Deutsche Welle | Gazeta.PL_news CopyPaste

Po raz drugi w parlamencie Berlina, czyli Izbie Deputowanych, zasiądzie Aldona Niemczyk z chadeckiej partii CDU. Polityczka otrzymała 24,5 proc. głosów i zdobyła bezpośredni mandat, startując w dzielnicy Charlottenburg. W upływającej kadencji 2023-2026 Niemczyk sprawowała w berlińskim oddziale partii stanowisko rzeczniczki ds. kobiet i równouprawnienia.

Niemczyk przyjechała do Niemiec w 1990 roku jako 20-latka. Pochodzi z Katowic, przez wiele lat pracowała w Berlinie jako pedagog socjalny. W swojej pracy poselskiej zajmuje się m.in. problemami mieszkaniowymi i bezdomnością wśród Polaków. Po tym, jak niedzielne wybory do Izby Deputowanych zdecydowanie wygrała partia Lewica (25,7 proc.), współrządząca obecnie w stolicy Niemiec partia CDU prawdopodobnie przejdzie do opozycji. Najbardziej możliwa jest bowiem koalicja Lewicy, Zielonych i SPD. Teoretycznie możliwy jest również sojusz rządowy w składzie CDU-SPD-Zieloni. Taka konstelacja miałaby jednak tylko dwa głosy więcej od wymaganej większości.

Z ramienia CDU po raz pierwszy do Izby Deputowanych dostał się Tomasz Klon. W dzielnicy Reinickendorf otrzymał 26,6 proc. głosów. Bezpośredni mandat wygrał, zdecydowanie pokonując przedstawiciela partii AfD. Klon ma 40 lat, w Berlinie mieszka od drugiego roku życia. Z zawodu jest ekonomistą, znany jest również ze swojej działalności na rzecz berlińskiej Polonii. Dotychczas był radnym w radzie dzielnicy Reinickendorf. Jest również rzecznikiem frakcji ds. polityki młodzieżowej oraz gospodarki i turystyki.

Czynsze i uznawanie kwalifikacji imigrantów

Również z dzielnicy Reinickendorf, ale z innego okręgu, do Izby Deputowanych dostał się Bogusz Schmidt z Zielonych. 26-letni prawnik już podczas kampanii wyborczej zwracał uwagę na swoje polskie pochodzenie. Urodził się w Berlinie, jego mama jest Polką. Schmidt świetnie mówi też w języku polskim.

Wśród zadań, jakimi chciałby zająć się w Izbie Deputowanych, Schmidt wymienia przede wszystkim ułatwienie uznawania kwalifikacji zawodowych imigrantów. To także wynika z jego rodzinnej historii. – Moja mama wychowywała mnie i moją siostrę sama. W Polsce była nauczycielką, miała dobre wykształcenie i doświadczenie w pracy. Ale w Niemczech nic nie zostało jej uznane – mówił niedawno Schmidt w rozmowie z DW. – Miało to ogromny, wręcz egzystencjalny wpływ na naszą rodzinę. Mama musiała wykonywać ciężkie prace, mieliśmy finansowe problemy. Na koniec musieliśmy korzystać z zasiłków socjalnych.

Polityk Zielonych zamierza również angażować się na rzecz lepszej dostępności tańszych mieszkań oraz pomocy rodzicom samotnie wychowującym dzieci.

Berlin na każdą kieszeń

Natomiast w dzielnicy Pankow pierwsze miejsce w swoim okręgu zdobyła Maria Bigos, polityczka partii Lewica. Otrzymała ona 32,4 proc. głosów.

Bigos do Niemiec przyjechała w 1989 roku jako czterolatka. W berlińskiej polityce angażuje się na rzecz dzieci i młodzieży, w tym z rodzin imigranckich. W rozmowie z DW przyznała, że jej imigranckie pochodzenie miało duży wpływ na jej życie. W polityce 41-latka chce zająć się m.in. problemem braku mieszkań i wysokich czynszów, aby – jak mówi w swoim spocie wyborczym – Berlin stał się miastem „przystępnym cenowo”.

Izba Deputowanych w Berlinie wybierana jest co pięć lat. Ostatnie wybory z 2021 roku trzeba było powtórzyć w 2023 roku, po tym, jak stwierdzono poważne nieprawidłowości w pierwszym głosowaniu.

Po sukcesach wyborczych niemieckiej AfD Kreml otwarcie deklaruje gotowość do rozmów z tą partią. Wypowiedzi AfD dotyczące wznowienia relacji z Rosją „robią na nas wrażenie” – powiedział rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow w rozmowie z rosyjską agencją Interfaks.

Jako siła polityczna partia ta cieszy się rosnącą popularnością – wskazał. – Takie wypowiedzi są dla nas oczywiście znacznie bardziej korzystne niż (wypowiedzi) Merza, który w zasadzie zasłynął tylko konfrontacyjnymi uwagami pod adresem Federacji Rosyjskiej – stwierdził Pieskow. Spodziewa się, że popularność AfD wśród niemieckiego społeczeństwa będzie nadal rosła.

AfD i Kreml chcą rozmawiać

AfD opowiada się za poprawą stosunków z Rosją i nalega na wznowienie dostaw rosyjskiego gazu ziemnego i ropy naftowej. Partia chciałaby uruchomienia gazociągu Nord Stream. W poniedziałek (21.09.2026) Pieskow zwrócił uwagę, że sukcesy wyborcze AfD wynikają również z wysokich cen energii w Niemczech.

Według informacji agencji Reutera przewodniczący AfD, Alice Weidel i Tino Chrupalla, planują na wiosnę spotkanie z wysokim rangą doradcą prezydenta Rosji Władimira Putina. Celem ma być omówienie wznowienia dostaw energii.

Merz krytykowany w Rosji

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz jest w Rosji regularnie krytykowany jako „hejter Rosji” i „podżegacz wojenny”. Z kolei AfD, partia częściowo skrajnie prawicowa, od lat utrzymuje kontakty z Moskwą. Już w 2020 roku rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow przyjął w Moskwie współprzewodniczącego AfD Tino Chrupallę. Mimo rosyjskiej inwazji na Ukrainę przedstawiciele partii uczestniczyli w tym roku również w Petersburskim Międzynarodowym Forum Ekonomicznym.

Odpowiedzialny na Kremlu za międzynarodową współpracę gospodarczą Kiriłł Dmitrijew zapowiedział ponadto organizację kolejnego forum biznesowego z udziałem polityków AfD w przyszłym roku.

Moskwa zarzuca rządowi Friedricha Merza, że poprzez dostawy broni i wielomiliardową pomoc dla Ukrainy jeszcze bardziej podsyca wojnę. Niemcy są obecnie najważniejszym europejskim partnerem wspierającym Ukrainę w obronie przed rosyjską agresją. Sam Merz należy według badań opinii publicznej w Ukrainie do najpopularniejszych zagranicznych polityków.

Putin przychylnie o AfD

W przeszłości również prezydent Rosji Władimir Putin wielokrotnie wypowiadał się o AfD w pozytywnym tonie. Deklarował, że w przypadku zniesienia zachodnich sankcji Rosja mogłaby ponownie dostarczać Niemcom stosunkowo tani gaz ziemny, pod warunkiem zawarcia długoterminowego i stabilnego porozumienia.

Po zwycięstwie AfD w wyborach regionalnych w Saksonii-Anhalcie Putin stwierdził, że wydarzenia w Niemczech są konsekwencją „systematycznych błędów w polityce i gospodarce na Zachodzie”.

AfD rośnie w siłę

Tymczasem w całych Niemczech AfD rośnie w siłę. Partia wygrała nie tylko wybory regionalne w Saksonii-Anhalcie (zdobyła tam prawie 44 proc. głosów) i Meklemburgii-Pomorzu Przednim (ponad 38 proc.), ale więcej niż podwoiła swoje notowania w wyborach do parlamentu Berlina (ponad 16 proc.).

Partia nabiera wiatru w żagle w całych Niemczech. Według najnowszego sondażu ośrodka Insa dla dziennika „Bild” AfD może liczyć na prawie 30 proc. głosów, jeżeli teraz odbyłyby się wybory do Bundestagu. Daleko za nią – z poparciem rzędu 20 proc. – jest chadecja CDU/CSU. Socjaldemokratyczna SPD i Zieloni mogą liczyć na ponad 13 proc., a Lewica na 10 proc.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Po dotkliwej porażce chadeckiej CDU w wyborach do parlamentów Meklemburgii-Pomorza Przedniego i Berlina głos zabrała także była kanclerz Niemiec i przewodnicząca CDU Angela Merkel.

Podczas otwarcia wystawy w Bundestagu w poniedziałek (21.09.2026) Merkel odwołała się do pierwszego kanclerza Republiki Federalnej Niemiec, chadeka Konrada Adenauera. – Dla niego było jasne, że trzeba budować mosty. A jednocześnie wynikało z tego automatycznie, z kim nie można było tych mostów budować – powiedziała.

Klęska CDU w wyborach

Angela Merkel nawiązała do niedzielnych wyborów, w których CDU nie pokonała pięcioprocentowego progu wyborczego do parlamentu Meklemburgii-Pomorza Przedniego, a w Berlinie straciła prawie 10 punktów procentowych i zdobyła tylko 18,8 proc. głosów.

– W takim dniu, jak dziś i po takim wieczorze, jak wczoraj warto może jeszcze raz zastanowić się, czego możemy nauczyć się od Konrada Adenauera – mówiła. Jej zdaniem Adenauer wyciągnął wnioski z błędów historii i rozumiał, jak ważne jest „zapraszanie ludzi, zwracanie się do wszystkich ludzi oraz świadomość własnych wartości” – powiedziała Merkel.

„Liczyły się mosty”

Była kanclerz, która rządziła Niemcami w latach 2005-2021, przypomniała, że dla Adenauera było oczywiste, iż CDU czerpie z trzech równorzędnych tradycji – konserwatywnej, liberalnej i chrześcijańsko-społecznej. Dla niego liczyły się mosty między pracodawcami i pracownikami, kobietami i mężczyznami, środowiskiem i gospodarką, miastem i wsią, między różnymi wyznaniami i pokoleniami. – A dzisiaj dodałabym: między ludźmi z historią migracyjną i bez niej – wskazała Merkel.

– Myślę, że taki powinien być cel partii ludowej i takie przesłanie nam pozostawił – powiedziała była kanclerz, która przez lata reprezentowała okręg wyborczy w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Podkreśliła, że budowanie mostów nie stało się dziś łatwiejsze, ale pozostaje konieczne.

Merkel na niebiesko

Wystawa w Bundestagu prezentuje dwa dzieła z parlamentarnej kolekcji sztuki. Wśród nich jest portret Konrada Adenauera autorstwa Oskara Kokoschki, który Merkel miała zawieszony w swoim gabinecie zarówno podczas sprawowania urzędu kanclerza, jak i po odejściu z polityki. Drugi to portret byłego kanclerza Willy’ego Brandta z socjaldemokratycznej SPD autorstwa Andy'ego Warhola.

Do parlamentarnej galerii kanclerzy trafi także nowy portret Angeli Merkel w niemieckim żakiecie. Jego kolor nie jest przypadkowy. – To była przemyślana decyzja – powiedziała 72-letnia Merkel podczas otwarcia wystawy. – Z czerwonego koloru zrezygnowałam. Zostawiam go pierwszej socjaldemokratycznej kanclerz Niemiec – dodała.

Dla Merkel niebieski to kolor, który ma w sobie siłę i wyrazistość. – Można wyobrażać sobie wszystko, od błękitu morskiego po stalowy niebieski, od surowości po łagodność. A ja miałam w zanadrzu bardzo wiele odcieni niebieskiego – tłumaczyła.

Wyróżniała się w kręgach przywódców

Była szefowa rządu przyznała, że wybór koloru miał też praktyczne uzasadnienie. Na wielu zdjęciach z międzynarodowych konferencji jej żakiety stanowiły „kolorowy akcent” pośród dominujących ciemnych garniturów mężczyzn. – Zawsze byłam takim kolorowym akcentem w tych nieco ciemniejszych rzędach panów – wspominała Merkel.

Odsłonięty pod koniec czerwca portret Merkel autorstwa niemiecko-francuskiego artysty Jérémiego Queyrasa jest obecnie wystawiany w berlińskim Muzeum Bodego. Ze względu na ogromne zainteresowanie wystawa, która miała zakończyć się 4 października, została przedłużona do 3 stycznia 2027 roku. Potem obraz trafi do galerii portretów byłych szefów niemieckiego rządu.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Po zwycięstwie wyborczym partii „Die Linke” w Berlinie jej czołowa kandydatka, Elif Eralp, zamierza zostać burmistrzynią. Jednak dyskusja na temat obecności czołowego członka berlińskiego klanu na imprezie wyborczej partii oraz zarzuty o antysemityzm mogą to znacznie utrudnić. Również dążenie Lewicy do uspołecznienia dużych koncernów mieszkaniowych prawdopodobnie nie ułatwi poszukiwania partnerów koalicyjnych.

Niepokojące kontakty ze światem przestępczym

Podczas wieczoru wyborczego Lewicy w berlińskiej dzielnicy Neukölln pojawił się czołowy członek znanego berlińskiego klanu przestępczego, Issa Remmo. Członkowie partii z tej dzielnicy podkreślili, że nie istnieją żadne powiązania polityczne między Lewicą a tą osobą: „Nie znaliśmy tej osoby ani nie wiedzieliśmy o jej obecności, nie figuruje ona na naszej liście zaproszonych”.

Media ujawniły, iż takie kontakty jednak istniały – choćby w formie rozmowy na czacie posła do Bundestagu z Lewicy, Ferata Kocaka, z synem Issy Remmo. Ten ostatni opublikował na Instagramie zrzut ekranu z tej rozmowy, która odbyła się 17 lutego. Kocak prosi go tam o rozpowszechnienie nagrania z jego wystąpienia w Bundestagu, a ten mu odpowiada: „Chętnie, bracie”. Nagranie nosi tytuł „Histeryczna, niekończąca się debata: KLANY”. Zrzut ekranu pokazuje również wcześniejszą wiadomość z nieznaną datą, w której Kocak przekazuje pozdrowienia ojcu Remmo.

Zapytany o tę rozmowę, Kocak oświadczył, że wyraźnie dystansuje się od wizyty Issy Remmo na imprezie wyborczej. – Sam nie byłem obecny podczas jego wizyty – stwierdził i dodał, że impreza wyborcza była wydarzeniem publicznym i zasadniczo otwartym dla wszystkich.

Burmistrz Berlina Kai Wegner CDU) napisał na X: „To, że Issa Remmo pojawił się na imprezie wyborczej berlińskiej partii „Die Linke”, jest niepokojącym sygnałem. Właśnie partia, która chce przejąć odpowiedzialność za nasze miasto, musi jednoznacznie dać do zrozumienia, że nie może być mowy o jakichkolwiek powiązaniach ze strukturami należącymi do przestępczości zorganizowanej”.

Czołowy kandydat CDU Stefan Evers powiedział magazynowi „Stern”: „Szefowie klanów powinni znaleźć się za kratkami, a nie na imprezach wyborczych”.

Późnym wieczorem – krótko po tym, jak wyszło na jaw, że Remmo pojawił się na imprezie wyborczej – reporter agencji DPA nie został wpuszczony na imprezę.

Klan z pierwszych stron gazet

Wielopokoleniowa rodzina Remmo, pochodzenia arabskiego, przybyła do Berlina z Libanu w latach 80. Do tej rodziny, liczącej obecnie kilka pokoleń, ma należeć kilkaset osób. Część z nich policja zalicza do środowiska klanów przestępczych. Przede wszystkim młodzi mężczyźni z tej rodziny niejednokrotnie byli zatrzymywani i skazywani jako podejrzani o liczne przestępstwa i akty przemocy. Często trafiali na pierwsze strony gazet – na przykład po kradzieży ogromnej złotej monety z berlińskiego muzeum.

Pojęcie „przestępczości klanowej” jest kontrowersyjne, ponieważ zdaniem krytyków stygmatyzuje i dyskryminuje osoby o pochodzeniu migracyjnym wyłącznie ze względu na ich przynależność rodzinną i pochodzenie. Również Lewica w dużej mierze odrzuca to określenie.

Propalestyńscy aktywiści na imprezach partyjnych

Na imprezie wyborczej w Neukölln obecny był również propalestyński aktywista, krytykowany za swoje antyizraelskie poglądy. Jest on powiązany z Ludowym Frontem Wyzwolenia Palestyny (PFLP). Berlińska Służba Ochrony Konstytucji wskazuje w swoim najnowszym raporcie, że zarówno UE, jak i USA uznają PFLP za organizację terrorystyczną. Na zdjęciach z wieczoru wyborczego opublikowanych w mediach społecznościowych obok niego widoczny był poseł do Bundestagu Kocak. Zapytany o tę sprawę, Kocak oświadczył, że wyraźnie dystansuje się od wszelkiego rodzaju wypowiedzi gloryfikujących przemoc lub terroryzm.

Media opublikowa

Berliński oddział partii, a przynajmniej jego część, jest nieustannie krytykowany za swoje stanowisko w sprawie konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz antysemityzmu. Przewodniczący Centralnej Rady Żydów w Niemczech, Josef Schuster, zarzucił już Lewicy, że w kampanii wyborczej „wielokrotnie wyróżniała się antysemickimi wykroczeniami”. Eralp wielokrotnie podkreślała: „Opowiadam się za ochroną życia żydowskiego tak samo, jak za ochroną każdego innego życia”.

Zieloni domagają się jasnego stanowiska

Czołowy kandydat Zielonych, Werner Graf, domaga się, aby przed ewentualnym wejściem do rządu Lewica konsekwentnie zmierzyła się z antysemityzmem w swoich szeregach. – Musi być jasne, w jaki sposób zamierzają oni położyć kres tym problematycznym elementom w swojej partii – powiedział polityk Partii Zielonych w RBB-Inforadio. Jego zdaniem nie może dojść „do zrytualizowanej sytuacji, w której co kilka tygodni będziemy mieli do czynienia z tymi samymi sporami, na przykład z lokalnym oddziałem w Neukölln”. Zielonym chodzi także o wyjaśnienie kwestii możliwych związków z przestępczością zorganizowaną.

Berliński europoseł Zielonych Sergey Lagodinsky wezwał z kolei Lewicę do wykluczenia w razie potrzeby członków o antysemickich poglądach. – Jeśli kierownictwo berlińskiej Lewicy poważnie podchodzi do walki z antysemityzmem, musi strukturalnie zdystansować się od antysemitów we własnych szeregach – powiedział w wywiadzie dla magazynu „Der Spiegel”.

Czołowy kandydat SPD oczekuje zdystansowania się

Czołowy kandydat berlińskiej SPD, Steffen Krach, oczekuje w przypadku współpracy z Lewicą jasnego opowiedzenia się przeciwko antysemityzmowi. Dotyczy to nie tylko kierownictwa partii, ale wszystkich członków nowej frakcji lewicowej w berlińskiej Izbie Deputowanych – powiedział. Przewodnicząca SPD Bärbel Bas stwierdziła, że współpraca z partią, która w pewnym stopniu, a nawet w znacznej mierze wykazuje tendencje antysemickie, stanowi trudną sytuację. Należy zatem „bardzo dokładnie przemyśleć” taką współpracę.

Krach dodał, że Eralp musi jednoznacznie zdystansować się od tych wydarzeń i muszą nastąpić konsekwencje; przedtem nie może być mowy o współpracy. – Oczekuję nie tylko słów, ale konkretnych działań – powiedział Krach, nawiązując do wizyty członka klanu podczas wieczoru wyborczego Lewicy.

Lewica musi przekonać partnerów

Koalicja rządowa byłaby dla partii Lewica, która w wyborach do Izby Deputowanych zajęła zdecydowane pierwsze miejsce z wynikiem 25,7 procent głosów, realna jedynie we współpracy z Zielonymi (14,3 procent) i SPD (12,1 procent).

Podczas piątkowego zjazdu partii ma zapaść decyzja o rozpoczęciu rozmów sondażowych. Matematycznie możliwy jest również sojusz rządowy w składzie CDU-SPD-Zieloni. Lewica stoi przed zadaniem przekonania Zielonych i SPD, dlaczego jako partner koalicyjny byłaby dla nich lepszym wyborem niż chadecy.

dpa/sier

Julia i Dmitrij (imiona zmienione ze względów bezpieczeństwa) tego lata polecieli z Rosji do Brazylii, aby tam urodziło się ich dziecko. – Oczywiście na granicy nie powiedzieliśmy, że jestem w ciąży – opowiada Julia w rozmowie z DW. Była wówczas już w 32. tygodniu. Ich córka przyszła później na świat w prywatnej klinice w Santos. Teraz rodzina kompletuje dokumenty potrzebne do uzyskania przez dziecko brazylijskiego paszportu. W Brazylii zasadniczo każde dziecko urodzone na terytorium tego kraju otrzymuje obywatelstwo.

– Osiągnęliśmy nasz podstawowy cel. Dzięki brazylijskiemu paszportowi nasza córka może podróżować bez wiz do niemal wszystkich krajów świata. Nie musi ubiegać się o kosztowną i czasochłonną wizę Schengen. Chcemy, żeby w przyszłości sama mogła zdecydować, gdzie chce studiować, pracować czy mieszkać – mówi Dmitrij. Na początku sierpnia jego kolega z pracy również pojechał do Brazylii wraz z ciężarną żoną, żeby tam urodziło się ich dziecko.

Jak twierdzi para, w ciągu pierwszych sześciu tygodni wydała równowartość około 10 tys. euro. W tej kwocie uwzględniono również kilkudniowy pobyt córki na oddziale intensywnej terapii. Na czas wyjazdu Dmitrij zrezygnował z pracy w banku. Po powrocie do Moskwy liczy na znalezienie nowego zatrudnienia. Para zamierza jednak wrócić do Rosji dopiero za kilka miesięcy, kiedy będą już gotowe wszystkie dokumenty córki. Inne rosyjskie rodziny decydują się natomiast na stałe zamieszkać w Brazylii.

Rosjanie otrzymują brazylijskie paszporty

Przedstawiciele organizacji pomocowych oraz prawnicy wspierający na miejscu rosyjskich obywateli mówią DW o rosnącej liczbie Rosjan przybywających do Brazylii. Kraj ten zyskał na popularności zwłaszcza po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku, kiedy państwa zachodnie zaczęły wprowadzać ograniczenia wjazdu dla rosyjskich obywateli.

Trend dodatkowo przyspieszyło zaostrzenie przepisów imigracyjnych w Argentynie, która wcześniej była jednym z najważniejszych kierunków tzw. turystyki porodowej. Od 2025 roku osoby bez stałego prawa pobytu mają tam bardziej ograniczony dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Zaostrzono również kontrole dotyczące rzeczywistego celu podróży. Osoby, które chcą uzyskać argentyńskie obywatelstwo poprzez urodzenie dziecka, muszą obecnie wykazać się co najmniej dwuletnim legalnym pobytem w kraju.

Widać to również w statystykach. W 2023 roku Rosjanie złożyli rekordową liczbę ponad 7 tys. wniosków o zezwolenie na pobyt. W połowie 2025 roku było ich już tylko 1821 - wynika z danych rosyjskiego portalu informacyjnego RBC.

Jednocześnie rośnie liczba rosyjskich obywateli otrzymujących brazylijskie paszporty. W 2024 roku wydano ich Rosjanom 477, a w 2025 roku już 613. Ponad połowę nowych obywateli stanowiły kobiety. Do końca maja bieżącego roku brazylijskie paszporty otrzymało 166 rosyjskich obywateli, z czego niespełna 60 proc. stanowiły kobiety.

Brazylijskie paszporty także dla rodziców

Wiele rodzin ma przy tym znacznie szersze plany. Rodzice dziecka urodzonego w Brazylii mogą bowiem ubiegać się o prawo pobytu, a pod pewnymi warunkami już po roku mogą uzyskać brazylijskie obywatelstwo.

Tą drogą poszli Jana (imię zmienione) i jej mąż w 2023 roku. – Wydarzenia z 2022 roku miały oczywiście znaczenie, ale myśl o porodzie za granicą pojawiła się u mnie wcześniej – opowiada w rozmowie z DW. – W Rosji wiele może się wydarzyć. Od zawsze chciałam mieć drugi paszport i urodzić dziecko w innym kraju. Kiedy niespodziewanie zaszłam w ciążę, musieliśmy już tylko zdecydować, który kraj będzie odpowiedni – dodaje.

Jana urodziła syna w publicznym szpitalu we Florianópolis. Później rodzina mieszkała w Brazylii przez około trzy lata. – Zależało nam na tym, żeby uzyskać paszporty dla siebie i dla naszego dziecka. Bardzo podobało mi się życie w Brazylii, nauczyłam się też portugalskiego – mówi. Jana i jej mąż są przedsiębiorcami i, jak twierdzą, od lat żyją jako „cyfrowi nomadzi”, przemieszczając się między różnymi krajami. Dziś stara się podtrzymywać więź syna z Brazylią. – Czytamy książki po portugalsku i dużo rozmawiamy o Brazylii. Chcę, żeby mógł podróżować bez wiz i pozostał otwarty na świat – mówi.

Według danych lokalnych władz sanitarnych w pierwszej połowie tego roku we Florianópolis 119 Rosjanek zgłosiło się na konsultacje związane z ciążą. W całym ub. roku było ich 136.

Władze dokładniej kontrolują przyjezdnych

Przyjazd do Brazylii w celu urodzenia dziecka nie jest prawnie ani wyraźnie dozwolony, ani zakazany – wyjaśnia prawnik, który chce zachować anonimowość. Wiele ciężarnych kobiet wjeżdża do kraju jako turystki i nie ujawnia na granicy rzeczywistego celu podróży. Niezależnie od statusu pobytowego mogą następnie korzystać z publicznych szpitali i placówek medycznych bezpłatnie.

Wokół tego zjawiska powstał już cały rynek usług. Zakwaterowanie, opiekę medyczną czy pomoc w załatwianiu formalności często organizują Rosjanie, którzy sami dopiero niedawno przyjechali do Brazylii. Ceny wahają się od kilku tysięcy dolarów za przygotowanie dokumentów do ponad 10 tys. dolarów za kompleksowe pakiety obejmujące znalezienie mieszkania, organizację opieki medycznej oraz pomoc tłumaczek lub doul, czyli osób, które zapewniają kobiecie niemedyczne wsparcie w czasie ciąży, porodu i połogu.

Usługodawcy, prawnicy i wolontariusze zauważają jednak, że brazylijskie władze zaostrzają kontrole, zwłaszcza w miastach z liczną rosyjską społecznością, takich jak Florianópolis.

– Policja dokładniej sprawdza teraz, czy ludzie rzeczywiście mieszkają pod wskazanymi adresami – mówi jeden z prawników. Zdarzały się przypadki podawania fikcyjnych adresów w celu szybszego uzyskania prawa pobytu. W przypadku zarówno czasowych, jak i stałych zezwoleń na pobyt wymaganych jest również coraz więcej dokumentów.

Z ustaleń DW wynika jednak, że nie ma dowodów na masowe odmawianie Rosjanom wjazdu do Brazylii.

Spór wokół doniesień o rzekomych deportacjach

Pod koniec lipca rosyjski kanał na Telegramie Baza, a później również inne media, poinformował o rzekomym „wydaleniu” ciężarnych Rosjanek z Brazylii. Mowa była o dziesięciu przypadkach. Brazylijska policja zaprzeczyła tym informacjom w rozmowie z DW.

Decyzje o odmowie wjazdu są zawsze podejmowane indywidualnie – wyjaśniły władze. Pod uwagę bierze się konkretne okoliczności danej sprawy oraz obowiązujące przepisy. Ciąża nie jest przy tym czynnikiem decydującym. Kontrolowane są natomiast ważność dokumentów podróży, deklarowany cel wizyty oraz posiadanie wystarczających środków finansowych.

DW udało się znaleźć tylko jeden udokumentowany przypadek. Ciężarnej Rosjance początkowo odmówiono wjazdu do Brazylii. Po interwencji prawnika i decyzji sądu kobieta ostatecznie została wpuszczona do kraju. Z dokumentów sądowych wynika, że funkcjonariusze graniczni mieli wątpliwości dotyczące sposobu finansowania jej pobytu. Sama kobieta nie odpowiedziała na pytania DW.

DW nie znalazła natomiast żadnych dowodów potwierdzających, że podobnych przypadków było więcej.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Zarząd klubu poselskiego AfD w Bundestagu rozważa już warunki ewentualnej współpracy z chadecją na wypadek rozpadu koalicji CDU/CSU i SPD. Według dziennika „Bild”, który powołuje się na źródła z kręgów klubu poselskiego AfD, w tej partii powstają scenariusze na wypadek powstania mniejszościowego rządu pod przewodnictwem chadeków.

Zgodnie z informacjami, do których dotarła gazeta, w wewnętrznym dokumencie zarządu klubu omawiane są różne formy ewentualnej współpracy z CDU/CSUoraz warunki takiej współpracy. Dokument ma zawierać trzy scenariusze, w tym punktową współpracę do następnych wyborów do Bundestagu. Podkreśla się też zasadniczą gotowość do współpracy w poszczególnych przypadkach.

AfD wyznacza warunki

Scenariusz na wypadek zaistnienia rządu mniejszościowego wygląda w dokumencie następująco: „Poparcie AfD dla rządu mniejszościowego nie jest udzielane »za darmo«; nie jesteśmy jedynie podtrzymującym władzę partnerem. Współpraca wymaga równego traktowania”.

Jako przykłady wymieniono obsadzenie przez AfD stanowiska wiceprzewodniczącego Bundestagu, przewodnictwo w komisjach, przyznanie sali posiedzeń klubowi poselskiemu dotychczas wykorzystywaną przez SPD oraz większe zaangażowanie w obrady parlamentarne.

AfD wymienia pola współpracy

Jednocześnie w dokumencie cytowanym przez „Bild” wymieniono kilka projektów, w których AfD może sobie wyobrazić współpracę z CDU i CSU.

Należą do nich zaostrzenie prawa o obywatelstwie, zniesienie podwójnego obywatelstwa, powrót do energii jądrowej oraz zniesienie zasiłków obywatelskich dla ukraińskich uchodźców.

(AFP/sier)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

„Handelsblatt” cytuje na wstępie swojej analizy Petera Boska, prezesa austriackiego banku Erste Group, który twierdzi, że „Polska to nowe Niemcy”. – Nie chodzi mu oczywiście o to, że polska gospodarka prześcignęła niemiecką. Chodzi raczej o tempo rozwoju, które obecnie jest wyraźnie większe po wschodniej stronie Europy- niezależnie od tego, czy za punkt odniesienia przyjmiemy wzrost gospodarczy, czy sytuację na giełdzie – pisze „Handelsblatt”. Zdaniem dziennika niemieckich kół gospodarczych, wszystko wskazuje na to, że ten trend może się utrzymać.

„Polska to nowe Niemcy”

Michael Maisch, szef działu finansowego gazety, zaznacza, że od początku roku polski indeks WIG20 zyskał około 26 proc. Dla porównania, niemiecki indeks DAX urósł w tym samym czasie zaledwie o około 3 proc. Najważniejszym motorem wzrostów na polskiej giełdzie jest solidne tempo rozwoju gospodarczego. Na 2026 rok prognozuje się wzrost PKB na poziomie 3,3–3,8 proc. – Polska rozwija się więc znacznie szybciej niż wiele państw Europy Zachodniej. Szczególnie wyraźna jest różnica w porównaniu z Niemcami, dla których prognozy zakładają najwyżej 1,4 proc. wzrostu – czytamy na łamach „Handelsblatt".

Dziennik podkreśla, że jednym z powodów dobrej koniunktury w Polsce jest stały napływ funduszy unijnych, które finansują znaczne inwestycje w infrastrukturę, cyfryzację i budownictwo. W tym roku wartość tych środków przekroczyła 40 mld euro. Ponadto rosnące znaczenie polskiego rynku kapitałowego znajduje również odzwierciedlenie w decyzji S&P Dow Jones, jednego z największych dostawców indeksów na świecie, o zakwalifikowaniu Polski dogrona rynków rozwiniętych. „Handelsblatt” zaznacza jednocześnie, że dostawcy indeksów nie są zgodni co do klasyfikacji polskiego rynku, część z nich nadal zalicza Polskę do rynków wschodzących.

Coraz więcej zagranicznego kapitału w Polsce

Niemiecki dziennik zwraca uwagę, że znaczącą część udziału w indeksie WIG20 mają banki, instytucje finansowe oraz spółki surowcowe i energetyczne, takie jak Orlen. Tego typu tradycyjne sektory charakteryzują się zazwyczaj niskimi wskaźnikami cena/zysk, są również podatne na interwencje polityczne państwa. Dlatego zagraniczni inwestorzy uwzględniają dodatkową premię za ryzyko, a polskie akcje na tle reszty Europy są stosunkowo tanie.

Mimo tych czynników specjaliści pozostają optymistycznie nastawieni do polskiego rynku – pisze „Handelsblatt”. Niemiecki dziennik cytuje Mateusza Kacprzaka, eksperta włoskiego banku UniCredit, który twierdzi, że zagraniczne fundusze kierują coraz więcej kapitału do Polski, a część dużych inwestorów po raz pierwszy wchodzi na ten rynek. – Kacprzak za szczególnie atrakcyjne uważa połączenie atrakcyjnych wycen, siły gospodarki i coraz większej głębokości polskiego rynku kapitałowego – konkluduje „Handelsblatt”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Niemieckie gazety komentują polityczne skutki wyborów w Meklemburgii-Pomorzu Przednim oraz Berlinie, które odbyły się dwa tygodnie po zwycięstwie AfD w Saksonii-Anhalcie. W centrum uwagi znalazł się Friedrich Merz: jego autorytet, zdolność do przeprowadzenia reform oraz przyszłość koalicji z SPD.

Merz traci autorytet

„Stern” ocenia, że wystąpienie kanclerza tuż po pierwszych prognozach wyborczych miało pokazać zdecydowanie, ale przyniosło odwrotny efekt. „Już wyraz twarzy kanclerza zdradzał bezradność, a barwa głosu – nutę rozpaczy” – pisze tygodnik.

Zdaniem komentatora Friedrich Merz „nie rządzi już siłą własnego autorytetu”, a jego kanclerstwo zależy od politycznego otoczenia. „Merz jest kanclerzem, na którego unia CDU/CSU w obecnym stanie zasługuje. Ale czy także kraj?” – pyta „Stern”.

Jeszcze ostrzej pisze „Volksstimme”. Według dziennika wybory w Saksonii-Anhalcie, Meklemburgii-Pomorzu Przednim i Berlinie były w istocie „głosowaniami nad Friedrichem Merzem z regionalnym akcentem”. Kanclerz jest, zdaniem gazety, „korkiem w butelce” nie tylko rządu i reform, ale także CDU.

Jak zaznacza „Volksstimme”, Merz obiecywał „produktywnego ducha reform z bardziej konserwatywną nutą”, lecz dotąd tego nie zrealizował. W Niemczech istnieje, zdaniem dziennika, „wyraźna tęsknota za czystym konserwatyzmem”. Jeśli CDU do niego nie powróci, „w pewnym momencie przestanie być potrzebna”.

Reformy jako ostatnia szansa

„Handelsblatt” widzi kryzys szerzej. Wieloletni zastój gospodarczy wywołał „tęsknotę za przełomem”, ale zarazem utrudnił reformy konieczne do ponownego uruchomienia wzrostu. Każdy kanclerz miałby z tym problem – zaznacza dziennik – lecz Merz dodatkowo stworzył podczas kampanii „iluzję, że przełom jest możliwy z pozycji centrum”.

„Merz oszukał wyborców, zaufanie przepadło” – ocenia komentator. Według „Handelsblatt” utrata władzy przez kanclerza jest „symptomem kryzysu systemowego”, który Merz pogłębił „samodzielnie zawinioną utratą wiarygodności”.

Gazeta nie wzywa go jednak do natychmiastowej rezygnacji. Merz powinien najpierw przeprowadzić uzgodnione w koalicji reformy prawa pracy i systemu emerytalnego, a następnie, być może już pod koniec roku, rozpocząć „uporządkowane przekazanie władzy następcy”. Wtedy jego kanclerstwo mogłoby zostać zapamiętane jako „krótkie, burzliwe, ale zasługujące na uznanie”.

Także „Frankfurter Allgemeine Zeitung” uważa, że osłabionemu kanclerzowi pozostaje trzymanie się kursu reform. Gdyby SPD obrała zdecydowanie inny kierunek, Merz musiałby, zdaniem gazety, postawić kwestię wotum zaufania albo zdymisjonować ministrów SPD. FAZ zarazem przestrzega socjaldemokratów przed konsekwencjami rozpadu koalicji i politycznego chaosu. Jak zaznacza komentator, nowe wybory mogłyby jeszcze bardziej wzmocnić ugrupowania spoza politycznego centrum.

„Kanclerz-reformator” czy następca?

„Nürnberger Zeitung” interpretuje sytuację inaczej. Skoro Merz ma obecnie „niewiele do stracenia”, może w dwóch pozostałych latach skoncentrować się na reformach oraz interesie całego społeczeństwa, również osób o niskich i średnich dochodach.

Wtedy – pisze gazeta – mógłby przejść do historii jako „kanclerz-reformator”. Musiałby jednak „osuszyć bagna”, w których znikają miliardy wpływów podatkowych, nawet jeśli oznaczałoby to konflikt z częścią własnej partii i koalicjantem. To, czy później zachowałby większość w CDU, „mogłoby mu być właściwie obojętne” – dodaje komentator.

„Münchner Merkur” pisze natomiast o „ostatniej misji” kanclerza: albo Merz, podobnie jak niegdyś Gerhard Schröder, przeprowadzi bolesne reformy, albo – jeśli SPD będzie je blokować – powinien zdymisjonować jej ministrów i spróbować rządu mniejszościowego. Zdaniem dziennika po ostatnich wyborach rozpadła się również „iluzja centrum”, które potrafi wspólnie rozwiązywać głębokie problemy Niemiec.

Konsekwencje personalne

Z zupełnie innej perspektywy komentuje „Junge Welt”. Skrajnie lewicowy dziennik zarzuca Merzowi zamiar popychania SPD „terrorem reform” tak długo, aż socjaldemokraci dla własnego przetrwania przestaną współpracować z CDU.

Według gazety taki rozwój sytuacji mógłby w dalszej perspektywie skłonić chadecję do ponownego przemyślenia stosunku do AfD. „Junge Welt” zastrzega jednak, że nie jest pewne, czy do takiego zwrotu mogłoby dojść jeszcze pod przywództwem Merza.

Dziennik zwraca szczególną uwagę na wynik CDU w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, gdzie partia nie zdołała przekroczyć 5-procentowego progu wyborczego. To, zdaniem komentatora, tak poważny cios, że po okresie przejściowym trudno będzie uniknąć „konsekwencji personalnych”. „Nie jest to dobry czas dla człowieka w urzędzie kanclerskim” – konkluduje „Junge Welt”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Koniec sierpnia w berlińskiej dzielnicy Neukölln, bastionie Lewicy (Die Linke). Okręgowy oddział partii zorganizował przed wyborami do parlamentu Berlina, które odbyły się 20 września, wiec pod hasłem: „Wściekli na kapitalizm!”. O oprawę muzyczną miał zadbać raper Dahabflex. On również jest wściekły – na Izrael. Dlatego zaprezentował utwór „Stop the Genocide” („Powstrzymajcie ludobójstwo”).

„Śmierć izraelskiej armii”

Chodzi o działania Izraela podczas wojny, które wiele organizacji broniących praw człowieka oraz komisja ONZ uznają za ludobójstwo Palestyńczyków w Strefie Gazy. W utworze otwarcie gloryfikuje się przemoc: „Death to the IDF” („Śmierć izraelskiej armii”). Struktury Lewicy w Neukölln uzasadniły później zaproszenie kontrowersyjnego rapera jego sprzeciwem wobec wojny i ludobójstwa. Piosenka zawierająca wezwanie do przemocy nie była jednak częścią uzgodnionego programu. Jak poinformowano, sprawa jest obecnie analizowana wewnątrz partii.

Elif Eralp, główna kandydatka Die Linke w wyborach w Berlinie, zdystansowała się od antysemickiego występu rapera. – Zawsze bardzo wyraźnie krytykowałam takie incydenty i mówiłam, że są one nie do przyjęcia – powiedziała w rozmowie z DW: „Zdecydowanie opowiadam się za ochroną życia Żydów, tak samo jak za ochroną życia Palestyńczyków i muzułmanów. Chciałabym też wdrożyć programy skierowane do wszystkich tych grup”.

Polityczka mogłaby może mieć taką możliwość, jesli zostanie burmistrzynią Berlina. W niedzielę (20.09.2026) Lewica zdecydowanie wygrała wybory do Izby Deputowanych w Berlinie, pokonując rządzącą dotychczas CDU kanclerza Friedricha Merza. Arytmetyka mandatów mogłaby pozwolić na utworzenie koalicji z socjaldemokratami i Zielonymi.

Taki sojusz, określany ze względu na barwy partyjne jako czerwono-czerwono-zielony, rządził już Berlinem w latach 2016–2023. Rok później kilkoro deputowanych opuściło Lewicę w geście protestu z powodu dostrzeganych przez nich antysemickich tendencji w partii. Tłem i przyczyną konfliktu był atak terrorystyczny radykalnie islamistycznego Hamasu na Izrael 7 października 2023 roku. W Die Linke tradycyjnie istnieje silny nurt propalestyński.

„Trud opisania rzeczywistości”

Także podczas czerwcowego federalnego zjazdu partii w Poczdamie toczyła się kontrowersyjna dyskusja o tym, jak Lewica powinna oficjalnie określać wojnę w Strefie Gazy. Ostatecznie większość opowiedziała się za nazwaniem izraelskiej operacji wojskowej ludobójstwem.

– Zmagamy się z tym, jak opisać rzeczywistość, ponieważ nie jest nam obojętne cierpienie Palestynek i głodzenie dziesiątek tysięcy ludzi – tak przewodnicząca partii Ines Schwerdtner uzasadniła tę decyzję.

Izrael z kolei powołuje się na prawo do samoobrony po atakach terrorystycznych z 7 października 2023 roku i odrzuca zarzut ludobójstwa. Wysoka liczba ofiar jest, zdaniem Izraela, skutkiem sposobu prowadzenia wojny przez palestyńskie ugrupowania terrorystyczne, a nie zamiaru eksterminacji Palestyńczyków.

Przewodnicząca Lewicy Ines Schwerdtner podkreśliła podczas zjazdu: „Chronimy życie Żydów – tutaj i wszędzie”. Jednocześnie potępiła każdą formę antysemityzmu. – Żaden ojciec ani żadna matka nie mogą w tym kraju bać się wysłać swojego dziecka do żydowskiej szkoły – powiedziała. „Nikt w tym kraju nie może bać się pójść do synagogi ani nosić jarmułki na ulicy”.

Trzy miesiące przed federalnym zjazdem partii jej struktury w Dolnej Saksonii wywołały kontrowersje uchwałą: „Lewica w Dolnej Saksonii odrzuca istniejący dziś syjonizm”. W ten sposób regionalny oddział partii opowiedział się przeciwko jednej z wielu odmian syjonizmu – ruchu, który powstał pod koniec XIX wieku jako reakcja na antysemityzm i prześladowania. Jego celem było utworzenie państwa, w którym Żydzi mogliby żyć bezpiecznie. Cel ten został osiągnięty w 1948 roku.

Antysemityzm: spór o definicję

Gdzie przebiega granica między uzasadnioną krytyką polityki Izraela a antysemityzmem? To pytanie często słyszy Stefanie Schüler-Springorum. Jest dyrektorką Centrum Badań nad Antysemityzmem na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie i współautorką tzw. Deklaracji Jerozolimskiej w sprawie antysemityzmu (JDA).

Opublikowana w 2021 roku deklaracja jest alternatywą dla definicji Międzynarodowego Sojuszu na rzecz Pamięci o Holokauście (IHRA) z 2016 roku. Międzynarodowa grupa ekspertów odpowiedziała w ten sposób na – jej zdaniem – nieostre rozróżnienie w definicji IHRA między wypowiedziami antysemickimi a uzasadnioną krytyką Izraela i syjonizmu.

Stefanie Schüler-Springorum uważa uchwałę Lewicy w Dolnej Saksonii dotyczącą syjonizmu za niejasną, a przez to problematyczną. Jej zdaniem sformułowanie użyte w tytule otwiera drogę do zarzutu, że podważa się w ten sposób prawo Izraela do istnienia. – Dlaczego używa się pojęcia syjonizmu, gdy mowa jest o polityce państwa? – pytała wówczas w rozmowie z DW. Historyczka zarzuciła Die Linke w Dolnej Saksonii, że świadomie porusza się w szarej strefie.

Ze swojej krytyki wyraźnie wyłączyła jednak kierownictwo federalne partii. Ówczesne dwuosobowe kierownictwo – Ines Schwerdtner i niepełniący już tej funkcji Jan van Aken – zdecydowanie zdystansowało się od uchwały w sprawie syjonizmu przyjętej w Dolnej Saksonii. – Nie może być kompromisów w przypadku wniosków, które podważają fundamenty naszej partii – oświadczyli oboje. – Uważam to za bardzo wiarygodne – powiedziała Stefanie Schüler-Springorum.

Pełnomocnik ds. antysemityzmu opuszcza Lewicę

W reakcji na uchwałę struktur partii w Dolnej Saksonii pełnomocnik Brandenburgii ds. antysemityzmu Andreas Büttner wystąpił z Lewicy. W rozmowie z DW uzasadnił swoją decyzję tym, że antysyjonizm jest z zasady antysemicki, ponieważ podważa prawo Izraela do istnienia.

W berlińskiej kampanii wyborczej temat antysemityzmu przez długi czas nie odgrywał większej roli – aż do występu rapera Dahabflexa w Neukölln. Dla głównego kandydata chrześcijańskich demokratów (CDU) w Berlinie, Stefana Eversa, sprawa jest jasna: „Antysemityzm w berlińskiej Die Linke już dawno przestał być wpadką, lecz stał się częścią jej systemu politycznego”. Swojej konkurentce Elif Eralp zarzuca, że pełni rolę „listka figowego”.

Lewica po raz ostatni została wymieniona w raportach Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji (BfV) w 2020 roku. Uwaga urzędu skupiała się wówczas wyłącznie na antykapitalistycznych nurtach, takich jak Platforma Komunistyczna. Antysemityzm nie był w tym kontekście przedmiotem zainteresowania.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Kanclerz Niemiec i przewodniczący chadeckiej CDU Friedrich Merz określił porażkę swojej partii w wyborach do parlamentu Meklemburgii-Pomorza Przedniego „głębokim przełomem”.

– To dla CDU w Niemczech dramatyczny i bezprecedensowy wynik, że nie zdołaliśmy przekroczyć pięcioprocentowego progu wyborczego – powiedział kanclerz w poniedziałek (21.09.2026) po posiedzeniach najwyższych władz partii w Berlinie. – To ciężki cios, którego skutki będziemy odczuwać jeszcze przez długi czas. Będziemy musieli jeszcze długo rozmawiać o konsekwencjach tego wyniku – stwierdził.

Historyczna porażka

W niedzielnych wyborach w Meklemburgii-Pomorzu Przednim CDU nie udało się – po raz pierwszy w historii partii – wejść do parlamentu regionalnego. W Berlinie z kolei partia przegrała wybory do Izby Deputowanych z Lewicą.

Merz stwierdził, że kandydat CDU na burmistrza Berlina, Stefan Evers, osiągnął w bardzo trudnych warunkach „nadal godny uwagi wynik wyborczy”, mimo że partia nie spełniła własnych oczekiwań i nie wykorzystała swojego potencjału. Teraz to SPD i Zieloni muszą zdecydować, w jakim kierunku chcą pójść podczas rozmów o utworzeniu nowego rządu.

Zmiana kursu

Szef CDU podkreślił, że w wyborach krajowych dużą rolę odegrała polityka federalna, a także on sam jako kanclerz i lider partii. – Wyniki wyborów i przyczyny tych wyników wykraczają jednak daleko poza moją osobę. Doświadczamy głębokiej zmiany systemu partyjnego w Niemczech, podobnie jak w wielu innych krajach świata – powiedział Merz.

Zapowiedział analizę przyczyn porażki oraz korektę kursu politycznego. – Przed CDU stoją teraz fundamentalne i długofalowe pytania – zaznaczył. Chodzi o to, „jak ponownie osiągnąć to, czym byliśmy kiedyś, a czym niestety jesteśmy już tylko w części kraju, mianowicie partią ludową”. Szef CDU zapowiedział przedstawienie własnych konkretnych propozycji.

W prezydium CDU uzgodniono, że partia przeprowadzi intensywne konsultacje dotyczące swojej obecnej sytuacji. – Będziemy intensywnie dyskutować o tym, gdzie jesteśmy, dokąd zmierzamy i dlaczego nie możemy pozostać w takim kształcie, w jakim jesteśmy dzisiaj – zapowiedział Merz. Będziemy rozmawiać o pracy i strukturze partii, o naszym programie i profilu CDU – dodał.

Jego zdaniem CDU „na zbyt wiele pytań nie ma już satysfakcjonujących odpowiedzi. – Musimy i będziemy to zmieniać – podkreślił.

Rząd zostaje, Merz też

Jednocześnie kanclerz zaznaczył, że partia chce nadal rządzić w Niemczech w koalicji z socjaldemokratyczną SPD, bo – jak wskazywał Merz – chodzi o demokratyczną przyszłość Niemiec i ich miejsce w Unii Europejskiej. Merz mówił o „historycznym zadaniu”.

Podkreślił też, że ma pełne poparcie prezydium i zarządu federalnego CDU. Jego pozycja w partii – jak tłumaczył – nie jest kwestionowana. – Ani wczoraj wieczorem, ani dziś rano nikt nie poruszył żadnej kwestii personalnej, nie mówiąc już o debacie personalnej. Nikt – powiedział Merz.

Kanclerz i szef CDU zapowiedział ponadto, że w najbliższym czasie odbędzie rozmowy z chadeckimi premierami krajów związkowych na temat „kursu i procesu w nadchodzącym tygodniu”. Merz chce kontynuować planowane reformy, ale przyznał: – Wiemy, że jesteśmy winni ludziom odpowiedzi na ich troski i obawy.

(AFP/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W Meklemburgii-Pomorzu Przednim chadecy nie przekroczyli nawet pięcioprocentowego progu wyborczego – to pierwsza taka porażka w historii partii. Wskutek spadku popularności kanclerza również berliński oddział CDU musiał w niedzielę pogodzić się z bolesnymi stratami.

Jak bardzo osłabiony jest kanclerz Merz?

– Kanclerzowi Merzowi będzie trudno utrzymać się na stanowisku, ponieważ słabe wyniki wyborcze CDU są silnie powiązane z negatywną oceną rządu i pracy kanclerza – powiedział agencji AFP profesor politologii Marc Debus z Uniwersytetu w Mannheim.

