Deutsche Welle | interia.PL_news

Podczas inauguracyjnej wizyty Petera Magyara w Berlinie kanclerz Niemiec Friedrich Merz zapewnił go o swoim pełnym poparciu dla dążenia do prowadzenia Węgier „z powrotem do centrum Europy”.

Merz określił jego zwycięstwo wyborcze nad prawicowym populistą Viktorem Orbanem jako „inspirację dla całej Europy” i zapewnił, że chce pomóc, „aby ten nowy początek na Węgrzech zakończył się sukcesem”.

„Uczciwy i niezawodny partner”

Nowy szef węgierskiego rządu obiecał, że Węgry będą „uczciwym i niezawodnym partnerem” w Europie. – Oczywiście nie zawsze będziemy się zgadzać. Ale nie będziemy zgłaszać weta tylko dla zasady – zaznaczył podczas wizyty w Urzędzie Kanclerskim we wtorek, 2 czerwca. – Wierzę w negocjacje – dodał.

Orban przez lata blokował wiele ważnych decyzji Unii Europejskiej, korzystając ze swojego prawa weta. Ostatnio wstrzymał przyznanie Ukrainie kredytu w wysokości 90 mld euro. Swoją polityką osłabił państwo prawa na Węgrzech. Z kolei Peter Magyar ze swoją konserwatywną partią TISZA po zdecydowanym zwycięstwie w kwietniowych wyborach parlamentarnych zapowiedział zmianę systemu.

Bez węgierskiej broni dla Ukrainy

Zmiana kursu w polityce wobec Ukrainy jest jednak tylko częściowa. W Berlinie Magyar potwierdził, że jego kraj nadal nie będzie wysyłał broni ani żołnierzy do Ukrainy. Za to otrzymał już pochwały z Moskwy.

Ponadto zamierza on tak długo blokować rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych Ukrainy z Unią Europejską, dopóki będą ograniczane prawa mniejszości węgierskiej w Ukrainie. Magyar już w przeszłości dawał do zrozumienia, że oczekuje poprawy sytuacji tej mniejszości, m.in. w zakresie gwarancji nauczania w języku węgierskim. Jak powiedział w Berlinie, liczy jednak na szybkie porozumienie w tej kwestii. – Mamy nadzieję, że już w tym tygodniu uda nam się zakończyć rozmowy techniczne – powiedział Magyar podczas konferencji prasowej. Jeśli tak się stanie, jest gotów spotkać się w przyszłym tygodniu z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim. – Jesteśmy gotowi otworzyć nowy rozdział w stosunkach węgiersko-ukraińskich – zadeklarował szef węgierskiego rządu.

Według węgierskich danych w regionie zakarpackim na zachodzie Ukrainy mieszka nawet 100 tys. etnicznych Węgrów. Za rządów Viktora Orbana stosunki Węgier z sąsiadującą Ukrainą osiągnęły punkt krytyczny. Orban opowiedział się po stronie rosyjskiego prezydenta Władimira Putina, a w kampanii wyborczej na plakatach oczerniał Zełenskiego jako podżegacza wojennego i Magyara.

Otwarcie w Grupie Wyszehradzkiej

Swoje pierwsze podróże zagraniczne Magyar odbył już wkrótce po objęciu urzędu, udając się do Polski i Austrii. W zeszłym tygodniu przebywał w Brukseli, gdzie prowadził rozmowy z przywódcami UE i NATO oraz rządem belgijskim. Niemcy są zatem czwartym krajem, który odwiedził Magyar jako szef rządu.

W Berlinie szef węgierskiego rządu powtórzył, że priorytetem jego rządu w polityce zagranicznej – poza UE i NATO, jest wzmocnienie Grupy Wyszehradzkiej (V4), czego podstawą było wznowienie przyjaźni polsko-węgierskiej. 23 czerwca w Budapeszcie odbędzie się szczyt premierów państw V4 – z udziałem premiera Polski Donalda Tuska. – Zasugeruję pozostałym trzem premierom, że powinniśmy rozszerzyć współpracę w V4, zaprosić Austrię, Niemcy, a nawet Chorwację, Słowenię, Rumunię i wspólnie zbudować silną Europę Środkową. Oznacza to współpracę infrastrukturalną, gospodarczą i kulturalną – deklarował w Berlinie Peter Magyar.

(DPA/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Ponad połowa dorosłych w Niemczech ma nadwagę. Wynika to z wyników mikrocensusu Federalnego Urzędu Statystycznego w Wiesbaden. Zgodnie z nimi w 2025 r. nieco ponad połowa dorosłych, czyli 53,4 procent, miała wskaźnik masy ciała (BMI) powyżej 25. Od tej wartości Światowa Organizacja Zdrowia klasyfikuje dorosłych jako osoby z nadwagą. 17,9 procent uznano nawet za osoby otyłe. Oznacza to, że miały one BMI powyżej 30 i tym samym uznano je za osoby z poważną nadwagą.

Zgodnie z danymi mężczyźni częściej mają nadwagę niż kobiety. W 2025 roku dwie trzecie mężczyzn (62,6 procent) miało BMI powyżej 25, a jedna piąta (19,9 procent) była otyła. Wśród kobiet w ubiegłym roku 43,8 procent miało nadwagę, a 15,8 procent było otyłych.

Nieznaczny wzrost średniej wagi

Średnia waga Niemców nieznacznie wzrosła w ostatnich latach: jak wynika z danych mikrocensusu za rok 2025, przeciętny mieszkaniec Niemiec waży 78,3 kg. W 2021 r. średnia waga wynosiła jeszcze 77,7 kg, a w 2017 r. – 77 kg.

Średni mężczyzna waży przy tym 86,5 kg, a średnia kobieta 69,7 kg. Wszystkie dane dotyczące wagi i wzrostu odnoszą się do osób dorosłych powyżej 18 roku życia.

Natomiast średni wzrost Niemców praktycznie nie zmienił się w ostatnich latach. W 2025 roku przeciętny mieszkaniec Niemiec miał 1,73 metra wzrostu. W 2021 roku również wynosił on 1,73 metra, a w 2017 roku był o jeden centymetr mniejszy (1,72 metra). Przeciętna kobieta ma 1,66 metra wzrostu, a przeciętny mężczyzna 1,79 metra.

Wzrost maleje z wiekiem, a waga rośnie

Młodsze osoby są średnio wyższe. Według danych osoby w wieku od 18 do 24 lat mają średnio 1,75 metra wzrostu, a najniższa jest, według statystyków, grupa wiekowa powyżej 75 lat z wynikiem 1,68 metra.

Podczas gdy średni wzrost zmniejsza się wraz z wiekiem, w przypadku masy ciała sytuacja jest odwrotna. Wzrasta ona średnio do wieku średniego, a następnie ponownie spada.

Najcięższe są zatem osoby w grupie wiekowej od 50 do 59 lat, ważące 81,3 kg. Najlżejsze są osoby w wieku od 18 do 24 lat, ważące 72,5 kg.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Od lipca wstęp do Katedry Kolońskiej dla turystów będzie kosztował 12 euro. Jak poinformowała kapituła katedralna, opłata ta ma pokryć rosnące koszty utrzymania, ochrony oraz bieżącego funkcjonowania świątyni. Dla uczestników nabożeństw oraz członków Centralnego Stowarzyszenia Budowy Katedry wstęp pozostanie bezpłatny.

Darmowe mają też pozostać dostęp do świec oraz możliwość cichej modlitwy w wyznaczonych częściach świątyni. Ponadto katedra ma być dostępna bez opłat dla wszystkich w określone dni roku: od 6 stycznia (święto Trzech Króli) do następującej po nim niedzieli, 1 maja oraz 3 października (Dzień Jedności Niemiec), a także podczas pielgrzymki Trzech Króli.

Wejście na modlitwę

Przez północne wejście od Dworca Głównego w Kolonii nadal będzie można wejść bez opłaty do niewielkiej części katedry, aby się pomodlić. Wchodząc głównym wejściem od zachodu, trzeba będzie kupić bilet.

Kapituła katedralna poinformowała, że nie będzie sprawdzać, czy osoby wchodzące od strony północnej rzeczywiście przyszły się modlić. Według proboszcza katedry Guido Assmanna około 99 proc. odwiedzających stanowią turyści.

Dotychczas duża część wnętrza katedry była zawsze dostępna bezpłatnie, jednak już wcześniej pobierano opłaty za wstęp do skarbca i wejście na platformę widokową. Według kapituły od 2019 roku przez sześć kolejnych lat odnotowywano straty finansowe. Przez wiele lat można je było pokrywać z rezerw.

– Znaleźliśmy się w sytuacji, w której rezerwy Katedry Kolońskiej w dającej się przewidzieć przyszłości zostaną wyczerpane – wyjaśnił zarządzający finansami katedry Clemens van de Ven.

Nie tylko Kolonia

Wprowadzenie opłaty za wstęp w słynnej katedrze już od miesięcy wywołuje ożywione dyskusje. Przeciwnicy obawiają się, że katedra – która jest sercem miasta – utraci swoją funkcję, jeśli nie będzie dostępnego dla wszystkich. Zwolennicy wskazują, że inne katedry, takie jak katedra w Mediolanie czy londyńska katedra św. Pawła, również pobierają opłaty za wstęp.

Bilet dla dorosłych do katedry św. Pawła w Londynie kosztuje 27 funtów (31 euro), natomiast do Opactwa Westminsterskiego 31 funtów (35 euro). Za standardowy bilet do Sagrady Familii w Barcelonie trzeba zapłacić 26 euro.

Miejsce spoczynku królowej Polski

Katedra Kolońska, która oficjalnie nosi nazwę Katedry św. Piotra i Najświętszej Marii Panny, to jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli Niemiec i zabytek wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Budowa tego największego gotyckiego kościoła w Niemczech trwała 632 lata i została ukończona w 1880 roku.

Co roku zabytek zwiedza około 6 mln osób. Wśród milionów zwiedzających co roku katedrę jest wielu Polaków, którzy dowiadują się, że to właśnie w tym miejscu spoczywa Rycheza, królowa Polski. Była żoną Mieszka II, syna Bolesława Chrobrego i króla Polski w latach 1025-1031. Jej grobowiec znajduje się w kaplicy Jana Chrzciciela.

(KNA, DPA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Łączna liczba przejętych przez Chiny niemieckich patentów wynosi ponad 11 300 – informuje agencja Reutera, która uzyskała wgląd w raport. Jeszcze na przełomie tysiącleci w chińskich rękach nie znajdowały się niemal żadne niemieckie patenty.

Jak wskazują dane – niemal co trzeci wynalazek opracowany w Niemczech stanowi już własność podmiotu zagranicznego. Nieco mniej niż jedna trzecia z nich należy do podmiotów ze Stanów Zjednoczonych, podczas gdy około jedenaście procent znajduje się w posiadaniu podmiotów ze Szwajcarii.

Odpływ patentów z Niemiec

Odpływ patentów jest szczególnie wysoki w sektorze inżynierii mechanicznej: liczba zgłoszeń patentowych wzrosła tam z 3300 w roku 2000 do 4300 w roku 2022. „A jednak to właśnie w tym obszarze Chiny odnotowują najsilniejsze postępy” – zauważono w raporcie. Jako najbardziej wymowny przykład przytoczono firmę Kuka – producenta robotyki przemysłowej z siedzibą w Augsburgu – która w 2016 roku została przejęta przez chińską grupę Midea.

- Niemieckie korporacje również posiadają patenty za granicą. Stanowi to element normalnej konkurencji – stwierdził Oliver Koppel, ekspert IW. Zauważył on jednak, że Chiny sterują przejęciami na Zachodzie, kierując się podejściem geostrategicznym – podczas gdy ich własny rynek wewnętrzny pozostaje w dużej mierze zamknięty dla inwestorów zagranicznych z powodu tzw. „list negatywnych”, procedur weryfikacji pod kątem bezpieczeństwa oraz protekcjonizmu.

Przejaw braku równowagi – skrytykował Koppel. Jak argumentuje, Europa musi baczniej przyglądać się temu, dokąd migrują technologie o znaczeniu strategicznym. Według wspomnianego badania w latach 2000–2022 niemieccy wynalazcy zgłosili ponad 650 tysięcy patentów transnarodowych – czyli takich, które podlegają ochronie w wielu krajach i są uznawane za innowacje o znaczeniu międzynarodowym. Spośród nich 189 tysięcy (29 procent) znajduje się obecnie w posiadaniu podmiotów zagranicznych.

Niemiecki potencjał innowacyjny słabnie

Z analizy wynika, że ​​krajowy potencjał innowacyjny ulega osłabieniu. W konsekwencji globalny udział Niemiec w rynku międzynarodowych zgłoszeń patentowych spadł z 22 procent w roku 2000 do 15 procent w roku 2022. Jak sugeruje badanie, główną przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, iż Niemcy inwestują zbyt mało w badania i rozwój. W roku 2000 Republika Federalna Niemiec zajmowała trzecie miejsce na świecie, przeznaczając na ten cel dwukrotnie więcej środków niż Chiny. Według instytutu IW do roku 2021 Niemcy spadły na szóste miejsce. Od tamtego czasu Chiny dwudziestokrotnie zwiększyły swoje wydatki na badania i rozwój.

Jak wyjaśnił instytut IW w odniesieniu do swojej bazy danych patentowych, rok 2022 jest ostatnim rokiem, dla którego dostępne są kompletne dane, co wynika z faktu, iż zgłoszenia patentowe podawane są do wiadomości publicznej dopiero po upływie ustawowego, 18-miesięcznego okresu oczekiwania.

(RTR/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Według nowego raportu Stowarzyszenia Pomocy Społecznej (Paritätischer Wohlfahrtsverband) wskaźnik ubóstwa w Niemczech osiągnął nowy rekordowy poziom. Zgodnie z raportem dotyczącym ubóstwa w latach 2024–2025 odsetek ten wzrósł o 0,6 punktu procentowego do 16,1 procent populacji.

„W naszym kraju w ubóstwie żyje 13,3 miliona osób, biorąc pod uwagę wyłącznie względne ubóstwo dochodowe” – podaje stowarzyszenie.

„Smutny rekord”

Liczby te podał już w lutym br. Federalny Urząd Statystyczny. Oficjalnie osoby te – zgodnie z definicją Unii Europejskiej – uznaje się za zagrożone ubóstwem. Stowarzyszenie podkreśla teraz, że padł „smutny rekord”. W żadnym z poprzednich lat ubóstwo nie dotknęło tak wielu osób.

Osoby, które dysponują mniej niż 60 procentami średniego dochodu, są uznawane za zagrożone ubóstwem, jak to nazywają statystycy, lub za ubogie, jak to formułuje stowarzyszenie pomocy społecznej. W przypadku osób samotnych próg ten wynosił ostatnio 1446 euro netto miesięcznie, a dla gospodarstw domowych składających się z dwóch osób dorosłych i dwojga dzieci poniżej 14. roku życia – 3036 euro.

„Negatywny zwrot trendu”

Po spadku wskaźników w latach 2020–2023 nastąpił „negatywny zwrot trendu”, podkreśla stowarzyszenie. Różnice między regionami są przy tym znaczne. Na przykład w Bawarii oraz Badenii-Wirtembergii, które charakteryzują się silną strukturą gospodarczą, odnotowano najniższe wskaźniki osób dotkniętych ubóstwem, wynoszące odpowiednio 12,6 i 13,2 procent.

Najwyższy odsetek odnotowano z kolei w Bremie (27,5 procent), Saksonii-Anhalt (21,3 procent), a także w miastach-krajach związkowych Hamburgu (18,9 procent) i Berlinie (18,7 procent). Szczególnie dotknięte tym problemem w zachodnich Niemczech są regiony, takie jak Trewir (21,4 procent), Weser-Ems (20,8 procent) i Arnsberg (19,6 procent), a we wschodnich Niemczech na przykład Chemnitz (18,2 procent) czy Lipsk (17,4 procent).

Pułapka ubóstwa na starość?

„Starość grozi pułapką ubóstwa” – pisze stowarzyszenie. Sytuacja osób starszych jest napięta: prawie co piąta osoba w wieku powyżej 65 lat jest dotknięta ubóstwem lub zagrożona ubóstwem.

Inne grupy są również bardziej dotknięte tym problemem: osoby samotne (odsetek osób ubogich lub zagrożonych ubóstwem: 30,3 procent), samotni rodzice (28,9 procent) lub osoby z niskim wykształceniem (29,1 procent).

Z niemieckim obywatelstwem: 70 proc.

„Ogólnie rzecz biorąc, obecne tendencje wskazują, że ubóstwo rośnie szczególnie tam, gdzie występują strukturalne nierówności” – wyjaśniają autorzy raportu. Na przykład w przypadku niskiego wykształcenia lub ograniczonego dostępu do rynku pracy. Cztery na pięć osób dotkniętych ubóstwem nie jest zatem aktywnych zawodowo.

Według raportu 70 procent osób dotkniętych ubóstwem ma obywatelstwo niemieckie, a 30 procent nie ma obywatelstwa niemieckiego.

W wielu gospodarstwach domowych panują poważne trudności finansowe. Według raportu w ubiegłym roku 6,9 procent ludności nie miało wystarczających środków na pokrycie bieżących kosztów. Często nie można było opłacić rosnących cen prądu i ogrzewania, a często też nie stać było na nową lodówkę lub nową kuchenkę.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Trzy kraje związkowe na wschodzie Niemiec zamierzają zaostrzyć przepisy ustawy o samostanowieniu (SBGG). Celem tej wspólnej inicjatywy Saksonii, Saksonii-Anhalti Turyngii jest wzmocnienie prawa do samostanowienia osób transpłciowych i interseksualnych, przy jednoczesnym skutecznym zapobieganiu oczywistym nadużyciom prawa – poinformowało saksońskie ministerstwo sprawiedliwości. Wcześniej o tej sprawie donosił dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

Sprawa skrajnie prawicowej ekstremistki

W świetle sprawy skazanej skrajnie prawicowej ekstremistki Marli Svenji Liebich, niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt już wcześniej opowiedział się za reformą legislacyjną. W lipcu 2023 roku ekstremista – wówczas jeszcze jako Sven Liebich – otrzymał prawomocny wyrok roku i sześciu miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności za podżeganie do nienawiści, zniesławienie oraz zniewagę.

Mężczyzna dokonał następnie urzędowej zmiany płci z męskiej na żeńską, zmieniając też imię ze Sven na Marla Svenja. Krytycy określili to działanie mianem nadużycia ustawy o samostanowieniu. Mimo to Liebich została wezwana do rozpoczęcia odbywania kary w zakładzie karnym dla kobiet w Chemnitz, lecz nie stawiła się na wezwanie. Później Liebich została aresztowana na granicy czesko-niemieckiej i od tamtej pory przebywa w czeskim areszcie. W poniedziałek Sąd Okręgowy w Pilźnie orzekł o jej ekstradycji; Liebich przysługuje jednak prawo do wniesienia odwołania od tego orzeczenia.

Jak reagować na nadużycia?

Kraje związkowe: Saksonia, Saksonia-Anhalt i Turyngia wezwały rząd Niemiec do niezwłocznego zainicjowania reformy, która ustanowiłaby prawnie solidny mechanizm weryfikacji we wszystkich przypadkach noszących znamiona oczywistego nadużycia przepisów. Proponują ustawowe doprecyzowanie obiektywnych kryteriów, na podstawie których urzędy stanu cywilnego mogłyby interweniować w sytuacjach ewidentnych nadużyć.

Propozycja przewiduje wprowadzenie konkretnych mechanizmów weryfikacyjnych, ujednoliconych procedur kierowania spraw lub rozstrzygania wątpliwości, a także wyraźnych ram prawnych dla organów administracyjnych. – Jedynymi czynnikami podlegającymi weryfikacji powinny być obiektywne i możliwe do udokumentowania okoliczności wskazujące na niewłaściwe wykorzystanie procedury lub nadużycia – podkreśliła Constanze Geiert, minister sprawiedliwości Saksonii.

Jak dodała, każdy przypadek nadużycia zagraża celowi ustawy: zapewnieniu osobom zainteresowanym prawa do traktowania z poszanowaniem ich tożsamości płciowej. Propozycja ta ma zostać przedstawiona podczas Konferencji Ministrów Sprawiedliwości, która odbędzie się w Hamburgu 11 i 12 czerwca br.

(DPA/stef)

Raport „Globalna ucieczka”, opublikowany w poniedziałek (01.06.2026) w Berlinie, ma być sygnałem alarmowym – taką nadzieję wyraża jego współautorka Petra Bendel z Uniwersytetu w Erlangen-Norymberdze (Bawaria). Odnosząc się do wspólnego europejskiego systemu azylowego (GEAS), który wejdzie w życie 12 czerwca, ekspertka nie przewiduje nic dobrego: „Obawiamy się dalszego rozszerzenia zakwaterowania osób ubiegających się o ochronę w warunkach przypominających areszt w ramach procedur azylowych na granicach zewnętrznych”.

