Deutsche Welle | Gazeta.PL_news CopyPaste

Na początku kwietnia w Amsterdamie zaprezentowano torebkę ze „skóry tyranozaura wyhodowanej w laboratorium” – w Muzeum Artis Zoo, tuż obok ogromnego szkieletu dinozaura. Została zaprojektowana przez Enfin Levé, polską markę modową, która reklamuje się eksperymentalnymi ubraniami. Jednak w centrum uwagi znajduje się nie tyle projekt, co promowany materiał.

„Ma charakter, jakiego jeszcze nie znamy. Gęsty, pierwotny, funkcjonujący według własnej logiki” – napisała marka na swoich kanałach w mediach społecznościowych. Torebka ma zostać wystawiona na aukcji 11 czerwca w Paryżu.

Ale co dokładnie oznacza termin „skóra tyranozaura”? Dinozaury wyginęły około 66 milionów lat temu. W połowie lat 90. film „Park Jurajski” wywołał światową modę na dinozaury i skłonił wiele osób do zadania pytania, czy rzeczywiście możliwe jest sklonowanie dinozaurów. Jednak odpowiedź nauki brzmi jednoznacznie „nie”, ponieważ DNA ulega z czasem rozpadowi.

Dyskusja na temat białek dinozaurów

Około 20 lat temu zespół naukowców w Montanie, w północno-zachodniej części USA, odkrył fragmenty szkieletu tyranozaura. Było to spektakularne znalezisko, które wzbudziło tym większe zainteresowanie, że wkrótce potem paleontolog Mary Higby Schweitzer ogłosiła, iż w kościach znalazła miękkie resztki tkanek, w tym fragmenty białek. Do tego momentu zakładano, że takie składniki organiczne również ulegają rozpadowi z upływem czasu.

Jednak sceptycyzm w środowisku naukowym był duży. Jednym z argumentów było to, że znalezione struktury mogą być również wynikiem działania bakterii, które zasiedliły kość. Debata na temat tego, co dokładnie znalazła Mary Schweitzer, trwa do dziś.

Teraz jednak wspomniana torebka w Amsterdamie opiera się właśnie na danych z tego odkrycia w Montanie – wynika to z preprintu Thomasa Mitchella i Ernsta Wolvetanga, założycieli „The Organoid Company”, którzy w znacznym stopniu przyczynili się do produkcji laboratoryjnej skóry. „To jak z puzzlami: ma się tylko kilka elementów i resztę trzeba uzupełnić samodzielnie” – tak Mitchell opisuje tę metodę w filmiku na Instagramie. Pytanie brzmi jednak, czy te elementy układanki naprawdę pochodzą od tyranozaura.

Sceptycyzm doktoranta

Jan Dekker, doktorant na Uniwersytecie w Turynie w dziedzinie paleoproteomiki – naukowego badania białek pochodzących ze znalezisk archeologicznych i skamieniałości – jest sceptyczny.

– Białka dinozaurów są bardzo kontrowersyjne – powiedział w wywiadzie dla DW. – Granica, którą zwykle przyjmujemy dla okresu przetrwania białek, została niedawno przesunięta do około 20 milionów lat.

Tyrannosaurus Rex wyginął jednak już ponad trzy razy wcześniej. Jan Dekker nie wierzy zatem, że torebka zawiera w jakiejkolwiek formie składniki pochodzące od dinozaurów. Prośba DW o wywiad skierowana do rzeczniczki prasowej projektu pozostała bez odpowiedzi.

Więcej kurczaka niż dinozaura?

Skóra z laboratorium to raczej nowy temat w dziedzinie biotechnologii. Celem jest wytworzenie materiału, który pod względem właściwości przypomina tradycyjną skórę.

W przypadku materiału, z którego wykonano torebkę w Amsterdamie, za podstawę przyjęto dane znalezionych fragmentów białek – niezależnie od tego, czy pochodzą one od tyranozaura, czy nie – i uzupełniono je za pomocą sztucznej inteligencji, tak aby uzyskać pełną sekwencję białkową. Jako szkielet posłużyło białko kurczaka, ponieważ ptaki są uważane za najbliższych żyjących krewnych dinozaurów z ewolucyjnego punktu widzenia.

– To wszystko jest niezwykle interesujące – mówi Jan Dekker. Ale nawet gdyby przyjąć, że fragmenty białka, na których oparto projekt, pochodzą od tyranozaura, to nadal około 90 procent sekwencji białkowej opierałoby się na kurczaku, a nie na dinozaurze.

– Wyprodukowali syntetyczny kolagen; przy pomocy modelu sztucznej inteligencji, który został wytrenowany na wielu różnych gatunkach zwierząt, przede wszystkim na kurczakach, co samo w sobie jest bardzo interesującym osiągnięciem, ale nie jest to dinozaur. W rzeczywistości jest to bardziej kurczak niż cokolwiek innego.

Luksusowa aura skóry

W swoim komunikacie prasowym producenci torebki zwracają uwagę, że skóra hodowana w laboratorium nie przekonała dotychczas sektora luksusowego. „Wiedzieliśmy, że musimy spróbować czegoś radykalnie nowego” – cytowany jest Bas Korsten z agencji reklamowej VML, która również uczestniczy w projekcie. T. rex wydawał się więc dobrym pomysłem, w końcu dinozaury fascynują ludzi na całym świecie.

Tę fascynację podziela również Jan Dekker. Nie interesuje go jednak marketing takich produktów, wykorzystuje on badania biomolekularne, aby dowiedzieć się więcej o przeszłości. Świat w czasach dinozaurów był zupełnie inny, jeśli chodzi o różnorodność gatunkową. Jego motywacją jest poznanie czegoś o tym „całkowicie obcym, a jednak znajomym świecie”. I nawet jeśli z naukowego punktu widzenia „skóra T. rexa” nie ma dobrej prasy, ale dla niektórych jest to powód do zainteresowania się nauką, jest się z czego cieszyć.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Szczegóły tej pomocy nie są podawane do wiadomości publicznej, ale ambasador Ukrainy w Niemczech Ołeksij Makiejew powiedział, że „została zwiększona zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym”.

Sprzeciw ws. Taurusów bez znaczenia

Sprzeciw poprzedniej i obecnej koalicji rządowej wobec dostarczenia Ukrainie pocisków manewrujących Taurus o zasięgu nie ma już, jak wyjaśnił, decydującego znaczenia dla przebiegu wojny w Ukrainie.

„Od dłuższego czasu dysponujemy już własnym sprzętem, dronami i pociskami manewrującymi, zdolnymi razić cele położone w odległości od 1,5 tys. do 2 tys. kilometrów w głębi Rosji” – zapewnił Ołeksij Makiejew.

Niemiecki pocisk byłby, w jego ocenie, bardzo przydatny do niszczenia niektórych celów wojskowych, ale, jak powiedział: „Dyskusja w tej sprawie uległa zmianie ze względu na nasze własne innowacje. My, Ukraińcy, nie jesteśmy już w takim stopniu jak dawniej zdani na pociski Taurus”.

Alternatywa dla Tomahawków

W dalszej perspektywie ukraiński ambasador w Niemczech może sobie wyobrazić zastąpienie amerykańskich pocisków Tomahawk wycofanych z Niemiec, pociskami wyprodukowanymi we współpracy z niemieckimi i innymi przedsiębiorstwami europejskimi. To powinno uświadomić wszystkim, że „stosunki niemiecko-ukraińskie nie mają charakteru jednostronnego” i że jego kraj jest atrakcyjnym sojusznikiem.

„Unia Europejska oraz NATO zauważają w coraz bardziej rosnącym stopniu, że pilnie potrzebują Ukrainy z jej potencjałem militarnym do utrzymania w ryzach Rosji na kontynencie europejskim” – podkreślił ambasador Makiejew.

(AFP/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Z okazji otrzymania Europejskiego Orderu Zasługi była kanclerz Niemiec Angela Merkel zaapelowała o zaangażowanie na rzecz „pokoju, dobrobytu i demokracji” w Europie. Przemawiając we wtorek (19.05.2026) przed Parlamentem Europejskim w Strasburgu, Merkel wezwała UE do dotrzymania „obietnic złożonych obywatelom naszych państw członkowskich”.

Oprócz Merkel, odznaczenie otrzymali również były prezydent Polski Lech Wałęsa oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, który był jednak nieobecny w Strasburgu.

Merkel wezwała europosłów do przestrzegania obowiązujących przepisów unijnych dotyczących korporacji cyfrowych i sztucznej inteligencji w celu ochrony demokracji i praw obywateli europejskich. – Przekonanie, że odpowiedzialność za rozpowszechnianie informacji nie jest już konieczna, że ​​nie będzie się pociągniętym do odpowiedzialności za kłamstwa, podważy fundamenty demokracji – ostrzegła.

Pochwała, ale i krytyka polityki Merkel

– Jest jedną z wielkich Europejek – powiedział w Strasburgu Manfred Weber, przewodniczący Europejskiej Partii Ludowej (EPL), do której rodziny politycznej należy Merkel.

– Poradziła sobie z trudnymi kryzysami – dodał, odnosząc się do kryzysu euro i pomocy udzielanej krajom takim jak Grecja. Z perspektywy czasu jednak cała „klasa polityczna” wokół Merkel zbyt długo odkładała reformy w polityce zagranicznej i bezpieczeństwa. Oczekiwał przy tym „więcej przywództwa, więcej historycznej dalekowzroczności”.

Merkel, wraz z Wałęsą i Zełenskim, otrzymała najwyższe odznaczenie – nowy Europejski Order Zasługi. Parlament uhonorował również 17 osób odznaczeniami drugiej i trzeciej klasy. Znalazł się w nich były premier Polski i były przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek. Obaj Polacy otrzymali długie owacje na stojąco. Jerzy Buzek w swoim przemówieniu podkreślił, że świat, w którym Europejczycy korzystali z dywidendy pokoju, taniego gazu i obrony Stanów Zjednoczonych już nie istnieje.

Lider U2 wśród wyróżnionych

Wśród wyróżnionych znalazła się również premier Mołdawii Maja Sandu. – Ta nagroda należy do narodu mołdawskiego, (...) który wielokrotnie wybierał Europę, pomimo rosyjskich gróźb i szantażu – powiedziała w Strasburgu. Zaapelowała o „nagrodzenie” tej lojalności i przyspieszenie drogi jej kraju do UE.

Parlament honoruje „wybitne kobiety i mężczyzn, którzy tak wiele poświęcili budowaniu tej Unii" – powiedziała przewodnicząca Parlamentu Roberta Metsola. – Honorujemy tych, którzy bronią wartości europejskich: w parlamentach i na szczytach, w gabinetach lekarskich i na boiskach sportowych, w redakcjach i salach sądowych, w laboratoriach i salach koncertowych.

Poza politykami uhonorowano również osoby z organizacji pozarządowych, świata sportu, Kościoła i muzyki, w tym zespół rockowy U2 z liderem Bono, który nie był obecny na rozdaniu nagród.

(AFP, DPA/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Czy Polska jest krajem, w którym prawicowy populizm już minął? – pyta Stefan Locke, autor artykułu we „Frankfurter Allgemeine Zeitung“(„FAZ”). Jak zauważa, takie wrażenie można było odnieść w Niemczech po wyborach parlamentarnych w Polsce w 2023 roku, kiedy po ośmiu latach władzę straciło Prawo i Sprawiedliwość.

– Odetchnięto z ulgą, tym bardziej, że na czele nowego rządu miał stanąć Donald Tusk, uważany za proeuropejskiego – czytamy w gazecie, która podkreśla, że Komisja Europejska natychmiast wypłaciła Polsce 140 miliardów euro.

„Środki te zostały wstrzymane, ponieważ rząd PiS poważnie naruszył zasady państwa prawa i systematycznie podważał niezależność sądownictwa, co jest niezgodne z zasadami UE” – pisze dziennikarz „FAZ”.

Nic się nie zmieniło

Jednak, zaznacza, sama zmiana rządu nie uzdrowiła sytuacji, co, według „FAZ” pokazuje książka Martina Adama „Eksperyment. Czego możemy nauczyć się z polskiej walki z prawicowym populizmem”. Jej autor do 2025 roku był korespondentem ARD w Polsce.

„Jedna z kluczowych lekcji płynących z Polski jest bowiem taka: populiści z PiS w krótkim czasie przebudowali państwo w taki sposób, że nawet po utracie władzy zachowali decydujący wpływ. Przede wszystkim w sądownictwie. Wywodzący się z PiS prezydent Andrzej Duda publicznie kpił z „terroru praworządności”, ujawniając tym samym, o co chodzi ludziom jego pokroju: żaden sędzia nie ma prawa wchodzić w paradę planom partii” – czytamy w gazecie.

Autor artykułu zaznacza, że wypłata wstrzymanych środków unijnych była wprawdzie znakiem nowego początku dla nowego rządu, ale okazała się pochopna, ponieważ, podkreśla, praworządność w Polsce do dziś nie została przywrócona.

Polski rząd wybrał drogę wyboistą

„PiS pozostawił po sobie zawiły labirynt naruszeń prawa i lojalnych prawników, z niespodziankami za każdym rogiem, które sprawiają, że szybki powrót do praworządności... staje się wyczerpującym biegiem z przeszkodami” – cytuje „FAZ” autora książki, Martina Adama.

Według niego, w Polsce „lojalni” prawnicy chronią się nawzajem przed ściganiem i uprawiają klientelizm, a rząd Tuska ma dwa wyjścia: samemu łamać prawo albo próbować przywrócić porządek na legalnych zasadach. „Rząd wybrał drugą drogę, która jest powolna i wyboista” – czytamy.

„FAZ” podkreśla, że według dawnego korespondenta ARD w Polsce PiS nie jest czymś, co nagle spadło na Polskę, ale miało i ma w kraju liczne grono zwolenników.

„PiS przyciąga wyborców nie tylko świadczeniami socjalnymi, ale także obietnicą silnego, niezależnego państwa narodowego, które nigdy więcej nie będzie podlegało obcym wpływom. To, że dla wielu Polaków jest to szczególnie ważne, wynika z polskiej historii” – tłumaczy gazeta, dodając, że PiS maluje, jak to określa „FAZ”, absurdalny, ale skuteczny ze względu na polską historię scenariusz horroru, „zgodnie z którym Polska jako państwo rozpłynie się w UE i będzie musiała tańczyć tak, jak jej zagrają Niemcy”.

Kiedy prawicowi populiści dojdą do władzy ...

Jednak, zaznacza „FAZ”, nawet w książce byłego korespondenta ARD nie znajdziemy odpowiedzi na pytanie: jak to możliwe, że „ludzie tacy jak Kaczyński, którzy gorzko doświadczyli komunistycznej dyktatury – z propagandą, cenzurą, arbitralnością, donosicielstwem i polityczną sprawiedliwością, myśleniem w kategoriach przyjaciel-wróg oraz odizolowaniem od narodu – zaledwie kilka lat później sami sięgają po takie środki? ”.

„FAZ” cytuje podsumowanie Martina Adama, który uważa, że „kiedy prawicowi populiści dojdą do władzy i zyskają możliwość zmiany zasad podejmowania decyzji politycznych, bardzo trudno się ich pozbyć”. Jego zdaniem, w Polsce ta próba „na razie się nie powiodła”.

Gazeta ocenia jednak, że z tej sytuacji można wyciągnąć lekcję, iż bezcelowe jest podsycanie nastrojów populistów i dotrzymywanie im kroku w nadziei na odebranie im wyborców.

„Jednocześnie przypadek Polski pokazuje, jak łatwo ludzie na wielu poziomach pochlebiają władzy, idą z prądem i przyłączają się do niej oraz że nawet w demokracji wystarczy zaledwie kilka kroków, by dojść do autokracji czy wręcz dyktatury” – puentuje gazeta.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Epidemia eboli w Demokratycznej Republice Konga coraz bardziej niepokoi społeczność międzynarodową. Jak poinformowano we wtorek (19.05.2026), w wyniku wywoływanej przez wirus gorączki krwotocznej zmarło już ponad 130 osób. Władze informują o ponad 500 przypadkach podejrzenia choroby.

Na prośbę USA

Tymczasem we wtorek Ministerstwo Zdrowia w Berlinie poinformowało, że obywatel USA, który zakaził się wirusem w Kongu, ma zostać przewieziony na leczenie do Niemiec. O pomoc w udzieleniu pomocy medycznej zwróciły się do Niemiec władze Stanów Zjednoczonych.

Amerykańska agencja ds. zdrowia CDC poinformowała, że zakażony pracował w Demokratycznej Republice Konga, a w weekend uzyskał pozytywny wynik testu. Ze względu na krótszy czas lotu i doświadczenie w opiece nad pacjentami z ebolą, ma on zostać przewieziony do Niemiec – podobnie jak sześć osób, które miały z nim kontakt i są narażone na wysokie ryzyko zakażenia. Nie podano jednak żadnych informacji na temat ich narodowości.

Brak informacji o miejscu leczenia

Narazie nie ujawniono żadnych informacji o tym, gdzie w Niemczech będzie leczony zarażony obywatel USA. Niemieckie Ministerstwo Zdrowia wskazało jedynie, że istnieje ogólnokrajowa sieć ekspertów zajmująca się zarządzaniem i opieką nad pacjentami z chorobami wywołanymi przez wysoce zakaźne patogeny.

Według amerykańskich mediów zakażony to lekarz. Jak poinformowała chrześcijańska organizacja misyjna poinformowała, że pracował w szpitalu w Kongu, gdzie zakaził się wirusem.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła międzynarodowy stan zagrożenia zdrowotnego z powodu wybuchu epidemii wirusa ebola w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie. Chodzi o rzadki wariant wirusa, na który nie ma szczepionki. Ryzyko rozprzestrzenienia się wirusa w całym regionie jest uważane za wysokie. Według afrykańskiego urzędu ds. zdrowia Africa CDC epidemia zaczęła się prawdopodobnie w trzecim tygodniu kwietnia, ale zgłoszono ją dopiero na początku maja.

DPA/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Pod pewnymi warunkami można dostać dotację państwową w wysokości do 6000 euro na zakup lub leasing nowych samochodów elektrycznych. Łącznie do dyspozycji są trzy miliardy euro, które powinny wystarczyć na około 800 000 nowych pojazdów do 2029 roku.

„Dotacja ważniejsza niż kiedykolwiek”

Dotacja ma być dostępna również z mocą wsteczną dla nowych rejestracji od 1 stycznia 2026 roku. – Od teraz dotacje mogą być wypłacane, a ich wysokość będzie zróżnicowana zależnie od dochodów, wielkości rodziny i pojazdu – poinformował w Berlinie minister środowiska.

Carsten Schneider podkreślił, że dotacja ta jest ważniejsza niż kiedykolwiek, zwłaszcza w kontekście wojny na Bliskim Wschodzie: „Elektromobilność to nasza szansa na uniezależnienie się od drogiego oleju napędowego i benzyny”.

Zasięg samochodów elektrycznych poprawił się, jest więcej możliwości ładowania, a producenci oferują również więcej małych samochodów. Program wsparcia stanowi impuls, dzięki któremu elektromobilność zyskuje popularność wśród szerokiej rzeszy społeczeństwa.

Krok zasadniczo pozytywny

Stowarzyszenie branżowe VDA stwierdziło, że wsparcie to jest zasadniczo pozytywnym krokiem. Może ono jednak stanowić jedynie jeden z elementów wspierających rozwój rynku, jak powiedziała prezes VDA Hildegard Müller.

– Ponieważ dla trwałego rozwoju elektromobilności kluczowe znaczenie mają: dobra dostępność infrastruktury ładowania, tania energia elektryczna do ładowania, a także lepsze międzynarodowe warunki lokalizacyjne dla przedsiębiorstw.

Jak dotacja wpłynie na popyt na pojazdy elektryczne, dopiero się okaże. VDA szacuje, że rynek samochodów elektrycznych w Niemczech – w tym hybryd typu plug-in – wzrośnie w tym roku o jedną czwartą do 1,07 mln pojazdów. Popyt na samochody elektryczne znacznie wzrósł już w ostatnich miesiącach.

Co czwarty nowy samochód jest elektryczny

W okresie od stycznia do kwietnia 2026 r. zarejestrowano około 224 000 nowych samochodów wyłącznie elektrycznych, czyli o ponad dwie piąte więcej niż w roku poprzednim. Obecnie prawie co czwarty nowy samochód w Niemczech posiada wyłącznie napęd elektryczny. Do tego dochodzi ponad 100 000 hybryd typu plug-in, które dodatkowo wyposażone są w silnik spalinowy.

Dofinansowanie obejmuje pojazdy wyłącznie akumulatorowe z podstawową premią w wysokości 3000 euro, a także hybrydy typu plug-in i pojazdy z przedłużonym zasięgiem, po 1500 euro na każdy. Warunkiem uzyskania dofinansowania na pojazdy hybrydowe jest zasięg elektryczny wynoszący co najmniej 80 kilometrów oraz emisja CO2 nieprzekraczająca 60 gramów na kilometr.

Dotacja ma być przyznawana wyłącznie osobom o rocznym dochodzie podlegającym opodatkowaniu nieprzekraczającym 80 000 euro. W przypadku rodzin z jednym dzieckiem limit ten wzrasta do 85 000 euro, a w przypadku dwojga lub więcej dzieci – do 90 000 euro.

Dodatkowe premie dla gospodarstw domowych i rodzin o niższych dochodach mogą zwiększyć dotację do 6000 euro. W ten sposób gospodarstwa domowe o dochodzie poniżej 60 000 euro otrzymują dodatkową dotację w wysokości 1000 euro, a przy dochodzie poniżej 45 000 euro jest to łącznie 2000 euro. Rodziny otrzymują dodatek na dziecko w wysokości 500 euro na jedno dziecko i 1000 euro na dwoje lub więcej dzieci.

(RTR/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Reorganizacja fundacji zajmującej się dokumentowaniem historii wypędzeń i migracji w Europie Środkowo‑Wschodniej po II wojnie światowej wkracza w decydującą fazę – pisze „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. („FAZ”)

Jak zaznacza gazeta, nowelizacja ustawy regulującej działalność fundacji „Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie” ma doprowadzić do całkowitego uniezależnienia instytucji od Niemieckiego Muzeum Historycznego, któremu podlegała od początku działalności, a tym samym od strefy wpływów ministra kultury.

„FAZ” podkreśla, że projekt ustawy, datowany na koniec kwietnia, pochodzi z niemieckiego MSW, które od zeszłego roku odpowiada za fundację, podobnie jak za inne instytucje zrzeszające niemieckich wysiedlonych.