Badacz partii politycznych dostrzega, że Merz znalazł się w niemal nierozwiązywalnym dylemacie: nie tylko partner koalicyjny, SPD, może wykonać „skręt w lewo” i opóźniać planowane przez Merza reformy socjalne, lecz także część członków CDU mogłaby sprzeciwić się niepopularnym reformom. Prognoza Debusa: „Kanclerzowi Merzowi teraz będzie więc jeszcze trudniej przeforsować w koalicji rządowej reformy, które ponownie zapowiedział w niedzielę wieczorem, co mogłoby jeszcze bardziej osłabić jego pozycję”.

Jaką strategię realizuje Merz?

Merz jest teraz niejako kanclerzem w zawieszeniu. Już kilka minut po zamknięciu lokali wyborczych dał jasno do zrozumienia: nie zamierza się poddać. Przesłanie to skierowane było również do własnej partii. Merz walczy o utrzymanie władzy i oczekuje wsparcia ze strony własnych szeregów.

Przed przedstawicielami mediów Merz jasno stwierdził: pozostaje kanclerzem, pozostaje szefem CDU i zamierza kontynuować politykę reform. Ta retoryka typu „basta” sugeruje, że liczy on na poparcie partii.

Powyborcze przesłania kanclerza

Oświadczenie kanclerza można scharakteryzować przede wszystkim jako przemowę motywacyjną. – To, co teraz należy zrobić, wymaga kręgosłupa, niezłomności i cierpliwości – powiedział. – Znajdę w sobie te cechy jako przewodniczący CDU, a przede wszystkim jako kanclerz naszego kraju – dodał. Merz zamierza kontynuować reformy pomimo ogromnego niezadowolenia opinii publicznej.

To, czego Merz teraz próbuje, to „przywództwo z pozycji defensywnej – oraz próba zapobieżenia pojawieniu się debaty personalnej o nieokreślonym wyniku” – powiedział agencji AFP profesor politologii Oliver Lembcke z Uniwersytetu Ruhry w Bochum. Uważa on za wątpliwe, czy kanclerz będzie w stanie jeszcze naprawić swoją nadszarpniętą reputację wśród elektoratu – odejście CDU z parlamentu krajowego w Schwerinie jest porażką „historyczną”.

– CDU była w Meklemburgii-Pomorzu Przednim przez dziesięciolecia partią rządzącą i ludową, a teraz przekształca się w małą partię na skraju parlamentarnej egzystencji – mówi Lembcke. Powstaje „zasadnicze pytanie, czy CDU na wschodzie Republiki jest obecnie w ogóle w stanie wygrać wybory”.

W poniedziałek Merz podkreślił, że w organach kierowniczych partii nie toczyła się żadna dyskusja na temat jego przyszłości politycznej. – Ani wczoraj wieczorem, ani dziś rano nikt nie poruszył żadnej kwestii kadrowej, a tym bardziej nie odbyła się żadna debata na ten temat. Nikt – odpowiedział po naradach najwyższych organów partii na pytanie, czy nadal dostrzega w CDU wystarczające poparcie dla siebie jako kanclerza i przewodniczącego partii.

Co z reputacją kanclerza?

Analitycy sondaży odnotowują bezprecedensowy spadek poparcia dla Merza. Roland Abold, dyrektor zarządzający instytutu badania opinii publicznej Infratest, uważa, że Merz znajduje się w „najgorszym momencie”.

– W sondażach przeprowadzonych przez instytut przed wyborami do parlamentów krajowych Merz uzyskał „najgorsze wyniki, jakie kiedykolwiek odnotowaliśmy dla urzędującego kanclerza – powiedział Abold w zeszłym tygodniu agencji informacyjnej AFP.

Jak prawdopodobna jest wkrótce zmiana na stanowisku kanclerza?

Wydaje się, że po niedzielnych wyborach Merz na razie nieco umocnił swoją pozycję. Żaden z potencjalnych następców – na przykład premier Bawarii Markus Söder czy premier Nadrenii Północnej-Westfalii Hendrik Wüst (CDU) – nie odważył się wyjść z cienia i podjąć z nim rywalizacji o urząd. Nie widać oznak rychłego upadku kanclerza.

Na korzyść Merza przemawia fakt, że Ustawa Zasadnicza zapewnia kanclerzowi silną pozycję. Kanclerz sprawuje urząd do momentu, aż Bundestag wybierze następcę – a na horyzoncie nie widać nikogo, kto zyskałby poparcie większości. Niezależnie od tego należy jednak rozważyć kwestię autorytetu politycznego: gdyby w nadchodzących miesiącach Merz trwale stracił poparcie własnej partii, groziłaby mu niemożność działania. Realistycznym rozwiązaniem pozostałaby wówczas jedynie dobrowolna rezygnacja.

AFP/sier

Według kierownictwa AfD wyniki wyborów w Meklemburgii-Pomorzu Przednim i Berlinie potwierdzają obrany przez partię kierunek działania. Współprzewodnicząca AfD Alice Weidel oświadczyła w powyborczy poniedziałek (21.09.2026) na konferencji prasowej w Berlinie, że zarówno wyniki wyborcze AfD, jak i sondaże ogólnokrajowe przemawiają na korzyść partii. – Dlatego będziemy kontynuować dotychczasowy kurs i obecnie nie widzimy powodów, by cokolwiek zmieniać – dodała.

Współprzewodniczącego partii Tino Chrupallę zdziwiły pytania o zdolność AfD do kompromisów. – To tak, jakby zapytać trenera piłkarskiego przy prowadzeniu 2:0, dlaczego nie zmieni obrońców, żeby przeciwnik mógł doprowadzić do remisu 2:2 – skomentował. Jak stwierdził Chrupalla, to CDU powinna odpowiedzieć na pytanie, na jakie kompromisy jest gotowa, bo AfD zamierza prowadzić swoją dotychczasową politykę – „bez korekty kursu”.

Chrupalla: Tym lepiej, jeśli CDU przestanie istnieć

Odnosząc się do katastrofalnego wyniku chadeckiej CDU w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Chrupalla stwierdził, że AfD zawsze cieszy się, gdy odbiera innym partiom głosy. – A jeśli CDU przestanie istnieć, a jej wyborcy zagłosują na nas, tym lepiej – powiedział.

W wyborach regionalnych w Meklemburgii-Pomorzu Przednim CDU – partia kanclerza Friedricha Merza – zdobyła zaledwie 4,9 proc. głosów i nie weszła do tamtejszego landtagu. To historyczna porażka chadecji w wyborach regionalnych. CDU jest sama sobie winna – komentował Tino Chrupalla. Jeśli AfD zbliży się do bezwzględnej większości, rozmowy o koalicjach staną się zbędne – zaznaczył.

– To także wyraźnie pokazuje, że zastąpiliśmy CDU w roli partii masowej – dodała Alice Weidel. Jej zdaniem CDU musi zdecydować, jak chce dalej funkcjonować. – Powinniśmy pilnie rozpocząć rozmowy, aby wspólnie wyprowadzić ten kraj z kryzysu – powiedziała. Weidel jest przekonana, że obecny rząd Friedricha Merza, złożony z chadecji CDU/CSU i SPD nie dotrwa do planowanych wyborów do Bundestagu w 2029 roku.

„Gigantyczny” sukces AfD

Wynik w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, gdzie AfD zdobyła 38,2 proc. głosów, liderzy AfD określili jako „gigantyczny i fenomenalny”. – Zmietliśmy CDU, która teraz poza parlamentem może sobie jeść bułki ze śledziem w Meklemburgii-Pomorzu Przednim – powiedział Chrupalla. I dodał, że niebieskiej fali nie da się zatrzymać (niebieski to kolor AfD).

W wyborach do landtagu w Meklemburgii-Pomorzu Przednim AfD ponad dwukrotnie zwiększyła swoje poparcie – z 16,7 w 2021 roku do 38,2 proc. Dwa tygodnie temu partia uzyskała w Saksonii-Anhalcie prawie 44 proc. głosów, osiągając najlepszy wynik w swojej historii w wyborach regionalnych. Partia była bliska zdobycia bezwzględnej większości.

Weidel o Hitlerze: „lewicowy ekstremista”

Podczas konferencji prasowej, Weidel – odpowiadając na pytanie holenderskiego dziennikarza – podtrzymała swój pogląd, że przywódca Trzeciej Rzeszy Adolf Hitler był „lewicowym ekstremistą”. – Adolf Hitler prowadził politykę całkowicie lewicową – powiedziała współprzewodnicząca AfD. – Był lewicowym radykałem, lewicowym ekstremistą – dodała.

Podobne twierdzenie Weidel przedstawiła już w styczniu 2025 roku podczas internetowej rozmowy z amerykańskim miliarderem technologicznym Elonem Muskiem. – Typ socjalistyczny, komunistyczny – powiedziała wówczas. Odżegnując się od narodowego socjalizmu, Weidel stwierdziła: – My jesteśmy jego całkowitym przeciwieństwem. Jesteśmy libertariańsko-konserwatywną partią – powiedziała o AfD, która przez niemiecki kontrwywiad jest oficjalnie klasyfikowana jako ugrupowanie częściowo skrajnie prawicowe.

Dopytywana przez dziennikarza, czy nie dokonuje w ten sposób odwrócenia ról sprawcy i ofiary, nazywając faszystę Adolfa Hitlera antyfaszystą i wprowadzając ludzi w błąd, Weidel odpowiedziała: – Tak, być może jest pan teraz zdezorientowany. Tak, rzeczywiście jest pan zdezorientowany. Tego właśnie się spodziewałam.

Zacytowała też włoskiego pisarza Ignazia Silonego, „który powiedział, że jeśli faszyzm kiedyś powróci, nie będzie nazywał się faszyzmem, lecz antyfaszyzmem”.

(DPA, AFP/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Berlin od dawna ma opinię miasta niesfornego. Gdy w 1926 roku Joseph Goebbels został mianowany okręgowym przywódcą partii nazistowskiej, określił Berlin mianem „najbardziej czerwonego miasta Europy, zaraz po Moskwie”. Od rewolucji krawieckiej w 1830 roku i barykad roku 1848 po powstanie ogromnej klasy robotniczej w drugiej połowie XIX wieku, rewolucje, protesty i bunty są głęboko wpisane w historię miasta.

Gdy przyszły niemiecki filozof i rewolucyjny socjalista Karol Marks uczęszczał jeszcze do gimnazjum w niewielkim Trewirze, położonym w pruskiej Nadrenii, Berlin szybko wyrastał na centrum ruchu robotniczego w Niemczech. To właśnie podczas rewolucji marcowej w 1848 roku – nieudanej próby stworzenia demokratycznego niemieckiego państwa narodowego – powstało Powszechne Bractwo Robotnicze, jedna z pierwszych aktywnych organizacji robotniczych w kraju.

W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XIX wieku w Berlinie rozwijały się najważniejsze gałęzie przemysłu, od budowy maszyn i kolejnictwa po produkcję gotowej odzieży. Rosnąca liczba robotników zaczęła stopniowo zmieniać kulturę polityczną miasta.

– Stała się bardziej populistyczna w pozytywnym znaczeniu tego słowa: odchodziła od tradycyjnej, elitarnej polityki burżuazyjnych liberałów, którzy przez długi czas dominowali w Berlinie, i zmierzała ku większemu udziałowi zwykłych ludzi, ponieważ przynajmniej mężczyźni stali się ważną grupą wyborców – mówi Axel Weipert, historyk i autor książki „Czerwony Berlin” (2019), w rozmowie z Deutsche Welle.

Narodziny radykalnego ruchu robotniczego

Berliński ruch robotniczy stawał się coraz bardziej radykalny, częściowo w odpowiedzi na brutalne represje prowadzone przez kanclerza Otto von Bismarcka. Chociaż Bismarck stworzył pierwsze nowoczesne państwo opiekuńcze, próbując osłabić rosnącą popularność ruchu socjalistycznego, równocześnie wprowadził przepisy zakazujące działalności organizacji socjalistycznych i komunistycznych, wydawania ich gazet, organizowania zgromadzeń publicznych oraz funkcjonowania niezależnych związków zawodowych.

Po dymisji Bismarcka w 1890 roku ustawy antysocjalistyczne zostały uchylone. Idee Karola Marksa i jego współpracownika, rewolucyjnego socjalisty Fryderyka Engelsa, stały się fundamentem tego, co Weipert określa mianem „prawdziwego ruchu masowego” w Berlinie. Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD), najstarsza partia polityczna w kraju, powstała w 1875 roku z połączenia Ogólnoniemieckiego Stowarzyszenia Robotniczego i Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej. Już przed I wojną światową SPD uzyskiwała w Berlinie znacznie wyższe poparcie wyborcze niż w innych częściach Niemiec.

W 1914 roku wiarygodność ruchu robotniczego mocno ucierpiała, gdy kierownictwo SPD i związki zawodowe postanowiły nie sprzeciwiać się wojnie, do której dążył cesarz Wilhelm II. Od 1916 roku Berlin stał się jednak centrum masowych strajków przeciwko wojnie. Jednym z pierwszych był protest przeciwko procesowi antywojennego działacza socjalistycznego Karla Liebknechta. Wraz z Różą Luksemburg i innymi lewicowymi radykałami Liebknecht założył w Berlinie Związek Spartakusa, podziemną organizację, która później przekształciła się w Komunistyczną Partię Niemiec (KPD).

Około pół miliona berlińskich robotników, wyczerpanych wojną, cierpiących z powodu niedoborów żywności i ruiny gospodarczej, przyłączyło się do strajku styczniowego w 1918 roku. Ten antywojenny protest, wspierany przez Związek Spartakusa, był kierowany przez Rewolucyjnych Mężów Zaufania (niem. Revolutionäre Obleute), tajną sieć robotników fabrycznych i działaczy związkowych z wielkich zakładów zbrojeniowych i metalurgicznych. Ta sama grupa odegrała kluczową rolę w organizacji wydarzeń, które doprowadziły do obalenia cesarza w Berlinie 9 listopada 1918 roku.

Od jedności lewicy do podziałów

W pogrążonym w chaosie i wojennych zniszczeniach mieście, ogarniętym gwałtowną rewolucją, w 1919 roku wybuchło Powstanie Spartakusa. Jego celem było obalenie tymczasowego rządu Niemiec i ustanowienie republiki rad robotniczych. Krwawe stłumienie powstania, które pochłonęło wiele ofiar, a także zabójstwo Liebknechta i Luksemburg przez żołnierzy prawicowych formacji paramilitarnych, na trwałe podzieliło niemiecką lewicę.

Jako stolica nowo utworzonej Republiki Weimarskiej Berlin pozostał w okresie międzywojennym bastionem radykalnej polityki. Szczególnie dotyczyło to dzielnic o gęstej zabudowie czynszowej, takich jak Wedding, Kreuzberg i Neukölln, gdzie tysiące robotników fabrycznych żyło w skrajnie trudnych warunkach. Obecność licznych dużych zakładów przemysłowych sprzyjała także tworzeniu wspólnot interesów i stanowiła podstawę dla działań zbiorowych.

W 1929 roku, podczas tzw. Krwawego Maja (niem. Blutmai) brutalnie stłumiono nielegalne demonstracje pierwszomajowe. Zginęło ponad trzydzieści osób. Szef policji w Berlinie, związany z SPD, zakazał wszelkich publicznych demonstracji z okazji Święta Pracy, czemu KPD sie nie podporządkowała. W odpowiedzi policja otworzyła ogień do protestujących na ulicach oraz strzelała przez okna budynków mieszkalnych, głównie w robotniczych dzielnicach Wedding i Neukölln.

W okresie Wielkiego Kryzysu, między 1929 a 1933 rokiem, SPD utraciła znaczną część poparcia. Bezrobocie pustoszyło miasto i zmieniało społeczne fundamenty ruchu robotniczego.

– Bezrobocie miało kluczowe znaczenie, ponieważ oznaczało, że mężczyźni nie byli już związani z fabrykami i związkami zawodowymi kierowanymi przez SPD, zrywały się więzi społeczne tworzone przez te miejsca i organizacje – wyjaśnia Pamela Swett, historyczka z Uniwersytetu Rhode Island. – Odcięci od rytmu codziennego życia mężczyźni poszukiwali nowych wspólnot, nowych sposobów odnalezienia poczucia własnej wartości i braterstwa – dodaje.

Część z nich zasiliła szeregi KPD, która zyskała przydomek „partii bezrobotnych”. Inni przyłączyli się do skrajnie prawicowych organizacji paramilitarnych, w tym do nazistowskich oddziałów szturmowych.

Od okupacji studenckich do kryzysu mieszkaniowego

Po przejęciu władzy przez nazistów w 1933 roku wielu przywódców ruchu robotniczego zostało zamordowanych lub zmuszonych do emigracji. Po II wojnie światowej Berlin podzielono natomiast między dwa odrębne systemy polityczne. Berlin Wschodni stał się stolicą komunistycznej Niemieckiej Republiki Demokratycznej, podczas gdy odizolowany od Republiki Federalnej Niemiec Berlin Zachodni ulegał stopniowej deindustrializacji. Ruch robotniczy słabł, a SPD przesuwała się w stronę politycznego centrum.

W okresie zimnej wojny wielu młodych ludzi o lewicowych poglądach przeprowadzało się do Berlina Zachodniego, aby uniknąć obowiązkowej służby wojskowej. Wzmocniło to ruch studencki skupiony wokół Wolnego Uniwersytetu w Berlinie (Freie Universität). To właśnie tam, w zielonej południowo-zachodniej części miasta, młodzi ludzie okupowali budynki uniwersyteckie w proteście przeciwko autorytarnej – jak uważali – polityce państwa oraz obecności byłych nazistowskich urzędników na stanowiskach władzy. Śmiertelne postrzelenie studenta Benno Ohnesorga przez policjanta podczas demonstracji przeciwko wizycie szacha Iranu w 1967 roku zradykalizowało całe pokolenie, które rok później stanęło na czele masowych protestów.

Na początku lat siedemdziesiątych niedobór mieszkań sprawił, że część ruchu studenckiego, a także praktykanci i młode rodziny imigranckie zaczęli zajmować opuszczone budynki w Berlinie Zachodnim.

– W akcjach tych uczestniczyli zarówno imigranci, jak i młodzi robotnicy, dlatego można je postrzegać jako część buntu klasy robotniczej przeciwko kapitalistycznemu systemowi mieszkaniowemu – mówi Ralf Hoffrogge, historyk ruchu robotniczego związany z Wolnym Uniwersytetem w Berlinie.

Dziś, gdy proces gentryfikacji obejmuje kolejne części miasta, Berlin pozostaje siedzibą najsilniejszych i najbardziej radykalnych ruchów lokatorskich w Niemczech. W referendum przeprowadzonym w 2021 roku 59 proc. głosujących opowiedziało się za wywłaszczeniem nieruchomości należących do prywatnych firm deweloperskich. Hoffrogge uczestniczył w tej kampanii, a jego książka „Das laute Berlin” („Głośny Berlin”), wydana w 2025 roku, pokazuje, jak kryzys mieszkaniowy stał się katalizatorem „socjalistycznego odrodzenia” miasta.

– To nie jest konflikt między berlińskimi najemcami a berlińskimi właścicielami. To walka najemców z globalnym kapitałem. Myślę, że ludzie zaczęli dostrzegać te sprzeczności i właśnie dlatego koncepcje polityczne oparte na podziałach klasowych ponownie zyskują na popularności – mówi rozmówca DW.

W niedzielnych wyborach do parlamentu Berlina, Izby Reprezentantów, po raz pierwszy zwyciężyła partia Lewica. Wywłaszczenie koncernów mieszkaniowych jest jednym z jej głównych postulatów.

Artykuł ukazał się na stronie Redakcji Angielskiej DW.

Przewodnicząca partii Lewica (Die Linke), Ines Schwerdtner, broniła planów wywłaszczeniowych swojej partii w Berlinie. „Chodzi tu o podstawową zasadę: czy mieszkania powinny ponownie znaleźć się w rękach publicznych” – powiedziała Schwerdtner w poniedziałek (21.09.2026) w programie „Morgenmagazin” stacji ARD. Jej zdaniem dyskusja na ten temat „nie jest radykalna w obliczu tak szalonego kryzysu czynszowego, jak ten w Berlinie”.

Czołowa kandydatka na stanowisko burmistrzyni Berlina Elif Eralp nie zamierza iść na żadne ustępstwa w kwestii wywłaszczenia dużych koncernów nieruchomościowych podczas zbliżających się negocjacji koalicyjnych. – Zawsze powtarzałam, że jeśli Lewica wejdzie do rządu, nastąpi uspołecznienie – powiedziała w poniedziałek rano w stacji RBB. Wywłaszczenie jest „możliwe z prawnego punktu widzenia, możliwe do sfinansowania i stanowi jeden z najlepszych środków pozwalających utrzymać przystępne ceny mieszkań” – dodała polityk partii Lewica. – W związku z tym przystępuję do rozmów z tym jasnym mandatem – stwierdziła, odnosząc się do ewentualnych rozmów koalicyjnych z SPD i Zielonymi. To właśnie z tymi partiami dostrzega „najwięcej punktów wspólnych”.

W niedzielę, 20 września, Lewica zdecydowanie wygrała wybory do Izby Deputowanych w Berlinie, pokonując rządzącą dotychczas CDU kanclerza Friedricha Merza. W przypadku przejęcia władzy w stolicy Niemiec Lewica zamierza wywłaszczyć duże koncerny nieruchomościowe. Schwerdtner zwróciła uwagę, że istnieje ku temu „szeroka większość” wśród społeczeństwa. W 2021 roku w referendum większość głosujących opowiedziała się za tym rozwiązaniem.

Podczas gdy Zieloni w Berlinie popierają wywłaszczenie dużych przedsiębiorstw budownictwa mieszkaniowego, socjaldemokraci są temu przeciwni. Zapytana o te „czerwone linie”, Schwerdtner powiedziała w telewizji ARD, że najpierw należy przeprowadzić rozmowy. „I życzyłabym sobie od innych partii odrobiny pokory” – dodała, nawiązując do wyników referendum.

Wywłaszczenie „Deutsche Wohnen & Co.”

W Berlinie od lat toczy się debata na temat wywłaszczenia dużych spółek mieszkaniowych. W 2021 roku większość głosujących opowiedziała się w referendum pod hasłem „Wywłaszczenie Deutsche Wohnen & Co.” za wywłaszczeniem wszystkich koncernów nieruchomościowych posiadających w Berlinie ponad 3 tys. mieszkań. Ówczesny Senat Berlina w składzie SPD-Zieloni-Lewica) powołał następnie komisję ekspertów, która w 2023 roku doszła do wniosku, że uspołecznienie nieruchomości jest zasadniczo możliwe z prawnego punktu widzenia.

Jednak rząd landu Berlin złożony z CDU i SPD, który w niedzielę stracił mandat, nie chciał opracować odpowiedniej ustawy; zamiast tego Izba Deputowanych (parlament landu Berlin) uchwaliła jedynie ustawę ramową dotyczącą uspołecznienia w ujęciu ogólnym. Zarówno inicjatorzy referendum, jak i opozycja mówili o „polityce opóźniającej” i „blokadzie”.

Lewica popiera postulat

Partia Lewica już na wczesnym etapie opowiedziała się za wprowadzeniem w życie wyniku referendum. W zakończonej właśnie kampanii wyborczej do Izby Deputowanych Lewica skupiała się na wywłaszczeniu dużych koncernów nieruchomościowych. Przewodnicząca partii, Ines Schwerdtner, postawiła plany wywłaszczenia jako warunek ewentualnego udziału jej partii w rządzie.

Według sondażu przeprowadzonego przez Infratest dimap w niedzielę wyborczą temat „przystępnych cenowo mieszkań” był najważniejszy dla wyborców Lewicy w Berlinie. Prawie trzy czwarte z nich stwierdziło, że obawia się, iż w przyszłości nie uda im się znaleźć w Berlinie mieszkania w przystępnej cenie.

Rząd Niemiec chce zakazać uspołecznienia

Rząd Niemiec jest jednak zaniepokojony i zamierza zapobiec wywłaszczeniu nieruchomości na mocy ustawy. Gdyby ewentualny rząd krajowy w Berlinie, kierowany przez Lewicę, przeprowadził wywłaszczenia, mogłoby to doprowadzić do poważnego konfliktu z władzami federalnymi.

Już przed wyborami zarysowujący się sukces berlińskiej Lewicy skłonił rząd do podjęcia działań: na początku lipca przywódcy rządzącej Niemcami koalicji CDU/CSU-SPD ogłosili, że zamierzają zakazać uspołecznienia mieszkań na wynajem. Koalicja uchwali ustawę, „która zakazuje wywłaszczania spółdzielni mieszkaniowych” – zapowiedział kanclerz Friedrich Merz. Szef bawarskiej chadecji CSU Markus Söder mówił o „wyraźnym sprzeciwie wobec wszystkiego, co dotyczy socjalizmu i upaństwowienia”. Nie jest jednak jeszcze jasne, jak dokładnie ma to wyglądać.

Wątpliwości co do zakazu wywłaszczania

Pierwsze zastrzeżenia wobec zakazu wywłaszczania pojawiły się wkrótce potem ze strony samego rządu. – Powszechny zakaz z pewnością nie jest możliwy – powiedziała pod koniec lipca minister sprawiedliwości Stefanie Hubig w wywiadzie dla dziennika „Handelsblatt”.

Wątpliwości mają również eksperci. Christoph Degenhart dostrzega „pewne ryzyko konstytucyjne” związane z planem niemieckiego rządu. Kwestią sporną jest uznanie, że sprawa leży w kompetencji rządu Niemiec, a nie krajów związkowych – powiedział konstytucjonalista agencji informacyjnej AFP. – Jeśli jednak przyznamy mu tę kompetencję, to czysta legislacja negatywna – polegająca na stwierdzeniu, że kraje związkowe nie mogą przeprowadzać upaństwowienia – jest z kolei problematyczna – dodał.

Zgadza się z tym konstytucjonalista Joachim Wieland, który za „poważniejszy” problem uważa jednak fakt, „że upaństwowienia są co do zasady dopuszczalne na mocy art. 15 Ustawy Zasadniczej”. W rozmowie z AFP stwierdził: „Aby to zmienić, rząd Niemiec musiałby również zmienić Ustawę Zasadniczą”. Obecnie jednak prawdopodobnie nie ma na to większości politycznej.

Ustawa regulacyjna jako możliwość

Obaj eksperci uważają, że „najbardziej realną drogą“ byłaby „ustawa regulująca sposób przeprowadzenia uspołecznienia” – w takiej ustawie można by w razie potrzeby określić, czego nie wolno upaństwawiać”. Prawnik zwraca jednak uwagę, że nie ma jeszcze orzecznictwa ani w sprawie takiego uregulowania, ani w sprawie zakazu - zatem jest to „nieznane terytorium”. Ostatecznie decyzję podjąć musiałby prawdopodobnie Federalny Trybunał Konstytucyjny.

(AFP, Reuters/sier)

„Polscy neonaziści polują na Ukraińców” – pisze niemiecki dziennik „Bild” o coraz częstszych w ostatnim czasie atakach na obywateli Ukrainy w Polsce. „Sami Polacy nazywają to ‚brązową falą'. Neonaziści, chuligani i skrajna prawica w ich kraju coraz bardziej otwarcie podżegają przeciwko Ukraińcom. Napięta atmosfera coraz częściej przeradza się w przemoc: u naszego sąsiada mnożą się ataki na uchodźców, którzy uciekli przed wojną Putina” – relacjonuje autor artykułu Til Biermann.

Według niego szczególnie przerażającym przykładem jest incydent z Wrocławia, gdzie ukraińska para została pobita przez trzech Polaków. Pretekstem ataku był ukraiński akcent kobiety – opisuje autor, rozpowszechnione w sieci wideo. Zaznacza, że nie był to odosobniony przypadek.

„W pierwszej połowie 2026 roku policja otrzymała już 180 zgłoszeń dotyczących przestępstw wobec Ukraińców – to wzrost o ponad 30 procent w porównaniu z rokiem poprzednim. A liczba niezgłoszonych przypadków pewnie jest wysoka” – donosi „Bild”. Powołuje się też na stronę stopthehate.me, dokumentującą incydenty wymierzone w Ukraińców.

„Lato nienawiści”

„Bild” cytuje polskiego pisarza i reżysera Przemysława Wojcieszka, zdaniem którego nasilenie ataków wobec Ukraińców jest związane także z tym, że – jak twierdzi – „w Polsce można mówić i pisać, co się chce. Na TikToku i X bez przerwy produkuje się propagandowe bzdury przeciwko Ukraińcom”.

W „lecie nienawiści” nad krajem przetoczyła się „brązowa fala”. Na to reagują sprawcy, często z klasy robotniczej. „Niektórzy ludzie coraz bardziej wariują, atakują dzieci” – mówi Wojcieszek. Jego zdaniem skrajnie prawicowe partie mogą przejąć władzę w Polsce. „Jeśli skrajna prawica dojdzie do władzy, zrobi obrzydliwe rzeczy z Ukraińcami – i wyjdzie z UE” – ocenia, cytowany przez „Bilda”.

Utrudnianie życia na wielu płaszczyznach

O antyukraińskich nastrojach w Polsce pisze też w poniedziałek (21.09.2026) lewicowy berliński dziennik „Die Tageszeitung” (TAZ). Według gazety w pierwszej połowie roku liczba ataków na obywateli Ukrainy wzrosła niemal o jedną trzecią w porównaniu do poprzedniego roku.

Jak zauważa autor Mathias Brüggmann, wielu Ukraińców decyduje się opuścić Polskę. W ciągu roku liczba osób z Ukrainy oficjalnie zarejestrowanych jako uchodźcy spadła z 999 146 we wrześniu 2025 roku do 868 037. Do tego dochodzi około pół miliona osób, które przed lub po pełnej inwazji dostały prawo do stałego pobytu w Polsce.

„Polska utrudnia teraz Ukraińcom życie na wielu płaszczyznach: już sam wjazd autobusem, pociągiem czy samochodem wiąże się z czasem oczekiwania na granicach, często sięgającym nawet 16 godzin. Według sondażu instytutu CBOS 52 procent społeczeństwa jest przeciwko dalszemu przyjmowaniu Ukraińców, podczas gdy w 2022 roku 94 procent było za” – relacjonuje dziennikarz „TAZ”.

Pieczątka w paszporcie

Kto przy wjeździe nie upewni się, że w paszporcie wyraźnie wpisano „status ochronny UKR”, wjeżdża jako turysta i „traci przez to status uchodźcy” – mówi Dmytro Dymydyuk, który w Ukraińskim Domu doradza rodakom, a przyjechał do Warszawy w 2018 roku jako student.

„A kto nie ma statusu UKR, od marca ma kłopoty z ubezpieczeniem zdrowotnym. Doniesiono o przypadkach osób w podeszłym wieku z Ukrainy, które nie mogą już chodzić na dializy, bo nie są objęte państwowym ubezpieczeniem. Tymczasem państwowy Bank Rozwoju BGK obliczył, że mieszkający w Polsce Ukraińcy wpłacają do krajowego funduszu zdrowia prawie pięć razy więcej, niż z niego otrzymują” – czytamy. Gazeta pisze też o ograniczeniach, dotyczących zasiłku na dzieci: nie przysługuje on np. ukraińskim matkom, które nie pracują, bo maja kilkoro dzieci albo opiekują się niepełnosprawnym dzieckiem.

Rozmówczynie „TAZ” mówią o przypadkach przemocy, wymierzonych w obywateli Ukrainy czy nękania ukraińskich dzieci przez polskich uczniów w szkołach.

„Zasługa” polityków

Mirosław Skórka, przewodniczący Stowarzyszenia Ukraińców w Polsce, ocenia w rozmowie z gazetą, że rosnąca agresja to „zasługa wyłącznie polskich polityków”. Jak twierdzi, wybrany w 2025 roku prezydent Karol Nawrocki uważa, że „Polska jest lepsza i silniejsza od Ukrainy”. To wynika z „postkolonialnego poczucia wyższości” – mówi Skórka. Martwi się falą antyukraińskich nastrojów przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku.

„Z ekonomicznego punktu widzenia antyukraińskie nastroje są nieuzasadnione” – pisze „TAZ”. Cytuje profesora Leszka Balcerowicza, który ocenia: „Gdyby nie było ukraińskich uchodźców, polski PKB byłby o 7 procent niższy”.

„78 procent dorosłych Ukraińców w Polsce pracuje, stanowią oni 5 procent wszystkich zatrudnionych. W 2025 roku założyli 12 procent wszystkich nowych firm, a od 2022 roku – łącznie 123 300 przedsiębiorstw” – pisze berliński dziennik.

A rozmówczyni gazety, mieszkająca obecnie w Warszawie prawniczka z Charkowa przyznaje, że nie może się doczekać dnia, gdy z rodziną wróci do domu, gdzie wreszcie nie będą czuli się niemile widziani. „I dlatego, że chcę wtedy zobaczyć, co Polacy zrobią, kiedy nas wszystkich już nie będzie” – dodaje.

Alternatywa dla Niemiec (AfD), partia, której część uznawana jest za skrajnie prawicową, znacznie zwiększyła liczbę głosów w wyborach w północno-wschodnich Niemczech oraz w Berlinie, jednak najprawdopodobniej pozostanie w opozycji w obu tych krajach związkowych.

W Meklemburgii-Pomorzu Przednim AfD stała się najsilniejszą partią, uzyskując 38,2 procent głosów – wynika ze wstępnych oficjalnych wyników ogłoszonych przez krajowego komisarza wyborczego. Wyprzedziła tym samym nieznacznie socjaldemokratów obecnej premier Manueli Schwesig.

Współprzewodniczący AfD Tino Chrupalla powiedział jeszcze przed ogłoszeniem pierwszych prognoz w telewizji ARD: „Mamy tutaj wyraźnie mandat do sprawowania rządów”. AfD zamierza zaproponować rozmowy wszystkim partiom. Szef AfD oczekuje dymisji kanclerza Friedricha Merza. „Byłaby to naprawdę ulga dla tego kraju”.

Również w wyborach do Izby Deputowanych w Berlinie, parlamentu krajowego stolicy Niemiec, AfD odnotowała wzrost poparcia, pozostając jednak daleko w tyle za własnymi oczekiwaniami. Uzyskując 16, procent głosów - wstępnych oficjalnych wyników - partia ta nie osiągnęła swojego celu, jakim było stanie się największą siłą polityczną.

AfD: „Jesteśmy nową partią ludową!”

Ponieważ w obu wyborach chrześcijańscy demokraci odnotowali poważne straty, przewodnicząca AfD Alice Weidel postrzega swoją partię już jako następczynię CDU. – Jesteśmy nową partią ludową w Niemczech – oświadczyła w telewizji ZDF. Weidel zarzuciła chrześcijańskim demokratom pod przewodnictwem ich szefa partii i kanclerza Friedricha Merza ostre odcinanie się od AfD. – Prowadzimy rozmowy, ponieważ my nie stawialiśmy zapory ogniowej oddzielającej nas od innych – stwierdziła.

Weidel nie wyjaśniła jednak, jak mogłyby wyglądać konkretne rozmowy z innymi partiami po sukcesach wyborczych AfD.

Szczególnie po triumfalnym zwycięstwie wyborczym AfD w kraju związkowym Saksonia-Anhalt 6 września stało się jasne, że tej prawicowej partii trudno jest pozyskać partnerów koalicyjnych na scenie politycznej. W wyborach AfD tylko nieznacznie nie osiągnęła bezwzględnej większości mandatów w parlamencie krajowym Saksonii-Anhaltu, a tym samym straciła możliwość samodzielnego wyłonienia premiera kraju związkowego. W walce o utworzenie większości rządowej żadna partia nie wydaje się obecnie gotowa do zawarcia koalicji z AfD.

AfD bez większości

Czołowy kandydat AfD w Saksonii-Anhalcie Ulrich Siegmund zadeklarował jednak, że chce stanąć na czele wyłącznie stabilnego rządu AfD. Wykluczył możliwość utworzenia mniejszościowego rządu AfD. W kampanii wyborczej posunął się nawet dalej i wielokrotnie oświadczał, że jako premier landu chce rządzić wyłącznie w ramach samodzielnego rządu AfD.

Od tego czasu nie jest jasne, do czego dokładnie dąży AfD. Z oświadczeń jej kierownictwa jasno wynika jednak, że jest mocno zainteresowana stworzeniem rządu. Podkreśliła to przewodnicząca partii Alice Weidel, która po wyborach w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim oświadczyła, że mógłby to być „nawet rząd mniejszościowy”.

Samej Weidel przypisuje się ambicje zastąpienia Friedricha Merza na stanowisku kanclerza. Już podczas ostatnich wyborów do Bundestagu była kandydatką swojej partii na to stanowisko. Wielu czołowych działaczy AfD najwyraźniej widzi ją w tej roli w przyszłości. Pomyślne utworzenie rządu w którymś z krajów związkowym pod przewodnictwem AfD mogłoby dać impuls jej kandydaturze.

Jednak wzrostowi popularności AfD towarzyszą również nasilające się protesty. W Meklemburgii-Pomorzu Przednim i Berlinie liczne sojusze zmobilizowały się przeciwko AfD.

Skandale związane z AfD

Partia ta znalazła się w centrum wielu negatywnych doniesień prasowych również podczas kampanii wyborczej w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim: w tym ostatnim landzie polityk AfD musiał wycofać swoją kandydaturę, gdy wyszło na jaw, że jest skazanym złodziejem bankowym. Inny kandydat zrezygnował z bezpośredniej kandydatury do parlamentu krajowego, ponieważ nie posiadał prawa jazdy z powodu jazdy pod wpływem alkoholu.

W Berlinie natomiast na krótko przed wyborami wyszło na jaw, że u pracownika czołowej kandydatki znaleziono narkotyki i pamiątki nazistowskie.

AfD w przeszłości wielokrotnie zwracała na siebie uwagę pozytywnymi odniesieniami do narodowego socjalizmu. Jeden z europosłów pozował z ręką na sercu przed tak zwanym „bunkrem Führera”, który był kwaterą Adolfa Hitlera, a poseł do Bundestagu określił się mianem „przyjaznej twarzy narodowego socjalizmu”. Wpływowy przewodniczący AfD w Turyngii Björn Höcke został dwukrotnie skazany na wysokie grzywny za używanie hasła słynnej Sturmabteilung (SA) z partii Adolfa Hitlera – NSDAP.

Berlin i Meklemburgia-Pomorze Przednie – dwa z 16 krajów związkowych Niemiec – wybrały w niedzielę, 20 września, nowe parlamenty regionalne. Dla kanclerza Niemiec Friedricha Merza wyniki jego chadeckiej CDU stanowią kolejny dotkliwy cios.

W graniczącej z Polską Meklemburgii-Pomorzu Przednim jego partia z wynikiem 4,9 proc. nie przekroczyła pięcioprocentowego progu wyborczego i po raz pierwszy wypadła z landtagu – wynika ze wstępnych wyników podanych przez komisję wyborczą.

Z kolei w wyborach do parlamentu Berlina – Izby Deputowanych – CDU straciła niemal jedną trzecią poparcia, spadając poniżej 20 proc.

Friedrich Merz: „To katastrofa”

Merz zareagował już kilka minut po ogłoszeniu pierwszych prognoz – tuż po zamknięciu lokali wyborczych. Wtedy jeszcze CDU w Meklemburgii-Pomorzu Przednim była nieco powyżej 5 proc. – Nie możemy upiększać wyniku w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. To katastrofa – powiedział. A odnosząc się do dotkliwych strat w Berlinie, mówił o „przyzwoitym wyniku”.

Dla CDU była to już trzecia porażka wyborcza w ciągu dwóch tygodni. Już w wyborach regionalnych w Saksonii-Anhalcie 6 września partia zajęła odległe miejsce za AfD – partii klasyfikowanej w tym landzie przez kontrwywiad jako ugrupowanie skrajnie prawicowe. Po tym fiasku Merz, przewodniczący CDU od 2025 roku, sprawiał wrażenie wyraźnie osłabionego.

AfD podwaja wynik

Na szczeblu federalnym Merz rządzi w koalicji z socjaldemokratyczną SPD. W Meklemburgii-Pomorzu Przednim socjaldemokraci z urzędującą od 2017 roku premier Manuelą Schwesig uzyskali 35,5 proc. głosów – plasując się za AfD. Ta ostatnia z wynikiem ponad 38 proc. poprawiła swój wynik z 2021 roku o 21,5 punktów procentowych.

W Berlinie natomiast SPD straciła jedną trzecią poparcia i spadła do około 12 proc., podczas gdy AfD z wynikiem ponad 16 proc. (wzrost o 7 punktów procentowych) została trzecią siłą polityczną. Nowym numerem jeden w stolicy Niemiec została Lewica, zdobywając ponad 25 proc. głosów. Udało jej się tym samym dokonać tego samego, co AfD w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, czyli podwoić swój wynik. Wspólnie z SPD i Zielonymi ugrupowanie to – określane przez CDU jako lewicowo-radykalne i antysemickie – mogłoby utworzyć koalicję rządową.

Lewicowa burmistrzyni Berlina

W takim scenariuszu liderka Lewicy Elif Eralp zostałaby pierwszą burmistrzynią Berlina wywodzącą się z Lewicy. Jeszcze przed wyborami polityczka o tureckich korzeniach powiedziała w wywiadzie dla DW: – Moja wizja Berlina to przystępny cenowo Berlin, w którym wszyscy ludzie, niezależnie od pochodzenia, religii, języka czy dochodów, mogą prowadzić dobre życie w godności.

Również w Meklemburgii-Pomorzu Przednim Lewica może utworzyć koalicję rządową – z SPD i Zielonymi pod przywództwem Manueli Schwesig. Liderka SPD oświadczyła, że jest gotowa stworzyć „stabilny demokratyczny rząd”.

Tymczasem współprzewodnicząca AfD Alice Weidel po raz kolejny uznała, że „zapora ogniowa” którą CDU wzniosła wobec jej partii, nie powiodła się. W rozmowie z telewizją ZDF powiedziała: „Naszym celem jest oczywiście w dłuższej perspektywie prowadzenie rozmów koalicyjnych z CDU”.

AfD i Lewica silniejsze niż CDU i SPD

Wyniki wyborów w obu krajach związkowych odzwierciedlają szeroko rozpowszechnione niezadowolenie z kanclerza Merza i kierowanej przez niego koalicji z SPD. W regularnie przeprowadzanym badaniu nastrojów społecznych Deutschlandtrend koalicja rządowa utraciła już większość. Również tam AfD zdecydowanie prowadzi, a SPD wyprzedza Lewicę już tylko nieznacznie.

Partie polityczne znajdujące się na skraju sceny politycznej cieszą się obecnie zarówno na poziomie federalnym, jak i krajowym znacznie większym poparciem niż partie rządzące, które nieustannie uwikłane są w konflikty. Spory dotyczą m.in. zapowiedzianej od miesięcy ofensywy reform, mającej opanować gwałtownie rosnące koszty ubezpieczeń zdrowotnych, opiekuńczych i emerytalnych.

„Reformy muszą nastąpić”

Mimo kolejnych porażek wyborczych Friedrich Merz zamierza trzymać się obranego kursu. – Reformy muszą nastąpić. Naturalnie stawia nas to wszystkich w trudnej sytuacji. Ale bierzemy za to odpowiedzialność. Ja biorę za to odpowiedzialność – mówił w wieczór wyborczy.

W sprawie reformy służby zdrowia koalicja zdołała już osiągnąć porozumienie. Podrożeją leki, protezy dentystyczne, a ponadto ograniczone zostanie rodzinne ubezpieczenie zdrowotne. Są to działania, które nie przysporzą sympatii i tak już niepopularnemu rządowi. Podobnie jest z wciąż kontrowersyjną reformą systemu emerytalnego, który ma zostać uzupełniony silniejszym filarem prywatnych oszczędności.

„Ja to zapewnię”

Merz przyznał, że zmiany te wiążą się dla wielu ludzi z dodatkowymi obciążeniami i niepewnością. Mimo to pozostaje optymistyczny. – Chcę przyczynić się do rozwoju naszego kraju. Jestem również głęboko przekonany, że sukces naszych reform nie tylko poprawi nasze współżycie społeczne, ale także to, jak postrzegamy siebie i jak jesteśmy postrzegani na świecie – zapowiedział szef niemieckiego rządu.

Wyniki wyborów w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim zwiększają również presję na Merza i jego rząd w polityce zagranicznej. Szczególnie silna we wschodnich Niemczech AfD sprzeciwia się militarnemu wsparciu Ukrainy w jej obronie przed rosyjską agresją. To dodatkowo utrudnia prace koalicji, czego Merz jest świadomy. – To, co teraz należy zrobić, wymaga niezachwianej pozycji, wytrwałości i cierpliwości. Ja to zapewnię. Jako przewodniczący CDU, a przede wszystkim jako kanclerz naszego kraju – zapowiedział.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Mimo przegranej z AfD premier Meklemburgii-Pomorza Przedniego Manuela Schwesig z socjaldemokratycznej SPD najprawdopodobniej będzie mogła utworzyć kolejny rząd w tym kraju związkowym.

Powodem jest druzgocąca porażka chadeckiej CDU – partii kierowanej przez kanclerza Friedricha Merza. Pierwszy raz w historii CDU nie przekroczyła pięcioprocentowego progu wyborczego i nie weszła do regionalnego parlamentu – landtagu.

Kilka godzin przed ogłoszeniem wstępnych wyników przez komisję wyborczą Merz określił wynik wyborów w Meklemburgii-Pomorzu Przednim jako „katastrofę”. Według wstępnych wyników wyborów CDU zdobyła zaledwie 4,9 proc. głosów.

W landtagu cztery partie

AfD uzyskała 38,2 proc. głosów i jest najsilniejszą partią w landzie. Na SPD Manueli Schwesig głosowało 35,5 proc. wyborców, na Lewicę – 6,5 proc., a na Zielonych – 5,7 proc.

Do parlamentu nie udało się wejść także Sojuszowi Sahry Wagenknecht (BSW), który uzyskał 4,8 proc., i liberalnej FDP (1 proc.).

AfD chce rządzić

Dotychczasowa koalicja SPD i Lewicy utraciła potrzebną do rządzenia większość. W czteropartyjnym parlamencie będą ją miały przeciwko AfD – SPD, Lewica i Zieloni. AfD, choć wygrała wybory, nie ma obecnie partnerów koalicyjnych.

Kandydat AfD na stanowisko premiera landu Leif-Erik Holm zapowiedział rozpoczęcie rozmów ze wszystkimi partiami. – Otrzymaliśmy mandat do rządzenia w Meklemburgii-Pomorzu Przednim – powiedział. Podkreślił, że AfD zaprosi wszystkie ugrupowania do rozmów, ponieważ chodzi o „doprowadzenie kraju znowu do porządku”.

Holm zaznaczył, że oczekuje gotowości do rozmów ze strony innych partii i że zadaniem AfD będzie teraz tworzenie większości parlamentarnych. Odrzucił zarzuty dotyczące skrajnie prawicowych tendencji w niektórych strukturach partii, argumentując, że AfD w Meklemburgii-Pomorzu Przednim nie jest obserwowana przez kontrwywiad.

Ludzie „chcą demokratycznego rządu”

Manuela Schwesig zwróciła uwagę na badania opinii publicznej, zgodnie z którymi ponad 60 proc. mieszkańców landu chciało, aby pozostała na stanowisku premiera. AfD – jak przyznała Schwesig – osiągnęła mocny wynik, ale jednocześnie nie zrealizowała swojego celu, jakim było rządzenie w pojedynkę. – Mieszkańcy naszego kraju związkowego chcą demokratycznego rządu – powiedziała socjaldemokratka.

Mimo strat SPD w Meklemburgii-Pomorzu Przednim jej liderka pozytywnie oceniła wynik swojej partii. Jeszcze rok wcześniej socjaldemokraci notowali w sondażach zaledwie 19 proc. poparcia. – Co za nadrobienie strat! – mówiła w wieczór wyborczy.

Schwesig zadeklarowała także gotowość do stworzenia „stabilnego demokratycznego rządu”. Odnosząc się do propozycji rozmów ze strony AfD, ironicznie zauważyła, że Holm sam przekona się, jak daleko zajdzie w poszukiwaniu partnerów. Wszystkie partie demokratyczne powinny zastanowić się nad przyczynami tak wysokiego poparcia dla AfD – apelowała Schwesig.

CDU mówi o „katastrofie”

Lider chadecji CDU w Meklemburgii-Pomorzu Przednim Daniel Peters stwierdził, że jego partia osiągnęła „katastrofalny wynik”. Zaznaczył jednak, że wybory odbywały się w wyjątkowo trudnych warunkach oraz w atmosferze silnej polaryzacji. – Nie mieliśmy praktycznie szansy przebić się z własnymi tematami – stwierdził. Tematy regionalne zeszły na dalszy plan – tłumaczył.

(AFP/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” („FAZ”) tak ocenia wyniki niedzielnych wyborów regionalnych: „W Meklemburgii-Pomorzu Przednim Manuela Schwesig (premier landu – red.) wykorzystała swoją sytuację w najlepszy możliwy sposób. Berlin zaś nie wybrał przyszłości, lecz przeszłość”.

Zdaniem gazety po raz kolejny to właśnie skrajne ugrupowania odniosły zdecydowane zwycięstwa w obu wyborach. „Nie tylko czerpią one korzyści z polityki reform, ale potrafią również zaprezentować się jako populistyczni pogromcy wieloletnich, nierozwiązanych problemów” – czytamy. Dziennik tłumaczy, że katastrofalny spadek poparcia dla CDU w Meklemburgii-Pomorzu Przednim trudno jest jednak wyjaśnić polityką federalną. „Wystarczy spojrzeć na Berlin, gdzie porażka nie była aż tak dotkliwa” – czytamy.

Sukces charyzmatycznych osobowości

Natomiast Manuela Schwesig, mimo iż prowadziła politykę budzącą według „FAZ” krytykę, „a wręcz skandaliczną – wystarczy wspomnieć fundację Nord Stream” wykorzystała swoją sytuację jak najlepiej. „Na szczeblu federalnym CDU i SPD pragnęłyby móc spersonalizować swoją politykę tak skutecznie, jak zrobiła to SPD na północnym wschodzie” – pisze dziennik. Uważa, że rządząca Niemcami koalicja obu partii mogłaby to zrobić z sukcesem jedynie wtedy, gdyby potrafiła przedstawiać swój program reform w sposób bardziej zdecydowany niż w ostatnim czasie. „Merz idzie na czele: chce o to walczyć. Reforma emerytalna będzie prawdopodobnie testem tego podejścia i zadecyduje również o karierze kanclerza” – przewiduje „FAZ”.

W podobnym tonie wybory komentuje dziennik „Sueddeutsche Zeitung” („SZ”). „Nadrabianie strat (do AfD – red.) przez Schwesig pokazuje, że silne, przystępne osobowości często mają większy wpływ na wynik wyborów niż jakikolwiek program” – czytamy. Według gazety w tym skupieniu się na osobowości głównych kandydatów niemieckie kampanie wyborcze zbliżają się do amerykańskich.

„Dla partii demokratycznego centrum ten wynik oznacza, że ​​mogą konkurować z AfD – pozbawioną skrupułów i wciąż niebezpiecznie rosnącą w siłę partią – jeśli wystawią energiczne, empatyczne osobowości” – pisze „SZ”. Podobny mechanizm zadziałał – według dziennika – w Berlinie, gdzie zwyciężyła „wyróżniająca się i charyzmatyczna” przedstawicielka Lewicy Elif Eralp.