Szef MSW: centra powrotów to innowacja

Petra Bendel krytykuje fakt, że uchodźcy bez szans na azyl mają być skupiani w ośrodkach powrotowych poza Unią Europejską. Te tak zwane „centra powrotów” są centralnym punktem zaostrzonej polityki migracyjnej, którą niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt określa jako „innowacyjną”. Negocjatorzy z Parlamentu Europejskiego i państw członkowskich UE uzgodnili w poniedziałek wieczorem rozporządzenie, które umożliwia tworzenie takich ośrodków deportacyjnych.

UE jest jednak uzależniona od partnerów do współpracy, zwłaszcza w Afryce. Często wymienia się Tunezję i Egipt – oba kraje są geograficznie oddzielone od Europy jedynie Morzem Śródziemnym. Jednak w rozważaniach Unii Europejskiej rolę mają odegrać również bardziej odległe państwa, takie jak Ruanda i Uganda.

Uchodźcy z Afganistanu

Osobom szukającym schronienia będzie w przyszłości jeszcze trudniej, niż jest to już teraz zdaniem Petry Bendel i wielu innych ekspertów ds. migracji: „Przewidujemy dalszą marginalizację grup i osób szczególnie wymagających ochrony”.

Jako konkretny przykład współautorka raportu podaje wstrzymane przez rząd federalny programy przyjmowania osób z Afganistanu, które po ponownym przejęciu władzy przez fundamentalistycznych talibów są bardziej zagrożone niż kiedykolwiek: „To właśnie mam na myśli, mówiąc, że państwo niemieckie powinno wywiązywać się ze swoich obowiązków w zakresie ochrony”.

Niemcy: o jedną trzecią mniej uchodźców

Badacz migracji Franck Düvell z Uniwersytetu w Osnabrück (Dolna Saksonia) uważa reformę za źle skonstruowaną. Jego zdaniem w najgorszym przypadku prowadzi ona do powielania struktur i oznacza ograniczenie praw dzieci, kobiet, rodzin i uchodźców.

Franck Düvell zwraca uwagę na wyraźny spadek liczby uchodźców: W 2023 roku 330 tysięcy osób złożyło po raz pierwszy wniosek o azyl w Niemczech, dwa lata później było to już tylko 113 tys. Trend ten utrzymuje się: w pierwszym kwartale 2026 roku zarejestrowano około 22 tys. wniosków o azyl, co w przeliczeniu na cały rok dałoby w sumie mniej niż 90 tysięcy.

Przyczyny ucieczki: wojna i klimat

Według corocznego raportu na całym świecie jestn obecnie ponad 117 milionów uchodźców. Oznacza to podwojenie liczby w ciągu dekady. Większość z nich to uchodźcy wewnętrzni. Szukają oni schronienia przed wojną we własnym kraju lub skutkami zmian klimatycznych: suszami i powodziami. Jednak tylko niewielka część z nich przybywa do Europy i Ameryki Północnej.

Liczby spadają nie tylko w Niemczech. Według danych w tak różnych krajach jak Turcja, Iran i Sudan jest od 1,5 do 2 milionów uchodźców mniej. I chociaż wojna Rosji z Ukrainą trwa z niezmienną intensywnością, według Düvella cztery miliony ludzi powróciło do swoich miast i wsi, w tym wielu z Niemiec i innych krajów UE.

Syria: powrót całkowicie nierealny?

To, co w Ukrainie jest przynajmniej częściowo możliwe, autorzy raportu o uchodźcach uważają za całkowicie nierealne w przypadku Syrii.

– To całkowicie zniszczony kraj, infrastruktura leży w gruzach, gospodarka praktycznie nie funkcjonuje – mówi Benjamin Etzold z Bonn International Centre for Conflict Studies (BICC).

– Wszędzie panuje głód i ogromna bieda – dodaje eskpert: „Ale przede wszystkim mniejszości etniczne i religijne nie znajdują ochrony w kraju pod nowym reżimem”. Na tym tle mówienie o tym, że masowy powrót do Syrii jest możliwy, badacz konfliktów uważa za całkowicie nierealne.

Za mało pomocy humanitarnej i współpracy?

– Niemcy muszą nadal opowiadać się za multilateralizmem – domaga się Benjamin Etzold. Należy nadal wzmacniać działania ONZ i organizacji zajmujących się uchodźcami.

– Jednak również w Niemczech obserwujemy spadek – krytykuje naukowiec, wskazując na zmniejszenie o połowę pomocy humanitarnej oraz ponowne cięcia w budżecie przeznaczonym na współpracę na rzecz rozwoju.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

W umowie koalicyjnej CDU/CSU i SPD zapowiedziały, że zmodernizują system stypendialny BAföG. Reforma miała wejść w życie w semestrze zimowym 2026/27 i w pierwszym rzędzie zwiększyć ryczałt na pokrycie kosztów zakwaterowania dla studentów.Następnie tzw. podstawowa kwota stypendium miała stopniowo być dostosowywana do poziomu zasiłku socjalnego. Teraz odpowiedzialny za reformę resort badań naukowych i technologii oraz przestrzeni kosmicznej spiera się z ministerstwem finansów o to, z jakich środków BAföG miałby być finansowany. A w kręgach chadeków pojawiają się wątpliwości co do podwyżki stypendium oraz postulaty, aby studenci sami pracowali na swoje utrzymanie.

„Postulat, że studenci powinni w końcu zarabiać na życie ciężką pracą, nierzadko ma podtekst antyintelektualny. Jest to lekceważenie pracy umysłowej, na które kraj taki jak Niemcy nie może sobie pozwolić” – komentuje „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

Świadczenie BAföG nie jest jednak zwykłym zasiłkiem socjalnym, jak każdy inny. Studia w Niemczech są zresztą zazwyczaj bezpłatne. Jak podkreśla komentator: „Nie wszystkie uniwersytety należą do światowej czołówki, ale poziom kształcenia jest ogólnie solidny. Dlatego wątpliwe jest, czy podstawowe zabezpieczenie socjalne powinno w przyszłości stanowić punkt odniesienia dla wysokości stypendium”. Według dziennika nie można zapominać o tym, że odsetek studentów pochodzących z tzw. rodzin o niskim poziomie wykształcenia jest w Niemczech nadal zdecydowanie zbyt mały. „Nie można zatem odrzucać podwyższenia ryczałtu na koszty mieszkaniowe, uzgodnionego w umowie koalicyjnej. Być może jednak inne rozwiązania byłyby bardziej skuteczne. Na przykład budowa akademików” – konstatuje FAZ.

Chaotyczny obraz sytuacji

„Neue Osnabrücker Zeitung” pisze: „W kwestii reformy stypendiów BAföG rząd i Ministerstwo Nauki pod kierownictwem Dorothee Bär prezentują chaotyczny obraz sytuacji. W kwietniu z ministerstwa nauki napływały informacje, że kwestia finansowania została wyjaśniona. Pod koniec maja Bär stwierdziła jednak, że realizacja projektu jest mało prawdopodobna. Jednocześnie skrytykowała postulaty dotyczące 'studiów przy pełnym pokryciu kosztów'. Frakcja SPD i ministerstwo nauki, którym kieruje Bär, zdementowały te doniesienia. Reforma systemu BAföG ma jednak wejść w życie już w semestrze zimowym. Te ciągłe zmiany decyzji wywołują niepotrzebną niepewność co do tego, jak opłacić drogie pokoje we współdzielonych mieszkaniach i codzienną porcję makaronu z sosem pomidorowym. Ponad dwie trzecie wszystkich studentów i tak już pracuje. 'Pełne pokrycie kosztów' wygląda naprawdę zupełnie inaczej”.

Według dziennika regionalnego „Weser-Kurier” z Bremy Unia chadecka regularnie rzuca kłody pod nogi. „Podobnie jak w przypadku emerytur, wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego i reformy służby wojskowej, również w kwestii podwyżki stypendiów BAföG najwyraźniej zamierza wycofać się z kompromisu, który już dawno wynegocjowano z SPD. Niepokojące jest również to, jak bardzo wypowiedź minister Dorothee Bär z CSU odbiega od rzeczywistości, w której stwierdza, że 'Nie ma nic złego w tym, że studenci dorabiają sobie podczas studiów'. Wydaje się jednak, że fakt, iż już od dawna 70 procent wszystkich studentów pracuje na pół etatu, aby częściowo sfinansować swoje utrzymanie, najwyraźniej nie dotarł jeszcze do świadomości minister badań naukowych i technologii. To naprawdę przerażające!”

Fatalny sygnał

„Sygnał, jaki wysyła rząd federalny tą debatą, jest katastrofalny” – pisze „Straubinger Tagblatt/Landshuter Zeitung”. „Po tym, jak na początku kadencji uchwalono gigantyczny pakiet zadłużenia, który będą musiały spłacać przyszłe pokolenia, wprowadzono 'prezenty emerytalne', które stanowią ogromne obciążenie dla budżetu, całkowicie zaniedbano kwestię ochrony klimatu. A następnie mówi się młodym ludziom: 'Skreślamy ten jeden prezent wyborczy, który zapisaliśmy dla was w umowie koalicyjnej'. Nic dziwnego, że właśnie ta grupa w następnych wyborach ponownie zagłosuje na skrajną lewicę lub skrajną prawicę” – czytamy.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

3 czerwca zapadnie decyzja, kto zasiądzie w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Tego dnia Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych wybierze część nowych członków najważniejszego gremium tej organizacji. Zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych ponosi ona główną odpowiedzialność za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Jej decyzje są wiążące dla wszystkich państw członkowskich ONZ. Rada może nakładać sankcje, wysyłać misje pokojowe oraz wyrażać zgodę na użycie siły zbrojnej.

Rada Bezpieczeństwa składa się z pięciu stałych członków posiadających prawo weta: Stanów Zjednoczonych, Rosji, Chin, Wielkiej Brytanii i Francji. Oprócz tego należy do niej dziesięciu członków tymczasowych. Co roku wybiera się pięciu nowych członków na dwuletnią kadencję. O jedno z tych miejsc ubiegają się obecnie Niemcy.

Podczas wizyty w siedzibie ONZ w Nowym Jorku pod koniec kwietnia niemiecki minister spraw zagranicznych Johann Wadephul ocenił szanse swojego kraju z umiarkowanym optymizmem. W rozmowie z Deutsche Welle podkreślił: „Powiedziałbym, że nasze szanse są dobre, ale to rywalizacja i demokracja. Możemy wygrać, możemy przegrać – oba scenariusze są możliwe. Mamy dobre argumenty. Angażujemy się w sprawy świata i aktywnie działamy w systemie ONZ”.

Drugi największy płatnik

Na swojej stronie internetowej Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych uzasadnia aspiracje kraju do miejsca w Radzie Bezpieczeństwa również swoim wkładem finansowym. Jak podaje: „Jako drugi największy płatnik na rzecz systemu ONZ (po USA) Niemcy od ponad pięćdziesięciu lat są wiarygodnym partnerem ONZ”.

Jednak Johannes Varwick, profesor stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie w Halle, uważa, że nie będzie to łatwe zadanie. – Przez dziesięciolecia Niemcy cieszyły się poparciem w wielu częściach świata jako siła promująca wielostronne rozwiązania polityczne. Obecnie istnieje jednak wiele kwestii budzących kontrowersje – wyjasnia w rozmowie z DW, podając jako przykłady konflikt izraelsko-palestyński, wojnę z Iranem oraz wojnę w Ukrainie. Mimo to, zdaniem eksperta, decydujące znaczenie będzie miał przede wszystkim argument finansowy.

Zarzut wobec Niemiec: podwójna moralność

Ale co Niemcy chcą osiągnąć, jeśli uda im się zdobyć miejsce w Radzie? W krótkim filmie przygotowanym specjalnie na potrzeby kandydatury, zatytułowanym „More than a Seat” („Więcej niż miejsce”), podkreślono: „Jesteśmy gotowi zająć miejsce, by zabrać głos. W imię szacunku, sprawiedliwości i pokoju.”

Z kolei sam resort spraw zagranicznych wskazuje, że w Radzie Bezpieczeństwa Niemcy chcą skupić się na takich obszarach jak zapobieganie konfliktom, rozwiązywanie kryzysów oraz położyć nacisk na klimat i bezpieczeństwo. Są to jednak cele, które praktycznie mógłby reprezentować każdy kandydat, a zatem trudno uznać je za cechę wyróżniającą Niemcy.

Niektóre elementy wniosku Niemiec brzmią jak alternatywa dla polityki siły prezydenta USA Donalda Trumpa, na przykład gdy MSZ apeluje o „międzynarodowy porządek oparty na zasadach” i przestrzeganie prawa międzynarodowego. – System ONZ znajduje się pod presją – stwierdził minister spraw zagranicznych Wadephul w Nowym Jorku w rozmowie z DW. Dodał jednocześnie: „Uważam, że dyplomacja nadal odgrywa bardzo ważną rolę, aby to (prawo silniejszego) nie wzięło góry”. Nie wymienił przy tym nazwiska Donalda Trumpa.

– Niemieckie odwoływanie się do prawa międzynarodowego nie jest w kontekście ONZ pozbawione problemów – uważa Johannes Varwick. Niektórzy zarzucają Niemcom stosowanie podwójnych standardów: „Na przykład gdy w kwestii Strefy Gazy stanowczo opowiadają się po stronie Izraela”. – Myślę, że niemal każdy w ONZ rozumie, że Niemcy mają inne historyczne powiązania z Izraelem, to nie ulega wątpliwości – podkreśla Varwick, mając na myśli Holokaust. Jak wyjaśnia: „Jednak w oczach wielu osób trudno ze sobą pogodzić zajmowanie tak jednoznacznego stanowiska po stronie agresora i jednoczesne, niemal dogmatyczne podnoszenie sztandaru prawa międzynarodowego w Ukrainie”.

Reforma Rady Bezpieczeństwa bez szans

Tymczasem szef niemieckiej dyplomacji chciałby, aby Organizacja Narodów Zjednoczonych znów odgrywała większą rolę w rozwiązywaniu międzynarodowych konfliktów. W kontekście wojny w Ukrainie i w Iranie wezwał, by ONZ stała się „centralnym punktem bieżącej dyplomacji kryzysowej”. W obu wojnach oraz w wielu innych konfliktach Organizacja Narodów Zjednoczonych przyjęła raczej bierną postawę, przede wszystkim dlatego, że jedno lub więcej państw posiadających prawo weta w Radzie Bezpieczeństwa jest stronami tych konfliktów. Rosja w wojnie w Ukrainie, Stany Zjednoczone w wojnie z Iranem. Państwa te zablokowały rezolucje skierowane przeciwko nim. W ten sposób Rada zablokowała samą siebie.

Według Johanna Wadephula potwierdza to konieczność reformy Rady Bezpieczeństwa, za którą zasadniczo opowiada się również sekretarz generalny ONZ António Guterres. Ich argument jest taki, że skład Rady, a zwłaszcza grono państw posiadających prawo weta, jest odzwierciedleniem sytuacji politycznej na świecie z okresu tuż po II wojnie światowej, a nie obecnego stanu rzeczy.

Niemcy, Japonia, Brazylia i Indie od lat domagają się przyznania im po jednym stałym miejscu oraz dwóch dodatkowych miejsc dla państw afrykańskich. Ponadto przewiduje się utworzenie kolejnych miejsc dla czterech lub pięciu członków niestałych, aby zapewnić większy wpływ zwłaszcza regionom niedostatecznie reprezentowanym, takim jak Afryka, Azja i Ameryka Łacińska. Jednak nigdy do tego nie doszło. I nic nie wskazuje na to, by miało się to zmienić w przyszłości, ponieważ obecne pięć państw posiadających prawo weta musiałoby zgodzić się na utratę swoich przywilejów. Również Johannes Varwick określa takie próby reform, mimo ich zasadności, jako „beznadziejne”.

Stopniowa utrata znaczenia

Pytanie brzmi jednak, na ile Rada Bezpieczeństwa i cała Organizacja Narodów Zjednoczonych mają jeszcze znaczenie. W opublikowanym pod koniec sierpnia raporcie sztokholmski Instytut Badań nad Pokojem SIPRI wskazał na „prawie całkowitą marginalizację instytucji takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych” w kontekście znacznego spadku liczby misji pokojowych ONZ i ograniczenia ich finansowania.

Już dawno powstały nowe, alternatywne grupy i bloki władzy, takie jak G20 – grupa dwudziestu najważniejszych krajów uprzemysłowionych i wschodzących oraz BRICS plus, w ramach której zjednoczyły się ważne państwa spoza Zachodu, w tym Chiny, Rosja oraz Indie. W ten sposób obchodzą Organizację Narodów Zjednoczonych.

Z analizy eksperta dotyczącej znaczenia Organizacji Narodów Zjednoczonych wynika, że nie leży to w interesie Niemiec. – Strategicznym celem niemieckiej polityki zagranicznej musi pozostać wzmacnianie klasycznego multilateralizmu ONZ. Jest to bardzo trudne i żmudne, ale świat nie byłby lepszy, gdyby formaty takie jak G20 czy BRICS okazały się następcami multilateralizmu ONZ – uważa ekspert.

Austria i Portugalia – mocni konkurenci

Republika Federalna Niemiec dotychczas była sześciokrotnie członkiem Rady Bezpieczeństwa, ostatnio w latach 2019/20. W aktualnym naborze na lata 2027/28 Niemcy mają dwóch innych konkurentów z UE – Austrię i Portugalię – którym również przypisuje się duże szanse, zwłaszcza że niemiecka kandydatura została zgłoszona stosunkowo późno.

Aby odnieść sukces, Niemcy potrzebują dwóch trzecich głosów spośród 193 państw członkowskich. W wywiadzie dla DW Johann Wadephul udzielił następującej rady Zgromadzeniu Ogólnemu: „Należy wybrać kraj, który ma doświadczenie i jest zainteresowany pogłębianiem zrozumienia dla innych krajów i kontynentów”. Nie trzeba dodawać, że jego zdaniem Niemcy mają tu przewagę. Czy podobnie myśli odpowiednia liczba innych państw, okaże się 3 czerwca.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

90‑minutowy film dokumentalny, który oglądać będzie można w niemieckim "Netfliksie" od czwartku 4 czerwca, dokładnie w dniu 41. urodzin Łukasza Podolskiego, został wyprodukowany przez studio kreatywne bildtonfabrik. Jest to widoczne już na samym początku. W filmie kolejno występują takie piłkarskie osobistości jak Joachim Löw, Oliver Kahn, Toni Kroos i Thomas Müller, by opowiedzieć o wspólnym czasie spędzonym z Podolskim.

Sam Poldi wyjaśnia jednak, że typowe dokumenty o sportowcach, w których wypowiadają się dawni towarzysze, uważa za nudne. W odpowiedzi Löw i inni wstają i opuszczają plan zdjęciowy. To całkiem ciekawy pomysł na początek.

W centrum uwagi

Co prawda później wielkie postacie futbolu sporadycznie jednak zabierają głos, lecz w centrum uwagi rzeczywiście znajduje się Podolski jako osoba prywatna – wypowiadają się babcia, matka, ojciec, siostra i syn. Twórcy, z duetem reżyserskim Nicolasem Berse‑Gillesem i Simone Schillinger pokazują urodzonego w Polsce piłkarza podczas walk sumo w Japonii, jazdy na rowerze z rodziną czy udziału w karnawałowej paradzie wKolonii.

– Mieliśmy inne podejście, chcieliśmy trochę mniej piłki nożnej i trochę więcej innych scen. Myślę, że całkiem dobrze nam się to udało – mówił Podolski podczas premiery filmu na stadionie w Kolonii w ubiegłym tygodniu.

Debiut Moniki Podolskiej

Żona Monika, która zazwyczaj niemal całkowicie unika życia publicznego, udziela w tym dokumencie swojego pierwszego wywiadu. Nie pojawia się jednak przed kamerą – słychać jedynie jej głos. – Moja żona od początku nie chciała być na pierwszym planie. Znaleźliśmy kompromis. Ludzie musieli włożyć dużo wysiłku, żeby ją przekonać – powiedział Podolski agencji DPA. – Była jednak otwarta na tę rolę, bo sama chciała, aby dokument był czymś wyjątkowym i żeby opowiedziała też coś o mnie.

