujące irańską ropę na eksport.

Wzajemne blokady nie przyniosły jednak decydujących efektów. Część irańskich statków wciąż się wymyka obławie, a niektóre azjatyckie firmy żeglugowe zgodziły się płacić myto, mimo że takie opłaty naruszają międzynarodowe prawo morskie.

Kruche negocjacje między Stanami Zjednoczonymi a Iranem w sprawie ponownego otwarcia cieśniny Ormuz kilkakrotnie utknęły w martwym punkcie, co rodzi ryzyko eskalacji w regionalny konflikt.

Która strona ustąpi pierwsza?

Mimo wysiłków mediacyjnych pod przewodnictwem Pakistanu oraz propozycji jednostronicowego memorandum, które miało zakończyć wrogie działania i ponownie otworzyć Ormuz, żadna ze stron nie jest gotowa na ustępstwa.

Dania Thafer, dyrektor wykonawcza waszyngtońskiego think tanku Gulf International Forum (GIF), uważa, że zmieniające się groźby militarne Trumpa – mające zwiększyć presję na Iran – mogły przynieść odwrotny skutek.

– Reakcja Iranu sugeruje coś przeciwnego – powiedziała w rozmowie z DW: „Interpretują to jako brak woli ze strony USA do eskalacji wojny”.

Prezydent USA Donald Trump jest pod coraz większą presją, zarówno w kraju, jak i za granicą, by powstrzymać się od działań wojskowych. O rozwagę apelują nawet jego bliskowschodni sojusznicy: Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Katar. Dodatkowo skokowe wzrosty cen ropy i rosnąca w Stanach inflacja potęgują polityczne napięcie przed zaplanowanymi na listopad tzw. wyborami „połówkowymi”" (midterm elections).

Szybko kurczące się przychody z ropy

Wskutek paraliżu wymiany handlowej Iran traci obecnie około 435 milionów dolarów dziennie, z czego blisko dwie trzecie to utracone dochody z eksportu, głównie ropy naftowej – oszacował w kwietniu Miad Maleki, starszy pracownik naukowy w Fundacji na rzecz Obrony Demokracji (FDD).

Oznacza to, że przy amerykańskiej blokadzie, finanse publiczne Iranu dotychczas poniosły straty szacowane na 17 miliardów dolarów. Według Malekiego kwota ta nakłada się na około 144 miliardy dolarów szkód gospodarczych, jakie wyrządziły amerykańsko-izraelskie uderzenia w pierwszych tygodniach wojny.

Burcu Ozcelik, analityczka w londyńskim think tanku Royal United Services Institute (RUSI), uważa, że Iran mógł zyskać „nadzwyczajną kartę przetargową” dzięki atakom rakietowym na żeglugę i sąsiadów z Zatoki Perskiej, jednak teraz sam jest mocno dotknięty przez paraliż własnego eksportu ropy.

– Mimo buńczucznych zapewnień Teheranu o odporności reżimu, jego gospodarka nie jest odporna na blokadę – powiedziała ekspertka w rozmowie z DW.

Państwa Zatoki Perskiej w impasie

Eksperci opisują ten impas jako niebezpieczną grę na zwłokę. Zarówno Stany Zjednoczone, jak i Iran uważają, że czas działa na ich korzyść. Państwa Zatoki Perskiejsą jednak znacznie mniej skłonne do podejmowania ryzyka i bardziej narażone na skutki gospodarcze.

Ich frustracja spowodowana impasem przerodziła się w skoordynowaną presję na osiągnięcie przełomu dyplomatycznego. Państwa Zatoki Perskiej wezwały Trumpa, by odłożył plany kolejnych ataków i dał negocjacjom więcej czasu.

W prywatnych rozmowach ostrzegają, że zamrożony konflikt zagroziłby planom odejścia ich gospodarek od paliw kopalnych.

Państwa Zatoki Perskiej wydają setki miliardów dolarów na ambitne projekty przemysłowe i turystyczne. Zdecydowanie popierają rozmowy, w których pośredniczy Pakistan, oraz wspólną inicjatywę USA i ONZ mającą na celu ponowne otwarcie cieśniny bez irańskich opłat czy roszczeń dotyczących kontroli.

Iran dąży do hegemonii bezpieczeństwa

Jako potęga, która dąży do przemodelowania regionu Bliskiego Wschodu, Iran wykorzystuje wojnę również do osiągnięcia długoterminowych korzyści. Dania Thafer z organizacji GIF uważa, że ambicje Iranu sięgają daleko poza zwycięstwo w wojnie i mają na celu na dłuższą metę „odwrócenie porządku regionalnego na swoją korzyść”.

– Chcą, aby państwa Zatoki Perskiej wydaliły USA i podporządkowały region irańskim ramom bezpieczeństwa – powiedziała w rozmowie z DW, dodając, że takie podejście nie leży w interesie państw Zatoki, mimo ich frustracji postawą Waszyngtonu.

Zachowując ostrożny optymizm co do przełomu w rozmowach, Waszyngton nalega na pełne ponowne otwarcie Cieśniny, zakończenie irańskich działań związanych ze wzbogacaniem uranu oraz brak jakichkolwiek ulg w sankcjach bez znaczących ustępstw.