Upokorzenie CDU

„Natomiast brutalny jest werdykt elektoratu wobec tych, którzy nie oferują ani wybitnej osobowości, ani chwytliwego przesłania. Kandydat CDU w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Daniel Peters, jest co prawda sympatyczny i poważny, ale postawił zasadniczo na przekonanie, że zarówno w polityce, jak i w bułce z rybą, środek jest najlepszy” – komentuje gazeta. Drżenie o pozostanie ponad pięcioprocentowym progiem wyborczym przez CDU, „SZ” nazywa „upokorzeniem, jakiego ta partia, będąca filarem państwa, jeszcze nigdy nie doświadczyła”.

Dla magazynu „Der Spiegel” prawdziwym przegranym tych wyborów jest kanclerz Friedrich Merz, co nie pozostanie bez konsekwencji. „Pytanie tylko brzmi: kiedy te konsekwencje go dopadną? A raczej: jak długo jeszcze wytrzyma?” – czytamy.

Zdaniem magazynu CDU już od dawna jest partią pogrążoną w kryzysie. „Tuż po godz. 18:00 Merz zapewnił, że teraz liczy się ‘kręgosłup' i ‘nieugiętość', i że wykazuje się obiema tymi cechami ‘jako przewodniczący partii, a przede wszystkim jako kanclerz'. Oznacza to, że Merz chce walczyć” – pisze „Der Spiegel”. Tym, co utrzymuje Merza na stanowisku, jest brak zgody co do tego, kto mógłby go potencjalnie zastąpić. „To może dać mu jeszcze trochę czasu, swego rodzaju okres próbny. Teraz pozostaje mu już tylko pakiet reform. Jeśli poniesie porażkę, nie będzie już miał kontroli nad swoim politycznym losem” – czytamy.

Potrzebny jest pragmatyzm i reformy

Wybory w Meklemburgii-Pomorzu Przednim i w Berlinie komentuje również prasa regionalna.

„Neue Osnabruecker Zeitung” podkreśla, że prawicowi radykałowie wygrywają w Schwerinie, a lewicowi radykałowie w Berlinie. „W ten sposób rządzenie Niemcami nie stanie się łatwiejsze. Oba głosowania pokazują, co się dzieje, gdy centrum nie wyznacza kierunku, nie reaguje na obawy i poucza, zastrasza lub obraża ludzi. Ci, którzy podsycali podziały, ponoszą za to współodpowiedzialność. Pozostaje jednak nadzieja: gdy w centrum zrobi się pusto, być może uda się tam ponownie zjednoczyć” – czytamy.

Zdaniem dziennika zamiast moralnych i zorientowanych na władzę skrajnych stanowisk potrzebny jest pragmatyzm. „A co z CDU? Friedrich Merz nie będzie już długo pełnił funkcji przewodniczącego tej partii. Ponieważ Merzowi trudno jest zdystansować się od samego siebie, ktoś inny zajmie się reorganizacją partii” – przewiduje gazeta.

Reakcję kanclerza Merza na wyniki wyborów komentuje monachijski dziennik „Muenchner Merkur”: „Merz, który najwyraźniej pozostaje odporny na rady, stracił wielką szansę na przejście do ofensywy poprzez podjęcie niezwykłego kroku. Musiałby wypowiedzieć trzy zdania: rezygnacja z funkcji przewodniczącego CDU; zrezygnowanie z kandydowania na kanclerza w latach 2028/29; oraz teraz – dwa lata pełnego zaangażowania jako kanclerz Niemiec na rzecz krajowego programu reform” – czytamy.

Według monachijskiego dziennika Niemcy potrzebują teraz podjęcia trudnych i niepopularnych decyzji. „Kraj potrzebuje reform pilniej niż męczących debat o obaleniu kanclerza. Radykalny manewr Merza mógłby być może odwrócić nastroje w kraju. Są przecież jeszcze wyborcy, którzy uważają, że ma on właściwy konserwatywny kurs i niezbędny autorytet na arenie międzynarodowej. Zamiast tego panuje stęchła atmosfera 'tak dalej'. To ani trochę nie złagodzi lęku o przetrwanie w CDU – tak, właśnie o to chodzi już od dawna!” – komentuje dziennik.

Alternatywa dla Niemiec (AfD) wygrała wybory do parlamentu Meklemburgii-Pomorza Przedniego – wynika z prognoz po zamknięciu lokali wyborczych. Z wynikiem ok. 37 proc. partia wyprzedziła socjaldemokratyczną SPD z obecną premier landu – Manuelą Schwesig. SPD osiągnęła według prognoz ośrodka Infratest Dimap 35,6 proc.

AfD chce rządzić

Współprzewodniczący AfD Tino Chrupalla z entuzjazmem skomentował wyniki swojej partii w wyścigu do parlamentu w Schwerinie. To „rewelacyjny wynik” – powiedział po opublikowaniu pierwszych prognoz. – Mamy zdecydowanie mandat do sprawowania rządów – powiedział Chrupalla w telewizji ARD. Zapowiedział, że jego partia zaproponuje rozmowy wszystkim partiom.

Wyraził również nadzieję, że kanclerz Niemiec Friedrich Merz poda się do dymisji po porażkach swojej partii w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Byłaby to dla Niemiec „ulga” – dodał.

Słaby wynik chadecji Merza

Kandydatem z ramienia AfD na premiera Meklemburgii-Pomorza Przedniego jest Leif-Erik Holm – były prezenter radiowy. Obecna premier Manuela Schwesig rządzi w tym kraju związkowym od 2017 roku.

Do landtagu w Schwerinie wejdzie również partia Lewica z wynikiem 7,5 proc. – wynika z prognoz. Na Zielonych głosowało ok. 5,5 proc. wyborców, a na chadecką CDU – partię kanclerza Friedricha Merza – zaledwie 5,3 proc.

Pięcioprocentowy próg wyborczy może pokonać także populistyczno-lewicowy Sojusz Sahry Wagenknecht.

(DPA, AFP/dom)

Krótko po ogłoszeniu pierwszych prognoz w wyborach regionalnych w dwóch niemieckich landach kanclerzFriedrich Merz wygłosił oświadczenie. Poważne straty swojej chadeckiej partii CDU w wyborach do parlamentu krajowego w Meklemburgii-Pomorzu Przednim Merz określił jako „katastrofę”.

– Wyniku tego nie da się upiększyć – powiedział kanclerz w siedzibie CDU w Berlinie. – CDU walczyła, ale ostatecznie została zmiażdżona w starciu między SPD a AfD. Według prognoz stacji ARD i ZDF północno-wschodnia CDU znajduje się na progu wyborczym, uzyskując na tę chwilę zaledwie 5,5 procent. To wynik tuż ponad progiem wyborczym, ale rozkład głosów może się jeszcze zmienić. Na prowadzeniu znajduje się partia AfD z ok. 37 proc. głosów, a na drugim miejscu jest SPD z 35,5 proc.

„Pozytywny wynik” w Berlinie

W Berlinie, gdzie wybierano dziś, 20 września, reprezentantów do Izby Deputowanych, CDU osiągnęła 20 proc. To wynik o ponad 8 proc. słabszy od uzyskanego w 2023 roku. Najwięcej głosów w Berlinie zdobyła Lewica, osiągając według pierwszych prognoz 24,5 proc. CDU znalazła się na drugim miejscu.

Odnosząc się do strat CDU w wyborach do Izby Deputowanych, Merz stwierdził, że czołowy kandydat Stefan Evers doprowadził partię do „przyzwoitego wyniku” dzięki pełnemu zaangażowaniu i wielkiej determinacji. Evers przejął pałeczkę w bardzo trudnej sytuacji – powiedział Merz, nawiązując do sprawy urzędującego burmistrza Kaia Wegnera. Wycofał się on niedawno z ponownego kandydowania w wyborach w wyniku skandalu na początku tego roku, gdy w Berlinie miała miejsce awaria zasilania elektrycznego, a Wegner w tym czasie grał w tenisa.

Merz pozostaje na stanowisku

Kanclerz Merz podkreślił, że zamierza pozostać na stanowisku i kontynuować obraną ścieżkę reform. – Chcę poprowadzić nasz kraj do przodu – powiedział w Berlinie. – Reformy muszą nastąpić.

Merz dodał, że „wszyscy wspólnie martwimy się o przyszłość naszego kraju”. Jak dodał, mamy obecnie do czynienia z państwem, które stało się zbyt skomplikowane. Gospodarka znajduje się w samym środku głębokich przemian, ale także ton wzajemnych relacji w społeczeństwie stał się ostrzejszy i bardziej nieprzejednany.

„Kraj nowych początków”

– Zaufanie do instytucji naszego kraju spada i jest podważane przez radykalne partie zarówno z lewicy, jak i z prawicy – oświadczył Merz. Stwierdził, że chce, „aby nasz kraj znów stał się krajem nowych początków”. Obietnica awansu społecznego i dobrobytu musi dotyczyć również, a nawet przede wszystkim młodego pokolenia. Wymaga to zmian – podkreślił kanclerz.

- Zmiany wymagają wysiłku. Nie wszystko spotka się z natychmiastowym aplauzem – przypomniał. Dla wielu ludzi będą to obciążenia i nowa niepewność, a efekty będą widoczne dopiero po pewnym czasie. Nie można jednak odkładać decyzji na później: – Reformy muszą nastąpić – zapowiedział.

Jednocześnie Merz podkreślił, że przejmuje tę odpowiedzialność – i jasno dał do zrozumienia, że chce pozostać kanclerzem. – To, co należy teraz zrobić, wymaga kręgosłupa, niezłomności i cierpliwości. Znajdę w sobie te cechy: jako przewodniczący CDU, a przede wszystkim jako kanclerz naszego kraju – powiedział.

(DPA, RTR, ARD/stef)

Jeszcze nigdy wybory regionalne nie budziły w Niemczech i za granicą tyle emocji, co jesienne wybory do regionalnych parlamentów w trzech krajach związkowych na wschodzie Niemiec.

W niedzielę, 20 września, swoich przedstawicieli do regionalnych parlamentów wybierali mieszkańcy Berlina (stolica Niemiec jest jednocześnie krajem związkowym) i Meklemburgii-Pomorza Przedniego – landu graniczącego z Polską.

W Berlinie triumf Lewicy

Według wstępnych prognoz exit poll instytutu Infratest Dimap wybory regionalne do Izby Deputowanych w Berlinie wygrała partia Lewica z wynikiem ponad 25 proc. Druga jest chadecka CDU z wynikiem ok. 19 proc.

Swój wynik sprzed trzech lat poprawiła AfD, na którą głosowało ok. 16 proc. wyborów – w 2023 rok głosowało na nią 9,1 proc. wyborców.

Jak wynika ze wstępnych prognoz, do parlamentu wejdą też: Zieloni (14,5 proc.), SPD (ok. 12 proc.). W okolicach progu wyborczego 5 proc. uplasował się Sojusz Sahry Wagenknecht (BSW). Na razie to jednak prognozy.

Meklemburgia-Pomorze Przednie: wygrywa AfD

Zacięty wyścig o zwycięstwo w Meklemburgii-Pomorzu Przednim wygrywa według pierwszych sondaży partia AfD z wynikiem prawie 38 proc. głosów. Druga jest SPD z 35,7 proc. (dane z godziny 20:00). Na Zielonych głosowało 5,4 proc. wyborców, a na Lewicę - niecałe 7 proc.

Chadecka CDU – partia kanclerza Friedricha Merza – zdobyła według prognoz z godziny 20:00 zaledwie 5 proc. głosów i musi drżeć o wejście do landtagu. Według ostatnich prognoz progu wyborczego nie udało się przekroczyć BSW - partia zdobyła niecałe 5 proc. głosów.

Więcej informacji wkrótce.

W wyborach do Izby Deputowanych w Berlinie zapowiada się wyższa frekwencja niż trzy i pół roku temu. Jak poinformował krajowy komisarz wyborczy, do niedzielnego popołudnia w lokalach wyborczych głos oddało 27,9 procent uprawnionych do głosowania – to o cztery i pół punktu procentowego więcej niż o tej samej porze w 2023 roku. Sondaże przewidują zaciętą walkę o zwycięstwo wyborcze między rządzącą CDU a opozycyjną partią Lewica.

W sumie w Berlinie około 2,5 miliona osób jest uprawnionych do wyboru nowego parlamentu krajowego. To o 55 500 uprawnionych do głosowania więcej niż podczas wyborów w lutym 2023 roku. Według krajowej komisji wyborczej wynika to z faktu, że po raz pierwszy prawo do głosowania mają również 16- i 17-latkowie. Lokale wyborcze zostaną zamknięte o godz. 18.00.

Wydaje się również, że odsetek osób głosujących korespondencyjnie będzie wysoki. Jak poinformował w sobotę przewodniczący krajowej komisji wyborczej, okręgowe komisje wyborcze wydały ponad 800 tys. kart do głosowania w wyborach do Izby Deputowanych – dla około jednej trzeciej uprawnionych do głosowania.

Wybory w Berlinie „bez zakłóceń”

W 2023 roku trzeba było powtórzyć wybory do Izby Deputowanych z 2021 roku z powodu licznych problemów organizacyjnych. W 2021 roku w niektórych lokalach wyborczych zabrakło kart do głosowania, a niektóre z nich zostały tymczasowo zamknięte lub pozostawały otwarte zbyt długo. W tym roku wybory odbywają się ponownie zgodnie z harmonogramem.

Według informacji policji niedziela przebiegła „całkowicie bez zakłóceń”. „Jesteśmy bardzo zadowoleni z przebiegu akcji” – powiedział rzecznik policji. Jeszcze przed rozpoczęciem wyborów w niedzielę rano zgłoszono wprawdzie przypadki zniszczenia mienia w niektórych lokalach wyborczych; w jednym przypadku w dzielnicy Schöneberg zamek drzwi lokalu wyborczego został zaklejony. Mimo to lokal mógł zostać otwarty na czas, a komisja wyborcza samodzielnie przywróciła dostęp do środka.

Wyścig między chadekami i Lewicą

W ostatnich sondażach CDU z czołowym kandydatem Stefanem Eversem osiągała 20 procent poparcia, a partia Lewica z czołową kandydatką Elif Eralp – od 20 do 22 procent. Partia Zielonych osiągała w sondażach 15-16 procent, a SPD – 12 procent. Obie partie mogłyby wejść do rządu, gdyby – zgodnie z oczekiwaniami – konieczne okazało się utworzenie trójstronnego sojuszu.

Obecnie w Berlinie rządzi koalicja CDU i SPD. Burmistrz Kai Wegner (CDU) nie kandyduje ponownie po krytyce dotyczącej jego komunikacji kryzysowej w związku z trwającą kilka dni poważną awarią zasilania.

AfD bez szans na koalicję w Berlinie

AfD uzyskała w sondażach 18 procent poparcia. Pozostałe partie wykluczyły jednak koalicję z prawicą. O wejście do Izby Deputowanych musi natomiast obawiać się skrajnie lewicowa BSW (Sojusz Sahry Wagenknecht), która w sondażach osiągała od czterech do pięciu procent poparcia. FDP (liberałowie), która wycofała się z wyborów w 2023 roku, miała maksymalnie trzy procent poparcia.

Równolegle z wyborami do Izby Deputowanych w Berlinie odbywają się wybory do rad dzielnicowych – które z kolei wybierają burmistrzów dzielnic. W tym przypadku próg wyborczy uprawniający do wejścia do parlamentów, w przeciwieństwie do szczebla krajowego, wynosi nie pięć, ale trzy procent. Głosować mogą również Berlińczycy posiadający obywatelstwo innych państw UE.

Wyborcze emocje w Meklemburgii-Pomorzu Przednim

Tego samego dnia odbywają się wybory do parlamentu krajowego w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Także tu zainteresowanie jest większe niż w poprzednich wyborach pięć late temu.

Jak poinformowała krajowa komisja wyborcza, do godziny 14.00 40,7 procent uprawnionych do głosowania oddało swoje głosy w wyborach do nowego parlamentu krajowego. Frekwencja wyborcza była zatem znacznie wyższa niż o tej samej porze podczas wyborów w 2021 roku. Wówczas, jak podano, do godziny 14.00 zagłosowało 32,5 procent uprawnionych do głosowania.

W Meklemburgii-Pomorzu Przednim około 1,3 miliona obywateli w wieku powyżej 16 lat jest uprawnionych do decydowania o składzie nowego parlamentu krajowego w Schwerinie. Obecnie land ten jest rządzony przez koalicję socjaldemokratów (SPD) i Lewicę.

Sondaże: SPD i AfD na czele, spadek poparcia dla CDU

W sondażach rządząca SPD pod przewodnictwem premier Manueli Schwesig i AfD toczyły wyrównaną walkę. W ostatnim badaniu przeprowadzonym przez Forschungsgruppe Wahlen na zlecenie stacji ZDF SPD po raz pierwszy wyprzedziła AfD, uzyskując 37 procent poparcia, podczas gdy AfD osiągnęła 36 procent.

Partia Lewica osiągnęła ostatnio 9 procent, a CDU ponownie straciła poparcie i uzyskała 6 procent. W gronie chadeków trwa napięta sytuacja. Zieloni utrzymali się na poziomie 5 procent, a BSW znalazła się poniżej pięcioprocentowego progu wyborczego.

Wyniki wyborów w obu krajach związkowych mogą mieć wpływ na politykę na poziomie całego kraju. Jeszcze w niedzielę wieczorem w Berlinie ma się zebrać prezydium CDU pod przewodnictwem kanclerza Friedricha Merza w celu przeprowadzenia konsultacji.

AFP/sier

Dotychczasowy inspektor generalny Bundeswehry, Carsten Breuer, zostanie nowym przewodniczącym Komitetu Wojskowego NATO. To jedno z najbardziej wpływowych stanowisk w Sojuszu. Szefowie sztabów generalnych 32 państw członkowskich NATO wybrali go w sobotę jednogłośnie na następcę Włocha Giuseppe Cavo Dragone, jak poinformowało Ministerstwo Obrony w Berlinie.

Niemcy przejmują więcej odpowiedzialności w NATO

Rząd Niemiec nominował Breuera na stanowisko przewodniczącego Komitetu Wojskowego NATO w lutym. Po wyborze Breuera minister obrony Pistorius określił to jako „doskonałą wiadomość” dla sojuszu obronnego. Jako inspektor generalny Breuer „wykazał się strategiczną dalekowzrocznością i w decydującym momencie przyczynił się do reorganizacji Bundeswehry”. – Teraz wniesie całą swoją energię i doświadczenie do NATO, które stoi przed wielkimi, historycznymi wyzwaniami – dodał Pistorius. – W Sojuszu bardziej niż kiedykolwiek potrzebny jest jasny kurs: zagrożenie, przede wszystkim ze strony Rosji, wzrasta – podkreślił.

Kanclerz Friedrich Merz napisał w serwisie internetowym X, że Niemcy przejmują w ten sposób „odpowiedzialność w Sojuszu w tych trudnych czasach”. „Jesteśmy wdzięczni za zaufanie, jakim obdarzyli nas nasi sojusznicy” – dodał szef rządu.

Breuer pokonał kanadyjską szefową sztabu generalnego Jennie Carignan, która w przypadku wyboru stałaby się pierwszą kobietą na czele Komitetu Wojskowego.

Breuer zajmie centralną pozycję w NATO

61-latek stanie na czele najwyższego gremium wojskowego NATO, a tym samym znajdzie się na styku polityki i wojska – jako bezpośredni doradca wojskowy sekretarza generalnego NATO Marka Rutte.

Przewodniczący Komitetu Wojskowego jest uważany, obok Naczelnego Dowódcy Sił Sojuszniczych w Europie (SACEUR), za jednego z najbardziej wpływowych wojskowych w NATO. Pełni on funkcję głównego doradcy wojskowego sekretarza generalnego, a jednocześnie stanowi ogniwo łączące, za pośrednictwem którego wspólne zalecenia szefów sztabów wszystkich państw członkowskich NATO są przekazywane organom decyzyjnym. Ponadto za jego pośrednictwem przekazywane są wytyczne i zalecenia Komitetu Wojskowego do dowódców strategicznych NATO oraz do dyrektora generalnego Międzynarodowego Sztabu Wojskowego.

– Wsparcie szefów sztabów naszych sojuszników z NATO wiele dla mnie znaczy. Przed Sojuszem stoją wielkie zadania – dla naszego bezpieczeństwa i pokoju w Europie oraz poza nią – powiedział Breuer niemieckiej agencji prasowej DPA.

Do czasu objęcia nowej funkcji Breuer pozostanie inspektorem generalnym, a tym samym najwyższym rangą żołnierzem Bundeswehry.

Kto następcą Breuera w Bundeswehrze?

W sobotę politycy zajmujący się kwestiami obronności oraz Związek Bundeswehry wezwali ministra obrony Borisa Pistoriusa do szybkiego obsadzenia jego stanowiska w Bundeswehrze. – Minister obrony musi teraz działać szybko – powiedział polityk CDU zajmujący się kwestiami obronności Thomas Röwekamp w wywiadzie dla magazynu „Der Spiegel”. – W obliczu sytuacji w zakresie polityki bezpieczeństwa nie możemy sobie pozwolić na impas na czele Bundeswehry – wyjaśnił.

Za potencjalnego kandydata na stanowisko inspektora generalnego uważa się generała broni Christiana Freudinga, inspektora sił lądowych. Jest on motorem modernizacji niemieckich sił lądowych, a wcześniej pełnił funkcję głównego koordynatora niemieckiej pomocy wojskowej dla Ukrainy.

W poprzednich latach wymieniano również ówczesnego inspektora sił powietrznych, Ingo Gerhartza, który zasłużył się w znacznym stopniu przy modernizacji sił powietrznych. Od czerwca 2025 r. pełni on jednak funkcję dowódcy operacyjnego dowództwa NATO w holenderskim Brunssum, gdzie odpowiada za wschodnią flankę sojuszu. Zadanie to ma kluczowe znaczenie dla odstraszania Rosji.

Breuer i „Zeitenwende” w Bundeswehrze

Breuer został mianowany inspektorem generalnym Bundeswehry w 2023 roku, nieco ponad rok po rozpoczęciu rosyjskiej agresji w Ukrainie. Pełniąc tę funkcję, odpowiadał też za wojskową realizację ogłoszonej przez ówczesnego kanclerza Olafa Scholza (SPD) „zmiany epokowej” (Zeitenwende) w polityce obronnej. W lutym 2024 roku wyznaczył cel, zgodnie z którym Bundeswehra ma osiągnąć „gotowość bojową” w ciągu pięciu lat. Wcześnie ostrzegł również, że od 2029 roku Rosja może być w stanie podjąć próbę ataku na terytorium NATO.

Przed mianowaniem na stanowisko inspektora generalnego Breuer pełnił funkcję dowódcy Terytorialnego Dowództwa Operacyjnego Bundeswehry, które sam stworzył. Wcześniej był również szefem sztabu kryzysowego ds. koronawirusa w Urzędzie Kanclerza.

Breuer wstąpił do Bundeswehry w 1984 roku. Kiedy rozpoczynał służbę w pułku obrony przeciwlotniczej, w Europie panowała konfrontacja między Wschodem a Zachodem – trwała zimna wojna. W młodości Breuer był instruktorem w – rozwiązanej później – wojskowej obronie przeciwlotniczej.

W karierze wojskowej Breuera zadania dowódcze przeplatają się z funkcjami politycznymi, takimi jak te pełnione w Ministerstwie Obrony – w latach 2015 i 2016 był on koordynatorem projektu Białej księgi na temat przyszłości Bundeswehry.

Kolejny Niemiec szefem Komitetu Wojskowego

Przedtem na tym stanowisku był już Niemiec - generał Harald Kujat. On również pełnił wcześniej funkcję generalnego inspektora Bundeswehry i sprawował urząd przewodniczącego Komitetu Wojskowego od lipca 2002 r. do czerwca 2005 r.

Wybór generała Breuera jest postrzegany w Sojuszu jako wyraz uznania za to, że Niemcy w ostatnim czasie w znacznym stopniu przyczyniły się do zwiększenia europejskich zdolności obronnych – podkreśla niemiecka agencja DPA. Według danych NATO Niemcy zajmują obecnie zdecydowane pierwsze miejsce w Europie pod względem wydatków na obronę, wynoszących około 125 miliardów euro, a od tego roku w wojskowej strukturze dowodzenia Sojuszu zajmują więcej najwyższych stanowisk niż Stany Zjednoczone.

DPA zaznacza, że dzięki przyjęciu przez Niemcy większej odpowiedzialności w Sojuszu, USA będą miały możliwość wykorzystania uwolnionych środków i sił zbrojnych do znacznego wzmocnienia swojego potencjału odstraszającego w regionie Indo-Pacyfiku – Stany Zjednoczone nie postrzegają już bowiem Rosji, lecz Chiny jako główne wyzwanie dla swoich interesów bezpieczeństwa.

(AFP, DPA/ sier)

Berlin to miasto i jednocześnie kraj związkowy, liczący prawie cztery miliony mieszkańców. Znane jest ze swojej różnorodności, ale także z rozdrobnienia – to stolica, w której ludzie często nie wychodzą poza granice swojej dzielnicy: swojego „Kiez”, jak berlińczycy chętnie ten obszar nazywają.

To rozdrobnienie rozciąga się również na scenę polityczną. Podczas gdy centralne dzielnice Berlina głosowały ostatnio na Zielonych lub Lewicę, obszary poza centrum – gdzie mieszka większość Berlińczyków – są zdominowane przez Unię Chrześcijańsko-Demokratyczną (CDU), a w niektórych, wschodnich dzielnicach miasta, przez częściowo skrajnie prawicową Alternatywę dla Niemiec (AfD). Utrudnia to przewidywanie wyników wyborów, zwłaszcza w ostatnich latach, kiedy to coraz więcej partii walczy o miejsce w Izbie Deputowanych.

W przededniu wyborów do berlińskiego parlamentu, które odbywają się w niedzielę, 20 września, wiele partii idzie łeb w łeb. Lewica i CDU osiągają w aktualnym sondażu instytutu INSA po 20 procent, tuż za nimi plasuje się AfD z wynikiem 18 procent oraz Zieloni z 16 procentami. SPD, od dawna rządząca w Berlinie, zajmuje według tego sondażu dopiero piąte miejsce z wynikiem 12 procent. Z kolei według aktualnego i reprezentatywnego sondażu telewizji ZDF Lewica mogłaby nawet wyprzedzić CDU o dwa procent, osiągając wynik 22 procent.

CDU nie wystawia obecnego burmistrza

Zróżnicowany krajobraz polityczny stolicy sprawia, że prowadzenie kampanii wyborczej w Berlinie nie jest łatwe. – Rzeczywiście, Berlin stanowi w tym zakresie szczególne wyzwanie – mówi DW Lukas Krieger, sekretarz generalny berlińskiej CDU. Krieger rozumie ponadregionalne konsekwencje tych wyborów, w końcu sam jest posłem do Bundestagu. Jednak, jak mówi: „Berlina nie da się porównać z resztą Niemiec”.

Dla Kriegera główny przeciwnik jest oczywisty. – W Berlinie wiele partii znajduje się stosunkowo blisko siebie, choć coraz wyraźniej rysuje się, że ostatecznie dojdzie do pojedynku między CDU z jednej strony a Partią Lewicy z drugiej. W Berlinie mamy bardzo radykalną lewicę i właśnie dlatego mówimy: Berlin pozostaje stabilny, Berlin pozostaje w politycznym centrum, a CDU jest jedyną siłą, która gwarantuje, że Berlin pozostanie w politycznym centrum – stwierdza.

Kolejnym wyzwaniem dla berlińskiej CDU jest kwestia obecnego burmistrza Kaia Wegnera, który wprawdzie nadal pełni swoją funkcję, ale nie będzie ponownie kandydował. Musiał wycofać się z wyścigu wyborczego po tym, jak w styczniu br. – w samym środku największej od czasów drugiej wojny światowej awarii zasilania elektrycznego w Berlinie – zajmował się grą w tenisa, a potem plątał się w kłamstwach.

CDU zmuszona została do pośpiesznego wyłonienia nowego kandydata. Został nim Stefan Evers, senator ds. finansów, który musi teraz obrać kurs pomiędzy dwoma bardzo różnymi biegunami politycznymi: z jednej strony niezwykle pewną siebie partią AfD po zwycięstwie wyborczym w Saksonii-Anhalcie, a z drugiej strony silnie zyskującą na popularności Lewicą, które to ugrupowania powinny znacznie poprawić swoje wyniki w mieście w porównaniu z wynikami wyborczymi z 2023 roku.

Nowa twarz Lewicy

Główną rywalką Eversa jest również nowa twarz na scenie politycznej: Elif Eralp, adwokatka urodzona w 1980 roku w Monachium, kilka tygodni po tym, jak jej rodzice uciekli przed wojskowym zamachem stanu w Turcji. Jest ona czołową kandydatką Lewicy.

- Pytanie brzmi: czy masz własne propozycje polityczne? Czy próbujesz dotrzeć do nowych grup? – analizuje Julia Reuschenbach, politolog z Uniwersytetu w Hamburgu, odnosząc się do słabych wyników CDU i SPD w wyborach do parlamentu krajowego w Saksonii-Anhalcie – i dostrzega to w przypadku Partii Lewicy w Berlinie. Partia ta ugruntowała swoją pozycję w stolicy jako „najbardziej wiarygodna” opozycja wobec częściowo skrajnie prawicowej Alternatywy dla Niemiec (AfD).

- Programy te są oczywiście populistyczne. Formułują one skrajne stanowiska: ‘Chcemy nacjonalizować, chcemy wywłaszczać'. Ale są one jednoznaczne. Dlatego powiedziałabym, że tak, z punktu widzenia wielu ludzi partia ta charakteryzuje się większą jednoznacznością i ma bardziej klarowne, własne propozycje – uważa Reuschenbach.

Chodzi o czynsze, głupcze

Najbardziej radykalnym postulatem Lewicy – pomysłem, który od co najmniej pół dekady znajduje się w centrum berlińskiej polityki – jest obietnica wdrożenia wyniku referendum przeprowadzonego w 2021 roku. Pięć lat temu 59 procent berlińczyków opowiedziało się za wywłaszczeniem tych koncernów mieszkaniowych, które posiadają powyżej 3 tysięcy lokali mieszkalnych, oraz przekształceniem ich we własność publiczną.

Od tego czasu kolejne berlińskie rządy, na czele z centrolewicową Socjaldemokratyczną Partią Niemiec (SPD), a następnie z Unią Chrześcijańsko-Demokratyczną (CDU), opóźniały realizację tego postanowienia, powołując komisje zajmujące się tą kwestią.

Dla Kerstin Wolter, współprzewodniczącej Lewicy w Berlinie i kandydatki w zbliżających się wyborach do Izby Deputowanych, wywłaszczenie właścicieli nieruchomości nie jest populizmem. W końcu, jak twierdzi, idea ta została uwzględniona w Ustawie Zasadniczej już podczas powstania Republiki Federalnej Niemiec w 1949 roku – nawet jeśli artykuł dotyczący wywłaszczenia nigdy nie został zastosowany.

Kwestia mieszkaniowa oraz wysokich czynszów to główne powody, dla których Lewica odnotowała tak duży wzrost poparcia w stolicy. – We wszystkich sondażach, ankietach i rozmowach, które sami prowadzimy, zawsze słyszymy: ‘Sytuacja z czynszami jest katastrofalna'. Ludzie nie mogą znaleźć mieszkania, boją się podwyżek czynszów, tracą mieszkania z powodu wypowiedzeń umów najmu przez właścicieli.

Problemy młodych wyborców

Według najnowszego sondażu przeprowadzonego przez „Berlin Trend” kwestia mieszkaniowa jest rzeczywiście zdecydowanie najważniejszym tematem tych wyborów: dla co trzeciego berlińczyka jest to najważniejszy problem miasta – znacznie wyprzedzający kwestie imigracji, azylu, bezpieczeństwa i przestępczości.

Być może również wiek uprawniający do głosowania przyczynia się do tego, że rewolucyjne idee cieszą się obecnie tak dużym poparciem – są to pierwsze wybory w historii Berlina, w których mogą głosować już osoby, które ukończyły 16 lat. – Wielu młodych ludzi zajmuje się kwestiami zmian klimatycznych lub pyta: ‘Czy w ogóle uda mi się znaleźć pracę?' – mówi Wolter. – Nawet temat emerytur pojawia się czasami w głowach młodych ludzi: przy stoisku informacyjnym dziewczyna w wieku około 14 lat zapytała mnie o naszą politykę emerytalną.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W wyborach do Izby Deputowanych w Berlinie, czyli parlamentu landu Berlin, po raz pierwszy młodzież w wieku od 16 lat może oddać swój głos. Było to już wcześniej możliwe podczas wyborów do rad dzielnicowych oraz podczas wyborów europejskich. Ponieważ spodziewany jest wynik bardzo wyrównany, może to mieć decydujące znaczenie.

W wyborach do parlamentu krajowego dotychczas obowiązywał minimalny wiek 18 lat.

Prawo do głosowania mają wszyscy urodzeni przed 21 września 2010 r. – wyjaśnił berliński przewodniczący komisji wyborczej Stephan Bröchler. Dotyczy to zatem również wszystkich, którzy w dniu wyborów obchodzą urodziny. Zgodnie z oficjalnymi danymi ewidencji ludności Berlina, w wyborach do Izby Deputowanych może wziąć udział prawie 55 400 młodych ludzi od 16 lat – co stanowi raczej niewielką grupę w porównaniu z łączną liczbą około 2,5 miliona uprawnionych do głosowania. W wyborach do rad dzielnicowych liczba ta jest nieco większa i wynosi około 58 600, ponieważ prawo do głosowania mają w nich również obywatele UE nieposiadający niemieckiego paszportu.

Prawo biernego wyboru nadal od 18 roku życia

W grudniu 2023 roku berliński parlament zdecydował znaczną większością głosów o obniżeniu wieku uprawniającego do udziału w wyborach do parlamentu regionalnego z 18 do 16 lat. Zwolennicy z partii CDU, SPD, Zielonych i Lewicy argumentowali, że umożliwi to młodszym ludziom większy udział w życiu politycznym i wzmocni demokrację. Partia AfD odrzuciła ten projekt.

W kwestii biernego prawa wyborczego, które pozwala kandydować w wyborach, nic się nie zmieniło. Kandydować do parlamentu kraju związkowego (landu) mogą nadal tylko osoby, które ukończyły 18 lat.

Możliwość głosowania w wyborach do parlamentu krajowego dla osób w wieku 16 i 17 lat istnieje tylko w połowie z 16 krajów związkowych. Należą do nich, oprócz Berlina, również Badenia-Wirtembergia, Brandenburgia, Brema, Hamburg, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Szlezwik-Holsztyn, a od niedawna także Nadrenia Północna-Westfalia, gdzie wiosną 2027 roku odbędą się wybory.

dpa/sier

Niemiecki historyk Stephan Malinowski jest kuratorem wystawy w Niemieckim Muzeum Historii (DHI), która porównuje zbrodnie niemieckich nazistów ze zbrodniami mocarstw kolonialnych. Zapewnia, że nie relatywizuje Holokaustu.

„Podobieństwa są niezaprzeczalne, jak chociażby brutalne prześladowanie opozycji w Trzeciej Rzeszy i w koloniach” – powiedział historyk w wywiadzie dla portalu tygodnika „Der Spiegel” zastrzegając, że porównanie a stawianie na równi to dwie różne sprawy.

Malinowski wspomniał o masakrze w północno-indyjskim Amritsarze w 1919 r., gdzie brytyjski generał kazał strzelać do demonstrantów. Zginęło wówczas kilkuset uczestników protestu. „Oczywiście można tutaj dostrzec znaczne różnice w porównaniu z postępowaniem Gestapo czy oddziałów do zadań specjalnych SS. Ale patrząc z perspektywy Delhi czy Karaibów, dostrzega się paralele” – powiedział historyk.

Dyskryminacja Żydów i Afrykańczyków to to samo

Zdaniem Malinowskiego zjawiskiem skłaniającym do porównań jest też rasizm. „Wielu antykolonialnych intelektualistów uważało już w latach 30., że dyskryminacja Żydów jest tym samym co dyskryminacja mieszkańców Afryki przez mocarstwa kolonialne” - powiedział przypominając słowa premiera Indii Nehru z 1937 r. o tym, że kolonialna i faszystowska przemoc są „jak bracia bliźniacy”.

Historyk zaznaczył, że zaprojektowana przez niego wystawa zaczyna się od agresji Włoch na Abisynię, dzisiejszą Etiopię. „Atak rozpoczął się w 1935 r. z użyciem gazów bojowych, obozów, wypędzeń, masowych egzekucji i ustaw rasowych. Kilkaset tysięcy z 10 mln Etiopczyków zginęło” - czytamy w „Spieglu”.

Holokaust był bez precedensu

Malinowski odrzucił jako „czystą propagandę” stanowisko Trzeciej Rzeszy, której przedstawiciele, w tym Hitler, twierdzili, że Niemcy postępują tak, jak postępowały mocarstwa kolonialne. Historyk przyznał, że na początku XX wieku Brytyjczycy w Afryce Północnej, Amerykanie na Filipinach, Niemcy w Afryce Południowo-Zachodniej i Hiszpanie na Kubie tworzyli obozy koncentracyjne jako instrument walki z powstańcami. „Europejski kolonializm jest jedną z największych zbrodni ludzkości” – podkreślił.

Malinowski wyjaśnił, że w przypadku wojskowych dowodzących oddziałami kolonialnymi, rozkazy unicestwienia były pojedynczymi przypadkami wydawanymi przez konkretnych oficerów. „W przypadku SS, cały system był nastawiony na zagładę (…) Od końca 1941 r. zaczęły działać obozy zagłady – Chełmno, Sobibór, Treblinka”. „Cały sens tych obozów polegał na jak najszybszym zabiciu zdefiniowanych przedtem grup, szczególnie Żydów. Holokaust był bez precedensu” – podkreślił.

Logika kolonialna kontra logika nazistowska

„Logika kolonialna” różniła się – zdaniem Malinowskiego – od logiki niemieckich nazistów. Po 1945 r. mocarstwa kolonialne traktowały ludność kolonii jak dzieci, które należało wprowadzić do nowoczesnych społeczeństw poprzez szkoły, a nawet uniwersytety. Afrykańczycy i Azjaci mieli stać się klientami, którzy kupują europejskie towary i pracują w fabrykach jako tania siła robocza, „a więc żyją”. Nehru studiował w Cambridge. Z warszawskiego getta nikt nie wyjechał na studia do Heidelbergu – zaznaczył historyk.

Porównanie niemieckiego narodowego socjalizmu z kolonializmem stało się w minionych dwóch dekadach jednym z najważniejszych tematów dyskutowanych przez historyków – powiedział Malinowski. W przestrzeni publicznej też trwa debata o tym, czy Holokaust był zjawiskiem bez precedensu. „Wystawa ma być odtrutką na spory. Jej celem nie jest narzucanie interpretacji, lecz skłonienie do refleksji” – powiedział na zakończenie rozmowy ze „Spieglem” niemiecki historyk Stephan Malinowski.

Najwyższy rangą niemiecki wojskowy obejmie stanowisko przewodniczącego Komitetu Wojskowego NATO. Jak poinformował Sojusz, podczas posiedzenia tego gremium w Kopenhadze na następcę włoskiego admirała Giuseppe Cavo Dragone wybrano generała Carstena Breuera, generalnego inspektora Bundeswehry.

Breuer pokonał w głosowaniu kanadyjską szefową sztabu generalnego Jennie Carignan, która w razie wyboru zostałaby pierwszą kobietą na czele Komitetu Wojskowego NATO. Nowe obowiązki ma objąć w lipcu 2027 roku, zastępując obecnego przewodniczącego.

– Dziękuję za okazane mi zaufanie. Poparcie szefów sztabów generalnych naszych sojuszników z NATO wiele dla mnie znaczy. Przed Sojuszem stoją wielkie zadania. Musimy zadbać o nasze bezpieczeństwo oraz pokój w Europie i poza jej granicami – powiedział Breuer niemieckiej agencji DPA.

Od połowy przyszłego roku, jako przewodniczący Komitetu Wojskowego NATO, Carsten Breuer będzie dążył do uzgadniania stanowisk wszystkich państw członkowskich i przedstawiania Sojuszowi konkretnych rekomendacji wojskowych.

– Mam pełną świadomość odpowiedzialności, jaka wiąże się z tym zadaniem. Z wielką radością obejmę tę wymagającą i ważną funkcję. Cieszę się, że wspólnie z naszymi sojusznikami będę mógł wziąć odpowiedzialność za pokój i wolność w naszym Sojuszu – powiedział niemiecki generał.

Główny doradca sekretarza generalnego NATO

Przewodniczący Komitetu Wojskowego NATO, obok naczelnego dowódcy sojuszniczych sił w Europie (SACEUR), należy do najbardziej wpływowych wojskowych w Sojuszu. Jest głównym doradcą wojskowym sekretarza generalnego, a zarazem łącznikiem, za pośrednictwem którego wspólne rekomendacje szefów sztabów generalnych wszystkich państw członkowskich trafiają do gremiów politycznych NATO. Przekazuje on również wytyczne i zalecenia Komitetu Wojskowego strategicznym dowódcom Sojuszu oraz dyrektorowi generalnemu Międzynarodowego Sztabu Wojskowego.

Ostatnim Niemcem na tym stanowisku był od lipca 2002 do czerwca 2005 roku generał Harald Kujat. Podobnie jak Breuer, wcześniej pełnił funkcję generalnego inspektora Bundeswehry.

Wybór generała Breuera jest odczytywany w Sojuszu także jako wyraz uznania dla znaczącego wkładu Niemiec we wzmocnienie w ostatnim czasie europejskich zdolności obronnych. Według danych NATO Niemcy zajmują obecnie zdecydowane pierwsze miejsce w Europie pod względem wydatków na obronność – przeznaczają na ten cel około 125 mld euro. Od tego roku w strukturze dowodzenia NATO obsadzają też więcej najwyższych stanowisk niż Stany Zjednoczone.

Zwrot w polityce obronnej

Breuer od marca 2023 roku pełni funkcję generalnego inspektora Bundeswehry. Odpowiada tym samym za reorganizację i wzmocnienie niemieckich sił zbrojnych, zapoczątkowane po ogłoszeniu przez kanclerza Olafa Scholza tzw. „Zeitenwende” – historycznego przełomu w polityce bezpieczeństwa Niemiec, wywołanego rosyjską napaścią na Ukrainę.

Zanim został generalnym inspektorem Bundeswehry, Breuer dowodził Dowództwem Terytorialnym Bundeswehry, które sam od podstaw zorganizował. Wcześniej dał się poznać także jako szef sztabu kryzysowego ds. pandemii koronawirusa w Urzędzie Kanclerskim.

Kto stanie na czele Bundeswehry?

Po wyborze Breuera minister obrony Niemiec Boris Pistorius będzie musiał w najbliższych miesiącach zdecydować, kto zastąpi generała na stanowisku najwyższego rangą dowódcy Bundeswehry.

W poprzednich latach jako potencjalnego następcę Breuera wymieniano ówczesnego inspektora Luftwaffe, Ingo Gerhartza. Od czerwca 2025 roku dowodzi on operacyjną kwaterą główną NATO w holenderskim Brunssum, odpowiadając za kolejne odcinki wschodniej flanki Sojuszu. Po raz pierwszy funkcję tę powierzono niemieckiemu generałowi.

Za jednego z potencjalnych kandydatów na stanowisko generalnego inspektora Bundeswehry w przyszłym roku uchodzi generał porucznik Christian Freuding, obecny inspektor wojsk lądowych. Odpowiada on za modernizację niemieckich sił lądowych, a wcześniej koordynował niemiecką pomoc wojskową dla Ukrainy.

(DPA/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Meklemburgia-Pomorze Przednie: to nie tylko bałtyckie wybrzeże i turystyczne atrakcje wysp Rugia i Uznam. To także jezioro Hiddensee, gdzie znajduje się grób dramaturga Gerharta Hauptmanna. To uniwersytety w Greifswaldzie i Rostocku, należące do najstarszych w Niemczech. To także stocznie oraz gigantyczna elektrownia atomowa w Lubminie, zbudowana w czasach NRD i zamknięta w 1995 roku.

Jednocześnie Meklemburgia-Pomorze Przednie jest najsłabiej zaludnionym krajem związkowym Niemiec. Pod koniec 2025 roku liczyła zaledwie 1,57 mln mieszkańców. W tym słabym gospodarczo regionie bezrobocie sięga 8 proc., a odsetek cudzoziemców wynosi około 6 proc. – zdecydowanie najmniej spośród wszystkich 16 landów.

To nadmorski region, który wielu byłych obywateli NRD pamięta z długich letnich pobytów na kempingach i w ośrodkach wypoczynkowych. To także kraj związkowy, który ma aż 3 z 16 niemieckich parków narodowych – więcej niż jakikolwiek inny land. To kraina Pojezierza Meklemburskiego z jeziorem Müritz.

To jednak również miejsce, gdzie krótko po zjednoczeniu Niemiec dochodziło do pierwszych brutalnych ataków na ośrodki dla osób ubiegających się o azyl. Obrazy płonących budynków w Rostocku-Lichtenhagen w sierpniu 1992 roku obiegły cały świat. Wtedy setki prawicowych ekstremistów zaatakowały ośrodek, w którym przebywało około 100 osób pochodzących z Wietnamu. Budynek stanął w płomieniach, a około 3 tys. mieszkańców przyklaskiwało napastnikom. Cudem obyło się bez ofiar śmiertelnych, ale wiele osób zostało rannych. Były to najpoważniejsze zamieszki na tle rasistowskim w Niemczech po II wojnie światowej.

W tym samym roku liczba osób ubiegających się o azyl w Niemczech wyniosła 440 tys. – osiągając tymczasowy rekord. W całym kraju rozgorzała wówczas burzliwa debata na ten temat.

Ważny atut Manueli Schwesig. Sprawuje władzę

Od około 28 lat Meklemburgią-Pomorzem Przednim rządzą socjaldemokraci, zmieniając tylko koalicjantów. Obecnie na czele rządu stoi popularna Manuela Schwesig, 52-letnia była niemiecka minister ds. rodziny i młodzieży, która kieruje gabinetem z udziałem Lewicy. Ma duże szanse, by utrzymać władzę także po wyborach 20 września.

Nie wiadomo jednak, jaki wpływ na wynik wyborów będzie miał rezultat głosowania w Saksonii-Anhalt z 6 września tego roku. AfD, która w tym landzie uznawana jest za skrajnie prawicową, zdobyła tam prawie 44 proc. głosów, zdecydowanie wyprzedzając partie głównego nurtu, ale nie uzyskała bezwzględnej większości. Czy ten sukces doda AfD wiatru w żagle także na dalekiej północy Niemiec, czy może jednak pomoże socjaldemokratycznej szefowej rządu?

Przez długi czas Manuela Schwesig wyraźnie przegrywała w sondażach z AfD. Teraz udało jej się jednak zmniejszyć dystans do zaledwie kilku punktów procentowych. Jej wyborcze hasło brzmi: „Kobieta kontra niebieski” – niebieski to kolor AfD.

Podczas telewizyjnej debaty z Leifem-Erikiem Holmem, głównym kandydatem AfD, na nieco ponad dziesięć dni przed wyborami szefowa rządu Meklemburgii-Pomorza Przedniego nazwała AfD „najgroźniejszą partią dla naszego kraju, gospodarki, spraw społecznych, a także dla nas, kobiet”. Zwracając się bezpośrednio do Holma, powiedziała: „Oczernia pan nasz kraj”.

AfD na czele przedwyborczych sondaży

Meklemburgia-Pomorze Przednie to jedyny wschodnioniemiecki kraj związkowy, w którym tamtejszy Urząd Ochrony Konstytucji nie uznał AfD za partię o bezspornie skrajnie prawicowym charakterze. Według sondaży partia może liczyć na około 35 proc. poparcia, co daje jej pierwsze miejsce w wyścigu wyborczym – podobnie zresztą jak w pozostałych wschodnich landach.

Jednak SPD Manueli Schwesig utrzymuje stabilne poparcie na poziomie 30 proc., Lewica może liczyć na 11 proc., a CDU, partia kanclerza Friedricha Merza, zdobywa zaledwie 8 proc. – co jest historycznie najsłabszym wynikiem chadecji ze wszystkich krajów związkowych. Słaby rezultat w Meklemburgii-Pomorzu Przednim może jeszcze bardziej zaostrzyć debatę wokół niepopularnego kanclerza.

Zieloni muszą walczyć o wejście do parlamentu landowego – w sondażach uzyskują 5 proc. poparcia.

Przy takim rozkładzie głosów niskie jest prawdopodobieństwo, że uda się zbudować większość zdolną wybrać na premiera landu głównego kandydata AfD, Leifa-Erika Holma. Wszystkie partie, które mają szansę wejść do parlamentu krajowego, wykluczyły bowiem współpracę z tą partią.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Były prezenter radiowy kandydatem AfD na premiera landu

Główny kandydat AfD Leif-Erik Holm świadomie kreuje się na polityka bliskiego zwykłym ludziom. Podczas przemówień wykorzystuje doświadczenie zdobyte w pracy prezentera radiowego, m.in. w publicznym Norddeutscher Rundfunk. Od 2017 roku zasiada w Bundestagu z ramienia AfD. W kampanii wyborczej nieustannie odwołuje się do powszechnego niezadowolenia z rządu, stagnacji gospodarczej i trudnej sytuacji społecznej w słabo rozwiniętym gospodarczo, rzadko zaludnionym północno-wschodnim regionie Niemiec.

Podczas wiecu wyborczego w Neustadt-Glewe Holm mówił: „To wszystko jest kompletnie absurdalne, tego już nikt nie potrafi wyjaśnić!”. Jak przekonywał, tylko AfD rozumie, jak trudno jest utrzymać rodzinę i jak niewiele z pensji brutto zostaje na koniec miesiąca. – Ci na górze już zupełnie tego nie pojmują. Ludzie idą na barykady, bo zabiera im się coraz więcej – stwierdził. „Oni na górze, my na dole” – to hasło, do którego skrajnie prawicowy polityk często powraca.

W bezpośrednim starciu głównych kandydatów Holm nie jest w stanie pokonać popularnej szefowej rządu z SPD, Manueli Schwesig. Poparcie na poziomie około 35 proc. dla AfD pokazuje jednak, że Meklemburgia-Pomorze Przednie pozostaje głęboko podzielonym landem. W najbliższych latach rządzenie nadbałtyckim regionem z pewnością nie będzie łatwiejsze.

– Ludzie odchodzą od benzyny i oleju napędowego – stwierdza Jens Boysen-Hogrefe, ekspert ds. podatków i transportu z Instytutu Gospodarki Światowej w Kilonii (KfW), w rozmowie z DW. - Boom na samochody elektryczne, wywołany wysokimi cenami paliw, wyprzedza transformację napędową, która i tak była już zaplanowana – wyjaśnia.

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) sprzedaż samochodów elektrycznych w Europie wzrosła w pierwszym kwartale tego roku o prawie 30 procent w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Liderem jest Norwegia, gdzie obecnie 95 procent wszystkich nowo rejestrowanych samochodów osobowych to pojazdy elektryczne (grafika).