Pochodząca również z Polski Monika Podolska opowiada o pierwszym spotkaniu z ówczesnym juniorem FC Köln („przy stole do tenisa stołowego w szkole”) oraz o kryzysie małżeńskim po jego powrocie do klubu w 2008 roku. – Były momenty w Kolonii, kiedy przez kilka tygodni nie rozmawialiśmy ze sobą, kłóciliśmy się, a nawet przez jakiś czas nie byliśmy razem – wyznaje. Jednak szybko się pogodzili.

Podczas oglądania dokumentu nasuwa się też pytanie, jak piłkarz i biznesmen – właściciel własnej sieci budek z kebabami, lodziarni i festiwalu muzycznego – znajduje jeszcze czas dla swojej rodziny. Wygląda na to, że spędzał znacznie więcej czasu na boiskach i w samolotach niż przy kuchennym stole z żoną i trójką dzieci. Zapytany o to Poldi odpowiada jasno: – Kto śpi, ten przegrywa.

Poldi pokrzyżował plany twórców dokumentu

Dokument Netfliksa pierwotnie zakładał także towarzyszenie Podolskiemu podczas jego ostatniego sezonu jako piłkarza w klubie młodości Górnik Zabrze. – Będziecie częścią tej podróży – obiecywał. Jednak ambitny sportowiec w trakcie zdjęć zaczyna mieć coraz więcej wątpliwości, czy nie powinien jednak kontynuować kariery: – Dlaczego miałbym rezygnować z czegoś, co tak kocham?

Ostatecznie niespodziewanie przedłuża karierę o jeszcze jeden sezon, co dla twórców dokumentu musiało być dość gorzkie – zakończenie kariery ogłosił dopiero w maju, długo po zakończeniu zdjęć.

Film zaskakuje szczególną puentą, która nawiązuje do decydującej bramki Mario Götzego w finale mistrzostw świata w 2014 roku. To, że największy moment jego kariery pojawia się dopiero w napisach końcowych, wiele mówi o skromnym Podolskim.

– Nigdy nie definiowałem się przez trofea. Za bardzo kocham piłkę nożną, bo oferuje ona znacznie więcej niż tylko jakieś puchary – stadiony, kibiców i całą tę otoczkę – wyznaje Podolski.

(DPA/du)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Wyższy Sąd Krajowy w Düsseldorfie uznał 36-letniego Syryjczyka Mahmouda M. za winnego czterokrotnej próby zabójstwa i skazał go na dożywocie. Sąd stwierdził szczególnie ciężki charakter jego winy i zarządził zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci detencji prewencyjnej. Oskarżony chciał realizować dżihadystyczne cele – powiedział przewodniczący składu sędziowskiego.

Tym samym sąd wymierzył najwyższą karę, o jaką wnosiła Prokuratura Federalna, zajmująca się w Niemczech ściganiem przestępstw terrorystycznych. Prokuratorzy twierdzili, że oskarżonemu brakuje jakiejkolwiek empatii wobec ofiar. Ze względu na swoją radykalno‑islamską postawę Syryjczyk nadal stanowi zagrożenie, a jego prognoza kryminologiczna jest wyjątkowo niekorzystna – wyjaśniała Federalna Prokuratura. Obrońcy wskazywali na trudne dzieciństwo oskarżonego oraz depresję, którą stwierdził u niego biegły psychiatra.

"Allahu akbar"

Cztery ofiary nożownika zeznały w procesie, że wciąż cierpią z powodu zamachu. 18 maja 2025 w nocy, podczas zabawy przed barem w Bielefeld, zostały zaatakowane i ciężko ranne wskutek ciosów nożem, zagrażających ich życiu. Napastnik miał przy tym krzyczeć „Allahu akbar” – powiedział przewodniczący rozprawie sędzia. Wśród bawiących się znajdowało się wielu fanów klubu piłkarskiego Arminia Bielefeld.

Oskarżony przyznał się do czynu wobec psychologów i psychiatrów podczas aresztu śledczego, a także potwierdził to w swoim ostatnim słowie przed sądem. Ponadto w areszcie opowiadał, że już w Syrii zabił dwie osoby, w tym swojego przyrodniego brata na zlecenie organizacji terrorystycznej Państwo Islamskie (IS).

Prokurator: przeszłość w IS w Syrii

Według informacji prokuratora 36‑latek był już w Syrii przez lata aktywny w szeregach IS, złożył przysięgę wierności kalifowi, zanim został zatrzymany przez oddziały kurdyjskie jako członek IS i przebywał osiem miesięcy w więzieniu. W 2023 roku przybył do Niemiec.

Przed zamachem wysłał nagranie z przyznaniem się do winy do osoby kontaktowej IS, które jednak nie zostało opublikowane. Miał przy sobie także kartkę z własnoręcznie narysowaną flagą IS.

Sąd stwierdził, że oskarżony chciał zabić jak najwięcej ludzi. Dopiero gdy stracił własnoręcznie wykonany sztylet na kiju i natrafił na zdecydowany opór, podjął ucieczkę. Dzień później, wieczorem 19 maja, został zatrzymany w Heiligenhaus koło Düsseldorfu. Informację o jego miejscu pobytu przekazał policji kuzyn.

"Głęboko zradykalizowany"

Według biegłego psychiatry oskarżony jest głęboko zradikalizowany islamistycznie. Ideologia islamistyczno‑dżihadystyczna stanowi stały element jego osobowości i systemu wartości. Był gotów nawet zerwać kontakt ze swoimi dziećmi. Jest podatny na urazy, nietolerancyjny i skłonny do przemocy.

W Niemczech jego stan psychiczny pogorszył się po tym, jak wstrzymano sprowadzenie rodziny, nie znalazł pracy i nie nauczył się języka niemieckiego. Syryjczyk odmówił także udziału w programie deradykalizacji.

(DPA/du)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Dziennikarz berlińskiej bulwarówki „B.Z.”, Stefan Peter, przyznaje, że lubi odwiedzać Polskę. W swoim komentarzu opublikowanym 1 czerwca chwali, że polskie miasta są „nie tylko pięknie odnowione, ale także czystsze i bezpieczniejsze niż te u nas w kraju”. Jego chęć podróżowania do Polski regularnie hamuje jednak niemiecka kolej.

Dziennikarz przypomina, że przed drugą wojną światową czas podróży do obecnie polskich miast wynosił niewiele mniej niż obecnie. Podaje przykład ekspresu na trasie Berlin-Wrocław, który w 1936 roku potrzebował na pokonanie tej trasy 4 godzin i 17 minut. Obecnie – pisze autor – pociąg Eurocity potrzebuje czterech godzin. „Po 90 latach kolejarzom udało się skrócić czas podróży dokładnie o 17 minut” – czytamy.

Samolot lepszą alternatywą

Jak wylicza Stefan Peter, także podróż do Warszawy, która trwa ponad pięć godzin, jest uciążliwa i nawet z dojazdem na lotnisko i oczekiwaniem na samolot z Berlina do stolicy Polski transport lotniczy jest „rozsądnym rozwiązaniem”. Kolejną trasą, na której występują trudności, jest modernizowana linia Berlin-Szczecin. Podczas gdy podróż samochodem trwa od półtorej do dwóch godzin, pociągiem i autobusową komunikacją zastępczą dojechać można w niemal dwa razy tyle.

Dodatkowo, obecnie z powodu remontu, na trasie do Szczecina, nie kursuje też pociąg między Berlinem a Bernau, a pasażerowie muszą przesiąść się na szybką kolej miejską S-Bahn. Dalej, z przesiadkami w Angermünde i Pasewalku, można dotrzeć pociągiem do Szczecina, ewentualnie przesiąść się w połowie trasy na autobus.

Opóźnienia pociągów i prac

Dziennikarz przypomina, że w 2020 roku Deutsche Bahn, a także przedstawiciele Senatu Berlina i rządu Brandenburgii, złożyli obietnicę, że w 2026 roku podróż do stolicy woj. zachodniopomorskiego skróci się o 20 minut do 90 minut. „Wydaje się, że w przypadku Deutsche Bahn spóźniają się nie tylko pociągi – opóźnienia dotyczą również projektów budowlanych. Obecnie termin zakończenia prac przesunięty jest na koniec 2027 roku” – komentuje Stefan Peter. Dodaje, że winnym jest brak wykwalifikowanej kadry w branży budowlanej.

Niemiecki rząd nie osiągnął swoich celów, jakie założył przy wykorzystaniu specjalnego funduszu w wysokości 500 mld euro na infrastrukturę i ochronę klimatu. Wynika to z raportu Ministerstwa Finansów, który ma zostać przekazany do komisji budżetowej Bundestagu.

Wcześniej informowały o tym dziennik „Handelsblatt” oraz tygodnik „Die Zeit”.

Pół biliona euro

W ubiegłym roku niemiecki parlament utorował drogę do dodatkowego zadłużenia w wysokości 500 mld euro na inwestycje w infrastrukturę i ochronę klimatu. Fundusz specjalny został zaplanowany na dwanaście lat.

Rząd Niemiec może zainwestować 300 mld euro, a niemieckie kraje związkowe i samorządy – 100 mld. Kolejne 100 mld euro jest do dyspozycji w Funduszu na rzecz Klimatu i Transformacji – w tym wypadku chodzi o cele związane z ochroną klimatu.

O jedną trzecią mniej

Jak wynika z raportu Ministerstwa Finansów, łącznie w 2025 roku z funduszu zamierzano wydać 37,2 mld euro, faktycznie jednak było to jedynie około 24 mld euro, czyli o około jedną trzecią mniej.

Z puli federalnej wykorzystano w ubiegłym roku 74 proc. środków. Zaplanowano wydatki w wysokości 18,9 mld euro, a wydano 14 mld.

W przypadku krajów związkowych przeznaczone dla nich środki zaksięgowano dopiero w tym roku, a zatem na dzień 31 grudnia 2025 roku – czyli dzień sporządzenia sprawozdania – nie były one jeszcze dostępne.

Fundusz napędza koniunkturę

Mimo powolnych wydatków, w raporcie jest mowa o „ogólnie udanym początku realizacji”. W obszarach budownictwa mieszkaniowego oraz cyfryzacji widoczne są pierwsze postępy i efekty. Najniższe wskaźniki odnotowano natomiast w przypadku infrastruktury energetycznej, badań i rozwoju oraz infrastruktury transportowej.

Z punktu widzenia rządu fundusz stabilizuje koniunkturę. Według wstępnych szacunków realny produkt krajowy brutto jest w krótkim okresie o 0,5 punktu procentowego wyższy dzięki wydatkom z tego funduszu, niż byłby bez nich.

(AFP, DPA/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

„Niemcy jeszcze nie zrozumiały, że ich wschodnim sąsiadem jest kraj o dynamice gospodarczej Korei Południowej” – uważa ekonomista prof. Marcin Piątkowski, w opublikowanym w poniedziałek, 1 czerwca, wywiadzie w niemieckim dzienniku „Frankfurter Allgemeine Zeitung” („FAZ”). Jego zdaniem ściślejsza współpraca z Polską mogłaby pomóc w rozwiązaniu strukturalnych problemów Niemiec.

Jak podkreśla Piątkowski, po polskiej stronie jest duże zainteresowanie budową kolejnych połączeń transportowych z Niemcami, jednak po niemieckiej stronie prace przeciągają się. „Być może wynika to częściowo z faktu, że niemiecka strona nie dostrzega w pełni dynamiki gospodarczej Polski” – stwierdza ekonomista.

Niemcy mają problemy z patrzeniem na wschodniego sąsiada

Rozwój Polski jest dla Piątkowskiego porównywalny z rozwojem Korei Południowej i gospodarkami tzw. tygrysów wschodnioazjatyckich. W tym roku – jak mówi ekonomista – Polska prześcignie Hiszpanię, mimo to sukces ten nie do końca przekłada się na wzrost współpracy między polskimi i niemieckimi firmami. „Z ekonomicznego punktu widzenia trudno to wytłumaczyć. Ale nie tylko niemieckie firmy mają trudności z patrzeniem przez granicę na swojego wschodniego sąsiada. Mam wielu przyjaciół w Berlinie, którzy nigdy nie byli w Polsce” – stwierdza rozmówca „FAZ”.

Gazeta przypomina, że według najnowszych badań proces nadrabiania zaległości przez gospodarkę Niemiec Wschodnich jest zagrożony. Zdaniem ekonomisty zacieśnienie współpracy z polskimi firmami, a także inwestycje w infrastrukturę i nowe powiązania między regionami gospodarczymi obu krajów, pozwoliłyby wschodnim landom Niemiec w większym stopniu korzystać z dynamiki polskiej gospodarki.

Co Polska zrobiła lepiej?

Piątkowski pytany przez „FAZ”, dlaczego rozwój w Polsce po transformacji ustrojowej jest szybszy niż Niemiec Wschodnich, odpowiada, że jedną z „lekcji historii sukcesu Polski” jest późny proces prywatyzacyjny, który przebiegł na mniejszą skalę niż w innych krajach byłego bloku wschodniego. Ekonomista chwali również polską politykę fiskalną, określając ją jako bardziej pragmatyczną niż w Niemczech, co w rezultacie umożliwiło ożywienie gospodarcze kraju. „Polska nie przedkładała redukcji długu publicznego nad inwestycje” – dodaje Piątkowski.

Profesor ekonomii dodaje, że młodzi Polacy są lepiej wykształceni niż ich rówieśnicy z Niemiec, a także bardziej wierzą w swoją sprawczość i fakt, że mogą być przedsiębiorcami. Za najważniejsze uważa jednak członkostwo Polski w Unii Europejskiej: „Bez UE dochody w Polsce stanowiłyby zaledwie 60 procent obecnego poziomu" – mówi.

AfD zagrożeniem dla Niemiec, Polski i UE

Ekonomista odniósł się również do zbliżających się jesienią wyborów landowych w Saksonii-Anhalt i Meklemburgii-Pomorzu Przednim, w których – według sondaży – największe szanse na wygraną ma partia AfD.

„Wzrost znaczenia AfD obserwowany jest w Polsce z wielkim zaniepokojeniem. AfD zajmuje stanowisko antyeuropejskie, co stawia pod znakiem zapytania unijną politykę konwergencji – będącą najważniejszym motorem wzrostu gospodarczego w Europie. Każdy, kto występuje przeciwko Europie, szkodzi Polsce, lecz w równym stopniu szkodzi także Niemcom” – podkreśla Piątkowski.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Niemcy odnotowują wyraźny spadek salda migracji. Oznacza to, że maleje różnica między liczbą osób, które przyjechały do Niemiec, a liczbą osób, które opuściły Niemcy.

W 2025 roku saldo migracji ponownie się zmniejszyło – do Niemiec przybyło o około 235 tys. osób więcej, niż z nich wyjechało – poinformował w poniedziałek, 1 czerwca, Federalny Urząd Statystyczny. Rok wcześniej saldo migracji wynosiło jeszcze około 430 tys. osób, po tym jak w 2022 roku osiągnęło rekordowy poziom 1,462 mln.

Mniej z Syrii, Turcji, Afganistanu

Łącznie w minionym roku odnotowano 1,48 mln przyjazdów oraz 1,25 mln wyjazdów. Liczba przyjazdów spadła w porównaniu z 2024 rokiem o 13 proc., a liczba wyjazdów o 2 proc.

Według statystyków jedną z przyczyn była mniejsza migracja z głównych krajów pochodzenia osób ubiegających się o azyl. Z Syrii przybyło o 67 proc. mniej osób niż w 2024 roku, a z Turcji i Afganistanu – po 41 proc. mniej. Również saldo migracji z Ukrainy było o 21 proc. niższe niż w 2024 roku. Uchodźcy z Ukrainy nie muszą składać w Niemczech wniosku o azyl, lecz otrzymują zezwolenie na pobyt w ramach tymczasowej ochrony.

Mniej przyjazdów z Polski

Kolejnym powodem spadku salda migracji był dalszy spadek migracji z państw Unii Europejskiej. W ubiegłym roku około 54 tys. osób więcej wyprowadziło się z Niemiec do innych krajów UE, niż z tych krajów do Niemiec przyjechało. Szczególnie wyraźny jest spadek liczby przyjazdów z Polski i Bułgarii.

Wzrost salda migracji w porównaniu z rokiem poprzednim odnotowano natomiast w przypadku Holandii i Rumunii.

Z kolei wśród obywateli niemieckich kraj opuściło 97 tys. osób. Najwięcej wyjechało do Szwajcarii, Austrii i Hiszpanii.

Przeprowadzki w Niemczech

W obrębie Niemiec odnotowano w ubiegłym roku blisko milion przeprowadzek między krajami związkowymi, co oznacza spadek o około 1 proc. w porównaniu z rokiem 2024.

Największy przyrost migracyjny zanotowała granicząca z Polską Brandenburgia (plus 9 tys. osób), następnie Bawaria i Szlezwik‑Holsztyn. Największe straty migracyjne odnotował natomiast Berlin (minus 12 tys.), a w dalszej kolejności Turyngia i Nadrenia Północna‑Westfalia.

(AFP/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Mieszkańcy Hamburga zdecydowali w referendum, że nie chcą u siebie letnich igrzysk olimpijskich. W niedzielnym głosowaniu, 31 maja, 54,9 proc. głosujących było przeciwnych kandydaturze Hamburga. Burmistrz tego miasta-kraju związkowego od razu wycofał kandydaturę metropolii.

Tym samym rosną szanse Monachium, Nadrenii Północnej-Westfalii z Kolonią oraz Berlina. Przy czym kandydatura Berlina budzi wielkie spory. Igrzyska olimpijskie mogłyby ponownie odbyć się w stolicy Niemiec akurat 100 lat po tych z 1936 roku, które otwierał dyktator III Rzeszy Adolf Hitler.

Niemiecka kandydatura

Pod koniec września Niemiecka Federacja Sportowa (DOSB) ma zdecydować, która kandydatura zostanie zgłoszona do Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) na organizację letnich igrzysk olimpijskich i paraolimpijskich w latach 2036, 2040 lub 2044.

W czwartek wieczorem, 4 czerwca, upływa termin składania aplikacji. Monachium i Nadrenia Północna-Westfalia uzyskały dla swoich planów wyraźne poparcie obywateli w referendach. W Berlinie Izba Deputowanych opowiedziała się za zgłoszeniem kandydatury stolicy Niemiec.

Hamburg – drugie co do wielkości miasto Niemiec – już po raz drugi (po 2015 roku) opowiedział się przeciw igrzyskom. Czy obciąży to niemieckie starania wobec MKOl? Niemiecka organizacja dachowa DOSB stara się do tego nie dopuścić i liczy, że impuls płynący z wcześniejszych udanych głosowań obywatelskich okaże się silniejszy niż „nie” z Hamburga.

Niemiecki faworyt

Duże szanse w wyścigu o niemiecką kandydaturę ma Monachium. Wyraźna większość 66,4 proc. w referendum była pierwszym udanym głosowaniem dotyczącym letnich igrzysk. Stolica Bawarii może też punktować swoim doświadczeniem olimpijskim z 1972 roku, siłą gospodarczą oraz międzynarodową rozpoznawalnością, którą zapewnia jej m.in. święto piwa Oktoberfest.

Międzynarodowych turystów przyciąga także Berlin. Jako stolica z bogatą historią i ikonicznymi zabytkami mogłaby pójść w ślady Paryża, który był organizatorem igrzysk w 2024 roku. Jednak plany Berlina przez długi czas sprawiały wrażenie mało ambitnych i spowolnionych. Z powodów konstytucyjnych miasto nie przeprowadziło referendum, a opozycja zapowiada, że w razie wyboru przez DOSB zorganizuje referendum przeciw igrzyskom. Zatem wybór stolicy Niemiec byłby dla organizacji parasolowej ryzykowny.

Nadrenia Północna‑Westfalia natomiast uzyskała w referendach wysokie poparcie. Region nad Renem i Ruhrą liczy przede wszystkim na rekord 14 mln sprzedanych biletów na letnie igrzyska. Otwarte pozostaje jednak pytanie, na ile atrakcyjny dla MKOl byłby region mniej znany na arenie międzynarodowej.

Nie tylko Niemcy

Jednak konkurencja na świecie jest duża. Indie i Katar uchodzą za możliwych kandydatów na 2036 rok, a w Europie plany olimpijskie mają Madryt, Budapeszt i Stambuł. Północ Wielkiej Brytanii rozważa kandydaturę po 2040 roku.

Nadal jednak nie wiadomo, kiedy i według jakiego trybu będą przyznawane przyszłe igrzyska. Nowa przewodnicząca MKOl, Kirsty Coventry, powołała komisję, która ma przeanalizować obecny proces wyboru. Wyniki spodziewane są pod koniec czerwca – wtedy także planiści olimpijscy w Niemczech dostosują swoje dalsze działania.

(DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” stwierdza: „Wolfgang Kubicki jest nowym przewodniczącym FDP, a ci, którzy nadal ją popierają, muszą to uznać i tego bronić. Być może partia ma z nim na czele jeszcze jedną szansę, chociaż Kubicki znany jest nie tylko z jasnych wypowiedzi, ale też czasem z takich, które ocierają się o bzdurę, czego przykładem może być nawoływanie przez niego do nieposłuszeństwa wobec obostrzeń związanych z pandemią koronawirusa. (…) Dobra polityka zawsze jest potrzebna. Ale musi być ona również dobrze wyjaśniana i broniona w otwartej debacie. Obu tych elementów często brakuje. FDP nie ma jednak tak złej pozycji dlatego, że obywatele mają już dość 'Wolnych Demokratów'. Wręcz przeciwnie. W Niemczech wciąż utrzymuje się zapotrzebowanie na politykę liberalną. Ale niekoniecznie na politykę klientelistyczną czy swoisty fetyszyzm związany z ulgami dla osób dojeżdżających do pracy, tylko na politykę, która w centrum swojego zainteresowania stawia pojedynczego człowieka i jego osobistą przestrzeń wolności. (…) Potencjał dla takiej liberalnej polityki jest ogromny”.

„Koelner Stadt-Anzeiger” zaznacza: „Teraz nowy szef FDP, Wolfgang Kubicki, musi ponownie zjednoczyć zwaśnione obozy i nie oczekiwać od nich podporządkowania się mu. A zadaniem jego przeciwników jest nie odrzucanie wyciągniętej do nich ręki. Problem polega jednak na tym, że Kubicki nie wyciągnął do nich ręki. Wręcz przeciwnie: po wyborach ogłosił, że nie jest to konieczne, ponieważ teraz koncentruje się na przywróceniu FDP dawnych sukcesów i pozycji. Próba osiągnięcia jednego bez drugiego to dziwna strategia, zwłaszcza dla partii, która musi walczyć o przetrwanie. W tej sytuacji FDP mniej niż kiedykolwiek przedtem może sobie pozwolić na wewnętrzne rozłamy”.

„Badische Zeitung” z Fryburga pisze, że „Wolfgang Kubicki wygrał wprawdzie z wynikiem 60 procent, ale jego nieoczekiwana konkurentka Marie-Agnes Strack-Zimmermann uzyskała imponujące 40 procent. Nie można tego zignorować”.

„Volksstimme” z Magdeburga ostrzega: „Kongres FDP był ostatnią szansą liberałów na uniknięcie zejścia ze sceny politycznej, ale jej nie wykorzystali. Dlatego grozi im teraz porażka w wyborach do parlamentów krajowych w Saksonii-Anhalt i Meklemburgii-Pomorzu Przednim. W Magdeburgu będzie to również jej koniec jako partii rządzącej; tylko tam FDP nadal zasiada bowiem w rządzie. Wszystkie osiągnięcia minister Lydii Hueskens schodzą na dalszy plan w obliczu jej klęski na kongresie partii. Być może samiec alfa, jakim jest Wolfgang Kubicki, poczuł się urażony, że równie wojownicza Marie-Agnes Strack-Zimmermann wystartowała przeciwko niemu. Tymczasem wybór między dwoma kandydatami powinien być czymś normalnym w partii, która chętnie się nazywa 'Wolnymi Demokratami'. Zamiast po wyborach zbliżyć się do swojej rywalki i mając na uwadze ich wynik 60:40, zjednoczyć oba skrzydła partii, Kubicki chce być jedynym władcą. W sondażach ogólnokrajowych jego FDP osiąga trzy procent, na wschodzie w najlepszym razie dwa. Ile z tego wynosi 60 procent, Kubicki powinien dobrze wiedzieć, nawet przy całej swojej próżności”.

Zdaniem „Maerkische Oderzeitung” z Frankfurtu nad Odrą: „Kubicki nie jest pragmatykiem, tylko politykiem działającym w zależności od aktualnej sytuacji. W szeregach FDP był już praktycznie wszystkim: lewicowym liberałem, zwolennikiem zbliżenia pod niektórymi względami z AfD, partyjnym buntownikiem, samozwańczym światowcem i dygnitarzem, przyjacielem Zielonych, jak i ich zaciekłym przeciwnikiem. Dobrze wyczuwa bieżące nastroje i potrafi je wykorzystać, a ludzie to wiedzą i cenią go właśnie za to. Brzmi to może nieco dziwnie, ale pasuje do obecnej sytuacji politycznej. Kubicki wydaje się w tej chwili najmocniejszą kartą, jaką liberałowie mają jeszcze w rękawie, by powrócić na scenę polityczną. Jasne jest jednak również, że może on pełnić jedynie funkcję tymczasowego przewodniczącego. Dlatego, że w perspektywie średnioterminowej partia FDP musi odnaleźć się na nowo i obrać jednolity kurs, który trwale przywiąże do niej wyborców, a nie tylko w określonej sytuacji”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Sytuacja w zajętych przez Rosję Oleszkach jest krytyczna. Po wysadzeniu przez Rosjan zapory na Dnieprze w Nowej Kachowce na południu Ukrainy w 2023 roku miasto zostało najpierw zalane, a następnie zbombardowane. Obecnie jest praktycznie odcięte od świata zewnętrznego. Mimo to, jak wynika z informacji ukraińskiej administracji wojskowej, mieszka w nim nadal nawet 2 tys. osób, głównie emeryci i osoby o ograniczonej sprawności ruchowej, ale także 47 dzieci.

Przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę Oleszki liczyły 24 tys. mieszkańców i leżały w popularnym regionie wypoczynkowym. Z 13 miejscowości gminy Oleszki pięć zostało całkowicie zniszczonych podczas rosyjskiej okupacji. W pozostałych nadal mieszkają ludzie.

Jak Oleszki stały się pułapką

Dzisiaj opuszczenie Oleszek jest prawie niemożliwe. Miasto i wszystkie drogi dojazdowe do niego zostały zaminowane przez armię rosyjską. Dawniej Most Antonowski nad Dnieprem łączył Oleszki ze stolicą obwodu, Chersoniem, który pozostaje pod kontrolą ukraińską.

Ale dziś tego mostu już nie ma. Został wysadzony przez Rosjan w listopadzie 2022 roku, po tym jak wycofali się z prawego na lewy brzeg Dniepru.

– W Oleszkach ludzie giną od min, bezpośrednich trafień w domy lub odłamków pocisków artyleryjskich – opowiada DW Ksenia Archipowa, która sama mieszkała w Oleszkach, a teraz wciąż ewakuuje z nich pojedyncze osoby. – Szpital jest zasilany generatorami, ale praktycznie nie ma do nich paliwa. Trudne operacje, takie jak amputacje po wybuchach min, są niemożliwe – dodaje.

Potwierdza to również Natalia, która przez półtora roku żyła pod rosyjską okupacją w Oleszkach i opuściła je po wysadzeniu zapory w Nowej Kachowce. – Ludzie ledwo wiążą koniec z końcem, nie mają ani prądu, ani wody. Leki prawie w ogóle nie są dostarczane, żywność tylko sporadycznie, a jeśli już, to wszyscy stoją w długich kolejkach, aby coś kupić, chociaż prawie nie mają pieniędzy. Na poboczach dróg leżą miny, które wybuchają w chwili, gdy obok nich przejeżdża rowerzysta lub przechodzi pieszy. W ten sposób ginie wiele osób – opowiada Natalia w rozmowie z DW.

W mieście ma jeszcze krewnych i znajomych, z którymi utrzymuje kontakt, ponieważ Oleszki, ze względu na bliskość Chersonia, leżą w zasięgu ukraińskiej sieci komórkowej. Jak wyjaśnia dalej, aby naładować telefony, ludzie korzystają z paneli słonecznych, które wciąż działają w częściowo zniszczonych domach. Natalia podkreśla, że taka komunikacja jest niezwykle niebezpieczna, ponieważ na terenach okupowanych przez Rosję zabronione jest używanie ukraińskich kart SIM, a także wszelki kontakt ze stroną ukraińską.

Kijów chce korytarzy humanitarnych

W zimie Oleszki znalazły się w coraz większej izolacji. Zaminowanie dróg osiągnęło taki poziom, że wielu przedsiębiorców, którzy dostarczali żywność z okupowanych terenów do miasta, zaprzestało tego z obawy o swoje życie. W lutym doprowadziło to niemal do załamania się zaopatrzenia w żywność, jak informuje DW szefowa ukraińskiej administracji wojskowej w regionie Chersonia.

– Od marca w Oleszkach panował de facto głód, ponieważ od połowy stycznia do lutego prawie nie było żywności. Dopiero 4 maja dojechała tam ciężarówka z żywnością, ale nie było już kolejnych dostaw. Bez prądu ludzie muszą gotować na otwartym ogniu, lodówki nie działają – mówi Tetiana Hasanienko.

Jak twierdzi, Kijów chce ratować tych ludzi. W podejmowanych działaniach uczestniczą różne organy i instytucje, w tym Ministerstwo Spraw Zagranicznych, pełnomocnik ds. praw człowieka, a także międzynarodowe organizacje pomocowe. Rozważa się utworzenie korytarzy humanitarnych, ale nie zależy to wyłącznie od Ukrainy.

Rosja wykorzystuje ludność cywilną Oleszek jako żywe tarcze, krytykuje szefowa administracji wojskowej w regionie Chersonia. – Mamy do czynienia z rosyjskimi zbrodniarzami wojennymi. Korytarz humanitarny byłby możliwy tylko pod nadzorem misji międzynarodowych: ONZ, Czerwonego Krzyża lub innych organizacji – wyjaśnia.

Moskwa nie zgadza się na zawieszenie broni

Ukraiński pełnomocnik ds. praw człowieka Dmytro Łubinec mówi o „katastrofie humanitarnej”. – Nie ma wystarczającej ilości żywności, leków ani wody pitnej – stwierdzi w rozmowie z DW. Na początku marca otrzymał prośby o pomoc od mieszkańców okupowanych Oleszek, po czym zwrócił się do Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża. Równolegle prowadził rozmowy z ówczesną rosyjską rzeczniczką praw obywatelskich Tatianą Moskalkową.

Jak mówi, pod koniec kwietnia Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża zgodził się zapewnić niezbędną liczbę autobusów, aby umożliwić ewakuację mieszkańców Oleszek. Ukraina uzgodniła następnie kwestie techniczne związane z ewentualną ewakuacją ludności z Oleszek oraz z sąsiednich miejscowości położonych na lewym brzegu Dniepru, o czym poinformowały także ukraińskie media.

Według Dmytro Łubinca w bezpieczne miejsce ma zostać przewiezionych około 6 tys. osób cywilnych, w tym 200 dzieci. Obecnie Kijów oczekuje od Moskwy ustalenia daty zawieszenia broni, aby móc rozpocząć akcję ewakuacyjną.

Ukraina prosi o międzynarodową pomoc

Ukraiński pełnomocnik ds. praw człowieka stara się jednocześnie zwrócić uwagę społeczności międzynarodowej na sytuację w Oleszkach. Ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych poinformowało, że Kijów zamierza poruszyć kwestię trudnej sytuacji humanitarnej w Oleszkach i innych miejscowościach w okupowanej części regionu Chersonia na forum ONZ i Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

„Wzywamy społeczność międzynarodową do podjęcia konkretnych działań w celu ratowania naszych obywateli w tymczasowo okupowanej części regionu Chersonia” – czytamy w oświadczeniu ukrańskiego MSZ.

Poszukiwanie dróg ewakuacji

Podczas gdy władze wciąż negocjują utworzenie korytarzy ewakuacyjnych, niektórzy ludzie próbują opuścić miasto na własną rękę. Pomaga im w tym Ksenia Archipowa.

– Aby do nich dotrzeć, stajemy zawsze sto metrów przed nimi i sprawdzamy, gdzie znajdują się miny, dopiero wtedy wysyłamy pojazd i w ten sposób posuwamy się naprzód krok po kroku. Co tydzień ewakuujemy w ten sposób od siedmiu do dwunastu osób – wyjaśnia. Jej działania są wspierane finansowo przez organizację pomocową Save Ukraine.

Archipowa mówi, że ludzie ci są najpierw przewożeni do okupowanego przez Rosjan Skadowska, a następnie przez Rosję do granicy ukraińsko-białoruskiej. Jest to obecnie najbezpieczniejsza droga opuszczenia terytoriów okupowanych przez Rosję i dotarcia na terytorium Ukrainy kontrolowane przez Kijów.

– Jednak tylko osoby posiadające dokumenty tożsamości mogą opuścić Oleszki tą drogą – podkreśla Archipowa. Kto je zgubił, czy utracił w inny sposób, musi czekać, aż okupanci wystawią mu jakieś nowe. – Ludzie bez dokumentów, których cały dobytek spłonął podczas ataków, nie są przepuszczani przez punkty kontrolne. Dlatego radzę im, aby załatwili sobie rosyjskie paszporty, choćby po to, by móc uciec. Rosjanie wymagają jednak w zamian, aby trzech sąsiadów potwierdziło ich tożsamość. A niby skąd mają ich wziąć? – pyta Archipowa.

Jak mówi dalej, tacy ludzie początkowo pozostawali w Skadowsku. Wyjazd jest trudny również dla rodzin z dziećmi, ponieważ dzieciom najpierw trzeba wydać rosyjski paszport. One również muszą pozostawać w Skadowsku przez wiele miesięcy, zanim go otrzymają. Z ukraińskim paszportem wyjazd z terytoriów okupowanych przez Rosję stał się praktycznie niemożliwy.

– Kto mimo wszystko próbuje to zrobić, musi znosić drobiazgowe kontrole, trwające od sześciu do siedmiu godzin – wyjaśnia Archipowa. Ponadto rosyjskie władze okupacyjne systematycznie podnoszą poprzeczkę dla osób nieposiadających rosyjskiego obywatelstwa, tak że posiadacze ukraińskich dokumentów są przez to w dużym stopniu uwięzieni.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Liczba „90” stała się w bawarskim Steinhöring symbolem: dokładnie 90 lat temu otwarto tu pierwszy ośrodek organizacji Lebensborn o nazwie Hochland, gdzie w czasie II wojny światowej przebywały setki dzieci porwanych przez Niemców w okupowanych krajach.

Także 90 lat temu przyszedł na świat Hermann Luedeking, dawniej Roman Roszatowski, uprowadzony z Łodzi w 1942 roku w celu zasilenia „aryjskiej rasy”. Od soboty przed budynkiem byłego ośrodka Lebensbornu 90 róż upamiętnia dzieci, które stały się ofiarami rasistowskiej polityki III Rzeszy. Do każdej róży przypięto kartkę z imieniem i nazwiskiem zrabowanego dziecka. Większość z nich pochodziła z Polski.

Akcję zorganizowało stowarzyszenie Zrabowane Dzieci – Zapomniane Ofiary (geraubte.de) z Freiburga wraz z antyfaszystowskim klubem motocyklistów „Kuhle Wampe”. Kilkadziesiąt motocykli i zabytkowy wóz strażacki przejechaływ Rajdzie Pamięci pod eskortą policji pięciokilometrowy odcinek drogi ze stolicy powiatu Ebersberg do Steinhöring. Rodziny ofiar, członkowie stowarzyszenia i motocykliści zatykali czerwone róże na prowizorycznym ogrodzeniu okalającym plac budowy przed budynkiem. Akurat trwa remont i dostęp do budynku jest utrudniony.

Ukraina: te same mechanizmy

Christoph Schwarz, nauczyciel i pedagog z Freiburga, od 13 lat stoi na czele stowarzyszenia Zrabowane Dzieci – Zapomniane Ofiary, domagając się odszkodowań od niemieckiego państwa oraz uznania zrabowanych dzieci oficjalnie za ofiary.

– Rabunek dzieci to zbrodnia przeciw ludzkości, która cały czas jest kontynuowana, aktualnie przez Rosję w Ukrainie. To te same mechanizmy. Dzieciom i ich rodzicom przysparza się nieopisanego cierpienia. Powinniśmy stąd przekazać wyraz naszej solidarności z Ukrainą, zwłaszcza że w czasie okupacji Niemcy także stamtąd porywali dzieci. Historia się powtarza – mówił Schwarz w Steinhöring.

Ofiary niemieckiej polityki rasowej

Założona w grudniu 1935 roku przez szefa SS (Schutzstaffel) Heinricha Himmlera organizacja Lebensborn (niem. Źródło Życia) miała na celu zwiększenie liczby „aryjskich” dzieci. Wybrane przez SS kobiety, które były selekcjonowane według kryteriów rasowych, mogły w tych ośrodkach w ścisłej tajemnicy rodzić swoje „aryjskie” dzieci. Ich ojcami często byli członkowie SS o „nordyckim” wyglądzie. W sumie Lebensborn miał 20 ośrodków na terenie Rzeszy i okupowanych krajów. Jeden z nich był w Połczynie-Zdroju (niem. Bad Polzin) na Pomorzu.

W celu „zasilania rasy” Niemcy porywali dzieci o „aryjskim” wyglądzie w okupowanych krajach – w pierwszej kolejności sieroty, następnie z rodzin zastępczych, a wreszcie te odebrane bezpośrednio biologicznym rodzicom. Były to często dzieci działaczy ruchów oporu. Niemieckie rodziny zastępcze przyjmujące te dzieci miały żyć w przekonaniu, że chodzi o dzieci folksdojczów, czyli Niemców mieszkających w okupowanych krajach, którzy zostali zamordowani przez miejscowych „partyzantów”. Dzieciom zniemczano imiona i nazwiska lub nadawano całkowicie nowe, fałszowano też daty urodzenia – SS starało się zacierać ślady zbrodni.

Zrabowane dzieci szukają korzeni

Szefem ośrodka Lebensbornu w Steinhöring był prywatny lekarz Himmlera, Gregor Ebner. To on ustalał daty urodzenia dzieci – jak w przypadku 90-letniego obecnie Hermanna Lüdekinga, który urodził się w Łodzi jako Roman Roszatowski. Nigdy nie poznał swoich biologicznych rodziców, choć poszukiwał ich przez kilkadziesiąt lat.

Mimo słabego zdrowia przybył na uroczystość do Steinhöring i ze łzami w głosie wspominał swój pobyt w jednym z ośrodków Lebensbornu – w „Słonecznej Łące” w Saksonii. – Pamiętam, jak przyszła taka pani, moja późniejsza matka. Oglądała mnie i mojego kolegę i w końcu wybór padł na mnie. Wezmę sobie tego Hermanka i go sobie odchucham, on jest taki chudziutki – powiedziała.

Choć Hermann już jako dorastający chłopak dowiedział się, że nie jest biologicznym synem swoich rodziców, ci milczeli na temat jego pochodzenia. Dopiero po śmierci matki zajął się szukaniem w archiwach, z których dowiedział się, że do ośrodka Lebensbornu trafił z domu dziecka w Łodzi.

Tysiące skrzywdzonych dzieci

Yvonne Ajubi przyjechała do Steinhöring w imieniu 86-letniej matki Giseli Weise, której stan zdrowia kazał zostać w domu. Złożyła różę z kartką z prawdziwym imieniem i nazwiskiem mamy, która nazywała się Izabela Sokołowska. Miała cztery lata, gdy została zabrana matce. Trafiła do zamożnej rodziny w Niemczech, gdzie – jak pamięta – nosiła bardzo eleganckie ubrania. Potem rodzina oddała ją do kolejnego ośrodka, tym razem w Austrii, a następnie trafiła do Steinhöring.

– Ta tułaczka wywołała traumę. Mama przez całe życie cierpiała z tego powodu, że nigdy nie zaznała miłości matki, a my – mój brat i ja – cierpieliśmy razem z nią – opowiada Yvonne Ajubi w rozmowie z DW.

Kiedyś sama zaczęła szukać krewnych w Łodzi. Dotarła do dwóch kobiet, które opiekowały się czteroletnią wówczas Izabelą (późniejszą Giselą), gdy jej mama przebywała w pracy. W 1983 roku Yvonne z mamą pojechały na spotkanie do Łodzi. – Moja mama bardzo chciałaby tu być. Jest szczęśliwa, że odbywa się to upamiętnienie – mówi Yvonne Ajubi.

Polscy historycy czasów powojennych szacowali liczbę porwanych polskich dzieci na 200 tysięcy. Późniejsi naukowcy mówili o niższej liczbie – około 50 tysięcy. Ile tych dzieci było naprawdę, pozostanie tajemnicą, gdyż zniknęło wiele dokumentów umożliwiających identyfikację. Do Polski po wojnie sprowadzono z powrotem około 30 tysięcy zrabowanych dzieci.