Sekretarz stanu USA Marco Rubio ostrzegł, że jeśli Iran nie pójdzie na kompromis, opcja działań zbrojnych pozostaje otwarta.

– Wyzwanie polega na tym, że nie ma magicznego celu, którego trafienie przez USA natychmiast przełożyłoby się na kapitulację reżimu – powiedziała Burcu Ozcelik w rozmowie z DW: „Jeśli celem stanie się infrastruktura cywilna, może to skłonić Teheran do przeprowadzenia ostrzejszego odwetu na państwach Zatoki Perskiej”

Wśród Irańczyków ból przybiera na sile

Teheran podtrzymuje stanowisko, że nie ustąpi, pomimo rosnących trudności, z jakimi borykają się zwykli Irańczycy, a które szybko nie znikną.

– Różne propozycje Teheranu dotyczące pobierania opłat za tranzyt przez cieśninę Ormuz lub opłat za kable podmorskie świadczą o tym, że niektóre pragmatyczne głosy w Teheranie zdały sobie sprawę, iż irańską gospodarkę i jej obywateli czeka długotrwały okres wyrzeczeń, nawet jeśli w jakiś sposób uda się uzgodnić złagodzenie sankcji – zaznaczyła analityczka.

Roczna inflacja w Iranie gwałtownie wzrosła powyżej 54 proc., a ceny niektórych produktów spożywczych wzrosły ponad dwukrotnie. Ogólnokrajowa blokada internetu trwa już ponad 80 dni, co jeszcze bardziej izoluje obywateli i paraliżuje codzienne życie. „Podczas gdy Trump postrzega to [wygranie wojny] jako element swojego prezydenckiego dziedzictwa, Irańczycy widzą w tym kwestię przetrwania reżimu i przyszłości swojego kraju” – podkreśliła Dania Thafer z waszyngtońskiego think tanku Gulf International Forum.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Angielskiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Choć prace Marty Klonowskiej są obecne we wszystkich znaczących kolekcjach szkła oraz na międzynarodowych wystawach poświęconych współczesnej sztuce szklarskiej, sama artystka stanowczo odcina się od romantycznej wizji „oczarowania materiałem”. Jak podkreśla, szkło stało się jej tworzywem trochę przypadkiem i traktuje je raczej jako narzędzie.

– To tak, jakby zapytać malarza, dlaczego fascynują go farby olejne – mówi w rozmowie z DW.

Na początku był przypadek

Jej zdaniem to publiczność częściej ulega urokowi szkła, zachwycając się sposobem, w jaki obiekty odbijają i rozpraszają światło. Dla niej najważniejsza pozostaje idea oraz proces przekładania jej na formę. Materiał pojawia się dopiero później, stanowiąc odpowiedź na pytanie, jak najlepiej oddać zamierzoną ekspresję. – Sama realizacja, sam pomysł, że go mam, że patrzę, jak to wyjdzie, to mnie intryguje. Chodzi o realizowanie idei, a nie o sam materiał czy końcowy produkt.

Studia we Wrocławiu, a później na Kunstakademie Düsseldorf okazały się dla Marty Klonowskiej momentem przełomowym. Dziś wspomina niemiecką uczelnię jako „okno na świat”; miejsce spotkania artystów i profesorów z Europy, obu Ameryk i Azji, gdzie nieustanna konfrontacja różnych kultur i sposobów myślenia stawała się impulsem do rozwoju. To właśnie tam zrozumiała, że w świecie sztuki samo wyróżnianie się nie wystarcza.

– Dzieło sztuki nie może być takie: „wyróżniam się, bo się wyróżniam”, ale musi mieć jakąś wartość intelektualną, wartość materialną, wartość taką, że zafascynuje.

Początkowo zajmowała się grafiką i malarstwem, jednak coraz silniej wracała do trójwymiarowości, która absorbowała ją od dzieciństwa. Szukając pierwotnych emocji zakorzenionych w najwcześniejszych doświadczeniach, zaczęła tworzyć obiekty oraz instalacje o bardziej fantazyjnym charakterze.

Pomógł przypadek: w pracowni natknęła się na potłuczoną szklaną butelkę. Zaintrygowało ją, że ten odrzucony, banalny materiał niemal nie funkcjonował wówczas w rzeźbie współczesnej. Nie chodziło o dekoracyjność, lecz o eksperyment i możliwość nadania odpadowi nowego znaczenia. – Wszystko wychodzi na świeżo, gdy pracuje się z czymś, z czym wcześniej nie miało się do czynienia – podkreśla w rozmowie z DW.

Świadome „odślicznianie”

Pierwsze realizacje pokazała na wystawie, na którą została zaproszona jeszcze jako autorka prac z papieru i kartonu. Kilka miesięcy później zaprezentowała jednak zupełnie nowe obiekty i instalacje z potłuczonych fragmentów szkła. Szybko dostrzegła pułapkę tego materiału. Szkło było „za ładne”, zbyt łatwo uwodziło efektem błysku i dekoracyjności. Dlatego zaczęła świadomie „odśliczniać” swoje realizacje.

– Trzeba bardzo brać pod uwagę to, że szkło jest ładne, że się świeci i tak dalej, i trzeba to ograniczać, czyli odpowiednio tego używać. To jest trudny materiał.