Polityczna reorientacja

Jak pisze dziennikarz gazety Andreas Kilb, o istocie politycznej reorientacji instytucji świadczy zapis ustawy dotyczący celu fundacji. Dotychczas stanowił on bowiem, że fundacja powinna „w duchu pojednania podtrzymywać pamięć i upamiętniać ucieczkę i wysiedlenie w XX wieku w kontekście historycznym II wojny światowej oraz nazistowskiej polityki ekspansji i eksterminacji oraz jej skutków”.

„W szczególności Niemców”

Obecnie, czytamy w „FAZ”, po słowach „ucieczka i wysiedlenie” dodano sformułowanie: „w szczególności Niemców”. Ma temu służyć, jak cytuje dziennik, „utworzenie, utrzymanie i rozwój stałej ekspozycji poświęconej ucieczce i wysiedleniom w XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem ucieczki i wysiedlenia Niemców w czasie i po II wojnie światowej (…), ich historycznych uwarunkowań i powiązań, a także europejskich wymiarów i konsekwencji”.

Również w tym przypadku „szczególne uwzględnienie” jest nowością, w starej ustawie o fundacji go nie było – zauważa „FAZ”. Zaznacza, że stała wystawa w Centrum Dokumentacji Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie w naturalny sposób poświęciła temu szczególną uwagę, ponieważ dzięki prywatnym darowiznom dysponuje bogatym zbiorem pamiątek po wysiedlonych, które oglądać można na drugim piętrze budynku.

Sól w oku Związku Wypędzonych

Jak przypomina dziennik, wystawa umieszcza wysiedlenia w kontekście innych czystek etnicznych, deportacji i wysiedleń XX i XXI wieku, a także współczesnych migracji, co, jak zauważa Andreas Kilb, jest solą w oku Związku Wypędzonych (BdV) i jego sojuszników we frakcji CDU/CSU.

„Dlatego chcą oni poddać nowego dyrektora fundacji silniejszej kontroli instytucjonalnej. Narzędziem tej kontroli jest rada fundacji. Dzięki nowej ustawie zostanie ona powiększona o jedno miejsce do 22 członków” – pisze dziennik, podkreślając, że dodatkowe miejsce z prawem głosu otrzyma Bernd Fabritius, od października pełniący funkcję „pełnomocnika rządu federalnego ds. przesiedleńców i mniejszości narodowych”. Wcześniej przez jedenaście lat był on prezesem Związku Wypędzonych

Jak zauważa „FAZ”, dzięki niemu BdV, który ma sześć miejsc w radzie fundacji i może liczyć na głosy trzech ministerstw – spraw zagranicznych, spraw wewnętrznych i kultury – oraz co najmniej dwóch z czterech przedstawicieli Bundestagu, zyskuje automatyczną przewagę we wszystkich decyzjach.

Fatalny plan dla polityki historycznej

„Plan przekształcenia muzeum wysiedleń w rodzaj rozbudowanego klubu niemieckich wypędzonych, a tym samym trwałej marginalizacji placówki, nie byłby wart dyskusji, gdyby nie to, że jest on fatalny z punktu widzenia polityki historycznej i oderwany od rzeczywistości” – ocenia autor artykułu w „FAZ”.

Jak zauważa, potomków wypędzonych liczy się wprawdzie wciąż w milionach, ale liczba tych, których reprezentuje Związek Wypędzonych (BdV), maleje z roku na rok. Rośnie za to odsetek ludności, która przynosi ze sobą inne, nowsze doświadczenia ucieczki i wysiedlenia.

Dziennik podkreśla, że jednocześnie wraz z rosnącym zagrożeniem ze strony Rosji wzrasta strategiczne znaczenie krajów takich jak Polska i Czechy, które, jak to ujmuje „FAZ”, „podobnie jak Niemcy były zarazem ofiarami, jak i realizatorami wysiedleń w trakcie i po II wojnie światowej”.

„Proces pojednania z Polską i Czechami jest daleki od zakończenia. Fundacja w Centrum Dokumentacji Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie mogłaby się do niego istotnie przyczynić, jednak przez nową ustawę może stać się tylko hamulcem” – ocenia „FAZ”.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W ubiegłym roku liczba ataków na członków partii politycznych w Niemczech mocno wzrosła. Podczas gdy w poprzednich latach ataki najczęściej były wymierzone w członków Partii Zielonych, to w 2025 roku szczególnie często atakowano polityków i działaczy AfD – informuje agencja DPA, powołując się na odpowiedź niemieckiego rządu na interpelację frakcji AfD w Bundestagu.

Z odpowiedzi wynika, że w roku 2025 policja odnotowała w całym kraju 5140 przestępstw skierowanych przeciwko przedstawicielom lub członkom partii politycznych. W 2024 roku w statystykach dotyczących przestępczości na tle politycznym odnotowano 3690 takich przypadków, a w 2023 roku było ich 2790.

Jedną z przyczyn tego wzrostu może być napięta atmosfera podczas kampanii wyborczej na początku 2025 roku. Jednak już w poprzednich latach można było zaobserwować wzrost liczby przestępstw skierowanych przeciwko przedstawicielom partii.

Działacze AfD najbardziej narażeni

W ubiegłym roku doszło do 1852 ataków na członków częściowo skrajnie prawicowej Alternatywy dla Niemiec (AfD). Policja przypisywała te przestępstwa głównie lewicowemu spektrum politycznemu. W 2025 roku mocno wzrosła liczba przestępstw skierowanych przeciwko chadecji CDU. Podczas gdy w 2024 roku policja odnotowała jeszcze około 420 przestępstw, których ofiarami byli przedstawiciele lub członkowie CDU, w zeszłym roku było to już 1171 przypadków. 168 przestępstw dotyczyło członków bawarskiej chadecji CSU.

Według danych 1005 ataków wymierzonych było przeciwko politykom i członkom Partii Zielonych. To nieco mniej niż w dwóch poprzednich latach, kiedy partia ta jeszcze wchodziła w skład niemieckiej koalicji rządzącej pod kierunkiem kanclerza Olafa Scholza z SPD. Wtedy przedstawiciele i członkowie Zielonych byli atakowani częściej niż przedstawiciele innych partii – zarówno w 2023 jak i 2024 roku odnotowano po około 1200 takich ataków.

Często chodzi o zniesławienie lub znieważenie

W zeszłym roku doszło do 193 przestępstw z użyciem przemocy wymierzonych w przedstawicieli partii politycznych. Znacznie częściej zdarzają się tzw. przestępstwa związane z wypowiedziami. Należą do nich między innymi podżeganie do nienawiści, zniesławienie i obraza. W 2025 r. policja odnotowała 1289 przestępstw związanych z wypowiedziami, które dotyczyły przedstawicieli partii. Inne przestępstwa, które mogą dotyczyć polityków, to na przykład malowanie farbą na budynkach mieszkalnych czy zakłócanie pracy stoisk informacyjnych.

Jak wyjaśnia rząd w odpowiedzi na interpelację, w 2025 roku policja odnotowała łącznie 121 przestępstw z użyciem przemocy skierowanych przeciwko członkom AfD, w których w większości przypadków decydujące znaczenie miało lewicowe nastawienie domniemanych sprawców. Przedstawiciele Partii Zielonych padli ofiarą przemocy w 13 przypadkach. Według danych politycy Partii Lewicy doświadczyli przemocy w 16 przypadkach.

Po dwanaście przestępstw z użyciem przemocy skierowano przeciwko przedstawicielom CDU i socjaldemokracji SPD. Akty przemocy, które policja jednoznacznie przypisała prawicowemu spektrum, dotyczyły przede wszystkim przedstawicieli Partii Lewicy. Natomiast większości przestępstw, których celem byli przedstawiciele Partii Zielonych, nie dało się przypisać do żadnego konkretnego nurtu.

„Kto nieustannie oczernia AfD i jej wyborców, delegitymizuje ich, pozbawia praw moralnych, a nawet dehumanizuje, nie może się dziwić, że wrogowie demokracji wywodzą z tego rzekomą legitymację do stosowania przemocy” – skomentował dane Martin Hess, polityk AfD zajmujący się sprawami wewnętrznymi. Jego zdaniem ekstremizm lewicowy jest bagatelizowany przez partie głównego nurtu.

DPA/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W centrum niemieckiego Görlitz przy granicy z Polską zawalił się budynek wielorodzinny. Policja poinformowała we wtorek (19 maja), że trwają poszukiwania trzech zaginionych osób, które mogły być w budynku, a z którymi do tej pory nie udało się skontaktować.

Początkowo informowano o pięciu zaginionych osobach, jednak z dwiema nawiązano kontakt. „Czują się dobrze i w momencie zawalenia się budynku nie było ich wewnątrz” – podano.

Na miejscu są specjaliści ze straży pożarnej, pogotowia ratunkowego i policji. Ewakuowano okoliczne budynki. Przyczyny zawalenia się domu zbada policja kryminalna po zakończeniu akcji ratowniczej.

Według policji budynek przy ulicy James-von-Moltke-Straße w centrum Görlitz zawalił się wczesnym wieczorem w poniedziałek (18 maja). Ponieważ podejrzewa się, że doszło do wycieku gazu, miejsce wypadku zostało ewakuowane na dużym obszarze – powiedziała rzeczniczka policji agencji informacyjnej AFP. Mieszkańcy sąsiednich budynków już je opuścili.

Przyjechali na urlop

Według policji w budynku znajdowały się mieszkania na wynajem i apartamenty wakacyjne. Jak podaje urząd porządkowy, budynek ten należy do spółdzielni mieszkaniowej KommWohnen, która jest spółką zależną miasta Görlitz.

W momencie wypadku w domu mogli przebywać turyści. Agencja DPA powołuje się na relację mężczyzny, który obawiał się, że jego żona i kuzynka mogą być pod gruzami. Powiedział on, że słyszał wybuch, gdy robił zakupy w pobliskim supermarkecie.

W poniedziałek po południu przyjechał tam razem z obiema kobietami, żeby spędzić urlop w jednym z mieszkań w tym domu. Kiedy wrócił z supermarketu, na miejscu domu zastał już tylko gruzy.

Liczące 57 tys. mieszkańców miasto w Saksonii nad Nysą tworzy wraz z polskim Zgorzelcem transgraniczne miasto europejskie. Dzięki historycznej, nienaruszonej scenerii starego miasta jest ono również popularnym miejscem kręcenia międzynarodowych produkcji filmowych.

AFP, DPA/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” pisze: „Tego nie da się logicznie wytłumaczyć, że gdy przedstawiciele narodu wymagają od obywateli zaciskania pasa, sami otrzymują podwyżkę diety poselskiej. (…) W rzeczywistości posłowie dają w ten sposób zły przykład: ulegają populizmowi. Ten zaś od zawsze tworzy zniekształcony obraz oderwanych od rzeczywistości posłów, którzy piją wino, a obywatelom głoszą, że powinni pić wodę. (…) Tymaczasem podwyżka diet to tylko automatyczna korekta wynagrodzeń posłów z mocą wsteczną. Nie jest to też jakaś arbitralna decyzja, tylko opiera się na ogólnych zmianach płac w Niemczech. (…) Bundestag wprowadził ten przepis w ubiegłym roku i miał ku temu dobry powód. Dawna praktyka, w której posłowie sami decydowali o wysokości podwyżki diet, mogła bowiem rzeczywiście budzić uzasadnione wątpliwości”.

„Koelner Stadt-Anzeiger” zauważa: „Dawniej posłowie sami decydowali o podwyżce swoich diet. Za każdym razem zarzucano im wtedy samowolę. Teraz jej dopasowania następują zgodnie z ogólnymi trendami płacowymi. Ale znów nie odpowiada to szerokiej większości. Wskazuje to na lekceważenie, a częściowo na jej pogardę dla pracy parlamentarzystów. Dlaczego jednak mieliby być w gorszej sytuacji niż zwykli pracownicy, skoro są odpowiedzialni za dobrobyt nas wszystkich? Czyżby mogli być wynagradzani tylko wtedy, gdy podoba się to 'ludowi'? A przecież parlament powinien mieć jakieś znaczenie dla obywateli”.

„Rhein-Neckar-Zeitung” z Heidelbergu analizuje: „To nie jest sprawa bez znaczenia, gdy posłowie do Bundestagu rezygnują z podwyżki swoich diet o 497 euro. Dlatego ta decyzja, o ile Bundestag ją zatwierdzi, zasługuje na uznanie. Kto z własnej woli zrezygnowałby z tak dużej kwoty? (…) Posłowie z CDU oraz SPD powołują się na 'lato reform', aby uzasadnić swoją rezygnację z tej podwyżki. Jeśli jednak podążymy za tą populistyczną linią uzasadnienia, wtedy pojawią się inne aspekty: dla niektórych posłów strata będzie większa niż około 500 euro miesięcznie. Dlatego sekretarz generalny SPD Tim Klüssendorf proponuje, aby posłowie też opłacali składki wymagane przez ustawowe kasy chorych i system emerytalny. Ale dlaczego właściwie tylko oni, a nie wszyscy urzędnicy? Nawet taka gdyby zmiana – według obliczeń – niewiele dała, to ujednolicenie systemów socjalnych natychmiast zakończyłoby wszelkie dyskusje o zazdrości. A więc sprobujmy”.

Zdaniem „Reutlinger General-Anzeiger”: „Po raz kolejny ani kanclerz, ani przewodniczący jego frakcji nie wykazali się wyczuciem wobec mieszkańców kraju i ich sytuacji. To przykre i nie umknie to uwadze wyborców. Wzrost cen energii mocno uderza bowiem w kieszenie wielu osób. Również reforma służby zdrowia spowoduje wzrost kosztów dla wielu ubezpieczonych. W czasach, gdy kanclerz wzywa obywateli do zaciskania pasa, nie można podnosić wynagrodzeń własnych polityków. Gdyby tylko CDU posłuchała swojego sekretarza generalnego Carstena Linnemanna. Już w kwietniu dostrzegł znaki czasu i opowiadał się za wstrzymaniem podwyżki diet: w przeciwnym razie, jego zdaniem, nie uda się zdobyć wiarygodności niezbędnej do przeprowadzenia reform”.

„Weser-Kurier” z Bremy zaznacza: „Szef klubu poselskiego CDU w Bundestagu Jens Spahn wycofuje się z podwyżki diet i w ten sposób, wyjątkowo, zapobiega czemuś gorszemu. Jeszcze do niedawna był on nieprzekonany do zmian: ciężka praca w Bundestagu musi być, jak twiedził, odpowiednio wynagradzana, aby ktoś chciał się w nią angażować. Biorąc pod uwagę i tak już hojne wynagrodzenia posłów w wysokości 11 tys. 833 euro miesięcznie, zwykły pracownik tylko z trudem może nie uznać tego stwierdzenia za cyniczne. Rezygnacja z podwyżki nie jest wcale jakimś bezinteresownym poświęceniem ze strony posłów, lecz rzadkim przejawem solidarności”.

„Nuernberger Nachrichten” ocenia: „Niewprowadzenie podwyżki diet poselskich to najrozsądniejsza decyzja w tak trudnym czasie, jak obecny, w którym mamy do czynienia z upadłościami firm, stale rosnącymi cenami energii oraz spodziewanymi obciążeniami wynikającymi z reform politycznych. Przy prawie 12 tys. euro miesięcznie posłowie mogą jakoś to przeżyć”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Przestrzeń dla społeczeństwa obywatelskiego kurczy się na całym świecie – wynika z najnowszego raportu „Atlas der Zivilgesellschaft” (Atlas społeczeństwa obywatelskiego), publikowanego przez „Brot für die Welt” (niemiecka organizacja pomocowa i dzieło charytatywne protestanckich kościołów) we współpracy z siecią CIVICUS (międzynarodowy sojusz organizacji pozarządowych i aktywistów).

Według raportu jedynie 3,4 proc. światowej populacji żyje dziś w państwach uznawanych za w pełni „otwarte”, gwarantujących wolność słowa, zgromadzeń i zrzeszania się. Jednocześnie około 73 proc. ludzi mieszka w krajach, w których przestrzeń obywatelska jest ograniczana, tłumiona lub całkowicie zamknięta.

– Większość ludzi na świecie nie może po prostu podnieść ręki i swobodnie zabrać głosu – powiedziała podczas prezentacji raportu Dagmar Pruin, prezes „Brot für die Welt”. Jak podkreśliła, zjawisko ma charakter globalny i obejmuje również państwa demokratyczne.

Jak działa ranking CIVICUS

Raport CIVICUS ocenia sytuację w poszczególnych państwach według pięciostopniowej skali: „open” (otwarte), „narrowed” (zawężone), „obstructed” (ograniczone), „repressed” (represjonowane) i „closed” (zamknięte).

Pod uwagę brane są m.in. wolność słowa, możliwość organizowania protestów, swoboda działania organizacji pozarządowych, poziom represji wobec aktywistów oraz dostęp obywateli do niezależnej debaty publicznej.

Do państw ocenionych jako „otwarte” należą m.in. Norwegia, Szwecja, Dania lub Irlandia. Na przeciwnym końcu zestawienia znalazły się kraje określane jako „zamknięte”, w których działalność obywatelska podlega systemowym represjom, m.in. Korea Północna, Erytrea, Rosja czy Białoruś.

Rekordowa liczba państw zdegradowanych

Raport odnotowuje, że w tym roku pogorszenie sytuacji zanotowano w 15 państwach, co – jak podkreśliła Dagmar Pruin – jest rekordowym wynikiem.

Wśród krajów zdegradowanych znalazły się m.in. Niemcy, Stany Zjednoczone, Francja, Włochy oraz Szwajcaria. Jednocześnie jedynie trzy państwa poprawiły swoją pozycję w rankingu.

Polska wyżej niż Niemcy

Na podstawie mapy „Atlasu” Polska w tegorocznym zestawieniu wypada lepiej niż Niemcy, które zostały zdegradowane.

O ile Niemcy zostały przesunięte do kategorii „obstructed” („ograniczone”), Polska nadal znajduje się w kategorii „narrowed” („zawężone”), oznaczającej wprawdzie występowanie problemów i ograniczeń, ale przy zachowaniu większego zakresu swobód obywatelskich niż w krajach sklasyfikowanych niżej.

Raport zwraca uwagę na pogarszającą się sytuację także w Europie Zachodniej. Według autorów raportu państwo otrzymuje status „ograniczonego”, gdy organizacje pozarządowe i aktywiści są intensywnie monitorowani, demonstracje bywają tłumione siłą, a głosy krytyczne wobec władz podlegają ograniczeniom.

Protesty, policja i dyskryminacja

Ekspertka ds. praw człowieka w „Brot für die Welt” Silke Pfeiffer wskazała, że w Niemczech istotnym czynnikiem wpływającym na obniżenie oceny były działania policji podczas protestów. Dotyczyło to przede wszystkim demonstracji solidarnościowych związanych z wojną w Gazie oraz protestów klimatycznych.

Raport odnotowuje również rosnącą liczbę przypadków dyskryminacji, w tym queerfobii, rasizmu, seksizmu i antysemityzmu.

Według Dagmar Pruin ograniczenia dotyczą nie tylko działań administracyjnych czy policyjnych. – Społeczeństwo obywatelskie jest dziś systematycznie delegitymizowane – stwierdziła. Jak zaznaczyła, organizacje są dyskredytowane, aktywiści kryminalizowani, a finansowanie inicjatyw obywatelskich bywa ograniczane. Pruin zwróciła również uwagę na wzrost wpływów czynników autorytarnych – politycznych, gospodarczych i medialnych.

Dezinformacja i sztuczna inteligencja

Jednym z głównych tematów tegorocznego raportu jest dezinformacja, szczególnie w kontekście rozwoju sztucznej inteligencji. Autorzy raportu „Atlas der Zivilgesellschaft” określają ją jako jedno z najważniejszych narzędzi wpływu na społeczeństwa demokratyczne oraz zagrożenie dla spójności społecznej.

„Brot für die Welt” przywołuje wyniki badania Ernst & Young AI Sentiment Index, przeprowadzonego wśród 15 tys. osób w 15 krajach, w tym w Niemczech. Wynika z niego, że 75 proc. respondentów obawia się fałszywych informacji generowanych przez AI, jednak jedynie około jedna trzecia deklaruje, że samodzielnie sprawdza wiarygodność takich treści.

Raport wskazuje, że kampanie dezinformacyjne najczęściej koncentrują się wokół tematów migracji, społeczności LGBT+ oraz zmian klimatu. Według przytoczonych danych w 2021 roku 23 proc. Niemców uważało, że zmiany klimatyczne wynikają z naturalnych cykli, a nie działalności człowieka. W 2025 roku odsetek ten wzrósł do 33 proc. W całej Unii Europejskiej liczba ta zwiększyła się z 25 do 35 proc. w ciągu pięciu lat.

Apel do Unii Europejskiej

Autorzy raportu apelują do Unii Europejskiej o wzmocnienie ochrony aktywistów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz skuteczniejsze egzekwowanie przepisów dotyczących usług cyfrowych, w tym regulacji nakładających na platformy internetowe obowiązki związane z przeciwdziałaniem dezinformacji i mowie nienawiści.

– Aktywne społeczeństwo obywatelskie nie jest luksusem. Jest fundamentem każdej funkcjonującej demokracji – podkreśliła Dagmar Pruin podczas prezentacji raportu.

(DW&brot-fuer-die-welt.de/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

55-letni mężczyzna miał mieszkać w berlińskim hotelu przez ponad rok, nie płacąc rachunków. Koszt: ponad 100 000 euro, których nie uregulował. Jak stwierdziła prokuratura, miał to zaplanować. Teraz został oskarżony o oszustwo.

Według prokuratury mężczyzna wynajął pokój w kwietniu 2023 roku w dzielnicy Treptow-Köpenick w Berlinie, dla swojej partnerki, dwojga dzieci i siebie. Podawał przy tym, że jego przyczepa kempingowa spłonęła, a on sam choruje na raka, choć nie było to prawdą.

Ponadto miał twierdzić, że koszty pokryje klub samochodowy. To również nie było prawdą, uważa prokuratura. W sierpniu 2024 r. miał opuścić hotel bez uregulowania należności. W marcu 2026 r. oskarżony został zatrzymany na podstawie nakazu aresztowania. Przez krótki czas przebywał w areszcie śledczym, przed sądem będzie odpowiadał z wolnej stopy.

(DPA/du)

Na pokładzie "Hondiusa" do Rotterdamu przybyło 25 członków załogi oraz dwóch pracowników medycznych, którzy po ewakuacji wszystkich pasażerów pozostali na pokładzie. Przy wpływaniu do portu mieli na sobie maseczki ochronne; kilka godzin po przybyciu pierwsi z nich opuścili statek. Teraz czeka ich dłuższa kwarantanna.