Walka o odszkodowania

W 2022 roku stowarzyszenie Zrabowane Dzieci – Zapomniane Ofiary przekazało petycję do niemieckich władz w sprawie odszkodowań. Towarzyszyła temu demonstracja przed Urzędem Kanclerskim. Kilka dni temu, po czterech latach, z Berlina „pojawił się silny sygnał”, jak mówi Schwarz. Komisja Petycji Bundestagu wydała pozytywną opinię (petycja nr 3-20-08-250-008823).

– Dotarła do nas informacja, że ministerstwo finansów określiło kwotę potencjalnych odszkodowań na 125 milionów euro – mówi Schwarz w rozmowie z DW w Steinhöring. Do ilu osób trafiłyby odszkodowania, nie jest jasne, gdyż żyje już niewiele ofiar.

– Myślę, że żyjących ofiar jest jeszcze kilkadziesiąt, a może już nawet kilkanaście. Zadośćuczynienie – jeśli przyjdzie, to przyjdzie 81 lat za późno – podkreśla szef stowarzyszenia.

Symboliczne odszkodowania lub dodatki do emerytur – wskutek interwencji stowarzyszenia – przyznały ofiarom niektóre niemieckie landy. Porwana Izabela Sokołowska (teraz Gisela Weise) dostaje miesięcznie 200 euro jako dodatek do emerytury od landu Hamburg. Jednorazowe wypłaty z funduszy socjalnych w wysokości kilku tysięcy euro miały miejsce w Nadrenii Północnej-Westfalii i Badenii-Wirtembergii. Natomiast na poziomie federalnym żądania odszkodowawcze zostały w 2018 odrzucone przez sąd, który stwierdził, że zrabowane dzieci nie spełniają kryteriów zawartych w definicji ofiary w niemieckim prawie.

Apel do polityków

Sytuację mogą zmienić zatem jedynie politycy. Christoph Schwarz ma nadzieję, że Bundestag podejmie wkrótce decyzję, która umożliwi wypłatę jakiegoś zadośćuczynienia ofiarom oraz oficjalne uznanie ich za ofiary.

W rozmowie z DW nawiązał też do Polski. – Od lat między Polską a Niemcami toczy się debata o zadośćuczynieniu dla żyjących jeszcze ofiar wojny. Mam nadzieję, że politycy uwzględnią zrabowane dzieci i fakt, że coraz więcej z nich odchodzi – powiedział.

Spór o upamiętnienie ofiar

Nie tylko odszkodowania budzą kontrowersje. Sama pamięć o rabunku dzieci jest trudna dla właścicieli budynku, w którym był ośrodek Lebensbornu. Teraz należy on do działającej przy archidiecezji Monachium i Fryzyngi Młodzieżowej Organizacji Pomocy. Działa tu ośrodek dla osób niepełnosprawnych. Stowarzyszenie Zrabowane Dzieci – Zapomniane Ofiary domaga się umieszczenia na budynku tablicy informującej o byłym ośrodku Lebensbornu, ale kierownictwo ośrodka pomysł odrzuciło. Samo chce zdecydować o formie stałego upamiętnienia ofiar.

Teraz na ulicy, przed wejściem na teren ośrodka, wisi kalendarium wydarzeń od lat 30-tych i archiwalne zdjęcia.

Przypominanie o zbrodniach

Stowarzyszenie Zrabowane Dzieci – Zapomniane Ofiary już wcześniej organizowało akcje przypominania o nazistowskich zbrodniach w malowniczym powiecie Ebersberg. W styczniu 2025 roku odbył się milczący protest z powodu działalności sędziego Josefa Wintricha. Sprawował on nadzór kuratorski nad dziećmi z Lebensbornu, a po wojnie piął się po szczeblach kariery, aż po fotel przewodniczącego niemieckiego Trybunału Sprawiedliwości (1954-1956). Jego imię nosi jedna ze szkół w Ebersbergu. Stowarzyszenie z Freiburga apeluje o zmianę tej nazwy – na razie bez skutku.

Bez echa przeszedł też apel stowarzyszenia o przekazanie ofiarom pieniędzy z książeczek oszczędnościowych, na które SS-mani wpłacali pieniądze na utrzymanie swoich dzieci w ośrodkach Lebensbornu. Po wojnie przejęła je Młodzieżowa Organizacja Pomocy. Do dziś 400 książeczek czeka na prawowitych spadkobierców. Wartość zgromadzonych środków szacowana jest na 57 000 euro.

Trudna pamięć

O akcjach stowarzyszenia regularnie informują lokalne media. Na ogół przychodzi niewielka grupka osób. Także składanie róż najwyraźniej mało kogo interesuje w upalną majową sobotę.

Naprzeciw dawnego budynku Lebensbornu, przy ruchliwej przelotówce Muenchener Strasse, akcji przygląda się młody mężczyzna. – Nie wiem, co to za akcja – przyznaje. O tym miejscu wie tyle, że znajdował się tu „jakiś dom dla matek, które mogły tu rodzić dzieci”. – To było dawno temu, a ja urodziłem się w latach 80-tych. Nie ma u nas też żadnego muzeum regionalnego, które by nam opowiadało tę historię – tłumaczy, gdy już rozumie, że to nie był jedynie dom dla matek, lecz miejsce, gdzie sprowadzano porwane dzieci z okupowanych przez Niemcy krajów. Postanawia się tym bliżej zainteresować, jak mówi.

DW: Opublikował Pan niedawno powieść o własnym, pełnym wyrzeczeń dzieciństwie i młodości oraz emigracji Pana matki z Polski do Niemiec. Jako samotny rodzic matka uzależniła się od alkoholu i była niezdolna do pracy. Otoczenie nie reagowało...

Martin Piekar*: Tak, na początku tak rzeczywiście było. Po pierwsze panuje dość spora bariera wstydu, jeśli jest się biednym. Nikt nie chce się przyznać do takiej sytuacji. Wcale też nie jest tak łatwo znaleźć miejsca, gdzie można uzyskać jakąś pomoc. Najpierw trzeba o nich wiedzieć: gdzie są, jak się zgłosić, o czym pamiętać. Najprostszą wskazówką, której mógłby udzielić także nasz kanclerz, byłoby: więcej pracujcie! Ale nie każdy może temu podołać. Powoli ubóstwo staje się jednak bardziej dostrzegane w społeczeństwie, też dzięki mediom społecznościowym. Mówi się o tym dziś już bez takiego wstydu, ale nadal odczuwa pewnego rodzaju izolację.

Samotna matka, emigrantka, walcząca z depresją i chorobą alkoholową. To aż kilka faktorów nakręcających spiralę ubóstwa. W powieści stwierdza Pan, że jako dziecko zamiast starać się o dopłatę przez urząd do wycieczki klasowej, wolał Pan w ogóle nie jechać na taką wycieczkę. Czy to był może rodzaj cichego protestu?

– Nie, to nie był cichy protest, a kapitulacja przed urzędami. Jeszcze więcej formularzy, jeszcze więcej podań... Kiedyś trzeba powiedzieć: Dość! Człowiek chce mieć jak najmniej do czynienia z urzędami. To kosztuje mnóstwo sił, a jednocześnie utwierdza w przekonaniu, że jest się jeszcze mniej ważnym, aniżeli w rzeczywistości. Naprawdę rzadko w urzędach trafiałem na człowieka, przy którym miałbym poczucie, że wykazuje wobec mnie empatię – nie litość – i działa na moją korzyść.

Fragmenty powieści odczytał Pan przed trzema laty na renomowanym konkursie im. Ingeborg Bachmann. Zaprezentował Pan rozdział, w którym matka spędza wieczory w stanie upojenia alkoholowego w swym pokoju, rozmawiając ze ścianami, podczas gdy nastoletni narrator usiłuje interweniować. Lekturę zakończył Pan wówczas głośnym krzykiem. Przeciwko czemu był skierowany tamten okrzyk?

– Przeciwko niezdolności do działania, przeciw niemocy i przeciw mojej matce. Sam starałem się nie popadać w niemoc, ale nie ma zbyt wielu możliwości, aby zrobić w tej sytuacji coś innego niż głośno krzyczeć.

Przedstawiając własne dzieciństwo w Niemczech, wskazuje Pan na palące niedobory, na brak środków na podstawowe zakupy, opisuje próbę samobójczą matki. To ekstremalne sytuacje.

– Tak, to była dla mnie też możliwość przepracowania tamtego czasu, ale jednocześnie nie chciałem uzewnętrzniać i publikować moich własnych traum. Byłem raczej przekonany, że stoi za tym struktura społeczna, o której po prostu rzadko się mówi. O ludziach, którzy dorastają w biedzie, w warunkach socjalu Hartz IV. O małych rodzinach, o migracyjnym czy postmigracyjnym dzieciństwie w Niemczech – jak to kiedyś nazywano. Nie jestem pierwszy, który rozprawia się z tym w literaturze. Pytanie tylko: jaką perspektywę wybrać, na co zwrócić uwagę? Rzeczywiście jest to próba ukazania mojego dzieciństwa, jednakże w sposób emocjonalnie i intelektualnie dla innych przystępny, obejmujący zrozumienie społeczne i polityczne.

Bardzo wcześnie jako nastolatek musiał Pan przejąć odpowiedzialność za matkę.

– Tak, to są typowe procesy, w międzyczasie określane jako parentyfikacja, gdzie coraz więcej odpowiedzialności cedowane jest na dziecko i dochodzi do zamiany ról.

Pana matka otrzymała w Niemczech pod koniec lat 80. azyl polityczny. Następnym krokiem był olbrzymi kompromis w odniesieniu do kariery zawodowej. Mimo akademickiego wykształcenia i pracy w Polsce jako nauczycielka matematyki podjęła w Niemczech pracę jako opiekunka osób starszych w rezydencji dla seniorów.

– Kompromis nie jest tu odpowiednim słowem. Moja matka nie miała wyboru. Nie mogła w Niemczech wykonywać swego akademickiego zawodu. Nie uznano jej studiów, jedynie maturę. To nic nietypowego. Dzieje się tak teraz w przypadku chociażby Syryjczyków czy ludzi z innych krajów. Czasem mam takie poczucie, że to państwo nie ceni obcych kwalifikacji, lecz jedynie własne. Kiedy w 2011 roku podejmowałem studia, musiałem najpierw z moim niemieckim świadectwem maturalnym udać się do Urzędu dla Obcokrajowców i tam wypełnić formularz A4, aby udowodnić, że jestem w stanie studiować! Mimo, że miałem świadectwo maturalne z Niemiec! Po co ta cała wizyta i formularz z pieczątką?! Przecież zrobiłem w Niemczech maturę i wszystko powinno być jasne!

Pana matka zaczynała w Niemczech praktycznie od zera. Mimo wszelkich niedoborów udało jej się stworzyć przestrzeń dla egzystencji małej rodziny, w której dziecko mogło budować swój własny świat…

– Bardzo poświęciła się dla mnie. Nie w jakiś bohaterski sposób, raczej z tragicznymi skutkami dla siebie samej. Nie czuła się dobrze mentalnie, fizycznie też cierpiała. I tu trzeba postawić pytanie: dlaczego w społeczeństwie, które jest jedną z największych gospodarek świata, ktoś musi się dla kogoś poświęcać? Powiedziałbym, że to rzeczywiście kwestia dotycząca przede wszystkim imigrantów. Jest tylu imigrantów w tym kraju, którzy prowadzą kioski czy supermarkety, pracujących 24/7, aby tylko umożliwić swojemu dziecku studia. Prowadzą restauracje, punkty krawieckie, albo są gdzieś zatrudnieni. Nie jeżdżą na urlopy, tylko żeby jak najwięcej odłożyć dla dzieci. A przecież wiemy, że ta gospodarka tylko wtedy ma rację bytu, jeśli następne pokolenie będzie dobrze wykształcone. Dlaczego w tym celu rodzice mają się poświęcać, a nie jest to kierunek działań forsowany politycznie?

Pana matka na emigracji radykalnie zerwała kontakty z Polską. Konsekwencją tej postawy jest niemiecki jako język komunikacji w rodzinie. Czasem taką postawę interpretuje się jako przejaw dążenia polskich emigrantów i emigrantek, aby maksymalnie dopasować się do społeczeństwa większościowego, stać się wręcz niezauważalnymi. W miejscach publicznych emigranci z Polski wcześniej nie chcieli rzucać się w oczy poprzez język.

– Mam poczucie, że wielu wstydziło się za język. Słyszałem od wielu Polaków i Polek, którzy wychowali się w Niemczech, że rodzice ciągle im powtarzali: mów po niemiecku. Myślę, że moja matka była bardzo straumatyzowana doświadczeniami z Polski i potem dokonywała projekcji wszystkiego na ten kraj. Starała się zburzyć za sobą wszelkie mosty, ale jej polska historia nie kończy się przecież automatycznie wraz z opuszczeniem kraju. Mówiliśmy w domu i po polsku, i po niemiecku. Ostatnio rozmawiałem z polsko-niemieckim redaktorem magazynu „Der Spiegel”, którego rodzice mają podobną historię migracji do mojej matki. Dzięki mojej książce uzmysłowił sobie, jak bardzo jego rodzice pragnęli, aby w niczym nie różnił się od Niemców. Tak, Polacy starają się maksymalnie dopasować – chętnie pozostają niewidoczni albo w ukryciu. Sądzę, że to ma podłoże historyczne.

Pan sam określa się jako polski pisarz piszący po niemiecku. I podkreśla, że przyszedł Pan na świat jako Polak, ale poza Polską. Porównywalnie do Pana matki, która urodziła się w 1952 roku w sowieckim Gułagu.

– Dlatego sądzę, że narodowość przede wszystkim wiąże się z kulturą i historiami, które się przekazuje dalej. Nikt z moich niemieckich przyjaciół nie ma pojęcia o bitwie pod Grunwaldem, a ja z tą historią dorastałem. Moja matka nie mogła się odciąć od swojego tła kulturowego. Przecież sporo wiedziała o świecie, była mądrą kobietą!

W powieści czytelnik poznaje muzykę, która towarzyszy Panu, obok wielu wersów chociażby Marka Grechuty. Słuchała go Pana matka. Z czasem Pan sam odzyskuje polskie korzenie, a co za tym idzie także dostęp do tego kręgu kulturowego. Wywiązały się także kontakty literackie w Polsce?

– Nie mam tylu kontaktów do polskich autorów i autorek, ile bym sobie życzył, ale może to się z czasem zmieni. W pewnym sensie dorastałem na polskiej liryce, bo matka była miłośniczką poezji. Wcześnie zacząłem czytać polską poezję. Najpierw po niemiecku, a potem w oryginale. Uczyłem się czytać i pisać po polsku, posługując się dwujęzycznymi wydaniami poezji. Matka nie chciała mnie tego uczyć. Potrafiłem mówić, ale ortografii musiałem nauczyć się sam. Czytałem te dwujęzyczne wydania, przy okazji studiując pisownię i patrząc, jak wiersze zostały przełożone. Pokusiłbym się o stwierdzenie, że polska liryka XX wieku to niezwykle ważne ogniwo literatury światowej. Dobrze na mnie wpływa dostęp do tego źródła i możliwość poznawania nowych utworów.

Do Polski pojechał Pan po raz pierwszy w wieku 27 lat…

– Po raz pierwszy w życiu miałem wtedy środki, aby zrobić coś w rodzaju urlopu.

Czy wychwytywał Pan wówczas różnice między Polakami i Niemcami?

– Pojechałem w rodzinne strony, do Białegostoku. Myślę, że to, co różni nas – Polaków i Niemców – to wzajemna postawa wobec siebie. Jesteśmy sobie dość obcy. Kiedy byłem po raz pierwszy w Polsce, miło mnie zaskoczyło, że mój polski nie jest taki zły, że daję radę. Byłem w stanie przeczytać menu w restauracji, szyldy, rozmawiać z ludźmi. To dawało mi poczucie, że mój język ojczysty nie zaginął, że funkcjonuje.

W odniesieniu do tej pierwszej podróży opisuje Pan też kicz i komercję, pojawiającą się w miejscach turystycznych.

– Nie chciałem przedstawiać Polski jako raju na ziemii, bo tak nie jest. Rzucił mi się na przykład w oczy pewien rodzaj zawoalowanego antysemityzmu, zamaskowanego nawet jako rodzaj jakiejś sympatii. Myślę tu o figurkach Żyda z pieniążkiem, kupowanych na pamiątkę, na szczęście. Jednocześnie Polska ma coś, co mnie niesamowicie zachwyca i za każdym razem pozwala doładować akumulatory. Staram się co najmniej raz w roku być w Polsce, pójść do polskiej restauracji, wsłuchać się w dźwięk języka, obserwować na ulicach inne sceny niż w Niemczech. Konfrontuję się z czymś, co bardzo dobrze znam, ale też jednocześnie jest w tym coś dla mnie obcego.

Polska i kraje Europy Wschodniej raczej nie należy do popularnych destynacji podróżniczych.

– Sam chętnie to zmieniam w grupie moich najbliższych przyjaciół. W tym roku byliśmy na urlopie w Bukareszcie, w ubiegłym roku w Rydze. Rok wcześniej w Polsce – w Warszawie, Białymstoku i Krakowie. Chętnie pokazuję przyjaciołom Polskę. Dla nich to inny świat. W takich sytuacjach dopiero dostrzegam obcość. Zauważam też ostatnio, że wśród młodzieży coraz popularniejsza jest Warszawa. Prawdopodobnie stanie się dla Europy takim nowym Berlinem. Warszawa jest bardzo drogim miastem dla Polaków, ale jeśli mieszka się w Niemczech lub we Francji, jest względnie korzystna cenowo. Sam nadal nie jestem zamożny. Chętnie spędzam urlop gdzieś, gdzie nie rujnuje mnie to finansowo i mogę coś ciekawego zobaczyć. Polska ma tu dużo do zaoferowania. Rzeczywiście myślę, że wschód staje się teraz dla wielu ludzi atrakcyjniejszy, też z powodów ekonomicznych. Wszystkim obecnie w Europie wiedzie się gorzej, trzeba o tym pamiętać. W Niemczech wcale nie ma takiego finansowego raju. Wielu młodych ludzi w poszukiwaniu nowych miejsc odkrywa dla siebie właśnie Europę Środkową i Wschodnią.

*Martin Piekar – ur. w 1990 roku w Bad Soden (Hesja), w polskiej rodzinie. Poeta i prozaik. Laureat licznych nagród literackich. W wydawnictwie Rowohlt ukazał się jego debiut prozatorski – autofikcjonalna powieść „Vom Fällen eines Stammbaums” („O ścinaniu drzewa genealogicznego”) o postmigracyjnym dzieciństwie w ubóstwie, naznaczonym depresją i chorobą alkoholową matki.

Dlaczego wiele osób w Niemczech nie chce zakładać rodziny? Na to pytanie chciała odpowiedzieć hamburska Fundacja Badań nad Przyszłością.

Jak się okazuje, spadek liczby urodzeń w Niemczech wynika przede wszystkim z rosnącej niepewności i obaw o przyszłość. To nie brak chęci posiadania rodziny, lecz koszty finansowe, troska o przyszłość dzieci oraz niewystarczające – zdaniem wielu – warunki oferowane przez państwo są barierą w kwestii zakładania rodziny.

Podstawą analizy były reprezentatywne badania opinii przeprowadzone przez instytut GfK, w których uczestniczyło ponad 2 tys. dorosłych.

Przede wszystkim koszty

Dwie trzecie respondentów jako powód, dla którego wiele osób nie decyduje się na rodzinę, wskazuje na koszty związane z wychowaniem dzieci. Prawie sześć na dziesięć ankietowanych osób podkreśla niepewną przyszłość dzieci.

Ponad połowa uważa za przeszkodę brak odpowiednich warunków ze strony państwa. Równie często wymieniane są także chęć zachowania wolności i niezależności oraz brak odpowiedniego partnera.

Jak podaje hamburska fundacja, obecnie statystycznie 100 kobiet w Niemczech rodzi 135 dzieci. Dziesięć lat temu było to jeszcze 159 dzieci.

Praca i kariera rzadziej przeszkodą

W porównaniu z analogicznym badaniem sprzed dziesięciu lat wyraźnie zmieniły się motywy – podaje fundacja. Obawy o dobrą przyszłość dzieci są dziś znacznie częściej wskazywane niż w 2016 roku (wzrost o 13 punktów procentowych). Wzrosła (o 14 punktów) także krytyka warunków tworzonych przez państwo.

Mniejszą rolę odgrywają za to czynniki zawodowe. Pytani rzadziej mówią, że trudno pogodzić karierę z rodziną (spadek o 8 punktów) czy też stawiają sukces zawodowy ponad założeniem rodziny (spadek o 12 punktów).