Punktem zwrotnym okazały się szklane buty – zwykły, codzienny przedmiot, który w kruchym materiale nabrał metaforycznego charakteru, dwuznaczności i tajemnicy. Zaczęła pracować z odłamkami i odpadem, traktując proces tłuczenia, zbierania i ponownego sklejania jako sposób budowania nowych znaczeń z czegoś zniszczonego. – Tym odpadem, tym odłamkiem można dobrze manipulować, wytwarzać inne ciekawe formy, jakby z czegoś zniszczonego zbudować coś nowego.

Szkło pozostaje podstawowym medium artystki, ale Marta Klonowska nie porzuciła malarstwa i rysunku. Na wystawach rzeźbom często towarzyszą szkice, projekty oraz akwarele przedstawiające motywy rozwijane później w trójwymiarowych realizacjach. – Rysunek jest dużo bardziej bezpośredni niż rzeźba, bo kreska powstaje od razu – opowiada. Duże szkice traktuje niemal fizycznie: gest ramienia, ślad ołówka czy pasteli pomagają jej budować formę i wyczuwać kierunek przyszłej rzeźby.

Pies z portretu

Artystka zaczęła eksperymentować z potłuczonym szkłem jeszcze pod koniec lat 90. Zaczęło się od wspomnianych szklanych butów, ale potem, przeglądając albumy z dworskimi portretami starych mistrzów – zwanymi po niemiecku Prunkporträt – zauważyła, że migoczące szkło ma tę samą biżuteryjną naturę co tamten namalowany przepych. Zamiast sięgać po główny motyw obrazu, zainteresowało ją to, co na płótnach stanowi dopełnienie: buty, zwierzęta, atrybuty, a nawet nierealne postacie jak latające demony. W portretach dworskich każdy taki element był zaplanowany i symboliczny – pies, koza, diabeł – każde zwierzę coś znaczyło, każdy rekwizyt opowiadał o głównej postaci.

– Spróbowałam z tym właśnie, zrobiłam psa i buty tego portretowanego. Chodziło też o taką przenośnię. Te buty były tym obecnym-nieobecnym. I dodawałam tego psa jako wspaniały klejnot, ale zrobiony ze śmieci, właściwie odpadków, a jednocześnie przyciągający i tak przedziwny, że był mocny. Tak to się zaczęło – wspomina artystka w rozmowie z DW.

Pierwszą serią były portrety dworskie z różnych krajów, każda z własnym kodem kolorystycznym: zielone z inspiracji hiszpańskiej, niebieskie – niemieckiej, czerwone odnosiły się do miłości i emocji. Pierwsza wystawa tych prac odbyła się dopiero po około dwóch latach, w 2003 roku w berlińskiej galerii i zrobiła wrażenie. Na wystawie stanęło około piętnastu figur.

Z czasem do jej repertuaru dołączyły kolejne zwierzęta wyciągane z historycznych płócien, zawsze jednak dobierane nieprzypadkowo. Nie chodzi o zwierzęta w reprezentacyjnych, statycznych pozach, lecz o takie, które coś sobą niosą: napięcie, historię, emocję. Marta Klonowska przenosi je w trójwymiar i nadaje im autonomię. Wystawiając rzeźby obok szkiców i reprodukcji oryginalnych dzieł, zaprasza widza do samodzielnego kompletowania tej układanki. Przy czym same rzeźby – zbudowane z kawałeczków szkła – są metaforą tego procesu.

Szklana menażeria – wystawa w Mannheim

Tę strategię artystyczną można w pełni prześledzić na wystawie „Glasmenagerie” (Szklana menażeria) w Reiss-Engelhorn-Museen w Mannheim – pierwszej indywidualnej prezentacji Marty Klonowskiej w południowych Niemczech.

Tytuł ekspozycji nawiązuje do znanego dramatu Tennessee Williamsa, którego bohaterka, Laura, koi samotność dzięki kolekcji kruchych, szklanych zwierząt. Podobnie jest z pracami Marty Klonowskiej, których prezycja wykonania wymaga niezwykłej, medytacyjnej wręcz ciepliwości. Ponadto skłania do skupienia się na dziele, by odkryć jego ukryte na obrazie pochodzenie.

Na wystawie obok psów i demonów znanych z europejskiego malarstwa pojawia się nowy wątek: sztuka wschodnioazjatycka. Karp zaczerpnięty z japońskiego drzeworytu dowodzi, że ta metoda działa niezależnie od kręgu kulturowego – wszędzie tam, gdzie w dawnej sztuce zwierzę pełniło rolę drugorzędną, ona czyni z niego głównego bohatera. Chart pochodzi z płótna Rubensa, latający demon – z fresku Giotta.

Dobór motywów nie jest jednak przypadkowy ani sentymentalny. – Nie fascynują mnie same zwierzęta, są tematem bardzo przedziwnym – zastrzega artystka. Szuka zwierząt, które coś sobą niosą formalnie i kompozycyjnie: ekspresyjnych, barokowych, skręconych. Albo przeciwnie – pozornie spokojnych, ale kryjących w sobie jakąś historię. Taką jak koza z jednego z flamandzkich płócien: malutka figurka na skraju kompozycji, obojętna na rozgrywającą się wokół niej dramatyczną scenę. – Świat leci dalej, a ona siedzi znudzona – mówi DW Marta Klonowska. – Te metafory bardzo mi się podobają.