W krajach regionu Azji i Pacyfiku, z wyłączeniem Chin, wskaźniki wzrostu były jeszcze bardziej imponujące, jak wynika z raportu IEA „Global Outlook 2026”: w 2025 roku sprzedaż wzrosła tam w niektórych regionach nawet o 80 procent, a w Ameryce Łacińskiej o 75 procent.

„System oparty na paliwach kopalnych jest dochodowy dla państwa”

Boom na elektromobilność nie budzi jednak w Berlinie, a zwłaszcza w Ministerstwie Finansów, wyłącznie entuzjazmu. Ładowanie samochodu elektrycznego nie wiąże się bowiem z podatkami od energii, a jedynie z niewielkimi podatkami od energii elektrycznej.

Obecnie litr oleju napędowego w Niemczech jest opodatkowany kwotą 47,04 centów, a litr benzyny – 65,45 centów. Do tego dochodzą jeszcze opłata za emisję CO2 oraz podatek VAT w wysokości 19 procent. Przy cenie benzyny wynoszącej 2,10 euro udział opłat wynosi według ADAC 1,14 euro, czyli ponad połowę ceny.

– Dotychczasowy system oparty na paliwach kopalnych, obejmujący podatki energetyczne, opłaty za przejazd ciężarówek i opłatę za emisję CO₂, jest bardzo dochodowy dla państwa – twierdzi ekspert podatkowy Boysen-Hogrefe. – Minister finansów nie zyskuje zbyt wiele na tym, że ludzie jeżdżą samochodami elektrycznymi, wręcz przeciwnie – dodaje.

Koniec z podatkiem energetycznym

Jego prognoza: „Jeśli nastąpi przejście na samochody elektryczne, a system podatkowy nie ulegnie zmianie, system drogowy stanie się dla rządu przedsięwzięciem przynoszącym straty”.

Chodzi o straty rzędu miliardów: według danych Federalnego Urzędu Statystycznego dochody z podatku energetycznego od oleju napędowego i benzyny spadły z 37 miliardów euro w 2016 roku do 33 miliardów euro w ubiegłym roku (wykres).

Już w 2022 r. badanie przeprowadzone przez Radę Naukową przy niemieckim Ministrze ds. Cyfryzacji i Transportu wskazało na spadek dochodów. Rada prognozuje, że do 2050 r. dochody z podatku energetycznego skurczą się do pięciu miliardów euro.

„Czekanie” nie wchodzi w grę

„Zmiana napędu ma skutki fiskalne, o których dotychczas prawie się nie dyskutuje” – czytamy w ekspertyzie Rady. „Spodziewane straty podatkowe sumują się z kosztownym wspieraniem pojazdów elektrycznych, na przykład poprzez premie zakupowe, które obecnie są jeszcze niezbędne do przeprowadzenia transformacji napędowej” – konkludują eksperci.

W Niemczech premia zakupowa na samochody elektryczne w wysokości kilku tysięcy euro została co prawda zniesiona pod koniec 2023 roku. Jednak do 2035 roku samochody elektryczne są zwolnione z podatku od pojazdów mechanicznych, a ponadto istnieją ulgi podatkowe dla przedsiębiorstw inwestujących w pojazdy elektryczne.

Rada naukowców zajmujących się transportem brzmiała: „Odkładanie decyzji o przyszłych działaniach do momentu, w którym deficyt zmusi do działania, ogranicza większość możliwości działania, ponieważ czas ich realizacji rozciąga się na kilka kadencji parlamentarnych”.

Ostrzeżenia naukowców pozostają bez echa. Według Boysen-Hogrefe „presja fiskalna” może się teraz zwiększyć. Jeśli nadal będą masowo kupowane samochody elektryczne, „rząd nie będzie mógł na to reagować jedynie wzruszeniem ramion”.

Pionierzy: Norwegia i Wielka Brytania

Inne kraje zareagowały już na ten trend wprowadzając nowe opłaty. W Wielkiej Brytanii od kwietnia 2028 r. będzie obowiązywać opłata od samochodów elektrycznych. Tak zwany „Electric Vehicle Excise Duty" (eVED) nakłada opłatę w wysokości 3 pensów (0,35 eurocenta) za milę (1,6 km) na samochody wyłącznie elektryczne oraz 1,5 pensa na hybrydy typu plug-in.

W Nowej Zelandii i na Islandii od 2024 r. raz w roku odczytuje się stan licznika w samochodach elektrycznych w celu naliczenia opłat za przejechane kilometry. Z kolei w Szwajcarii kierowcy samochodów elektrycznych będą musieli płacić od 2030 roku: albo opłatę zróżnicowaną w zależności od masy, wynoszącą średnio 5,4 rapenów (5,7 eurocentów) za kilometr, albo podatek w wysokości 22,8 rapenów za kilowatogodzinę energii zużywanej podczas ładowania przy stacji ładowania.

Norwegia, kraj będący pionierem w tej dziedzinie, od tego roku ograniczyła zwolnienie z podatku VAT dla samochodów elektrycznych. Ponadto obowiązuje opłata od zakupu lub rejestracji zależna od masy pojazdu oraz opłaty drogowe.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Opłaty drogowe jako koło ratunkowe?

Również w Niemczech wielu ekspertów opowiada się za wprowadzeniem opłat drogowych dla samochodów osobowych, aby zrekompensować utratę dochodów z podatku energetycznego, a jednocześnie w większym stopniu uwzględnić korzystanie z dróg przez pojazdy.

„Zalecaną opcją polityczną jest opłata drogowa uzależniona od odległości i natężenia ruchu” – czytamy w opublikowanym niedawno badaniu uniwersytetu w Münsterze zatytułowanym „Zmiana napędu i opłaty drogowe: prognozy i strategie”.

Naukowcy zdają sobie sprawę, że ich zalecenia pojawiają się w nieodpowiednim momencie. „Jeśli realistycznie założyć, że politycy będą unikać tego kroku, zaleca się rozwiązanie oparte na winietach” – brzmi ich zalecenie. Kierowcy płacą w tym systemie za korzystanie z dróg, uiszczając ryczałtową opłatę za określony okres i potwierdzając to naklejką (winietą) umieszczoną na przedniej szybie. „Gdyby również to rozwiązanie napotkało nie do pokonania opór polityczny, jedynym rozwiązaniem pozostaje podwyższenie podatku od pojazdów” – zalecają.

Ruchliwa Wilmersdorferstrasse w berlińskiej dzielnicy Charlottenburg. Pochodząca z Katowic posłanka Izby Deputowanych Aldona Niemczyk walczy tu o reelekcję. Abul, młody Afgańczyk, opowiada, że był piłkarzem klubów Hertha i Victoria, ale jego kontrakty wygasły. Jako bezpaństwowiec nie ma paszportu i boi się o przyszłość. – Możemy napisać petycję – proponuje Niemczyk.

Abul jest jednym z 850 tys. berlińczyków bez prawa głosu. – To nie ma znaczenia, gdy człowiek jest w potrzebie – mówi Niemczyk. A uczniom lokalnej szkoły tłumaczy, że kocha być posłanką, bo lubi służyć ludziom. Rozdaje kredki i autogramy. Obok starsza kobieta przyznaje, że CDU ją zawiodło i odda głos na AfD. W Berlinie w sondażach przedwyborczych wygrywa Lewica, a skrajna prawica rośnie w siłę.

Spotykamy się dzień później w ambasadzie RP na wernisażu otwartej 18.9. wystawy „Od magistratu aż po Bundestag”. Niemczyk jest jedną z 20 sportretowanych Polek. Łączy je odwaga i poczucie misji. – 20 lat temu było łatwiej. Dziś klimat polityczny znacznie się pogorszył. Społeczeństwo jest spolaryzowane. Wymaga to od nas więcej energii i odwagi. Sama miewam nawet pogróżki. Ale nie zamierzam milczeć. Demokracja potrzebuje nas zwłaszcza w trudnych czasach – mówi Katarzyna Werth z Meklemburgii-Pomorza Przedniego, gdzie w ten weekend (20.09.) odbędą się wybory do regionalnego parlamentu.

Werth jest radną w przygranicznym Löcknitz – miasteczku, które po wejściu Polski do Unii Europejskiej stało się symbolem dobrego sąsiedztwa Polaków i Niemców. Choć bliżej stąd do Szczecina niż do Berlina, to przed rokiem w wyborach do Bundestagu co drugi mieszkaniec oddał głos na skrajną prawicę.

Głos Polek, głos migrantek

Na wernisaż zjechały się polityczki, przedstawicielki urzędów, sztuki, nauki i biznesu z całych Niemiec. Wiele z nich działa w stowarzyszeniach, w strukturach Polsko-Niemieckich Towarzystw czy w Polskiej Radzie Społecznej. Inne znają się z mentoringu PolMotion stowarzyszenia agitPolska e.V., z którego skorzystało prawie 600 osób.

– Kobiety mają kompetencje, ale potrzebują odwagi i zasobów. Dlatego stawiamy na networking i struktury, które zostaną, jak projekt się skończy – mówi inicjatorka Anna Stahl-Czechowska z Agitu. – PolMotion pokazał, że sieciowanie to nie czarna magia. Trzeba tylko się odważyć, być otwartym na innych i wzajemnie się wspierać – komentuje DW mentorka roku, dr Weronika Priesmeyer-Tkocz.

– My, Polki, z reguły staramy się być dopasowane. I zapominamy, że mamy prawo zabierać głos. Sama zostałam przewodniczącą szkoły, choć nie mówiłam wtedy dobrze po niemiecku. Ale zawsze miałam coś do powiedzenia – tak swoje początki w Niemczech wspominała w dyskusji dr Małgorzata Peuker-Minecka. Prawniczka pracuje w sztabie decyzyjnym ministra ochrony środowiska, a wcześniej tworzyła ustawy w Urzędzie Kanclerskim.

– Mężczyźni mają potrzebę sięgania po władzę i chętnie zajmują miejsce przy stole decyzyjnym. Ale to nie odzwierciedla różnorodności społecznej – dodaje Peuker-Minecka. Dlatego założyła grupę dyskusyjną dla urzędników z historią migracyjną i stowarzyszenie Administracja dla Demokracji, by postawić tamę skrajnym politykom. Bo – urzędnik państwowy służy konstytucji i obywatelom, a nie partiom – tłumaczy DW.

Reprezentacja kobiet i migrantów jest elementarna dla demokracji – skomentowała w dyskusji profesor Magdalena Nowicka z Uniwersytetu Humboldtów. – Sytuacja poprawia się w zarządach, bo są regulacje zabezpieczające parytety. Ale jeśli nie zmienią się struktury, to na parytety będziemy czekać jeszcze setki lat. – dodała. W biznesie jest trochę inaczej.

– Nie chodzi o to, by reprezentować kobiecą perspektywę, tylko o decyzyjność - mówiła założycielka startupu mika, Agnieszka Walorska. Według niej „potrzebujemy odwagi do naiwności, żeby działać i robić swoje". Przedsiębiorczyni dr Katarzyna Mol-Wolf dodała, że to „polskie geny” pomogły jej odbić się po porażce bankructwa i odnieść sukces.

Takie historie inspirują. – W naszych kompetencjach, nie tylko w kontekście polsko-niemieckim czy tematach migracyjnych, tkwi potencjał. W naszej różnorodności jest siła sprawcza, której potrzebujemy przy obecnych wyzwaniach politycznych – mówi DW Magdalena Ziomek, założycielka Agitu i spółdzielni dla samozatrudnionych SMartDe.

Determinacja do zmian

– Chciałabym, by było nas więcej, Polek w niemieckiej polityce. Powinnyśmy wyzbyć się wstydu, który najbardziej hamuje. Powinnyśmy budować więzi i odważniej artykułować nasze interesy – komentuje DW działaczka związkowa i zielona radna uniwersyteckiej Getyngi Klaudia Hanisch. – Nie ciągnęło mnie od razu do polityki, bo miałam wrażenie, że nie ma tam osób, z którymi mogłabym się utożsamić. I że panowie w telewizji nie rozumieją, jakie potrzeby może mieć młoda migrantka – przyznaje Hanisch, także sportretowana na wystawie.

Wspólnym mianownikiem zaangażowania kobiet jest determinacja do zmian. – Działamy bardziej intuicyjnie niż mężczyźni, a jako migrantki mamy szerszą perspektywę. – mówi DW Joanna Szymańska-Bica. Na wystawę nie przyjechała, bo ma zobowiązania jako wiceburmistrzyni gminy Monschau przy granicy z Belgią. Nie godzi się, by kobiety i migranci byli redukowani do kwestii migracji i integracji. – Jesteśmy przede wszystkim Europejczykami polskiego pochodzenia. W polityce niemieckiej brakuje perspektywy obywateli Europy, wspólnej historii i dyskusji o zabezpieczeniu praw pracowniczych – mówi Szymańska-Bica, która działa także w Polskiej Radzie Społecznej.

Kobiety nie mogą być „pasażerkami polityki"

To ona przecierała Polkom polityczne szlaki w Nadrenii-Północnej Westfalii, drugim po Berlinie największym skupisku Polonii w Niemczech. W 2020 r. zainicjowała kampanie do rad integracyjnych - samorządowych gremiów doradczych reprezentujących interesy migrantów. – Rady istniały od 20 lat, jednak wśród społeczności polskiej mało kto o nich wiedział. Wsparłam inne Polki, by wspólnie wyjść z cienia – wspomina. Wtedy do rad Kolonii, Düsseldorfu czy w Aachen wybrano pierwsze Polki. – Zaangażowanie polityczne wciąż jest domeną mężczyzn. Trzeba to zmienić. Robię to dla moich trzech córek. Kobiety nie mogą być tylko pasażerkami polityki, ale muszą mieć realny wpływ na kształtowanie codzienności i przyszłości – dodaje.

Co wspólnego ma odwaga do zabierania głosu z naiwnością? - pytała dyskutujące kobiety Joanna Stolarek. Z odpowiedzią przyszła Agnieszka Walorska, przywołując pierwszą feminstkę Pippi Langstrumpf: „Nigdy tego nie robiłam, więc na pewno mi się uda”.

Wystawę w ambasadzie RP w Berlinie „Od magistratu aż po Bundestag” zainicjowało stowarzyszenie agitPolska e.V. w ramach 35-lecia Traktatu polsko-niemieckiego oraz partnerstwa Berlina i Warszawy. Patronat objęli burmistrz Berlina oraz pełnomocniczka Berlina ds. partycypacji, integracji i migracji oraz Polonii Katarina Niewiedzial.

Tuż przed wyborami w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim skrajnie prawicowa partia AfD otrzymała kolejną znaczną darowiznę z zagranicy. Jak wynika z komunikatu opublikowanego na stronie internetowej niemieckiego Bundestagu, 16 września partia otrzymała 50 000 euro z Cypru. Zgodnie z komunikatem darowiznę przekazał Nicholas Galea z Nikozji, stolicy tej wyspiarskiej republiki. Mężczyzna prowadzi również działalność gospodarczą w Niemczech – i najwyraźniej posiada kilka paszportów.

Zgodnie z ustaleniami magazynu „Der Spiegel” Galea jest 58-letnim przedsiębiorcą z branży IT, prowadzącym działalność również w Niemczech. W Dolnej Saksonii Galea pełni funkcję dyrektora zarządzającego hanowerskiej spółki 3CX GmbH, która oferuje między innymi komputerowe systemy komunikacyjne dla przedsiębiorstw.

Darczyńca miał przedstawić maltański paszport

Zgodnie z oficjalnymi dokumentami z rejestru handlowego Galea ma miejsce zamieszkania na Cyprze, a zatem na terenie Unii Europejskiej. Jego obywatelstwo jest jednak w dokumentach określone jako „brytyjskie” – na przykład w poświadczonym notarialnie akcie z listopada 2017 roku.

Darowiznę od Brytyjczyka AfD musiałaby jednak odrzucić: zgodnie z prawem niemieckie partie nie mogą bowiem przyjmować darowizn z zagranicy, które pochodzą z majątku obcokrajowców spoza UE i przekraczają limit 1000 euro. Wielka Brytania od czasu brexitu nie należy już do UE.

Na pytanie, czy oprócz obywatelstwa brytyjskiego posiada jeszcze inne obywatelstwa, Galea początkowo zareagował z irytacją: najwyraźniej magazyn „Der Spiegel” „nie może się doczekać, by uruchomić swoją machinę propagandową”. Później dodał, że posiada „jeszcze inne paszporty”, między innymi „paszport UE”. Jakie to dokładnie są obywatelstwa, Galea pozostawił bez odpowiedzi do piątku w południe – podobnie jak AfD.

Nie pierwsza zagraniczna darowizna dla AfD

Zgodnie z informacjami tygodnika, administracja Bundestagu zwróciła się również do partii z zapytaniem o obywatelstwo wielkiego darczyńcy z Cypru. AfD oświadczyła w odpowiedzi, że przedsiębiorca w związku ze swoją darowizną przedstawił „paszport maltański”. Ponieważ Malta jest państwem członkowskim UE, przyjęcie kwoty 50 000 euro byłoby w związku z tym dopuszczalne.

Darowizny z zagranicy na rzecz AfD wielokrotnie powodowały w przeszłości problemy. Partia ta była krytykowana za nielegalne darowizny i afery finansowe – ostatnio na przykład za ewidentnie błędnie zaksięgowany spadek z Węgier.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Przed wyborami do parlamentu krajowego Meklemburgii-Pomorza Przedniego AfD otrzymuje znaczące wsparcie z Moskwy. Kirill Dmitrijew, pełnomocnik Władimira Putina ds. międzynarodowej współpracy gospodarczej, otwarcie zadeklarował gotowość do współpracy ekonomicznej z tą partią w przypadku jej ewentualnego zwycięstwa wyborczego.

Moskwa nieustannie zapewnia przy tym, że nie ingeruje w wybory w innych krajach. „Meklemburgia-Pomorze Przednie znów rozkwitnie, gdy dzięki wspólnym działaniom z AfD powróci dostęp do taniego i niezawodnego gazu z Nord Stream” – napisał Dmitrijew na platformie X.

Rosja wielokrotnie deklarowała, że w przypadku ewentualnego zniesienia sankcji jest gotowa ponownie przesyłać do Niemiec tani gaz przez gazociąg biegnący po dnie Bałtyku. Po wysadzeniu Nord Stream 1 i 2 z czterech pierwotnych nitek pozostała tylko jedna nieuszkodzona, która jednak nie jest wykorzystywana.

„Niższe koszty energii, więcej miejsc pracy i szybszy wzrost gospodarczy” – zapowiadał Dmitrijew, odnosząc się do potencjalnych przyszłych dostaw gazu. „Koniec z energetycznym i przemysłowym samobójstwem Niemiec” – napisał Dmitrijew w odpowiedzi na wpis współprzewodniczącej AfD Alice Weidel, która apelowała o zmiany w Meklemburgii-Pomorzu Przednim.

Dmitrijew jest również głównym negocjatorem Putina w rozmowach ze Stanami Zjednoczonymina temat zakończenia rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie.

W 2027 roku forum gospodarcze z udziałem Niemców

AfD, podobnie jak skrajnie lewicowa partia BSW (Sojusz Sahry Wagenknecht), opowiada się za wznowieniem dostaw rosyjskiego gazu z Moskwy, by niemiecka gospodarka mogła ponownie korzystać z taniej energii z Rosji, tak jak przed rosyjską napaścią na Ukrainę. Wybory na szczeblu landowym nie przyniosą jednak żadnych konkretnych rozstrzygnięć w tej sprawie. Rosyjski gaz przesyłany gazociągami jest objęty sankcjami UE.

Rosja liczy przede wszystkim na porażkę rządu kanclerza Friedricha Merza, przedterminowe wybory i przyszłe zwycięstwo AfD na szczeblu federalnym. Dmitrijew zapowiedział ostatnio również organizację forum gospodarczego w 2027 roku z udziałem przedstawicieli Niemiec, USA i Rosji. Jak poinformował, napłynęło już ponad 20 zapytań od niemieckich przedsiębiorstw.

W tę niedzielę 20 września w Meklemburgii-Pomorzu Przednim odbędą się wybory do parlamentu krajowego. Według ostatnich sondaży socjaldemokratyczna premier landu Manuela Schwesig może mieć nadzieję na zwycięstwo. Przez długi czas AfD wyprzedzała SPD w badaniach opinii publicznej w tym wschodnioniemieckim kraju związkowym. Sam Putin wielokrotnie otwarcie okazywał sympatię dla AfD.

(DPA/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

W związku z wysokimi cenami paliw rząd Niemiec i kraje związkowe uzgodniły w piątek 19 września obniżenie podatku energetycznego o 14 centów. Wraz z należnym podatkiem VAT daje to zniżkę na paliwo w wysokości prawie 17 centów za litr oleju napędowego lub benzyny. Koszty ulgi wynoszące łącznie 2,5 miliarda euro zostaną podzielone między rząd federalny a kraje związkowe. Najpóźniej 1 stycznia ma zostać wprowadzony limit cen paliwa wzorowany na rozwiązaniach obowiązujących w Luksemburgu i Belgii.

– Każdy, kto codziennie jest uzależniony od samochodu, dochodzi do granicy wytrzymałości – stwierdził kanclerz Friedrich Merz. – Pokazujemy, że jesteśmy odporni na kryzys i pomagamy obywatelom – wyjaśnił. Jednak 2,5 miliarda euro to „w czasach napiętych budżetów nie jest drobna kwota” – dodał.

Od początku maja do końca czerwca obowiązywała już zniżka na benzynę i olej napędowy, zapewniająca ulgę w podobnej wysokości.

Limit cen paliw i podatek od nadzwyczajnych zysków

Rząd Niemiec zamierza teraz rozpocząć rozmowy z branżą paliwową w sprawie wprowadzenia limitu cen paliw. W dokumencie decyzyjnym na temat ograniczenia cen paliw czytamy: „Rząd rozpocznie regularne rozmowy z branżą paliwową i wprowadzi tymczasowe, związane z kryzysem ograniczenie cen paliw na wzór Luksemburga lub Belgii najwcześniej jak to możliwe, najpóźniej jednak 1 stycznia 2027 roku”.

Rozmowy wewnątrz koalicji dotyczyły także podatku od nadzwyczajnych zysków, którego domaga się zwłaszcza SPD. „Rząd Niemiec z zadowoleniem przyjmuje rozmowy w Unii Europejskiej dotyczące rozważenia środków wobec branży paliwowej, analogicznych do unijnej składki kryzysowej z 2022 roku” – oświadczył rząd.

Wówczas UE, w ramach reakcji na wysokie ceny energii spowodowane wojną na Ukrainie, tymczasowo wprowadziła mechanizm pobierania tzw. nadzwyczajnych zysków od koncernów energetycznych. Minister finansów Lars Klingbeil z SPD od tygodni zabiega w Brukseli o ponowne wprowadzenie tego rozwiązania. Komisja Europejska pozostawała jednak dotychczas powściągliwa. Również kanclerz Merz i minister gospodarki Katherina Reiche – oboje z CDU – wielokrotnie wypowiadali się negatywnie na temat takiego instrumentu. – Nadal pracujemy nad tym, abyśmy mogli zwrócić obywatelom zyski kryzysowe koncernów naftowych – oświadczył teraz Klingbeil.

Bezpośrednie wypłaty dla obywateli

Według dostępnych informacji rozważana jest również możliwość wprowadzenia bezpośrednich wypłat dla obywateli w celu zrekompensowania wysokich cen energii. Pomysł ten zaproponowała między innymi Reiche w odniesieniu do gospodarstw domowych o niskich dochodach.

– Rząd będzie nadal uważnie obserwował zmiany cen i ewentualne konsekwencje gospodarcze, aby w razie potrzeby zapewnić ukierunkowaną pomoc osobom i przedsiębiorstwom szczególnie dotkniętym kryzysem – czytamy w oświadczeniu rządu. Bezpośrednie wypłaty mają być uzależnione od dochodów.

Krytycy: kosztowne i niesprawiedliwe

Przewodnicząca frakcji partii Lewica, Heidi Reichinnek, zaapelowała: „Należy wreszcie położyć kres grabieżom wielkich koncernów naftowych przy krajowych stacjach benzynowych”. Rządowi nie przychodzi do głowy nic innego, „jak tylko subsydiowanie tych podłych praktyk poprzez obniżki podatków”. Tylko podatek od nadzwyczajnych zysków pozwoli rozwiązać ten problem u źródła.

Organizacja ekologiczna BUND ostro skrytykowała ponowne wprowadzenie ulgi paliwowej. Obniżki podatków są „kosztowne, antyspołeczne i nieekologiczne” – oświadczył w sobotę Jens Hilgenberg, kierownik ds. polityki transportowej w BUND. Zamiast tego opowiedział się za „dodatkiem mobilnościowym lub klimatycznym, wypłacanym na głowę”.

Ramona Pop, działaczka na rzecz ochrony konsumentów, skrytykowała rząd za ponowne sięgnięcie po rozdzielanie środków na szeroką skalę. – To kosztowne, krótkowzroczne i mało celowe – powiedziała członkini zarządu Federalnego Związku Centrów Konsumenckich w wywiadzie dla „Rheinische Post”. Potrzebne są ulgi, które dotrą przede wszystkim do gospodarstw domowych o niskich i średnich dochodach oraz uwzględnią okres grzewczy. Należy konsekwentnie zmniejszać zależność od paliw kopalnych.

Zieloni w Bundestagu argumentują podobnie. – Zniżka na paliwo to kolejny kosztowny prezent dla koncernów naftowych – powiedziała współprzewodnicząca frakcji Katharina Dröge. Opowiedziała się ona również za podatkiem od nadzwyczajnych zysków. Jako środek ulgowy zażądała bezpośredniej wypłaty dodatku energetycznego. Ludzie mogliby wtedy wydawać te pieniądze według własnego uznania.

AFP,dpa/sier

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Początkowa solidarność Europejczyków z mieszkańcami Ukrainy po rosyjskiej napaści w 2022 roku jest, zdaniem ekspertów, coraz bardziej wystawiana na próbę. Przede wszystkim pogłębiające się podziały w krajach sąsiadujących z Ukrainą oraz rosyjska propaganda osłabiają gotowość społeczeństw do dalszego wspierania – powiedział podczas tegorocznego trzydniowego kongresu Renovabis w bawarskiej Fryzyndze czeski politolog Michał Lebduska.

Polska przyjęła największą bezwzględną liczbę ukraińskich uchodźców, a Czechy – najwięcej w przeliczeniu na liczbę mieszkańców. Wielu ludzi otworzyło przed nimi także swoje domy. Jednak zwłaszcza w 2025 roku nastroje zaczęły się zmieniać. W Polsce, gdzie pracuje Michał Lebduska, coraz częściej powracają historyczne konflikty między Polską a Ukrainą.W Czechach natomiast Ukraińcy są coraz częściej łączeni z powszechnymi obawami związanymi z migracją – przestępczością i utratą miejsc pracy.

Kraje bałtyckie wciąż solidarne

W krajach bałtyckich, gdzie wcześniej niewielu ludzi było gotowych przyjmować migrantów z Bliskiego Wschodu czy Afryki, nadal widać gotowość do niesienia pomocy Ukrainie – stwierdził łotewski ekspert ds. bezpieczeństwa Toms Rostoks. Przed wyborami parlamentarnymi, które odbędą się za dwa tygodnie, migracja jest wprawdzie jednym z tematów debaty, ale wyłącznie w kontekście Białorusi, która wykorzystuje migrantów na granicy jako narzędzie nacisku. Wśród Łotyszy wciąż utrzymuje się także duża solidarność z Ukrainą, m.in. z powodu rosyjskich zbrodni popełnianych na ukraińskich cywilach.

Nadzieja rodzi się z działania

Zdaniem dyrektorki ukraińskiego oddziału Caritas Tetiany Stawnychy początkowa solidarność Europy zapobiegła jeszcze większej katastrofie humanitarnej w jej kraju. – Nikt nie umarł z głodu, pragnienia ani z wychłodzenia – mówi kobieta. Jej zdaniem solidarność, która początkowo wynikała przede wszystkim z emocji, teraz musi przerodzić się w trwałą potrzebę działania. Jak dodała, także w samej Ukrainie solidarność na co dzień trzeba budować krok po kroku. Jak podkreśliła, w Ukrainie nadzieję podtrzymują przede wszystkim zwykli ludzie, którzy pytają: „Co możemy zrobić?”. – Nadzieja rodzi się z działania. A wtedy staje się coraz większa – powiedziała Stawnychy.

Uczestnicy kongresu we Fryzyndze podkreślali, że w obliczu nasilającej się rosyjskiej infiltracji solidarność i spójność europejskich społeczeństw mają znaczenie także dla ich bezpieczeństwa.

Zakończony w piątek 18. września kongres katolickiej organizacji pomocowej Renovabis zajmującej się Europą Wschodnią odbył się pod hasłem: „Poza polaryzacją. Perspektywy budowania spójności społecznej na Wschodzie i Zachodzie”.

(KNA/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Warszawski korespondent gazety Philipp Fritz nawiązuje do niedawnych wypowiedzi premiera Donalda Tuska, który w nagraniu wideo w dniu rocznicy ataku Rosji Sowieckiej na Polskę 17 września 1939 powiedział, że „historia się nie powtarza, ale się rymuje”, i ostrzegł przed eskalacją agresji ze strony Moskwy, nie tylko przeciwko Ukrainie, ale także przeciwko Polsce. Premier zapewnił, że Polska „nie da się zastraszyć”. „W 1939 r. byliśmy praktycznie sami, dziś jesteśmy w NATO i UE” – cytuje Tuska „Die Welt”.

W późniejszym wystąpieniu w Sejmie szef polskiego rządu powiedział coś, co „zaniepokoiło mieszkańców nie tylko Polski”. Zdaniem służb Rosja planuje hybrydowe ataki z wykorzystaniem dronów i rakiet na państwa udzielające pomocy Ukrainie, w tym także na Polskę.

Państwa wspierające Ukrainę na celowniku Rosji

„Die Welt" zwraca uwagę na fragment wystąpienia, w którym polski premier mówił, że ewentualne rosyjskie uderzenia będą przez Moskwę przedstawiane jako „przypadkowe”, tak, aby paraliżować albo przynajmniej osłabiać motywację państw NATO do zastosowania art. 5 traktatów NATO.

Fritz podkreślił, że Polska od miesięcy ostrzega sojuszników o zamiarze Rosji „przetestowania” NATO. Dotychczas inne państwa nie przywiązywały do tych ostrzeżeń większej wagi. „Obecnie ostrzeżenia stały się konkretne, co jest nowością” – ocenia „Die Welt”.

Wizyta Tuska w piątek w Kijowie jest dowodem na to, że Polska uważa sytuację za poważną. „Mamy przed sobą trudne tygodnie i miesiące. Dziś, w Ukrainie pokazujemy solidarność” – napisał premier na X. Fritz zwraca uwagę na doniesienia polskich mediów, ż których wynika, że Polska zamierza zwiększyć dostawy broni na Ukrainę, w tym także pociski PAC-3 MSE do systemów przeciwlotniczych Patriot.

Polska stawia na sojusz z USA

„Die Welt” zwraca uwagę na bliskie relacje Polski ze Stanami Zjednoczonymi i zaznacza, że zdaniem Donalda Trumpa rozmowy o stałej bazie USA w Polsce są „zaawansowane”. Trump – pisze Fritz – chwali Polskę. Powodem jest przekroczenie przez środkowoeuropejski kraj wskaźników dotyczących wydatków na obronność i fakt, że Polska jest największym importerem amerykańskiej broni.

Zdaniem „Die Welt”, Polska realizuje strategię odstraszania sygnalizując, że niezależnie od NATO byłaby zdolna na własną rękę do odpowiedzi na atak. Fritz podkreślił, że takie stanowisko pobrzmiewa w wypowiedziach o potencjale, gotowości i wyposażeniu polskiej armii.

„Die Welt” chwali odwagę Sikorskiego

Polscy politycy występują w sposób bardziej ofensywny niż ich niemieccy koledzy – pisze Fritz zwracając uwagę na wypowiedź szefa MSZ Radosława Sikorskiego na konferencji w Ukrainie. Sikorski – relacjonuje „Die Welt” – powiedział, że gdyby Rosja zaatakowała Polskę i „zdjęlibyśmy rękawice”, to „pokonalibyśmy Rosję dość szybko”. Szef polskiej dyplomacji mówił o ogromnej przewadze w powietrzu, nawet bez udziału USA.

O wystąpieniu Tuska w Sejmie i jego ostrzeżeniu przed eskalacją ze strony Rosji poinformowały także inne niemieckie media, w tym gazeta „Bild” i tygodnik „Focus”, a także stacja telewizyjna ZDF.

Wyborom do landtagów w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim w nadchodzącą niedzielę towarzyszą uzasadnione obawy. Czy dojdzie do powtórki z Saksonii-Anhaltu, gdzie AfD odniosła miażdżące zwycięstwo? Niepokoi również atmosfera wokół kanclerza Friedricha Merza i pogłoski o ewentualnej zmianie na tym stanowisku.

„Friedrich Merz zdaje się dziś odpowiadać za wszystko: za zły nastrój w kraju, marne tempo wzrostu gospodarczego, wysokie ceny benzyny. I oczywiście także za wzrost popularności AfD”– pisze „Süddeutsche Zeitung”. Dla wszystkich tych, którzy niegdyś tak bardzo go wyczekiwali, stał się kimś, na kim dziś skupiają się zarówno nadzieje, jak i obawy. Kiedyś były to nadzieje, że pod jego rządami będzie lepiej, dziś są to lęki i niepokój, że sytuacja będzie się nadal pogarszać, włącznie z dalszym wzrostem znaczenia AfD. Jak stwierdza komentator: „Jeszcze 18 miesięcy temu konserwatyści wierzyli, że pod rządami Merza uda się wprowadzić wszystkie reformy, których domagał się przez dziesięciolecia. Merz nie zdołał spełnić tych nadziei. Częściowo sam ponosi za to odpowiedzialność, ale częściowo wynika to również z tego, że oczekiwania wobec niego były zbyt wygórowane”. Do tego dochodzi także styl jego wystąpień publicznych. Polityk, którego niegdyć wysoko ceniono za zdolności oratorskie, najwyraźniej stracił kontakt z odbiorcami. Jako kanclerz nie może już ostro krytykować i stawiać żądań – musi natomiast łączyć różne środowiska i szukać między nimi porozumienia. „Nie można jednak zrzucać wyłącznie na Merza odpowiedzialności za to, że SPD i CDU/CSU, mimo licznych deklaracji lojalności, niejednokrotnie nie potrafią dojść do porozumienia – podobnie jak wcześniej tworzące koalicję rządową partie SPD, Zieloni i FDP. Odpowiada za to wiele osób. Trudna sytuacja na świecie – wojny i kryzysy, Trump i Putin, gwałtownie rosnące ceny energii – to problemy, za które nie odpowiada Urząd Kanclerski i których nie da się rozwiązać jednym posunięciem”– czytamy.

Kanclerz nie ma zbyt wiele czasu

Według „Saarbrücker Zeitung” klub poselski CDU/CSU musi w parlamencie popierać i realizować politykę kanclerza oraz jego rządu. Już teraz wśród posłów narasta niezadowolenie: z powodu ustępstw wobec SPD, niespełnionych obietnic wyborczych oraz kursu rządu, który budzi sprzeciw we własnych szeregach. „Dlatego po wyborach Merz będzie musiał nie tylko utrzymać poparcie w partyjnych gremiach, lecz przede wszystkim zdobyć poparcie własnych posłów. Również tam oczekuje się od niego jasnych odpowiedzi: jak zamierza przyspieszyć reformy, zdyscyplinować koalicyjnego partnera, SPD, i powstrzymać wzrost znaczenia AfD? Będzie musiał odpowiedzieć na te pytania nawet wtedy, gdy wyniki wyborów do parlamentów krajowych nie okażą się całkowicie katastrofalne i na razie uda mu się uniknąć poważniejszych problemów. Kanclerz nie ma na to jednak zbyt wiele czasu”– konstatuje dziennik regionalny z Kraju Saary.

Warto zachować wstrzemięźliwość

„W kampaniach wyborczych wyłania się pewien schemat: zwycięzcy przypisują sukces wyłącznie sobie, przegrani zaś winy szukają w Berlinie. To wygodny sposób tłumaczenia porażki. Każde wybory są dziś traktowane jako głosowanie nad oceną pracy rządu federalnego”– komentuje „Neue Osnabrücker Zeitung”. I dodaje: „Jeśli wyniki wyborów nie są zadowalające, winą obarcza się Friedricha Merza, Larsa Klingbeila, Bärbel Bas albo całą tę trójkę. To zbyt proste wyjaśnienie”. Kampanie wyborcze i ich dynamika różnią się tak bardzo, jak dialekty od Kilonii po Konstancję. Polityka jest twarda i nie zawsze sprawiedliwa. Jednak piękno wyborów polega na tym, że żaden sukces nie jest dany raz na zawsze i stale można się liczyć z niespodziankami. „Zanim jednak wyniki wyborów na północy kraju zaczniemy traktować jako ocenę rządów kanclerza, warto zachować wstrzemięźliwość”– radzi dziennik.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Rządowi niewiele pomoże

Zdaniem „Badische Zeitung” z Fryburga rozpada się właśnie coś, co kiedyś stanowiło całość – społeczeństwo, które w 1989 roku było niemal zgodne co do tego, że demokracja jest najlepszą z możliwych form państwa. Jak wskazuje dziennik: „Podział nie przebiega już tylko między Wschodem a Zachodem. CDU/CSU i SPD nie są już partiami głównego nurtu, które mają swoich ludzi w każdym zakątku kraju – ludzi zajmujących się lokalnymi problemami i cieszących się zaufaniem mieszkańców, którzy nawet z daleka dostrzegają ich troski. Pozostawili ludzi samych sobie i nie wyciągnęli wniosków z ostrzegawczych sygnałów, jakie wysyłali wyborcy. Rządowi federalnemu niewiele pomoże nanoszenie poprawek w planowanych reformach czy zapowiadanie obniżek cen paliw”.

W Löcknitz dobrze się żyje. Tak zaczynają się wszystkie rozmowy z Polakami, którzy tu mieszkają. Cisza, spokój, bliskość natury, jezioro, las. A przy tym infrastruktura, której trzytysięcznej wsi w Meklemburgii-Pomorzu Przednim pozazdrościć może niejedna miejscowość we wschodnich Niemczech. Działają tu trzy supermarkety, szkoły, przedszkola, jest filia banku i posterunek policji. Jest kąpielisko, wkrótce powstanie siłownia.

Są restauracje, apteki, gabinety lekarskie, gabinety fizjoterapii, kancelaria prawna. Te prowadzą Polacy. Doktor Sobejko, fizjoterapeuci Wiśniewska i Żeberecki, adwokat Peśla – chodząc po ulicach Löcknitz można poczuć się jak w Polsce. Tylko te ulice noszą nazwy, które w Polsce dziś by nie przeszły: Fryderyka Engelsa, Karla Liebknechta, Róży Luksemburg. Polska jest 10 km stąd, najbliższe duże miasto to Szczecin. Pociągi z Löcknitz jeżdżą tam co dwie godziny.

Najbardziej polskie miasto w Niemczech

Löcknitz nie bez powodu nazywane jest najbardziej polskim miastem w Niemczech. Ok. 670 Polaków to 20 proc. jego mieszkańców. To Polacy, którzy odkryli Löcknitz po wejściu Polski do Unii Europejskie w 2004 r., zaczęli masowo osiedlać się we wsi i prowadzić własne interesy, kupować domy ratując je przed wyburzeniem, a samo Löcknitz przed degradacją, w którą popadło wiele miast i wsi na wschodzie Niemiec.

Chociaż 20 lat temu skrajnie prawicowa partia NPD prowadziła kampanię „Stop polonizacji Löcknitz" i podpalane były polskie samochody, Polacy i Niemcy nauczyli się żyć ze sobą. Są sąsiadami, razem pracują, swoje polskie i niemieckie dzieci posyłają do jednego przedszkola i jednej szkoły. Spotykają się i rozmawiają. Byle nie o polityce.

Polityka - temat tabu

– Niemcy, którzy są tutaj moimi sąsiadami, to wspaniali ludzie, bardzo pomocni, mogę tylko w samych superlatywach wypowiadać się o takich bezpośrednich kontaktach. Ale wiem też, że 53 proc. mieszkańców Löcknitz głosuje na AfD. Moje poglądy - dalekie od AfD - dla nikogo nie są tajemnicą, więc nie wchodzimy po prostu na te tematy – mówi DW Szymon Dominiak-Górski.

Szymon, pedagog, muzykoterapeuta i muzyk, prowadzi klub młodzieżowy w Brüssow odległym o 10 km od Löcknitz. W Löcknitz mieszka od siedmiu lat, ale do Niemiec wyjechał już w 2011 r. – Kiedy w Polsce do władzy doszedł PiS, straciłem swój biznes w Szczecinie. Prowadziłem tam agencję public relations obsługującą projekty Platformy Obywatelskiej. Pomyślałem, że wyjadę do Niemiec. Niemieckie społeczeństwo imponowało mi wtedy otwartością, dojrzałością, tym, jak ceniło demokrację. A teraz dochodzimy do takiej sytuacji, że i tutaj ta demokracja zagrożona jest z konserwatywnej strony – ocenia Dominiak-Górski.

Połowa mieszkańców popiera AfD

– Na co dzień bardzo dobrze nam się tu żyje razem z Niemcami, ale kiedy przychodzą wybory, narasta polaryzacja, która jest silnie odczuwalna przez naszą polską społeczność. Wydaje mi się, że trochę oddalamy się od siebie – przyznaje w rozmowie z DW Katarzyna Werth.

Bez niej nie dzieje się w Löcknitz nic co polskie. W latach 90. chodziła do tutejszego Polsko-Niemieckiego Gimnazjum, działała w wielu organizacjach na rzecz polsko-niemieckiego zbliżenia, jest radną gminy Löcknitz, a dwa lata temu kandydowała na jego burmistrzynię. Wynik ją zszokował. Nie jej, ale AfD. Okazało się, że skrajnie prawicową partię poparła ponad połowa mieszkańców, 53 proc.

– My, Polacy i Niemcy, zawsze się różniliśmy jako społeczeństwa. Teraz tą dyskrepancję jeszcze bardziej widać. To nie jest jakaś otwarta niechęć wobec Polaków, ale raczej uwagi, które sprawiają, że czuję się niekomfortowo. O współpracy z Rosją, o innych imigrantach, którzy przyjechali do Niemiec w 2015 i 2016 r. na fali uchodźczej z Syrii, o Ukraińcach. Jakby się spodziewali, że ja muszę wejść w pozycję, w której będę ich bronić. A przecież w Löcknitz nie ma ani Syryjczyków ani Ukraińców, oni wszyscy pojechali do większych miast: Rostocku, Schwerina, Berlina. Nikt nie chciał się tu osiedlić, poza Polakami – mówi Katarzyna Werth.

Nacjonalistyczne teksty w pracy

Zarzuty, które w rozmowach z gminną urzędniczką pojawiają się między wierszami, w prywatnych kontaktach wyrażane są wprost. Pani Anna (imię fikcyjne) na co dzień styka się z nimi w pracy. Mieszkająca i pracująca w Löcknitz polska graficzka i architektka tłumaczy, że nie chce w pracy mieć problemów, dlatego zgadza się na rozmowę anonimowo.

– Często spotykam się z nacjonalistycznymi tekstami. Że przyjechało do Niemiec tylu Ukraińców, oni się bawią, a my musimy pracować. Albo że Ukraina powinna się poddać, wtedy były spokój i ceny by spadły. Albo pytają mnie, czy chciałabym, żeby obcokrajowcy przyjeżdżali do Polski i mówili Polakom, że muszą zrobić to czy tamto. To nie są uwagi bezpośrednio pod adresem nas, Polaków w Löcknitz, ale kiedy podejmuję dyskusję, robi się nerwowo – mówi DW pani Anna.

Ludzie czują, że mogą głosić skrajne poglądy

Rosnące napięcie na ulicach wyczuwają też sami Niemcy. Falko Reichardt, prezes stowarzyszenia Grenzland działającego w Löcknitz na rzecz polsko-niemieckiej integracji, mieszka tu od trzech lat i przyznaje, że staje się coraz ostrożniejszy w codziennych kontaktach z rodakami.

– Początkowo było inaczej, ale teraz nie mam ochoty na rozmowę z panią w sklepie albo z mechanikiem, który naprawia mi samochód. Jeśli ta rozmowa trwa dłużej niż trzy minuty, to słyszę ostre teksty o cudzoziemcach czy o rządzie i już nie chce mi się dyskutować, tylko myślę: „Ojej, tę panią może będę spotykał na zakupach przez kolejne 20 lat” – opowiada Reichardt.

W rozmowie z DW porównuje obecną sytuację w Löcknitz ze Szczecinem, w którym mieszkał przez kilka lat. – Ludzie, którzy mają skrajne poglądy, czują, że mogą je głośno wypowiadać, bo widzą, że są w większości, że stoi za nimi potężna partia, która głosi podobne poglądy. Niemcy nie są jedynym krajem, który ma z tym problem. Kiedy mieszkałem w Szczecinie, a wybory wygrała prawica, w mieście bardzo dużo się zmieniło. Ja zostałem zaatakowany, bo rozmawiałem na ulicy przez komórkę po niemiecku – mówi Reichardt.

Dla Alternatywy nie ma alternatywy?

Polacy w Löcknitz nie są atakowani. W miasteczku cieszą się specyficznym statusem – są obcy, ale również swoi. – Społeczeństwo Löcknitz od 20 lat tworzą i Niemcy i Polacy. Ci Polacy to nie są tylko hydraulicy i budowlańcy, ale lekarze, nauczyciele, pedagodzy, psychologowie, czyli ludzie wysoko wykształceni, którzy dają z siebie miastu to, co mają najlepszego – mówi Szymon Dominiak-Górski.

W odróżnieniu od kampanii skrajnie prawicowej partii NPD, która w 2009 r. straszyła „polską inwazją” i „polonizacją Löcknitz”, Alternatywa dla Niemiec nie kieruje obecnej kampanii przeciwko Polakom. Co więcej, Polaków mogą bardziej niepokoić hasła ultralewicowego Sojuszu Sahry Wagenknecht. O ile AfD obiecuje na plakatach „bezahlbares Land”, czyli kraj przystępny cenowo, to BSW domaga się na posterach: „Odkręcić Nord-Stream!”.

Na ulicach Löcknitz wiszą plakaty wyborcze tylko tych dwóch partii, poza tym kampanii nie widać. Ale w oddalonym o 16 km Pasewalku wiec AfD ze współprzewodniczącym Tino Chrupallą zgromadził na początku tygodnia ponad 400 zwolenników tej prawicowej partii. W Meklemburgii AfD prowadziw sondażach z 36-procentowym poparciem, w Löcknitz nikt nie ma wątpliwości, że osiągnie ponad 50 proc., jak w wyborach komunalnych przed dwoma laty.

– Przy takim poparciu dla Alternatywy nie ma … alternatywy. Połowa głosuje na AfD, a druga połowa - na ugrupowanie, które ma przeciwko AfD największe szanse. Odkąd tu mieszkam nigdy nie wybrałem partii, którą naprawdę chciałem wybrać – mówi Falko Reichardt. Swoimi antyimigranckimi hasłami AfD uwodzi nie tylko Niemców, ale i Polaków, także w Löcknitz. – To jest przerażające, po prostu nie do zaakceptowania – wzdycha Katarzyna Werth.

Inne nacje, których nikt nie chce

Zuzanna Kropidłowska ma 24 lata, do Löcknitz sprowadziła się w 2015 r., mieszkała tu kilka lat, potem w innych miejscowościach Meklemburgii, by wrócić do Löcknitz na początku tego roku. Ma dwoje małych dzieci i obecnie jest na urlopie macierzyńskim, ale jak podkreśla, ma „normalną” pracę. W odróżnieniu od „innych nacji, które nie pracują i tylko siedzą na zasiłkach”.

– Polacy, którzy są tutaj już jakiś czas, nie mają się czego bać. To, co mówi AfD, dotyczy innych narodowości, których Niemcy nie chcą i tak naprawdę to żaden kraj ich nie chce. Bo nie dają nic od siebie i są tylko obciążeniem dla państwa. Z tych, co przyjechali tu w 2015 r., została tylko jedna rodzina, chyba z Egiptu. Mieszka przy Strasse der Republik – mówi Zuzanna.

Czy całe miasto wie, gdzie mieszka rodzina z Egiptu? – No bo oni się od nas odróżniają, prawda? – dodaje Polka. Pytana, czy nie obawia się, że kiedy w regionie nie będzie innych imigrantów, to niechęć społeczeństwa może skierować się wobec Polaków, nie widzi takiego zagrożenia. – Tu jest i tak już tylu Polaków, że niedługo będzie ich więcej od Niemców. Tym bardziej, że młodzi Niemcy wyjeżdżają – mówi Zuzanna.

Zło pełza pod powierzchnią

Ci młodzi Niemcy, którzy zostają, nie tylko najczęściej popierają AfD, ale też obracają się w kręgach neonazistowskich. – Problem polega na tym, że skrajna prawica bardzo skutecznie działa w mediach społecznościowych. Łowi młodych ludzi na TikToku i tym podobnych. To taki hype teraz wśród młodzieży, a w tych wyborach będą głosować już 16-latkowie – mówi Falko Reichardt.

– Mniej więcej raz na kwartał przypadkowo trafiają do mnie ulotki skrajnie prawicowych organizacji, które kierowane są do młodych. Ludzie, którzy ich werbują, przechodzą szkolenia, sprawiają miłe wrażenie, są uśmiechnięci. Ale całe zło dzieje się podskórnie – dodaje Szymon Dominiak-Górski.

Akcje skrajnej prawicy wychodzą jednak również na ulice. – Dwa lata temu odbył się w Löcknitz wiec, na którym symboliczny nóż wbijano w postać człowieka o ciemniejszym kolorze skóry. Do dziś staje mi to przed oczami - młodzi ludzie, którzy się śmieją, wydają się świetnie bawić i robią coś takiego. Bardzo to mnie przeraziło – mówi Szymon.

Flagi, rejestracje, swastyki na WhatsAppie

W Löcknitz nikt nie wymachuje faszystowskimi flagami, ale flagi są tu ważnym symbolem. Mieszkańcy wywieszają flagi Meklemburgii jako wyraz obrony tożsamości narodowej. Przy domach i na działkach spotkać można też czarno-biało-czerwone flagi Cesarstwa Niemieckiego.

Neonazistowskie kody widać też na ulicach Löcknitz. – Bardzo dużo jest tablic rejestracyjnych, na których mamy liczby 18 albo 88. Jak ktoś ma C18, to wiadomo od razu, że chodzi o Combat 18. Wiele innych powiatów tego zabrania, nasz niestety nie – ubolewa Falko Reichardt. Te numeryczne szyfry, nawiązujące do inicjałów Hitlera i faszystowskiego pozdrowienia, służą do publicznego demonstrowania nazistowskich przekonań w sposób, który pozwala uniknąć odpowiedzialności karnej.

– Ale zdarzyło się też u mnie w klubie, że ktoś wydrapał na stole swastykę – mówi Szymon Dominiak-Górski. – Kiedyś u mojej córki była koleżanka Niemka i pokazywała nam, że ktoś jej wysłał swastykę na WhatsAppie – dodaje pani Anna.