Na pokładzie „Hondiusa” podczas rejsu z Argentyny na Wyspy Zielonego Przylądka doszło do wybuchu hantawirusa. Zmarło trzech pasażerów, w tym obywatelka Niemiec i holenderskie małżeństwo.

Według zestawienia agencji AFP, opartego na oficjalnych danych, wirus został dotąd potwierdzony u siedmiu pacjentów, u ósmego zakażenie uznaje się za prawdopodobne. Ostatnio w niedzielę u ewakuowanego ze statku do Kanady pasażera potwierdzono wynik pozytywny.

Okrojona załoga, polski kapitan

Ponad tydzień temu ponad 120 pasażerów i członków załogi opuściło statek wycieczkowy i z Teneryfy specjalnymi samolotami udało się w podróż powrotną do domu. Ze względu na długi okres inkubacji i potencjalnie śmiertelny przebieg infekcji osoby ewakuowane z „Hondiusa” są nadal monitorowane medycznie.

Po akcji ewakuacyjnej na pokładzie pozostała jedynie okrojona załoga składająca się z 25 osób, którym do Rotterdamu towarzyszyło dwóch pracowników medycznych. Jak podaje holenderski organizator rejsów Oceanwide Expeditions, okrojona załoga to 17 Filipińczyków, czterech Holendrów, czterech Ukraińców, Rosjanin i polski kapitan Jan Dobrogowski.

Chociaż wszystkie 27 osób na pokładzie do końca pozostawało bez objawów, według podanych informacji, po zejściu na ląd muszą one na razie przejść kwarantannę lub izolację domową. W tym celu w porcie Rotterdam zbudowano kontenerową wioskę. Statek ma zostać, według Oceanwide Expeditions, dokładnie wyczyszczony i zdezynfekowany.

WHO: ryzysko epidemii niskie

Ciało Niemki miało zostać, zgodnie z informacjami władz, przejęte ze statku przez wyspecjalizowaną firmę pogrzebową. Jak powiedziała agencji AFP szefowa urzędu zdrowia regionu Rotterdam-Rijnmond, Yvonne van Duijnhoven, w porozumieniu z rodziną zostanie ono przewiezione do krematorium w pobliżu lotniska Amsterdam Schiphol i skremowane. Prochy zostaną następnie przekazane rodzinie.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nadal ocenia ryzyko związane z wybuchem hantawirusa na „Hondiusie” dla ogółu społeczeństwa jako niskie. Co prawda mogą pojawić się kolejne przypadki wśród pasażerów i członków załogi, którzy mieli kontakt z wirusem przed wprowadzeniem środków ochronnych, poinformowała WHO w niedzielę wieczorem. Ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się będzie jednak teraz maleć.

Szczep wirusa, który rozprzestrzeniał się na „Hondius”, to wirus Andes. Jest to jedyny szczep hantawirusa, który może być przenoszony z człowieka na człowieka. Na tego powodującego ciężkie choroby układu oddechowego wirusa nie ma ani szczepionki, ani skutecznego lekarstwa.

(AFP/du)

Obecny trener Barcelony i były trener Bayernu Monachium Hansi Flick przypomniał po pożegnaniu polskiego napastnika, że pracował z nim przez wiele lat i łączy go z nim przyjaźń. Jego zdaniem pożegnanie Roberta Lewandowskiego "było bardzo emocjonalne, którego nigdy nie zapomnimy”. Polak "jest fantastycznym człowiekiem i zawodnikiem światowej klasy. Oczywiście będziemy za nim tęsknić, przyniósł nam gole i tytuły, jest dobrym człowiekiem, ale to, że zawodnicy odchodzą, należy do futbolu” – powiedział Flick, który w latach 2021-2023 był także selekcjonerem piłkarskiej reprezentacji Niemiec.

Barcelona szuka następcy "Lewego"

Jak zaznaczył, wraz z mistrzem Hiszpanii stoi przed wyzwaniem znalezienia latem odpowiedniego następcy. – Zastąpienie Roberta nie jest łatwe. Przez 15 lat był najlepszą ‘dziewiątką’ na świecie – podkreślił Flick. Jak dodał , „potrzebujemy środkowego napastnika, który wkomponuje się w drużynę, ale także strzela gole. Wiemy, czego chcemy, i jesteśmy pewni, że zbudujemy fantastyczny zespół”.

(SID/du)

Stosunek do alkoholu staje się najwyraźniej bardziej świadomy i krytyczny: ponad dwie trzecie mieszkańców Niemiec pije napoje alkoholowe, jak pokazuje opublikowane w poniedziałek (18.05.2026) badanie instytutu badania opinii publicznej YouGov. W 2015 roku odsetek ten wynosił 78 procent, obecnie jest to 68 procent.

Zmiana nawyków i stylu życia

Przyczyny tej zmiany są różnorodne, jak dalej czytamy: „Oprócz kwestii zdrowotnych decydującą rolę odgrywają przede wszystkim takie aspekty, jak chęć większej kontroli, świadome kształtowanie stylu życia oraz zmiana realiów codzienności”.

W szczególności młodsze grupy docelowe napędzały ten trend. Zachowania konsumpcyjne stają się bardziej złożone – zależą od okazji, sytuacji i osobistych przekonań.

– Nawyki związane z piciem zmieniają się w różnych pokoleniach; nie tylko pod względem ilości, ale przede wszystkim znaczenia, jakie konsumenci przypisują dziś alkoholowi – wyjaśniła Isabel Göpel, starszy kierownik ds. badań w YouGov.

Ponadto podejście do produktów alkoholowych i bezalkoholowych staje się bardziej elastyczne: wiele osób pragnie przede wszystkim przyjemnego spędzania czasu.

(KNA/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„Przez dekady kontynent (europejski) polegał na amerykańskiej ochronie – teraz ta ochrona jest wykorzystywana jako karta przetargowa. Prawda jest taka: Europa militarnie zaspała i teraz płaci za to cenę. Niemcy milczą, bo nie mają odpowiedzi. Polska działa, bo rozumie geopolityczną rzeczywistość. Pewność planowania obowiązywała wczoraj” – pisze w poniedziałek, 18 maja, regionalny portal Merkur.de z Bawarii.

Portal nazywa „geopolityczną ruletką” niedawną decyzję Pentagonu o wstrzymaniu wysłania do Polski czterech tysięcy żołnierzy i wcześniejszą informację Donalda Trumpa o wycofaniu części wojsk USA z Niemiec.

Europa musi dojrzeć

Autor tekstu Uli Weissgerber uważa, że Polska wykorzystuje zaistniałą sytuację strategicznie: „Warszawa rozumie sytuację geopolityczną: jako bezpośredni sąsiad Ukrainy, z historią rosyjskiej agresji, kraj ten potrzebuje amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa. Szybkie wyjaśnienia polskiego rządu pokazują, jak napięta jest sytuacja” – czytamy.

Publicysta widzi jednak też dobre strony posunięć amerykańskiego prezydenta: Jeśli Europa „w końcu dojrzeje i stworzy własne zdolności obronne, wyjdzie z tego wzmocniona. Do tego czasu pozostaje geopolityczną ruletką, w której inni rzucają piłeczką” – ocenia komentator bawarskiego portalu.

W Polsce rosną wątpliwości

O decyzjach w sprawie rozmieszczenia amerykańskich wojsk w Europie pisze również tygodnik „Die Zeit”. Cytuje on Christiana Möllinga, dyrektora think tanku European Defence in a New Age w Berlinie, według którego, jeśli oprócz żołnierzy z Niemiec, USA wycofają się także ze zobowiązań wobec Polski, „powstanie istotna luka w planowaniu obronnym NATO”. Zdaniem eksperta luki te muszą zostać wypełnione, zwłaszcza, że nie można wykluczyć dalszej redukcji amerykańskich wojsk w Europie.

Tygodnik cytuje również polskiego eksperta, Piotra Burasa z Europejskiej Rady Stosunków Zagranicznych, zdaniem którego w Polsce rosną wątpliwości czy Donald Trump rzeczywiście wysłałby amerykańskich żołnierzy w celu obrony Europy. Natomiast niemiecki polityk partii CDU Roderich Kiesewetter jest zaniepokojony decyzją Pentagonu o wstrzymaniu stacjonowania wojsk w Polsce. Obawia się on wzmocnienia pozycji Rosji i zwiększenia ryzyka rosyjskiego szantażu, szczególnie w połączeniu z decyzją o nierozmieszczaniu przez USA w Niemczech pocisków Tomahawk – czytamy.

Europa odpowiedzialna za bezpieczeństwo kontynentu

Według Kiesewettera cytowanego przez „Die Zeit” Amerykanie martwią się o sprawiedliwy podział zobowiązań. „Europejczycy powinni z własnej woli wziąć na siebie większą odpowiedzialność za bezpieczeństwo Europy jako całości, albo pod niemieckim przywództwem, albo poprzez skoordynowane działania Wielkiej Brytanii, Francji, Polski, Niemiec i Włoch” – powiedział polityk tygodnikowi. Dodał też, że USA „chcą silnego partnera europejskiego”, a kraje Europy powinny nie tylko kupować amerykańską broń, ale także inwestować we własne zdolności wojskowe.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Niemiecki rząd chce wzmocnić ochronę ludności cywilnej i obronę cywilną poprzez wielomiliardowe inwestycje, stworzenie nowej struktury dowodzenia oraz ulepszenie systemu ostrzegania – informują niemieckie media, powołując się na źródła rządowe.

Odpowiedni pakiet rozwiązań ma zostać przyjęty w najbliższą środę (20.05.2026) przez rząd w Berlinie.

Celem zmian jest zwiększenie zdolności państwa do obrony i reagowania na ataki i zamachy – szczególnie w obliczu zagrożenia ze strony Rosji. Działania te będą podejmowane równolegle ze wzmacnianiem Bundeswehry.

„Wzmacniamy system ochrony ludności i obrony cywilnej. Stawiamy na zdecydowane działania wobec zagrożeń hybrydowych oraz konsekwentne wspieranie sił ochotniczych” – powiedział minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt w rozmowie z dziennikiem „Bild”.

Sztab przy MSW

Rdzeniem planu jest – według gazety – lepsze wyposażenie oraz kompleksowe szkolenie służb odpowiedzialnych za ochronę ludności i reagowanie kryzysowe, takich jak Federalna Agencja Pomocy Technicznej (THW).

Aby poprawić współpracę między obroną cywilną a wojskową, w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych ma zostać utworzona nowa jednostka sztabowa pod nazwą „Dowództwo Obrony Cywilnej”. Będzie ona centralnie odpowiadać za planowanie i koordynację działań.

„Łączymy obronę wojskową i cywilną, aby zwiększyć bezpieczeństwo i odporność państwa” – dodał Dobrindt.

Na wyposażenie przeznaczone ma zostać około 10 miliardów euro do 2029 roku. Plan zakłada m.in. zakup ponad 1000 specjalistycznych pojazdów. Jak informuje „Bild”, trwa już także zakup 110 tys. łóżek polowych.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Kolejne trzy miliardy euro mają zostać wydane na personel i sprzęt dla THW oraz systemu ochrony ludności. Przewidziano również rozbudowę federalnej medycznej grupy zadaniowej, która ma działać w sytuacjach znacznej liczby rannych – w ponad 50 lokalizacjach w całym kraju.

Aplikacja wskaże drogę do schronu

W zakresie szkolenia planuje się wprowadzenie jednolitych standardów dla służb ratunkowych w całych Niemczech, m.in. na wypadek zamachów z użyciem materiałów chemicznych, biologicznych, radiologicznych i nuklearnych.

Dobrindt zamierza także wprowadzić do szkół elementy edukacji z zakresu ochrony ludności. Aby skuteczniej ostrzegać i kierować obywateli w sytuacjach zagrożenia, planowane jest również stworzenie ogólnokrajowego rejestru wszystkich publicznych schronów, takich jak bunkry, zabezpieczone piwnice czy stacje metra.

Dane te mają zostać zintegrowane z federalnym systemem ostrzegawczym oraz aplikacją informacyjną na wypadek kryzysów NINA. Dzięki temu w każdej lokalizacji będzie można wskazać najszybszą drogę do najbliższego schronu.

RTR/ widz

Wydanie przez warszawski Urząd Stanu Cywilnego aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego w innym kraju Unii Europejskiej „Frankfurter Allgemeine Zeitung” („FAZ”) nazywa „postępem” dla polskich lesbijek i gejów, ale nie przełomowym momentem. „Wiele z nich jest nawet złych na Trzaskowskiego. Dopiero teraz bowiem wdrożył on to, co Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł już w listopadzie 2025 roku: małżeństwa zawarte w jednym kraju UE muszą być uznawane w całej Unii” – czytamy.

Jak pisze warszawski korespondent gazety Stefan Locke, Rafał Trzaskowski zawsze był otwarty na sprawy mniejszości, a także patronuje corocznym paradom równości w stolicy. Publicysta przypomina, że Koalicja Obywatelska obiecała już w 2023 roku wprowadzenie związków partnerskich w ciągu pierwszych stu dni rządów. Nie doszło jednak do tego ze względu na brak większości wśród rządzącej koalicji. Związki partnerskie obiecywał także Trzaskowski – startując na stanowisko prezydenta Polski – dodaje autor tekstu.

Decydujący incydent

Zdaniem publicysty do porażki Trzaskowskiego przyczynił się incydent z debaty telewizyjnej w kampanii prezydenckiej, kiedy Karol Nawrocki przed sobą umieścił polską flagę, a przed Trzaskowskim flagę tęczową. Jak pisze Locke, ten ostatni, „zawstydzony” schował ją pod biurkiem, „najwyraźniej obawiając się utraty głosów w obozie konserwatywnym”. Publicysta ocenia, że w rzeczywistości doprowadziło to do utraty lojalnych zwolenników, co prawdopodobnie kosztowało Trzaskowskiego zwycięstwo w wyborach.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Jednocześnie publicysta „FAZ” zauważa, że tylko jedna trzecia Polaków sprzeciwia się małżeństwom jednopłciowym. „Sianie strachu oparte na homofobii traci na sile. Zamiast jednak zezwolić na automatyczne wdrożenie orzeczenia TSUE, Trzaskowski w Warszawie zezwala jedynie na uznawanie małżeństw osób tej samej płci na wniosek (zainteresowanych)” – pisze Stefan Locke. Dodaje też, że aktywiści związani ze środowiskiem LGBT zarzucają mu „pinkwashing”, czyli słowne udzielanie poparcia, ale niepodejmowanie odpowiednich działań.

Publicysta uważa też, że wizerunek Trzaskowskiego został nadszarpnięty i choć sprawuje on stanowisko prezydenta Warszawy, to nie jest już brany pod uwagę w kontekście ubiegania się o wyższe funkcje w Polsce.

Złe noty dla polityki klimatycznej rządu kanclerza Friedricha Merza. Według niezależnej Rady Ekspertów ds. Klimatu wyraźnie nie osiągną celów redukcji emisji na 2030 rok ani też w kolejnej dekadzie. W opublikowanym w poniedziałek (18.05.2026) raporcie oceniającym realizację celów klimatycznych eksperci oceniają, że przyjęty w marcu przez rząd CDU/CSU i SPD nowy program ochrony klimatu jest niewystarczający. Jak podkreślono w opracowaniu, nawet pełna realizacja przewidzianych w nim działań nie pozwoli osiągnąć żadnego z ustawowych celów klimatycznych do 2040 roku.

– Według naszej oceny rzeczywisty efekt redukcji emisji może być znacząco mniejszy, niż zakłada rząd – powiedziała przewodnicząca rady Barbara Schlomann. Eksperci wzywają też rząd do „rewizji” programu ochrony klimatu.

Prognozują oni, że cele na 2030 rok nie zostaną spełnione, a jeszcze wyraźniejsze będzie to w kolejnych latach, aż do 2040 roku. Szczególnie w sektorach energetyki i budownictwa emisje mają być wyższe, niż dotąd przewidywano. Ekspertyza odważa tym samym bardziej optymistyczne prognozy Federalnego Urzędu Środowiska.

Emisje większe nawet o 100 mln ton

Chodzi konkretnie o dwa kluczowe cele polityki klimatycznej. Pierwszy to roczny cel redukcji emisji – ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do 2030 roku o 65 proc. w porównaniu z poziomem z 1990 roku. W tym przypadku zarówno Rada Ekspertów, jak i Federalny Urząd Środowiska są zgodne, że cel ten najprawdopodobniej nie zostanie osiągnięty.

Drugi cel dotyczy tzw. budżetu emisyjnego, czyli łącznej dopuszczalnej ilości emisji gazów cieplarnianych w latach 2021–2030. W marcu Federalny Urząd Środowiska szacował jeszcze, że pozostaje margines bezpieczeństwa wynoszący 4,5 mln ton. Tymczasem Rada Ekspertów w swojej analizie uznała, że budżet ten zostanie przekroczony o 60 do nawet 100 mln ton ekwiwalentu CO2.

Według ekspertyzy skala przekroczenia zakładanych emisji do 2030 roku będzie stosunkowo niewielka. Rada ostrzega jednak przed „rosnącą rozbieżnością między danymi projekcyjnymi a celami” po 2030 roku.

– Szczególnie w sektorach energetyki i budownictwa konieczna jest aktualizacja założeń, na których opierają się wyliczenia – podkreśliła przewodnicząca Barbara Schlomann. – Zakładamy, że w obu tych obszarach rzeczywiste emisje będą wyższe, niż wynika z obecnych prognoz.

Konieczne korekty polityki klimatycznej

Eksperci zwrócili też uwagę, że w danych projekcyjnych nie uwzględniono jeszcze zmian legislacyjnych, takich jak kontrowersyjna, planowana ustawa o modernizacji budynków. „Suma takich korekt może generować dodatkowe ryzyka dla prognozowanej ścieżki emisji” – zaznaczono.

Jeszcze rok temu, w poprzednim raporcie, gremium wskazywało, że Niemcy prawdopodobnie będą w stanie dotrzymać celu ograniczenia łącznych emisji w latach 2021–2030. W poniedziałek eksperci podkreślili jednak, że ponowne stwierdzenie przekroczenia budżetu emisyjnego w przyszłym roku oznaczałoby – zgodnie z ustawą o ochronie klimatu – konieczność przyjęcia nowych działań przez rząd jeszcze w tym samym roku. Zaznaczyli też, że program ochrony klimatu na 2026 rok „w obecnej formie nie jest wystarczający, by uniknąć ustawowego obowiązku dodatkowych korekt”.

Rada Ekspertów ds. Klimatu została powołana w 2020 roku i składa się z pięciu niezależnych specjalistów z różnych dziedzin. Jej mandat działania określa ustawa o ochronie klimatu.

Odgrywa ona kluczową rolę w monitorowaniu niemieckiej polityki klimatycznej na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej oraz we wdrażaniu federalnej ustawy o ochronie klimatu. Co roku analizuje ona dane o emisjach przygotowywane przez Federalny Urząd Środowiska oraz prognozy do 2030 roku.

Sprawdza przy tym, czy łączny poziom emisji w latach 2021–2030 nie przekracza dopuszczalnych limitów. Jeśli w dwóch kolejnych latach rada stwierdzi przekroczenie, niemiecki rząd jest zobowiązany ustawowo do przyjęcia dodatkowych działań klimatycznych jeszcze w tym samym roku.

RTR, AFP/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

„Nie wierzę. O mój Boże” – tak zareagował 63-letni Rocky Myers, gdy dowiedział się, że nie zostanie stracony. Myers spędził 30 lat w celi śmierci w więzieniu stanu Alabama w USA. Ten Afroamerykanin z niepełnosprawnością intelektualną został skazany na śmierć w 1994 roku za morderstwo. Pomimo swojej niepełnosprawności, pomimo błędów proceduralnych i pomimo faktu, że nie było dowodów bezpośrednio łączących go z przestępstwem. Międzynarodowa organizacja Amnesty International od lat angażowała się w sprawę Myersa. Zmiana wyroku śmierci na dożywotnie więzienie, którą w zeszłym roku zatwierdziła gubernator Alabamy Kay Ivey, jest dla obrońców praw człowieka dowodem na to, że globalne zniesienie kary śmierci jest możliwe „dzięki wytrwałości i zdecydowanemu zaangażowaniu”. Jednak opublikowany w poniedziałek (18.05.2026) przez Amnesty roczny raport dotyczący kary śmierci pokazuje również, że jest jeszcze wiele do zrobienia.

Chiny niechlubnym liderem

Obrońcy praw człowieka udokumentowali 2707 egzekucji – najwięcej od 1981 roku. Wskazują przy tym 17 państw, w których w 2025 roku wykonano wyroki śmierci.

Rzeczywista skala zjawiska jest jednak znacznie większa, ponieważ w przypadku takich krajów jak Chiny, Wietnam, Korea Północna czy Irak brakuje wiarygodnych danych. Mimo to na czele zestawienia pozostają Chiny – Amnesty International zakłada, że każdego roku dochodzi tam do tysięcy egzekucji.

Na drugim miejscu jest Iran z co najmniej 2159 przypadkami. Tamtejsze władze miały systematycznie stosować karę śmierci, „aby uciszyć ludzi, represjonować grupy społeczne znajdujące się w niekorzystnej sytuacji oraz szerzyć strach” – ubolewa sekretarz generalna Amnesty International Niemcy Julia Duchrow.

Co najmniej 356 wyroków śmierci wykonano w Arabii Saudyjskiej. Czwarte miejsce zajmują Stany Zjednoczone z 47 egzekucjami. Niewiele brakowało, by liczba ta zwiększyła się o egzekucję Rocky'ego Myersa. Władze stanu Alabama rozpoczęły już procedurę wyznaczania terminu wykonania wyroku śmierci, gdy ogłoszono decyzję gubernator Kay Ivey.

Niepokojące dane

Kolejne niepokojące dane: na koniec 2025 roku doliczono się co najmniej 25 508 osób, na które wydano wyrok śmierci. I to nie tylko w 17 państwach, które w ubiegłym roku przeprowadziły egzekucje. Kara śmierci, którą Amnesty określa jako nieludzką, grozi więc przynajmniej teoretycznie więźniom w krajach afrykańskich, takich jak Demokratyczna Republika Konga, Nigeria i Komory, czy w małym państwie karaibskim Trynidad i Tobago.

Obrońcy praw człowieka widzą jednak również promyki nadziei. „Kiedy w 1977 roku Amnesty International rozpoczęła działania przeciwko karze śmierci, tylko 16 państw zniosło tę karę. Dzisiaj jest ich 113 – ponad połowa wszystkich krajów świata” – powiedziała sekretarz generalna organizacji. I dodała, że na całym świecie panuje przekonanie, „iż kara śmierci jest okrutna, dyskryminująca i nieskuteczna – i dlatego nie ma już dla niej miejsca w naszych czasach”.