To, jak bardzo forma decyduje o ostatecznym dziele, ilustruje anegdotą z jednej z wcześniejszych wystaw. Rzeźba kozy trafiła do muzeum bez rogów, robiąc wrażenie ciężkiej, zamkniętej bryły. Kilka dni później artystka przywiozła rogi i zamontowała je na miejscu. – Ona nagle zaczęła rosnąć do góry. Zupełnie zmieniła ciężkość formy i kompozycję – wspomina.

Rzeźby robią wrażenie nie tylko konceptualnie, ale i zmysłowo. Szklane płytki, z których zbudowane są figury, grają światłem i kolorem, a jednocześnie odstraszają ostrymi krawędziami; widz czuje pokusę dotyku i jednocześnie boi się ukłucia i zranienia. Prawie jak w bajcie o Śpiącej Królewnie. To napięcie jest częścią dzieła. Podobnie jak ruch: Marta Klonowska z dużą precyzją oddaje dynamikę zwierzęcych ciał: Jeden pies się pręży, inny patrzy pytająco, ryba zmienia kierunek uderzeniem ogona. A koza siedzi.

Jest jeszcze jeden wymiar tej pracy, który artystka ceni szczególnie: jej rzeźby zmieniają sposób, w jaki widz patrzy na źródłowe dzieło. Ktoś, kto zobaczy szklaną kozę, wróci wzrokiem do obrazu i nagle dostrzeże ją tam, gdzie wcześniej nie widział. – Mam takie uczucie dialogu pomiędzy czasami. To mnie fascynuje – dodaje Marta Klonowska.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Wystawa Marty Klonowskiej „Glasmenagerie” w Reiss-Engelhorn-Museen (C4,12) potrwa do 21.06.2026.

Artykuł omawiający wyniki badań opartych na analizie dzienników, wspomnień, raportów władz III Rzeszy, w tym dokumentów ze śledztw, ma ukazać się w najbliższym czasie w „Czasopiśmie Nauk Historycznych” (Zeitschrift für Geschichtswissenschaft).

W szponach ideologii

Historyk Frank Bajohr pisze o „dzieciach-sprawcach”, które pod wpływem ideologii nazistowskiejuczestniczyły w „nagonce na wszystkich, którzy uznani zostali przez tę ideologię za bezwartościowych, przede wszystkim na Żydów”.

„Z dziecięcym zapałem i młodzieżowym zaangażowaniem” sprawcy „bili i denuncjowali Żydów, bezcześcili żydowskie cmentarze, plądrowali sklepy, niszczyli synagogi” – pisze Bajohr. Niektóre wybryki niepokoiły nawet Gestapo, które miało obawy o wymknięcie się przemocy spod kontroli.

W okolicach Szczecina, w maju 1935 r. funkcjonariusze tajnej policji napomnieli kilku nieletnich, a jednego z nich zatrzymali z powodu niszczenia sklepów niemieckich Żydów. Powodem interwencji nie była troska o ofiary, lecz obawa, że ekscesy wywołane przez „wrzeszczące dzieci” nadają represjom przeciwko Żydom „niepoważny karnawałowy charakter”.

Historyk zaznaczył, że niemieckie społeczeństwo było w latach 30. społeczeństwem młodym. Co czwarty mieszkaniec miał poniżej 15 lat. Społeczność żydowska liczyła około pół miliona osób i stanowiła niewielką mniejszość. W wieku szkolnym było 60 tysięcy Żydówek i Żydów.

Rok 1933 cezurą dla żydowskich uczniów

Dla wielu z nich przejęcie władzy przez Hitlera w 1933 r. oznaczało radykalny zwrot. „Przedtem bywaliśmy u siebie, bawiliśmy się i uczyliśmy się razem. Naraz to wszystko się skończyło. Kiedy wchodziłam do klasy, reszta dzieci kręciła nosem. Co tu tak śmierdzi? Aha, to ta żydowska świnia, która objada się czosnkiem” – opowiadała Ilse Oppenheimer, która do 1935 r. chodziła do szkoły w Kassel, a dzięki wyjazdowi do Palestyny przeżyła wojnę.

Jak pisze Bajohr, upokarzanie żydowskich uczniów było na porządku dziennym. Dzieci i młodzież wychowana w III Rzeszy uważana była po wojnie za ofiary Hitlera, który zniszczył im dzieciństwo. Zdaniem Bajohra te dzieci „oczywiście były ofiarami, ale nie tylko (ofiarami)”. Narracja o niewinności dzieci i młodzieży była argumentem w narracji o „niewinnym niemieckim społeczeństwie”.

„Czy można mówić o dzieciach – sprawcach?” – zastanawia się historyk. A może dzieci były raczej „marionetkami indoktrynowanymi przez rodziców, szkołę i nazistowskie organizacje?