Na to wskazują częściej kobiety

Dziś na pierwszym planie nie stoi już konflikt między pracą a rodziną, lecz brak odpowiednich warunków. – W czasach odczuwanej niepewności wielu obywateli zastanawia się, czy ich dzieci będą mogły w przyszłości żyć bezpiecznie i w dobrobycie – mówi kierownik naukowy Fundacji Badań nad Przyszłością, Ulrich Reinhardt.

Różnice widać także między kobietami a mężczyznami. Kobiety częściej wskazują brak odpowiedniego partnera jako powód rezygnacji z założenia rodziny, natomiast mężczyźni częściej podają, że stawiają na pierwszym miejscu karierę zawodową.

(KNA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Jest niedzielny poranek. Gdzieś między piątą a szóstą budzę się z przerażeniem. Od razu mam w głowie tysiąc rzeczy, które trzeba załatwić. Dlatego wyskakuję z łóżka. Tak jest już od lat.

Zajmuję się praniem, psem, śniadaniem. Ćwiczę i myślę o nadchodzącym tygodniu oraz o tym, jak bardzo będzie on męczący. Jestem zmęczona. Właściwie to zawsze. Chwilę później syn mówi mi, że zgubił kartę bankową. W sumie drobnostka, ale coś we mnie pęka. Nie mogę przestać płakać i mówię mężowi, że mam dość tego życia. - Czy możesz zająć się moim dzieckiem, gdy mnie już nie będzie? - pytam.

Banalny powód. I właśnie to mnie przeraża. Jednak myśli samobójcze mnie nie niepokoją, wręcz przeciwnie. Przynoszą spokój. Są rozwiązaniem, strategią wyjścia z tego życia, które nie sprawia mi radości, które wydaje się tylko ciężkie, puste i wyczerpujące.

Depresja bez utraty motywacji

Dwa lata temu zdiagnozowano u mnie depresję. Raz w tygodniu chodzę na terapię. Długo myślałam, że to wystarczy. W końcu zawsze mogłam chodzić do pracy, zajmować się rodziną i domem oraz utrzymywać kontakty towarzyskie.

Teraz jestem w klinice dziennej i otaczają mnie ludzie, dla których wyjęcie naczyń ze zmywarki to ogromny wysiłek. W niektóre dni nie potrafią wstać z łóżka. Dla wielu praca czy sport już od dawna są nie do pomyślenia.

Mój problem jest odwrotny: im gorzej się czuję, tym szybciej się poruszam i pędzę przez codzienność. Gdzieś słyszę termin „depresja wysokofunkcjonująca”. Brakuje tu zahamowania motywacyjnego, które często towarzyszy depresji. Osoby dotknięte tą chorobą wydają się wydajne i produktywne. Termin ten opisuje, jak odczuwam swoje życie: jak koszmar nastawiony na wydajność.

Brak oficjalnej diagnozy

W ICD-10, międzynarodowym klasyfikatorze chorób, termin ten nie występuje. Nie jest to więc oficjalna diagnoza, którą postawiliby psychiatrzy lub psychologowie.

Ulrich Hegerl jest psychiatrą i prezesem zarządu niemieckiej fundacji pomagającej osobom z depresją i myślami samobójczymi. – Depresja to depresja – mówi. – Nie cenię sobie terminu depresja wysokofunkcjonująca. To modne hasło, które pojawia się co jakiś czas.

To, że ludzie pomimo depresji długo funkcjonują, tłumaczy ich osobowością. –Osoby z depresją, nawet gdy są zdrowe, to często ludzie, którzy są dla innych, angażują się, są bardzo odpowiedzialni, nie chcą nikogo zawieść i dlatego często z ostatnich sił dają z siebie wszystko – tłumaczy Hegerl.

– W domu padają na łóżko całkowicie wyczerpani – dodaje. I wtedy kończy się też ich produktywność. – Uczucie wyczerpania, ciągłe napięcie wewnętrzne, poczucie winy, zaburzenia apetytu, zaburzenia snu, skłonność do zamartwiania się; wszystkie typowe objawy depresji znajdujemy u osób z depresją wysokofunkcjonującą, tak jak u wszystkich innych – mówi psychiatra.

Również Daniel Huys, specjalista psychiatrii i psychoterapii oraz ordynator oddziału psychiatrii ogólnej w klinice LVR w Bonn, nie używa tego terminu w praktyce. W klinice chodzi o stopnie nasilenia: łagodny, umiarkowany lub ciężki.

– W ICD-10 nie ma depresji wysokofunkcjonującej. Nie oznacza to jednak, że ona nie istnieje – mówi lekarz. Możliwe, że w swojej codziennej praktyce klinicznej nie spotyka osób, które spełniają kryteria diagnostyczne depresji, ale mimo to radzą sobie z życiem. Do kliniki trafiają raczej osoby, które nie są już w stanie sprostać wymaganiom codziennego życia i załamują się.

Depresja ukryta za sukcesami

Właśnie w tym tkwi problem. – Największym nieporozumieniem jest to, że cierpienie danej osoby jest często bagatelizowane tylko dlatego, że na zewnątrz wydaje się, że odnosi sukcesy lub jest produktywna – mówi Adrianne McCullars, doktor psychologii w Rogers Behavioral Health, sieci klinik zajmujących się leczeniem chorób psychicznych w Tampie na Florydzie.

Lekarka uważa, że termin „depresja wysokofunkcjonująca” może pomóc w uwidocznieniu tej formy choroby, często pomijanej nawet przez samych chorych. Wielu myśli: dopóki wciąż udaje mi się wstać i wywiązywać z obowiązków, nie może być aż tak źle.

Jest to jednak niebezpieczne: depresja jest najczęstszą przyczyną samobójstw w Niemczech.

Adrianne McCullars zaprzecza również założeniu, że depresja wysokofunkcjonująca jest automatycznie łagodniejszą formą choroby: „Niektórzy ludzie stają się nadmiernie aktywni lub produktywni, gdy mają objawy depresji; jako sposób na radzenie sobie z nimi”.

Produktywność mimo depresji

Tak też to przeżyłam. Myślałam: jeśli tylko szybko wszystko załatwię, lista rzeczy do zrobienia skróci się, a moje poczucie przeciążenia zmniejszy. Jeśli będę w ruchu, zmęczenie ogarnie mnie dopiero wieczorem, gdy będę mogła iść spać. Jeśli osiągnę wystarczająco dużo, będę w stanie powstrzymać dręczące poczucie winy, które odczuwam nieustannie – wobec mojej rodziny, moich współpracowników, moich przyjaciół.

– To funkcjonowanie i osiąganie wyników, wysoko cenione przez społeczeństwo, może być formą odwrócenia uwagi – mówi Daniel Wagner, psychoterapeuta prowadzący gabinet w Kolonii. – Jeśli ciężkie cierpienie związane z depresją kryje się za wielkimi osiągnięciami i sukcesami, to często dlatego, że trzeba unikać ciszy i spokoju, w których ujawnia się stan trudny do zniesienia – mówi.

Świadome zatrzymanie się

– W terapii z takimi osobami chodzi zatem o to, aby wejść w odczuwanie, umożliwić dostęp do uczuć i pozwolić na regenerację – mówi Daniel Wagner. Ćwiczenia uważności są właśnie do tego dobre – psychoterapeuta nazywa to „zorganizowanym odpoczynkiem”.

Mogą to być ćwiczenia oddechowe lub medytacje z przewodnikiem, w których nie chodzi o to, by cokolwiek zmieniać, ale tylko o to, by być obecnym i obserwować. Daniel Wagner w sposób uporządkowany włącza takie fazy regeneracji do codziennego harmonogramu swoich pacjentów.Podobnie postąpili psychologowie w klinice. Otrzymałam plan tygodniowy, za pomocą którego miałam zorganizować każdy dzień. Praca, gospodarstwo domowe, sport i rzeczy, które sprawiają mi radość i dobrze mi robią. Dla mnie ten ostatni punkt nadal stanowi największy problem i jest najbardziej bolesny.

Jeśli cierpisz z powodu poważnego napięcia emocjonalnego lub myśli samobójczych, nie wahaj się szukać profesjonalnej pomocy.

W Niemczech z telefonicznej poradni psychologicznej można skorzystać przez całą dobę, bezpłatnie i anonimowo, dzwoniąc na bezpłatne numery 0800 111 0 111, 0800 111 0 222 lub 116 123. Dostępna jest również usługa czatu pod adresem: https://www.telefonseelsorge.de/

W Polsce działają m.in. takie bezpłatne numery: 800 70 2222 – całodobowa i bezpłatna linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego; 800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka; 800 100 100 – telefon anonimowej pomocy dla rodziców i nauczycieli, którzy potrzebują wsparcia i informacji w zakresie pomocy psychologicznej dzieciom.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Po kilku latach powściągliwości z powodu rosyjskiej napaści na Ukrainę niemieccy przedsiębiorcy po raz pierwszy zagoszczą znowu oficjalnie na forum ekonomicznym w Petersburgu.

– Nie tylko z myślą o czasie po zawieszeniu broni chcemy, jak inne duże kraje zachodnie, utrzymać gospodarczy most do Rosji oraz chronić ponad 100 mld niemieckich aktywów w tym kraju – powiedział prezes Niemiecko‑Rosyjskiej Izby Handlu Zagranicznego, Matthias Schepp, w rozmowie z niemiecką agencją prasową DPA.

Amerykanie i Francuzi uczestniczą w dialogu biznesowym już od ubiegłego roku.

„Nie zostawiać Rosji Azji”

– Zachód nie powinien na stałe zostawić Rosji, jej dużego rynku i zasobów surowców Azji – stwierdził Schepp. Wskazał, że same Chiny miały w pierwszym kwartale tego roku założyć w Rosji 1400 nowych przedsiębiorstw.

Zgodnie z programem Petersburskiego Międzynarodowego Forum Ekonomicznego (SPIEF) w dialogu biznesowym wezmą udział m.in. niemiecki producent mleka Stefan Dürr działający w Rosji poprzez grupę EkoNiva oraz wieloletni dyrektor zarządzający Globus Holding – Thomas Bruch. Sieć Globus, podobnie jak około 1600 niemieckich firm, nadal działa w Rosji. Według Niemiecko‑Rosyjskiej Izby Handlu Zagranicznego jej obrót wyniósł w ubiegłym roku około 20 mld euro.

Z powodu zachodnich sankcji niemiecko‑rosyjski wolumen handlu spadł w 2025 roku poniżej 10 mld euro. Do momentu rozpoczęcia rosyjskiej wojny napastniczej Niemcy były największym europejskim partnerem handlowym Rosji – z obrotem blisko 60 mld euro w 2021 roku i 80 mld euro w szczytowym 2012 roku.

Ankieta: Niemcy zostają w Rosji

Z najnowszego badania Niemiecko‑Rosyjskiej Izby Handlu Zagranicznego (która zrzesza 750 firm) wynika, że prawie wszystkie firmy planują pozostać w Rosji, ponieważ uważają ten rynek za istotny. 75 proc. z 265 uczestników ankiety stwierdziło, że jest zadowolonych z rozwoju swojej działalności w Rosji – mimo milionowych strat spowodowanych sankcjami.

Dwie trzecie respondentów jest przekonanych, że zachodnie sankcje silnie (49 proc.) lub bardzo silnie (18 proc.) wpływają na rosyjską gospodarkę. Ponad jedna trzecia firm uważa, że sankcje bardziej szkodzą Niemcom niż Rosji, natomiast ponad połowa twierdzi, że uderzają w oba kraje w równym stopniu.

Na pytanie: „Czy Niemcy powinny ponownie importować gaz i ropę z Rosji?” 65 proc. odpowiedziało „tak, im szybciej, tym lepiej”, a 31 proc. odparło, że „tak, ale dopiero po zakończeniu walk w Ukrainie”.

Władimir Putin gospodarzem

Gospodarzem forum ekonomicznego odbywającego się od 3 do 6 czerwca br. jest rosyjski przywódca Władimir Putin.

W ramach forum zaplanowano także wydarzenie poświęcone kulturze jako pomostowi w czasach kryzysu. Według organizatorów w imprezie tej weźmie udział kilka osób z Niemiec, w tym dyrygent Justus Frantz, przewodniczący saksońskiej AfD i poseł do landtagu Saksonii Jörg Urban, reżyser i dziennikarz Hubert Seipel. Do Petersburga pojedzie także berliński wydawca Holger Friedrich; w jego wydawnictwie ukazują się m.in. dzienniki „Berliner Zeitung” i „Ostdeutsche Allgemeine Zeitung” oraz magazyn „Die Weltbühne”.

(DPA/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Kontrowersyjny amerykański raper Kanye West, znany także jako Ye, nie zagra we Włoszech. Jego koncert w mieście Reggio Emilia został odwołany. Prefekt miasta liczącego 172 tys. mieszkańców, Salvatore Angieri, poinformował, że powodem odwołania jest kwestia porządku publicznego i bezpieczeństwa. Koncert 48-letniego rapera miał się odbyć 18 lipca w RCF Arena.

Nie tylko Kanye West

Dzień wcześniej odwołano również koncert innego amerykańskiego rapera – Travisa Scotta. Schott i West mieli wystąpić na festiwalu muzycznym „Pulse of Gaia” w Reggio Emilia. Decyzja o odwołaniu została podjęta podczas posiedzenia komisji prowincji ds. porządku publicznego i bezpieczeństwa.

Jako uzasadnienie Angieri wskazał na spodziewany ogromny napływ uczestników festiwalu w ciągu 24 godzin (arena może pomieścić około 103 tys. osób), bliskie czasowo powiązanie obu wydarzeń oraz ryzyko protestów przeciwko występowi Westa.

W podjęciu decyzji uwzględniono także wcześniejsze odwołania koncertów rapera w innych krajach.

Ban na Wyspach i w Polsce

Wcześniej rząd brytyjski odmówił muzykowi wjazdu do kraju. W Polsce organizatorzy odwołali zaplanowany koncert. Ostatnio odwołano również koncert w stolicy Indii, Nowym Delhi.

Kanye West należy do najbardziej wpływowych, a jednocześnie budzących największe kontrowersje artystów w branży muzycznej. Były mąż Kim Kardashian wielokrotnie zwracał na siebie uwagę rasistowskimi i antysemickimi wypowiedziami. W 2025 roku wydał utwór zatytułowany „Heil Hitler”. Później przeprosił za to w formie całostronicowej reklamy w „Wall Street Journal”.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Znaczna większość Niemców uważa za prawdopodobne, że w najbliższej przyszłości partia AfD będzie miała pierwszego premiera w jednym z 16 krajów związkowych Niemiec. Wynika to z sondażu przeprowadzonego przez instytut Insa dla dziennika „Bild”.

Według sondażu 69 proc. Niemców spodziewa się, że AfD wkrótce wystawi szefa rządu w co najmniej jednym landzie: 41 proc. oczekuje tego w jednym kraju związkowym, a kolejne 28 proc. nawet w kilku.

Wybory na wschodzie Niemiec

Alternatywa dla Niemiec jest oficjalnie klasyfikowana przez niemiecki kontrwywiad jako ugrupowanie częściowo skrajnie prawicowe.

We wrześniu br. odbędą się wybory do parlamentów krajowych na wschodzie Niemiec – w Saksonii-Anhalt, Meklemburgii-Pomorzu Przednim i Berlinie. Według aktualnych sondaży AfD ma szansę na uzyskanie bezwzględnej większości przede wszystkim w Saksonii-Anhalt.

Dla tworzących rząd Friedricha Merza CDU i socjaldemokratycznej SPD zapowiada się trudna jesień wyborcza.

Współpraca z AfD

Gdyby AfD okazała się w wyborach najsilniejszą partią, ale nie osiągnęła bezwzględnej większości głosów, nieznaczna większość Niemców wolałaby sojusz CDU z partią Lewica niż współpracę z AfD – wynika z sondażu. 40 proc. ankietowanych opowiada się raczej za takim sojuszem z Lewicą, a 36 proc. raczej za współpracą z AfD.

Również wśród zwolenników chadecji preferencje są jasne: 48 proc. wolałoby koalicję z Lewicą, a tylko 27 proc. z AfD. Uchwała CDU z 2018 roku wyklucza jakąkolwiek współpracę chrześcijańskich demokratów z AfD i partią Lewica.

Zapora ogniowa

Sondaż jednocześnie pokazuje, że wielu obywateli Niemiec krytycznie ocenia dotychczasową strategię postępowania z AfD. 45 proc. uważa, że „zapora ogniowa” raczej służy tej partii. Tylko 30 proc. jest zdania, że AfD nie czerpie korzyści z odcięcia się innych partii.

W kwestii zakazu działalności AfD opinie są podzielone. 47 proc. raczej sprzeciwia się procedurze zakazu, a 38 proc. jest za. Uwagę zwraca tutaj postawa zwolenników chadecji: w tym przypadku niewielka większość (51 proc.) opowiada się za zakazem, podczas gdy 35 proc. jest przeciwna delegalizacji partii.

Ogólnie zaufanie do potencjalnych koalicji rządowych jest niskie. 38 proc. respondentów uważa, że żadna z rozważanych opcji koalicyjnych nie jest odpowiednia, aby rozwiązać najpilniejsze problemy w kraju. 23 proc. opowiada się w tym przypadku za koalicją chadecji CDU/CSU i AfD, a 19 proc. za koalicją CDU/CSU i SPD.

Instytut Insa przeprowadził sondaż 28 i 29 maja br. wśród 1003 obywateli Niemiec uprawnionych do głosowania.

(DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Z przekazów rodzinnych oraz opowieści przyjaciół i znajomych wynika, że niemal każda niemiecka rodzina w latach 1933-1945 przynajmniej raz pomogła Żydowi, czy wręcz go ukrywała – pisze Jacques Schuster w komentarzu opublikowanym na portalu dziennika „Die Welt”.

Niemcy zaczęli uważać się za ofiary

Często słyszeliśmy historie, że dziadek „właściwie” zawsze był przeciwnikiem nazistów, a w każdym razie nie był członkiem partii Hitlera NSDAP, nie mówiąc już o przynależności do SS. „Liczby mówią o czymś innym” – podkreślił komentator.

Wraz z upływem kolejnych dekad Niemcy zaczęli uważać się za ofiary. O ile w pierwszych latach po wojnie podkreślano własne cierpienia spowodowane wojną i wypędzeniem, to od lat 80. naród czuł się ofiarą nazistowskiego reżimu, ze wszystkimi odcieniami samookłamywania się.

Na tropie nazistów w rodzinie

Udostępnienie w marcu 2026 roku przez amerykańskie Archiwum Narodowe w internecie cyfrowych kopii centralnego rejestru członków NSDAP z ponad 12 milionami kartotek i dokumentów nazistowskiej partii oraz uruchomienie wyszukiwarki, która pozwala sprawdzić, czy konkretne osoby należały do NSDAP, doprowadziło do powstania „nowego sportu narodowego” – poszukiwania „dziadka z NSDAP”.

Dla większości Niemców 8 maja 1945 r. nie był wbrew obowiązującej dziś opinii dniem wyzwolenia. „Być może spojrzenie w kartotekę NSDAP doprowadzi do bardziej uczciwego stosunku do własnej historii. Byłoby to z korzyścią dla Niemców” – pisze w konkluzji Schuster, redaktor naczelny „Welt am Sonntag”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

W ciągu dnia, gdy wieje silny wiatr i świeci słońce, w Niemczech i innych krajach europejskich często dostępna jest ilość zielonej energii elektrycznej większa, niż jest to w danym momencie potrzebne. Jednak jak dotąd brakuje wystarczającej liczby akumulatorów, aby magazynować tę energię do późniejszego wykorzystania. Dlatego po zachodzie słońca sieci energetyczne są często zasilane przez elektrownie gazowe.

To musi się zmienić, ponieważ Niemcy chcą osiągnąć neutralność klimatyczną do 2045 roku, a cała UE do 2050. Systemy magazynowania zielonej energii są niezbędne dla transformacji energetycznej i stałych cen energii elektrycznej. Obecnie w całej Unii Europejskiej około połowa energii elektrycznej jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii. Dzięki większej liczbie dużych magazynów udział ten mógłby dalej wzrosnąć.

Kwestia magazynowania

Według danych Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej w całej Europie istnieją obecnie duże magazyny akumulatorowe o łącznej mocy prawie 14 GW. W ostatnich latach rozbudowa tych obiektów znacznie przyspieszyła. Planuje się lub już buduje dodatkowe magazyny o mocy 84 GW. Mają zostać podłączone do sieci w ciągu najbliższych lat, co oznaczałoby sześciokrotny wzrost dotychczasowych mocy.