Czarne krzyże w centrum miasta

W Löcknitz miało miejsce również kilka antyimigranckich akcji organizowanych przez skrajną prawicę. Dwukrotnie miasteczko było scenerią makabrycznej inscenizacji „Migration tötet” („Migracja zabija”). Przy drogach i na skwerach umieszczano białe manekiny wielkości człowieka, które były ucharakteryzowane na zakrwawione i miały wbite w brzuch noże.

Latem tego roku Löcknitz objęła też ogólnoniemiecka akcja „Das letzte Hemd” („Ostatnia koszula”). Na tablicę z nazwą miejscowości nałożono białą koszulę – symbol sprzeciwu wobec polityki rządu, który wydając miliardy na politykę migracyjną, własnych obywateli rzekomo puszcza z torbami (w ostatniej koszuli).

W mieście co jakiś czas pojawiają się też antyimigranckie czarne krzyże. Jeden z nich wciąż stoi w centrum. Napis na nim głosi: „Twój następny 'odosobniony przypadek' będzie twoim ostatnim”. To ostrzeżenie pod adresem imigrantów, nawiązujące do oficjalnych wypowiedzi przedstawicieli władz i policji, którzy przestępstwo popełniane przez migrantów określają jako „odosobniony przypadek”, a nie systemowy problem.

– Pokazałam zdjęcie tego krzyża sąsiadowi Niemcowi. To bardzo przyjazny człowiek, ale ma w swoim sklepie flagę Cesarstwa. W ogóle się tym nie przejął: „Katarzyna, ale to chodzi o imigrantów”. Mówię mu, że też jestem imigrantką. „No, ale o tych z Afryki” – opowiada Katarzyna Werth.

Polacy i Niemcy na ustawkach

O migracji uczą się już dzieci w Polsko-Niemieckim Gimnazjum w Löcknitz. – Nauczyciele w szkole uczą nas o tym i pokazują nam różne spojrzenia na świat. Uczą nas też, jakie są partie polityczne w Niemczech, przygotowują różne projekty, w których możemy ocenić, jakie partie najbardziej odpowiadają naszym poglądom. To jest bardzo otwarte podejście – mówi Iga Baraniak. 17-latka mieszka w odległej o 7 km wsi Boock, ale uczy się w gimnazjum w Löcknitz. – Ta polsko-niemiecka szkoła stara się, żeby wszyscy nawzajem dobrze się traktowali – dodaje.

Nie do końca się to udaje. W Löcknitz nie jest tajemnicą, że młodzi Polacy i Niemcy z gimnazjum już od czasów pandemii umawiają się na ustawki.

Mimo widocznych i podskórnych napięć Polacy pozostają w Löcknitz. Kiedyś kursujący między Polską a Niemcami, zwłaszcza po okresie pandemii, zdecydowali się na dobre osiąść po niemieckiej stronie granicy. Pojawiło się też kilka polskich rodzin, które wcześniej mieszkały w zachodnich Niemczech – z Löcknitz do Polski dużo bliżej.

Szymon Dominiak-Górski też nie zamierza wyjeżdżać. Właśnie kupił w Löcknitz nowy dom. – Zapuszczam tu korzenie – śmieje się. Ale zaraz poważnieje. - No, ale zobaczymy, co będzie po wyborach - dodaje.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Przez lata Niemcy i Rosję łączył wyjątkowo korzystny układ. Moskwa dostarczała tanią energię, a niemiecki przemysł dzięki niej święcił sukcesy na światowych rynkach. Po stronie niemieckiej od początku lat 2000. najpierw był kanclerz SPD Gerhard Schröder, później szefowa rządu z CDU Angela Merkel. Po rosyjskiej stronie – wtedy i dziś – Władimir Putin.

Sytuacja nie uległa zmianie nawet po aneksji Krymu przez Rosję w w 2014 roku i interesy toczyły się dalej. Porozumienie w sprawie budowy gazociągu Nord Stream 2 między Rosją a Niemcami, który miał omijać Ukrainę jako kraj tranzytowy, podpisano dopiero po aneksji Krymu. Już wtedy inne państwa europejskie i Stany Zjednoczone ostrzegały, że gazociąg może stać się dla Rosji potężnym narzędziem nacisku. Formułowane wówczas ostrzeżenia okazały się trafne. 24 lutego 2022 roku rosyjskie czołgi wjechały na Ukrainę. Putin zakwestionował jej prawo do istnienia jako odrębnego państwa. Niemieckie nadzieje na stabilny porządek w Europie, demokratyzację Rosji i kontynuowanie lukratywnego modelu współpracy legły w gruzach.

Jak to możliwe, że tylu niemieckich polityków się pomyliło?

–Tuż przed inwazją powszechne było przekonanie, że z racjonalnego punktu widzenia Rosja nie ma powodów, by zaatakować Ukrainę, ponieważ koszty rozpoczęcia wojny – gospodarcze, militarne, ale także polityczne – byłyby dla niej zbyt wysokie – wyjaśnia ekspert ds. Rosji Mario Baumann z Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP). W ten sposób tłumaczy on ówczesne zaskoczenie i szok w Berlinie. – Przenieśliśmy własne wyobrażenie o racjonalności na Rosję. Nie doceniliśmy imperialnych i rewizjonistycznych ambicji tego reżimu – mówi w rozmowie z DW.

Relacje sprowadzone do minimum

Od tego momentu nic już nie było takie jak wcześniej w stosunkach między obu krajami. Ówczesny kanclerz Olaf Scholz ogłosił „przełom” w niemieckiej polityce zagranicznej i bezpieczeństwa. Od tego czasu Bundeswehra jest intensywnie rozbudowywana i dozbrajana. Rok później minister obrony Boris Pistorius powiedział: „Musimy stać się zdolni do prowadzenia wojny”. Krytycy do dziś zarzucają mu eskalację.

Niemcy zakończyły trwającą od dziesięcioleci zależność energetyczną od Rosji i wstrzymały uruchomienie Nord Stream 2. We wrześniu 2022 roku nieznani sprawcy wysadzili jedną z dwóch nitek gazociągu. Niemiecka Prokuratura Federalna podejrzewa, że za sabotażem stoi grupa z Ukrainy.

Cała seria sankcji UE już dawno ograniczyła do minimum wymianę handlową między Rosją a Niemcami. Współpraca państwowa w dziedzinie kultury, nauki i edukacji praktycznie przestała istnieć.

Drony pod Lipskiem. Nowy punkt zapalny

O ile na początku rząd Olafa Scholza wahał się przed każdym kolejnym krokiem w sprawie dostaw broni dla Ukrainy, Friedrich Merz w dużej mierze zrezygnował z tej powściągliwości – także w warstwie retorycznej.

– Ukraina musi wygrać tę wojnę. Rosja musi ją przegrać – mówił w 2024 roku jako lider opozycyjnej CDU. W 2025 roku, już jako kanclerz, mówił o „gospodarczym wyczerpaniu” Rosji, do którego Zachód powinien „się przyczynić”. Na razie jednak do tego nie doszło. Rosja również dziś nie wykazuje żadnej poważnej gotowości do kompromisu w sprawie pokoju.

Tymczasem Niemcy odczuwają konsekwencje swojego militarnego wsparcia dla Ukrainy. Od dawna niemiecki rząd podejrzewa Rosję o przeprowadzanie cyberataków na instytucje państwowe i infrastrukturę krytyczną. Kiedy w sierpniu 2026 roku na lotnisku w Lipsku, przez które transportowana jest znaczna część pomocy wojskowej dla Ukrainy, znaleziono i unieszkodliwiono drona z ładunkiem wybuchowym, który znajdował się między ukraińskimi samolotami transportowymi, Berlin nie miał już wątpliwości. Po raz pierwszy publicznie obarczył odpowiedzialnością władze w Moskwie. W następstwie tego zamknięto Rosyjski Dom w Berlinie, a także konsulat generalny w Bonn. Niemiecki rząd uznał obie placówki za ośrodki szpiegowskie. Moskwa odpowiedziała zamknięciem Instytutów Goethego oraz niemieckiego konsulatu generalnego w Petersburgu.

Putin zaprzecza rosyjskiej odpowiedzialności za incydent w Lipsku i mówi o „poważnym błędzie”. A minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow określił te oskarżenia jako „początek prawdziwej wojny”. Mario Baumann z DGAP uważa jednak, że „Nie należy ulegać tym podsycanym obawom, ponieważ są one elementem rosyjskiej strategii mającej na celu osłabienie Niemiec i Europy”.

Johannes Peters, ekspert ds. bezpieczeństwa morskiego na Uniwersytecie w Kilonii, podobnie ocenia wahania niemieckiego rządu przed podjęciem bardziej zdecydowanych działań wobec statków należących do rosyjskiej „floty cieni”, którym zarzuca się działalność sabotażową i szpiegowską. – Inne państwa europejskie działają w tej kwestii bardziej zdecydowanie, a wbrew obawom, a przede wszystkim wbrew rosyjskiej retoryce, w rzeczywistości nic się nie dzieje – podkreśla ekspert.

Niemcy coraz bardziej zaniepokojeni

Tymczasem za sprawą wyników wyborczych i wysokiego poparcia w sondażach dla Alternatywy dla Niemiec (AfD), partii, której część struktur ma charakter skrajnie prawicowy, niemiecki rząd znajduje się również pod presją na własnym, krajowym podwórku. AfD najchętniej zakończyłaby wsparcie dla Ukrainy i doprowadziła do normalizacji stosunków z Rosją, w tym wznowienia handlu ropą i gazem. Temat ten ma ogromne znaczenie również ze względu na obecnie bardzo wysokie ceny paliw w Niemczech.

– Niemieckie wsparcie dla Ukrainy budzi niepokój wielu ludzi – powiedział po wyborach w Saksonii-Anhalt politolog Sven Leunig z Uniwersytetu w Jenie w Turyngii. Jego zdaniem nie chodzi jednak „o zasadnicze odrzucenie samego wsparcia, lecz raczej o reakcję wywołaną strachem. Ludzie chcą „trzymać się z dala” od konfliktu, by nie zostać wciągniętymi weń jeszcze bardziej.

W najnowszym sondażu ARD-Deutschlandtrend już 42 proc. ankietowanych uważa, że pomoc wojskowa dla Ukrainy jest zbyt zaawansowana. – Jeśli w dłuższej perspektywie poparcie społeczne dla wsparcia Ukrainy będzie słabło, rząd będzie musiał w pewnym momencie na to zareagować – uważa Leunig.

Trzymać się obranego kursu czy go zmienić?

Niemiecki rząd na razie nie zmienia kursu. Merz jasno to podkreślił w Bundestagu po zwycięstwie AfD w landowych wyborach. Jednak nie tylko politycy różnią się w ocenie tego, jak należy postępować wobec Rosji i wojny w Ukrainie. Różne stanowiska prezentują również politolodzy i eksperci.

Johannes Varwick z Uniwersytetu w Halle w Saksonii-Anhalcie uważa, że nadszedł już czas na zmianę kursu. Jest on zdania, że „Niemiecka i europejska polityka wobec Ukrainy przypomina mieszankę haseł wzywających do wytrwania i koncertu życzeń”. – Najwyższy czas, by Niemcy zaczęły wywierać presję na Ukrainę, by ta zbliżyła się swoim stanowiskiem do najnowszych amerykańskich propozycji, które zakładają kompromis i mogą tym samym doprowadzić do rozwiązania politycznego – wskazuje ekspert.

Mario Baumann z Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP) ma jednak odmienne zdanie: „Wsparcie dla Ukrainy jest nadal najlepszą inwestycją w ochronę interesów Niemiec i Europy. Niemiecki rząd to dostrzegł i powinien trzymać się obranego kursu, a także konsekwentnie przedstawiać takie stanowisko opinii publicznej”. Jego zdaniem ważne jest jednak, by Berlin działał wspólnie z europejskimi partnerami.

Wojna w Ukrainie trwa już dłużej niż I wojna światowa. I nic nie wskazuje na to, by miała się wkrótce zakończyć. Nadzieje, że stosunki rosyjsko-niemieckie znów będą wyglądać tak jak dawniej, na razie wydają się nierealne.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Według Niemieckiej Agencji Prasowej DPA, która powołuje się na informacje ze źródeł koalicji rządowej, trwają negocjacje dotyczące wprowadzenia ulgi paliwowej. Według nich podatek energetyczny miałby zostać ponownie obniżony o 17 centów. Rozważane jest również wprowadzenie pułapu cen paliw. Jednocześnie poinformowano, że negocjacje są w toku. Rząd Niemiec prowadził już wczoraj (17.09.) wieczorem rozmowy z krajami związkowymi ws. wprowadzenia środków pomocowych.

Również dziennik „Bild” poinformował o pakiecie środków. Pakiet ten obejmuje ulgę paliwową i rządowy pułap cen paliw. Ten ostatni ma być oparty na rzeczywistym rozwoju cen ropy naftowej. Przykładami są modele z Belgii i Luksemburga. Problemem w przypadku ulgi paliwowej jest jej finansowanie; negocjacje z krajami związkowymi wciąż trwają. Tym razem rząd Niemiec chce, aby kraje związkowe brały udział w finansowaniu miliardowych kosztów związanych z obniżką cen paliw.

„Dynamiczny limit cenowy”

Kanclerz Friedrich Merz zapowiedział we wtorek (15.09.) środki pomocowe w odpowiedzi na wysokie ceny paliw. Od początku maja do końca czerwca obowiązywała już zniżka na benzynę i olej napędowy, a konkretnie obniżka podatku energetycznego od tych paliw. Nie jest jasne, w jakim stopniu obniżka, wynosząca około 17 centów za litr, została przerzucona na konsumentów na stacjach benzynowych. Zniżka na paliwo kosztowała rząd federalny około 1,6 miliarda euro.

Socjaldemokratyczna partia SPD od tygodni domaga się wprowadzenia dynamicznego limitu cenowego na paliwo, podobnego do tego stosowanego w Luksemburgu i Belgii. Niemieckie Ministerstwo Gospodarki pod kierownictwem Katheriny Reiche (CDU) odrzucało dotychczas tę propozycję jako problematyczną pod względem prawnym i ekonomicznym. Nakład administracyjny związany z ustaleniem ogólnokrajowego limitu cenowego byłby ponadto ogromny – argumentowano.

Również magazyn „Der Spiegel” informuje, że nadal trwają „intensywne rozmowy” między Ministerstwem Finansów pod kierownictwem Larsa Klingbeila a Urzędem Kanclerskim, w które zaangażowane są również kraje związkowe. Według niektórych źródeł do ogłoszenia pakietu środków pomocowych może dojść nawet dzisiaj wieczorem.

(DPA, AFP/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Niemiecki sektor motoryzacyjny zmaga się z głębokim kryzysem. Wysokie koszty produkcji, dotkliwe amerykańskie cła, rosnąca konkurencja ze strony Chin oraz trudny proces przejścia na pojazdy elektryczne wywierają presję na całą branżę.

Motoryzacyjni giganci, tacy jak Volkswagen, Mercedes-Benz i BMW, ogłosili plany ograniczenia produkcji i redukcji kosztów. Sektor ten traci miejsca pracy szybciej niż jakakolwiek inna gałąź przemysłu w Niemczech.

Na przykład Volkswagen zamierza do końca dekady zredukować zatrudnienie na całym świecie o około 15 procent, co oznacza likwidację 100 tysięcy miejsc pracy. BMW ogłosiło, że do końca 2027 roku zlikwiduje do 8 tysięcy etatów, czyli około 5 proc. swojej kadry.

Utrata konkurencyjności

Dostawcy części samochodowych, tacy jak Bosch i ZF Friedrichshafen, również zapowiedzieli redukcję tysięcy miejsc pracy w obliczu trudnych warunków rynkowych i globalnej konkurencji.

Niemiecki przemysł motoryzacyjny traci konkurencyjność w miarę wzrostu kosztów i przenoszenia produkcji za granicę – stwierdził Ferdinand Dudenhöffer, dyrektor Center for Automotive Research (CAR) w Bochum.

– W 2018 roku branża zatrudniała około 830 tysięcy osób. Obecnieliczba ta spadła poniżej 700 tysięcy – powiedział w rozmowie z DW. – Prognozujemy, że około 2030 roku wyniesie ona 500 tysięcy.

Odzyskanie konkurencyjności i utrzymanie miejsc pracy w przyszłości będzie wymagało szeregu działań, w tym obniżenia kosztów produkcji i energii, poprawy infrastruktury logistycznej oraz korzystnych warunków podatkowych – dodał.

Czy koszty pracy w Niemczech są zbyt wysokie?

Przedstawiciele kierownictwa firm motoryzacyjnych są zgodni, że koszty pracy w Niemczech są zbyt wysokie w porównaniu z zagranicznymi konkurentami.

Według raportu opublikowanego przez firmę doradczą Oliver Wyman, koszty pracy w Niemczech kraju wynoszą średnio 3307 dolarów amerykańskich na pojazd, podczas gdy w Japonii jest to 769 USD, a w Chinach – 597 USD. Aby ograniczyć koszty pracy, producenci samochodów chcą, by pracownicy w Niemczech pracowali 40 godzin tygodniowo zamiast obecnych 35 godzin, ale bez podwyżki wynagrodzenia.

35-godzinny tydzień pracy od dawna stanowi standard w znacznej części niemieckiego przemysłu motoryzacyjnego, będąc efektem układów zbiorowych wynegocjowanych w latach 80. i 90. XX wieku.

Odzwierciedla on czasy, gdy Niemcy cechowały się wysoką konkurencyjnością – stwierdził Dudenhöffer, dodając: – Tamte czasy już minęły.

Związki zawodowe zdecydowanie sprzeciwiają się jednak wydłużeniu czasu pracy. Christiane Benner, szefowa wpływowego związku zawodowego IG Metall, przypomina, że ​​pracownicy zgodzili się już na obniżki płac i inne ustępstwa o wartości kilku miliardów euro, a mimo to słyszą teraz, że to wciąż za mało.

Słaby popyt na niemieckie samochody

Związek argumentuje, że niemieccy producenci aut zmagają się ze słabym popytem i niewykorzystanymi mocami produkcyjnymi, a nie z niedoborem godzin pracy. „Nie sprzeda się ani jeden samochód więcej tylko dlatego, że załoga będzie pracować dłużej” – oświadczył związek.

W poniedziałek, 21 września, IG Metall organizuje demonstracje w ponad 200 miejscach w całym kraju, sprzeciwiając się redukcji miejsc pracy i innym działaniom wpływającym na warunki zatrudnienia w sektorze motoryzacyjnym.

Czy wydłużenie czasu pracy może uratować miejsca pracy?

Związek „walczy o relikty sprzed 20 lat, zapominając o dzisiejszych realiach” – stwierdził Dudenhöffer.

Ekspert oszacował, że gdyby producenci samochodów przeszli z 35-godzinnego na 40-godzinny tydzień pracy, koszty osobowe spadłyby o 13 proc.

– Nie odebralibyśmy pieniędzy pracownikom, lecz tworzyli warunki umożliwiające utrzymanie miejsc pracy w niemieckim przemyśle motoryzacyjnym w przyszłości – podkreślił Dudenhöffer.

Stefan Bratzel, szef Center of Automotive Management (CAM) w Bergisch Gladbach, zauważył, że 35-godzinny tydzień pracy to kluczowe osiągnięcie związków zawodowych w historii negocjacji zbiorowych, dlatego „konflikt między kierownictwem a związkami jest nieunikniony”.

Z drugiej strony, wydłużenie czasu pracy przy zachowaniu tego samego wynagrodzenia matematycznie obniżyłoby koszty pracy w przeliczeniu na godzinę – dodał. – Ostatecznie rodzi to pytanie o to, jak ciężar obecnej transformacji mają zostać rozłożone między firmy a pracowników – powiedział Bratzel.

Jak niemiecki przemysł motoryzacyjny może wyjść z kryzysu? Eksperci twierdzą, że optymalizacja kosztów pracy w niemieckich zakładach produkcyjnych jest konieczna, ale sama w sobie nie rozwiąże głębszych problemów strukturalnych branży.

– Samo wydłużenie czasu pracy o pięć godzin tygodniowo nie pozwoli wygrać technologicznego wyścigu z Chinami – stwierdził Bratzel.

Podkreślił, że aby odzyskać przewagę konkurencyjną, niemieccy producenci samochodów muszą oferować atrakcyjne i przystępne cenowo pojazdy elektryczne, intensywnie inwestować w oprogramowanie oraz sztuczną inteligencję, a także zwiększać efektywność procesów badawczo-rozwojowych i produkcyjnych.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

– Niemieccy producenci muszą być co najmniej tak innowacyjni i zaawansowani technologicznie, jak wysokie są ich ceny na tle międzynarodowym – podkreśla Bratzel. Jednocześnie – jak wyjaśnił – Niemcy potrzebują konkurencyjnych warunków ramowych w zakresie energetyki, podatków, biurokracji i infrastruktury.

Podobne stanowisko zajmuje Dudenhöffer, stwierdzając, że Niemcymuszą przeprowadzić trudne, lecz niezbędne reformy. – Niemcy mogą być postrzegane jako atrakcyjne miejsce dla przemysłu motoryzacyjnego i utrzymania miejsc pracy tylko wtedy, gdy odzyskamy konkurencyjność – powiedział.

Dodał, że wymaga to działań na wielu płaszczyznach, w tym obniżenia kosztów pracy i energii oraz podatków, a także usprawnienia infrastruktury logistycznej.

– Jednak nadchodzące lata będą bardzo trudne – ostrzegł Dudenhöffer. – A staną się jeszcze trudniejsze, jeśli będziemy trwać przy obecnym stanie rzeczy i wierzyć, że możemy po prostu spocząć na laurach dobrobytu, jakim cieszyliśmy się 20 lat temu.

Znaczna większość obywateli z niepokojem patrzy na przyszłość demokracji. Według opublikowanego w piątek (18.09.) sondażu instytutu Forsa przeprowadzonego na zlecenie stacji telewizyjnych RTL i ntv, 79 procent respondentów odczuwa obecnie duże lub bardzo duże obawy o przyszłość demokracji w Niemczech. Tylko 19 procent nie przejmuje się tym zbytnio lub w ogóle.

Kobiety mają większe obawy niż mężczyźni

Według sondażu obawy te są szczególnie wyraźne wśród kobiet i młodych dorosłych. 85 procent kobiet odczuwa w związku z tym duże lub bardzo duże obawy, a wśród mężczyzn odsetek ten wynosi 73 procent. Również wśród osób w wieku od 18 do 29 lat odsetek ten wynosi 85 procent. W grupie wiekowej od 30 do 44 lat wynosi on 73 procent.

Obawy o przyszłość demokracji są powszechne również wśród zwolenników wszystkich badanych partii. Wśród zwolenników partii Lewica odsetek ten wynosi 97 procent, wśród zwolenników SPD – 84 procent, wśród Zielonych – 82 procent, a wśród zwolenników CDU i CSU – 78 procent. Wśród zwolenników AfD 70 procent odczuwa duże lub bardzo duże obawy.

Funkcjonowanie demokracji - do poprawy

Według innego sondażu instytutu Forsa, również dla RTL i ntv oraz także opublikowanego w piątek, znaczna większość obywateli popiera system demokratyczny – jest jednak niezadowolona z jego praktycznego funkcjonowania. 68 procent respondentów jest bardzo lub raczej zadowolonych z demokracji w Niemczech, czyli z systemu politycznego określonego w konstytucji. 32 procent jest z niego niezadowolonych. Gdy jednak zapytano o to, jak demokracja w Niemczech faktycznie funkcjonuje, obraz ulega odwróceniu: zaledwie 41 procent jest z tego zadowolonych, a 59 procent – niezadowolonych.

Różnice między wschodem a zachodem Niemiec

Szczególnie duże jest niezadowolenie z praktykowanej demokracji we wschodnich Niemczech. Tam 71 procent respondentów jest z niej niezadowolonych, podczas gdy na zachodzie odsetek ten wynosi 57 procent. Wśród osób w wieku od 18 do 29 lat zadowolenie i niezadowolenie z praktykowanej demokracji są niemal równoważne i wynoszą odpowiednio 49 oraz 50 procent.

Wyraźne różnice widać również wśród zwolenników poszczególnych partii. Z systemu politycznego określonego w konstytucji zadowolonych jest 90 procent zwolenników SPD. Wśród zwolenników Partii Zielonych odsetek ten wynosi 89 procent, a wśród zwolenników CDU i CSU – 87 procent, podczas gdy wśród zwolenników Lewicy jest 78 procent zadowolonych. Wśród zwolenników AfD odsetek ten wynosi 41 procent. Z demokracją w jej rzeczywistym funkcjonowaniu niezadowolonych jest 89 procent zwolenników AfD.

AFP/sier

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

„Nasz wschodnioeuropejski sąsiad przyciąga teraz więcej Niemców niż kiedykolwiek wcześniej” – pisze w piątek (18.09.2026) niemiecki dziennik gospodarczy „Handelsblatt” w internetowym wydaniu. Według przytaczanych przez gazetę danych Federalnego Urzędu Statystycznego w 2025 roku z Niemiec do Polski wyemigrowało 4941 osób – więcej niż do Wielkiej Brytanii, Włoch i Hiszpanii. To także największa liczba od czasu pandemii koronawirusa. Jednocześnie z Polski wróciło zaledwie 1720 Niemców, co oznacza, że saldo migracji jest ujemne.

Autor reportażu Christian Wermke zastanawia się: „Dlaczego coraz więcej Niemców przenosi się za Odrę? Co dokładnie działa w polskiej gospodarce lepiej niż w Niemczech? I czego moglibyśmy się nauczyć od naszego wschodniego sąsiada, żeby nie tracić na stałe wykwalifikowanych pracowników?”

Optymizm, zamiast przygnębienia

Rozmówca gazety, 33-letni Kevin Wörner, którego matka pochodzi z Polski, przeniósł się w zeszłym roku z Berlina do Warszawy. „Panuje tu niesamowita atmosfera nowego początku, wszyscy są tu bardzo optymistyczni” – mówi Wörner. To mocny kontrast w porównaniu z Niemcami, gdzie od kumpli ciągle słyszy tylko o tym, jak wszystko idzie źle. „To tylko cię przygnębia” – mówi.

Wörner prowadzi własną firmę tworząca treści na media społecznościowe dla przedsiębiorstw. Chwali Polskę m.in. za niższe podatki niż w Niemczech, lepszą cyfryzację i mniej biurokracji. „Mam wrażenie, że tutaj wszystko jest trochę prostsze i bardziej sprzyja przedsiębiorczości” – ocenia. Jednak – przyznaje – wraz ze wzrostem gospodarczym rosną też czynsze i ceny nieruchomości.

Według autora wielu Niemców nie zdaje sobie sprawy ze wzrostu i rozwoju Polski w minionych latach „W Niemczech wciąż mamy często dość zniekształcony obraz Polski” – mówi gazecie Jens Althoff, szef warszawskiego biura Fundacji im. Heinricha Bölla. „Inwestuje się w infrastrukturę i ją rozbudowuje, poziom cyfryzacji jest wysoki, pociągi jeżdżą punktualnie, a dworce są w świetnym stanie” – wylicza.

Ambitni młodzi ludzie

Oczywiście – dodaje Althoff – wciąż są obszary wiejskie, które pozostają w tyle. Ale ogólnie rzecz biorąc, Niemcy mogą się wiele nauczyć od Polski, jeśli chodzi o dynamikę i realizację projektów, ocenia rozmówca gazety.

„Sposób, w jaki ten kraj realizuje swoje zamierzenia, jest godny uwagi” – mówi Althoff. Również młodsze pokolenie jest świetnie wykształcone. „W Niemczech w tym pokoleniu bardzo często od razu pojawia się dyskusja o równowadze między pracą a życiem prywatnym”. Tutaj, w Polsce, młodzi ludzie chcą natomiast coś stworzyć, coś osiągnąć i wkładają w to mnóstwo wysiłku, twierdzi.

„To nie jest raj”

Steffen Möller, znany w Polsce artysta kabaretowy i aktor, przyznaje, że mimo sukcesu gospodarczego Polska „to nie jest raj, są tu ogromne problemy”. Jego zdaniem społeczeństwo jest głęboko podzielone na konserwatystów i liberałów. „Ta przepaść przebiega przez rodziny i grono pedagogiczne” – mówi Möller. Wspominając czas rządów PiS, nawiązuje też do aktualnych sukcesów populistyczno-prawicowej AfD w Niemczech. „Ale Polska uczy nas też jednego: nadejdzie czas po AfD” – uważa Möller.

Kolejna rozmówczyni gazety Christine Schmitt chwali m.in. polskiego Blika i mObywatela. Ocenia także, że Niemcy powinny wziąć przykład z Polski i wykazać się nieco większym pragmatyzmem – zamiast patrzeć na ten kraj z góry. „Powinniśmy w końcu zacząć uczyć się też od naszych sąsiadów” – dodaje Niemka, która od pięciu lat regularnie jest w Polsce i wyobraża sobie przeprowadzkę na stałe.

W Fort Worth w Teksasie przekazano pierwszy samolot z tzw. technologią stealth, która zmniejsza sygnaturę radiolokacyjną samolotu, co utrudnia jego wykrycie przez radary przeciwnika. Dzięki zdolności do przenoszenia bomb atomowych Niemcy włączają się w system odstraszania nuklearnego. – Dla sił powietrznych (Niemiec) rozpoczyna się teraz nowa era: nowy myśliwiec F-35A jest najnowocześniejszym samolotem bojowym na świecie – powiedział w USA minister obrony Boris Pistorius.

Oprócz właściwości maskujących, myśliwiec wyróżnia się ścisłą integracją z innymi platformami oraz wyjątkowo wydajnymi systemami sensorycznymi. – F-35A może gromadzić duże ilości danych i szybko łączyć je w pełny obraz sytuacji – powiedział Pistorius. Współpraca z 19 innymi krajami otwiera wiele możliwości w zakresie szkolenia, ćwiczeń i operacji „i sprawia, że razem jesteśmy silniejsi”.

Udział Niemiec w programie jądrowym NATO

Rząd Niemiec zamierza nabyć 35 takich maszyn za dziesięć miliardów euro. Samolot ten ma zastąpić przestarzałą flotę samolotów Tornado, a następnie odegrać ważną rolę w zapewnieniu odstraszania. Jest on bowiem kupowany w ramach udziału Niemiec w programie jądrowym – koncepcji odstraszania NATO, w ramach której sojusznicy mają dostęp do amerykańskich bomb atomowych.

Ze względu na specjalny kształt i powłokę zewnętrzną samolot ten jest trudny do wykrycia przez radary przeciwnika.

Niemieckie Ministerstwo Obrony wyjaśnia, że maszyna spełnia wszystkie wymagania dotyczące różnych ról operacyjnych, w tym zwalczania obrony powietrznej przeciwnika, precyzyjnych ataków na cele naziemne i morskie, a także precyzyjnych uderzeń głęboko w tyły wroga („Deep Precision Strike”).

Pełna dostawa do 2029 roku

W tym roku rozpoczęło się szkolenie niemieckich pilotów i techników w USA. Najpierw odbywają się kursy techniczne, a w ostatnich trzech miesiącach roku rozpocznie się szkolenie lotnicze na własnych niemieckich samolotach w bazie Gwardii Narodowej Ebbing Air w Fort Smith w stanie Arkansas.

Do końca roku ma zostać dostarczone pierwsze sześć samolotów. Na razie pierwsze osiem samolotów F-35 pozostanie w USA, gdzie będą wykorzystywane do celów szkoleniowych.

Dostawa ostatniego samolotu ma nastąpić w 2029 roku. W produkcji uczestniczy również firma Rheinmetall, współpracując z głównym producentem – amerykańskim koncernem Lockheed Martin. Niemiecki koncern zbrojeniowy produkuje środkowe części kadłuba samolotów w Niemczech.

Przebudowa lotniska wojskowego w Eifel

Pierwsze samoloty mają się pojawić pod koniec przyszłego roku w bazie lotniczej Büchel w regionie Eifel. W tym celu lotnisko wojskowe zostanie gruntownie przebudowane za kwotę dwóch miliardów euro. Koszty są zatem wyższe niż początkowo zakładano.

Niemieccy projektanci muszą przy tym spełnić wysokie wymagania techniczne USA w zakresie bezpieczeństwa. Są one określane jako szczególne wyzwanie. Specjalna procedura ma umożliwić przeprowadzenie przebudowy w połowie czasu, jaki zwykle jest na to potrzebny.

Według doniesień, które nie zostały oficjalnie potwierdzone, na lotnisku mają być przechowywane dziesiątki termonuklearnych bomb grawitacyjnych B61 należących do sił zbrojnych USA, które obecnie mogą być nadal zawieszane pod niemieckimi samolotami typu Tornado i przenoszone przez nie do celu.

W ten sposób Niemcy zapewniają w ramach sojuszu zdolności w zakresie odstraszania nuklearnego, nie będąc przy tym mocarstwem atomowym. Niemcy zrzekły się własnej broni jądrowej zgodnie z prawem międzynarodowym.

Czy Niemcy kupią więcej samolotów F-35?

Ostatnio pojawiły się spekulacje, czy po zakończeniu projektu systemu walki powietrznej FCAS, planowanego wspólnie z Francją i Hiszpanią, Niemcy mogłyby zamówić w USA kolejne samoloty F-35. Około tuzina europejskich sojuszników korzysta z samolotów F-35 lub zdecydowało się na ich zakup, w tym Wielka Brytania, Polska, Holandia i Rumunia. Firma Lockheed Martin oświadczyła ostatnio, że do 2025 r. w Europie będzie prawdopodobnie eksploatowanych około 700 samolotów z technologią stealth.

Niemiecka decyzja o wyborze samolotu stealth zapadła w 2022 roku. Wcześniejsze plany Ministerstwa Obrony zakładały jeszcze zakup amerykańskiego samolotu F-18, który musiałby najpierw uzyskać certyfikat do użycia z bronią jądrową. Ponieważ związane z tym obietnice rządu USA nie zostały dotrzymane, alternatywą pozostał F-35.

Jednak samolot ten nadal spotyka się z krytyką. Złożoność konstrukcji powoduje wysokie koszty konserwacji i napraw: według doniesień w Stanach Zjednoczonych gotowość operacyjną w ubiegłym roku miało 28 procent maszyn, podczas gdy w pozostałej części floty lotniczej przekraczała ona 60 procent.

Burzę wywołały spekulacje, czy maszyny z USA mogą zostać wyłączone zdalnie („kill switch”). Zostało to odrzucone przez biuro Pistoriusa. Jednak również eksperci ostrzegają, że zależność systemu od oprogramowania, wraz z koniecznymi aktualizacjami, może dawać w praktyce możliwość zdalnego wyłączenia. Ponadto nie może być mowy o wyłącznym dysponowaniu danymi rozpoznawczymi.

Fakt, że F-35 jest samolotem jednomiejscowym, może utrudniać szkolenia. Może to także ograniczyć w przyszłości swobodę działania w zakresie koordynacji bezzałogowych systemów eskortujących samoloty bojowe.

Jednak samolot ten – pomimo swojej złożoności – z dotychczasową liczbą 18 wypadków okazał się jednym z najbezpieczniejszych samolotów na świecie. W przeliczeniu na liczbę godzin lotu myśliwiec F-16 miał około dwukrotnie więcej katastrof.

dpa/sier

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Po znalezieniu części drona w pobliżu bazy lotniczej Bundeswehry w Wunstorf w Dolnej Saksonii Prokuratura Federalna bada ewentualny związek tej sprawy z incydentem, do którego doszło na początku sierpnia na lotnisku w Lipsku. – Jeśli może istnieć jakiś związek, przyjrzymy się temu – powiedziała rzeczniczka tego organu z siedzibą w Karlsruhe.

Wcześniej rozgłośnia NDR informowała o podobieństwach w konstrukcji części znalezionych pod Wunstorfem do tych z incydentu w Lipsku. Jeden z elementów miał zostać wykonany w technologii druku 3D i nie jest dostępny w sprzedaży komercyjnej. Rzeczniczka Prokuratury Federalnej oświadczyła, że ​​co do zasady nie komentuje doniesień medialnych.

Poszukiwania w regionie Hanoweru

Od początku tygodnia śledczy przeszukują trudno dostępny teren w regionie Hanoweru. Przypuszczają, że dron rozbił się tam i rozpadł na kilka części. Według rzeczniczki prokuratury, w związku z tą sprawą w Krajowym Urzędzie Kryminalnym (LKA) Dolnej Saksonii prowadzone są działania w zakresie zapobiegania zagrożeniom.

Na początku sierpnia na lotnisku Lipsk/Halle, w pobliżu ukraińskich samolotów transportowych, znaleziono drona wyposażonego w ładunek wybuchowy. W tej sprawie śledztwo prowadzi Prokurator Generalny. Rząd Niemiec przypisał odpowiedzialność za próbę ataku Rosji. Moskwa temu zaprzecza.

Ważna baza Bundeswehry

Celem operacji policyjnej w Dolnej Saksonii – jak wcześniej informował LKA – jest odnalezienie kolejnych części drona oraz ewentualnych wskazówek dotyczących jego właściciela lub operatora.

Na wschód od obszaru położonego przy jeziorze Steinhuder Meer znajduje się baza lotnicza Wunstorf. Jest to ważny ośrodek Bundeswehry; stacjonuje tam niemiecka flota samolotów transportowych A400M. Dolnosaksoński Urząd Kryminalny (LKA) – zgodnie z wcześniejszymi informacjami – wychodzi z założenia, że ​​ludności nie groziło żadne niebezpieczeństwo.

(DPA/stef)

„Tusk ostrzega przed atakami rosyjskich dronów na sojuszników Ukrainy” – informują w piątek (18.09.2026) portale internetowe niemieckich mediów. Przytaczają wypowiedzi polskiego premiera w Sejmie, że według informacji służb wywiadowczych „rosyjski plan” obejmuje „ataki hybrydowe” na kraje wspierające Ukrainę w obronie przed rosyjską inwazją.

Jak ostrzegał Tusk, istnieje „realne ryzyko”, że drony spadną na terytorium jednego lub kilku państw NATO na wschodniej flance Sojuszu. Oficjalna wersja Moskwy będzie brzmiała, „że to wypadek”, dodał Tusk. Celem ma być osłabienie jedności w ramach NATO.

Niemieckie media przypominają w tym kontekście o coraz liczniejszych w ostatnich dniach przypadkach uderzenia zbłąkanych rosyjskich dronów w krajach na wschodzie NATO, w tym w Polsce, a także o już nie przypadkowym wykryciu dronów na lotnisku w Lipsku w sierpniu br. Według niemieckich służb za tą próbą sabotażu stał rosyjski wywiad.

„Rosja pokazuje, że nie ma już nieprzekraczalnych granic”

W rozmowie z dziennikiem „Die Welt” niemiecki politolog Stefan Meister mówi o „nowym stopniu eskalacji” konfliktu z Rosją. „Równolegle z wojną w Ukrainie Rosja rozszerza ataki hybrydowe przeciwko krajom wspierającym Kijów. Aby nas podzielić, osłabić i podkopać wsparcie dla Ukrainy. Kreml chce pokazać, że Rosja nie ma już żadnych nieprzekraczalnych granic, że jest gotowa wysadzać samoloty i tym samym liczy się z ofiarami w ludziach. To nowy wymiar” – ocenia ekspert z Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP).

W jego opinii w wyniku nasilenia ukraińskich ataków na infrastrukturę w Rosji „Putin jest pod presją”. Dlatego musi pokazać siłę, ale „według własnej logiki”, czyli prowadząc „wojnę zastępczą” z Zachodem.

Trump: postęp ws. bazy wojskowej USA w Polsce

Niemieckie portale informacyjne odnotowują jednocześnie wczorajszą zapowiedź prezydenta USA Donalda Trumpa w sprawie utworzenia w Polsce bazy wojskowej USA. Spekulują, czy oznacza to także przeniesienie do Polski sił amerykańskich stacjonujących w Niemczech.

Na platformie Truth Social Trump ogłosił: „Dzięki odważnemu przywództwu mojego przyjaciela, Karola Nawrockiego, prezydenta Polski, poczyniono znaczne postępy w kierunku utworzenia bazy armii amerykańskiej w Polsce. Jeśli tak się stanie, lokalizacja zostanie wkrótce ogłoszona. Będzie to historyczny krok dla naszego Wielkiego Sojuszu amerykańsko-polskiego”.

Niemiecka agencja DPA, wskazuje, że położona na wschodniej flance NATO Polska „w ostatnim czasie mocno zabiegała o większą obecność wojsk amerykańskich”. „Wiosną Trump ogłosił wycofanie 5000 żołnierzy z Niemiec. W rezultacie amerykańskie media doniosły, że wstrzymano też planowane wysłanie 4000 żołnierzy do Polski – Polska temu jednak zaprzeczyła. Trump zapowiedział wówczas wysłanie 5000 amerykańskich żołnierzy do Polski, uzasadniając to swoimi dobrymi relacjami z Nawrockim. Trump wielokrotnie chwalił Polskę i Nawrockiego, bo Warszawa inwestuje stosunkowo dużo pieniędzy we własną obronę” – pisze DPA.

Z kolei dziennik „Bild” cytuje doniesienia stacji NBC, według której Pentagon rozważa wycofanie od 25 000 do nawet 40 000 żołnierzy z europejskich krajów NATO – czyli zmniejszenie amerykańskiej obecności wojskowej nawet o połowę. „Ten krok, który podobno nie został jeszcze ostatecznie zatwierdzony, oznaczałby największe ograniczenie amerykańskiej obecności wojskowej od zakończenia zimnej wojny w latach 90. Dotyczyłoby to nie tylko wojsk lądowych, ale także samolotów, okrętów, broni i innych systemów uzbrojenia” – pisze „Bild”.

Przede wszystkim Niemcy

W największym stopniu plany te miałyby dotyczyć Niemiec, gdzie stacjonuje 36 000 żołnierzy USA, najwięcej w Europie. Także kontyngenty w Hiszpanii i Włoszech mają zostać mocno zredukowane.

Plany te nie są jeszcze ostateczne. Naczelny dowódca sił sojuszniczych w Europie generał Alexus Grynkewich ma przedstawić ministrowi wojny Pete'owi Hegsethowi kilka opcji radykalnej restrukturyzacji obecności USA na Starym Kontynencie. Ostateczna rekomendacja ma pojawić się 6 listopada, jak podaje NBC.

Według stacji rozważane mają być cztery scenariusze, obejmujące dużą redukcję sił powietrznych, marynarki wojennej i wojsk lądowych, ale także warianty zakładające przeniesienie większych sił na wschodnią flankę NATO, zagrożona w największym stopniu przez rosyjskie działania.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Karol K. od dwunastu lat mieszka w Hamburgu, prowadzi firmę budowlaną i zatrudnia podwykonawców. Przyjechał, zanim Niemcy przyjęły tysiące uchodźców w 2015 roku. Pamięta, że wtedy za pięćdziesiąt euro mógł sobie pozwolić na pełny koszyk zakupów.

Przez wiele miesięcy nie mógł znaleźć mieszkania dla siebie. W tym samym czasie stawiał nowe bloki dla imigrantów. – Straszna nierówność wobec własnych obywateli – mówi w rozmowie z DW. Dodaje, że budynki, które budował, po dwóch, trzech miesiącach użytkowania wyglądały tragicznie.

Podkreśla, że nigdy nie pobierał zasiłku. Ani on, ani jego żona. – Rok temu żona wróciła do Polski i się wymeldowała, a mi odebrano Kindergeld. Co miesiąc odprowadzam do kasy chorych kilka tysięcy euro – przyznaje.

– A przyjeżdża ktoś obcy bez żadnych praw do zasiłku i dostaje wszystko na tacy bez sprawdzania, a ode mnie chcieli tony papierów – opowiada. – Po prostu mamy dość traktowania własnych obywateli jako drugiej kategorii. A to my najwięcej wnosimy do budżetu.

AfD notuje rekordy

Od kilkunastu miesięcy prawicowa AfD znajduje się na fali wznoszącej. Według ostatnich sondaży około 30 proc. mieszkańców Niemiec chce głosować na to ugrupowanie, co daje mu zdecydowaną przewagę nad znajdującym się w kryzysie bloku partii chadeckich CDU/CSU. Chadecy są w badaniach na historycznym minimum.

W wyborach landowych, także tych w Saksonii-Anhalcie, które zdecydowanie wygrała AfD (43,8 proc.), a również w wyborach do Bundestagu, głosować mogą wyłącznie obywatele Niemiec. Wśród nich są jednak także Polacy, ci z podwójnym obywatelstwem i ci naturalizowani.

Osób z polskim pochodzeniem migracyjnym mieszka w Niemczech około dwóch milionów. Prawa wyborcze ma ta część, która posiada również obywatelstwo niemieckie, a szacuje się ją na ponad milion.

Z badania Fundacji Konrada Adenauera z 2025 r. wynika, że wśród osób polskiego pochodzenia największym poparciem cieszą się partie prawicowe i konserwatywne. Najwyższy wynik ma AfD (33 proc.), która wyprzedza CDU/CSU (25 proc.). Jeszcze kilka lat temu Polaków popierających AfD było niewielu.

Za chlebem, a potem do AfD

Adam Gołkontt, przewodniczący stowarzyszenia „Polacy dla Współpracy z AfD” i pracownik biura posła AfD do Bundestagu Götza Frömminga, mówi DW, że „wielu Polaków przyjechało do Niemiec za chlebem, pracuje i widzi, co się dzieje w tym kraju”. Że „przybysze z różnych krajów dostają socjal, ponieważ są uznawani jako uchodźcy. Polacy czują się nierówno traktowani” – wskazuje.

Gołkontt wylicza trzy tematy, które słyszy najczęściej w rozmowach z Polakami mieszkającymi w Niemczech. – Mocno przebija się kwestia masowej migracji, Zielony Ład i drożyzna – mówi. Jak dodaje, przywiązanie Polaków do tradycyjnych wartości przekłada się na poparcie dla podobnych partii w innym kraju.

Popierający AfD członkowie polonijnych grup na Facebooku wskazują nie tylko na poczucie nierówności, ale też na pogarszające się bezpieczeństwo. – Przestępczość wzrosła do takiego poziomu, że jeśli okradną ci auto, to musisz jechać sam, nawet policja nie przyjeżdża – opowiada Karol K. z Hamburga.

Polacy odkryli niemiecką politykę

Tomasz Froelich, poseł AfD do Parlamentu Europejskiego, który pochodzi z Hamburga i ma polskie obywatelstwo, uważa, że zmiana wśród Polaków zaszła stopniowo. – Widzę, że wcześniej nie byli tak zainteresowani niemiecką polityką jak obecnie. Z czasem Polacy, którzy zazwyczaj mają bardziej prawicowe poglądy, zaczęli coraz bardziej interesować się niemiecką polityką, odczuwać skutki kryzysu gospodarczego i popierać postulaty AfD – mówi w rozmowie z DW.

Froelich zaznacza, że Polacy żyjący w Niemczech są dobrze zintegrowani. – Wielu z nich ułożyło sobie tutaj życie, pracuje w sektorze produkcyjnym i dostrzega, co złego dzieje się obecnie w Niemczech – podkreśla. Jak dodaje, oprócz postulatu restrykcyjnej polityki migracyjnej do głosowania na AfD skłania Polaków sprzeciw wobec Zielonego Ładu oraz „wszystkich ideologicznych szaleństw takich jak ideologia gender”.

Podobne tony wybrzmiewają w jednej z grup polonijnych na Facebooku. „Wyborcy dostosowują się do Merza i jego CDU. Idą do urny z chęcią wyboru CDU, a jak już przychodzi czas na postawienie krzyżyka, to nagle robią odwrotność tego, co zamierzali, i wybierają AfD” - pisze Łukasz. Krzysztof dodaje krócej: „ludzie widzą, że jest coraz gorzej, a to lepiej nie wygląda w kolejnych wyborach, więc każdy bierze sprawy w swoje ręce”.

Historia punktem zapalnym

W wypowiedziach polskich sympatyków AfD niemal nie pojawia się to, co partia mówi o samej Polsce. Punktów spornych jest wiele, m. in. podejście do historii. Nie brakuje polityków AfD, którzy relatywizują niemiecką winę za zbrodnie drugiej wojny światowej i kwestionują upamiętnianie jej ofiar.

Szef turyngeńskiej AfD Björn Höcke, jeden z najbardziej radykalnych polityków ugrupowania, powiedział, że powojenne odłączenie terytoriów od Niemiec (Śląska, Prus Wschodnich i Pomorza) było „niezgodne z prawem międzynarodowym”. Współzałożyciel partii, poseł do Bundestagu Alexander Gauland, ocenił z kolei, że „Hitler i naziści to zaledwie ptasi kleks w ponadtysiącletniej niemieckiej historii sukcesów”.

Frakcja AfD była też jedynym ugrupowaniem w parlamencie, które nie poparło uchwały wzywającej rząd w Berlinie do szybkiego rozpoczęcia prac nad wzniesieniem w stolicy Niemiec stałego pomnika polskich ofiar wojny i niemieckiej okupacji Polski w latach 1939–1945. Podczas drugiej wojny światowej zginęło ponad 5 mln obywateli polskich.

Nord Stream czyli test

Jednym z najostrzejszych punktów spornych między interesami Polski i Niemiec jest postulat AfD, by ponownie uruchomić gazociągi Nord Stream i wznowić dostawy rosyjskiego gazu.

Gołkontt przyznaje, że dla Polaków w Niemczech może to być problem. – Kwestia polityki bezpieczeństwa budzi historyczne skojarzenia – mówi. Dodaje jednak, że „powinno się współpracować ze stroną niemiecką i stawiać warunek, że Polska otrzyma gaz w tej samej cenie, co Niemcy”.

Froelich mówi bardziej wprost. – Dla części Polaków mieszkających w Niemczech dużo ważniejsza jest ich sytuacja materialna. Z drugiej strony część z nich krytycznie podchodzi do kwestii uruchomienia Nord Streamów – zaznacza. – Większym problemem dla Polaków pozostają jednak wysokie ceny oraz polityka energetyczna ostatnich niemieckich rządów – ocenia.

W styczniu tego roku rzecznik ds. finansów frakcji AfD Kay Gottschalk napisał na platformie X, że „1,3 biliona euro powinno wystarczyć jako reparacja za współudział Polski w wysadzeniu Nord Stream”, i zapowiedział, że jako minister finansów wystąpi z takim roszczeniem.

Podana kwota to dokładnie ta, której rząd Zjednoczonej Prawicy w 2022 roku zażądał od Niemiec za szkody drugiej wojny światowej. Co więcej, niemiecka prokuratura przypisuje sabotaż grupie ukraińskich dywersantów, a dowodów na udział państwa polskiego nie ma.

Polonia podzielona

Oficjalne struktury polonijne są wobec AfD krytyczne. Wiesław Lewicki, przewodniczący Konwentu Organizacji Polskich w Niemczech, mówił wcześniej DW, że postulaty partii są niedopuszczalne, a koncepcję reemigracji nazwał „mrzonką, która nigdy nie zostanie zrealizowana”.