Bajohr przyznaje, że dzieci wystawione były na „permanentną nazistowską propagandę”, bez której akty gwałtu nie byłyby możliwe. Wspomina o nauczycielu, który podburzał uczniów do obrzucania kamieniami żydowskich wozów i sam brał udział w tym procederze. Opisuje też „zorganizowaną przemoc” reprezentowaną przez Hitlerjugend i Związek Niemieckich Dziewcząt, do których należała młodzież w wieku 14-18 lat.

Poczucie siły i władzy wobec ofiar

Prześladowanie żydowskich uczniów odbywało się także z motywów osobistych – pisze Bajohr. Dzięki temu sprawcy „wzmacniali swoje poczucie siły” i odczuwali „tryumfujące poczucie władzy” wobec ofiar.

„Der Spiegel” podaje przykład Franza Fuehmanna 1922-1984), znanego wschodnioniemieckiego pisarza, który w 1938 r. jako 16-latek uczestniczył w pogromie Żydów.

„Walimy jak w transie w rozpryskujące się szyby, w milczeniu, zacięci, aż do wyczerpania. Nie wiem, skąd mamy pałki, naraz wszyscy mamy pałki, szkło się sypie, chrzęści pod butami, widzę moją twarz w roztrzaskanym lustrze”. Fuehmann, w opublikowanym w 1982 r. tekście, jako jeden z nielicznych, przyznał się do antysemickich wybryków w III Rzeszy.

Gdy państwo nie chroni przed przemocą

Ofiary nie mogły liczyć na ochronę ze strony państwa. 30 listopada 1934 r. trzech gimnazjalistów i 16-letni bezrobotny zdetonowali ładunek wybuchowy w synagodze w Ahaus w Westfalii. Prokurator chciał wytoczyć im proces, jednak Hitler nakazał zakończenie postępowania. W co najmniej pięciu niemieckich miastach, przed pogromem w listopadzie 1938 r. doszło do ataków na synagogi, których dokonali młodociani.

Jesienią 1941 r. rozpoczęło się systematyczne mordowanie Żydów. Z dokumentów dowiadujemy się, że w wielu miejscach uczniowie eskortowali kolumny Żydów wysyłane do obozów zagłady. Antysemickie wrzaski nastolatków podczas drogi na dworzec były często ostatnim doświadczeniem prowadzonych na śmierć.

(Der Spiegel/ lep)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W najbliższym losowaniu Eurojackpot można wygrać aż 120 milionów euro. I mimo, że mało kto wierzy, że uda się to właśnie jemu, warto chociaż teoretycznie rozważyć, co by było, gdyby...

Jedni zorganizują wielką imprezę, inni natychmiast rzucą pracę, a jeszcze inni uciekną na koniec świata. Każdy gracz lotto marzy o czymś innym. Na wszelki wypadek eksperci radzą jednak przede wszystkim, by nie dać się ponieść emocjom – i zalecają cichą radość.

Ciesz się po cichu

– Może to być szok. Nikt tak naprawdę nie liczy się z tym, że wygra – mówi Bodo Kemper, rzecznik Eurojackpot w Westlotto w Münster. Jak dodaje, ludzie, którzy nagle stali się bogatsi o kilka milionów euro, nie bardzo wiedzą, jak się w tej sytuacji odnaleźć.

Niemieckie firmy loteryjne oferują im wsparcie. W Münster zapraszani są do specjalnego pomieszczenia, by przy filiżance herbaty porozmawiać o tym, co się wydarzyło.

– Niektórzy są bardzo wzruszeni. Czasami płaczą z radości – relacjonuje Kemper, opowiadając o doświadczeniach osób zajmujących się obsługą zwycięzców. Inni szczęśliwcy są z kolei zupełnie spokojni, potrzebują czasu, aby przetrawić to, co się wydarzyło.

Doradztwo dla zwycięzców ma charakter dobrowolny. Nie chodzi tu również o usługi prawne czy finansowe. – Udzielamy jedynie wskazówek dotyczących postępowania – mówi ekspert.

Wygrałeś? Nie mów nikomu

Najważniejsza rada eksperta: „Zachowaj to dla siebie”. Jego zdaniem dzielenie się z sąsiadami wiadomością o wygranej nie jest dobrym pomysłem. Bo kto raz się wygadał, może nie być w stanie powstrzymać niechcianego przepływu informacji, choćby przez media społecznościowe.

Komu się zwierzyć? To zależy od indywidualnej sytuacji, jak zaznacza Kemper. Jego zdaniem osoby posiadające dzieci, powinny zastanowić się, czy im o tym powiedzieć. Dzieci mogą bowiem stracić motywację, zastanawiając się, czy przy tak dużej sumie pieniędzy w rodzinie, muszą jeszcze kończyć szkoły. Albo mogą lekkomyślnie opowiedzieć innym o wygranej i w najgorszym przypadku stać się potencjalnymi ofiarami porwania.

Czy opłaca się jeszcze pracować?

Jak oblicza ekspert, jeśli ktoś mając 20 lat, wygra 120 milionów euro i rozsądnie zainwestuje pieniądze, prawdopodobnie wystarczą mu one na całe życie. Jeśli jednak wygrana wyniesie dwa miliony euro, trzeba już będzie zastanowić się, czy wystarczy to na całe życie bez pracy. A potem pojawi się też pytanie o sens: co robić przez cały dzień bez żadnych zobowiązań?