Niemcy: próby przywrócenia kary

Jak długo trwało, zanim takie podejście ostatecznie się utrwaliło, dobrze pokazuje przykład Niemiec. W Republice Federalnej po zbrodniach nazistowskich kara śmierci została jednoznacznie napiętnowana – artykuł 102 Ustawy Zasadniczej stanowi wprost: „Karę śmierci znosi się”. Mimo to jeszcze w 1952 roku podjęto próbę jej przywrócenia.

W komunistycznej Niemieckiej Republice Demokratycznej proces ten wyglądał inaczej – do 1981 roku wykonano tam łącznie 164 wyroki śmierci. Dopiero pod koniec 1987 roku również NRD formalnie zniosła karę śmierci.

Temat nie zniknął jednak całkowicie nawet po zjednoczeniu Niemiec. W 2018 roku, przy okazji referendum dotyczącego zmian w konstytucji Hesji, powrócił wątek jednego z jej przepisów. Artykuł 21 wciąż przewidywał możliwość orzeczenia kary śmierci za „szczególnie ciężkie przestępstwa”. W praktyce pozostawał on jednak martwy, ponieważ – zgodnie z zasadą nadrzędności prawa federalnego – nie mógł być stosowany.

Co z Izraelem?

Obecnie obserwatorzy z niepokojem śledzą sytuację w Izraelu. Pod koniec marca tamtejszy parlament uchwalił nowe przepisy dotyczące kary śmierci. Krytycy obawiają się, że w przyszłości mogą one dotknąć przede wszystkim Palestyńczyków. Jeśli te obawy się potwierdzą, kwestia ta zostanie poruszona w kolejnym raporcie Amnesty International.

(KNA/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

We wrześniu odbędą się wybory w Saksonii-Anhalt, Meklemburgii-Pomorzu Przednim oraz w Berlinie. Z aktualnych sondaży wynika, że w dwóch pierwszych landach Niemiec Wschodnich Alternatywa dla Niemiec (AfD) jest najsilniejszym ugrupowaniem. Ponieważ jednak pozostałe partie odmawiają współpracy z AfD, formacja ta nie miałaby partnerów do utworzenia koalicji.

„AfD prowadzi nieczystą grę, podsycając obawy i spekulacje dotyczące ewentualnego przejęcia władzy przez tę partię po wyborach w Saksonii-Anhalt” – pisze „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. Zdaniem honorowego przewodniczącego AfD Alexandra Gaulanda istnieje ryzyko, że inne kraje związkowe mogłyby manipulować systemem wyrównania finansowego, aby zaszkodzić Saksonii-Anhalt. Jak twierdzi, landy rządzone przez SPD i CDU mogłyby w Bundesracie potajemnie konsultować różne kwestie i ukrywać przed tym krajem związkowym istotne informacje. Według komentatora jeszcze dalej w tego rodzaju niedorzecznych insynuacjach idzie przewodniczący AfD w Turyngii Björn Höcke.

„AfD ma wprawę w formułowaniu takich ‘obaw’ w sposób odwołujący się do narracji o byciu ofiarą. Jako partia, która – jak sama podkreśla – opowiada się za liberalno-demokratycznym porządkiem, powinna jednak uznać, że Niemcy są państwem prawa, w którym obowiązują określone zasady i procedury” – wskazuje dziennik z Frankfurtu. Dodaje jednocześnie: „Należy przygotować się na ryzyko przejęcia władzy przez taką partię. Nie wolno jednak ulegać pokusie uchwalania w ostatniej chwili 'ustaw wymierzonych w AfD'”.

Z poczucia bezsilności

W opinii „Süddeutsche Zeitung” na cztery miesiące przed wyborami do parlamentu krajowego sytuacja polityczna w Saksonii-Anhalt uległa zasadniczej zmianie. Skala tej zmiany nie wynika jedynie z rekordowego wyniku – 41 proc. poparcia – osiąganego przez częściowo skrajnie prawicową AfD.

„Chodzi raczej o te 82 proc. społeczeństwa, które w dużej mierze utraciło zaufanie do państwa – albo ma je bardzo ograniczone – jeśli chodzi o zdolność do realizacji jego podstawowych zadań, takich jak zapewnienie nowoczesnej infrastruktury transportowej czy wysokiej jakości edukacji. Nie chodzi tu o chwilową frustrację, lecz o przekonanie, że w obecnych realiach nie nastąpi poprawa. Że demokratyczna polityka, funkcjonująca w Saksonii-Anhalt od 36 lat, a w Republice Federalnej Niemiec od 77 lat, osiągnęła swoje granice” – pisze dziennik.

Zdaniem redakcji to właśnie poczucie bezsilności sprzyja rosnącej tęsknocie za powrotem do „punktu wyjścia”, co stanowi rdzeń programu AfD w Saksonii-Anhalt. „W swoim programie rządowym skrajna prawica jasno precyzuje, co rozumie pod tym pojęciem: kraj pozbawiony ‘obcych elementów kulturowych’ w szpitalach i domach opieki, państwo oparte na patriotyzmie i obowiązkowej nauce języka rosyjskiego, z dominującą sztuką państwową i kontrolą nad kościołami, ograniczoną nauką oraz ograniczonym wpływem rodziców na ścieżkę edukacyjną dzieci. W takim kraju niewiele dałoby się już poprawić” – czytamy.

Saksonia-Anhalt poligonem doświadczalnym

Regionalna „Badische Zeitung” z Fryburga zauważa: „Wydarzenia w Saksonii-Anhalt przywodzą na myśl dramat Maxa Frischa ‘Biedermann i podpalacze’. W utworze tym gospodarz przyjmuje pod swój dach ludzi, którzy otwarcie zapowiadają podpalenie jego domu”.

Zdaniem gazety zagrożenie wykracza daleko poza granice jednego landu. „W przypadku objęcia rządów przez AfD istnieje ryzyko, że informacje służb ochrony konstytucji mogłyby trafiać do Rosji. Saksonia-Anhalt jawi się tu raczej jako poligon doświadczalny dla tej partii, która dąży do stopniowej przebudowy Republiki Federalnej. Dlatego największa odpowiedzialność spoczywa na wyborcach. Jeśli umożliwią oni AfD zdobycie bezwzględnej większości, postąpią jak tytułowy Biedermann”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W poście Departamentu Stanu USA, który obejrzano prawie 10 milionów razy, oskarżono Organizację Narodów Zjednoczonych o dążenie do „ułatwiania migracji zastępczej do Stanów Zjednoczonych i naszych zachodnich sojuszników”, dodając, że za prezydentury Donalda Trumpa departament będzie dążył raczej do „reemigracji” niż do „migracji zastępczej” (czyli migracji sterowanej, potrzebnej do zrównoważenia spadku liczby ludności – red.). Informacja ta błyskawicznie rozeszła się po kręgach skrajnej prawicy w Niemczech.

Dla niewtajemniczonych: odniesienia do „zastępowania” są częścią teorii spiskowej białych supremistów, która opisuje, jak tajemnicze elity pracują nad „zastąpieniem” etnicznych populacji Europy i Stanów Zjednoczonych.

Entuzjazm niemieckiej skrajnej prawicy

13 maja Biały Dom powtórzył to przesłanie w nowym poście, który obejrzano ponad 3,7 miliona razy. Reakcja niemieckiej skrajnej prawicy była entuzjastyczna.

„Dla tych z was, którzy przed prezydenturą Trumpa nie mieliście prawie żadnego kontaktu z polityką: prawdopodobnie nie macie pojęcia, jak przełomowym momentem jest to, że Departament Stanu USA nazywa „migrację zastępczą” po imieniu – i zamiast tego ogłasza reemigrację dla Ameryki i całego Zachodu!” – napisał na platformie X Eugen Andres, lokalny polityk Alternatywy dla Niemiec (AfD), partii uznawanej w części za skrajnie prawicową.

DW przeanalizowała zbiór danych obejmujący ponad 150 polityków i kont AfD, aby monitorować ich reakcje. Departament Stanu opublikował swój wpis w nocy czasu europejskiego. Zanim w Niemczech nadeszła godzina siódma rano, pierwszy polityk AfD zauważył ten post i zaczął go rozpowszechniać.

O godz. 8:00 lokalny polityk AfD napisał, że „fakt, iż po raz pierwszy zachodni rząd oficjalnie porusza temat ‘migracji zastępczej' lub ‘wymiany ludności', jest sukcesem!”.

Entuzjazm szybko wyszedł poza platformę X. Wyszukiwanie haseł na niemieckojęzycznych kanałach Telegramu ujawniło zrzuty ekranu z oryginalnym oświadczeniem wraz z komentarzami popierającymi hasła reemigracji.

Tłumacz z Brukseli udostępnił niemieckojęzyczną wersję tej wiadomości, która zaczęła szeroko krążyć wśród niemieckich kanałów Telegramu powiązanych z QAnon (skrajnie prawicowa amerykańska teoria spiskowa i ruch, który powstał w 2017 roku – red.)

Wczesnym popołudniem wiadomość dotarła do najwyższych szczebli kierownictwa partii AfD. Alice Weidel, współprzewodnicząca partii, napisała na X: „Dokładnie to, przed czym AfD ostrzegała od lat. Jasne słowa z Waszyngtonu”.

Dlaczego Departament Stanu opublikował ten post?

Administracja Trumpa opublikowała post dotyczący przeglądu Globalnego Paktu ONZ o Migracji, w ramach którego w dniach 5–8 maja w Nowym Jorku odbywała się seria rutynowych dyskusji i okrągłych stołów.

Przyjęty w 2018 r. pakt jest dobrowolnymi, niewiążącymi ramami stworzonymi przez państwa członkowskie ONZ. Od momentu jego przyjęcia toczy się debata na temat tego, czy pakt ma na celu przede wszystkim regulację migracji, czy też zachęca do niej i ją ułatwia.

Jednak Organizacja Narodów Zjednoczonych wyraźnie stwierdza, że pakt nie ma na celu zastąpienia krajowej polityki migracyjnej żadnego państwa ani stworzenia „prawa do migracji”. Zamiast tego zawiera listę celów, skupiającą się na takich kwestiach, jak minimalizowanie czynników zmuszających ludzi do migracji, tworzenie większej liczby legalnych ścieżek migracji oraz zwalczanie handlu ludźmi.

Spiskowa teoria „wielkiej wymiany”

W przeszłości pakt był źródłem agitacji skrajnej prawicy. W 2018 roku marginalne grupy twierdziły, że pakt jest „dowodem” na istnienie spisku „wielkiej wymiany”. Dyskusja dotarła do AfD, która następnie poruszyła tę kwestię w Bundestagu.

– Był to ogromny sukces, ponieważ autorytety, czyli parlamentarzyści, faktycznie zwrócili uwagę na tę ideę – mówi DW Kilian Bühling. Jest on ekspertem ds. dynamiki sieciowej wśród grup antydemokratycznych i propagujących teorie spiskowe w sferze cyfrowej w Instytucie Weizenbauma na Uniwersytecie Wolnym w Berlinie.

– I to dzieje się właśnie teraz: im więcej marginalnych idei lub słów jest powtarzanych i przyciąga uwagę osób takich jak prezydent USA czy jego administracja, stają się one tym bardziej legitymizowane – dodaje.

„Reemigracja” jako mainstream

Dla skrajnej prawicy, która ostrzega przed teorią spiskową „wielkiej wymiany”, „reemigracja” stanowi odpowiedź programową. Oznacza ona odsyłanie mieszkańców o innym kolorze skóry z powrotem do ich krajów pochodzenia – od nowo przybyłych migrantów po obywateli o migracyjnym pochodzeniu. Szczegóły zależą od tego, z kim się na ten temat rozmawia.

Kiedyś było to niedopuszczalne słowo w niemieckiej polityce – niemiecka skrajna prawica znalazła się w trudnej sytuacji po tym, jak dziennikarze śledczy odkryli, że politycy AfD uczestniczyli w 2023 roku w konferencji w Poczdamie poświęconej „reemigracji”.

Według portalu Correctiv propozycja przedstawiona na konferencji obejmowała także deportację obywateli niemieckich o korzeniach migracyjnych, co jest niezgodne z niemiecką konstytucją. Setki tysięcy protestujących wyszło na ulice w całym kraju. Wybuchła debata na temat uznania partii w całości za skrajnie prawicową i próby zakazania jej udziału w wyborach.

Od tego czasu AfD podwoiła swoje notowania, ale w kwestii „reemigracji” wyjaśniła, że jej oficjalna polityka nie obejmuje obywateli niemieckich. Niemniej jednak niektórzy przedstawiciele partii nadal posługują się retoryką dotyczącą masowych deportacji i pozbawiania obywatelstwa określonych grup.

– Kiedy w niemieckiej debacie publicznej pojawiają się głosy, że są oni antykonstytucyjni, skrajnie prawicowi i niedemokratyczni, to fakt, że przywódcy największej i najstarszej demokracji Zachodu używają dokładnie tego samego terminu, działa na ich korzyść – powiedział Bühling.

Poparcie Trumpa

„Reemigracja” to koncepcja propagowana przez austriackiego działacza skrajnej prawicy Martina Sellnera. Po spotkaniu w Poczdamie Niemcy zakazali mu wjazdu do kraju. Jednak polityka, którą pomógł spopularyzować, otrzymała znaczące poparcie ze strony Trumpa.

„Biały Dom opublikował to dzisiaj” – napisał Sellner na Telegramie do swoich 74 tysięcy obserwujących, zamieszczając link do wpisu Trumpa. „Nikt nie może już dłużej ignorować tej kwestii. Wymiana ludności jest faktem”, dodał.

Współpraca między europejską i amerykańską skrajną prawicą jest dobrze zorganizowana. Od 1973 roku aktywiści zbierają się na Konserwatywnej Konferencji Działania Politycznego (CPAC). W zeszłym roku gościem specjalnym była Alice Weidel.

Architektura, materiał, światło, dźwięk – to wszystko jest częścią wystawy, zanim jeszcze widz dotrze do pierwszego dzieła. Dlatego warto patrzeć nie tylko na to, co wisi na ścianach, ale też na same ściany i ich otoczenie.

Parafrazując wielkiego architekta Le Corbusiera, który ponad sto lat temu chciał, żeby budynek był „maszyną do mieszkania”, najlepsze muzea stały się czymś więcej: maszynami do przeżywania. Silnikiem jest architektura.

Przykładów jest coraz więcej, ale przyjrzyjmy się kilku wybranym. Może to jakiś pomysł na weekendową wycieczkę?

Podróż za jeden bilet

Czasem role się zamieniają i muzea – cytując kolejnego klasyka – stają się twórcą i tworzywem; sama ich bryła jest dziedzictwem. Najlepszym przykładem chyba jest kampus Vitra w Weil am Rhein, gdzie stoi pierwsze europejskie dzieło Franka Gehry'ego – Vitra Design Museum z 1989 roku. To kolaż kubistycznych brył, ramp i wież, który wygląda jak losowo ułożone klocki. Ale to dopiero początek architektonicznego safari: obok stoją surowy pawilon Tadao Ando, minimalistyczne Schaudepot duetu Herzog & de Meuron oraz legendarna remiza strażacka Zahy Hadid, jeden z jej pierwszych zrealizowanych projektów. Jeden bilet to immersyjna podróż przez historię nowoczesnej architektury.

Frankowi Gehremu obecność na turystyczno-kulturalnej mapie Europy zawdzięcza też Bilbao. Muzeum Guggenheim Franka Gehry’ego to gigantyczny, futurystyczny obiekt pokryty tytanowymi łuskami, które chwytają i odbijają światło. Wprowadził do języka pojęcie tzw. efektu Bilbao: gdy jedno genialne miejsce ożywia ekonomicznie całe miasto. Sale mają nieregularne, płynne kształty; kuratorzy muszą porzucić tradycyjne metody wystawiennicze i wejść w dialog z architekturą.

Inną wielką rzeźbą Gehry'ego w tej kategorii jest MARTa Herford (Museum für zeitgenössische Kunst, Architektur und Design) w Niemczech. Tu architekt złożył hołd lokalnemu dziedzictwu przemysłowemu: ściany z tradycyjnej czerwonej cegły zostały wprawione w optyczny ruch, a nad całością unosi się pofalowany dach ze stali nierdzewnej. Wewnątrz – żadnych kątów prostych. Ściany płynnie przechodzą w sufit, światło pada pod przedziwnymi kątami przez nieregularne świetliki. Widz traci tradycyjne punkty odniesienia w przestrzeni. Pojawiają się opinie, że MARTa Herford to jeden z najbardziej niezwykłych budynków muzealnych na świecie.

Drugie życie fabryk

Jedna z największych rewolucji muzealnictwa ostatnich dekad rozegrała się nie w centrach miast, lecz w opuszczonych halach przemysłowych. I słusznie, bo nowa bryła rzadko kiedy dorównuje dramaturgii przestrzeni, która już ma historię wypisaną w cegłach i rdzewiejącej stali.

W Essen, w byłej kotłowni kopalni Zollverein wpisanej na listę UNESCO, Sir Norman Foster dokonał czegoś pozornie niemożliwego: zestawił najnowocześniejsze ikony światowego designu – nagradzane znakiem Red Dot – bezpośrednio z autentyczną, zardzewiałą maszynerią przemysłową. Zwiedzający przechadzają się po ażurowych, szklanych pomostach w postindustrialnej hali. Obiekty są wszędzie – od sufitu po zakamarki między starymi rurami. To jak poszukiwanie skarbów.

Na podobnej zasadzie działa belgijskie C-Mine w Genk, gdzie pracownia 51N4E zachowała surową cegłę i monumentalną wieżę szybową dawnej kopalni w Winterslag. Trasa prowadzi podziemnymi korytarzami górniczymi z instalacjami dźwiękowymi i świetlnymi, a kończy się fizyczną wspinaczką na platformę widokową 60 metrów nad ziemią, skąd roztacza się industrialny krajobraz Limburgii w całej okazałości.

Również w belgijskim Hornu kryje się jeden z najbardziej zaskakujących obiektów na tej liście – CID Grand-Hornu. XIX-wieczny kompleks przemysłowo-mieszkalny, wpisany na listę UNESCO, zbudowany został na planie wielkiego owalu, przypominającego rzymskie amfiteatry. W surowych wnętrzach dawnych hal maszyn eksponuje się najbardziej radykalny współczesny design i awangardową modę. Kontrast formy i treści jest tu głównym tematem.

To napięcie między starym a nowym widać też w niemieckim Duisburgu, gdzie szwajcarski duet Herzog & de Meuron – twórcy między innymi Stadionu Olimpijskiego w Pekinie – przebudował elewator zbożowy na Museum Küppersmühle. Nowe skrzydło z rudawej cegły połączono ze starym za pomocą mostów przerzuconych przez wnętrza gigantycznych stalowych silosów. Wewnątrz klatka schodowa w kolorze terakoty wije się przez wąską szczelinę budynku jak autonomiczne dzieło sztuki, po której przechodzi się do białych, idealnie symetrycznych sal wystawowych. Czasem sprawia to wrażenie stacji kosmicznej, czasem – wnętrz medytacyjnych.

Inaczej rozwiązano to we francuskiej Miluzie, gdzie dawna XIX-wieczna przędzalnia wełny skrywa największą wystawioną kolekcję samochodów i największą i najbardziej wszechstronną kolekcję pojazdów silnikowych Bugatti na świecie. Ale są też i trabant oraz mały fiat. Studio Milou zawiesiło pod szklanym baldachimem autentyczne samochody wyścigowe, a całą gigantyczną halę – 17 000 metrów kwadratowych – rozświetliło 800 replikami paryskich latarń. Jeśli kogoś rozbolą nogi, zwiedzanie można kontynuować małą kolejką wagonikową, jeżdżącą wśród eksponatów.

Ze sztuką po kolei

A propos kolei… dworce to budynki zaprojektowane z myślą o ruchu, pośpiechu i tłumie. Może właśnie dlatego, paradoksalnie, tak świetnie sprawdzają się jako muzea.

Podręcznikowym przykładem jest paryskie Musée d'Orsay: architektka Gae Aulenti zachowała całe stalowo-szklane sklepienie wiktoriańskiego dworca, zamieniła perony w galerię rzeźby, a dawne poczekalnie – w sale impresjonistów. Widok na Sekwanę i Montmartre przez gigantyczne, ażurowe tarcze zegarów dworcowych na piętrze to najbardziej oblegane miejsce na zdjęcie.

Warto zajrzeć też do Arp Museum Bahnhof Rolandseck w Remagen koło Bonn. To jedyny czynny dworzec kolejowy w Niemczech, który jednocześnie pełni funkcję światowej klasy muzeum sztuki. Amerykański architekt Richard Meier połączył XIX-wieczny dworzec z modernistycznym pawilonem za pomocą podziemnego tunelu i szklanej windy, która wynosi widza ponad korony drzew, prosto do zalanego słońcem pawilonu z kolekcją Hansa Arpa i Sophie Taeuber-Arp i oszałamiającym widokiem na płynący obok Ren.

Z kolei (!) Hamburger Bahnhof, jedyny zachowany neoklasycystyczny budynek dworcowy w Berlinie z XIX wieku, nocą rozbłyskuje neonowo-niebieską instalacją świetlną Dana Flavina. W dzień zaś – w dawnej hali peronowej z łukowym żelaznym dachem – można obejrzeć kolekcję sztuki od drugiej połowy XX wieku do współczesności (m.in. Andy Warhol, Joseph Beuys, Anselm Kiefer). Przestrzeń ma tu 50 metrów długości i zero ścian działowych. Tu sztuka bierze głęboki oddech.

Muzea, które zrewolucjonizowały zwiedzanie

Holenderska pracownia MVRDV zaprojektowała Depot Boijmans Van Beuningen w Rotterdamie jako lustrzaną misę z lasem brzóz na dachu. Wewnątrz – żadnych kuratorowanych wystaw, tylko szklane kładki, futurystyczne atrium i bezpośredni wgląd w magazyn ze 150 tysiącami dzieł sztuki. Konserwatorzy pracują na oczach widzów. To pierwsze takie miejsce na świecie i być może zapowiedź tego, czym muzea będą w przyszłości.

W Stuttgarcie Mercedes-Benz Museum holenderskiego UNStudio oparto na strukturze podwójnej helisy, zainspirowanej łańcuchem DNA. Futurystyczną windą kapsułową jedzie się na najwyższy poziom, a stamtąd schodzi dwiema przeplatającymi się, bezstopniowymi rampami. Architektura oferuje dwa niezależne scenariusze zwiedzania – trasę chronologiczną i tematyczną – które krzyżują się w centralnych punktach budynku. Architektura jest tu mapą i przewodnikiem jednocześnie.