Według firmy badawczo-analitycznej Bloomberg New Energy Finance (BNEF) w najbliższych latach podobna tendencja będzie widoczna na całym świecie. Prognozy przewidują największy wzrost w zakresie dużych magazynów energii w Azji, zwłaszcza w Chinach oraz Indiach. W Europie szczególnie dużymi rynkami dla magazynów energii są Niemcy i Włochy, gdzie już teraz wytwarza się szczególnie dużo energii odnawialnej.

Fakt, że coraz więcej magazynów energii podłączanych jest do sieci, wynika również z dalszego spadku kosztów. Na przykład ceny akumulatorów litowo-jonowych w ostatnich latach spadały każdego roku o około 20 procent. Według oczekiwań Komisji Europejskiej do 2030 roku ceny akumulatorów spadną o połowę w porównaniu z rokiem 2022.

Wahania cen sprzyjają rozbudowie

Jeśli zsumować małe magazyny energii w domach prywatnych i duże magazyny, to w ciągu ostatnich czterech lat pojemności w UE wzrosły dziesięciokrotnie. Aby osiągnąć cele klimatyczne, muszą one wzrosnąć jeszcze dziesięciokrotnie, do około 750 GW. Jednak na razie jesteśmy od tego jeszcze daleko.

Tym, co przemawia za dynamiką rozwoju w Europie, są obecnie duże wahania cen na giełdach energii elektrycznej. W ciągu dnia na rynku często jest więcej energii elektrycznej niż potrzeba – dzięki wiatrowi i słońcu. Ceny są przez to szczególnie niskie, a czasami nawet ujemne. W rezultacie niektóre farmy słoneczne i wiatrowe są częściowo wyłączane na kilka godzin. A to obniża rentowność producentów energii.

Gdy wieczorem do sieci włączają się elektrownie gazowe, a częściowo także węglowe, ceny rosną – wyjaśnia Dirk Uwe Sauer, profesor na Uniwersytecie Technicznym w Akwizgranie. – Jeśli przyjrzymy się tym cenom, na przykład z ubiegłego roku, widać, że w porze południowej energia elektryczna kosztowała średnio niewiele więcej niż może 0,03 euro. A we wczesnych godzinach wieczornych raczej 0,18 euro”.

Właśnie ta duża różnica cen sprawia, że inwestycje w magazyny akumulatorowe są atrakcyjne dla klimatu również z ekonomicznego punktu widzenia; tym bardziej, że ceny gazu są obecnie szczególnie wysokie z powodu wojny w Ukrainie i w Iranie.

– Właśnie wtedy każda jednostka magazynowa może pomóc w utrzymaniu szczytów cenowych na jak najniższym poziomie – twierdzi badacz. Skorzystałby na tym zarówno przemysł, jak i w dłuższej perspektywie konsumenci. Jak dotąd rozbudowa w Europie jest często opóźniana przez powolne procedury wydawania zezwoleń, długie fazy planowania oraz znaczne zatory przy podłączaniu magazynów do sieci.

Przygotowanie sieci energetycznych

Dlatego magazyny akumulatorowe są niezbędne zarówno dla gospodarki, jak i dla transformacji energetycznej.

– Każdego roku wydajemy około 80 miliardów euro na import nośników energii. To ogromna zależność, z której mogą nas wyratować odnawialne źródła energii – mówi Sauer. Ważne jest, aby magazyny energii i sieci były rozpatrywane systemowo: – Oznacza to, że do elektrowni wiatrowych i fotowoltaicznych należą sieci energetyczne do lokalnej dystrybucji oraz magazyny energii do dystrybucji w czasie. Oba elementy są absolutnie niezbędne.

Jednak europejskie sieci mają często ponad 40 lat. I w większości nie są jeszcze przystosowane do przyjmowania dużych ilości lokalnie wytwarzanej zielonej energii elektrycznej i transportowania jej tam, gdzie jest potrzebna. Niemieckie i europejskie sieci energetyczne muszą zostać zmodernizowane i odpowiednio podłączone do elektrowni wiatrowych, parków słonecznych i magazynów energii.

Według Komisji Europejskiej do 2030 roku ma zostać zainwestowanych około 580 miliardów euro. Proces ten przebiega częściowo powoli – również w Niemczech. Od lat Republika Federalna planuje budowę około 16 tys. kilometrów nowych kabli energetycznych. Jak dotąd działa zaledwie 20 procent. Niemniej jednak: w ostatnim czasie nastąpił znaczny postęp w procedurach wydawania zezwoleń.

W całej Europie inwestycje nabierają tempa – nawet jeśli cel 580 miliardów do 2030 roku prawdopodobnie nie zostanie osiągnięty. Według Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) w 2024 roku zainwestowano około 35 miliardów w sieci dystrybucyjne, a w 2027 roku ma to być 47 miliardów euro.

Krótkoterminowe kryzysy a planowanie

Według analiz wojna z Iranem może zarówno spowolnić, jak i przyspieszyć rozwój akumulatorów i sieci.

Co prawda, według Bloomberg BNEF, konflikt ma jak dotąd ograniczony wpływ na rynek magazynów akumulatorowych, produkowanych głównie w Chinach, ale powoduje wzrost cen energii elektrycznej. Operatorzy magazynów akumulatorowych mogą na tym skorzystać w perspektywie krótkoterminowej. Jednak, jak twierdzi prof. Sauer, aby rynek mógł się trwale rozwijać, potrzebne są inne sygnały: – Takie tymczasowe kryzysy zazwyczaj nie stanowią dobrej podstawy do podjęcia decyzji inwestycyjnej dotyczącej produktów, które mają służyć przez wiele lat – wyjaśnia. Pomimo rosnących inwestycji nadal dostrzega on na rynku oznaki niepewności.

Ekspert jest przekonany, że zanim instalacje, które są dziś planowane, zostaną faktycznie zbudowane i podłączone do sieci, wojna w Iranie i kryzys energetyczny z wysokimi cenami gazu już miną. Dlatego potrzebne są długoterminowe cele polityczne. – Sieci energetyczne buduje się na najbliższe 40 lub 50 lat – podkreśla.

Dla krajów UE, oprócz sygnałów politycznych, coraz ważniejszy staje się dostęp do litu i innych metali wykorzystywanych do produkcji baterii. Dlatego Europa, w ramach swojej strategii dotyczącej surowców krytycznych, stara się wspierać własną produkcję metali ziem rzadkich, zmniejszyć zależność od Chin i zbudować niezależne łańcuchy dostaw. Ponadto UE chce promować recykling surowców krytycznych.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

To niemal jak premiera w operze, gdy kurtyna idzie w górę, a publiczność z zapartym tchem czeka na pełną odsłonę dzieła. Kolekcja rodziny Scharfów – zbiór tworzony przez cztery pokolenia jednej berlińskiej rodziny – krok po kroku, jak w kolejnych aktach, prowadzi widza przez rozdziały historii sztuki.

Pokazuje powiązania między artystami, nawet tworzącymi w innych epokach lub kulturach: jeden artysta odpowiada drugiemu, japońskie drzeworyty trafiają do paryskich pracowni i zmieniają europejskie malarstwo, a impresjonizm przeradza się w abstrakcję. Ekspozycja udowadnia, że nic, żaden bunt lub ruch awangardowy, nie rodzi się sam z siebie, zawsze musi mieć kontrapunkt. Każde pokolenie kolekcjonerów uzupełnia zbiór i koryguje koncepcję poprzedniego.

Dzięki około 180 eksponatom, można podziwiać imponujący zakres kolekcji, obejmującej obrazy, prace na papierze i rzeźby z trzech stuleci – od początku XIX wieku aż po współczesność. Wystawa, zaprojektowana wspólnie z Alte Nationalgalerie w Berlinie, została w Düsseldorfie uzupełniona o ponad 60 dzieł.

Są tam między innymi dzieła Moneta, Cézanne'a, Matisse'a, Delacroix, Goi, Daumiera, Legera, Maxa Ernsta, Tony'ego Cragga, Picassa, japońskie drzeworyty Hokusaia i Hiroshige, a obok nich – dzieła powstałe zaledwie rok temu. Smaku dodaje fakt, że kolekcja obejmuje kompletne zbiory grafik Henriego de Toulouse-Lautreca.

Po raz pierwszy razem

Kolekcja Scharfów jest o tyle fascynująca, że równie dobrze mogłaby mieć tytuł jednego z filmów o Jamesie Bondzie: „For your eyes only”, czyli „Tylko dla Twoich oczu”. Do tej pory kolekcja bowiem była dostępna publicznie wyłącznie anonimowo i jedynie w ramach nielicznych wypożyczeń. Obecna prezentacja to pierwszy raz, gdy zbiory pokazano w całości jako jedną, spójną wystawę.

Równie filmowa jest i sama historia kolekcji. Otto Gerstenberg, dyrektor generalny firmy ubezpieczeniowej, na początku XX wieku zaczął zbierać sztukę francuską. Ciekawostką jest, że był zaledwie osiem lat młodszy od Claude'a Moneta i Auguste'a Renoira, a więc kolekcjonował dzieła swoich rówieśników, jednocześnie kupując prace uznanych artystów poprzedniego pokolenia: Jeana-Baptiste'a Camille'a Corota, Eugène'a Delacroix i Gustave'a Courbeta.

Podczas II wojny światowej córka Gerstenberga, Margarethe Scharf, zdołała ocalić znaczną część kolekcji i przekazała ją swoim dwóm synom – Dieterowi i Waltherowi, braciom o odmiennych gustach.

Surrealistyczne i fantastyczne zbiory Dietera Scharfa (Kolekcja Scharf-Gerstenberg) trafiły do państwowego muzeum w Berlinie już w 2008 roku. Walther zaś, z żoną Eve i synem René, rozbudował zbiory o kolejne dzieła Moneta oraz o prace Cézanne'a, Bonnarda i Matisse'a – wypełniając lukę, którą zostawił Gerstenberg, mający słabość do impresjonistów, a niemal ignorujący Cézanne'a.

René z kolei spędził wiele lat jako marszand w Nowym Jorku, skąd do kolekcji trafiły prace abstrakcyjne z Ameryki Północnej. Dziś on i jego żona Christiane skupiają się na współczesnej sztuce berlińskiej.

Nic nie powstaje w próżni

Kuratorzy zestawili dzieła tak, by wyraźnie pokazać powiązania między artystami i fakt, że „innowacja rzadko wynika z zerwania z przeszłości, lecz z niej wyrasta”.

Przykłady? Camille Corot, znany przede wszystkim z nastrojowych pejzaży, malował również obrazy przedstawiające pojedyncze postacie. Zostały one odkryte przez szerszą publiczność dopiero na początku XX wieku i wzbudzały podziw takich artystów jak Pablo Picasso i Juan Gris.

Mistrzostwo Delacroix w zakresie koloru z kolei odcisnęło piętno na impresjonistach, a bezkompromisowy realizm Courbeta wywarł wpływ na całą sztukę nowoczesną.

Na ekspozycji pojawia się też Francisco Goya poprzez wstrząsający i ponury cykl „Okropności wojny”. Na niektórych rycinach z tej serii zwierzęta i fantastyczne stworzenia przedstawione są jako kierujące się instynktem, groźne siły, symbolizujące utratę rozumu.

Bezpośrednio odpowiedział mu francuski symbolista Odilon Redon albumem „Hommage à Goya” z 1885 roku. Pochodzi z niego rysunek węglem „Głowa na roślinie”. Goya również przedstawiał głowy w „Okropnościach wojny”, choć nie są to postacie ze snów, lecz ofiary prawdziwej walki. Inną grafiką Redona jest „Śmiejący się pająk”, wprowadzający widza w konsternację: z jednej strony wydaje się zabawny, z drugiej – jest niczym z horroru hybrydą człowieka i pająka. Czarny kolor był dla Redona – podobnie jak wcześniej dla Goi – podstawowym środkiem wyrazu.

Światłem malowane

Po czerni nastaje kolor, czyli sala poświęcona Monetowi, Renoirowi i Bonnardowi – trzem artystom badającym efekty kolorystyczne, jednak każdy po swojemu. Przechadzka od obrazu do obrazu przypomina zabawę kalejdoskopem – obrazy wciąż są kombinacją barw i światła, ale u każdego artysty następuje przesunięcie środka ciężkości. Zadaniem widza jest to zauważyć i ułożyć tę układankę w całość.

Jest tu na przykład „Podwórze gospodarstwa w Chailly” (1865). Ten wczesny obraz Moneta powstał kilka lat przed wystawą z 1874 roku, na której pokazano jego przełomową „Impresję, wschód słońca” – dzieło, od którego wziął nazwę impresjonizm. Choć pokazany w Düsseldorfie obraz jest jeszcze bardzo szczegółowy, już zapowiada nadejście nowego kierunku. Wrażliwość Moneta na światło i kolor oraz odchodzenie od akademizmu są tu wyraźnie widoczne.

Tuż obok – Auguste Renoir i jego pastel „Młoda kobieta w kapeluszu z kwiatami” (1877–1879). „Mijają nas na ulicy kobiety różne od dawniejszych, bo to są Renoiry; owe Renoiry, w których wzdragaliśmy się niegdyś widzieć kobiety” – napisał francuski pisarz Marcel Proust (tłum. T.Boy-Żeleński) około 1920 roku w swojej słynnej powieści „W poszukiwaniu straconego czasu”. Kuratorzy wyjaśniają, że była to aluzja do roli Auguste'a Renoira w kształtowaniu nowego wizerunku kobiet od lat 70. XIX wieku. Tutaj użył pasteli, aby połączyć dynamiczną, spontaniczną kreskę z jasnością koloru.

I Pierre Bonnard, który – w odróżnieniu od większości impresjonistów – nie malował światła tu i teraz, a z pamięci, szczególnie zafascynowany kolorami Morza Śródziemnego. Ponad 400 razy portretował żonę Marthe, między innymi na słynnym obrazie „Duża wanna” (1939). Czterdzieści lat później amerykański malarz nurtu pop-art Mel Ramos odpowiedział na ten obraz litografią „Kąpiel Bonnarda” (1979), przenosząc motyw do nowoczesnej łazienki – zestawienie obu prac w jednej sali to bardzo ciekawy zabieg ekspozycyjny.

Cézanne i Matisse

Osobnym rozdziałem jest Cézanne, o tyle istotnym, że to właśnie ten wielki artysta był zaskakująco zignorowany przez twórcę kolekcji, Ottona Gerstenberga, co uzupełnił dopiero Walther Scharf. Operowanie plamą światła i koloru, zainteresowanie formą i swobodny styl malarski uczyniły Cézanne'a prekursorem sztuki abstrakcyjnej i były bezpośrednią inspiracją dla Picassa i Matisse'a.

I choć Henri Matisse kojarzy się raczej z żywymi, abstrakcyjnymi dziełami, jego artystyczne korzenie sięgają właśnie impresjonizmu, z migotliwym refleksami oraz delikatnością barw. Na wystawie poświęcono mu osobną salę, gdzie – ku zdziwieniu zwiedzających – pokazano także jego czarno-białe prace, o wiele mniej znane niż na przykład dynamiczne wycinanki opublikowane w 1947 roku w albumie „Jazz”.

Japonia we Francji

Innym zaskoczeniem dla widza może być wspaniała sala konfrontująca japońskie drzeworyty z pracami impresjonistów. Co mają ze sobą wspólnego? – można zapytać. A jednak! Od połowy XIX wieku japońskie drzeworyty zyskały wielką popularność we Francji. Na wystawie oryginalne prace Hokusaia, Hiroshige, Kunisady i Kuniyoshiego wiszą obok dzieł Bonnarda i Vuillarda, którzy wchłonęli ten styl, adaptując go na swój sposób: płaskie powierzchnie, odważne perspektywy, nakładające się wzory.

Hokusai z kolei przedstawiał górę Fuji w zmiennych warunkach oświetleniowych; zasadę serii i zmiennego światła znajdziemy potem u Moneta, na przykład w jego cyklu z górą Kolsaas. Zwiedzanie tej części wystawy jest jak praca detektywa: odkrywanie coraz to nowych powiązań, pokrewieństw, zapożyczeń.

Kobiety: patrzące i obserwowane

Fascynacji tej uległ również Henri de Toulouse-Lautrec, którego prace są do dziś bardzo charakterystyczne: duże płaszczyzny koloru, płynne linie i silne kontrasty też są częściowo inspirowane japońskimi drzeworytami.

Kolekcja Scharfów gromadzi więcej dzieł tego artysty niż jakakolwiek inna, ponieważ Otto Gerstenberg nabył niemal całą jego twórczość graficzną. Wejście do poświęconej mu sali jest doświadczeniem wręcz przytłaczającym – naprzeciwko wyrasta wielka ściana pokryta najbardziej znanymi plakatami Lautreca. Na ścianach obok ciągną się inne grafiki i seria „One”, przedstawiająca prostytutki, ale nie w sposób erotyczny, a w scenach zaczerpniętych z codziennego życia.

Kontrapunktem są słynne tancerki Degasa, delikatne, ulotne, jakby potajemnie obserwowane za kulisami lub podczas ćwiczeń. Wspaniale kontrastują z mocnymi, dynamicznymi pracami Lautreca. Edgar Degas też odwracał kierunek spojrzenia. Na jednej z grafik jest jego przyjaciółka, amerykańska impresjonistka Mary Cassatt, oglądająca eksponaty w Luwrze. Z kolei rzeźbiarz Aristide Maillol poświęcił niemal całą twórczość kobiecemu aktowi w spokojnych, harmonijnych pozach.

Można odnieść wrażenie, że kuratorzy zastosowali ten sam zabieg, jakiego użyli pokazując różne podejście do malowania światłem. Zestawiono artystów skoncentrowanych na tym samym temacie, ale z różnych – nomen omen – punktów widzenia.

Wystawę kończy rozdział poświęcony sztuce po roku 1945, gdy szerokie uznanie zyskały abstrakcyjne i nieprzedstawiające formy sztuki. Szczególne miejsce zajmuje sztuka współczesna z Berlina.

To kolejny przyczynek do refleksji: które tradycje są kontynuowane, a jakie nowe ścieżki odkrywane? Gdzie abstrakcja spotyka się z figuratywnością? Na to pytanie, dzięki wystawie w Kunstpalast, każdy na pewno odpowie sobie sam.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Wystawa "Monet – Cézanne – Matisse. The Scharf Collection" w Kunstpalast w Düsseldorfie potrwa do 9 sierpnia 2026 r.

„Liczba zagranicznych doktorantów na rosyjskich uniwersytetach stale rośnie. Większość z nich pochodzi z Chin” – donosiły rosyjskie media, podczas gdy prezydent Władimir Putin odwiedzał w ubiegłym tygodniu Pekin. Również w zakresie publikacji naukowych Chiny mają wraz z Rosją zajmować czołową pozycję.

To wystarczający powód, aby Chiny i Rosja w ciągu najbliższych dwóch lat rozszerzyły wspólne działania badawcze i współpracę edukacyjną. W ubiegłym tygodniu Putin i jego chiński odpowiednik Xi Jinping oficjalnie zainicjowali wspólne lata edukacyjne 2026 i 2027. Inicjatywa obejmuje więcej wymian młodzieżowych, pobyty zagraniczne dla studentów, kursy językowe oraz wspólne badania uniwersyteckie.

Jednak rosyjskie statystyki są mylące. – Od 2023 r. udział rosyjskich publikacji naukowych z udziałem Chin jest wyższy niż w przypadku USA czy Niemiec – mówi Volker Stanzel, naukowiec wizytujący w berlińskiej Fundacji Nauki i Polityki (SWP): „Jednak liczba bezwzględna spada. Rosja publikuje ogólnie mniej”.

Sceptycyzm co do jakości

Istnieje również uzasadniony sceptycyzm co do jakości naukowej chińsko-rosyjskich badań. – Często prestiż polityczny jest stawiany ponad jakością naukową – dodaje Volker Stanzel, który był również ambasadorem Niemiec w Japonii i Chinach.

– Nie potrafię ocenić jakości wspólnych badań – mówi Aleksiej Czigadajew. Ten rosyjski sinolog przygotowuje obecnie pracę doktorską na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie i prowadzi badania dla think tanku New Eurasian Strategies Center w Londynie i Waszyngtonie: „Być może publikuje się po prostu dla samego publikowania. W Chinach jest wystarczająco dużo niepoważnych czasopism naukowych. W Rosji są one traktowane jako publikacje zagraniczne. Dlatego publikacja w takim chińskim czasopiśmie jest nadal lepsza niż brak publikacji”.

Rosyjscy i chińscy naukowcy najczęściej prowadzą wspólne badania w dziedzinie nauk przyrodniczych. Moskwa twierdzi, że Chiny i Rosja należą do nielicznych krajów, które prowadzą wspólne badania podstawowe i stosowane w wielu dziedzinach technicznych, takich jak synteza jądrowa i technologia laserowa.