Rzecznik Eurojackpot w Westlotto w Münster zauważa, że ludzie, którym poszczęściło się na loterii, często myślą o innych. Nie tylko o rodzinie i przyjaciołach. Zakładają fundacje lub przekazują wysokie kwoty na cele charytatywne. Zdaniem eksperta to dobre rozwiązanie, pozwalające sensownie wykorzystać wygraną, a jednocześnie pozostać niezauważonym w otoczeniu społecznym.

Niebezpieczny hazard

Wygrana w wysokości 120 milionów euro przyciąga więcej osób niż zwykle. Lotto może wprawdzie pomóc w osiągnięciu dużej wygranej, ale jest grą losową. A niektóre gry losowe mogą stać się niebezpieczne.

„Osoby z patologicznym uzależnieniem od hazardu często grają wiele godzin dziennie. Jeśli przegrywają, grają dalej w nadziei, że los się odwróci. Jeśli wygrywają, też grają dalej, ponieważ... właśnie wygrywają” – podaje Niemieckie Centrum ds. Uzależnień w Hamm.

Zgodnie z tymi danymi około 1,23 miliona osób, czyli 2,2 procent osób w wieku od 18 do 70 lat w Niemczech, cierpi na zaburzenie związane z hazardem. W przypadku mężczyzn odsetek ten wynosi 3,2 procent, a w przypadku kobiet 1,0 procent. Kolejne 5,5 procent osób wykazuje ryzykowne zachowania związane z hazardem.

Według danych szanse na wygraną we wtorkowym losowaniu wynoszą w pierwszej kategorii 1 do 140 milionów, a w drugiej 1 do 7 milionów.

Dla Bodo Kempera kluczowe znaczenie ma jednak jedno przesłanie: „Zwycięzca powinien spełnić swoje osobiste marzenie życiowe”.

(KNA/przy)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Liczące 23 tysiące mieszkańców miasteczko Haar na obrzeżach Monachium jest w Niemczech gminą o najlepszej infrastrukturze. W opublikowanym w poniedziałek (25.05.2026) w Kolonii rankingu gmin, przeprowadzonym przez Instytut Gospodarki Niemieckiej (IW), 2164 z 10 817 gmin w całym kraju otrzymało wprawdzie ocenę „bardzo dobrą”, ale Haar znalazło się w górnej części skali punktowej w czterech z pięciu kategorii.

Bawarskie miasteczko kontra duże miasta

Bawarskie miasteczko wygrało pod względem transportu publicznego oraz gęstości gabinetów lekarskich, szkół i oferty rekreacyjnej. Według badania zleconego przez firmę Philip Morris, tylko w zakresie szybkiego internetu Haar ma jeszcze sporo do nadrobienia.

Na miejscach od drugiego do czwartego znalazły się heskie miasta Offenbach, Frankfurt i Eschborn. Stolica kraju, Berlin, zajęła szóste miejsce. Poza metropoliami zaskakująco dobrze wypadło kilka średnich i małych miast: Memmingen w Allgäu uplasowało się na piątym miejscu w skali całych Niemiec, a Friedrichroda w Lesie Turyńskim na dziesiątym.

Z drugiej strony rozczarowały niektóre duże miasta: Würzburg uplasował się dopiero na 1705. miejscu, a Oldenburg na 1462. Na samym końcu rankingu znalazło się Hirschthal w południowo-zachodnim Palatynacie.

Najlepsza Nadrenia Północna-Westfalia

W porównaniu z krajami związkowymi o dużej powierzchni na czele znajduje się Nadrenia Północna-Westfalia: ponad co druga gmina w tym kraju związkowym zalicza się do kategorii „bardzo dobrze” wyposażonych infrastrukturalnie, a łącznie 86 procent do jednej z dwóch najwyższych kategorii („bardzo dobrze” i „dobrze”).

Na drugim końcu znajduje się Meklemburgia-Pomorze Przednie. Tam ponad co druga gmina jest uznawana za „bardzo słabo” wyposażoną infrastrukturalnie. Miasta wschodnioniemieckie wypadły jednak szczególnie dobrze. 30 procent z nich jest zatem „bardzo dobrze” wyposażonych, podczas gdy wśród miast zachodnioniemieckich odsetek ten wynosi zaledwie niecałe 20 procent.

W ramach badania gminy w Niemczech zostały poddane szczegółowej analizie w pięciu kategoriach: IW porównało m.in. zasięg sieci komórkowej, połączenia z transportem regionalnym, dostępność klinik i placówek opieki, liczbę przedszkoli, szkół, a także basenów i teatrów.

Jak wykazała dodatkowa, reprezentatywna ankieta przeprowadzona latem 2025 roku wśród ponad 5000 osób, ponad połowa mieszkańców Niemiec (53 procent) ocenia lokalną infrastrukturę pozytywnie, a tylko jedna czwarta jest niezadowolona.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Friedrich Merz jest dobrym przykładem. Należy do kategorii „Silver Worker”, czyli „srebrnowłosych pracowników”. Merz, mając 70 lat, osiągnął wiek emerytalny, a mimo to pracuje dużo, bardzo dużo. Jako kanclerz polityk CDU od roku stara się skierować losy Republiki Federalnej na właściwe tory. To naprawdę nie jest łatwa praca. Wyzwania gospodarcze, społeczne i socjalne są ogromne; presja na reformy ogromna.