Płynność ścian i perspektywa kajaka

Jean Nouvel zaprojektował Luwr Abu Zabi jako arabską medynę na sztucznym archipelagu, przykrytą ażurową kopułą z ośmiu tysięcy metalowych gwiazd. Woda Zatoki Perskiej oblewa galerie i wpływa do wnętrza kompleksu. Spacerując pod kopułą, doświadcza się magicznego „deszczu światła" i kojącego plusku fal morskich u stóp. Można tu zwiedzać z perspektywy kajaka.

Równie dosłownie z żywiołem rozmawia Messner Mountain Museum projektu Zahy Hadid, wbudowane na 2275 metrach n.p.m. w szczyt alpejski Kronplatz w północnych Włoszech. Muzeum chowa się pod ziemią; na zewnątrz wystają jedynie platformy widokowe. Droga przez obiekt wiedzie w głąb góry podziemnymi korytarzami, by na końcu wyjść na taras, który kadruje panoramę Dolomitów jak obiektyw.

Tę samą filozofię płynnej, organicznej formy Hadid przeniosła do rzymskiego muzeum sztuki MAXXI. Nie ma tu początku ani końca i ani jednej prostej sali. Zwiedzający „płynie" przez przestrzeń, oglądając sztukę z góry, z dołu i z boku jednocześnie.

Sztuka pod gołym niebem

Skulpturenpark Waldfrieden w Wuppertalu to prywatna posiadłość Tony'ego Cragga – jednego z najważniejszych żyjących rzeźbiarzy – zamieniona w leśną galerię. Monumentalne, organiczne obiekty z brązu i kamienia samego Cragga, ale i innych artystów, wyłaniają się zza drzew. Kontrast między surowością stuletniego lasu a futurystyczną formą rzeźb jest hipnotyzujący. Absolutnie niepowtarzalnym przeżyciem jest wejście do środka gigantycznej instalacji Anisha Kapoora.

Park rzeźb jest również w Kolonii – kolekcja darmowa, otwarta dla każdego, kuratorowana na nowo co dwa lata. Są tu prace gwiazd pokroju Anisha Kapoora czy Richarda Serry, a zielony labirynt ścieżek za każdym razem oferuje zupełnie inne doświadczenie przestrzenne.

Także boński park Rheinaue to 160 hektarów niespodzianek nad Renem. Od 2017 roku znajduje się pod ochroną jako zabytek architektury krajobrazu. Spacerujący co chwilę trafiają na inną epokę i kulturę. Jest Droga Rzymska, czyli rząd 26 replik starożytnych rzymskich nagrobków, przypominający o antycznych korzeniach Bonn. Po sąsiedzku stoi totem, dar kanadyjskiego rządu, wyrzeźbiony przez indiańskiego wodza z plemienia Kwakiutl. Jest też japoński ogród – oficjalny dar od rządu Japonii; autentyczny zakątek zen z trzynastostopniową pagodą, kaskadami wodnymi, herbaciarnią i drzewkami bonsai. Obok – Ogród Niewidomych, gdzie dotykanie, wąchanie i smakowanie ponad 30 gatunków roślin jest celowo dozwolone i zalecane. Dopełnieniem jest Jezioro Rheinauensee z łódkami wśród drzew, niczym z obrazów impresjonistów. To muzeum bez ścian.

A jeśli Holandia, to rowery. Jak w Kröller-Müller w Otterlo – muzeum z drugą największą kolekcją Van Gogha na świecie, otoczone 25-hektarowym ogrodem rzeźby w sercu parku narodowego. Żeby tam dotrzeć, trzeba wypożyczyć darmowy biały rower i jechać przez wrzosowiska. Sztuka zaczyna się jeszcze przed przekroczeniem progu.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

18 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Muzeów - taką datę ustaliła Międzynarodową Rada Muzeów (ICOM). W wielu miejscach święto jednak przenosi się na weekend, np. w Niemczech - na trzecią niedzielę maja (17.05.2026). Z kolei w Polsce Noc Muzeów zaczęła się w sobotni wie czór, ale w wielu placówkach przeciągnęła się na niedzielę.

W międzyczasie zwierzę zostało zastrzelone, o czym jako pierwsza poinformowała lokalna gazeta „Leipziger Volksstimme”. Tygrys należał do treserki Carmen Zander, znanej jako „Królowa Tygrysów”. Posiada ona hodowlę drapieżnych kotów w Schkeuditz pod Lipskiem.

Zgodnie informacjami drapieżnik miał w niedzielne popołudnie najpierw zranić jednego z pracowników treserki. Według policji mężczyzna odniósł lekkie obrażenia. Z informacji gazety „Bild” wynika, że musi on pozostać w szpitalu. Zgodnie ze wstępnymi informacjami, zwierzę nie raniło żadnych innych osób ani zwierząt domowych, a pozostałe tygrysy pozostały w klatkach.

Wciąż nie wiadomo, w jaki sposób zwierzę zdołało uciec. Dotąd nie podano dalszych szczegółów.

Zastrzeżenia wobec treserki

Według zapewnień rzeczniczki policji: „Nie ma już żadnego zagrożenia dla ludności”. Policja zamierza jednak przeszukać teren za pomocą drona i upewnić się, że na pewno nie ma tam już żadnych zwierząt na wolności.

Jak wynika z doniesień mediów, w przeszłości wobec treserki z Lipska wielokrotnie pojawiały się zarzuty dotyczące warunków hodowli tygrysów.

(DPA/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Viktor Orban wykorzystywał zasadę jednomyślności do szantażowania swoim wetem Unii Europejskiej, blokując między innymi pomoc dla Ukrainy – pisze Hubert Wetzel w komentarzu opublikowanym w weekendowym wydaniu „Sueddeutsche Zeitung”. Likwidacja tego „błędu konstrukcyjnego” UE, której domaga się niemiecki minister spraw zagranicznych Johann Wadephul, i zastąpienie go zasadą większości byłaby jednak błędem – uważa autor.

„Zasada jednomyślności jest fundamentem, na którym opiera się wspólna polityka zagraniczna UE – politycznym warunkiem tej polityki. Pozwala ona mniejszym krajom na przekazanie Brukseli decyzji, które dotyczą ich suwerenności i bezpieczeństwa, gdyż dzięki prawu weta zachowują gwarancję uczestniczenia w dyskusji i współdecydowania, a przynajmniej bycia wysłuchanym” – tłumaczy Wetzel.

Prawo weta jest uciążliwe, ale nie jest anachronizmem

Gdyby UE była związkiem równych państw, łatwiej byłoby podejmować decyzje większością głosów. Jednak kraje członkowskie nie są takie same. Duże, silne kraje łatwiej organizują potrzebną większość do przeforsowania projektów niż kraje małe i słabsze. Z tego powodu prawo weta nie jest anachronizmem, chociaż bywa uciążliwe, lecz jest elementem bezpieczeństwa. Mniejsze kraje, takie jak Estonia czy Holandia nie mogą ryzykować, że w sprawach polityki zagranicznej, które mogą być decydujące dla ich bytu, zostaną przegłosowane przez kraje wagi ciężkiej – Francję czy Niemcy.

Weto chroni poza tym państwa, które mają złe doświadczenia z potężnymi sąsiadami. Niemiecki minister spraw zagranicznych powinien to wiedzieć – przypominają sobie o konflikcie o gazociąg Nord Stream.

Niekonsekwencja niemieckiego rządu

„SZ” zwraca uwagę na niekonsekwencję niemieckich polityków, którzy domagają się zniesienia zasady jednomyślności w polityce zagranicznej, ale chcą ją zachować w polityce budżetowej UE. Czy niemiecki rząd byłby gotowy do pogodzenia się z faktem, że większość krajów UE uchwala podwojenie unijnego budżetu?

Być może – pisze Wetzel – nie jest źle, gdy podczas szczytu UE za stołem siedzi ktoś, kto potrafi w sposób wiarygodny powiedzieć „nie”? Orban stosował weto zbyt często i szantażował Wspólnotę, ale nawet on nie zawsze nie miał racji, o czym świadczy przykład polityki migracyjnej. „Konstruktywny sprzeciw, związany z prawem weta, może być w debatach cenny, prowadząc do wyostrzenia argumentów” – pisze w podsumowaniu komentator „Sueddeutsche Zeitung”.

W międzynarodowym badaniu porównawczym dotyczącymdobrostanu dzieci w zamożnych krajach świata Niemcy zajęły dopiero 25 miejsce na 37 ocenianych krajów. Oznacza to, że Niemcy, podobnie jak w zeszłym roku, plasują się w dolnej części tabeli i pozostają daleko w tyle w stosunku do swoich możliwości, poinformowała organizacja UNICEF w Kolonii. Dane dla czterech kolejnych krajów (USA, Australii, Belgii i Norwegii) nie we wszystkich kategoriach były dostępne, ale wzięto te kraje pod uwagę w innych częściach składowych rankingu.

Nie zawsze chodzi o zamożność

W badaniu przeprowadzonym przez instytut badawczy UNICEF Innocenti pierwsze trzy miejsca zajmują w tym roku Holandia, Dania i Francja. Jednak nawet w niektórych krajach o znacznie mniejszej sile gospodarczej dzieci dorastają w ogólnie lepszych warunkach, na przykład w Rumunii (9. miejsce), na Węgrzech (10. miejsce) i na Słowacji (19. miejsce). Średnio w badanych krajach prawie co piąte dziecko żyje w ubóstwie dochodowym. Analizie poddano kraje członkowskie UE oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej (OECD). Według UNICEF w Niemczech wskaźnik ubóstwa wśród dzieci od lat utrzymuje się na wysokim poziomie i wynosi 15 procent.

Kiepski stan edukacji

Niepokojące według UNICEF są wyniki Niemiec w dziedzinie edukacji: tylko 60 procent piętnastolatków osiąga minimalny poziom kompetencji w zakresie czytania i matematyki. Tym samym Niemcy zajmują 34. miejsce wśród 41 krajów o porównywalnych danych dotyczących edukacji.

Kraje takie jak Irlandia, która zajęła pierwsze miejsce pod względem umiejętności czytania i matematyki, a także Słowenia i Korea Południowa pokazały, że możliwe jest osiąganie lepszych wyników, nawet przy częściowo znacznie gorszej sytuacji gospodarczej.

Wiele zależy od dochodów

W Niemczech różnica między młodzieżą z rodzin znajdujących się w niekorzystnej sytuacji ekonomicznej a młodzieżą z zamożnych rodzin jest szczególnie duża: wśród młodzieży z rodzin znajdujących się w niekorzystnej sytuacji tylko 46 procent osiągnęło poziom podstawowych kompetencji. W rodzinach uprzywilejowanych odsetek ten wynosi natomiast 90 procent.

W zakresie zdrowia fizycznego Niemcy zajmują 15. miejsce na 41 krajów. Jednak również w tym przypadku zależność od dochodów rodziny jest oczywista: 79 procent dzieci z najzamożniejszej piątej części rodzin jest w bardzo dobrym stanie zdrowia, podczas gdy wśród najbiedniejszych dzieci odsetek ten wynosi zaledwie 58 procent.

Według badania podobny obraz wyłania się w kwestii dobrostanu psychicznego. W Niemczech tylko 61 procent piętnastolatków z rodzin o najniższych dochodach deklarowało wysoki poziom zadowolenia z życia, podczas gdy odsetek ten wynosił 73 procent wśród młodzieży z zamożnych rodzin. Dlatego UNICEF Niemcy zaleca rządowi skuteczniejsze zwalczanie ubóstwa wśród dzieci oraz ukierunkowane inwestowanie w dzieci znajdujące się w niekorzystnej sytuacji.

- Walka z ubóstwem wśród dzieci musi stać się priorytetem politycznym – zaapelował dyrektor generalny UNICEF Niemcy, Christian Schneider. – Nasz kraj marnuje szanse na przyszłość: kto dziś nie inwestuje w uczestnictwo, edukację i opiekę zdrowotną najmłodszego pokolenia, nie tylko szkodzi dzieciom, ale jutro zapłaci wysoką cenę społeczną i gospodarczą.

Polska daleko w rankingu

W ogólnym rankingu UNICEF Polska zajęła jeszcze bardziej odległą pozycję, plasując się na miejscu 30. W kategoriach szczegółowych sklasyfikowano polskich piętnastolatków na 18 miejscu pod względem zdrowia, na 31 pod względem zdrowia mentalnego oraz 30 - pod względem kompetencji w zakresie matematyki i czytania.

(DPA, ARD, UNICEF/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Od połowy czerwca do końca września 2026 karta kolejowa Bahncard 25 dla dzieci i młodzieży będzie bezpłatna – poinformowała szefowa Deutsche Bahn Evelyn Palla w wywiadzie dla gazety „Bild”. Po aktywacji karty młodzi pasażerowie będą mogli przez rok korzystać z 25-procentowej zniżki na wszystkie bilety w taryfach Super Spar, Spar i Flex w pierwszej i drugiej klasie pociągów ICE oraz IC/EC.

Bezpłatną kartę Bahncard, która standardowo kosztuje 7,90 euro, można zamówić wyłącznie za pośrednictwem strony internetowej kolei lub aplikacji DB Navigator. Podróż pociągami dalekobieżnymi dla dzieci do 14 roku życia włącznie, którym towarzyszą rodzice lub dziadkowie, jest zasadniczo bezpłatna. W przypadku dzieci w wieku od 6 do 14 lat podróżujących samodzielnie Bahncard 25 obniża cenę biletu, która i tak jest już o połowę niższa, o kolejne 25 procent. Natomiast osoby w wieku od 15 do 18 lat, które płacą już pełną cenę biletu, posiadając bezpłatną kartę Bahncard 25, mogą zaoszczędzić 25 procent.

Szefowa DB ogłosiła ponadto, że po stratach w wysokości 2,3 mld euro w 2025 roku w roku bieżącym Deutsche Bahn zamierza osiągnąć wynik zerowy. Jak zaznaczyła: „Wysiłki włożone w zwiększenie efektywności kolei zaczynają przynosić efekty. Po pięciu latach miliardowych strat osiągnięcie zerowego wyniku finansowego wydaje się być na wyciągnięcie ręki”. „Nasz wewnętrzny program redukcji kosztów przyczynia się również do poprawy wyników finansowych, a tym samym do zapewnienia stabilności”– dodała.

(AfP/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Komentator dziennika „Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung” Konrad Schuller wskazał na szereg wypowiedzi przywódców rosyjskich, które jego zdaniem świadczą o przygotowaniach do ataku.

„W lutym 2026 r. były prezydent Miedwiediew groził uderzeniami nuklearnymi na Ukrainę. W kwietniu sekretarz rady bezpieczeństwa Szojgu twierdził, że Finlandia i kraje bałtyckie udostępniają Ukrainie swoją przestrzeń powietrzną do ataków na Rosję i mówił o ‘prawie do samoobrony’ swojego kraju. W połowie maja prezydent Putin ocenił, że rosyjskie rakiety nie mają sobie równych na świecie. Wymienił pociski Kindżał i Oriesznik, które nadają się do ataku na Europę” – pisze Schuller w opublikowanym w niedzielę komentarzu.

Problemy Rosji: niepowodzenia na froncie i kurcząca się gospodarka

Jego zdaniem zaostrzenie retoryki ze strony Rosji ma dwie przyczyny. „Po pierwsze wojna przeciwko Ukrainie nie przebiega pomyślnie dla Rosji” – pisze komentator wyjaśniając, że w kwietniu armia Putina straciła więcej terytoriów niż zdobyła. Rosja ma problem z zastąpieniem nowymi rekrutami zabitych żołnierzy. Rosyjska gospodarka w dwóch pierwszych miesiącach br. skurczyła się. Wzrost cen na ropę złagodził co prawda kryzys, ale wojna „dusi koniunkturę” – czytamy w „FAS”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Równocześnie pomoc Europy dla Ukrainy zwiększa się – Węgry przestały blokować pożyczkę w wysokości 90 mld euro. Niemcy zamierzają razem z Ukrainą produkować broń dalekiego zasięgu.

„Dlatego celem Rosji jest zastraszenie Europy” – podkreślił Schuller. Zdaniem zachodnich wojskowych najskuteczniejszym instrumentem byłby szybki, ograniczony atak na któreś z europejskich państw NATO. Groźba użycia broni atomowej miałaby odwieść Sojusz od reakcji na atak.

Rosja może teraz zaatakować Europę

Sytuację pogarsza decyzja USA o odmowie dostarczenia Niemcom pocisków Tomahawk. Niemiecki rząd szuka alternatywy – europejska rakieta mogąca zastąpić amerykańskie pociski mogłaby wejść na wyposażenie wojska w ciągu trzech do pięciu lat.

„Okno możliwości (ataku) dla Putina otwiera się teraz, zanim Europa uzyska gotowość bojową, a nie dopiero za trzy lata” – ostrzega Schuller. Kraje europejskie muszą jak najszybciej uzyskać zdolność do odstraszania – uważa niemiecki dziennikarz.

Konieczne przyspieszenie prac nad nową bronią

„FAS” apeluje do władz w Berlinie o przyspieszenie prac nad nowymi rodzajami broni wskazując na propozycję posła CDU Kiesewettera. Jego zdaniem Bundestag powinien zgodnie z art. 80a Ustawy Zasadniczej (niemieckiej konstytucji) ogłosić „stan napięcia”, co pozwoliłoby na przyspieszenie działań w dziedzinie obrony.

Schuller zastrzegł, że obecnie taka decyzja parlamentu wydaje się „nie do pomyślenia” ze względu na warunek uzyskania większości dwóch trzecich. Jednak presja na zapewnienie bezpieczeństwa rośnie i być może to, co obecnie jest niewyobrażalne, stanie się bardzo szybko nieuniknione. „Trzeba rozpocząć debatę” – apeluje Konrad Schuller na łamach „FAS”.

Oboje przywódcy najwyraźniej darzą się wzajemną sympatią. Na początku maja prezydentka Mołdawii Maia Sandu i jej rumuński odpowiednik Nicusor Dan opublikowali na swoich profilach na Facebooku wspólne zdjęcie: siedzą obok siebie w rumuńskim samolocie wojskowym i uśmiechają się. „Wraz z prezydentem Nicusorem Danem jesteśmy w drodze do stolicy Armenii, gdzie odbędzie się szczyt Europejskiej Wspólnoty Politycznej” – napisała Maia Sandu.

To nie pierwszy raz, kiedy głowy obu tych państw wspólnie przybyły na międzynarodowy szczyt i zgodnie z protokołem zostały powitane razem po przylocie na lotnisko. Ten gest był z pewnością zaplanowany. Ma on duże znaczenie symboliczne dla tematu, który zyskuje na znaczeniu: możliwości zjednoczenia Mołdawii i Rumunii.

Po raz pierwszy w historii w obu krajach jednocześnie najwyższy urząd pełnią osoby, które pozytywnie patrzą na ewentualne zjednoczenie. Do tej pory wszyscy poprzedni przywódcy Mołdawii byli temu przeciwni. Z kolei w Rumunii tylko Traian Basescu, prezydent w latach 2004–2014, był zagorzałym zwolennikiem „unionizmu”.

„Rumunia jest gotowa”

Obecna prezydent Mołdawii Maia Sandu znana jest ze swojego unionistycznego stanowiska, ale przez długi czas prawie nie poruszała tego tematu. Dopiero w ostatnich miesiącach w wywiadach dla międzynarodowych mediów otwarcie opowiedziała się za ponownym zjednoczeniem. W styczniu 2026 roku powiedziała BBC, że osobiście zagłosowałaby na „tak” w referendum w sprawie ponownego zjednoczenia. Pod koniec kwietnia w rozmowie z „Le Monde” ponownie opowiedziała się za zjednoczeniem.

Prezydent Rumunii Nicusor Dan pozytywnie odniósł się wówczas do tego pomysłu, mówiąc: „Rumunia jest na to gotowa”. Dan jest jednocześnie pierwszym prezydentem Rumunii, który nie wykazuje paternalistycznego podejścia do „braci i sióstr z północnego wschodu”, lecz traktuje sąsiedni kraj i jego mieszkańców na równi. To jest dobrze odbierane w Mołdawii.

Poza tym Maia Sandu i Nicusor Dan mają też osobiście bliskie relacje. W przeszłości oboje przez długi czas byli aktywistami antykorupcyjnymi i walczyli z samowolą organów państwa oraz nadużywaniem władzy. Maia Sandu, podobnie jak wielu jej rodaków, jest też obywatelką Rumunii. Poparła Nicusora Dana w rumuńskich wyborach prezydenckich w maju 2025 roku i zagłosowała na niego.

Wspólny język i historia

Może to wydawać się dziwne – głowa państwa, która jest też obywatelką sąsiedniego kraju, głosuje tam i ostatecznie opowiada się za likwidacją własnego państwa. Ale to pokazuje też, jak blisko związane są ze sobą Mołdawia i Rumunia – językowo, historycznie i kulturowo.

W obu krajach językiem urzędowym jest rumuński. Dawne Księstwo Mołdawii zostało podzielone między Rosję a Imperium Osmańskie w 1812 roku. Granicą – niemal dokładnie pośrodku – była rzeka Prut. Krótko po I wojnie światowej, w grudniu 1918 roku, nowo powstała elita rządząca w części Mołdawii zaanektowanej przez Rosję zdecydowała o zjednoczeniu z Rumunią, która z kolei powstała w 1859 roku w wyniku połączenia księstw Mołdawii i Wołoszczyzny.

W 1940 roku radziecki dyktator Józef Stalin ponownie zaanektował terytorium Mołdawii na lewym brzegu Prutu w ramach paktu Ribbentrop-Mołotow i utworzył z niego, wraz z wąskim pasem ziemi Naddniestrza, Mołdawską Republikę Radziecką. Uzyskała ona niepodległość w 1991 roku, jeszcze przed oficjalnym upadkiem Związku Radzieckiego.

Przez długi czas ani tam, ani w Rumunii ruchy zjednoczeniowe nie odgrywały żadnej znaczącej roli politycznej. Mimo to od 1991 roku Rosja ostrzega przed rzekomym „faszystowskim zjednoczeniem” Republiki Mołdawii z Rumunią. Była to też jedna z narracji, która doprowadziła do stopniowej secesji Naddniestrza w latach 1990–1992 – czemu towarzyszył pierwszy konflikt zbrojny z udziałem Rosji po rozpadzie Związku Radzieckiego.