Sprzeciw słychać też w samych grupach polonijnych. – Przeczytaj dokładnie plan wyborczy AfD. Wyraźnie tam piszą o powrocie do „czystych” Niemiec – pisze jeden z uczestników. – Na początku będą tylko ci, co nie pracują, są na zasiłkach, nielegalnie. Później zabiorą się za resztę – dodał.

Takich głosów jest jednak w tych grupach mniej. Więcej Polaków zapowiada, że w kolejnych wyborach zagłosuje na AfD.

„Nawet Donald Trump wie, że Kanada nie należy do Europy. Już samo położenie geograficzne tego kraju wystarczyłoby, żeby zdusić w zarodku każdą dyskusję o ‚członkostwie stowarzyszonym' (Kanady) w UE” – pisze niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ), komentując propozycję szefowej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen, by zaoferować Kanadzie status pierwszego członka stowarzyszonego Unii.

Jak zauważa „FAZ”, taki specjalny status, o którym mówiła von der Leyen, „w ogóle jeszcze nie istnieje”. Jednak – dodaje gazeta – von der Leyen ma rację w jednej kwestii: „bliższa współpraca UE z Kanadą jest pilnie potrzebna, niezależnie od tego, czy Kanada jest tylko nieformalnym ‚najlepszym przyjacielem', czy ,członkiem stowarzyszonym' UE”.

„I może w tym pochopnym posunięciu von der Leyen jest coś dobrego: to kontrowersyjne sformułowanie mogłoby posłużyć jako środek nacisku w negocjacjach celnych z Trumpem. Jego reakcja na przemówienie przewodniczącej Komisji Europejskiej sugeruje, że wcale nie uważa tego za tak ‚śmieszne', jak twierdzi. Warto by spróbować. W każdym razie wydaje się to o wiele bardziej obiecujące niż dalsze roztrząsanie jednego słowa” – pisze „FAZ”.

Decyzja nie należy do Trumpa

Na potrzebę bliższej współpracy UE i Kanady wskazuje także komentator „Sueddeutsche Zeitung” (SZ). „Jako prezydent USA Donald Trump może wyrażać swoje zdanie na temat tego, jak Kanada i UE powinny kształtować swoje stosunki. Ale nie może współdecydować w tej sprawie. Jego groźba, że uzna to za ‚wrogi akt', jeśli UE uczyni Kanadę ‚członkiem stowarzyszonym', i ukarze Europę ogromnymi cłami albo całkowitym wstrzymaniem handlu, nie powinna więc robić na adresatach zbyt wielkiego wrażenia. Trump grozi na prawo i lewo” – pisze „SZ”.

„Jeśli już, to ten wybuch gniewu wręcz doskonale pokazuje, dlaczego Kanada i UE powinny zacieśnić swoje więzi. Dla obu stron – a dla Kanadyjczyków nawet bardziej niż dla Europejczyków – Stany Zjednoczone były dotychczas punktem odniesienia pod względem politycznym, gospodarczym i kulturowym. Ta gwiazda jednak właśnie przemienia się w gigantyczną, pomarańczową supernową, która imploduje i pozostawi po sobie czarną dziurę. Kanada i UE nie chcą dać się wciągnąć w tę czarną dziurę” – dodaje.

Według gazety nie było pomocne jednak to, że von der Leyen zaproponowała Kanadzie status, który nie istnieje i brzmi złowieszczo zarówno dla Waszyngtonu, jak i dla europejskich stolic.

Szansa na większą niezależność od USA

Regionalny dziennik „Neue Osnabruecker Zeitung” zauważa, że „Trump wietrzy wrogi akt”. „I w pewnym sensie tak właśnie jest” – ocenia. „Jeśli UE otworzy Kanadzie drzwi do ‚członkostwa stowarzyszonego', to utrze nos Trumpowi, który niemal codziennie udowadnia, że nie da się na nim polegać jako na partnerze handlowym. Biorąc pod uwagę program Trumpa ‚America First', konieczne jest zorientowanie się na nowe sojusze. To zbliżenie pokazuje, że potrafimy działać i jesteśmy pewni siebie, nawet poza dominacją USA. UE zyskałaby niezawodnego partnera, a Kanada zmniejszyłaby swoją zależność od Stanów. Niech USA sobie radzą jak chcą – brutalna polityka Trumpa coraz bardziej spycha ten kraj na margines.Dla UE i Kanady to szansa na większą niezależność. Powinny z niej skorzystać” – dodaje gazeta.

Według gazety „Lausitzer Rundschau” z Chocieburza propozycja Kanady w sprawie zacieśnienia współpracy „to balsam dla zranionej europejskiej duszy”. „Kilka dni temu mieszkańcy Islandii zadali UE potężny cios, stanowczo odrzucając wznowienie rozmów akcesyjnych. Teraz nagle na horyzoncie pojawia się kanadyjski premier Mark Carney niczym jakiś ‚rycerz na białym koniu' i proponuje UE wspólne zbudowanie ‚wyjątkowego sojuszu'. Oczywiście Mark Carney ma dość egoistyczne motywy, rozkładając przed Brukselą czerwony dywan aż po drugą stronę Atlantyku. Jego problem siedzi w Waszyngtonie, w Białym Domu. Ponieważ Kanada nie chce ugiąć się przed absurdalnymi cłowymi dyktatami prezydenta USA Donalda Trumpa, ten narzucił Ottawie w ostatnich dniach wojnę handlową w postaci dodatkowych ceł i bojkotów. W tej sytuacji Kanada, bardziej niż Europa, potrzebuje teraz niezawodnych sojuszników gospodarczych” – czytamy.

To może trochę potrwać

W ocenie „Frankfurter Rundschau” aby zacieśnić współpracę, Unia Europejska i Kanada „potrzebują czegoś więcej niż tylko efektownej i mocnej retoryki w mediach o ewentualnym specjalnym członkostwie tego północnoamerykańskiego kraju w UE”. „Nie wystarczy po prostu opisać wspólne wartości i interesy oraz podkreślać, że razem są silniejsi w świecie Trumpów i Putinów. Żeby nie pozostało to tylko przy tych pięknych słowach, Bruksela będzie musiała najpierw cierpliwie przekonać niektóre kraje UE, żeby w końcu zatwierdziły umowę handlową CETA, uzgodnioną już dawno temu z Ottawą. Następnie trzeba będzie ustalić, jak zorganizować ściślejszą współpracę w kluczowych obszarach, tak by obie strony na tym zyskały. To może trochę potrwać. Nie tylko dlatego, że UE raczej powoli zajmuje się szczegółami. Jeśli się to uda, Kanada i Unia będą mogły wzmocnić swoją suwerenność i zmniejszyć zależność od USA” – ocenia gazeta z Frankfurtu nad Menem.

„Muenchener Merkur” z Monachium pisze: „Agresywne docinki Donalda Trumpa o Kanadzie jako 51. stanie USA właśnie nabierają zabawnego obrotu. Zamiast ugiąć się pod kaprysami tego nieokrzesanego republikanina, sąsiad szybko zbliża się do UE – można by rzec, że jako 28. członek ‚light'. To nie jest tania zemsta, tylko konieczne i mądre posunięcie. Kanada i UE uzupełniają się na wiele sposobów, mają wspólne interesy i (niestety coraz mniej modne) wartości”.

„Ausländer rein!” – trudno dziś chyba w Niemczech o bardziej zaczepną nazwę inicjatywy angażującej się na rzecz obcokrajowców. W wolnym tłumaczeniu oznacza to „Cudzoziemcy, wchodźcie!”. To oczywiste nawiązanie do ksenofobicznego sloganu „Ausländer raus!" („Cudzoziemcy, wynocha!”) wykrzykiwanego na demonstracjach przeciwko imigrantom czy śpiewanego na rasistowskich imprezach w ramach przerobionego refrenu pewnej francuskiej piosenki.

A jednak właśnie na taką nazwę zdecydowali się pomysłodawcy inicjatywy wyborczej do Rad Dzielnicowych (BVV) Berlina. Za „Ausländer rein!" stoją mieszkający w stolicy Niemiec Polacy, Rumunii i Węgrzy – obywatele Unii Europejskiej bez niemieckiego paszportu, a zatem też bez prawa głosu w odbywających się w niedzielę, 20 września, wyborach landowych.

Prowokacyjna nazwa

- Nazwa budzi wiele emocji, jest oczywiście prowokacyjna – mówi w rozmowie z DW Joanna Bronowicka, jedna z kandydatek inicjatywy do BVV w dzielnicy Schöneberg-Tempelhof. – Nie chodzi nam o to, żeby otworzyć granice i wpuszczać wszystkich „jak leci", tylko o otwarcie migrantom drzwi do polityki lokalnej. Myślę, że ta nazwa może zagrać na naszą korzyść.

Do słuszności nazwy przekonany jest też inny kandydat inicjatywy, Franek Machowski. Na co dzień, podobnie jak Joanna, działa w Partii Razem. W Berlinie oprócz pracy zawodowej angażuje się w Polskiej Radzie Społecznej i na rzecz bezdomnych. Startuje na liście w dzielnicy Neukölln.

– Jak dotąd nazwa zebrała dużo serdecznych reakcji – przekonuje Machowski. – Chcemy pokazać, jak ważne jest mówienie o migracji z perspektywy samych migrantów. Myślę, że ta nazwa nie zniechęci do nas ludzi, wręcz przeciwnie.

Jawna niesprawiedliwość

Jak mówi Joanna Bronowicka, celem inicjatywy jest przede wszystkim zwrócenie uwagi na niesprawiedliwość wynikającą z niemożności pełnego korzystania z praw wyborczych przez obywateli unijnych.

- Nie możemy wykorzystać naszego prawa europejskiego do udziału w wyborach lokalnych. Gdybym przeprowadziła się do Madrytu, Paryża czy nawet Drezna, to mogłabym brać udział w wyborach do rady miasta. Ale nie w Berlinie – wyjaśnia kandydatka.

Wszystkiemu winna jest zawiła struktura polityczna w Niemczech. W całej UE obywatele innych krajów członkowskich mogą głosować w wyborach samorządowych. Jednak Berlin (podobnie jak Hamburg i Brema) jest jednocześnie krajem związkowym, niedzielne wybory do Izby Deputowanych odbędą się więc na szczeblu landowym. W tym przypadku prawa wyborcze są bardziej ograniczone. Swoich reprezentantów do Izby, czyli berlińskiego parlamentu, mogą wybierać jedynie osoby z niemieckim obywatelstwem.

Joanna Bronowicka mieszka w stolicy Niemiec od 12 lat, pracuje na Uniwersytecie Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. Ma tylko polskie obywatelstwo i – jak mówi – nie chce wystąpić o niemieckie.

- Zmiana prawa wyborczego na pewno jest możliwa, niedawno przecież w Berlinie obniżono wiek wyborczy do 16 lat – argumentuje Bronowicka. – Chciałabym o taką zmianę zawalczyć, przekonywać do niej polityków. Nasza kampania ma zwrócić uwagę na tę niesprawiedliwość. Musimy też działać, żeby nie tylko walczyć ze wzrostem AfD, ale też pewną apatią migrantów.

Rozwój wielojęzyczności

Z ramienia inicjatywy „Ausländer rein!" startuje pięcioro polskich kandydatów, w dwóch berlińskich dzielnicach: Neukölln i Schöneberg-Tempelhof. Oprócz nich są też przedstawiciele z Rumunii i Węgier. Rozszerzenie prawa wyborczego to nie jedyny postulat inicjatywy.

- Postulujemy rozwój wielojęzyczności w mieście – mówi Machowski. – Nie ma naszym zdaniem podstaw, aby upierać się przy języku niemieckim jako jedynym języku administracji. Zwykle podajemy przykład Nowego Jorku, gdzie wybrano kilka najczęściej używanych języków w mieście i wszystkie dokumenty w administracji dostępne są właśnie w tych językach. To samo powinno być wprowadzone w Berlinie. Chcemy też angażować się na rzecz rozwoju wielojęzyczności w szkołach czy przedszkolach.

Z uwagi na dotarcie do jak największego grona inicjatywa postawiła w swojej kampanii przede wszystkim na komunikację w języku angielskim.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Sytuacja obcokrajowców z Unii Europejskiej w zakresie praw wyborczych jest i tak lepsza niż imigrantów z krajów trzecich. Obcokrajowcy spoza UE, nie mający niemieckiego obywatelstwa, nie mogą głosować w żadnych wyborach. Łącznie w Berlinie osób bez niemieckiego paszportu jest niemal milion. Liczba ta podwoiła się od 2011 roku. To jedna czwarta ludności stolicy Niemiec i zarazem historycznie rekordowy wynik.

Symboliczne wybory dla imigrantów

Problem ten dostrzegają już niektórzy politycy lokalni w Berlinie. Stefanie Remlinger, burmistrzyni dzielnicy Mitte z ramienia Zielonych, zorganizowała niedawno dla mieszkańców dzielnicy bez niemieckiego obywatelstwa symboliczne wybory. – Mitte to niezwykle heterogeniczna dzielnica z bardzo międzynarodową populacją – powiedziała Remlinger w rozmowie z DW. – Mieszkają tu ludzie ze 170 różnych krajów, a wielu z nich nie ma prawa głosu. Ważne jest dla nas, aby zasygnalizować tym ludziom, że cenimy ich opinie i je dostrzegamy.

Imigranci bez niemieckiego obywatelstwa na początku września przez dwa tygodnie mogli w Berlinie-Mitte oddawać swój symboliczny głos. Frekwencja była jednak bardzo niska, zagłosowało tylko 197 osób. Jako przyczynę organizatorzy wskazali niewystarczającą kampanię informacyjną, a także ogólny spadek wiary migrantów w realny wpływ na politykę w Niemczech.

Dzielnice jak średniej wielkości miasta

Joanna Bronowicka uważa, że nie warto odpuszczać głosowania do rad dzielnicowych. Berlińskie dzielnice liczą przeciętnie 300 tysięcy mieszkańców – to jak średniej wielkości miasta. Radni dzielnicowych sejmików mają więc duży wpływ na realne życie mieszkającej tam ludności.

Jak pisze strona internetowa voteberlin.eu, zawierająca również informacje w języku polskim, rada dzielnicy odpowiada za wszystkie zadania miejskie, które nie mają znaczenia dla całego miasta. W zakres jej działań wchodzi m.in. planowanie urbanistyczne i terenów zielonych na terenie danej dzielnicy, organizacja ofert społecznych i kulturalnych, planowanie i finansowanie obiektów publicznych, takich jak place zabaw czy baseny. BVV zajmuje się również wspieraniem lokalnej gospodarki.

Wiele osób przekroczyło już próg mieszkania w starej kamienicy przy Rosenheimer Straße 40 w berlińskiej dzielnicy Schoeneberg. Siadali na kanapie lub przy kuchennym stole, spoglądali przez okno, oddawali się marzeniom.

Od 2007 roku mieszka tu z rodziną Marie Rolshoven. – Nie mogę wyzbyć się uczucia, że codziennie przekraczam próg, przez który dawni mieszkańcy przeszli po raz ostatni – mówi. Wie, że kiedyś mieszkali tu Żydzi.Żaden z nich nie przeżył czasów nazistowskich.

Wypędzeni z własnego domu

Po przejęciu władzy przez narodowych socjalistów w styczniu 1933 roku szybko stało się jasne, że w hitlerowskich Niemczech Żydzi byli traktowani jak obywatele drugiej kategorii. Nawet prawo do mieszkania przestało być oczywistością.

„Nie można wymagać od świadomego rasowo współobywatela, by mieszkał pod jednym dachem z Żydem, dlatego wypowiedzenie najmu w trybie natychmiastowym jest prawnie uzasadnione” – pisał 18 września 1938 roku „Völkischer Beobachter”, organ prasowy NSDAP. 30 kwietnia 1939 roku wchodzi w życie odpowiednia ustawa: żydowscy lokatorzy i właściciele mieszkań są zmuszani do ich opuszczenia i przeniesienia się do budynków wyznaczonych przez władze. W nazistowskim żargonie nazywano je „domami żydowskimi” (Judenhäuser).

W mieszkaniu Henny i Carla Möllerów przy Rosenheimer Straße 40 przymusowo dokwaterowano kolejne osoby. Ostatecznie mieszkało tam dziewięcioro osób. Jesienią 1941 roku rozpoczynają się deportacje do obozów zagłady.

Minister propagandy Hitlera, Joseph Goebbels, notuje w swoim dzienniku: „Najważniejsze, żeby stolica Rzeszy została oczyszczona z Żydów; i nie spocznę, dopóki ten cel nie zostanie w pełni osiągnięty”. Mieszkańcy z Rosenheimer Straße zostają wywiezieni.

Pamięć w autentycznym miejscu

To właśnie o tych ludziach i o ich losie chce przypomnieć Marie Rolshoven. Wspólnie ze swoją zmarłą już matką oraz przyjacielem założyła w 2016 roku inicjatywę Denk Mal Am Ort (DMAO – „Pamiętaj o tym miejscu”), zainspirowaną amsterdamskim projektem Open Jewish Homes.

Pomysł polega na tym, by zapraszać ludzi do miejsc, w których kiedyś toczyła się codzienność. – Prawdziwe, namacalne miejsce pozwala zbliżyć się do historii tamtych ludzi – mówi Rolshoven. I dodaje, że to zupełnie inne doświadczenie niż wizyta w miejscu pamięci.

„Tutaj stało łóżko mojego brata”

Podobne doświadczenia mają sąsiedzi Rolshoven z drugiego piętra. Ich mieszkanie wynajmowała żydowska rodzina Katzenellenbogen, która opuściła Niemcy w 1939 roku, w ostatniej chwili. – W 2018 roku, na nasze zaproszenie przyjechał tu 92-letni wówczas Joel Ludwig Katzenellenbogen wraz z córką, zięciem i wnukiem – opowiada Rolshoven w rozmowie z DW.

Inicjatywa DMAO odnalazła go przez Facebooka. Rolshoven wspomina, jak ogromne wrażenie na obecnych wywarł moment, gdy dawny mieszkaniec wszedł do środka. – Tak, pamiętam to doskonale. Tutaj stało łóżko mojego brata. Miał dziesięć lat, kiedy musieliśmy opuścić kraj – powiedział.

Wkrótce zabraknie świadków

Joel Ludwig Katzenellenbogen już nie żyje. Podobnie jak wielu innych świadków tamtych czasów. Tym ważniejsza – jak podkreśla Rolshoven – staje się międzypokoleniowa pamięć. Ona sama gościła już u siebie potomkinię dawnej lokatorki.

Matka Claudii Samter zdołała uciec z Berlina do Argentyny, ale jej ciotce to się nie udało. Claudia poprosiła „Denk Mal Am Ort” o pomoc w odkrywaniu rodzinnych śladów – i okazało się, że jej ciotka mieszkała dawniej właśnie w mieszkaniu Rolshoven.

Claudia Samter odwiedziła to miejsce już dwukrotnie.

– Nie ma nawet grobu na cmentarzu, na który mogłaby pójść – mówi Rolshoven. „Siedziałyśmy przy kuchennym stole, rozmawiałyśmy o życiu dzisiaj i jutro, dużo się śmiałyśmy i płakałyśmy. To było dobre, by na nowo tchnąć życie w tę przestrzeń”.

W 2026 roku organizacja „Denk Mal Am Ort” zorganizowała 90 wydarzeń upamiętniających żydowskich mieszkańców w ośmiu miastach. Według Rolshoven pojawiło się na nich wielu bardzo młodych potomków. Świadomość, że ich bliscy stali na tej samej klatce schodowej i dotykali tej samej klamki, była dla nich bardzo pomocna.

W poszukiwaniu żydowskich korzeni

19-letni Adam Ethan Klein ze Szwajcarii również chciał dowiedzieć się więcej o historii swoich przodków. – Od zawsze wiedziałem, że w rodzinie była historia ucieczki, ale w domu nigdy się o tym za wiele nie mówiło – opowiada.

„Słyszałem tylko: »Tak, twoi pradziadkowie opuścili Niemcy w 1938 roku. W ostatniej chwili. Na szczęście, bo inaczej nie byłoby cię na świecie«”.

Adam przyznaje, że zaczął drążyć temat z powodu nasilającego się wokół antysemityzmu oraz wszechobecnego hasła „Never again is now” („Nigdy więcej jest teraz” – red.).

Cała rodzina wiedziała, że na strychu leży walizka jego pradziadka ze strony matki, jednak nikt nigdy nie odważył się powiedzieć: Zobaczmy, co jest w środku.

Aż w końcu Adam otworzył bagaż. Znalazł w nim dziesiątki dokumentów, w tym pismo z sądu rejonowego w Hanowerze z 12 czerwca 1933 roku, skierowane do jego pradziadka, adwokata Maxa Haasa.

Mieli przestać być niemiecką rodziną

W piśmie było napisane: „Na mocy dekretu Ministra Sprawiedliwości zostaje Pan skreślony z listy licencjonowanych adwokatów”.

Adam był wstrząśnięty. – To jedno zdanie w dosadny sposób uświadomiło tym rodzinom, że nie są tym, do czego dążyły od pokoleń: zwyczajną niemiecką rodziną. Od tego momentu byli przede wszystkim Żydami – mówi.

Dla Adama było to porażające odkrycie. Podobnie jak wiadomość o tym, że ktoś w Zurychu ugodził nożem ortodoksyjnego Żyda, wykrzykując przy tym antysemickie hasła.

Do ataku doszło niedaleko synagogi, w której Adam krótko wcześniej świętował bar micwę swojego kuzyna.

„W Szwajcarii takie rzeczy się nie dzieją”

– Po raz pierwszy w życiu poczułem niepokój, że nie do końca stąd jestem. A przecież Zurych to mój dom, miasto, w którym od urodzenia mieszkam bezpiecznie i beztrosko jako szwajcarski Żyd – zapisał później Adam.

– To był dla mnie zupełnie nowy grunt. Zawsze myślałem, że w Szwajcarii takie rzeczy się nie dzieją. Może byłem trochę naiwny – przyznaje.

Temat nie dawał mu spokoju. Adam kontynuował poszukiwania, postanowił też napisać pracę dyplomową w gimnazjum o swoich krewnych. Wiosną 2024 roku wyruszył wraz z rodzicami, siostrą, babcią, wujkami, ciociami i siedmiorgiem kuzynów, aby poznać miejsca, z których wywodzili się ich przodkowie.

Magiczne spotkanie

W pewnym momencie stanęli przed pięciopiętrowym budynkiem przy Hölderlinstraße 55 w Stuttgarcie. Wtedy z bramy podwórka niespodziewanie wyjechał na rowerze mężczyzna.

– No i jak, zwiedzają Państwo miasto czy chcą się tu wprowadzić? – zapytał żartobliwie. Był to Thomas Koch, który już wcześniej próbował dowiedzieć się, kto dawniej mieszkał w jego kamienicy. Gdy usłyszał w odpowiedzi: „Nie, patrzymy, gdzie mieszkali nasi przodkowie”, poczuł ogromne emocje.

Koch zdążył już ustalić, że dawni właściciele domu, bracia Merzbacher, sprzedali budynek w 1936 roku za 75 tysięcy reichsmarek. Z tej kwoty musieli zapłacić aż 70 tysięcy reichsmarek w ramach podatku od majątku i podatku od ucieczki z Rzeszy. Reszta wystarczyła zaledwie na bilety na statek do Brazylii i USA.

Od 1939 roku ślad po nich zaginął, Koch nie znalazł żadnych dalszych dokumentów. Zapytał więc: „Czy Państwo są z rodziny Hirschheimer?”.

I rzeczywiście tak było. Koch opisuje to spotkanie jako „magiczne”. On i Adam Klein pozostali w kontakcie. Przy kolejnej wizycie młodego mężczyzny w Stuttgarcie, rodzina Kochów zaprosiła go na kawę i ciasto.

Rodzina Hirschheimerów mieszkała w latach 1937–1938 na parterze, zanim została przymusowo przesiedlona do tzw. „domu żydowskiego”. Pradziadek Adama, Max Haas, był żonaty z Ilse – córką Adolfa i Auguste Hirschheimerów, którzy mieszkali w Stuttgarcie.

– Ładne mieszkanie. Fascynująco było wyobrażać sobie, że moi przodkowie też kiedyś tam żyli i że prawdopodobnie niewiele się to różniło. Wtedy też pewnie pili kawę i jedli ciasto – ocenia Adam.

Adam pokazał mieszkańcowi Stuttgartu zdjęcia swojej babci Ilse, która brała ślub w tamtejszej synagodze, a potem stała w ślubnym stroju w salonie. – Przed drzwiami, które wciąż tutaj mamy – dodaje Koch.

– To było naprawdę poruszające – znaleźć nowych współmieszkańców w przesuniętym w czasie kontekście historycznym. Myślę, że takie doświadczenie, takie wczucie się w sytuację, to proces głęboko empatyczny, który po prostu łączy człowieka z tym mieszkaniem – mówi.

Tam byliśmy Żydami, tutaj jesteśmy Niemcami

Ilse i Max Haas znaleźli schronienie w Anglii, natomiast małżeństwo Hirschheimerów wyjechało w 1939 roku do Szwajcarii. Adolf Hirschheimer zmarł w 1940 roku na chorobę serca, ale „z pewnością także z powodu pękniętego serca” – uważa Adam, jego praprawnuk.

Auguste została sprowadzona do Anglii przez swojego zięcia Maxa. Rodzina bardzo tęskniła za ojczyzną: „Tam byliśmy Żydami, tutaj jesteśmy Niemcami. Jak człowiek ma się w tym połapać?” – pisała Ilse Haas do przyjaciółki. To właśnie te słowa Adam wybrał na tytuł swojej pracy dyplomowej.

Nawet po utracie ojczyzny jego pradziadkowie nie zaznali spokoju. Z Anglii wyjechali ostatecznie do Izraela, a po jakimś czasie wrócili do Europy, do Szwajcarii.

„Pod koniec życia moi pradziadkowie osiedlili się zaledwie dwie godziny jazdy samochodem od dawnej ojczyzny” – pisze w swojej pracy Adam. „Patrząc na ich biografie z dystansu prawnuka, staje się jasne, że po rozstaniu z Niemcami nigdy już nie zdołali nigdzie zapuścić korzeni”.

– Pamięć jest ważna, bo ostatecznie musimy czerpać naukę z historii. Uważam, że to nasz wspólny obowiązek. Każdy z nas może sprawić, że pamięć pozostanie żywa i – miejmy nadzieję – przetrwa również wtedy, gdy zabraknie już świadków – mówi DW Adam. Chociażby w murach mieszkania jego przodków.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

W czwartek po południu doszło do próby podpalenia synagogi należącej do Gminy Żydowskiej w Wuppertalu. Jak poinformował rzecznik policji w rozmowie z Ewangelicką Agencją Prasową (epd), sprawca wzniecił ogień przy bocznym wejściu do budynku.

Według doniesień gazety „Jüdische Allgemeine" mężczyzna rzucił w stronę bocznego wejścia do synagogi kilka butelek wypełnionych łatwopalną cieczą i je podpalił, po czym uciekł z miejsca zdarzenia.

Pożar udało się szybko ugasić, a straty materialne są niewielkie. Nikt nie odniósł obrażeń. Policja zatrzymała już podejrzanego, a śledztwo w tej sprawie przejął wydział kryminalny.

Atak w biały dzień

Przewodniczący Centralnej Rady Żydów w NiemczechJosef Schuster wyraził głębokie oburzenie zachowaniem sprawcy, który „z pełnym spokojem dokonał tego ataku w biały dzień”.

Schuster podkreślił w Berlinie, że takie działanie dowodzi „postępującego przyzwyczajania się opinii publicznej do nienawiści wobec Żydów”. Jego zdaniem moment ataku – tuż przed Jom Kipur, najważniejszym świętem żydowskim – nie był przypadkowy.

– Wybieranie dni świątecznych to stały schemat antysemickiej przemocy. Ma to na celu zastraszenie społeczności i systematyczne wypieranie życia żydowskiego z przestrzeni publicznej – powiedział. Schuster wezwał również służby bezpieczeństwa do zapewnienia pełnej ochrony żydowskich nabożeństw.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Na początku tego tygodnia kanclerz Friedrich Merz był w Rovaniemi na północy Finlandii, prawie 1800 kilometrów na północ od Berlina. Z europejskim przywódcami dyskutował o Arktyce, bezpieczeństwie, surowcach i zmianach klimatu. Ale i tak nie zdołał się uciec od politycznych problemów w Berlinie. Zapytany o debatę dotyczącą swojej przyszłości, podkreślał, że Europa stoi przed znacznie ważniejszymi wyzwaniami, niż przyszłość jego jako kanclerza Niemiec.

– Staram się przekonać moich przyjaciół, moją partię i frakcję parlamentarną, że te kwestie są ważniejsze niż niektóre debaty dotyczące polityki wewnętrznej, które obecnie prowadzimy – powiedział Merz.

Wina Merza?

Mówiąc o „niektórych debatach” miał na myśli zapewne dyskusje, plotki i spekulacje na temat tego, czy Merz nadal jest odpowiednią osobą na stanowisku szefa niemieckiego rządu. Nie minęło nawet półtora roku od momentu, gdy objął urząd w maju 2025 roku, a zadowolenie obywateli z rządu spadło do rekordowo niskiego poziomu.

Ostatnio partia kanclerza, chadecka CDU, poniosła druzgocącą porażkę w wyborach do parlamentu krajowego w Saksonii-Anhalcie, gdzie zwyciężyła skrajnie-prawicowa AfD.

A za kilka dni partii grozi kolejna dotkliwa porażka – w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Przed wyborami do tamtejszego parlamentu krajowego (landtagu) poparcie dla CDU wynosi zaledwie siedem procent. Nie wydaje się nawet wykluczone, że chadecja nie przekroczy pięcioprocentowego progu wyborczego. W każdym razie będzie to prawdopodobnie najgorszy wynik, jaki CDU kiedykolwiek osiągnęła w wyborach do parlamentu kraju związkowego.

Szczególnie tryumf AfD jest dla kanclerza dotkliwym ciosem. Przed objęciem władzy deklarował, że jego celem jest to, aby poparcie dla tego skrajnego ugrupowania spadło o polowe. Tymczasem to CDU traci wyborców. W Berlinie środowisko polityczne zadaje sobie pytanie: czy to wina Merza? Czy chodzi o jego często szorstki sposób komunikacji, czy o to, że nie potrafi dobrze wyjaśnić ważnych reform, takich jak ta dotycząca państwowego systemu emerytalnego?

Członkowie rządu otwarcie mówią, że braku zaufania wyborców do gabinetu Merza. Na przykład minister edukacji Karin Prien (również z CDU) powiedziała w rozmowie z telewizją ARD: „Myślę, że powstało wrażenie, iż kanclerz, ale też my jako chadecja nie wykazujemy wobec wielu ludzi niezbędnej empatii. I to musi się zmienić”.

Dość często słychać opinię, że Merz łatwo traci panowanie nad sobą. Na przykład planowana reforma emerytalna oznacza dla wielu ludzi poważne cięcia, ale kanclerz czasem sprawia wrażenie niecierpliwego, gdy o tym mówi. Jeszcze w lipcu publicznie narzekał, że stosunek wielu obywateli do pomysłów „czterodniowego tygodnia pracy i równowagi między życiem zawodowym a prywatnym” może zagrozić dobrobytowi kraju. Krytycy wskazują, że w takiej atmosferze trudno jest przeforsować niepopularne reformy.

Niepokój koalicjanta

Kiedy mikrofony i kamery są wyłączone, przedstawiciele rządu wypowiadają się bardziej dosadnie. Utrata zaufania do samego kanclerza jest już prawie nie do naprawienia, potrzebna jest zmiana – tak brzmi ogólny ton wypowiedzi wielu polityków z koalicji.

Zaniepokojony jest też mniejszy partner koalicyjny, socjaldemokracja SPD.

Sekretarz klubu parlamentarnego SPD Dirk Wiese powiedział stacji „Welt TV”, że odnosi wrażenie, iż „w CDU nerwy są na krawędzi”. Zaapelował jednocześnie do chadeków o skoncentrowanie się na pracy rządu i poprawie sytuacji politycznej.

Problem z tymi spekulacjami polega na tym, że jeśli chadecy, czyli CDU i jej siostrzana bawarska partia CSU, dojdą do wniosku, iż Merz nie nadaje się już na kanclerza, to pojawia się pytanie: kto mógłby go zastąpić? W grę wchodzi szef CSU Markus Söder, premier Bawarii. Ale także on lubi prowokować, nawet przeciwko CDU, i dlatego trudno byłoby go zaakceptować.

Innym kandydatem byłby Hendrik Wüst, premier w najludniejszym kraju związkowym Niemiec – Nadrenii Północnej-Westfalii. Od ponad czterech lat dość pewnie i bez większego rozgłosu kieruje w tym regionie koalicją z Zielonymi, ale jak dotąd nie wykazywał zbytniej chęci, by przenieść się do Berlina. Co więcej, w kwietniu przyszłego roku Wüst chce się ubiegać o reelekcję w wyborach w swoim landzie.

Formalnie zmiana nie byłaby dużym problemem, gdyby odbyła się za zgodą wszystkich: po rezygnacji kanclerza Bundestag może większością głosów mianować następcę. Wbrew woli urzędującego kanclerza jest to możliwe tylko poprzez tzw. konstruktywne wotum nieufności. Wüst albo Söder musieliby otwarcie zmierzyć się z Merzem, a tego scenariusza nikt na razie sobie nie wyobraża.

Może właśnie dlatego ośmiu wywodzących się z CDU premierów krajów związkowych oświadczyło w środę (16.09.2026) we wspólnym komunikacie, że nadal popierają Merza. „Ludzie mogą mieć pewność, że zajmiemy się ich problemami. Jako premierzy krajów związkowych chcemy i będziemy wspólnie z kanclerzem wnieść w to swój wkład” – napisali.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Decyzje w niedzielę wieczorem

Friedrich Merz nie ma zatem żadnego realnego rywala. Nie uchodzi on też za kogoś, kto zbyt szybko się poddaje. Jeśli wierzyć plotkom krążącym w politycznym Berlinie, to Merz chce już w najbliższą niedzielę wieczorem (20.09.2026), kiedy znane będą wyniki wyborów do parlamentu krajowego w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, zwołać w Berlinie prezydium CDU. W jego skład wchodzi 22 czołowych konserwatywnych polityków. Zamierza zadać pytanie, czy wciąż cieszy się zaufaniem w swojej partii.

O tym, jak poważnie ocenia on obecną sytuację, świadczy jego harmonogram na nadchodzący tydzień: kanclerz odwołałswoją od dawna zaplanowaną podróż na posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Merz, jak podają kręgi rządowe, „wbrew pierwotnym planom nie pojedzie do Nowego Jorku, bo jego obecność w Berlinie jest niezbędna”.

Artykuł ukazał się na stronie Redakcji Niemieckiej DW.

Z danych Federalnego Urzędu Statystycznego w Wiesbaden wynika, że od 2005 roku odsetek rodzin z pochodzeniem migracyjnym wzrósł w Niemczech z 17 do 31 procent. Jednocześnie napływ ludności w ostatnich latach sprawił, że po latach spadków liczba rodzin w społeczeństwie wreszcie przestała maleć.

Obecnie we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi lub rodzicami mieszka blisko połowa społeczeństwa (49 procent). To wynik niemal identyczny jak w 2015 roku (48 procent), podczas gdy jeszcze w 1996 roku w ten sposób żyło 57 procent mieszkańców Niemiec.

– Wieloletni spadek liczby tradycyjnych gospodarstw domowych wynika przede wszystkim ze starzenia się powojennego wyżu demograficznego. Generacja baby boomersów ma już za sobą etap wychowywania dzieci pod jednym dachem – wyjaśnia Thomas Körner, ekspert ds. demografii z Federalnego Urzędu Statystycznego.

Demografii pomogła imigracja

Sytuację zmieniła dopiero imigracja, która od 2015 roku trwale zahamowała ten trend. Przyjeżdżający do Niemiec ludzie oraz ich dzieci są młodsi i znacznie częściej zakładają tradycyjne rodziny.

W ubiegłym roku w takich gospodarstwach mieszkało aż 60 procent osób ze środowisk migracyjnych, podczas gdy wśród rodowitych mieszkańców Niemiec wskaźnik ten wynosił 43 procent.

Domy osób o migracyjnych korzeniach są również częściej wielodzietne – w 2025 roku w 21 proc. z nich wychowywało się co najmniej troje dzieci. Dla porównania, w rodzinach bez tła migracyjnego taki wynik odnotowano zaledwie w co dziesiątym domu. Z kolei jedynacy znacznie częściej wychowują się u rodowitych Niemców (54 procent) niż w rodzinach imigranckich (43 procent).

Kiedy mówimy o rodzinie imigranckiej?

Według oficjalnej definicji rodzina ma korzenie imigranckie, jeśli oboje rodzice (lub rodzic samotnie wychowujący dziecko) przybyli do Niemiec po 1950 roku albo są potomkami takich osób.

To głównie dzięki napływowi migrantów ogólna liczba dzieci mieszkających z rodzicami od lat stoi w miejscu. W 2025 roku równo połowa rodzin (50 procent) wychowywała jedynaka, w 37 procentach domów żyło dwoje dzieci, a w 13 procentach – troje lub więcej. Trzy dekady temu te proporcje wyglądały niemal identycznie.

(AFP/przy)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Komisja Europejska przedstawiła dziś (17.09.2026) projekt regulacji, mających lepiej chronić dzieci i młodzież przed negatywnymi skutkami korzystania z mediów społecznościowych. Oprócz zakazu korzystania z tego rodzaju platform dla dzieci poniżej 13. roku życia oraz ograniczeń dla trzynasto- i czternastolatków, nowe rozwiązania mają skłonić dostawców usług do zmian. W przyszłości platformy internetowe, serwisy społecznościowe, wybrane platformy gamingowe oraz dostawcy usług opartych na sztucznej inteligencji musieliby najpierw wykazać, że są bezpieczne dla nieletnich, zanim umożliwią im dostęp.

– Platformy są zaprojektowane tak, by przyciągać uwagę. Algorytmy uczą się na podstawie naszego zachowania i wykorzystują je, by skłonić nas do klikania, reagowania i dalszego przewijania treści – powiedziała szefowa Komisji Ursula von der Leyen w Parlamencie Europejskim w Strasburgu. Jej zdaniem celem takich mechanizmów jest zatrzymywanie dzieci w sieci i czerpanie zysków z ich uwagi.

Tymczasem – według von der Leyen – z intensywnym korzystaniem ze smartfonow i mediów społecznościowych mogą wiązać się takie problemy jak bezsenność, cyberprzemoc czy samookaleczenia.

Media społecznościowe od 15. roku życia

Jeżeli propozycje Komisji zostaną przyjęte, młodzi ludzie w UE mogliby samodzielnie zakładać konta w mediach społecznościowych i serwisach wideo dopiero po ukończeniu 15 lat. Platformy byłyby zobowiązane do skutecznej weryfikacji wieku użytkowników.

Kluczowym elementem planu jest system potwierdzania wieku. Obecnie największe platformy wymagają zwykle ukończenia 13 lat, jednak zdaniem Komisji zasady te nie są egzekwowane wystarczająco skutecznie.

Do weryfikacji wieku mogłyby służyć aplikacje unijne lub inne rozwiązania techniczne. Jednym z nich miałby być europejski cyfrowy portfel tożsamości EUDI Wallet; w Niemczech ma być udostępniony na początku 2027 roku. Dzięki niemu użytkownicy mogliby potwierdzać, że osiągnęli określony wiek bez ujawniania platformom danych osobowych takich jak nazwisko czy data urodzenia.

Konta dla dzieci pod kontrolą rodziców

Zgodnie z koncepcją Komisji dzieci poniżej 13. roku życia nadal mogłyby korzystać z wybranych usług internetowych spełniających szczególnie wysokie standardy bezpieczeństwa, na przykład platform przeznaczonych dla dzieci. Takie konta pozostawałyby jednak pod pełną kontrolą rodziców.

Młodzież w wieku od 13 do 15 lat mogłaby korzystać z tzw. mini-kont zakładanych i nadzorowanych przez rodziców. Miałyby one ograniczone funkcje, a czas korzystania z nich byłby limitowany do jednej godziny dziennie.

Koniec ze scrollowaniem bez końca?

Właściciele platform musieliby wykazać, że nie stosują mechanizmów sprzyjających uzależnieniu od mediów społecznościowych, takich jak niekończące się przewijanie treści czy automatyczne odtwarzanie filmów. Domyślnie miałyby również wdrażać rozwiązania służące ochronie dzieci i młodzieży, w tym limity czasu spędzanego przed ekranem.

Byłaby to istotna zmiana w stosunku do obecnych zasad. Dziś to rodzice muszą udowadniać, że dana platforma nie zapewniła ich dziecku odpowiedniej ochrony.

Wysokie kary

Komisja Europejska miałaby rozpatrywać przypadki naruszeń w ciągu 90 dni. Za złamanie przepisów firmom groziłyby kary sięgające nawet 6 proc. ich rocznego światowego obrotu.

Z nowych regulacji wyłączone byłyby m.in. platformy edukacyjne oraz usługi tworzone i prowadzone przez instytucje publiczne.

Szczególne zasady dla chatbotów AI

Projekt przewiduje także dodatkowe wymogi dla chatbotów opartych na sztucznej inteligencji, które oferują użytkownikom wsparcie emocjonalne. Takie systemy miałyby być projektowane w sposób zapobiegający emocjonalnemu uzależnieniu dzieci oraz minimalizujący ryzyko szkodliwych interakcji.

Komisja zwraca uwagę, że w przeszłości odnotowano przypadki, w których chatboty AI nie reagowały właściwie na sygnały świadczące o myślach samobójczych użytkowników.

Planowane przepisy dotyczyłyby również dorosłych użytkowników, ponieważ wymóg weryfikacji wieku miałby mieć charakter powszechny. Jeszcze tej jesieni Ursula von der Leyen chce przedstawić kolejną inicjatywę dotyczącą wpływu algorytmów i mechanizmów uzależniających na użytkowników w każdej grupie wiekowej.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Na razie nic jednak nie ulegnie zmianie. Projekt Komisji musi zostać zaakceptowany przez Parlament Europejski oraz państwa członkowskie UE. Proces legislacyjny może potrwać miesiące, a nawet lata.

Niemiecka minister jest „za”

Propozycje KE popiera niemiecka minister oświaty Karin Prien. Plan Komisji Europejskiej „bardzo dokładnie pokrywa się z kierunkiem, który chcemy realizować również w Niemczech” – powiedziała Prien w programie „Morgenmagazin” telewizji ZDF. Potwierdziła także, że w Niemczech zostaną wprowadzone „przepisy przejściowe” do czasu uzgodnienia regulacji europejskich. Jej zdaniem zagrożenie dla dzieci i młodzieży, związane z korzystaniem z mediów społecznościowych, jest zbyt duże, by zwlekać z przyjęciem odpowiednich rozwiązań.

DPA/ widz

W sobotę (19.09.2026) w Monachium znów rozbrzmi słynne „O'zapft is!” – co w literackim języku niemieckim oznacza, że pierwsza beczka piwa została odszypułkowana.

Symboliczne wybicie szpuntu przez nadburmistrza miasta co roku oficjalnie rozpoczyna Oktoberfest, który w tym roku potrwa do 4 października. Wydarzenie to jest uznawane za największy ludowy festyn na świecie.

Nowoczesny system bezpieczeństwa

Teren imprezy jest ogromny: Oktoberfest na błoniach Theresienwiese zajmuje aż 34,5 hektara, co odpowiada powierzchni około 48 boisk piłkarskich. Mimo to frekwencja – zwłaszcza w weekendy – bywa tak ogromna, że momentami brakuje miejsca. W ubiegłym roku organizatorzy musieli nawet chwilowo zamykać bramy wejściowe. Powód? W niemal wszystkich 38 namiotach biesiadnych zabawa odbywa się w systemie dwu- lub trzyzmianowych rezerwacji.

Podczas wymiany gości przy stołach w 14 największych halach, z których każda mieści kilka tysięcy osób, robi się ogromny tłok – tysiące ludzi próbuje w tym samym momencie wejść do środka lub wyjść na zewnątrz. W zeszłym roku, po południu ruch w pewnym momencie całkowicie zamarł, a napierający tłum wywołał u niektórych osób stany paniki.

Pomoże sztuczna inteligencja

Aby uniknąć takich sytuacji w przyszłości, władze Monachium unowocześniły tegoroczny plan bezpieczeństwa. Teren festiwalu monitoruje 26 nowych kamer (nie licząc 56 kamer policyjnych), a sztuczna inteligencja na bieżąco analizuje przepływ tłumu i podnosi alarm, gdy robi się zbyt ciasno.

Dodatkowo powołano specjalne centrum koordynacyjne, które dba o błyskawiczną wymianę informacji między służbami ratunkowymi, policją a organizatorami. Służby przygotowały się również na ewentualne zagrożenia ze strony dronów, choć szczegółów technicznych nie ujawniono. Bezpieczeństwa na miejscu pilnuje także 600 policjantów.

Oktoberfest: Znany na całym świecie, ale najbliższy sercom Bawarczyków

Choć Oktoberfest to marka globalna i prawdziwy magnes dla zagranicznych turystów, to ubiegłoroczne badania na zlecenie władz miasta pokazują, że impreza zachowała swój lokalny charakter. Aż 41 procent gości w 2025 roku stanowili sami Monachijczycy, 25 procent przyjechało z najbliższych okolic, a 9 procent z pozostałych części Bawarii.

Oznacza to, że aż trzy czwarte z 6,5 miliona odwiedzających to mieszkańcy regionu. Jedynie około 4 procent przybyło z innych landów Niemiec.

Z zagranicy przyjechało około 21 procent gości, co daje blisko 1,35 miliona osób. Najliczniejszą grupą międzynarodową byli obywatele USA – stanowili oni prawie 20 procent zagranicznych turystów (ponad 270 tysięcy osób). Drugie miejsce zajęli Włosi z wynikiem ponad 13 procent.

Piwa tyle, ile się da

Na terenie festiwalu obowiązuje bezwzględny zakaz palenia marihuany. Jeśli jednak chodzi o alkohol, każdy może pić tyle, na ile ma ochotę i... ile uniesie jego portfel. Litrowy kufel piwa (tzw. Maß) kosztuje w tym roku od 14,80 do 15,90 euro, co oznacza jedynie minimalną podwyżkę w porównaniu z zeszłym rokiem. Litr wody stołowej to wydatek rzędu aż 11 euro, ale na błoniach rozstawiono darmowe dystrybutory z wodę pitną.

Sporym rozsądkiem i trzeźwością powinny wykazać się osoby planujące korzystanie z licznych karuzeli i biesiadnych atrakcji – bilety na nie kosztują od niespełna 5 do 14 euro. Warto też pamiętać, że wiele stoisk i punktów gastronomicznych wciąż przyjmuje wyłącznie gotówkę.

Na festiwal w dirndlu czy skórzanych spodniach?

Na koniec pozostaje pytanie o odpowiedni ubiór. Rodowici Bawarczycy, którzy szanują lokalne obyczaje, niemal zawsze przychodzą na błonia w tradycyjnych strojach ludowych (Tracht). Dla pozostałych gości skórzane spodnie (Lederhosen) czy tradycyjne suknie (Dirndl) są miłym akcentem, ale nie obowiązkiem.

Miejski wydział marketingu turystycznego radzi osobom odwiedzającym festiwal po raz pierwszy, aby strój wypożyczyły, i dzieli się złotą zasadą: „Jeśli chcą Państwo uniknąć kpiących spojrzeń, lepiej zrezygnować z tanich, filcowych kapeluszy, materiałowych imitacji skórzanych spodni czy plastikowych, neonowych mini-sukienek. Klasyczne dżinsy i koszula w kratę będą zawsze znacznie bezpieczniejszym i bardziej gustownym wyborem”.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

W roku szkolnym 2025/2026 około 84 300 uczniów w Niemczech uczęszczało na lekcje religii islamskiej lub zajęcia z wiedzy o islamie – wynika z analizy opublikowanej w czwartek, 17 września, przez serwis Mediendienst Integration. Dla porównania: w roku szkolnym 2015/2016 w zajęciach tych uczestniczyło około 42 600 uczniów.

Analiza przeprowadzona przez serwis Mediendienst Integration wykazuje, że na lekcje dotyczące islamu uczęszcza dwa razy więcej uczniów niż dziesięć lat temu, jednak wciąż brakuje oferty obejmującej cały kraj.

Znaczne różnice regionalne

Serwis zwrócił się z zapytaniem do ministerstw edukacji wszystkich 16 krajów związkowych. W dziewięciu z nich prowadzone są albo lekcje religii islamskiej (nauczanie oparte na konkretnym wyznaniu), albo zajęcia z wiedzy o islamie (nauczanie o religii). Uwagę zwraca różnica między wschodem a zachodem kraju.

O ile w Berlinie uczniowie mogą uczęszczać na lekcje religii islamskiej, o tyle w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Brandenburgii, Saksonii-Anhalt, Saksonii i Turyngii – czyli na terenie byłej NRD– takiej oferty brakuje. W Niemczech mieszka szacunkowo 6,6 miliona muzułmanów, z czego ponad 90 procent żyje w zachodniej części kraju.

Nauczanie o islamie zwalcza propagandę

Mimo że liczba uczniów w całych Niemczech wzrosła dwukrotnie, według ustaleń serwisu wciąż brakuje oferty dostępnej na terenie całego kraju. W Bawarii w roku szkolnym 2025/2026 około 22 800 uczniów uczęszczało na zajęcia z wiedzy o islamie, co stanowi około 15 procent spośród mniej więcej 152 500 muzułmańskich uczniów w tym kraju związkowym. W Nadrenii Północnej-Westfalii na lekcje religii islamskiej uczęszczało 30 260 uczniów. Odpowiada to siedmiu procentom z łącznej liczby 419 204 muzułmańskich uczniów.

- Aby rozszerzyć nauczanie o islamie, należy utworzyć więcej etatów dla nauczycieli tego przedmiotu – powiedział serwisowi Mathias Rohe, znawca islamu z Erlangen. Takie rozwiązanie zmotywowałoby również przyszłych nauczycieli do wyboru tej specjalizacji. Rozszerzenie nauczania islamu jest ważne również w obliczu islamistycznej propagandy w internecie – dodał.

(EPD/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Na wiecu wyborczym premier Meklemburgii-Pomorza Przedniego – socjaldemokratki Manueli Schwesig – w Rostocku pojawił się tłum zagranicznych dziennikarzy. Reporter Bloomberga robi notatki z jej wystąpienia w porcie, holenderska ekipa telewizyjna pyta o wybory, a fotografowie agencji Getty i Reuters próbują zrobić kilka zdjęć przed namiotem cyrkowym.

Organizacja wieczoru wyborczego po zamknięciu lokali wyborczych jest podobno wyjątkowo trudna ze względu na liczbę zgłoszeń od zagranicznych mediów – przyznaje osoba ze sztabu wyborczego socjaldemokratycznej SPD.

Duże zainteresowanie mediów odnotowuje także AfD. Zgłoszenie na wieczór wyborczy w siedzibie partii miały złożyć liczne media zagraniczne, w tym ekipy z Korei Południowej i Ukrainy.

Skąd to ogromne zainteresowanie wyborami regionalnymi w tym północno-wschodnim kraju związkowym Niemiec?