Nierównowaga pokoleniowa

Decydującym czynnikiem dla nadchodzących reform jest fakt, że Niemcy z roku na rok stają się nieco starsze. Podczas gdy według Federalnego Urzędu Statystycznego średnia wieku pod koniec lat 90. wynosiła około 40 lat, w 2010 r. było to około 43,7 lat, a w 2024 r. średnio prawie 45 lat. W ubiegłym roku liczba urodzeń spadła do najniższego poziomu od 1946 roku. Urodziło się zaledwie 654 000 dzieci.

Wskutek zmian demograficznych powstała nierównowaga. Model ustawowego systemu emerytalnego, oparty na podziale obciążeń między pokoleniami, znajduje się pod presją.

Reforma emerytalna ma rozwiązać ten problem. W tym celu komisja ekspertów zamierza przedstawić propozycje pod koniec czerwca. Stopniowe podwyższanie wieku emerytalnego do 67 lat trwa już od lat. Dla wszystkich ubezpieczonych urodzonych w 1964 roku lub później obowiązuje już emerytura w wieku 67 lat. Jednak wielu osobom to nie wystarcza.

Co prawda, głównie dzięki imigracji, zatrudnienie wzrosło ostatnio do najwyższego poziomu od czasu zjednoczenia. Pozytywny trend obserwuje się również wśród osób zatrudnionych objętych ubezpieczeniem społecznym. Według Federalnego Ministerstwa Pracy jesienią 2025 r. było ich szacunkowo 35,2 mln, z czego około 6 mln to obcokrajowcy.

Coraz więcej emerytów

Jednocześnie jednak coraz więcej osób pobiera ustawowe świadczenia emerytalne. Na dzień 1 lipca 2025 r. Niemiecki Ubezpieczeniowy Fundusz Emerytalny zarejestrował około 21,5 mln osób pobierających świadczenia. Około 4 mln osób otrzymywało zarówno własną emeryturę, jak i rentę rodzinną. Dziesięć lat temu liczba emerytów wynosiła nieco ponad 20,8 mln. Przy 85,5 mln mieszkańców oznacza to, że obecnie jedna czwarta ludności jest na emeryturze.

W 2024 r. pracownicy w Niemczech przechodzili na emeryturę średnio w wieku 64,7 lat. Następnie pobierają świadczenia emerytalne średnio przez prawie 22 lata. Emeryci w wieku powyżej 65 lat dysponowali ostatnio średnio kwotą 1 990 euro netto – głównie z emerytur lub rent, a mniejsza część pochodziła z majątku lub pracy.

W przeliczeniu na średni okres emerytalny daje to łącznie około 530 000 euro. Wcześniej przeciętny niemiecki pracownik spędzał prawie 40 lat w życiu zawodowym, czyli więcej niż wynosi średnia w UE.

Z drugiej strony, według badania, Niemcy przepracowują w sumie mniej godzin w swoim życiu zawodowym niż pozostali obywatele UE.

Krótki czas pracy

Według monachijskiego Instytutu Romana Herzoga (RHI) niemieccy pracownicy pracują w ciągu swojego życia średnio 52 600 godzin. W pozostałych 27 krajach UE średnia wynosi natomiast około 57 300 godzin, a w Estonii nawet około 71 300 godzin. Jako jedną z przyczyn podaje się wyższy odsetek osób pracujących w niepełnym wymiarze godzin w Niemczech.

Dla minister gospodarki Katheriny Reiche w gorącej debacie na temat zabezpieczenia emerytalnego jasne jest, że Niemcy muszą pracować dłużej. Jeszcze przed opublikowaniem propozycji Komisji opowiedziała się za zakończeniem programów wcześniejszych emerytur. W przeciwnym razie Niemcy, nawet przy bardzo wysokiej wydajności, przegrają z innymi gospodarkami, na przykład z Chinami – powiedziała Reiche w wywiadzie dla „Kölner Stadt-Anzeiger”.

Obecnie istnieją dwa modele dla osób z długim stażem ubezpieczeniowym: po 35 latach ubezpieczenia możliwe jest wcześniejsze przejście na emeryturę, jednak z obniżką świadczeń. Natomiast osoby, które osiągną 45 lat ubezpieczenia, mogą przejść na emeryturę wcześniej bez obniżki świadczeń. Rozwiązanie to często określa się mianem „emerytury w wieku 63 lat”. Jednak w tym przypadku granica wieku dla młodszych roczników również stopniowo się podnosi.

Aktywność seniorów

Dla stowarzyszenia socjalnego VdK dalsze podwyższenie wieku emerytalnego byłoby zniewagą, nie tylko dla młodszego pokolenia. Wiek emerytalny rośnie już szybciej niż średnia długość życia. Jednocześnie Niemcy od lat odnotowują wyraźny boom w zakresie aktywności zawodowej osób starszych.

Potwierdzają to dane Federalnego Urzędu Statystycznego. W ubiegłym roku prawie co piąty 67-latek był aktywny zawodowo – prawdopodobnie w mniejszym stopniu niż Friedrich Merz.