Już w 2014 roku powstał pierwszy wspólny uniwersytet z Beijing Institute of Technology (BIT) i Moskiewskim Uniwersytetem Państwowym (MSU). Na BIT-MSU w południowochińskiej metropolii Shenzhen zajęcia prowadzone są w języku chińskim, rosyjskim i angielskim. Główny nacisk w badaniach i nauczaniu kładziony jest na przedmioty z zakresu nauk przyrodniczych. Jednak uczelnia ta nie zajmuje czołowego miejsca w żadnym z istotnych rankingów uczelni wyższych, jak podaje oddział Niemieckiej Służby Wymiany Akademickiej (DAAD) w Pekinie.

Według podanych przez uczelnię informacji BIT-MSU współpracuje z 50 międzynarodowymi partnerami badawczymi. Większość z nich pochodzi z Białorusi oraz Uzbekistanu. Również niemiecki Uniwersytet w Bayreuth w Wolnym Państwie Bawarii prowadził czasowo wspólne projekty z BIT-MSU. Współpraca ta została wstrzymana po wybuchu wojny w Ukrainie, jak poinformował Uniwersytet w Bayreuth w odpowiedzi na zapytanie DW.

Sinolog Aleksiej Czigadajew twierdzi, że między Chinami a Rosją istnieje wystarczająco dużo inicjatyw badawczych i edukacyjnych: „Problem polega na tym, że one nie działają. Nie ma na przykład ani jednej współpracy z dużym chińskim uniwersytetem elitarnym”. Być może nastąpi ona po wizycie Putina w maju – przypuszcza naukowiec, który studiował sinologię w niemieckim Lipsku.

Rosja odwraca się od Europy

W ten sposób Chiny zastępują Europę jako partnera Rosji w szkolnictwie wyższym. Od czasu wprowadzenia w Europie tzw. systemu bolońskiego, który zharmonizował nieprzejrzyste systemy szkolnictwa wyższego w Europie, Rosja również dobrowolnie przyjęła ten model w 2003 roku.

Jednak po 2022 roku Moskwa stopniowo odchodziła od procesu bolońskiego. Na początku 2026 roku DAAD, organizacja promująca międzynarodową wymianę studentów i naukowców, zawiesiła swoją działalność w Rosji po tym, jak rosyjskie władze uznały ją za „organizację niepożądaną”, podobnie jak Deutsche Welle.

Dla wielu studentów w Rosji, którzy po uzyskaniu tytułu licencjata lub magistra chcą podjąć studia za granicą, Chiny byłyby dobrym rozwiązaniem. Według ekspertów rosyjscy studenci i naukowcy są ogólnie zainteresowani Chinami, ponieważ większość europejskich i amerykańskich uczelni zamroziła swoje programy studiów i stypendialne po wybuchu wojny w Ukrainie. – Obawiają się bowiem, że poprzez taką współpracę „pośrednio wspierają rosyjskie działania wojenne – wyjaśnia ekspert SWP.

Rosja, „młodszy partner”

– Obecnie relacje polityczne między Pekinem a Moskwą układają się dobrze. Oba kraje odrzucają zachodnią dominację w porządku międzynarodowym – mówi Volker Stanzel. Jednak sojusz ten ma również swoje słabe strony. Należą do nich historyczna nieufność, asymetria gospodarcza i różne cele strategiczne. Chiny chcą bowiem odgrywać wiodącą rolę na arenie międzynarodowej, a Rosja dominować w regionie.

– Współpraca ta ma tendencję do destabilizowania porządku światowego i może doprowadzić do trwałego podziału na silniejsze bloki zachodni i wschodni – mówi doświadczony były dyplomata: „W perspektywie krótkoterminowej między Chinami a Rosją istnieje sprawny sojusz. Jego przyszłość w dłuższej perspektywie jest jednak wątpliwa, ponieważ zbliżenie rosyjsko-chińskie jest reakcją na presję Zachodu, a nie stabilnym partnerstwem opartym na równych prawach”.

Również w zakresie wspólnych badań Rosja jest młodszym partnerem. Volker Stanzel jest o tym przekonany: „Chiny zapewniają więcej zasobów, wyznaczają tematy i czerpią większe korzyści z transferu wiedzy. Rosja wnosi przede wszystkim surowce, możliwości testowe, na przykład w zakresie techniki wojskowej, ale nie zapewnia równoważnej rekompensaty technologicznej ani finansowej”.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Liczba podejrzewanych przypadków błędów medycznych zarejestrowanych w drugiej co do wielkości kasie ubezpieczeniowej – Techniker Krankenkasse (TK) – osiągnęła w ubiegłym roku poziom bezprecedensowy. Według danych ubezpieczyciela w 2025 roku zgłoszono łącznie 7540 takich przypadków, co stanowi wzrost o 14 procent w porównaniu z 2024 rokiem.

W 2023 roku odnotowano 6509 przypadków; dwa lata wcześniej TK zarejestrowała 5981 podejrzewanych błędów. O wzroście tym jako pierwsze poinformowały gazety należące do grupy medialnej Funke Media Group. Około jeden na trzy przypadki zostaje potwierdzony w trakcie procesu weryfikacji, co umożliwia specjalistom z zakresu prawa medycznego wszczęcie formalnych postępowań. Jednocześnie znaczna liczba przypadków pozostaje niewykryta.

TK: błędy są zbyt często ukrywane

Prezes zarządu TK, Jens Baas, oświadczył: „Musimy pilnie wyznaczyć kierunek działań, aby zapewnić skuteczniejsze identyfikowanie niewykrytych błędów medycznych”. Zauważył, że do tej pory błędy są wciąż zbyt często ukrywane lub bagatelizowane, zamiast być wykorzystywane jako okazje do wprowadzenia usprawnień.

Baas zaapelował o utworzenie scentralizowanego, ustandaryzowanego rejestru błędów medycznych. Wyjaśnił: „Obecnie stowarzyszenia lekarskie, komisje ds. weryfikacji błędów medycznych oraz fundusze ubezpieczeniowe prowadzą własne, odrębne rejestry służące do dokumentowania tych przypadków”. W konsekwencji – jak argumentował – brakuje kompleksowego nadzoru nad ogólną sytuacją. Dodał, że niezbędne jest również wprowadzenie wymogu obowiązkowego zgłaszania błędów medycznych we wszystkich placówkach opieki zdrowotnej, a także nowelizacja przepisów o ochronie danych osobowych.

Niewiedza pacjentów

Według ubezpieczyciela, nawet w sytuacji, gdy w swoich danych rozliczeniowych zidentyfikuje on wyraźne przesłanki wskazujące na błąd medyczny, obowiązujące przepisy zabraniają mu obecnie informowania o tych ustaleniach swoich ubezpieczonych. TK argumentuje jednak, że tego rodzaju wskazówki są niezbędne do wzmocnienia pozycji osób ubezpieczonych. Co więcej, wielu pacjentów nie wie, do kogo mogą się zwrócić – ani o tym, że w określonych sytuacjach ich ubezpieczyciel może wesprzeć ich, zapewniając bezpłatne ekspertyzy medyczne.

(DPA/stef)

Do krajów korzystających z francuskiego parasola atomowego dołączyła ostatnio Norwegia, a wcześniej Polska i Litwa, kraje bezpośrednio graniczące z groźnym sąsiadem – Rosją. W tym gronie są także Niemcy, chociaż Berlin nadal stawia przede wszystkim na potencjał atomowy USA – pisze w sobotę niemiecki tygodnik „Der Spiegel”.

Redakcja przypomniała, że kanclerz Friedrich Merz powołał w marcu wspólnie z prezydentem Emmanuelem Macronem „nuklearną grupę sterującą”, która ma przeanalizować szczegóły współpracy. Z ustaleń „Spiegla” wynika, że doradca do spraw bezpieczeństwa Merza, Guenter Sautter uczestniczył w minioną środę w Paryżu w pierwszej rundzie rozmów.

„Strategiczna autonomia” Europy Macrona zyskuje zwolenników

„Atak na Niemcy lub innego europejskiego partnera może w przyszłości spotkać się z odwetem nowej siły opiekuńczej, Francji” – pisze „Der Spiegel”. Redakcja tłumaczy, że Francja wykorzystała lukę w systemie bezpieczeństwa, jaką stworzyła polityka Donalda Trumpa. Macron zabiegał od początku swojego urzędowania w 2017 r. o „strategiczną autonomię” Europy i większą niezależność od USA, jednak ówczesna kanclerz Angela Merkel odrzuciła ofertę z obawy o pogorszenie relacji z Ameryką.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

„Der Spiegel” podkreśla, że szczegóły francuskiej oferty nie są jasne, a negocjacje dopiero się rozpoczęły.

Potencjał nuklearny Francji składa się zdaniem ekspertów z 290 głowic nuklearnych. To niewiele w porównaniu do 3700 bomb będących w posiadaniu USA i 4400 na wyposażeniu Rosji – zaznacza „Der Spiegel”.

Szczegóły francuskiego parasola atomowego pozostają niejasne

Francja posiada cztery podwodne łodzie atomowe, z których każda uzbrojona jest w 16 rakiet M51 o zasięgu powyżej 10000 km. Każda rakieta może przenosić maksymalnie sześć głowic. Oprócz tego Francja dysponuje pociskami przenoszonymi przez myśliwce Rafael stacjonujące w trzech basach na terenie kraju. Rafaele są rozmieszczone także na lotniskowcu „Charles de Gaulle”.

Jak zaznacza „Der Spiegel”, politycy w europejskich stolicach „zastanawiają się”, na czym ma polegać francuski parasol ochronny. Uzgodniony dialog z Francją ma wyjaśnić szczegóły.

Przecieki z paryskich kół rządowych wskazują na to, że Francja nie planuje stałego rozmieszczenia swojej broni atomowej w innych państwach, ani też ich „nuklearnego udziału” we francuskim arsenale, czyli przenoszenia przez samoloty innych państw francuskich bomb nuklearnych. Możliwe byłoby jedynie „punktowe wykorzystanie” przestrzeni powietrznej innych krajów, na przykład do tankowania francuskich samolotów. W rachubę może też wchodzić wysłanie maszyn na czas określony. Francja wysłała na wiosnę zdolne do przenoszenia broni atomowej Rafaele do Polski jako sygnał ostrzegawczy pod adresem Rosji.

Guzik atomowy w wyłącznej gestii prezydenta Francji

Żelazna zasada francuskiej doktryny nuklearnej pozostaje nienaruszona – całkowitą kontrolę guzika atomowego zachowuje prezydent Francji. Nikt oprócz niego nie może zdecydować o użyciu bomby. Co więcej, także o tym, czyw sytuacji kryzysowej w Europie zagrożone są „żywotne interesy” Francji, decyduje tylko i wyłącznie szef francuskiego państwa.

„Europejscy partnerzy uzależnieni są od widzimisię prezydenta w Paryżu” – pisze w konkluzji „Der Spiegel” dodając, że projekt „europejskiej broni atomowej”, o którym marzą niektórzy politycy w Niemczech, jest z Francją nie do zrealizowania.

W mediach wciąż pojawiają się nowe doniesienia na temat Timmy'ego – humbaka, który od początku marca nie schodził z czołówek niemieckich gazet. Sensacyjne nagłówki pojawiają się coraz rzadziej; ton przekazu zmienił się na bardziej rzeczowy i naukowy.

Martwy wieloryb – zidentyfikowany dzięki wszczepionemu nadajnikowi GPS – wyciągnięty został w sobotę, 30 maja, na brzeg duńskiej wyspy Anholt, położonej między Danią a Szwecją. Obecnie trwają przygotowania do odholowania go i przeprowadzenia sekcji zwłok. Władze zaapelowały do ​​mieszkańców i turystów o zachowanie dystansu wobec truchła ze względu na ryzyko infekcji. Sugeruje to, że – w przeciwieństwie do sytuacji, która przez długi czas utrzymywała się w Niemczech – w działania te zaangażowani są obecnie wyłącznie eksperci.

Uwięziony wieloryb i wielu „ekspertów”

Przez wiele tygodni samozwańczy eksperci od wielorybów, aktywiści ekologiczni oraz ciekawscy gapie ściągali do Wismaru i na pobliską wyspę Poel, położonych na północno-wschodnim wybrzeżu Niemiec. Tam, na mieliźnie, utknęło wycieńczone zwierzę, codziennie trafiając na czołówki gazet i portali internetowych.

Czy „Timmy” – jak nazwano wieloryba – ma jeszcze szansę na ocalenie? Czy władze zawiodły? Czy wielorybowi uda się samodzielnie odnaleźć drogę powrotną na otwarte morze? W mediach społecznościowych mnożyły się teorie spiskowe, podczas gdy ekscentryczni „badacze wielorybów” twierdzili, że nawiązali z Timmym osobistą więź, upierając się, że zwierzę ma się całkiem dobrze. Saga wokół zwierzęcia, które na krótko stało się najsłynniejszym stworzeniem w Niemczech, rozpoczęła się na początku marca, gdy wycieńczony humbak po raz pierwszy pojawił się u bałtyckich wybrzeży Meklemburgii-Pomorza Przedniego.

Odyseja Timmy'ego

Za pośrednictwem mediów społecznościowych, telewizji, radia i prasy miliony Niemców śledziły doniesienia o zwierzęciu, które płynęło na zachód z zatoki u wybrzeży Wismaru, docierając ostatecznie do wybrzeża Szlezwika-Holsztynu. To właśnie tam – u wybrzeży znanego kurortu nadmorskiego Timmendorfer Strand – wieloryb został dostrzeżony przez turystów; następnie osiadł na mieliźnie, zdołał się jednak uwolnić, po czym popłynął z powrotem na wschód, wracając do zatoki u wybrzeży Wismaru i na pobliską wyspę Poel.

Gdy wieloryb przebywał jeszcze u wybrzeży Timmendorfer Strand, pojawił się krótki przebłysk nadziei, że zwierzę zdoła odnaleźć drogę powrotną na otwarte morze. Burmistrz Timmendorfer Strand, Sven Partheil-Böhnke, był zachwycony i dostrzegł analogię między uwolnionym wielorybem a przygnębiającymi wiadomościami, które w ostatnim czasie obiegały świat: „Wierzę, że to jest dokładnie to, czego wszyscy potrzebujemy po tych strasznych wiadomościach ostatnich miesięcy – po wszystkich wojnach i kryzysach” – powiedział.

Wieloryby często osiadają na mieliźnie w Bałtyku

Od momentu powrotu do zatoki u wybrzeży Wismaru humbak leżał w płytkiej wodzie – sprawiając wrażenie umierającego. Wszelkie próby ratunku zostały początkowo wstrzymane. Zwierzę wydawało się wyczerpane, a jego skóra była poważnie uszkodzona. Zasolenie Morza Bałtyckiego jest niższe niż Morza Północnego czy Atlantyku – wód, w których zazwyczaj żyją humbaki. To niższe zasolenie osłabia skórę wielorybów. Eksperci podejrzewają, że humbaki sporadycznie zapuszczają się na Morze Bałtyckie, podążając za ławicami ryb. Ze średnią głębokością wynoszącą zaledwie 52 metry, Bałtyk jest morzem stosunkowo płytkim.

Till Backhaus, minister środowiska kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie, wykazał się szczególną aktywnością w działaniach związanych z wielorybem. Osobiście nadzorował akcję ratunkową, współpracując ze strażakami, policją wodną oraz licznymi mieszkańcami okolicy. Momentami „Timmy” – jak zwierzę zaczęto nazywać w mediach – zdołał oswobodzić się i odpłynąć. Następnie jednak ponownie osiadał na piaszczystych mieliznach. W międzyczasie został zbadany, oceniony i zmierzony.

Rany od śrub napędowych statków?

Sam minister Backhaus ogłosił wyniki pomiarów: „Ma 12,35 metra długości, 3,20 metra szerokości i 1,60 metra wysokości”. Ciało Timmy'ego utrzymywano w wilgoci poprzez polewanie go wodą, a część akwenu wokół niego została odgrodzona.

Ostatecznie rozważano sprowadzenie z Danii specjalistycznego katamaranu, który miałby wydobyć cierpiącego wieloryba z wody i przetransportować go z powrotem na Morze Północne.

Jednak 7 kwietnia wszystkie zaangażowane strony doszły do ​​porozumienia: wieloryb jest zbyt słaby na taką operację. Badania wykazały obrażenia, prawdopodobnie spowodowane przez śruby napędowe statków.

Dlaczego wieloryb podbił serca Niemców

Wieloryb i Niemcy: przelotny romans. Biolog Christoph Bautz napisał na platformie Bluesky: „Wyobraźcie sobie tylko taki nagłówek: »Rząd rozważa użycie katamaranu do uratowania dryfującej łodzi z uchodźcami na Morzu Śródziemnym«. Dwadzieścia ekip telewizyjnych na miejscu, nieustanne transmisje na żywo, połowa narodu śledząca wydarzenia z zapartym tchem. Ale nie – tak dzieje się tylko wtedy, gdy w tarapatach znajdzie się wieloryb. To wprost niewiarygodne”.

Rzeczowe doniesienia dotyczące humbaków – jako gatunku – zazwyczaj ginęły w natłoku informacji: te potężne ssaki nie są już bowiem klasyfikowane jako gatunek zagrożony wyginięciem. Gatunek ten – przez wiele dekad poddawany intensywnym polowaniom – objęty jest globalną ochroną od 1966 roku. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) światowe oceany znów zamieszkuje obecnie około 60 tysięcy humbaków.

Ostatnia próba ratunku

Właśnie wtedy, gdy wszyscy pogodzili się już z faktem, że zwierzęciu nie da się pomóc, z kolejnym, ostatecznym planem ratunkowym wystąpiła inna inicjatywa prywatna. Humbak po wielu dniach przygotowań został umieszczony w wypełnionym wodą basenie holowanym przez statki i przetransportowany na otwarte morze. Tam został wypuszczony na wolność – tylko po to, by ostatecznie zginąć, dokładnie tak, jak przewidywało wielu – w dużej mierze niesłuchanych – naukowców badających życie morskie. Jednak w przypadku Timmy'ego chodziło o emocje, a nie o fakty.

Po zakończeniu operacji jedna z jej sponsorek, Katrin Walter-Mommert, ogłosiła na łamach największego niemieckiego tabloidu – gazety „Bild" – że całkowite koszty przedsięwzięcia wyniosły 1,5 miliona euro. Kwota ta obejmowała honoraria ekspertów sprowadzonych drogą lotniczą z Hawajów i Islandii, nie uwzględniała jednak kosztów czarteru jednostek pływających. Przez kolejne dni nadajnik GPS umieszczony na wielorybie nie przesyłał jednak żadnych danych, aż w końcu potwierdzono, że zwierzę odnalezione u wybrzeży Danii to rzeczywiście Timmy.

Jeszcze wcześniej – w połowie kwietnia – eksperci ds. wielorybów z Niemieckiego Związku Ochrony Przyrody (NABU) ostrzegali przed narażaniem zwierzęcia na niepotrzebne cierpienie. Kim Detloff, szef działu ochrony środowiska morskiego w NABU, stwierdził, że opinia publiczna oczekiwała już wówczas uratowania wieloryba – niezależnie od tego, kto miałby tego dokonać: „Ta ogromna presja społeczna wymusiła podjęcie decyzji, która powinna była zapaść już tydzień temu”. Innymi słowy: próba ratunku nadeszła zbyt późno. Detloff dodał także: „Mam nadzieję, że ambicja przeprowadzenia akcji ratunkowej nie przysłoni troski o dobro zwierzęcia”. Jak zauważył, wiązałoby się to również z koniecznością wykazania się odwagą, by w razie jakichkolwiek wątpliwości odwołać misję ratunkową – co ostatecznie jednak nie nastąpiło.

Minister broni akcji ratunkowej

Till Backhaus, minister środowiska w rządzie Meklemburgii-Pomorza Przedniego, oświadczył niedawno w wywiadzie dla magazynu „Stern", że nadal broni podjętej próby ratunku – która ostatecznie zakończyła się niepowodzeniem: „To, czego podjęliśmy się w Niemczech, było czymś bezprecedensowym: uratować młodego wieloryba, przywrócić mu wolność”. Dodał również: „Zasłużył na pomoc; miał przed sobą całe życie”.

Dla magazynu informacyjnego „Der Spiegel” saga o Timmym stanowi jednak przede wszystkim skrajny przykład tego, jak zarozumiałość i żądza uwagi – zwłaszcza we współczesnych mediach – zdominowały dyskurs, oraz jak emocje wypierają obecnie fakty: „Przypomina to dzwonienie do najlepszego przyjaciela w chwili zawału serca – zamiast do lekarza pogotowia”. Timmy miał wielu przyjaciół, lecz byli oni bezsilni i nie mogli mu pomóc.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>