Kijów zaniepokojony

Zainteresowanie Ukrainy jest zrozumiałe. Kolejne zwycięstwo AfD po triumfie w Saksonii-Anhalcie mogłoby zachwiać układem sił na szczeblu federalnym. Współprzewodnicząca partii Alice Weidel już teraz mówi o „jednoznacznym mandacie do rządzenia” dla AfD w Niemczech.

Taki rozwój wydarzeń mógłby oznaczać osłabienie niemieckiego wsparcia dla Ukrainy w obronie przed rosyjską agresją. Wpływowi politycy AfD, tacy jak współprzewodniczący partii Tino Chrupalla, uchodzą za przychylnych Kremlowi. Sam Chrupalla twierdzi, że Putin nic mu nie zrobił.

Podczas kampanii wyborczej prorosyjski kurs znajduje zwolenników także w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Kiedy podczas spotkania wyborczego w Grimmen Chrupalla zarzucił rządowi Friedricha Merza prowadzenie polityki konfrontacyjnej wobec Rosji i domagał się ponownego uruchomienia gazociągu Nord Stream, został nagrodzony brawami.

Tam dochodzi Nord Stream

To właśnie Nord Stream po raz pierwszy sprawił, że granicząca z Polską Meklemburgia-Pomorze Przednie znalazła się w centrum międzynarodowej polityki. Decydujące znaczenie miało położenie geograficzne regionu, który stał się atrakcyjnym miejscem dla strategicznej inwestycji. Gazociąg prowadzi do miejscowości Lubmin koło Greifswaldu.

Ówczesny kanclerz Niemiec Gerhard Schröder zapewnił w ten sposób Niemcom bezpośredni dostęp do taniego rosyjskiego gazu, a sobie – dobre zabezpieczenie na jesień życia. Niedługo bowiem po odejściu z urzędu objął dobrze płatne stanowisko przewodniczącego rady nadzorczej spółki Nord Stream AG – do czego przyczynił się jego dobry znajomy – Władimir Putin. Dla samego Putina projekt miał przede wszystkim umożliwić uniezależnienie się od Ukrainy jako kraju tranzytowego.

Trump przeciwko gazociągowi

Wokół Nord Stream przez lata trwały spory polityczne, które sięgnęły także za Atlantyk. Prezydent USA Donald Trump oskarżał niemiecki rząd o uzależnianie się od Rosji i w 2019 roku nałożył sankcje na projekt Nord Stream 2.

Wtedy ponownie oczy świata skierowały się na Meklemburgię-Pomorze Przednie, gdzie budowa gazociągu została wstrzymana tuż przed ukończeniem. Krytyka spadła także na Manuelę Schwesig, która za pośrednictwem utworzonej fundacji wspierała realizację projektu.

Trump chciał jednocześnie zwiększyć sprzedaż amerykańskiego gazu w Europie, jednak jego ostrzeżenia okazały się trafne. W 2022 roku Rosja zaatakowała Ukrainę. Po wprowadzeniu przez Zachód sankcji Moskwa stopniowo ograniczała dostawy gazu, a następnie całkowicie je wstrzymała. 1 września 2022 roku w Lubminie gazociąg pozostał pusty, a uwaga całego świata ponownie skupiła się na tej niewielkiej miejscowości.

Sabotaż Nord Stream i terminale LNG

Kilka tygodni później nastąpiły eksplozje wokół gazociągu Nord Stream, a Bałtyk stał się nagle sceną międzynarodowego thrillera szpiegowskiego. Uszkodzone zostały trzy z czterech nitek gazociągu. Kreml oskarżał o sabotaż brytyjskie lub amerykańskie służby specjalne.

Obecnie w areszcie śledczym przebywa dwóch podejrzanych obywateli Ukrainy. Według śledczych do przeprowadzenia akcji mieli wykorzystać między innymi żaglówkę wynajętą w Rostocku.

Meklemburgia-Pomorze Przednie trafiała na czołówki zagranicznych mediów również z powodu innych projektów energetycznych. Planowane terminale płynnego gazu (LNG) w Mukran na Rugii oraz w Lubminie mają istotne znaczenie dla europejskiego rynku gazowego. Dlatego także sąsiednie kraje z dużą uwagą śledziły spory wokół ich budowy.

„Flota cieni” przy niemieckim wybrzeżu

Rosja obchodzi zachodnie sankcje przy pomocy starych tankowców przewożących pod obcą banderą ropę naftową – tzw. floty cieni. I ponownie to położenie nad Bałtykiem i względna bliskość Rosji sprawiły, że Meklemburgia-Pomorze Przednie znalazła się w centrum zainteresowania opinii publicznej. Znaczna część rosyjskiego eksportu ropy odbywa się właśnie przez Morze Bałtyckie, a stare i często wyeksploatowane tankowce przepływają w pobliżu niemieckiego wybrzeża.

Zagrożenie katastrofą ekologiczną stało się szczególnie widoczne, gdy trzeba było odholować tankowiec Eventin, płynący z rosyjskiej Ust-Ługi do Kanału Sueskiego z ładunkiem 100 tys. ton ropy. Statek do dziś cumuje w pobliżu wyspy, ku niezadowoleniu branży turystycznej. Trwający spór prawny budzi duże zainteresowanie międzynarodowe, ponieważ ewentualna konfiskata jednostki mogłaby stworzyć ważny precedens.

Spór o bazę marynarki wojennej w Rostocku

Napięcia między Rosją a Zachodem sprawiły również, że Meklemburgia-Pomorze Przednie znalazła się w centrum debat o bezpieczeństwie. Moskwa zarzuca niemieckiemu rządowi utworzenie w Rostocku morskiego dowództwa koordynującego działania państw NATO na Bałtyku. Według Kremla ma to naruszać postanowienia traktatu dwa plus cztery, który regulował warunki zjednoczenia Niemiec.

Były prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew, obecnie wiceprzewodniczący Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, posunął się nawet do gróźb, twierdząc, że działania Niemiec mogą doprowadzić do utraty części ich suwerenności.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Po benzynie również olej napędowy w Niemczech osiągnął rekordowo wysoką cenę. Jak wynika z danych niemieckiego automobilklubu ADAC, w środę (16.09.) średnia cena za litr wyniosła 2,453 euro, przewyższając o 0,6 centa dotychczasowy rekord z kwietnia. Ceny benzyny utrzymują się na rekordowym poziomie już od kilku dni. W środę odnotowano piąty z rzędu wzrost, a cena osiągnęła poziom 2,314 euro za litr.

Jak informuje portal T-online, powołując się na dane Komisji Europejskiej, Niemcy znajdują się w ścisłej czołówce krajów z najwyższymi cenami paliwa. W Unii Europejskiej drożej za benzynę Super E10 kierowcy płacili jedynie w Danii (2,564 euro za litr) i Holandii (2,434 euro). Niemcy według tego zestawienia musieli zapłacić za litr 2,357 euro – dane pochodzą z 14 września br.

Jeśli chodzi o olej napędowy, według danych KE, Niemcy zajęły czwarte miejsce z ceną 2,426 euro za litr według danych z 14 września. Wyższe ceny odnotowano w Finlandii (2,505 euro), Danii (2,502 euro) i Holandii (2,494 euro).

Ceny w Niemczech powyżej średniej UE

Średnia dla 27 państw członkowskich UE była znacznie niższa: 2,063 euro za benzynę super i 2,159 euro za olej napędowy. Oznacza to, że kierowcy w Niemczech płacili za benzynę Super E10 około 29 centów, a za olej napędowy niecałe 27 centów więcej za litr niż wynosiła średnia europejska – informuje portal T-online.

Ceny paliw utrzymują się na wyjątkowo wysokim poziomie od początku konfliktu w Iranie pod koniec lutego. Od końca sierpnia ponownie znacząco wzrosły, a ostatnio sytuacja uległa zaostrzeniu w związku z nową eskalacją napięcia w Zatoce Perskiej i obawami o dostawy ropy. Łącznie olej napędowy jest obecnie droższy o niespełna 71 centów w porównaniu z dniem poprzedzającym wybuch konfliktu, a benzyna E10 – o niespełna 54 centy. Jak pisze niemiecka agencja prasowa DPA, warto jednak zauważyć, że po uwzględnieniu inflacji paliwa bywały w przeszłości droższe.

Dla kierowców wzrost cen paliw oznacza dodatkowe wydatki: w przypadku typowego samochodu benzynowego, przy przebiegu około 800 kilometrów miesięcznie i średnim spalaniu 8 litrów na 100 kilometrów, obecne ceny oznaczają koszt wyższy o 34 euro miesięcznie w porównaniu z okresem sprzed wybuchu konfliktu. Dla typowego kierowcy samochodu z silnikiem Diesla, pokonującego 1400 kilometrów przy spalaniu 7 litrów na 100 kilometrów, wzrost ten wynosi 69 euro.

Po paliwo do Polski i Czech

Dziennik „Bild”, zamieszcza w czwartkowym (17.09.) wydaniu zestawienie cen paliw w krajach sąsiednich Niemiec. Wynika z niego, że szczególnie opłacalna jest turystyka paliwowa do Czech i Polski. Z zestawienia wynika, że przy zatankowaniu na polskiej stacji benzynowej 50-litrowego baku i średnim zużyciu 7 litrów na 100 kilometrów, opłaca się przejechać z Niemiec nawet 125 km w przypadku tankowania benzyny oraz 86 km w przypadku zakupu diesla. W Czechach odległości te wynoszą odpowiednio: 125 km dla benzyny i 93 km dla oleju napędowego.

Dziennik dodaje, że podróż do Polski może okazać się w ogólnym rozrachunku jeszcze tańsza, jeśli na miejscu kierowcy zaopatrzą się np. w papierosy czy lokalne specjały, które zwykle są tańsze niż w Niemczech.

Apel do kanclerza o wsparcie

Z powodu rekordowych cen paliw w Niemczech rozgorzała nowa dyskusja na temat środków mających odciążyć kierowców. Kanclerz Friedrich Merz zapowiedział środki łagodzące skutki wysokich cen paliw, nie przedstawił jednak jeszcze szczegółów.

Tymczasem ekonomiści wielokrotnie krytykowali środki prowadzące do odgórnego obniżenia cen na stacjach paliw. Z jednej strony takie rozwiązania przynosiłyby ulgę również tym, którzy jej nie potrzebują, a z drugiej – hamowałyby efekt oszczędniejszego zużycia paliwa, do jakiego skłaniają wysokie ceny.

Do krytyki dotyczącej wysokich cen paliw przyłączają się spedytorzy. Federalne Stowarzyszenie Transportu Drogowego, Logistyki i Gospodarki Odpadami (BGL) w liście otwartym do kanclerza Friedricha Merza domaga się wsparcia ze strony państwa. Zdaniem przewoźników sytuacja w sektorze średnich przedsiębiorstw transportowych stała się krytyczna. BGL wylicza, że przy flocie liczącej 50 ciężarówek obecne ceny oleju napędowego oznaczają dodatkowe koszty rzędu ponad miliona euro rocznie.

„Przedsiębiorstwa z trudem są w stanie samodzielnie udźwignąć tak wysoki wzrost kosztów” – pisze rzecznik zarządu BGL, Dirk Engelhardt. Często nie ma możliwości przeniesienia tych kosztów na zleceniodawców lub udaje się to jedynie częściowo. „Wysokie ceny oleju napędowego zagrażają zatem wielu średnim firmom i osłabiają konkurencyjność niemieckiej gospodarki”.

Kutry utknęły w portach

Ceny paliw wpływają również na niemieckie rybołówstwo – choć nie chodzi tu o klasyczny olej napędowy, lecz przede wszystkim o olej napędowy do jednostek pływających (tzw. marine gas oil). Jak poinformował rzecznik Niemieckiego Związku Rybołówstwa, kutry pozostają obecnie w portach, ponieważ wypłynięcie w morze jest nieopłacalne. Zapowiedziana przez Ministerstwo Rolnictwa pomoc to zdaniem rybaków „kropla w morzu potrzeb”.

(DPA, AFP, T-online, Bild/stef)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

– Każde wybory są ważne. To nie jest abstrakcyjna polityka, ale decyzje, które dotyczą nas wszystkich – mówi DW Katarzyna Niewiedział, pełnomocniczka berlińskiego Senatu ds. integracji i migracji, ale również ds. Polonii. Polacy, których w Berlinie mieszka ponad 100 tys., są jedną z największych grup imigranckich w stolicy Niemiec.

– Polacy współtworzą to miasto – pracują, płacą podatki, wychowują tu swoje dzieci. A w tych wyborach zapadają ważne decyzje, które będą miały wpływ na ich życie – decyzje o dostępie do mieszkań, o wysokości czynszów, o jakości szkół i transportu miejskiego, o bezpieczeństwie – podkreśla Niewiedział.

Tryumf AfD - powtórka z historii?

Ale stawką wyborów w niedzielę 20 września jest coś więcej. Spektakularne zwycięstwo Alternatywy dla Niemiec w Saksonii-Anhalcie zapaliło lampkę alarmową w niemieckich instytucjach, w polskich organizacjach i wśród samych Polaków w Berlinie. Czy AfD może powtórzyć ten sukces w stolicy?

Sondaże na to nie wskazują. CDU i Lewica prowadzą tam z 20-procentowym poparciem. AfD może liczyć na 18 proc. głosów, ale to i tak dwa razy więcej niż podczas poprzednich wyborów do Izby Deputowanych w 2023 roku.

Sondaże nie mówią jednak wszystkiego.

– Przypominają mi się lekcje historii. Uważam, że początki faszyzmu wyglądały podobnie – pod pozorem obrony Niemców dokonują się czystki etniczne i szerzona jest nienawiść wobec innych nacji. Boli mnie ta nienawiść, która teraz ujrzała światło dzienne. Bardzo bym chciała, żeby historia się nie powtórzyła – mówi DW Aneta, która od pięciu lat mieszka w Berlinie. Polka pracuje w Uni-Assist – organizacji, która zajmuje się weryfikacją dokumentów aplikacyjnych zagranicznych studentów chcących studiować w Niemczech. Teraz Aneta obawia się, jakie konsekwencje może mieć dla młodych ludzi niechęć do cudzoziemców.

Polacy też głosują na AfD

Kontakty z cudzoziemcami ma na co dzień również Katarzyna Niewiedział. – W organizacjach imigranckich te obawy są bardzo żywe. Sytuacja polityczna we wschodnich landach daje wielu ludziom do myślenia. Paradoks polega na tym, że część migrantów, w tym Polaków czy ludzi o polskich korzeniach, skłania się ku głosowaniu na AfD – mówi pełnomocniczka ds. integracji.

W badaniach opublikowanych przed rokiem przez Fundację Konrada Adenauera wśród osób polskiego pochodzenia w Niemczech 33 proc. zadeklarowało głos na Alternatywę dla Niemiec, więcej niż na inne partie. Dla porównania: AfD poparło tylko 14 proc. osób pochodzenia rosyjskiego i 8 proc. pochodzenia tureckiego.

– Myślę, że dziś, po wyborach w Saksonii-Anhalcie, dla każdego stało się absolutnie jasne, jaki pomysł na Niemcy i Europę ma AfD. W tej wizji nie ma miejsca dla Polaków i innych migrantów w Berlinie – mówi Katarzyna Niewiedział.

Stop islamizacji Niemiec i Europy

Nie znaczy to jednak, że partia Alice Weidel i Tina Chrupally nie może liczyć na polskie głosy. Michał, 35-latek z kozią bródką i w rozciągniętym swetrze, wyglądem bardziej pasuje do pełnego imigrantów berlińskiego Kreuzbergu, poglądami – wprost przeciwnie. – Całkowicie rozumiem Niemców, czara goryczy musiała się w końcu przelać. Islamizacja Europy to tak naprawdę cicha wojna. Mieliśmy swoją religię i swoje obyczaje, a obca kultura wchodzi z butami do Europy i narzuca nam swoje racje. Oby tylko nie skończyło się to wojną domową – ostrzega Polak w rozmowie z DW.

Jednak dopytywany, czy odda swój głos na AfD, na kilka dni przed wyborami ma wątpliwości. Michał od dwóch lat ma w Berlinie firmę budowlaną, a realizacja zapowiedzi AfD mogłaby być dla niego kłopotliwa. – Jeżeli oni chcą wyjść ze strefy Schengen oraz Unii Europejskiej i pozamykać granice, to może to utrudnić interesy takich firm, jak moja w zakresie transportu i logistyki. To byłby prawdziwy problem – ocenia. Jednak zaraz dodaje: –Ale jeśli chodzi o stosunek do islamizacji, to AfD idzie we właściwym kierunku.

Najważniejsza jest informacja

– Paradoks polega na tym, że część osób nieniemieckiego pochodzenia, w tym również Polaków, głosuje wbrew własnym interesom. I nie chodzi o to, że one popierają program AfD, ale o formę protestu przeciwko tzw. establishmentowi politycznemu oraz wyrażenie frustracji swoimi problemami w życiu codziennym i tym, że inne partie nie zaoferowały im łatwych rozwiązań – mówi w rozmowie z DW Marta Neüff, przewodnicząca zarządu Polskiej Rady Społecznej w Berlinie.

Dlatego polskie organizacje i inicjatywy w stolicy Niemiec podkreślają, jak ważna jest informacja – o programach poszczególnych partii, o kandydatach, o prawie do głosowania. W wyborach do Izby Deputowanych w Berlinie mogą głosować tylko osoby z niemieckim paszportem, w wyborach do rad berlińskich dzielnic, które odbędą się równolegle – wszyscy obywatele UE od 16. roku życia bez względu na obywatelstwo.

Polacy chcą współdecydować

W obu wyborach startuje wielu kandydatów polskiego pochodzenia. Aktywna na polu politycznym inicjatywa Polki w Berlinie przedstawia ich sylwetki w formie tablic w postach na Facebooku. – W naszej serii pokazujemy osoby z polskimi korzeniami, które startują w wyborach z różnych partii. Nie chodzi nam o promowanie żadnej partii ani żadnego kandydata, tylko o to, żeby ludzie wiedzieli, kto startuje i mogli sami wyrobić sobie zdanie – mówi DW Marzena Nowak z Polek w Berlinie.

– Polacy i osoby polskiego pochodzenia mieszkające w Niemczech mają bardzo różne poglądy polityczne, nie jesteśmy też jednolici w swoich decyzjach wyborczych – dodaje Adrianna Tomczak, kierowniczka Biura Polonii. Jak podkreśla, wśród Polaków w Niemczech dostrzega coraz większą potrzebę rozmowy o tym, co dzieje się z niemiecką demokracją, gospodarką i zaufaniem do rządzących. – Dlatego wyjaśniamy zasady wyborów w poszczególnych landach, zachęcamy do udziału w nich i organizujemy spotkania z kandydatami polskiego pochodzenia – zaznacza Tomczak.

Niemieckie partie traktują nas poważnie

Z kolei Polska Rada Społeczna zorganizowała przed wyborami cykl spotkań polskich wyborców z niemieckimi kandydatami. Gośćmi Rady byli przedstawiciele CDU, SPD i Zielonych. – Te spotkania pokazały, że partie traktują nas poważnie. Przysłały do nas kandydatów z pierwszych miejsc na listach, przygotowanych i poinformowanych o problemach, z którymi Polacy spotykają się w życiu codziennym w Berlinie – mówi Marta Neüff.

– Uczestniczyłam w tych dyskusjach – dodaje Katarzyna Niewiedział – Cieszy mnie, że kandydaci niemieckich partii brali udział w debatach na tematy, które dla Polaków są najważniejsze, jak obecność języka polskiego w szkołach, lepszy transport z Berlina do Polski, niemiecka biurokracja, a przede wszystkim nostryfikacja dyplomów, czyli możliwość pracy w swoim zawodzie – mówi Niewiedział.

Jej zdaniem niemieccy politycy stopniowo zaczynają dostrzegać potencjał demograficzny i gospodarczy Polaków w Berlinie i przekonywać się, że warto zabiegać o ich głosy. Z szacunków, które przekazała DW pełnomocniczka ds. integracji, opartych na danych meldunkowych, wynika, że do głosowania w wyborach do Izby Deputowanych Berlina uprawnionych jest ok. 50 tys. osób polskiego pochodzenia – z niemieckim lub podwójnym obywatelstwem.

Niemiecka polityka? A co mnie to obchodzi?

Nie ulega wątpliwości, że część tych osób do urn nie pójdzie. – Mieszkam w Berlinie od 20 lat, mam tu rodzinę, pracę w Siemensie, dobrze zarabiam. I to mnie interesuje – rodzina i zarobki, a nie polityka. Ani niemiecka, ani polska – mówi Rafał.

Magdalena, która pracuje jako opiekunka seniorów, nie jest tak zadowolona ze swojej sytuacji, ale nie widzi możliwości, żeby pójście na wybory mogło ją jakkolwiek zmienić. – Niemiecka polityka mnie nie obchodzi. Koszty mieszkania stale rosną, to jest prawdziwy problem. Dlatego nie wiem, jak długo jeszcze tu zostanę – mówi DW. Na razie Magdalena jest w Berlinie od dziesięciu lat, nigdy nie głosowała w żadnych wyborach.

– Dlatego najważniejsza jest informacja i mobilizacja – wzdycha Katarzyna Niewiedział. Mimo iż sama czasem spotyka się ze zniechęceniem do polityki, to, jak ocenia, w polskiej społeczności w Berlinie obserwuje większe niż wcześniej zaangażowanie w życie publiczne. – Zachodzi pewna zmiana pokoleniowa. Polacy w Berlinie przestają być tylko obserwatorami i coraz śmielej występują także w roli kandydatów do gremiów politycznych. Coraz częściej mają świadomość, że Berlin jest ich domem, który budują nie tylko dla siebie, ale też dla swoich dzieci – mówi Niewiedział.

Jestem w Berlinie gościem, a nie wrogiem

Rozmówczynie DW są przekonane, że rosnące poparcie dla AfD na wschodzie Niemiec dodatkowo zmobilizuje jej przeciwników w Berlinie. – Dla mnie wybory w Saksonii-Anhalcie są ważną lekcją przed wyborami w Berlinie. Samo zachęcanie do głosowania nie wystarczy. Ludzie muszą też widzieć, że ich głos ma znaczenie i że mogą mieć wpływ na to, jak wygląda miejsce, w którym żyją – mówi Adrianna Tomczak z Biura Polonii.

– Oczywiście, że są obawy przed kolejnym dobrym wynikiem Alternatywy, tym razem w Berlinie. Ale reakcją nie powinien być lęk i apatia, tylko mobilizacja do obrony demokratycznego i otwartego Berlina – dodaje Katarzyna Niewiedział.

Aneta z biura Uni-Assist nie pójdzie na wybory, nie ma niemieckiego obywatelstwa. Ale chciałaby, aby Berlin pozostał taki, jak dotąd – otwarty, kolorowy, wielokulturowy. – Jestem Polką, ale zostałam wychowana jako Europejka. Obszar Unii traktuję jak dom. Tak samo jak ja obcych chętnie witam w Polsce, tak samo chciałabym być witana za granicą. Tym bardziej w Niemczech, gdzie mieszkam, szanuję niemiecką kulturę, szanuję ludzi, znam niemiecką historię. Zdaję sobie sprawę z tego, że jestem tu gościem, ale na pewno nie jestem wrogiem i nie chcę, żeby ktoś mnie tak traktował – mówi.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Po wykryciu dwóch kolejnych przypadków malarii na lotnisku we Frankfurcie nad Menem władze miasta zalecają mieszkańcom ochronę przed komarami. „Zalecamy używanie środków odstraszających i noszenie odzieży zakrywającej ciało” – informuje urząd zdrowia we Frankfurcie nad Menem. Chodzi o tzw. repelenty, czyli substancje odstraszające komary za pomocą zapachu, dostępne m.in. w formie sprayów.

Dodatkowo ryzyko ukąszenia można ograniczyć, stosując w domach zabezpieczenia, takie jak moskitiery w oknach. Jednocześnie urząd podkreśla, że ryzyko zakażenia malarią dla mieszkańców Frankfurtu pozostaje bardzo niskie. „Warunki klimatyczne w Niemczech są niekorzystne dla cyklu życiowego komarów przenoszących malarię oraz samego pasożyta” – informuje.

We wtorek, 15 września, urząd zdrowia poinformował o dwóch nowych przypadkach zachorowania wśród mieszkańców okolic lotniska we Frankfurcie. Według wstępnych ustaleń doszło do zakażenia przez komara, który przyleciał do Niemiec na pokładzie samolotu. Już latem br. na malarię w ten sam sposób zachorowało sześciu pracowników portu lotniczego. Dwie osoby zmarły.

Czym jest malaria lotniskowa?

Według niemieckiego Instytutu Roberta Kocha (RKI) przypadki tzw. malarii lotniskowej, czyli zakażenia w pobliżu lotniska, należą w Niemczech do bardzo rzadkich. Dane przytoczone w badaniu opublikowanym w 2024 roku w czasopiśmie naukowym „Eurosurveillance” pokazują, że w 2022 roku w Europie odnotowano 6131 przypadków malarii. Ponad 99 proc. z nich zostało przywiezionych z regionów endemicznych, gdzie choroba występuje stale lub regularnie. W latach 1969-2024 w europejskich bazach danych zarejestrowano 145 przypadków malarii, kiedy pacjenci zarazili się na terenie Europy.

Spośród nich co najmniej 105 (lub nawet 113) przypadków zakwalifikowano jako malarię lotniskową. Najwięcej zachorowań odnotowano we Francji (52 przypadki), Belgii (19) i Niemczech (9), z czego osiem przypadków we Frankfurcie nad Menem i jeden w Monachium. Wiele z zakażonych osób mieszkało lub pracowało w pobliżu międzynarodowych lotnisk.

Odnotowano również 32 przypadki tzw. malarii bagażowej, gdy zakażony komar został przewieziony w bagażu, a miejsce zakażenia znajdowało się daleko od lotniska. Trzy takie przypadki wystąpiły w Niemczech. W ośmiu przypadkach trudno było stwierdzić, czy chodzi o malarię lotniskową czy bagażową.

Najwięcej zachorowań latem

Większość przypadków malarii lotniskowej (83 ze 105) odnotowano w miesiącach letnich. Naukowcy wskazują, że kluczowe znaczenie mają warunki środowiskowe: „Zakażony komar może przeżyć po przylocie na lotnisko docelowe, dlatego warunki pogodowe najprawdopodobniej odgrywają decydującą rolę”.

Autorzy badania zaznaczają jednak, że nie istnieje centralny system rejestracji takich przypadków, dlatego rzeczywista liczba zachorowań może być nieco inna. Według danych RKI w 2024 roku w Niemczech zgłoszono 934 przypadki malarii, w tym cztery śmiertelne.

Malaria we Frankfurcie nad Menem

Dwóch nowych pacjentów z frankfurckiej dzielnicy Schwanheim, niedaleko lotniska, przebywa obecnie w szpitalu. Nie podano szczegółów dotyczących ich stanu zdrowia. Służby epidemiologiczne badają okoliczności zakażenia, w tym możliwość związku z wcześniejszymi sześcioma przypadkami malarii odnotowanymi na lotnisku.

Urząd zdrowia we Frankfurcie nad Menem apeluje do mieszkańców oraz lekarzy, aby w przypadku typowych objawów brali pod uwagę również możliwość wystąpienia malarii lotniskowej. Jednocześnie trwa monitoring populacji komarów, który został rozszerzony na dzielnicę Schwanheim.

Malaria jest przenoszona przez ukąszenia zakażonych komarów. Szczególnie u osób z grup ryzyka może prowadzić do ciężkich powikłań, śpiączki, a nawet śmierci.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Prasa chwali ośmiu chadeckich premierów landów, którzy w środę (16.09.2026) wydali oświadczenie, w którym wsparli kanclerza Friedricha Merza i koalicję, a także zapewnili, że chcą utrzymania zapory ogniowej przeciw częściowo skrajnie prawicowej AfD. Oświadczenie to odpowiedź na krytykę Merza – także w samej chadecji, której jest szefem - i obwinianie go o porażkę wyborczą w Saksonii-Anhalcie. Premierzy wykonali ten nietypowy gest na cztery dni przed wyborami do landtagów Berlina i Meklemburgii-Pomorza Przedniego, gdzie według sondaży AfD też jest najsilniejsza.

Kanclerz w tarapatach

„No wreszcie – tak zapewne zakrzyknęli ci w CDU, którym dotychczasowe milczenie aż boleśnie dudniło w uszach” – pisze „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. „Oświadczenie chadeckich premierów landów stanowi jednak również dowód na to, jak poważnie oceniają oni sytuację, w której znaleźli się kanclerz i jego rząd. (...) A przecież kanclerzem wciąż jest Merz, wybrany na czteroletnią kadencję. (...) Kto doradza Merzowi szukanie ratunku w roli kanclerza mniejszościowego rządu, ten namawia do skoku w polityczny chaos i przedterminowe wybory, z których CDU (a tym bardziej CSU) raczej nie wyszłaby jako najsilniejsze ugrupowanie” – ocenia frankfurcki dziennik.

„W nadchodzących latach Niemcy będą musiały w jeszcze większym stopniu brać na siebie rolę lidera. 'Kanclerz od spraw zagranicznych' chce to robić i jest do tego zdolny – pod warunkiem jednak, że CDU i SPD zachowają zimną krew i dadzą mu jeszcze czas, by sprawdził się jako kanclerz zajmujący się sprawami wewnętrznymi i reformator” – czytamy.

Co dziwi? „Że tak późno”

„Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego. W geście bezinteresownego poświęcenia chadeccy premierzy landów zbudowali wokół swojego kanclerza solidny mur ochronny. W chwili największej próby ten dowód poparcia dla Friedricha Merza ma uciszyć wszelkie złowieszcze głosy nt. upadku kanclerza. Taka tarcza ma za zadanie nieco ostudzić gorącą atmosferę przed wyborami w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim” – pisze „Volkstimme” z Magdeburga. „Jeśli do końca tygodnia wydarzy się coś pozytywnego w związku z pospiesznie ogłoszoną obniżką cen paliw, może to nawet przynieść Merzowi i CDU chwilowy wzrost notowań. Jeśli jednak CDU – zgodnie z przewidywaniami – poniesie porażkę (zwłaszcza na wybrzeżu), Merz znów stanie się obiektem krytyki. Żaden bowiem mur ochronny nie zastąpi tego, czego brakuje szefowi rządu: prawdziwej więzi z obywatelami” – czytamy.

„W deklaracji poparcia dla Friedricha Merza, złożonej przez ośmiu premierów landów z CDU, zadziwia nie tyle samo udzielenie tego wsparcia, co fakt, że nastąpiło ono tak późno. Wcześniej w szeregach CDU każdy, kto miał na to ochotę, mógł przez całe tygodnie bezkarnie wyładowywać się na kanclerzu. Nawet początkujące polityczki, o których nikt wcześniej nie słyszał, bez trudu trafiały do ​​wieczornych serwisów informacyjnych, o ile go tylko wystarczająco ostro krytykowały. I nikt z kierownictwa partii nie zgłaszał sprzeciwu” – pisze „Münchner Merkur”.

„To, czy strata autorytetu kanclerza, do jakiej w międzyczasie doszło, jest jeszcze możliwa do odrobienia, okaże się w dniach po wyborach w Meklemburgii-Pomorzu Przednim i Berlinie. W każdym razie Merzowi udało się na razie z góry odeprzeć próbę puczu” – podsumowuje gazeta z Monachium.

W niedzielę, 20 września, Berlińczycy wybiorą swoich reprezentantów do Izby Deputowanych. O miejsce w Abgeordnetenhaus ubiegają się przedstawiciele 17 partii. Ponieważ stolica Niemiec jest jednocześnie krajem związkowym Izba pełni funkcję parlamentu landu. Deputowanych wybiera się na pięć lat, chociaż ostatnie wybory musiały zostać powtórzone w 2023 roku ze względu na nieprawidłowości organizacyjne stwierdzone podczas głosowania w 2021 roku. W tegorocznych wyborach po raz pierwszy udział będą mogły wziąć osoby od 16. roku życia (wcześniej obowiązywala zasada pełnoletności).

Na listach kandydatów znajdują się także osoby z polskim pochodzeniem lub Polacy mający obywatelstwo zarówno polskie, jak i niemieckie. DW rozmawiała z niektórymi z nich.

Problemy socjalne i mieszkaniowe

Od 2023 roku w Izbie Deputowanych z ramienia chadeckiej CDU zasiada Aldona Niemczyk, z zawodu pedagog socjalny. 20 września po raz kolejny powalczy o głosy w Berlinie-Charlottenburgu, gdzie znajduje się jej okręg wyborczy. Niemczyk pochodzi z Katowic, do Niemiec przyjechała w 1990 roku jako 20-latka. W berlińskim oddziale partii jest rzeczniczką ds. kobiet i równouprawnienia. Przyznaje, że do jej biura poselskiego często zgłaszają się Polacy zmagający się z problemami, przede wszystkim socjalnymi i mieszkaniowymi.

– Zawód, który wybrałam, pomaga mi w wypełnianiu roli poselskiej, ponieważ bardzo dużo ludzi boryka się z różnymi socjalnymi trudnościami. Czasem ludzie czekają miesiącami na zapomogę, mają problemy z urzędami, a w tym czasie spółdzielnia grozi im eksmisją – mówi Aldona Niemczyk w rozmowie z DW.

Problem bezdomności wśród Polaków

Niemczyk działa również w środowisku polonijnym. Zajmuje się pracą na rzecz kobiet, a także palącym w Berlinie problemem bezdomności. Liczbę Polaków żyjących na berlińskich ulicach szacuje się nawet na pięć tysięcy.

– Już w mojej wcześniejszej pracy jako pedagoga socjalnego zgłaszali się do mnie pracownicy budowlani, którzy zostali ściągnięci do Niemiec obietnicą pracy, a potem oszukani. Zabrano im paszporty, nie wypłacono pieniędzy. Nie mieli, jak wrócić do kraju. To są często historie ogromnego wyzysku i wstydu przed powrotem – opowiada polityczka CDU. – Dodaje, że o samym problemie mówi się wiele, ale potrzeba więcej aktywnej pomocy. – Moim zdaniem powinno zmienić się ustawodawstwo. Tu, w Charlottenburgu, działa tzw. housing first (najpierw mieszkanie - red.), dający możliwość bezdomnym zakwaterowania we wspólnym pokoju, zameldowania, zapomogi i możliwości powrotu do społeczeństwa. Wiele osób mimo to nie chce z tego skorzystać i wybiera życie na ulicy.

W kolejnej kadencji posłanka chciałaby dalej pełnić funkcję rzeczniczki ds. kobiet i równouprawnienia, a także wykonywać pracę w zakresie pomocy bezdomnym. Chce skupić się również na poprawie czystości miasta oraz bezpieczeństwie – w tym na berlińskich drogach. – Bardzo zależy mi na równouprawnieniu wszystkich uczestników ruchu – podkreśla Niemczyk.

Łatwiejsze uznanie kwalifikacji zawodowych

O swoich polskich korzeniach w programie wyborczym otwarcie wspomina Bogusz Schmidt, który startuje do Izby Deputowanych z ramienia Zielonych w dzielnicy Reinickendorf. 26-latek urodził się w Berlinie, z wykształcenia jest prawnikiem. Płynnie mówi po polsku, a jego mamą jest Polką. Jak przyznaje Schmidt, wywarło to duży wpływ na jego biografię i pracę polityczną.

– Mama bardzo starała się, żebym mówił po polsku. Pomaga mi to nie tylko w kontaktach z rodziną w Polsce, ale też w pracy. Współpracuję m.in. z polskimi organizacjami, np. Polską Radą Społeczną czy Polkami w Berlinie – mówi Bogusz Schmidt w rozmowie z DW.

Wśród zadań, jakimi Schmidt chciałby zająć się w Izbie Deputowanych, polityk wymienia przede wszystkim ułatwienie uznawania kwalifikacji zawodowych imigrantów. O tym, jak ważne to jest, przekonał się jeszcze jako dziecko.

- Moja mama wychowywała mnie i moją siostrę sama. W Polsce była nauczycielką, miała dobre wykształcenie i doświadczenie w pracy. Ale w Niemczech nic nie zostało jej uznane – opowiada Schmidt. – Miało to ogromny, wręcz egzystencjalny wpływ na naszą rodzinę. Mama musiała wykonywać ciężkie prace, mieliśmy finansowe problemy. Na koniec musieliśmy korzystać z zasiłków socjalnych.

Administracja do poprawy

Polityk Zielonych nazywa tę sytuację absurdem. – W Niemczech brakuje nauczycieli i pedagogów, którzy mogliby pracować np. w szkolnych świetlicach. Wykształcenie w Polsce jest tak samo dobre, jeśli nawet nie lepsze, a mimo to uznać kwalifikacje jest tak trudno – stwierdza.

Bogusz Schmidt zamierza angażować się również na rzecz lepszej dostępności mieszkań i obniżenia rosnących wciąż czynszów. Ważnym obszarem jego działań jest pomoc rodzicom samodzielnie wychowującym dzieci, a także usprawnienie administracji w Berlinie.

– Administracja niemiecka znana jest chyba na całym świecie z tego, że nie pracuje dobrze – przyznaje. – Cały ten system jest przestarzały i niezrozumiały. Nawet ci, którzy tutaj się urodzili i wychowali, rzadko rozumieją administracyjny język. A co dopiero ktoś, kto dopiero niedawno się tutaj przeprowadził.

Praca na rzecz dzieci i młodzieży

Kolejną kandydatką z polskimi korzeniami jest Maria Bigos, startująca w dzielnicy Pankow z listy Lewicy. Polityczka urodziła się w Ustrzykach Dolnych w Bieszczadach. W maju 1989 roku, w wieku czterech lat, wyemigrowała z rodzicami do Niemiec. 41-latka mówi po polsku, choć przyznaje, że nie często ma okazję aktywnie używać tego języka. Uważa, że migranckie pochodzenie miało duży wpływ na jej życie.

– Obraz Polski wcześniej nie był pozytywny. Teraz to się zmienia, ale jeszcze nie wszędzie: wiele zależy od środowiska, od doświadczeń danej osoby z Polakami – opowiada. – Kiedy byłam mała, częściowo wstydziłam się swojego pochodzenia. To był czas, kiedy słyszało się wyzwisko „Polacke". Z moimi znajomymi pochodzącymi z Polski nie rozmawialiśmy w szkole po polsku. Moja mama była bardzo zdeterminowana, żebyśmy się całkowicie zintegrowali i nie rzucali się w oczy.

Maria Bigos od lat angażuje się na rzecz dzieci i młodzieży, w tym z rodzin imigranckich. Jej celem jest wzmocnienie praw tej grupy wiekowej. Opowiada się za stworzeniem różnorodnych ofert dla młodzieży – także z zakresu edukacji politycznej i ochrony. Jak dodaje, tam gdzie takich ofert nie ma, powstają luki, które wypełniają prawicowi ekstremiści. Polityczka zwraca też uwagę na problemy mieszkaniowe, w tym rosnącą w Berlinie liczbę lokali najmu krótkoterminowego i związane z tym eksmisje lokatorów, którzy zmuszeni są przez właścicieli do wyprowadzki.

Transfer dobrych rozwiązań, także z Polski

W wyborach do Izby Deputowanych kandydatkę pochodzącą z Polski wystawiła również partia Volt. Ugrupowanie definuje się jako „paneuropejska, socjalliberalna i postępowa partia" opowiadająca się za silną i zjednoczoną Europą. Podczas wyborów europejskich w 2024 roku z ramienia Volt Deutschland do Parlamentu Europejskiego weszło trzech przedstawicieli. Dodatkowo partia ma swoich przedstawicieli w kilku niemieckich samorządach.

W Berlinie Lichtenbergu z listy Volt kandyduje Marta Mendec. 41-letnia Ślązaczka w stolicy Niemiec mieszka od 2023 roku. Na co dzień pracuje w branży finansowej. Niemieckie obywatelstwo, konieczne do startu w wyborach, uzyskała ze względu na pochodzenie rodziny już wiele lat temu.

Jak mówi Mendec w rozmowie z DW, partia Volt przede wszystkim opiera się na pragmatycznym podejściu do polityki. – To pragmatyczne podejście oznacza, że sprawdzamy w różnych krajach i miastach, jakie są rozwiązania tych samych problemów. Bo tak naprawdę wszyscy mamy mniej lub bardziej te same problemy – stwierdza.

Wśród rozwiązań, które Marta Mendec chciałaby przenieść na grunt berliński, jest rozpowszechniona w Polsce idea budżetu obywatelskiego. To proces partycypacyjny, w którym mieszkańcy miasta lub gminy zgłaszają własne pomysły i wybierają je do realizacji. W ten sposób mogą współdecydować o wykorzystaniu części środków z budżetu.

– W poddzielnicy Neu-Lichtenberg istnieje platforma pod nazwą „Kiezfonds", ale jest w tragicznym stanie. Do dyspozycji na projekty jest zaledwie 13 tys. euro – opowiada kandydatka. Dla porównania przyszłoroczny budżet obywatelski dla całej Warszawy wyniesie blisko 138 mln złotych. – Jednocześnie Lichtenberg jest liderem, jeśli chodzi o rezerwy finansowe i ma wielomilionowe oszczędności. Więc finanse są.

Niewykorzystane pustostany

Innym problemem, którym chce zająć się Marta Mendec, jest kwestia bezdomności i rozwój koncepcji housing first. – Mamy w dzielnicy spore zasoby w postaci pustostanów, a jednocześnie dużą liczbę bezdomnych, także z Polski – mówi.

Wzorem w tym obszarze mają być funkcjonujące już w wybranych miejscowościach w Niemczech tzw. osiedla treningowe, czyli miejsca, w których zakwaterowanie połączone jest z ofertą pomocy w integracji ze społeczeństwem lub wychodzeniem z uzależnień.

Najwięcej kandydatów z polskim pochodzeniem na swoich listach ma CDU. Polskich imigrantów nie znaleźliśmy natomiast na listach Alternatywy dla Niemiec (AfD). Uprawnionych do głosowania w stolicy Niemiec jest 2,4 mln osób posiadających niemieckie obywatelstwo i prawa wyborcze. Natomiast w wyborach do rad dzielnicowych, które również odbywają się 20 września, głosować mogą także obywatele Unii Europejskiej nieposiadający niemieckiego paszportu.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Punktem wyjścia komentarza "Spiegla" jest informacja o odparciu przez Ukrainę rosyjskiego ataku na strategicznie ważne miasto Łyman w Donbasie. Jak zauważa autor komentarza Maximilian Popp, „im bardziej Putin spychany jest do defensywy w Ukrainie, im wyraźniej widać, że nawet w piątym roku wojny nie zdoła zdobyć Donbasu, tym bardziej rozszerza zakres ataków”.

Zdaniem komentatora szczególnie niepokojącym sygnałem był niedawny rosyjski atak na linię kolejową między Kijowem a Warszawą. Tego samego dnia trasą podróżowali między innymi były brytyjski premier Boris Johnson, były dyrektor CIA David Petraeus oraz doradca kanclerza Niemiec ds. bezpieczeństwa Günter Sautter. Autor uważa jednak, że nie chodziło o próbę fizycznej eliminacji zachodnich polityków, ale „celem Kremla było najprawdopodobniej zastraszenie”. Moskwa chciała pokazać, że politycy odwiedzający Ukrainę muszą się liczyć z coraz większym ryzykiem.

Nowa faza wojny hybrydowej

„Der Spiegel” ocenia, że Rosja poszerza obecnie zakres swojej wojny hybrydowej przeciw Zachodowi. Dotychczas, przypomina tygodnik, dominowały „miękkie” środki, takie jak dezinformacja i cyberataki. Teraz jednak Kreml idzie o krok dalej atakując terytorium UE lub połączenie kolejowe między Ukrainą a UE.

Według komentatora kalkulacja Putina jest w tym przypadku jednoznaczna: chce on doprowadzić do tego, by Zachód ograniczył swoje wsparcie dla Ukrainy. Kreml, zdaniem „Spiegla”, zdaje sobie sprawę, że nie będzie w stanie osiągnąć swoich celów wyłącznie na polu walki i dlatego próbuje wpłynąć na polityczne decyzje państw zachodnich.

Nie pozwolić się zastraszyć

Komentator odrzuca jednak możliwość ustępstw wobec Rosji i apeluje także o dalsze zwiększanie pomocy wojskowej dla Ukrainy. „Zachód powinien nieprzerwanie kontynuować pomoc dla Ukrainy, a nawet ją zwiększyć” – podkreśla Maximilian Popp. Jego zdaniem szczególnie potrzebne będą systemy obrony przeciwlotniczej, ponieważ Rosja najprawdopodobniej ponownie skoncentruje się zimą na atakach przeciw ukraińskiej infrastrukturze energetycznej.

Na zakończenie „Der Spiegel” przywołuje propozycję amerykańskiego think tanku Institute for the Study of War, aby państwa NATO rozważyły ochronę zachodniej części przestrzeni powietrznej Ukrainy. Obecnie Sojusz reaguje dopiero wtedy, gdy rosyjskie pociski naruszą jego własną przestrzeń. Tymczasem, jak konkluduje komentator, „w rzeczywistości wiele przemawia za tym, by niszczyć je wcześniej”.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

O spektakularnym znalezisku poinformował niedawno Instytut Pileckiego. Do jego placówki w Berlinie trafiły niepublikowane dotąd wspomnienia niemieckiego urzędnika, który podczas II wojny światowej pracował w administracji cywilnej Generalnego Gubernatorstwa. Jego personalia nie mogą zostać ujawnione – taki warunek postawił darczyńca, który również chce pozostać anonimowy. – To nie umniejsza jednak wartości tego źródła – przekonuje doktor Joanna Nikel z Instytutu Pileckiego, która zajmuje się opracowaniem materiału. Maszynopis liczy 132 stron i 17 rozdziałów.

– Cieszy nas to, że wspomnienia te trafiły właśnie do nas. Są bardzo niewygodne dla zarówno historii rodzinnej autora, jak również dla historii jego własnego państwa niemieckiego – mówi w rozmowie z DW.

Świadomy wybór

Według badaczki autor należał do pokolenia Niemców urodzonych w czasie I wojny światowej, był wykształcony – studiował ekonomię i prawo, uzyskując w 1942 r. stopień doktora prawa. Przed przybyciem do okupowanej Polski pracował m.in. w dziale prawnym Deutsche Lufthansa. W 1933 r. wstąpił do SS, a od maja 1937 r. był członkiem NSDAP. Należał również do Narodowosocjalistycznego Korpusu Lotniczego (NSFK).

Jesienią 1943. r. sam podjął starania o zatrudnienie w niemieckim aparacie okupacyjnym Generalnego Gubernatorstwa. Dopiero drugie podanie zostało rozpatrzone pozytywnie. Autor chciał trafić do Krakowa, jednak skierowano go do Radomia, do okręgowej izby gospodarczej. Był to urzędnik niższego szczebla, jak zauważa Joanna Nikel w rozmowie z DW. – Z perspektywy zwykłego obywatela widzimy, w jaki sposób Niemcy znormalizowali i oswoili przemoc, ten okrutny system i rzeczywistość, którą stworzyli – podkreśla badaczka.

„Modernizacja” i getto w jednym zdaniu

W swoim opracowaniu Nikel przytacza fragmenty wspomnień, w których próżno szukać refleksji, kwestionowania sensu wojny czy żalu. Jednocześnie, jej zdaniem, stanowią one „niezamierzoną dekonstrukcję” oficjalnego obrazu niemieckiej obecności na Wschodzie jako „nosicieli” rzekomo wyższej kultury i porządku.

Autor opisuje: „Gdy Niemcy wkroczyli, Radom był starym, brudnym gniazdem żydowskim, bez kanalizacji i chodników. Tu się porządnie zabraliśmy do dzieła – położono kanalizację i chodniki; Żydzi zostali wszyscy zamknięci w getcie”.

Jak wskazuje badaczka w swym opracowaniu, tzw. modernizacja i utworzenie getta radomskiego „opisane są w jednym zdaniu, jako dwa naturalnie powiązane ze sobą elementy tego samego porządkowania miasta – bez śladu świadomości, że mowa o pozbawieniu praw i uwięzieniu kilkudziesięciu tysięcy ludzi”.

„Przegramy wojnę”

Za najbardziej przejmujące uważa ona fragmenty pokazujące stosunek do przemocy. Spotkany podczas jednej z podróży oficer Wehrmachtu załamany mówi autorowi o przerażających masowych rozstrzeliwaniach ludności żydowskiej w Mińsku na Białorusi: strzałami w tył głosy zabijano całe rodziny. Autor wspomnień notuje swoją ówczesną reakcję:

„Jest mi niedobrze. To nie może być prawda! [...] Jeśli to prawda i przegramy wojnę, wszyscy będziemy wisieć!”.

Jak zauważa badaczka, „strach autora dotyczy nie zbrodni jako takiej, lecz konsekwencji przegranej wojny”. „Wiedza o zbrodni i normalne życie nie należą tu do dwóch odrębnych światów. Współistnieją” – analizuje.

Los Polaków i przemoc wobec polskiej ludności autor wspomnień postrzega przez pryzmat nazistowskiej ideologii rasowej. Przytacza on m.in. rozmowę z wyższym funkcjonariuszem partyjnym, który mówi o „niepełnowartościowej rasie”. Inny fragment opisuje publiczne egzekucje Polaków obserwowane z okna niemieckiego urzędu:

„Polaków wcześniej wieszano publicznie na drzewach jako środek zastraszający. Można było to obserwować z okna (urzędu). Robiła to Wölfchen (współpracowniczka autora) ze łzami na twarzy – z powodu biednych Polaków – jedząc przy tym swoją kanapkę”.

Bez refleksji nad złem

Joanna Nikel opisuje wspomnienia, jako „kronikę zwyczajności w świecie, który zwyczajny nie był”. „Pokazują, w jaki sposób człowiek może oswoić radykalne zło, korzystać z przywilejów wytworzonych przez przemoc, widzieć cierpienie podporządkowanych i wiedzieć o mordowaniu innych, a mimo to zachować poczucie normalności własnego życia” – pisze w opracowaniu przesłanym DW.

Autor wspomnień przebywał w Generalnym Gubernatorstwie od października 1943 r. do czerwca 1944 r., a następnie został wcielony do Wehrmachtu. W styczniu 1946 r. powrócił z francuskiej niewoli do Niemiec. Zmarł w 1983 roku. Wspomnienia spisał dopiero po wojnie. Dotyczą tylko czasu spędzonego w okupowanej Polsce.

W rozmowie z DW badaczka przyznaje, że najbardziej rozczarowuje to, iż we wspomnieniach nie widać refleksji czy żalu za zbrodnie, choć pisał z perspektywy czasu. – Już będąc w okupowanej Polsce, dokładnie wiedział, co się dzieje w Auschwitz, dokładnie wiedział, jaki spotkał los Żydów – mówi Nikel. Podejrzewa ona, że te sprawy go w ogóle nie interesowały. Zajmował się raczej tym, „gdzie Niemcy mogą spędzić mile czas, gdzie Niemcy mogą zjeść posiłek”.

Po opracowaniu materiału zostanie on w przyszłości udostępniony w czytelni Archiwum Instytutu Pileckiego w Warszawie i Berlinie.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Jeszcze przed podróżą do Europy kanadyjski premier Mark Carney zadeklarował otwarcie na „wyjątkowy sojusz” z UE. Jego wypowiedź była następstwem doniesień „The Wall Street Journal”, według których Kanada rozważa status „członka stowarzyszonego” UE, nie ubiegając się jednak o pełne członkostwo.