Rośnie liczba zwolenników

W ostatnich latach liczba zwolenników ponownego zjednoczenia mocno jednak wzrosła. Według sondażu z marca 2026 r. w Mołdawii około 42 procent byłoby za, a 47 procent przeciw. W Rumunii około 72 procent zagłosowałoby obecnie za ponownym zjednoczeniem.

Jednym z powodów jest wojna Rosji z Ukrainą. Zwłaszcza w Mołdawii doprowadziła ona do zmiany nastrojów u wielu ludzi, którzy wciąż mieli złudzenia co do Rosji. Poza tym szacuje się, że ponad jedna trzecia z około 2,4 mln Mołdawian ma też obywatelstwo rumuńskie. Rumunia jest zdecydowanie najważniejszym partnerem handlowym Mołdawii. Pomogła też sąsiadowi uniezależnić się od rosyjskiej energii i podłączyć się do europejskich sieci energetycznych.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Na początku maja związki pisarzy Rumunii i Mołdawii oświadczyły wspólnie: „Czas przejść od deklaracji intencji do konkretnych działań”. Ale minie trochę czasu, zanim do tego dojdzie. Na przykład w konstytucjach obu krajów są spore przeszkody dla zjednoczenia, w tym obowiązek neutralności wojskowej Mołdawii. Przede wszystkim jednak nie jest jasne, co ma się stać z regionem Naddniestrza, który do dziś jest kontrolowany przez rosyjskich separatystów.

Szefowa dyplomacji UE nie widzi problemu

Mimo to temat zjednoczenia nabiera tempa. Na przykład wyborcy z Mołdawii mają spore znaczenie w wyborach w Rumunii. Przyczynili się oni do zwycięstwa wyborczego Nicusora Dana w 2025 roku, który pokonał skrajnie prawicowego kandydata George'a Simiona, szefa partii o nazwie – jak na ironię – Sojusz na rzecz Zjednoczenia Rumunów.

W Mołdawii Maia Sandu została zasypana oskarżeniami ze strony prorosyjskich partii o zdradę, Poza tym są też niezależne, krytyczne głosy, które nie uważają za sensowne, żeby prezydentka opowiadała się za zjednoczeniem z Rumunią w samym środku zaawansowanych negocjacji o przystąpieniu kraju do UE. Przynajmniej unijna komisarz ds. zagranicznych Kaja Kallas nie widzi w tym jednak żadnego problemu. Zapytana o tę kwestię, powiedziała niedawno, że o zjednoczeniu mogą decydować wyłącznie mieszkańcy Mołdawii i Rumunii, nikt inny.

Artykuł ukazał się na stronie Redakcji Niemieckiej DW.

„Szereg księży odmówiło odczytania listu w swoich parafiach. Prawicowo-konserwatywne kręgi zaatakowały inicjatorów listu zarzucając im zdradę chrześcijaństwa” – pisze w sobotę Stefan Locke w portalu „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

Autorzy listu nawiązali do historycznej wizyty papieża Jana Pawła II w Wielkiej Synagodze w Rzymie w kwietniu 40 lat temu – przypomniał Locke, warszawski korespondent „FAZ”. Jak dodał, to wydarzenie do dziś uważane jest za kamień milowy relacji chrześcijańsko-żydowskich.

Episkopat potępił antysemityzm uznając go za nie do pogodzenia z wiarą chrześcijańską. Biskupi wezwali do wizyt w synagogach, aby poznać i zrozumieć „naszych żydowskich braci i siostry”.

Część duchownych poparło list, inni odmówili jego odczytania

„FAZ” zaznaczył, że w Warszawie, Krakowie i Lublinie biskupi odpowiedzieli pozytywnie na apel. W synagodze Nożyków w Warszawie arcybiskup Adrian Galbas ostrzegł przed uzasadnioną religijnie wrogością między Żydami a chrześcijanami. W Krakowie kardynał Grzegorz Ryś wysoko ocenił wizytę Jana Pawła II w rzymskiej synagodze.

Wielu księży w Polsce odmówiło odczytania listu. Episkopat zaznaczył, że nie było to obowiązkowe. Locke zwrócił uwagę na ostrą krytykę listu ze strony części duchowieństwa. Ksiądz Dariusz Oko – „duchowny znany z radykalnych poglądów”– zarzucił biskupom „zdradę Jezusa Chrystusa i upokorzenie katolików”. Na łamach tygodnika „Do Rzeczy” Oko twierdził, nie przedstawiając żadnych dowodów, że ponad 90 proc. księży odrzuca list, a większość katolików czuje się „zdradzona przez swoich pasterzy”.

Dziennikarz „FAZ” wskazał na głosy polityków, w tym posła Konfederacji Krzysztofa Bosaka, który zarzucił autorom listu herezję.

Stanowisko znane od 60 lat

Zdaniem Locke w błędzie są krytycy listu. W dokumencie nie ma mowy o nowej linii Kościoła, lecz jedynie o tym, co od sześciu dekad jest oficjalnym stanowiskiem. W 1965 r. Sobór Watykański II opublikował oświadczenie, w którym potwierdził pochodzenie Kościoła z judaizmu i odrzucił winę zbiorową Żydów za śmierć Jezusa. Jan Paweł II 21 lat później nawiązał do tego i zwrócił się radykalnie przeciwko przedstawianiu Żydów jako „przeklętych” i przeciwko błędnej interpretacji Biblii.

Pomimo wielkiego uwielbienia dla Jana Pawła II, jego stanowisko w tej sprawie jest w Polsce niemal nieznane lub jest odrzucane – pisze Locke.

Niemiecki dziennikarz przytoczył stanowisko Towarzystwa im. Jana Karskiego, które porównało krytykę listu pasterskiego z nagonką komunistycznych władz przeciwko autorom listu biskupów do niemieckich biskupów w 1965 r. Zawarte w liście zdanie „przebaczamy i prosimy o przebaczenie” spotkało się wówczas, 20 lat po zakończeniu wojny, z ogromnym sprzeciwem. Wtedy też zarzucano biskupom zdradę stanu.

Główny inicjator listu – krakowski kardynał Grzegorz Ryś opowiedział się za „uświadomieniem” polskich katolików. Niezrozumienie listu jest konsekwencją faktu, że trwające od 60 lat nauczanie Kościoła „prawdopodobnie nie dotarło jeszcze do wszystkich wiernych” – powiedział Katolickiej Agencji Informacyjnej kardynał Ryś.

Według informacji przekazanych przez władze martwy wieloryb znaleziony u wybrzeży duńskiej wyspy Anholt to humbak znany jako Timmy, który wcześniej utknął u niemieckich wybrzeży Morza Bałtyckiego. Na zwierzęciu znaleziono wcześniej zamontowany nadajnik, jak poinformowały Ministerstwo Środowiska Meklemburgii-Pomorza Przedniego oraz duński urząd ds. środowiska.

Ratunek zakończony niepowodzeniem

Nurkowie z duńskiej agencji ochrony przyrody Naturstyrelsen oraz niemiecka weterynarz ponownie obejrzeli wieloryba w sobotę (16.05.2026), zanurzając się również pod jego ciało. W piątek władze początkowo poinformowały, że na zwierzęciu nie znaleziono nadajnika. Morten Abildstrøm z agencji wyjaśnił później, że nadajnika przymocowanego do płetwy grzbietowej w ogóle nie można było wykryć, ponieważ martwy wieloryb leżał początkowo na boku, a następnie na grzbiecie. Ponowna ocena sytuacji przyniosła teraz jasność.

Tym samym stało się jasne: akcja ratunkowa prywatnej inicjatywy zakończyła się niepowodzeniem. Wieloryb, który kilkakrotnie utknął na mieliźnie w Szlezwiku-Holsztynie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim, został przez prywatną inicjatywę przetransportowany na otwarte morze za pomocą barki i wypuszczony 2 maja około 70 kilometrów od Skagen w cieśninie Skagerrak.

Po wypuszczeniu nie było jasne, co stało się z wielorybem. Eksperci z organizacji zajmujących się ochroną zwierząt zgodnie ocenili długoterminowe szanse przeżycia wieloryba jako bardzo niewielkie.

Ogromne zainteresowanie losem zwierzęcia

– Wiele osób bardzo przejęło się losem zwierzęcia i miało nadzieję, że uda się ponownie wypuścić wieloryba na wolność – podkreślił minister środowiska Meklemburgii-Pomorza Przedniego Till Backhaus. Naukowcy nie mogli wykluczyć, że wieloryb mógłby przeżyć pomimo swojego z pewnością złego stanu zdrowia. – Dlatego mój resort podjął decyzję o wyrażeniu zgody na próbę ratowania. Niestety zwierzę nie zdołało wykorzystać swojej szansy.

– Wyrażenie zgody na próbę ratowania nie było krytyką nauki – podkreślił Backhaus. – Uważam za absolutnie ludzkie wykorzystanie nawet najmniejszej szansy, gdy w grę wchodzi życie. Kto chce to krytykować, niech to robi.

Co dalej z ciałem?

– Teraz należy wyciągnąć z tych wydarzeń jak najlepsze wnioski i dostosować do nich działania w przyszłości – stwierdził minister. I dodał, że „śmierć wieloryba powinna nas skłonić do jeszcze poważniejszego traktowania natury, ochrony gatunków i klimatu. Ponieważ my, ludzie, jesteśmy częścią całego ekosystemu.”

Till Backhaus podziękował duńskiej agencji ds. środowiska, która pomogła ostatecznie wyjaśnić los wieloryba. Teraz należy uzgodnić z duńskimi władzami, co dalej stanie się ze zwłokami zwierzęcia.

Duńska agencja ds. ochrony przyrody poinformowała wcześniej, że obecnie nie ma planów usunięcia zwłok wieloryba. Ponieważ leży on daleko od plaży, nikomu nie przeszkadza, jak stwierdził przedstawiciel agencji Abildstrøm. Dodał, że obecnie kilkadziesiąt mew żeruje na martwym zwierzęciu. Od momentu wyrzucenia na brzeg w czwartek liczne ptaki krążyły wokół humbaka i dziobały zwłoki leżące około 75 metrów od plaży.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Kirił Dmitriew, bliski doradca rosyjskiego przywódcy Władimira Putina, nie ukrywa radości z wysokiego poparcia dla niemieckiej Alternatywy dla Niemiec (AfD) przed jesiennymi wyborami w landzie Meklemburgia-Pomorze Przednie.

Nie po raz pierwszy

„AfD stała się NADZIEJĄ dla Niemców” – skomentował Dmitriew na platformie X wyniki sondażu opublikowanego przez szefową AfD Alice Weidel. Według tego badania, które przeprowadził ośrodek Infratest dimap, częściowo skrajnie prawicowa partia może liczyć na 36 proc. głosów, znacznie więcej niż druga w sondażu socjaldemokracja SPD (27 proc.).

Nie po raz pierwszy Dmitriew publicznie wyraża poparcie dla AfD. Już w październiku ubiegłego roku, komentując ówczesne sondaże, napisał on, że partia ta jest obecnie najpopularniejsza w całych Niemczech, bo występuje „przeciwko niekontrolowanej imigracji, kłamstwom i cenzurze”.

Dmitrijew to bliski powiernik Władimira Putina, który w 2025 roku mianował go specjalnym przedstawicielem ds. inwestycji i współpracy gospodarczej z zagranicą. Jest także głównym pośrednikiem w rozmowach z administracja amerykańską w sprawie wojny w Ukrainie i opowiada się przede wszystkim za poprawą stosunków z rządem USA pod kierunkiem prezydenta Donalda Trumpa, jednocześnie wielokrotnie ostro krytykując Europę i Kijów.

„Koń trojański Putina”

W ocenie szefa klubu parlamentarnego SPD w Bundestagu Dirka Wiese przesłanie z Kremla „wyraźnie pokazuje, jak złowrogi sojusz pracuje nad likwidacją Unii Europejskiej i naszej demokracji”. – Widać, że kto głosuje na AfD, ten pewnego dnia obudzi się w Rosji Putina. Wtedy to już nie kanclerz federalny będzie decydował o kierunkach polityki, tylko zbrodniarz wojenny Władimir Putin. AfD to trojański koń Putina na kontynencie – powiedział Wiese agencji prasowej DPA.

We wrześniu odbędą się wybory w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Saksonii-Anhalt, a także w Berlinie. W dwóch pierwszych wschodnioniemieckich landach AfD jest w sondażach zdecydowanie najsilniejsza, ale jako ugrupowanie izolowane przez pozostałe partie nie miałaby partnerów do utworzenia koalicji.

DPA/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Od kwietnia Moritz Wein kieruje Archiwum w Bad Arolsen. W rozmowie z Ewangelicką Służbą Prasową (epd) ostrzega przed rosnącym antysemityzmem, a jednocześnie zwraca uwagę na duże zainteresowanie młodych ludzi historią prześladowań w czasach reżimu nazistowskiego.

„Zwłaszcza krewni i potomkowie”

Zdaniem nowego dyrektora Archiwum w Bad Arolsen zainteresowanie historią nazistowskich prześladowań jest większe niż kiedykolwiek wcześniej. „Obecnie odnotowujemy największą liczbę zapytań od czasu zakończenia wypłat odszkodowań dla robotników przymusowych w 2007 roku” – powiedział agencji epd dyrektor Moritz Wein, pełniący tę funkcję od kwietnia. Zwłaszcza krewni i potomkowie osób prześladowanych przez nazistów szukają informacji o historii swoich rodzin.

Badanie przeprowadzone przez Archiwum, noszące oficjalną nazwę Międzynarodowej Służby Poszukiwań w Bad Arolsen wykazało ponadto, że młodzież interesuje się historią prześladowań nazistowskich bardziej niż poprzednie pokolenia. „To pozwala nam mieć nadzieję, że zainteresowanie to się utrzyma” – zaznaczył Moritz Wein.

Przeciwdziałanie antysemityzmowi

Z drugiej strony 37-letni Moritz Wein zauważył nasilający się antysemityzm. W odpowiedzi na to Archiwum w Bad Arolsen stawia na cyfrową ofertę edukacyjną i, jak powiedział, „żywą kulturę pamięci”. Projekty takie jak „#everynamecounts” (cyfrowy pomnik "Każde nazwisko sie liczy", red.) motywują młodych ludzi do angażowania się w walkę z antysemityzmem i rasizmem oraz na rzecz demokracji. Skuteczność takich projektów została zbadana naukowo.

Moritz Wein, jako ekspert ds. edukacji o Holokauście i zapobiegania antysemityzmowi, podkreślił, że kierowana przez niego instytucja jest rozpoznawalna na arenie międzynarodowej i opracowała już ważne cyfrowe oferty edukacyjne. Szczególne wrażenie wywarła na nim, gdy obejmował stanowisko jej drektora, wysoka motywacja pracowników. „Wielu z nich ma osobisty związek z tym tematem” – podkreślił.

Zmieniają się pytania

Pytania kierowane do Archiwum zmieniły się na przestrzeni dziesięcioleci. Na przykład w latach 70. rzadko pytano o historię prześladowań Sinti i Romów lub osób prześladowanych jako „aspołeczne”. Dzisiaj jest inaczej. „Nie wiemy jeszcze, jakie pytania będą kierowane do naszej placówki w przyszłości. Jesteśmy na nie otwarci” – powiedział Moritz Wein.

W nadchodzących latach zamierza on rozszerzyć współpracę międzynarodową i dalej rozwijać ofertę dla potomków osób prześladowanych przez nazistów. Ponadto archiwum internetowe ma stać się bardziej dostępne i dotrzeć do jeszcze większej liczby osób. Także działania edukacyjne dotyczące Holokaustu i zbrodni nazistowskich mają w wielu krajach zostać rozszerzone.

(EPD/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W wyniku katastrofy małego samolotu w dzielnicy mieszkalnej w Limburgerhof, na południe od Mannheim, zginęło dwóch pasażerów. Jak poinformowała policja, obecnie nie ma informacji o rannych mieszkańcach. Policja nie podała szczegółów dotyczących tożsamości ofiar.

Samolot rozbił się około godziny 11:30 na działce na obrzeżach miejscowości. „W szerszym promieniu od miejsca katastrofy rozrzucone są liczne fragmenty wraku” – poinformowała policja. Miejsce katastrofy zostało odgrodzone.

Punkt kontaktowy dla mieszkańców

Dla mieszkańców utworzono punkt kontaktowy. Policja prowadzi dochodzenie w sprawie przyczyny katastrofy. Na miejscu znajduje się również policyjny helikopter, który ma wykonać zdjęcia lotnicze miejsca katastrofy – poinformowano.

Limburgerhof to gmina w powiecie Rhein-Pfalz na południu Nadrenii-Palatynatu. Miejscowość liczy około 11 600 mieszkańców. Koncern chemiczny BASF posiada tam centrum rolnicze, które rozsławiło tę miejscowość również poza granicami kraju.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Europa zwiększa wydatki na zbrojenia, a borykający się z kryzysem producenci samochodów coraz częściej widzą w branży zbrojeniowej potencjał dla rozwoju własnej działalności. Otwarty na produkcję zbrojeń jest szef koncernu Mercedes-Benz Ola Källenius; pod warunkiem , że byłoby to opłacalne z gospodarczego punktu widzenia.

„Świat stał się bardziej nieprzewidywalny i myślę, że jest całkowicie jasne, iż Europa musi wzmocnić swoje zdolności obronne” – powiedział menadżer gazecie „Wall Street Journal” (wydanie z piątku, 15.05.2026). „Gdybyśmy mogli odegrać w tym pozytywną rolę, bylibyśmy na to gotowi” – zadeklarował.

Według Källeniusa ewentualna produkcja sprzętu wojskowego stanowiłaby tylko niewielką część działalności firmy w porównaniu z produkcją samochodów, ale mogłaby być rosnącą niszą, wpływającą na wyniki finansowe.

„Od dawna wnosimy swój wkład”

W odpowiedzi na zapytanie agencji informacyjnej AFP firma Mercedes-Benz oświadczyła w sobotę (16.05.2026), że „pokój, bezpieczeństwo i wolność to fundamenty naszego społeczeństwa”. Ich ochrona to wspólne zadanie. „Jako firma wnosimy w to swój wkład” – podkreślono.

Dzięki modyfikowanym pojazdom przeznaczonym do misji bezpieczeństwa i obrony Mercedes „od dziesięcioleci wzmacnia politykę obronną i bezpieczeństwa Europy oraz NATO” – dodała firma. Od wielu lat „dostarczamy również podwozia do wyspecjalizowanych firm, które na własną odpowiedzialność i pod własną marką rozbudowują je i sprzedają do zastosowań wojskowych”. Wszystkie dostawy odbywają się „zgodnie z przepisami dotyczącymi sankcji i kontroli eksportu” – podaje koncern.

Pod koniec kwietnia agencja Reuters poinformowała w oparciu o nieoficjalne źródła, że także największy europejski producent samochodów Volkswagen prowadzi obecnie rozmowy z izraelskim koncernem zbrojeniowym i producentem systemu Iron Dome (Żelazna Kopuła), firmą Rafael Advanced Systems, w sprawie przebudowy swojej fabryki w Osnabrück ‌pod kątem produkcji systemów obrony przeciwrakietowej. VW zaprzeczył jednak planom produkcji broni. Na początku tygodnia koncern zbrojeniowy Rheinmetall ogłosił też współpracę z Deutsche Telekom ​nad stworzeniem tarczy przeciwdronowej.

(RTR, AFP/widz)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

RBB przytoczyła wypowiedź prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego, że jest to „pierwsza transkrypcja aktu małżeństwa jednopłciowego” w Polsce.

Niemiecki nadawca poinformował, że małżonkowie – Jakub Cupriak-Trojan i Mateusz Trojan otrzymali kopię polskiego dokumentu. „Cieszymy się i mamy nadzieję, że kolejne akty transkrypcji, na które czeka wiele par, będą wystawiane bez niepotrzebnej zwłoki” – oświadczyli.

Mężczyźni zawarli związek małżeński w 2018 r. w Berlinie. Ich wniosek o uznanie tego aktu w Polsce, został początkowo odrzucony, ponieważ polska konstytucja określa małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny – tłumaczy RBB.

Organizacje LGBTQ: punkt zwrotny

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w listopadzie 2025 r. orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju Unii, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje tego typu związków.

Naczelny Sąd Administracyjny w Polsce w marcu br. uznał ten wyrok, wprowadzając go do polskiego prawa. Po tym wyroku rozpoczęły się prace nad rozporządzeniem w sprawie wzorów aktów stanu cywilnego, które umożliwią transkrypcje aktów małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą.

Organizacje LGBTQ mówią o „historycznym kroku” i „punkcie zwrotnym” w katolickim kraju – czytamy w portalu RBB. Stacja przytacza słowa premiera Donalda Tuska, że uznanie par jednopłciowych jest kwestią godności człowieka i praw człowieka.

Jeden z ostatnich krajów UE

Polska obok Bułgarii, Rumunii i Słowacji jest jednym z ostatnich krajów UE, w których ani małżeństwa jednopłciowe, ani związki partnerskie nie są zalegalizowane. Z danych organizacji pozarządowych wynika, że 30000 do 40000 par jednopłciowych z Polski pobrało się za granicą.

Na zakończenie RBB podaje wyniki sondażu przeprowadzonego w ubiegłym roku przez instytut Ipsos. Wynika z niego, że 31 proc. ankietowanych popiera wprowadzenie małżeństw jednopłciowych, a 62 proc. prawnego uznania związków homoseksualnych.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

13 kwietnia 1944 roku ze stacji Paris-Bobigny ruszył pociąg z więźniami odległego o niecałe dwa kilometry obozu dla Żydów w Drancy – liczącym kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców mieście, z którego do katedry Notre Dame w centrum francuskiej stolicy można dojść na piechotę w niespełna trzy godziny. Jechał przez Metz, Saarbrücken, Mannheim, Frankfurt, Erfurt, Lipsk, Drezno, Görlitz, Liegnitz, Gleiwitz, Kattowitz. 16 kwietnia dotarł do Auschwitz-Birkenau. Wiózł 1500 osób. Żydów. W dokumentach został odnotowany jako „Transport 71”. Dziś można o nim przeczytać na stronach Jad Waszem.

Na obozowej rampie w Birkenau do pracy niewolniczej zostało wyselekcjonowanych 165 mężczyzn i 91 kobiet. Pozostali poszli do komór gazowych…

„Jutro idziemy dalej. Dla nich”

13 kwietnia 2026 roku francuska pielęgniarka Justine Decourselle, która pracuje w domu opieki dla starszych ludzi w La Grande-Motte koło Montpellier nad Morzem Śródziemnym, ruszyła z Drancy w swój 1500-kilometrowy bieg. W ten sposób postanowiła uczcić deportowanych z Transportu 71. „1500 deportowanych, 1500 kilometrów” – miała napisane na kombinezonie, który nosiła na trasie swojego biegu. Z przodu i na plecach. I jeszcze napis „Cource contre l’oubli”, „Bieg przeciw zapominaniu” z przodu. A na plecach mapę trzech państw z nakreśloną na niej trasą tego biegu.