Z drugiej strony wielu pracowników nadal przechodzi na wcześniejszą emeryturę, przyczyny tego są różnorodne. Obejmują zarówno ograniczenia fizyczne, długi okres ubezpieczenia, jak i zwykłą chęć posiadania więcej wolnego czasu.

(KNA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Trudności finansowe i presja polityczna zagrażają dalszemu funkcjonowaniu międzynarodowych misji pokojowych. Jak poinformował sztokholmski Instytut Badań nad Pokojem (SIPRI)przed Międzynarodowym Dniem Sił Pokojowych ONZ (29 maja), pod koniec ubiegłego roku w misjach pokojowych tej i innych instytucji uczestniczyło 78 633 żołnierzy.

Jak wynika z najnowszego badania jest to o 17 procent mniej niż w 2024 i o 49 procent mniej niż 2016 roku. Tym samym łącznie osiągnięto najniższy poziom od co najmniej 25 lat. Jedną z przyczyn, jak wynika z danych, jest brak środków finansowych, ponieważ główni darczyńcy nie wywiązali się ze swoich zobowiązań w terminie lub w pełnym zakresie.

Według SIPRI w lipcu 2025 r. misje pokojowe ONZ stanęły w obliczu luki finansowej w wysokości 2 miliardów dolarów – co stanowiło ponad 35 procent ich całkowitego budżetu na lata 2024–2025, wynoszącego 5,6 miliarda dolarów. W związku z tym w wielu misjach doszło do znacznej redukcji personelu.

Podobnie jak ONZ, także organizacje regionalne, takie jak Unia Afrykańska, Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS) oraz Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), borykają się z problemem niedofinansowania i zablokowanych procesów decyzyjnych w ramach operacji pokojowych, na przykład w Sudanie i Ukrainie.

Groźba nasilenia konfliktów

Badacze zajmujący się kwestiami pokoju ostrzegają, że jeśli ta tendencja się utrzyma, grozi to nasileniem konfliktów: „A konflikty te będą miały prawdopodobnie jeszcze poważniejsze skutki dla ludności cywilnej”.

W 2025 roku eksperci SIPRI odnotowali na całym świecie łącznie 58 wielostronnych misji pokojowych w 34 krajach lub regionach. Było to o trzy misje mniej niż w 2024 roku. W Afryce Subsaharyjskiej i Europie przeprowadzono po 18 misji, na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej – 14, w Ameryce – 5, a w Azji i Oceanii – 3. Prawie trzy czwarte (73 procent) personelu uczestniczyło w zaledwie pięciu misjach, z czego cztery odbywały się w Afryce Subsaharyjskiej.

Jak wynika z danych SIPRI w 2025 r. powołano dwie nowe operacje pokojowe: misję wsparcia i stabilizacji Unii Afrykańskiej w Somalii (AUSSOM) oraz Siły ds. Zwalczania Gangów (GSF) na Haiti. Obie zastąpiły dotychczasowe misje. W 2025 r. zakończono cztery operacje pokojowe: w Demokratycznej Republice Konga, na Haiti, w Iraku oraz w regionie Górskiego Karabachu w Azerbejdżanie.

Wszystkie dziesięć krajów, które wysłały najwięcej żołnierzy do wielostronnych operacji pokojowych, pochodziło z krajów Globalnego Południa. Najwięcej żołnierzy wysłała Uganda, a za nią uplasowały się Nepal, Bangladesz i Indie.

(KNA/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Były minister spraw zagranicznych Niemiec Joschka Fischer w wywiadzie dla berlińskiego dziennika „Tagesspiegel” (24.05.2026) ostrzegł CDU przed możliwą koalicją ze skrajnie prawicową partią AfD. Jak powiedział, widzi w szeregach CDU wielu zwolenników wspólnego rządzenia z Alternatywą dla Niemiec. Zdaniem byłego polityka: „Podskórnie toczy się w CDU debata, czy nie należałoby współpracować z AfD, a nawet wejść z nią w koalicję”. Jednocześnie ostrzegł, że CDU takiej współpracy by nie przetrwała. Doprowadziłoby to do jej rozłamu. „A koniec CDU znacząco zdestabilizowałby Niemcy”.

– CDU powinna uważnie przyjrzeć się upadkowi włoskiej Democrazia Cristiana; szczególnie ci wszyscy w CDU, którzy chętnie chcieliby rządzić z AfD – stwierdził Fischer. Były minister spraw zagranicznych odpowiedział też twierdząco na pytanie, czy wierzy kanclerzowi i przewodniczącemu CDU Friedrichowi Merzowi, gdy ten zapewnia, że nigdy nie wejdzie w koalicję z AfD.

Ciężki cios dla niemieckiej demokracji

W kontekście wysokich wyników sondażowych AfD Fischer stwierdził, że dopuszczenie tej partii do władzy byłoby „ciężkim ciosem dla niemieckiej demokracji”. W takim przypadku zaufanie międzynarodowe do Niemiec „uległoby załamaniu”.

Postulat AfD dotyczący renacjonalizacji jest już teraz „największym wyzwaniem w polityce wewnętrznej”. Zdaniem byłego polityka, jeśli nacjonaliści doszliby do władzy w najważniejszych krajach Europy, Europa nie miałaby przyszłości.