W czwartek, podczas wystąpienia w Parlamencie Europejskim Carney ma przedstawić swoją wizję relacji między UE a Kanadą. W

cześniej, w środę (16.09), jako gość honorowy wysłuchał orędzia o stanie Unii wygłoszonego przez przewodniczacą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen.

Jakie formy współpracy są możliwe?

Państwa członkowskie Unii Europejskiej są ze sobą silnie powiązane gospodarczo. Istnieje wspólny rynek oraz wspólna polityka handlowa i celna.

W relacjach z krajami spoza UE możliwy jest szeroki wachlarz rozwiązań: od zniesienia ceł i barier handlowych w ramach umów o wolnym handlu, przez umowy stowarzyszeniowe obejmujące również aspekty polityczne, aż po udział w rynku europejskim – jak ma to miejsce w przypadku Islandii, Liechtensteinu czy Norwegii.

Komisja Europejska odmówiła w poniedziałek komentarza do spekulacji, jakoby Kanada chciała zostać „członkiem stowarzyszonym” UE. Podobne umowy stowarzyszeniowe zawarto m.in. z Turcją, Izraelem czy Ukrainą. Porozumienia te mają różne cele i mogą – choć nie muszą – stanowić wstępny etap na drodze do członkostwa.

Ekspert ds. gospodarki Patrick Leblond z Uniwersytetu w Ottawie kwestionuje zasadność używania w tym kontekście terminu „stowarzyszenie”. Uważa on za mało prawdopodobne, by Kanada przyjęła prawo unijne lub przystąpiła do jednolitego rynku UE czy unii celnej, czyli stosowania przez UE i Kanadę wspólnych taryf wobec państw trzecich.

Zdaniem eksperta Carneyowi chodzi raczej o sojusz zakładający zacieśnioną współpracę, zwłaszcza w kwestiach bezpieczeństwa gospodarczego i obronności.

Ścisła współpraca w dziedzinie obronności?

„W pewnym sensie obie strony traktowały amerykański parasol ochronny jako coś oczywistego” – mówi Leblond w wywiadzie dla DW. Dlatego ani UE, ani Kanada nie inwestowały wystarczająco dużo w swoje siły zbrojne – twierdzi ten ekspert ds. międzynarodowych stosunków gospodarczych. Teraz chodzi o zacieśnienie współpracy – na przykład w zakresie produkcji sprzętu wojskowego czy rozwoju nowych technologii.

Również ekspert ds. bezpieczeństwa Anand Sunder z organizacji European Council on Foreign Relations (ECFR) dostrzega duży potencjał współpracy europejsko-kanadyjskiej w dziedzinie polityki obronnej.

Obecnie Kanadyjczycy przeznaczają około 70 procent swoich wydatków na obronność na zakupy w USA. Carney chce to zmienić – zauważa Sunder. Dla Kanady udział w europejskich projektach zbrojeniowych byłby opłacalny, gdyż pozwoliłby uzyskać „więcej za te same pieniądze”.

Kanada przystąpiła do unijnego programu SAFE. W jego ramach państwa członkowskie UE mogą korzystać z pożyczek o łącznej wartości do 150 mld euro na wspólne zakupy sprzętu wojskowego. W przypadku finansowanych w ten sposób zamówień komponenty pochodzące spoza UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Ukrainy mogą stanowić maksymalnie 35 procent kosztów. Przynajmniej w teorii. Ponieważ jednak Kanada przystąpiła do SAFE, wnosząc stosowną opłatę, dla kanadyjskich firm obowiązują bardziej liberalne zasady.

Mimo to – jak zauważa Sunder w rozmowie z DW – kanadyjskie firmy napotykają poważne przeszkody, chcąc wspólnie z przedsiębiorstwami europejskimi produkować i kupować uzbrojenie. Kluczowe pytanie brzmi: na ile UE jest gotowa złagodzić swoje przepisy? Zdaniem Sundera mogłoby to mieć również wpływ na inne kraje spoza UE, takie jak Wielka Brytania czy Norwegia.

Kanada: „niedoceniana potęga obronna”

Korzyści z takiej współpracy mogłaby odnieść również UE, ponieważ Kanada przeznacza na obronność więcej środków niż 14 najmniejszych państw członkowskich UE łącznie. Sytuacja ta ma miejsce już teraz, gdy Kanada wydaje na ten cel zaledwie 2 procent swojego PKB. Zdaniem Sundara w nadchodzących latach wydatki te będą nadal rosły.

Podobnie jak inne kraje NATO, Kanada zobowiązała się do przeznaczenia do 2035 roku na obronność łącznie 5 proc. PKB, z czego 3,5 proc. ma trafić na uzbrojenie, a 1,5 proc. – na inne obszary związane z obronnością.

Kolejnym obszarem, w którym omawiana jest współpraca, jest rozbudowa infrastruktury krytycznej, np. wspólna eksploatacja satelitów czy kabli światłowodowych na dnie północnego Atlantyku – wskazuje Leblond. Chodzi tu również o uniezależnienie się od USA i amerykańskich przedsiębiorstw. Kanada dysponuje ponadto zasobami ropy naftowej i gazu ziemnego, którymi mogłaby zaopatrywać UE.

Relacje handlowe między UE a Kanadą są już uregulowane na mocy kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej, znanej jako CETA. Jest ona tymczasowo stosowana od września 2017 roku.

Umowa ta gwarantuje niemal całkowite zniesienie ceł w handlu między Kanadą a UE. Reguluje również kwestie wzajemnego dostępu do rynków w zakresie towarów przemysłowych, produktów rolnych i usług. Umożliwia ona europejskim przedsiębiorstwom udział w kanadyjskich przetargach publicznych.

Zdaniem Leblonda potencjał umowy CETA nie został jeszcze w pełni wykorzystany. Wiele kanadyjskich firm tradycyjnie wciąż orientuje się bardziej na rynek amerykański niż europejski. Ekspert uważa, że ​​zadaniem rządu jest informowanie o umowie CETA i płynących z niej możliwościach. Można by również zintensyfikować wymianę przewidzianą w ramach tego porozumienia.

Dlaczego Carney zabiega o relacje z Europą?

Na początku roku, podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos, Mark Carney wygłosił szeroko komentowane przemówienie, w którym mówił o „załamaniu się” starego porządku świata i wzywał państwa średniej wielkości do wspólnego działania, by nie trafić do „menu” mocarstw. Szczególnie w ostatnich tygodniach konflikt handlowy między USA a Kanadą uległ dalszemu zaostrzeniu.

Choć jasne jest, że Kanada nie może całkowicie uniezależnić się od USA, w kraju tym zyskuje na znaczeniu przekonanie o konieczności pozyskania innych sojuszników – zauważa Leblond. Europejczycy zaś uchodzą za partnerów godnych zaufania. Kanadzie chodzi jednak przede wszystkim o to, by jakikolwiek „sojusz” przekładał się na konkretne przedsięwzięcia i projekty, dzięki którym obie strony mogłyby sobie wzajemnie pomagać.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

– Apelujemy do polityków, by zrobili wszystko, co możliwe, by chronić nasze miejsca pracy i przemysł motoryzacyjny w Europie – powiedział szef rady zakładowej Boscha Frank Sell. Jak dodał, chińscy producenci samochodów zalewają Europę samochodami elektrycznymi, które są tańsze z powodu subsydiów i polityki walutowej.

Jego zdaniem bez podjęcia odpowiednich działań w latach 2030. pracownikom grozi masowa redukcja etatów, po tym jak w 2025 roku zlikwidowano już 50 tysięcy miejsc pracy, a w tym roku znika prawie drugie tyle.

„Grozi nam utrata miejsca pracy”

Szef rady zakładowej Boscha podkreśla, że tylko w europejskich zakładach Boscha aż 40 tysięcy etatów jest powiązanych z tradycyjną motoryzacją. – Jeśli nie zyskamy przestrzeni do oddechu i szansy na wdrożenie nowych technologii, to dla nas jasne, że te miejsca pracy będą bezpowrotnie utracone – ostrzegł Sell.

Jak przypomniał, Bosch zainwestował wprawdzie w napędy wodorowe dla samochodów ciężarowych, jednak z powodu braku popytu linie produkcyjne stoją bezużyteczne. Jego zdaniem w zakładach panuje ogromna frustracja i gniew – a po likwidacji tysięcy etatów pracownicy wciąż nie widzą końca kryzysu.

Chrońmy europejską produkcję

Reprezentacja pracowników – zrzeszająca około 74 tysiące osób w blisko 40 niemieckich zakładach – domaga się rygorystycznych przepisów dotyczących pochodzenia komponentów, co ma chronić europejską produkcję.

Zgodnie z zaprezentowanym w marcu projektem ustawy „Industrial Accelerator Act”, rządowe dopłaty mogą objąć wyłącznie te samochody elektryczne, których komponenty (z wyłączeniem akumulatora) zostały w co najmniej 70 procentach wyprodukowane na miejscu. Rada zakładowa Boscha idzie jednak o krok dalej i żąda, aby wsparcie finansowe trafiało tylko do pojazdów, których wszystkie części pochodzą z Europy. Związkowcy oczekują, że niemiecki rząd jednoznacznie poprze to stanowisko.

Związkowcom nie wystarcza też fakt, że Unia Europejska poluzowała limity emisji spalin dla koncernów motoryzacyjnych, co odwleka zapowiadany na 2035 rok zakaz ich sprzedaży. Przedstawiciele pracowników uważają, że Bruksela musi dać znacznie więcej czasu na produkcję hybryd oraz oficjalnie pozwolić, aby tradycyjne silniki mogły jeździć na paliwach alternatywnych.

„Pali się grunt pod nogami”

Frank Sell otwarcie przyznaje, że te działania nie rozwiążą problemu raz na zawsze i nie pozwolą „odgonić chińskiej konkurencji na kolejne sto lat”, mogą jednak dać europejskiemu przemysłowi bezcenny czas na transformację. – Potrzebujemy tego czasu, w przeciwnym razie w ciągu najbliższych pięciu, sześciu lat zostaniemy całkowicie zalani przez chińskie produkty – ostrzegł Sell.

Dodał, że branża motoryzacyjna musi diametralnie przyspieszyć chociażby procesy badawczo-rozwojowe. „Wszystko wymaga głębokiej rewizji. Musimy stworzyć zupełnie nowy model biznesowy dla europejskiej motoryzacji. W przeciwnym razie zagrożony będzie spokój społeczny”.

Szef rady zakładowej Boscha podkreślił, że choć politycy jak dotąd deklarują pełne zrozumienie dla problemów branży, to w ślad za tym nie idą żadne czyny. Zaznaczył, że czas skończyć z tą „hipokryzją”, a partie polityczne oraz władze federalne i landowe muszą wreszcie zacząć mówić w tej sprawie jednym głosem.

(RTRS/przy)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Sala była pełna. Ludzie siedzieli w słuchawkach, przez które tłumaczono wystąpienie na kilka języków. Ze sceny przemawiali przedstawiciele zarządu.

– Stałam z boku jako sanitariuszka zakładowa, patrzyłam na ludzi – wspomina Katarzyna Mentel. – Zero reakcji, siedzieli i patrzyli przed siebie. Pomyślałam: czy te słuchawki nie działają, czy nikt tego nie tłumaczy?

W sali panowała cisza. – Dopiero potem zaczęli dopytywać: „Co on powiedział?”. Niedowierzanie, złość, łzy, a później kolejne etapy: szok, frustracja, pytanie „dlaczego akurat nas zamykają?” – opowiada Katarzyna w rozmowie z DW.

Tego styczniowego dnia pracownicy usłyszeli, że centrum logistyczne Zalando w Erfurcie zostanie zamknięte z końcem września 2026 roku. Decyzja objęła około 2700 osób. W tym, jak szacują przedstawiciele rady zakładowej, około 500 Polaków.

Przez lata centrum Zalando należało do największych pracodawców w Turyngii. Dla wielu Polaków było też jedną z najłatwiej dostępnych dróg wejścia na niemiecki rynek pracy.

Tu miało toczyć się ich życie

Do Niemiec Katarzyna Mentel przyjechała dwadzieścia lat temu. W Zalando zaczynała od pracy magazynowej. Później została mentorką nowych pracowników, a następnie sanitariuszką zakładową odpowiedzialną za bezpieczeństwo i pierwszą pomoc. Firma wysyłała ją na szkolenia i finansowała kolejne kursy zawodowe. – Na rozmowie usłyszałam od kierowniczki działu: „Katarzyna, my się możemy tu zestarzeć” – wspomina.

Przez lata nie miała powodów, by w to nie wierzyć. Nie była wyjątkiem. – Ludzie zakładali tu rodziny, brali kredyty na mieszkania. Wiązali przyszłość z tym miastem – mówi Dorian Krzysztoń, pracownik Zalando od 2015 roku i członek rady zakładowej.

Wśród pracowników były całe rodziny. Małżeństwa, rodzeństwa, rodzice i dzieci często pracowali w tym samym zakładzie, budując życie wokół jednego pracodawcy.

Nie przyjechali tu na chwilę

Centrum logistyczne działało w Erfurcie od 2012 roku. Przez lata należało do największych zakładów pracy w regionie. Pracowały tu osoby z ponad 70 krajów, a około 60 proc. załogi stanowili pracownicy bez niemieckiego obywatelstwa. Polacy byli jedną z najliczniejszych grup narodowych w zakładzie.

Przez lata Erfurt przyciągał Polaków nie tylko pracą. Dla wielu był miejscem, które pozwalało połączyć niemieckie zarobki z poczuciem, że dom wciąż jest niedaleko. Do Polski można było wrócić na święta, długi weekend albo rodzinne spotkanie.

Przekrój polskiej załogi przypominał przekrój współczesnej polskiej emigracji zarobkowej. Pracowali tu ludzie, którzy przyjechali „na dwa lata”, małżeństwa budujące wspólne życie w Niemczech, rodzice utrzymujący rodziny po obu stronach granicy i osoby po pięćdziesiątce, które traktowały Zalando jako ostatnie miejsce pracy przed emeryturą.

Wielu zostało na dziesięć, piętnaście czy dwadzieścia lat.

„Mamy za dużo mocy”

Według Zalando zamknięcie centrum w Erfurcie było elementem reorganizacji europejskiej sieci logistycznej. Spółka argumentuje, że obecnie dysponuje większymi zdolnościami logistycznymi, niż potrzebuje, co utrudnia efektywne wykorzystanie całej infrastruktury. W ocenie firmy nawet modernizacja lub zmniejszenie skali działalności erfurckiego zakładu nie usunęłyby problemu nadwyżek mocy operacyjnych.

Dla części pracowników te wyjaśnienia brzmią jednak abstrakcyjnie. Wielu z nich jeszcze kilka miesięcy wcześniej uczestniczyło w szkoleniach, awansowało lub planowało dalszą karierę w firmie.

Przez wiele miesięcy rada zakładowa negocjowała warunki odejścia pracowników. Rada domagała się utworzenia spółki transferowej mającej pomóc pracownikom zdobyć nowe kwalifikacje i znaleźć zatrudnienie po zamknięciu zakładu. Zalando nie zgodziło się na takie rozwiązanie.

Ostatecznie wynegocjowano plan socjalny obejmujący odprawy oraz dodatkowe świadczenia dla rodzin i osób z niepełnosprawnościami. – Gdyby nie było rady zakładowej, każdy poszedłby z niczym – mówi Krzysztoń. – Plan socjalny, przeniesienia, dodatkowe świadczenia. To wszystko wynika z tego, że pracownicy mieli własną reprezentację.

Związek zawodowy Verdi ocenia brak spółki transferowej krytycznie. Jak zauważa w rozmowie z DW Diana Lehmann z Verdi, zamknięcie zakładu szczególnie mocno dotyka pracowników migracyjnych, osoby samotnie wychowujące dzieci oraz osoby z niepełnosprawnościami.

Równolegle 109 pracowników skierowało sprawy do sądu pracy, kwestionując skuteczność wypowiedzeń.

Przenieść się, zostać czy wrócić do Polski

Za liczbą około 500 Polaków zatrudnionych w zakładzie kryją się bardzo różne historie.

Dla części odpowiedzią była relokacja. Dariusz Rempała, który wraz z żoną pracował w Erfurcie, zdecydował się przenieść do nowego centrum logistycznego w Giessen na zachodzie Niemiec. – Do relokacji skłoniła mnie przede wszystkim stabilność zatrudnienia, kontynuacja umowy o pracę i stabilny dochód – mówi.

Inni wybierają powrót do Polski. Dorian Krzysztoń z żoną planują rozpocząć nowy etap życia we Wrocławiu.

Jeszcze inni pozostają w zawieszeniu. – Nic nie wykluczam – mówi 48-letni Miłosz Cebulski. – Chciałbym wreszcie zrobić kurs niemieckiego.

Są też tacy, którzy próbują sobie ułożyć życie gdzie indziej w Niemczech. – Młodsi widzą swoją przyszłość w Niemczech. Przeprowadzają się do Hamburga albo innych dużych miast. W mojej grupie wiekowej 50 plus wielu mówi: „chcemy wracać”. Ale szukanie pracy po pięćdziesiątce w Polsce też nie jest łatwe – mówi Katarzyna Mentel.

Sylwia Eger, działaczka inicjatywy Aktywny Erfurt i członkini rady ds. cudzoziemców w Erfurcie, zauważa, że po ogłoszeniu zamknięcia centrum zaczęła zmieniać się sytuacja na lokalnym rynku mieszkaniowym: – Teraz był bardzo duży odpływ, szczególnie przed nowym rokiem szkolnym. Dużo osób mówiło, że wraca do Polski.

Mieszkania, o które jeszcze niedawno rywalizowały dziesiątki chętnych, częściej pojawiają się w ofertach.

Dla Katarzyny Mentel najtrudniejszy okazał się nie sam moment ogłoszenia zamknięcia zakładu, lecz kolejne miesiące. – Nigdy wcześniej nie byłam na bezrobociu. Nie sądziłam, że jeszcze kiedykolwiek będę musiała iść do urzędu pracy – mówi.

Język, którego zabrakło

Przez lata znajomość niemieckiego nie była w Zalando koniecznością. Firma tłumaczyła komunikaty, organizowała spotkania w kilku językach, a nowi pracownicy mogli liczyć na wsparcie mentorów i współpracowników. Wielu pracowników mogło przez lata funkcjonować w zakładzie bez swobodnej znajomości niemieckiego. – Firma bardzo mocno stawiała na tłumaczenia. Tak naprawdę język niemiecki w pracy był zbędny. Dlatego niektórzy Polacy po prostu się go nie uczyli – mówi Dorian Krzysztoń.

Przez lata nie stanowiło to większego problemu. Sytuacja zmieniła się dopiero po ogłoszeniu zamknięcia centrum. – Można dobrze pracować bez perfekcyjnego niemieckiego, ale kiedy przychodzi kontakt z urzędem pracy albo trzeba pójść na rozmowę kwalifikacyjną, język staje się bardzo ważny – dodaje.

Podobnie sytuację ocenia Sylwia Eger. – Największe szanse na znalezienie pracy mają takie osoby, które się przebranżowią, mają jakieś inne wykształcenie, znają język albo są gotowe się go uczyć – mówi. Zdaniem Eger część migrantów przez lata funkcjonowała głównie w swoich środowiskach językowych. Dopiero po ogłoszeniu zamknięcia zakładu wielu z nich zaczęło intensywnie myśleć o kursach językowych, przekwalifikowaniu i szukaniu pracy poza logistyką.

Więcej niż problem jednego zakładu

Związek zawodowy Verdi widzi w historii Erfurtu coś więcej niż zamknięcie jednego zakładu.

W wielu firmach handlu wysyłkowego i logistyki udział pracowników migracyjnych przekracza połowę załogi. Dotyczy to zarówno obywateli innych państw Unii Europejskiej, jak i osób, które przyjechały do Niemiec na przykład jako uchodźcy.

Historia Erfurtu wpisuje się w szersze zmiany na niemieckim rynku pracy. Eksperci obserwują wzrost liczby restrukturyzacji i zwolnień grupowych. Jednocześnie Turyngia od lat zmaga się z niedoborem pracowników. Prognozy przygotowane dla władz landu wskazują, że do 2035 roku na rynku pracy Turyngii będzie dostępnych około 140 tys. pracowników mniej niż obecnie.

Co dalej?

– Ja planowałam sobie tam pracować jeszcze dwadzieścia lat, bo tyle mi do emerytury brakuje – mówi Katarzyna Mentel. W Niemczech spędziła dwie dekady, kupiła dom i zbudowała swoje życie. – Nie po to dwadzieścia lat temu podejmowałam tak trudne decyzje, żeby teraz wracać do Polski. To byłby dla mnie krok wstecz – dodaje.

Kiedy pod koniec września bramy centrum w Erfurcie zamkną się na dobre, pięć wielkich hal opustoszeje. Część załogi przeniesie się do innych ośrodków, inni spróbują sił na lokalnym rynku pracy lub wrócą do Polski. Wielu z nich było przekonanych, że znaleźli w Niemczech stabilną pracę w międzynarodowej firmie. Dziś znów stoją przed decyzjami, które wydawały się już dawno podjęte.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Ośmiu premierów z CDU wyraziło w liście poparcie dla obwinianego o porażki sondażowe i wyborcze kanclerza. „Ludzie mogą mieć pewność, że zajmiemy się ich problemami. Jako premierzy chcemy – i będziemy – wspólnie z kanclerzem wnosić w to swój wkład” – czytamy w oświadczeniu opublikowanym na cztery dni przed trudnymi dla CDU wyborami do parlamentów Meklemburgii-Pomorza Przedniego i Berlina. Premierzy odrzucili w oświadczeniu dyskusję o wymianie Friedricha Merza na kogoś innego.

Poza tym jednym zdaniem kanclerz nie został w oświadczeniu wspomniany. Ten nietypowy dokument nie zawiera wyrażonego wprost poparcia dla szefa rządu. Główny nacisk położono w nim na stabilizację partii. W tym celu szefowie rządów landów sformułowali trzy „fundamentalne przekonania”: sprzeciw wobec rządu mniejszościowego na szczeblu federalnym, potwierdzenie utrzymania „kordonu sanitarnego” wobec AfD oraz konieczność pracy na rzecz odzyskania wyborców.

Przyczyną tej nietypowej interwencji szefów rządów landów – tuż przed wyborami w Meklemburgii-Pomorzu Przednim i Berlinie – jest ewidentnie niepokój wewnątrz CDU wywołany historycznie niskimi notowaniami w sondażach. W mediach zauważono, że cieszący się dużymi wpływami w partii premierzy landów nie udzielili Merzowi dotąd wyraźnego wsparcia, sprawiając wrażenie, jakby się wobec niego dystansowali.

Pod wspólnym oświadczeniem szefów rządów podpisali się: Daniel Günther (Szlezwik-Holsztyn), Boris Rhein (Hesja), Sven Schulze (Saksonia-Anhalt), Kai Wegner (Berlin), Michael Kretschmer (Saksonia), Gordon Schnieder (Nadrenia-Palatynat), Mario Voigt (Turyngia) oraz Hendrik Wüst (Nadrenia Północna-Westfalia).

Co jeszcze piszą? Zapora przeciw AfD zostaje

„Niemcy potrzebują teraz stabilności bardziej niż kiedykolwiek” – czytamy w oświadczeniu premierów. „W obecnej sytuacji kluczowe znaczenie mają jedność, zdecydowane działanie i jasny kurs niemieckiej chadecji”.

Premierzy odrzucili wszelkie rozważania dotyczące zakończenia – momentami trudnej – współpracy z SPD na szczeblu federalnym i dążenia do utworzenia rządu mniejszościowego: „Nasz kraj również w przyszłości potrzebuje stabilnego i zdolnego do działania rządu federalnego, dysponującego własną większością w Bundestagu”.

Jako drugie „fundamentalne przekonanie” szefowie rządów potwierdzili zaporę ogniową przeciw AfD i wyrazili w imieniu CDU gotowość do współpracy „ze wszystkimi siłami demokratycznymi”. W CDU rozumie się przez to wszystkie partie parlamentarne poza AfD i Lewicą (Die Linke). Wcześniej m.in. premier Hesji Boris Rhein, choć też podpisał oświadczenie premierów, poddał w wątpliwość sens bezwzględnego bojkotu AfD i przyznał, że w partii trwa na ten temat wewnętrzna debata.

Trzecim „fundamentalnym przekonaniem” jest poczucie odpowiedzialności CDU za „rozwiązywanie problemów i kwestii, którymi ludzie żyją na co dzień”. Premierzy ostrzegli przed zajmowaniem się samymi sobą i zmianą kanclerza: „Droga do odbudowania zaufania obywateli do chadecji wiedzie przez wsłuchiwanie się w ich głos i konkretne działania polityczne, a nie przez dyskusje personalne”.

Po oświadczeniu premierów także sekretarz generalna CDU Franziska Hoppermann w wypowiedzi dla DPA wezwała swoją partię do skupienia się na kwestiach merytorycznych. Jak dodała, to możliwe tylko „przy zachowaniu dyscypliny, jasnego kursu i pełnego poparcia dla naszego kanclerza Friedricha Merza” i koncentracji na polityce merytorycznej: – Spoczywa na nas w tej kwestii wspólna odpowiedzialność.

Berlin: Merz nie zabiegał o wsparcie

Według informacji z Urzędu Kanclerskiego, kanclerz Friedrich Merz nie zabiegał osobiście o publiczne poparcie ze strony premierów. – Nie wiem, skąd wzięło się to twierdzenie – podkreślił rzecznik rządu Stefan Kornelius.

Klęska wyborcza CDU w Saksonii-Anhalcie wywarła na Merza ogromną presję wewnątrz partii. Od kilku dni trwają spekulacje, czy zdoła on utrzymać się na stanowisku kanclerza. Kornelius podkreślił, że słabe notowania nie skłonią Merza do rezygnacji z obranej ścieżki reform. – Wyniki sondaży to jedynie chwilowy obraz sytuacji, który nie wyprowadza go z równowagi – powiedział rzecznik rządu.

Rzecznik rządu poddaje w wątpliwość sondaże

Jednocześnie Kornelius zakwestionował wiarygodność niektórych sondaży. – Żaden z instytutów publikujących sondaże z tak dużą częstotliwością nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na ich przeprowadzanie. Dlatego może powinniśmy wszyscy podchodzić do tego narzędzia z dużą ostrożnością – stwierdził.

Odnosząc się do uwagi, że wiele sondaży jest zamawianych i opłacanych przez media, Kornelius dodał: – Uważam, że podstawy metodologiczne wielu sondaży – choć nie wszystkich – zasługują na bliższe przyjrzenie się. Nie zawsze można z nich wyciągać miarodajne wnioski.

(DPA, AFP/mar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Centrum Dokumentacji Narodowego Socjalizmu we Fryburgu wystosowało nietypowy apel. Poszukiwane są osoby, których ojciec lub matka byli robotnikami przymusowymi albo jeńcami wojennymi w okresie narodowego socjalizmu. Organizatorzy zapraszają je do współtworzenia wystawy specjalnej planowanej na 2027 rok.

Ekspozycja ma opowiadać o losach dzieci pochodzących ze związków między niemieckimi obywatelami a osobami wywiezionymi do Rzeszy na roboty przymusowe albo więzionymi. Takie relacje były prześladowane przez reżim nazistowski.

W III Rzeszy zakazana miłość

W III Rzeszy surowo karano za takie relacje i prześladowano narodzone z takich związków dzieci. Rodzice trafiali zwykle do obozów koncentracyjnych, a niektórzy byli nawet skazywani na śmierć – wskazują organizatorki wystawy z kuratorką Caroline Klemm na czele.

Wiele dzieci po narodzinach zostało oddzielonych od swoich biologicznych rodziców. Część z nich doświadczała również wykluczenia i dyskryminacji po 1945 roku. „Ich historii poświęcono do tej pory niewiele uwagi zarówno w badaniach naukowych, jak i w pamięci o zbrodniach narodowego socjalizmu” – podkreśla Centrum Dokumentacji.

Apel o zgłoszenia

Wystawa we Fryburgu bazuje na ekspozycji przygotowanej przez Miejsce Pamięci Sandbostel w Dolnej Saksonii pod tytułem: „Mimo wszystko jesteśmy! Dzieci z zakazanych związków Niemców z jeńcami wojennymi lub robotnikami przymusowymi”.

Projekt zostanie poszerzony o historie, dokumenty i świadectwa pochodzące z regionu Fryburga na południu Niemiec. Organizatorzy zachęcają również pokolenie wnuków do zgłaszania się i dzielenia rodzinnymi wspomnieniami.

Otwarcie wystawy planowane jest na wrzesień 2027 roku. Jej twórczynie zapewniają, że wszystkie przekazane informacje będą traktowane poufnie, a zdjęcia, dokumenty i inne materiały zostaną opublikowane wyłącznie za zgodą osób, które je przekazały. Można też zgłaszać się anonimowo. Kontakt do Centrum Dokumentacji Narodowego Socjalizmu we Fryburgu: dzns@freiburg.de lub tel. +49 (0)761 201 2754.

(KNA/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Perspektywa wznowienia negocjacji zmierzających do zakończenia wojny w Ukrainie – po wielomiesięcznym przestoju – znów stała się palącym tematem. W ekskluzywnym wywiadzie dla DW prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oświadczył, że jest gotów spotkać się z Władimirem Putinem podczas grudniowego szczytu G20 w Miami. Kreml odrzucił jednak propozycję.

Jednocześnie Dmitrij Pieskow, rzecznik prezydenta Federacji Rosyjskiej, nie wykluczył ewentualnych rozmów pokojowych między Rosją, Ukrainą i USA w październiku. Tydzień wcześniej specjalny wysłannik prezydenta USA Steve Witkoff oraz zięć Donalda Trumpa Jared Kushner złożyli wizytę w Moskwie, gdzie rozmawiali z Władimirem Putinem. Następnie Witkoff i Kushner udali się do Kijowa, gdzie 6 września spotkali się z prezydentem Ukrainy oraz innymi przedstawicielami ukraińskich władz. W rozmowach uczestniczyli również doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii.

Źródło w Pałacu Elizejskim przekazało dziennikarzom, że Amerykanie poinformowali w Kijowie europejskich partnerów o rezultatach rozmów z Putinem. Zgodnie z tymi doniesieniami negocjatorzy powiadomili Paryż o „nowej gotowości Rosji do podjęcia rozmów” po wyborach do rosyjskiej Dumy i wskazali na potrzebę przygotowania się do „nowego otwarcia” w procesie negocjacyjnym.

Dlaczego Waszyngton dąży do rozmów ws. Ukrainy?

Bruksela z zadowoleniem przyjęła wizyty amerykańskich wysłanników, jednak do szans na powodzenie negocjacji podchodzi z dystansem. – Potrzebujemy dobrej woli ze strony Rosji, której obecnie wyraźnie nie dostrzegamy – ocenił rzecznik Komisji Europejskiej Christian Wiegand. Podkreślił, że Unia Europejska musi utrzymać presję sankcyjną na Rosję i bezustannie wspierać Ukrainę, by skłonić Moskwę do podjęcia poważnych rozmów i dążenia do sprawiedliwego oraz trwałego pokoju.

Wzmożone działania dyplomatyczne nie oznaczają jednak, że strony przybliżyły się do porozumienia. Zdaniem ekspertów, z którymi rozmawiała DW, każdy z zaangażowanych podmiotów ma własne powody, by demonstrować zainteresowanie negocjacjami.

Według oceny eksperta ds. bezpieczeństwa Rolanda Freudensteina, współzałożyciela brukselskiego think tanku Brussels Freedom Hub, administracja Trumpa kieruje się w tej kwestii własnym interesem politycznym. – Rząd USA chce osiągnąć porozumienie – lub przynajmniej stworzyć jego realną perspektywę – jeszcze przed wyborami połówkowymi, ponieważ Donald Trump pragnie zaprezentować się opinii publicznej jako skuteczny rozjemca – wyjaśnia ekspert w rozmowie z DW.

Z kolei Rosja, zdaniem eksperta, realizuje zupełnie inny cel, który nie ma nic wspólnego z kalendarzem wyborczym. Putin chce doprowadzić do jak największego rozłamu między Waszyngtonem a Kijowem. Ponieważ dotychczas nie udało mu się wstrzymać amerykańskiej pomocy dla Ukrainy, prezydent Rosji podsyca nadzieje administracji Trumpa na potencjalny kompromis. USA wciąż dostarczają Kijowowi dane wywiadowcze i sprzedają broń, za którą płacą Europejcycy.

Putin nie pójdzie na ustępstwa

– Putin podtrzymuje iluzję, że jest gotów ustąpić w każdej chwili. Jednak od czterech i pół roku nie poszedł na żadne ustępstwa i nie zrobi tego, dopóki uważa, że może wygrać – a w to głęboko wierzy – twierdzi Freudenstein.

Kijów w tej „grze trójkątów”, jak nazywa ją ekspert, również realizuje własne interesy. Ukrainie zależy na utrzymaniu dystansu między Trumpem a Putinem. Ponadto pragnie dowieść Waszyngtonowi, że nie stoi na drodze do pokojowego rozwiązania. Według Freudensteina Kijów – w porównaniu ze swoim stanowiskiem negocjacyjnym z 2022 roku – poszedł już na znaczące ustępstwa i chce dać do zrozumienia, że kolejny krok należy teraz do Rosji.

Czy Moskwa jest gotowa na kompromis?

Wszyscy eksperci ankietowani przez DW wątpią jednak w możliwość przełomu w negocjacjach. Nie widzą sygnałów świadczących o tym, że Moskwa rzeczywiście zamierza zweryfikować swoje stanowisko.

– Jestem skrajnym sceptykiem, jeśli chodzi o perspektywy rozmów pokojowych z Ameryką, a jeszcze większym w kwestii udziału w nich Europejczyków – mówi Arkady Moshes z Fińskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (FIIA). Jak zauważa, oficjalna retoryka Rosji pozostaje „wyjątkowo radykalna”.

– Putin dobitnie podkreśla, że interesuje go wygranie wojny, a nie tylko dyplomatyczna wymiana ciosów – wskazuje ekspert. Uważa on, że przy ewentualnych negocjacjach Moskwa będzie grać przede wszystkim kartą sukcesów militarnych i eskalacji. – Na ten moment nie dostrzegam żadnych podstaw do poważnych rozmów – podsumowuje Moshes.

Zdaniem Iuliana Romanyshyna, starszego analityka w Center for Advanced Security, Strategic and Integration Studies (CASSIS) na Uniwersytecie w Bonn, zakładanie, że po wyborach do rosyjskiej Dumy otworzy się okno negocjacyjne, to jedynie pobożne życzenia. Jego zdaniem wybory te nie zmienią kursu rosyjskiej polityki, ponieważ kluczowe decyzje na Kremlu nie zależą od ich wyniku.

Roland Freudenstein dodaje, że w najbliższych miesiącach Putin nie będzie miał powodów do zmiany strategii, choć w dłuższej perspektywie sytuacja może wyglądać inaczej.

Dlaczego negocjacje dopiero „po wyborach”?

Powody, dla których Kreml uzależnia ewentualne wznowienie rozmów od terminu wyborów do Dumy Państwowej, pozostają niejasne.

Iulian Romanyshyn przypuszcza, że gra na zwłokę pod pretekstem oczekiwania na wynik wyborów leży w interesie Moskwy. Rosja chce w ten sposób zapobiec zaostrzeniu sankcji, a w szczególności dalszemu procedowaniu w amerykańskim Kongresie ustawy sankcyjnej autorstwa senatorów Lindseya Grahama i Richarda Blumenthala. Wezwania do tego, by „jeszcze chwilę odczekać” w nadziei na późniejsze, poważne podejście Kremla do rozmów, mogą przyczynić się do zamrożenia tych inicjatyw.

„Tej zimy Rosja spróbuje złamać Ukrainę”

Roland Freudenstein uważa jednak, że w kalkulacjach Moskwy znacznie ważniejszy jest inny czynnik czasowy: nadchodząca zima. Ekspert jest przekonany, że Putin zamierza sparaliżować ukraińską infrastrukturę energetyczną za pomocą zmasowanych ataków rakietowych i dronowych. Ma to wywołać kryzys energetyczny, doprowadzić do kolejnej fali uchodźców i pociągnąć za sobą kolejne ofiary wśród ludności cywilnej. – Tej zimy Rosja spróbuje złamać Ukrainę – przewiduje Freudenstein.

Jeśli jednak ten plan zawiedzie, a Ukraina stawi opór – zwłaszcza jeśli Kijowowi uda się odzyskać część okupowanego terytorium – sytuacja według Freudensteina może ulec zmianie. – Wtedy wiosną Putin być może zweryfikuje swoje stanowisko i ostatecznie wycofa się z części swoich maksymalistycznych żądań – konstatuje ekspert.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt i szefowa resortu sprawiedliwości Stefanie Hubig zaprezentowali dziesięciopunktowy program, który zakłada m.in. podwyższenie kar za ataki z użyciem noża oraz za szerzenie propagandy tzw. Państwa Islamskiego.

To reakcja rządu na islamistyczny zamach, do którego doszło 25 lipca w Berlinie podczas parady Christopher Street Day. W zamachu zginęła Polka, a 31 osób zostało rannych, niektóre ciężko.

Surowsze kary dla fundamentalistów

Surowsze środki powinny dotknąć przede wszystkim znanych policji radykałów. – Chcemy zapewnić lepszą ochronę przed osobami stwarzającymi zagrożenie poprzez częstsze stosowanie monitorujących opasek elektronicznych – powiedział w środę, 16 września, w Berlinie Alexander Dobrindt.

Ponadto, żeby zapobieć zagrożeniom, dane o połączeniach IP będą mogły być zapisywane nie tylko przez służby federalne, ale również przez organy poszczególnych krajów związkowych.

Co najmniej rok więzienia za atak nożem

Same ataki nożem mają być zagrożone karą co najmniej roku pozbawienia wolności, co podniesie ten czyn do rangi zbrodni.

Minister sprawiedliwości Hubig zapowiedziała z kolei surowsze kary za rozpowszechnianie materiałów propagandowych tzw. Państwa Islamskiego (IS) oraz za zbiórki pieniędzy na rzecz IS.

Ponadto rząd chce na nowo uregulować kwestię tego, w jakich sytuacjach uzasadnione jest stosowanie wyroków w zawieszeniu. – Jeśli skutki potencjalnego lub wcześniejszego czynu mogą być drastyczne dla całego społeczeństwa, musi to w przyszłości jednoznacznie wpływać na decyzję o zawieszeniu kary – wyjaśniła Hubig.

10-punktowy plan uzupełnia zmiany w prawie

Jak sprecyzowała minister sprawiedliwości, kwestie bezpieczeństwa publicznego muszą być brane pod uwagę zarówno w prawie karnym dla dorosłych, jak i dla młodocianych. Wymiar sprawiedliwości musi także dokładnie wiedzieć, jak duże zagrożenie może stanowić dana osoba. W przypadku przestępstw o charakterze ekstremistycznym prokuratury mają otrzymywać od służb bezpieczeństwa komplet istotnych informacji.

Hubig przypomniała, że rząd zainicjował już reformę służb specjalnych i zmiany w prawie karnym dotyczącym terroryzmu. Nowy 10-punktowy plan ma być uzupełnieniem tych działań.

(RTR/przy)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Amerykański „minister wojny” Pete Hegseth wyraził uznanie dla Niemiec za ich wiodącą rolę we wzmacnianiu NATO w Europie. We wtorek (15.09.2026) podczas spotkania ze swoim niemieckim odpowiednikiem Borisem Pistoriusem w Pentagonie Hegseth mówił o „ogromnych postępach, które przed powrotem prezydenta Donalda Trumpa do urzędu prawdopodobnie nikomu nie wydawały się możliwe”.

Produkcja broni w Niemczech

Obaj ministrowie podpisali również porozumienie dotyczące współpracy w sektorze zbrojeniowym. Jego celem jest pokrycie rosnącego zapotrzebowania NATO na broń, amunicję i wyposażenie wojskowe, w większym stopniu także dzięki produkcji realizowanej w Niemczech.

Według amerykańskiego ministra obrony deklaracja rozszerza możliwości wspólnego rozwoju technologii, produkcji oraz wytwarzania na zasadzie licencji. Rozbudowane mają być także zdolności serwisowe i remontowe. – Dokładnie to, co powinny robić państwa sojusznicze – powiedział Hegseth. Cel jest jasny: – Szybkie dostarczanie na dużą skalę wydajnych systemów dla sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych, Niemiec i sojuszników, aby osiągnąć maksymalną siłę rażenia – dodał.

Hegseth chwali Niemcy

Pete Hegseth podkreślił, że Niemcy zbliżają się do realizacji zobowiązania NATO dotyczącego przeznaczania 5 proc. PKB na obronność i „dają dobry przykład innym państwom”. Dodał jednak: – Wydatki obronne to dopiero pierwszy krok. NATO 3.0 wymaga także wykorzystania bardzo dużej i posiadającej bogate tradycje niemieckiej bazy przemysłowej na rzecz wspólnej obrony.

W ubiegłym roku administracja USA jeszcze otwarcie krytykowała niemiecki rząd za niewystarczające – według niej – wydatki na obronność. Od tego czasu wiele się jednak zmieniło. Niemcy znacząco zwiększyły wydatki na obronność i rozszerzyły swoją rolę w wojskowym wspieraniu Ukrainy.

Wojna z Iranem uwidacznia granice

Jednocześnie wojna z Iranem prowadzona przez USA i Izrael uwidacznia granice siły militarnej. Irańskie władze utrzymują się u władzy i nadal są gotowe do działań odwetowych, a przez działania w cieśninie Ormuz wywierają presję na światowy handel i dostawy ropy naftowej.

W konflikcie tym produkowane w USA sterowane pociski rakietowe, zarówno ofensywne, jak i te przeznaczone do obrony przeciwlotniczej, stały się towarem deficytowym. Odczuwają to zarówno europejscy sojusznicy z NATO, jak i Ukraina.

Właśnie w tym obszarze pojawiają się nowe możliwości dla niemieckiego przemysłu. – Oferujemy wiedzę i moce produkcyjne do wspólnej produkcji – powiedział Pistorius po spotkaniu w Waszyngtonie.

Korzyści dla USA i Niemiec

Jak podkreślił, współpraca przynosi wiele korzyści: – Uzupełniamy nasze zapasy, wzmacniamy własne zdolności, a przy okazji także możliwości naszych partnerów – powiedział szef niemieckiego ministerstwa obrony. Dodał, że jeśli amerykańskie moce produkcyjne okażą się niewystarczające wobec ogromnego popytu, Niemcy są gotowe przejąć część produkcji. – Zaproponowaliśmy produkcję w Niemczech. Spotkało się to z bardzo pozytywnym odbiorem – powiedział Pistorius.

Dla Niemiec szczególnie ważny jest dostęp do technologii i systemów uzbrojenia, które nie są jeszcze produkowane w Europie lub są tam dostępne w ograniczonym zakresie, jak system Patriot.

Na wzmocnieniu współpracy może skorzystać także niemiecki koncern zbrojeniowy Rheinmetall, który – oferując swój pojazd Lynx – uczestniczy w przetargu na nowy bojowy wóz piechoty dla armii amerykańskiej. W grę wchodzi zamówienie obejmujące ponad 4 tys. pojazdów opancerzonych.

Wycofanie żołnierzy z Niemiec?

Niemcy pozostają najważniejszą lokalizacją wojskową USA w Europie. Obecnie stacjonuje tam ok. 38 tys. amerykańskich żołnierzy. Do najważniejszych amerykańskich obiektów wojskowych należą baza lotnicza Ramstein, poligony Grafenwöhr i Hohenfel, szpital wojskowy Landstuhl i regionalne dowództwa w Stuttgarcie oraz Wiesbaden. Stany Zjednoczone wykorzystują te bazy do prowadzenia operacji wojskowych na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce.

Tematem rozmów w Pentagonie była również trwająca weryfikacja obecności wojsk amerykańskich w Europie w ramach NATO. Minister obrony Niemiec podkreślił, że zarówno Niemcy, jak i Stany Zjednoczone chcą „w obliczu zagrożenia ze strony Rosji (...) zapobiec powstaniu niebezpiecznych luk w zdolnościach” w Europie. Pistorius potwierdził, że amerykańska weryfikacja ma potrwać do końca roku. Wiosną br. Pentagon ogłosił wycofanie pięciu tysięcy amerykańskich żołnierzy z Niemiec.

(DPA, AFP/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz odwołał planowany na przyszły tydzień wyjazd do Nowego Jorku na debatę generalną Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jak poinformowały źródła rządowe cytowane przez studio ARD w Berlinie, „wbrew pierwotnym planom nie uda się do Nowego Jorku, ponieważ jego obecność w Berlinie jest konieczna”.

Merz miał pierwotnie wystąpić z przemówieniem przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ, które zaplanowano na środę, 23 września, po południu czasu lokalnego. Jednak 20 września odbędą się wybory do regionalnych parlamentów Berlina i Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Po historycznie słabym wyniku partii Merza – chadeckiej CDU – w Saksonii-Anhalcie Merz jest pod presją. Także we własnej partii.

Schwerin ważniejszy niż Nowy Jork

W powyborczy poniedziałek, 21 września, obradować będą najważniejsze gremia CDU, a następnego dnia klub poselski chadecji CDU/CSU w Bundestagu. Wybory w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim uchodzą za kluczowe dla politycznej przyszłości kanclerza.

Szczególne obawy budzi sytuacja w graniczącej z Polską Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Według najnowszych sondaży CDU może tam po raz pierwszy od 75 lat uzyskać jednocyfrowy wynik w wyborach regionalnych. W ostatnich sondażach chadecję popiera 7 proc. wyborców.

Porażka Niemiec

Debata generalna Zgromadzenia Ogólnego ONZ odbywa się co roku we wrześniu. Merz zrezygnował z udziału również w ubiegłym roku, kiedy w jego koalicji rządowej CDU/CSU-SPD trwały spory polityczne. Wówczas Niemcy reprezentował minister spraw zagranicznych Johann Wadephul. Wszystko wskazuje na to, że również w tym roku to on wystąpi w imieniu Niemiec.

W czerwcu br. Niemcy poniosły także porażkę w staraniach o miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Krytycy twierdzili, że niemiecki rząd zbyt późno i zbyt słabo zabiegał o głosy 191 państw uprawnionych do głosowania.

(DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Niemieckie gazety komentują gwałtowny wzrost cen paliw i propozycje interwencji państwa. Spór dotyczy nie tylko sposobu odciążenia kierowców, lecz także politycznych konsekwencji drożyzny dla kanclerza Friedricha Merza i rządzącej koalicji.

Pomoc tak, ale nie dla wszystkich

„Handelsblatt” krytykuje pomysł ponownego szerokiego subsydiowania paliwa. Jak pisze dziennik, kierowcom przy tankowaniu pozostaje dziś „ucieczka w sarkazm”, ale politycy wyciągają z tego błędne wnioski.

Zdaniem gazety zarówno premier Bawarii Markus Söder, jak i minister finansów Lars Klingbeil oraz inni politycy SPD mylą się, domagając się zdecydowanej interwencji w ceny paliw. Także kanclerz zapowiedział ulgi, nie wyjaśniając jednak, jak miałyby wyglądać.

„Potrzebna nie jest teraz polityka z lania jak z konewki, na której korzysta każdy kierowca niezależnie od jego rzeczywistych potrzeb” – podkreśla „Handelsblatt”. Zamiast tego dziennik popiera propozycję minister gospodarki Katheriny Reiche, by pomoc kierować do gospodarstw o niskich dochodach. Pozwoliłoby to, zdaniem gazety, pomagać tym, którzy rzeczywiście tego potrzebują, bez „bezskutecznego marnowania miliardów podatników”.

„Nadzwyczajne czasy, nadzwyczajne środki”

Inaczej akcenty rozkładają „Nürnberger Nachrichten”. Gazeta przytacza coraz częściej słyszane zdanie: „Oni nie potrafią nam pomóc rozwiązywać codziennych problemów” i uważa, że politycy koalicji powinni potraktować je poważnie.

Zdaniem dziennika wyniki wyborów w Saksonii-Anhalcie były wystarczająco wyraźnym „strzałem ostrzegawczym”. Blisko 44 procent głosów zdobyła tam AfD, a wraz z poparciem dla BSW partie protestu dysponują większością mandatów. „Nadzwyczajne czasy wymagają nadzwyczajnych środków” – pisze gazeta. Jej zdaniem obniżenie cen paliw mogłoby nie tylko odciążyć obywateli, ale także „osłabić szanse radykałów i ekstremistów”.

„Münchner Merkur” widzi w cenach paliw jeszcze większe zagrożenie polityczne. „W historii wystarczająco wiele rządów upadło przez wysokie ceny chleba. W czasach współczesnych to cena paliwa doprowadza wyborców do wrzenia” – pisze dziennik.

Gazeta zwraca uwagę, że przed wyborami w Meklemburgii-Pomorzu Przednim temat wykorzystuje premier landu Manuela Schwesig. Zdaniem komentatora presja może stać się dla kanclerza szczególnie niebezpieczna: jeśli CDU wypadnie z landtagu w Schwerinie, „kanclerz byłby skończony”.

Polityczne znaczenie cen paliw

Także „Stuttgarter Zeitung” podkreśla gwałtownie rosnące polityczne znaczenie cen paliw. „Na stacjach benzynowych głos ludu brzmi obecnie szczególnie donośnie” – pisze gazeta. Kierowcy czują się „oskubani” i żądają interwencji państwa.

Inflacja cen paliw jest, zdaniem dziennika, „oliwą dolewaną do ognia społecznego gniewu, który i tak już w wielu miejscach płonie”. „Tankowanie staje się kwestią polityczną” – zauważa komentator.

Dlatego politycy obawiający się utraty władzy w kolejnych wyborach coraz głośniej domagają się „limitu cen”, niezależnie od barw partyjnych. Zdaniem „Stuttgarter Zeitung” osłabiony Merz ulega tej presji „wbrew wszystkim ekonomicznym radom”. Gazeta przypomina jednak: „Pomoc państwa ma swoją cenę”.

Limit cen może przynieść nowe problemy

„Märkische Oderzeitung” zwraca uwagę na praktyczne trudności związane z większością rozważanych rozwiązań. Ponowne obniżenie podatku energetycznego kosztowałoby miliardy, na co brakuje pieniędzy. Podatek od nadzwyczajnych zysków nie mógłby zostać szybko wprowadzony, a bezpośrednie wypłaty dla osób o niskich dochodach stworzyłyby, zdaniem gazety, „biurokratycznego potwora”.

Dziennik analizuje także możliwość wprowadzenia państwowego limitu cen paliw. Takie rozwiązanie istnieje już w innych krajach, ale – jak zaznacza komentator – ingerencja w rynek ograniczyłaby konkurencję.

„Märkische Oderzeitung” przywołuje przykład Węgier, gdzie limit cen w 2022 roku doprowadził do niedoborów paliwa, zakupów panicznych i bankructw wielu stacji benzynowych. Ostatecznie regulację trzeba było „w pośpiechu znieść”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>