Przygotowywała się do niego przez cały rok.

Ale, jak napisała na platformach społecznościowych, gdy dotarła do celu pierwszego etapu w odległym o 50 kilometrów od Drancy Meaux, „ten bieg to nie tylko kilometry. To historie, twarze, wspomnienia, które nosimy w sercu i których nie chcemy zapomnieć. Jutro idziemy dalej. Dla nich. Aby nigdy nie zapomnieć”, podkreśliła.

Tak naprawdę Justine przebiegła dużo więcej niż zapowiedziała na swym kombinezonie. Każdego dnia, z wyjątkiem ostatniego, pokonywała co najmniej 50 kilometrów, a trzy razy nawet ponad 60.

Ostatni etap to już było „tylko” 16 kilometrów.

Ból. Endometrioza

Do Bramy Śmierci w Birkenau Justine dotarła szybciej niż zapowiadała. Na jej twarzy nie widać było zmęczenia, którego można by się spodziewać po tak morderczym wysiłku.

– Przeważnie biegła, czasami ból ją zmuszał do przejścia w marsz – mówi DW jej przyjaciel Jeremy Elie, do którego należała cała logistyka i obsługa stron internetowych.

Ból, bo Justine cierpi na endometriozę. Nie kryje swej choroby. Wspomniała o niej na platformach społecznościowych w 21 dniu biegu. A sześć dni później, po przekroczeniu granicy niemiecko-polskiej, napisała, że miała nagły atak endometriozy, „który pojawił się znikąd”. A jednak nie zrezygnowała. – Tak, ciągnęłam to dalej, kilometr za kilometrem, dzień za dniem – mówi.

„Najpiękniejsze śniadanie w całym moim życiu”

– Nie, Jeremy nie biegł, on jechał busem – wyjaśnia Gunnar Hille, który użyczył obojgu dachu nad głową w swoim domu w Görlitz i miał okazję dłużej porozmawiać z obojgiem. „Un immense merci…”, „Ogromne podziękowania dla Franziski i Gunnara za ich niesamowitą gościnność, życzliwość, rozmowy oraz bez wątpienia najpiękniejsze śniadanie, jakie widziałem w całym moim życiu”, napisała Justine w mediach społecznościowych po nocy i poranku spędzonych u nich. Ten wpis zilustrowała zdjęciami, które zrobił Jeremy.

A potem było jeszcze zorganizowane przez Gunnara spotkanie z nadburmistrzem Görlitz. „Dzisiaj miałem przyjemność gościć w ratuszu Justine Decourselle – młodą kobietę, której empatia i determinacja wywarły na mnie ogromne wrażenie”, napisał potem Octavian Ursu na Facebooku. „Ona biegnie dla pamięci. Dla ofiar nazizmu. Dla tych, których głosy ucichły – a jednak wciąż rozbrzmiewają, ponieważ noszą je w sobie ludzie tacy jak ona”.

„Ten 26. dzień (biegu) ma bardzo symboliczny charakter. Mamy 8 maja, data zwycięstwa aliantów nad nazistowskimi Niemcami i właśnie dzisiaj przekroczymy granicę Polski”, napisała tego dnia Justine.

W rozmowie z DW Francuzka bardzo ciepło wspomina też inne spotkanie. – We Frankfurcie nad Menem zaprosiła nas do swego domu Barbara Lange. I zrobiła nam śniadanie. Polskie śniadanie. Tak poznaję wiele nowych kultur i to jest naprawdę miłe.

We Frankfurcie i we Wrocławiu Justine i Jeremy byli też gośćmi tamtejszych konsulatów Francji, które zapewniły im też dach nad głową.

„Nie mamy zdjęć, tylko ich imiona… Ale to wystarczy”

Wpis Justine Decourselle na Facebooku:

Chciałabym złożyć hołd

Jacqueline Coifman (ur. 30.09.1937),

Rachel Coifman (ur. 15.03.1910),

Pierre'owi Coifmanowi (ur. 31.05.1939),

oraz dr Salomonowi Coifmanowi (ur. 02.04.1908), deportowanym w transporcie nr 71.

Jacqueline, Rachel i Pierre zostali zamordowani zaraz po przybyciu do obozów.

Tylko dr Salomon Coifman przeżył. Powrócił, ale zmarł kilka miesięcy później, głęboko naznaczony tym, co przeżył.

Dziękujemy jego rodzinie za podzielenie się tą historią.

Nie mamy zdjęć, tylko ich imiona… ale to wystarczy, by zachować ich w pamięci.

Poprzez te kamyki chciałam złożyć im hołd.

„Zawsze w naszej pamięci”

Pod wpisem zdjęcie małych kamyków z tymi właśnie imionami i nazwiskami. Takie kamyki przygotowane dla niej przez dzieci, z którymi się spotykała i którym opowiadała o Szoa, Justine umieszczała przy trasie swego biegu co dziesięć kilometrów.

„Słowa, które mrożą krew w żyłach”

To praca w domu opieki dla ludzi starszych i rozmowy z nimi rozbudziły zainteresowanie młodej francuskiej pielęgniarki Justine Decourselle tym, co się zdarzyło podczas II wojny światowej z nimi, z ich krewnymi. Jedną z nich była licząca dziś 101 lat ocalała Ginette Kolinka, która Transportem 71 trafiła do Birkenau z ojcem i bratem. Ich wysłano natychmiast do komory gazowej, ona przeżyła, bo wyselekcjonowano ją do pracy w fabryce. Po wyzwoleniu przez pół wieku nie mówiła o tym, co przeżyła w obozie. „Ambasadorem pamięci” stała się dopiero po śmierci męża.

To, czego się dowiedziała między innymi od niej, ale też od Eleonory Ward, szefowej Muzeum Pamięci o Szoa w Drancy, Justine stara się przekazać najmłodszym. – Spotkałam setki dzieci. To właśnie one malowały dla mnie te kamyki i w ten sposób również były częścią tej podróży – mówi.

Ale nie zawsze było miło. 27 kwietnia napisała na platformach społecznościowych: „Wczoraj opublikowałam film, żeby przypomnieć, że nie wolno nam zapominać. 79 transportów, zniszczone życia… Pojawiło się tam mnóstwo wpisów pełnych przemocy, antysemityzmu i nienawiści. Słowa, które mrożą krew w żyłach. Kiedy więc to czytam, myślę sobie, że wciąż mamy przed sobą sporo pracy”.

– Ale 90 procent ludzi lubi ten projekt – zapewnia Justine Decourselle, francuska pielęgniarka z domu opieki dla ludzi starszych w rozmowie z DW.

Wieczorem, już po zakończeniu biegu, napisze: „To nie jest koniec. Przekazywanie pamięci nadal trwa”.

Media na świecie odnotowały podziw czy wręcz uległość, z jakimi Donald Trump wyrażał się o Chinach podczas wizyty w Pekinie. Największą uwagę zwrócono na unikanie przez prezydenta USA odpowiedzi na pytanie reporterki o Tajwan: Trump po prostu je zignorował. Powtarzał natomiast, że Chiny mają być jego partnerem w rozwiązaniu konfliktu z Iranem, a tego z kolei nie komentował Xi Jinping.

Niemieckie gazety piszą, że sytuacja Tajwanu po tej wizycie jest niepokojąca.

„Wiarygodność Trumpa ograniczona”

„A co się stanie, jeśli Xi zacznie poważnie traktować swoje plany wobec Tajwanu?” – pyta „Süddeutsche Zeitung”. „Trump unika odpowiedzi na to pytanie. Teoretycznie Stany Zjednoczone udzieliłyby pomocy wyspie w przypadku chińskiego ataku lub inwazji (…). W praktyce jednak siły amerykańskie są obecnie zajęte, szczególnie na Bliskim Wschodzie, obserwatorzy już zauważają braki amunicji, a wiarygodność Trumpa jest generalnie ograniczona”.

„W ciągu pierwszej kadencji Trumpa w Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Chiny wymieniono 33 razy, a region Indo-Pacyfiku znalazł się na szczycie listy priorytetów. W najnowszej wersji Chiny pojawiają się jednak tylko 21 razy, a na pierwszym miejscu jest półkula zachodnia. Trump czasami brzmiał tak, jakby Chiny mogły zająć się Wschodem, o ile Ameryce pozostawią Zachód. Trump będzie musiał zdecydować, jak rzeczywiście bliski jest mu ten odległy Tajwan” – pisze gazeta z Monachium.

Pekin musi zaoferować kontrakty i deal!

„Przez dekady obietnica ochrony Tajwanu była stałym elementem amerykańskiej polityki zagranicznej. Rozważania Pekinu o siłowym odzyskaniu prowincji, którą uważa za swoje zbuntowane terytorium, spotkały się z ostrzeżeniami pod adresem Chin i dostawami broni na Tajwan. To już historia. Jak Europejczycy nie mogą już liczyć na wsparcie USA, tak równie niepewna jest sytuacja Tajwanu” – ostrzega „Allgemeine Zeitung” z Moguncji.

„W prowokacyjnie ostrych słowach prezydent Chin Xi Jinping ostrzegł swojego gościa, aby nie próbował stawać w obronie Tajwanu. A Donald Trump, który zazwyczaj komentuje wszystko? Po prostu pozwolił, by groźba pozostała aktualna. Wygląda na to, że Trump uznał wolność Tajwanu za kartę przetargową w swoich stosunkach z Chinami. Pekin musi tylko zaoferować wystarczającą liczbę kontraktów amerykańskim firmom, a może nawet dorzucić coś dla rodziny Trumpów, i wtedy: deal!” – czytamy.

„Trump wolał unikać tematu”

„Choć chiński prezydent Xi Jinping może przedstawiać swoje intencje jako pokojowe, w rzeczywistości stanowią one poważne zagrożenie dla Tajwanu. Długotrwała mantra pokojowego zjednoczenia Xi Jinpinga ustąpiła miejsca jasnym ostrzeżeniom skierowanym do Tajpej, z uwzględnieniem nawet użycia siły militarnej. Z tej perspektywy odmienne potraktowanie tej kwestii przez obu prezydentów nabiera szczególnego znaczenia” – pisze „Märkische Oderzeitung” z graniczącego z Polską Frankfurtu nad Odrą.

„Podczas gdy Xi ostrzegał Waszyngton przed bezpośrednim konfliktem w tej sprawie, Trump wolał publicznie unikać tematu. Człowiek w Białym Domu stracił w oczach Chin siłę. Nie tylko w wyniku nieudanej wojny z Iranem, ale także porażki w sporze celnym. To ewidetnie wzmocniło pewność siebie Chin, pozwalając im teraz również umieścić w agendzie krytyczne kwestie” – czytamy.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Opinie na temat programu Palantir od dawna są podzielone. W oczach jego zwolenników i przeciwników to oprogramowanie analityczne amerykańskiej spółki giełdowej jest albo cudowną bronią, albo dziełem szatana. W tym kontekście poruszenie budzą nowe informacje „Süddeutsche Zeitung” oraz rozgłośni NDR i WDR. Według nich niemiecki Federalny Urząd Ochrony Konstytucji (BfV) podjął decyzję na niekorzyść Palantira, choć oficjalnie nie ma w tej sprawie ani potwierdzenia, ani zaprzeczenia.

Media ustaliły, że niemiecki wywiad kupił produkt od francuskiej firmy ChapsVision. Nie ma jednak oficjalnego potwierdzenia tego faktu – ani od firmy Palantir Technologies, ani od BfV. Rzecznik niemieckiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych powiedział DW jedynie, że BfV z zasady nie komentuje ustaleń ani działań wywiadowczych.

Powód? „Może to być kwestia bezpieczeństwa; pozwoliłoby to na wyciągnięcie wniosków na temat metod pracy BfV”. Wybór oprogramowania jest kwestią otwartą. „Nie ma nacisku na konkretnego producenta”.

Oprogramowanie dla służb i walki z terroryzmem

Ktokolwiek wygra kontrakt, decydujące będą możliwości narzędzi analitycznych. Federalny Urząd Ochrony Konstytucji potrzebuje wydajnych programów dla kontrwywiadu i walki z terroryzmem, a także do monitorowania wszelkich form ekstremizmu politycznego i religijnego.

W związku z tym BfV, jak powiedział jego prezes Sinan Selen, chce rozszerzyć swój „zestaw narzędzi”. Naciskają na to również inne agencje bezpieczeństwa, w szczególności Federalna Służba Wywiadowcza (BND), odpowiedzialna za wywiad zagraniczny, oraz Federalny Urząd Policji Kryminalnej (BKA).

Rząd Niemiec planuje zmianę prawa

Aby rozszerzyć możliwości techniczne i uprawnienia operacyjne służb, konieczne są szerokie reformy legislacyjne. Rząd Niemiec od dłuższego czasu pracuje nad projektami, które mają zostać przedłożone parlamentowi. Ostateczny głos w tej sprawie mają posłowie.

Do kontrowersyjnych aspektów należy wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) i oprogramowania do rozpoznawania twarzy. Lewicowa część opozycji zasadniczo odrzuca takie plany. – Każdy, kto zamienia Palantir na ChapsVision, wprowadza w błąd co do charakteru produktu – skrytykowała te plany w rozmowie z DW rzeczniczka partii Lewica ds. polityki wewnętrznej Clara Bünger.

Lewica poszerzaniem władzy służb

– Prawdziwym problemem nie jest pochodzenie oprogramowania, ale jego logika: automatyczne łączenie i stratyfikacja ogromnych zbiorów danych przez agencję wywiadowczą – uważa polityczka. Powołując się na orzeczenia Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, Clara Bünger domaga się jasnych regulacji prawnych z rygorystycznymi ograniczeniami i skutecznym nadzorem nad służbami: – W przeciwnym razie prawa podstawowe będą naruszone.

Jak przestrzega, to, co dziś jest sprzedawane jako „suwerenność cyfrowa”, jutro może być narzędziem sił autorytarnych.

Skuteczna skarga konstytucyjna

Towarzystwo na rzecz Praw Obywatelskich (GFF) wielokrotnie wnosiło pozwy przeciwko nieograniczonemu korzystaniu z Palantiru przez niemieckie służby bezpieczeństwa. Jego skarga do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego ws. ustawy o policji w landzie Hesja została rozpatrzona pozytywnie w 2023 roku. Nieograniczona i zautomatyzowana analiza danych przez służby została uznana za niezgodną z prawem.

Chociaż heska ustawa została później znowelizowana, GFF uważa te zmiany za niewystarczające. W związku z tym w 2024 r. złożyła kolejną skargę konstytucyjną, a w następnym roku – następną, tym razem przeciwko Bawarii. Federalny Trybunał Konstytucyjny jeszcze nie wydał orzeczenia w tych sprawach.

Krytyka braku transparencji

Franziska Görlitz koordynuje te postępowania po stronie GFF. Popiera – niepotwierdzoną wciąż – decyzję Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji o rezygnacji z korzystania z Palantira. W rozmowie z DW prawniczka z zadowoleniem przyjęła fakt, że niemieckie władze biorą pod uwagę kwestię suwerenności cyfrowej i analizują potencjalne produkty programowe pod tym właśnie kątem.

To samo dotyczy jednak wszystkich producentów – podkreśla Görlitz. – Te narzędzia to czarne skrzynki. Nie wiemy, jak dochodzą do swoich wyników. Nie mamy pojęcia, co potrafią. Jak głęboko naruszają prawa podstawowe?

Obawa przed wykluczeniem z demonstracji?

– Niezależnie od dostawcy oprogramowania, analiza danych stanowi poważne naruszenie praw podstawowych – wyjaśnia ekspert GFF. Dane mogą generować nową wiedzę: poprzez tworzenie profili osobowości lub ocenę określonych sytuacji za pomocą sztucznej inteligencji. – To poważne ryzyko, ponieważ ludzie mogą stać się celem ataków ze strony władz przez błędy lub dyskryminację – dodaje ekspertka.

Jak ostrzega, narzędzia analityczne mogą również działać zastraszająco. – Mogą prowadzić do zmiany w zachowaniu ludzi, którzy będą się obawiać wylądowania w bazach danych. Może to oznaczać rezygnację z udziału w konkretnej demonstracji. Lub unikanie kontaktu z konkretnymi osobami, jeśli jest obawa, że np. mogą być inwigilowane przez służby wywiadowcze.

Prezes Palantiru zdziwiony krytyką

Amerykańska firma Palantir, której produkt spotkał się z taką krytyką, uważnie przygląda się debacie w Niemczech. Jej prezes Alex Karp w rozmowie z dziennikiem „Bild” wyraził zdziwienie taką mieszanką powściągliwości i odmowy. Powiedział, że nie rozumie, dlaczego ludzie uważają, że mogą sobie pozwolić na rezygnację z wiedzy i doświadczenia jego firmy. Jego zdaniem krytyka ta brzmi „jakby mowa była o czarach”.

Krytycy, tacy jak holenderski politolog Cas Mudde, oskarżają Palantira o dążenie do technofaszyzmu. Opierają się na książce Karpa „The Technological Republic”. Mudde uważa ją za manifest wzywający do świata kontrolowanego przez firmy inwigilujące, z autorytarnymi Stanami Zjednoczonymi na czele. Dlatego w serwisie LinkedIn zaapelował do Europy o zaprzestanie wszelkiej współpracy z Palantirem.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Krótko przed Bożym Narodzeniem 2025 mieszkający w Stuttgarcie bezdomny zebrał z kaucji za butelki 200 euro – a następnie podarował te pieniądze samotnym matkom.

„Za te pieniądze sprawcie proszę, żeby dwie samotne matki miały trochę piękniejsze święta”, napisał niebieskim długopisem na kartce. Kartkę i pieniądze przekazał zakonnicy, która zna go już od dłuższego czasu. Siostra Nicola Maria przekazała jego darowiznę Służbie Społecznej Katoliczek (SKF).

Z tego cichego gestu powstawał ruch na rzecz sprawiedliwości społecznej. W każdym razie inicjatywa jest wyjątkowa w skali całego kraju, jak podkreśla Svenja Gruss, członkini zarządu SKF w diecezji Rottenburg-Stuttgart.

Jaskółka czyni wiosnę

Po opublikowaniu historii o dobroczyńcy, który nazywa siebie „Schwalbe” ("Jaskółka") rozpoczęła się fala solidarności. Do końca stycznia na konto SKF wpłynęło 8 500 euro dla samotnych matek w potrzebie – pod hasłem „Schwalbe”.

Wśród nich były darowizny od 5 euro do 1 000 euro, jak powiedziała szefowa SKF Katolickiej Agencji Informacyjnej (KNA). „Ale większość darczyńców wpłaciło po 200 euro – czyli kwotę, którą przekazał również ‘Jaskółka’”. Do połowy maja 2026, jak podaje, zebrano już około 10 000 euro.

Pieniądze trafiają do kobiet i dzieci w placówce dla samotnych matek „Paulusstift” prowadzonej przez SKF w Stuttgarcie (Badenia-Wirtembergia). W rozmowach ze „Jaskółką” pojawiło się jednak wspólne pragnienie, „stworzenia trwałej struktury, która będzie mogła wywierać długofalowy wpływ”, wyjaśnia Svenja Gruss.

Z tej idei powstał pomysł utworzenia fundacji, który ma zostać oficjalnie założona 12 czerwca 2026 roku i nosić nazwę „Schwalbennest Stiftung” (Funndacja Jaskółcze Gniazdo). Patronat nad inicjatywą objęła Gudrun Nopper, żona nadburmistrza Stuttgartu Franka Noppera.

Wsparcie dla bezdomnych kobiet

Ekspertka ds. społecznych Svenja Gruss, która zna „Jaskółkę” już od dawna, wspólnie z bezdomnym doprecyzowała także kierunek działania fundacji. Aktualne statystyki pokazują rosnące zapotrzebowanie na wsparcie dla bezdomnych kobiet zarówno w całym kraju, jak i w Stuttgarcie. – Ponadto cięcia środków publicznych miasta Stuttgart dodatkowo pogarszają i tak napiętą sytuację w zakresie świadczeń i zwiększają presję na działania – mówi Gruss. Dlatego wspólnie zdecydowano się „ukierunkować tworzony fundusz na wsparcie bezdomnych kobiet”.

Celem fundacji jest teraz długofalowe wzmocnienie i stabilne zabezpieczenie pomocy dla kobiet w sytuacjach kryzysu mieszkaniowego. Konkretnie ma to między innymi zapewnić utrzymanie godzin otwarcia dziennego punktu spotkań „Femmetastisch” w Stuttgarcie dla kobiet w trudnych sytuacjach życiowych. Ponadto ma powstać więcej mieszkań do wspieranego zamieszkania.

– Szukamy ludzi, którzy chcieliby razem z nami budować i wspierać fundusz Schwalbennest, aby z jednorazowego momentu powstał trwały efekt – wyjaśniła Gruss.

"Nic mi nie potrzeba"

Również „Jaskółka” od lutego sam aktywnie rozpowszechnia ten pomysł na ulicy. - Dzięki jego aktywnści udało mu się już dodatkowo zebrać około 6 000 euro na fundację - zaznacza Gruss. Godne uwagi jest, jak wielu ludzi "Jaskółka" potrafi osiągnąć dzięki swojej ciągłej obecności na ulicy. – Wielu zna go z codziennego życia, na przykład w drodze do pracy czy na dworzec - zaznacza katolicka działaczka.

Na początku roku, na początku fali darowizn, otrzymała setki reakcji w mediach społecznościowych oraz dziesiątki listów i maili z całych Niemiec i z zagranicy. Niektóre listy były opatrzone napisem „Dla Jaskółki” lub „Do rąk pana ‘Jaskółki'’”.

Wiele osób chciało bezpośrednio podziękować bezdomnemu za jego pomysł lub zaoferować mu pomoc. „Jaskółka” odpowiedział jednak: „Nic mi nie potrzeba. Mam to, czego potrzebuję. Po prostu żyję inaczej, to nie znaczy, że jest mi źle”.

(KNA/du)

Liczba nielegalnych przekroczeń granicy UE spada. Od stycznia do końca kwietnia agencja Frontex odnotowała spadek o 40 procent w porównaniu z tym samym okresem ubiegłego roku. Wskazują na to aktualne dane Frontexu, cytowane przez portal tagesschau.de. W tym roku do UE nielegalnie wjechało prawie 29 000 osób – przybyły one więc bez ważnych dokumentów lub bez zezwolenia na wjazd lub pobyt. Jest to najniższy poziom od lat; w 2023 r. liczba takich przypadków była jeszcze trzykrotnie wyższa.

Głównym szlakiem wjazdowym pozostaje środkowa część Morza Śródziemnego, najczęściej wiedzie on z Libii do wybrzeża Włoch. Kolejnym szlakiem jest wschodnia część Morza Śródziemnego – na przykład przez Turcję do Grecji i na Cypr. Oba szlaki odpowiadają za około jedną trzecią wszystkich nielegalnych wjazdów do UE.

Kontynuacja trendu

Według Frontexu oznacza to kontynuację wyraźnego trendu: już w całym 2025 r. nielegalne przekroczenia granic spadły o ponad jedną czwartą w porównaniu z rokiem poprzednim.

Współpraca z krajami partnerskimi, na przykład na wybrzeżu Afryki Północnej, przyczyniła się między innymi do tego spadku. W zamian za fundusze unijne kraje te powstrzymują ludzi przed przeprawą i coraz skuteczniej zwalczają działalność przemytników. Ponadto trudne warunki pogodowe na początku roku prawdopodobnie powstrzymały niektórych przed decyzją o niebezpiecznej migracji.

Jednocześnie liczba ofiar pozostaje wysoka. Według danych Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji w tym roku na Morzu Śródziemnym zginęło dotychczas ponad 1200 osób.

Pakt UE ws. migracji i azylu

Za niecały miesiąc, 12 czerwca, w pełni wejdzie w życie pakt UE w sprawie migracji i azylu. Oznacza to daleko idące reformy: przyspieszone procedury azylowe na zewnętrznych granicach UE i szybsze deportacje, a także cyfrową rejestrację wszystkich wjazdów i wyjazdów w całej UE.

Według najnowszej analizy Komisji Europejskiej Niemcy pozostają w tyle w przygotowaniach do reformy azylowej. Zgodnie z nią Republika Federalna Niemiec nie stworzyła dotychczas wystarczających możliwości do przeprowadzania szybkich procedur azylowych na granicach – zwłaszcza na lotniskach. Według Komisji Europejskiej 15 innych państw UE już wywiązało się ze swoich zobowiązań.

Analiza dotycząca Niemiec wykazuje ponadto, że nadal brakuje niezbędnych zasobów do tzw. kontroli wstępnej osób ubiegających się o azyl, czyli wstępnej weryfikacji. Obejmuje to między innymi badania lekarskie. Niemcy muszą również rozwiązać problemy związane z systemem Eurodac, w którym osoby wjeżdżające do UE muszą poddać się pobraniu odcisków palców i innych danych biometrycznych.

(tagesschau.de/du)

Saszetki nikotynowe są, zdaniem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), agresywnie reklamowane i szybko się rozpowszechniają. Wynika to z raportu opublikowanego w piątek. Sprzedaż detaliczna wzrosła w 2024 roku o ponad 50 procent w porównaniu z rokiem poprzednim. Globalny rynek osiągnął w 2025 roku wartość odpowiadającą niemal 6 miliardom euro.

Saszetki nikotynowe, zwane też białymi snusami, to małe woreczki, które najczęściej umieszcza się między dziąsłem a wargą i które uwalniają nikotynę przez błonę śluzową jamy ustnej. Według WHO zawierają one zazwyczaj nikotynę, substancje aromatyczne, środki słodzące oraz inne dodatki. W Niemczech ich sprzedaż oficjalnie nie jest dozwolona.

Według oceny WHO na całym świecie istnieje wiele luk prawnych, które należy zamknąć. 160 krajów nie posiada żadnych specyficznych przepisów; tylko 16 zakazało sprzedaży. 32 państwa regulują sprzedaż w różny sposób. Częściowo ogranicza się aromaty. W niektórych miejscach zakazana jest sprzedaż nieletnim lub reklama.

"Zaprojektowane, by uzależniać"

Z raportu wynika, że dostawcy kierują swoją ofertę przede wszystkim do młodzieży i młodych dorosłych – poprzez atrakcyjny design, aromaty takie jak guma do żucia i żelki, marketing influencerów w mediach społecznościowych oraz przekazy zachęcające do dyskretnego używania w szkołach i środowiskach wolnych od dymu.

– Produkty te są zaprojektowane tak, aby uzależniać; istnieje pilna potrzeba ochrony naszej młodzieży przed manipulacją ze strony przemysłu – apeluje Etienne Krug, dyrektor działu ds. determinant zdrowia, promocji zdrowia i prewencji w WHO.

WHO: egzekwować przepisy

Aby ograniczyć używanie, potrzebny jest szereg działań. Należą do nich zakazy lub surowe ograniczenia dotyczące aromatów, zakazy reklamy, rygorystyczne kontrole wieku i nadzór w handlu detalicznym, ostrzeżenia zdrowotne na opakowaniach, limity dopuszczalnej zawartości nikotyny oraz opodatkowanie, aby uczynić saszetki nikotynowe coraz mniej przystępnymi cenowo. Kolejne żądanie WHO: przepisy muszą być konsekwentnie egzekwowane.

Raport zatytułowany „Ujawnienie taktyk i strategii marketingowych napędzających globalny wzrost saszetek nikotynowych” zostanie opublikowany z okazji Światowego Dnia bez Tytoniu 31 maja. W tym roku nacisk położono na uzależnienie od tytoniu i nikotyny oraz taktyki przemysłu służące pozyskiwaniu nowego pokolenia konsumentów.

(KNA/du)

„Brak emotikonów to najbezpieczniejszy wybór. Ale pozytywne emotikony, takie jak uśmiechnięta buźka, wydają się być w większości przypadków w porządku w codziennej pracy” – twierdzi kanadyjska psycholog Erin Courtice w wywiadzie dla piątkowego (15.05.2026) wydania tygodnika „Der Spiegel”.

Bierna agresja z uśmiechem

Psycholog zbadała wpływ emotikonów w codziennym środowisku pracy: co może poprawić atmosferę, a czego lepiej unikać. „Pokazaliśmy 243 osobom fikcyjne wiadomości, które rzekomo pochodziły od kolegi lub koleżanki” – wyjaśniła Erin Courtice w wywiadzie. Osoby te zostały zapytane, jak kompetentny wydawał się dany nadawca i czy wiadomość była odpowiednia.

Według badaczki pozytywna emotikona w połączeniu z negatywnym zdaniem była postrzegana jako nieodpowiednia i nieprofesjonalna: „Na przykład: 'Złożyłeś okropny raport', a po tym śmiejąca się emotikona”. Takie mieszane sygnały są mylące i mogą sprawiać wrażenie bierno-agresywnych. Psycholog zaleca: „Nie należy próbować łagodzić złej wiadomości lub krytyki pozytywną emotikonką”.

Erin Courtice podkreśliła, że wiadomości z negatywną emotikonką prawie nigdy nie były oceniane jako profesjonalne i odpowiednie: „Wyszły najgorzej”.

Płeć nie gra roli, ale tylko w tekstach

W badaniu płeć nie odgrywała żadnej roli w ocenie kompetencji. „Zaskoczyło nas to, ponieważ w kontaktach osobistych zachowanie kobiet jest często postrzegane inaczej niż mężczyzn” – powiedziała psycholog: „Jeśli kobiety zachowują się pewnie, często są uważane za nieprzyjemne. Jeśli są przyjazne, uważa się je za mniej kompetentne. W komunikacji cyfrowej wydaje się, że to nie ma zastosowania”.

Od czasu pandemii koronawirusa wielu pracowników korzysta z komunikatorów internetowych. „Nie można już sobie wyobrazić ich bez emotikonów” – podkreśliła ekspertka. Symbole te mogą nawet wyrażać ciepło i życzliwość, poprawiając w ten sposób atmosferę w pracy. Dlatego: „W przypadku przyjaznej wiadomości nie ma nic złego w użyciu uśmiechniętej emotikony”.

(KNA/jak)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

11 maja Krajowe Biuro Antykorupcyjne (NABU) oraz Specjalna Prokuratura Antykorupcyjna (SAP) postawiły zarzuty byłemu szefowi ukraińskiej kancelarii prezydenta, Andrijowi Jermakowi. W ukraińskim systemie prawnym krok ten odpowiada wniesieniu oskarżenia do sądu. Zarzuca mu się „pranie brudnych pieniędzy w ramach zorganizowanej grupy”. Grozi za to kara pozbawienia wolności od ośmiu do dwunastu lat.

„Szczególnie poważne przestępstwo”

Według organów antykorupcyjnych, grupa, do której należał Jermak, miała wyprać środki w wysokości 460 milionów hrywien (około 9 milionów euro) w ramach luksusowego projektu budowlanego w pobliżu Kijowa. Później w tej sprawie postawiono zarzuty jeszcze sześciu innym osobom.

– Chodzi o szczególnie poważne przestępstwo. Obecnie zbieramy dowody – wyjaśnił szef SAP Ołeksandr Kłymenko na konferencji prasowej w Kijowie. Przesłuchania rozpoczęły się 12 maja.

Najwyższy Sąd Antykorupcyjny w Ukrainie zastosował wobec polityka areszt tymczasowy – początkowo na 60 dni. Andriej Jermak ma jednak możliwość pozostania na wolności po wpłaceniu kaucji w wysokości 140 milionów hrywien (około 2,7 miliona euro). – Nie mam tylu pieniędzy – powiedział dziennikarzom po ogłoszeniu decyzji sądu.

O co oskarżony jest Andrij Jermak?

Według śledczych, sprawa zaczęła się w 2018 roku, gdy, zgodnie z materiałami opublikowanymi przez NABU, jeden z oskarżonych został współzałożycielem firmy BLOOM Development. Latem 2019 roku firma ta nabyła ponad cztery hektary gruntu w pobliżu Kijowa i w 2021 roku rozpoczęła tam budowę luksusowego osiedla mieszkaniowego o nazwie Dynastia. Śledczy zakładają, że plac budowy był wykorzystywany do ponownego wprowadzania do obiegu gospodarczego nielegalnie zgromadzonych środków na dużą skalę. Grupa przestępcza miała pozyskać te pieniądze z różnych źródeł, w tym również z korupcyjnych machinacji w państwowym koncernie Energoatom.

Na czele tej grupy stał mężczyzna o pseudonimie „Karlson”. Według doniesień kryje się za nim biznesmen Timur Mindicz uważany za towarzysza i zaufanego współpracownika prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Mindicz jest między innymi współwłaścicielem produkującej programy telewizyjne firmy Kwartal-95, do której założycieli należy również Zełenski.

Również Andrij Jermak miał należeć do tej grupy. W związku z toczącym się postępowaniem NABU przeszukało w listopadzie 2025 roku zarówno biuro Jermaka, jak i jego prywatne mieszkanie. Chociaż wówczas nie było wobec niego jeszcze żadnych zarzutów karnych, zrezygnował ze stanowiska szefa Biura Prezydenta, które piastował od roku 2020.

Andrij Jermak zaprzeczył, że posiada dom na osiedlu Dynastia i określił podejrzenia jako „bezpodstawne”. „W ostatnich miesiącach organy ścigania były publicznie naciskane, aby wszczęły przeciwko mnie dochodzenie” – napisał wieczorem 12 maja na Telegramie. Jednocześnie oświadczył, że pozostanie wUkrainie i jest otwarty na wszelkie działania procesowe.

Czy sprawa zaszkodzi Zełenskiemu?

Andrij Jermak utrzymywał bliskie stosunki z prezydentem Ukrainy, a dziennikarze wysuwali nawet przypuszczenia, że jeden z domów w osiedlu może należeć, za pośrednictwem osób figurantów, do samego Wołodymyra Zełenskiego. Jednak NABU i SAP zaprzeczyły tym doniesieniom. „Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nie był i nie jest przedmiotem wstępnych dochodzeń NABU i SAP” – oświadczył szef NABU Semen Krywonos podczas konferencji prasowej 12 maja.

Według obserwatorów, sprawa i tak może zaszkodzić reputacji Zełenskiego. Ukraiński politolog Petro Oleszczuk uważa, że postępowanie to nie będzie miało bezpośrednich konsekwencji, ale będzie stale obciążać obecne kierownictwo państwa w tle. – Afera Mindicza będzie się ciągle pojawiać i nie zniknie tak po prostu. Pozostanie podświadomym aspektem postrzegania pracy prezydenta – powiedział w rozmowie z DW.

Według niego zarówno wewnętrzni przeciwnicy Zełenskiego, jak i podmioty zewnętrzne mogą być zainteresowane podtrzymywaniem uwagi opinii publicznej na tej korupcyjnej aferze. Petro Oleszczuk ponadto nie wyklucza, że ukraińskie władze mogą być poddawane presji za pomocą odpowiednich informacji, aby wymusić scenariusze zakończenia wojny, które są niekorzystne dla Ukrainy.

Również ukraiński politolog Wołodymyr Fesenko dostrzega zagrożenia dla reputacji Zełenskiego – jednak raczej w przyszłości, nawet jeśli obecnie możliwe są pewne spadki w sondażach poparcia. – Dopóki Zełenski jest prezydentem Ukrainy, korzysta z immunitetu. W przeciwieństwie do Jermaka nie można więc wszcząć przeciwko niemu postępowania – wyjaśnia w rozmowie z DW.

Jego zdaniem największe niebezpieczeństwo grozi Zełenskiemu, gdy wojna się zakończy i rozpocznie się kampania wyborcza. – Wtedy wszystkie kompromitujące materiały związane z tą sprawą i ogólnie z aferą Mindicza mogłyby zostać wykorzystane przeciwko Wołodymyrowi Zełenskiemu – twierdzi ekspert.

Sam Zełenski nie wypowiedział się na ten temat. Jego doradca ds. komunikacji Dmytro Łytwyn wyjaśnił dziennikarzom, że „postępowanie nadal trwa”, dlatego „jest jeszcze za wcześnie na jakiekolwiek oceny”.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Powodem – jak mówił Friedrich Merz w piątek (15.05.2026) na Niemieckim Kongresie Katolickim w Würzburgu – jest „klimat społeczny, który nagle rozwinął się w Stanach Zjednoczonych” . – Dlatego nie zalecałbym dziś moim dzieciom wyjazdu do USA, zdobycia tam wykształcenia i podjęcia tam pracy – tłumaczył.

Podczas panelu na niemieckim Kongresie Katolickim Merz odpowiadał na pytania młodych ludzi. Właśnie wtedy padła wypowiedź o Ameryce. Odnosząc się do sytuacji w USA, podkreślił: – Jestem wielkim wielbicielem Ameryki, ale w tej chwili mój podziw nie rośnie.

Odniósł się w tym kontekście do szans zawodowych w Stanach Zjednoczonych. – Na pytanie, co może osiągnąć dobrze wykształcona młodzież, jeszcze kilka lat temu odpowiadano w Ameryce zupełnie inaczej – mówił. – Najlepiej wykształceni ludzie mogliby mieć dziś w Ameryce ogromne trudności ze znalezieniem pracy – tłumaczył.

Zgrzyty na linii Trump-Merz

Merz, który sam latami wspierał relacje transatlantyckie, ostatnio dystansował się od polityki administracji prezydenta Donalda Trumpa. Zarzucił Waszyngtonowi „oczywisty brak strategii” w wojnie w Iraku i, odnosząc się do negocjacji USA z Teheranem, powiedział, że „cały naród jest upokarzany przez irańskie przywództwo”.

Trump ostro zareagował na te słowa , oskarżając kanclerza, że ten nie wie, o czym mówi. Prezydent wielokrotnie dawał do zrozumienia, że ​​uważa, iż nie otrzymuje wystarczającego wsparcia ze strony Niemiec i innych sojuszników z NATO. Na początku maja zapowiedział wycofanie tysięcy żołnierzy amerykańskich z Niemiec.

W piątek, w trakcie powrotu Trumpa z Chiń, Merz rozmawiał z nim telefonicznie nt. Iranu, Ukrainy i. NATO. „Jesteśmy zgodni: Iran musi teraz zasiąść do stołu negocjacyjnego. Cieśnina Ormuz musi zostać otwarta. Teheran nie może posiadać broni jądrowej” –napisał po rozmowie.

(AFP/mar)

„Miałem dobrą rozmowę telefoniczną z prezydentem USA Donaldem Trumpem podczas jego powrotu z Chin” – napisał Friedrich Merz w piątek (15.05.2026) na platformie X: „Jesteśmy zgodni: Iran musi teraz zasiąść do stołu negocjacyjnego. Cieśnina Ormuz musi zostać otwarta. Teheran nie może posiadać broni jądrowej”.

W piątek Trump zakończył swoją wizytę w Chinach. Jak twierdzi, chiński przywódca Xi Jinping wyraził gotowość do pomocy w otwarciu cieśniny Ormuz, która jest w znacznej mierze blokowana przez Iran. Ponadto Pekin miał zobowiązać się do nieudzielania Teheranowi wsparcia militarnego.

Według kanclerza kolejnymi tematami rozmowy telefonicznej kanclerza z prezydentem USA były „pokojowe rozwiązanie dla Ukrainy” oraz szczyt NATO, który odbędzie się na początku czerwca w tureckiej Ankarze. Merz nie podał żadnych szczegółów. „Stany Zjednoczone i Niemcy są silnymi partnerami w silnym NATO” – napisał jedynie.

W ostatnich tygodniach relacje Trump-Merz uległy pogorszeniu. Waszyngton gwałtownie zareagował na komentarze Merza nt. wojny z Iranem. Kanclerz zauważył, że Stany Zjednoczone mają problem z „oczywistym brakiem strategii” w wojnie i – odnosząc się do nieudanych negocjacji USA z Teheranem – stwierdził, że „cały naród jest upokarzany przez irańskie przywództwo”.

Trump ostro zareagował na te uwagi i pod koniec kwietnia powiedział Merzowi, że nie wie, o czym kanclerz mówi. Prezydent wielokrotnie dawał do zrozumienia, że ​​czuje się niewystarczająco wspierany przez Niemcy i innych sojuszników z NATO. Na początku maja ogłosił wycofanie tysięcy żołnierzy amerykańskich z Niemiec.

(AFP/mar)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Obraz „Ojczyzna” („Fatherland”) w reżyserii Pawła Pawlikowskiego zadebiutował na festiwalu filmowym w Cannes. Jego akcja toczy się w 1949 roku. Pisarz i laureat Nagrody Nobla Thomas Mann (w tej roli Hanns Zischler) i jego córka Erika (Sandra Hüller) przemierzają zniszczone powojenne Niemcy od Frankfurtu nad Menem po Weimar w radzieckiej strefie okupacyjnej.

Jak ocenia w piątek (15.05.2025) w swojej recenzji niemiecki dziennik „Die Welt” „Pawlikowski rzuca ostre światło na Thomasa Manna w jego najtrudniejszych chwilach”. „Rzadko kiedy niemieccy aktorzy prezentowali się tak dobrze. Film to prawdziwy triumf – i rentgen niemieckiej duszy” – pisze autor Jan Küveler.

„Być może nazwisko Pawlikowski nie wszystkim od razu coś mówi. Ten Polak pochodzenia żydowskiego urodził się w 1957 roku w Warszawie, a przez Niemcy trafił do Anglii, gdzie studiował literaturę i filozofię. Dla BBC nakręcił swoje pierwsze filmy dokumentalne, w tym ‚Z Moskwy do Pietuszek' na podstawie powieści Wiktora Jerofiejewa o rosyjskich zwyczajach związanych z piciem. Trochę czasu minęło, zanim wyrobił sobie markę jako reżyser filmów fabularnych” – pisze „Welt”. Przypomina, że w 2013 roku reżyser zdobył Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny za „Idę”, a jego „Zimna wojna” z 2018 roku miała trzy nominacje do Oscara.

„Zapiera dech w piersiach”

Najnowszy obraz „to późny powrót Pawlikowskiego do Niemiec, które kiedyś były na krótko jego ojczyzną. Dzięki ciągłemu skupieniu się na konflikcie systemów reżyser pozostaje wierny sobie. Scenariusz luźno opiera się na biograficznej powieści Colma Tóibína ‚Czarodziej'. Najciekawsze jest to, że podczas gdy powieść obejmuje całe życie (Manna – red.), Pawlikowski ogranicza się do kilku dni. Ale te dni mają w sobie coś wyjątkowego. Wystawiają Thomasa Manna na próbę, zagęszczają czas i charakter niczym mieszanka paliwowo-powietrzna w jednym z cylindrów potężnego samochodu, którym pisarz przemierza Niemcy” – pisze „Die Welt”.

Gazeta chwali doskonałą grę niemieckich aktorów. Sandra Hüller w roli Eriki Mann „jest sercem tego filmu”. „Thomas Mann, którego Zischler gra bezbłędnie, staje się niemal statystą. Ale Pawlikowski nie tylko świetnie kieruje postaciami. Dech w piersiach zapiera to, jak buduje sceny, uchwytując w nich imponującą architekturę i panujący w niej marazm. Cudem samym w sobie jest to, jak film czarno-biały potrafi tak zafascynować widza, że ma on wrażenie, jakby stał obok Thomasa w piżamie przy łóżku, płakał obok niego w kościele. Za scenografię odpowiadali Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński, za kamerą stał Łukasz Żal – wszyscy to wieloletni współpracownicy reżysera” – czytamy.

„Mimo całej tej sugestywności obrazy pozostawiają miejsce na przemyślenia. Pawlikowski zachowuje elegancką równowagę między emocjami a analizą. Ponieważ scenariusz tylko sugeruje to, co inni opowiadają wprost, możliwe jest, że każdy z trzech widzów obejrzy ten film zupełnie inaczej. Czy Thomas Mann to łajdak, geniusz, czy może jedno i drugie? Odpowiedź zależy od perspektywy. Mówi się, że ekran kinowy powinien być płaski. Trudno w to uwierzyć, biorąc pod uwagę, jak trójwymiarowy wydaje się film ‚Ojczyzna'” – konkluduje autor recenzji.

Pawlikowski stawia pytania

Także Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ) pisze o nowym filmie Pawlikowskiego. Jak pisze Maria Wiesner na łamach gazety, Pawlikowskiego interesuje „nie tylko konflikt rodzinny”. „Zastanawia się też nad tym, co artyści powinni zrobić, gdy do władzy dochodzi faszyzm. Czy powinni opuścić kraj? Wybrać wewnętrzną emigrację? Otwarcie stawić opór? Thomas Mann musi znosić te pytania podczas przyjęcia we Frankfurcie. Najpierw międzynarodowa prasa krytycznie przygląda się jego powrotowi do ojczyzny, potem o jego przychylność zabiegają starzy naziści i ich potomkowie, którzy dostosowali swoje poglądy do nowych czasów. W Weimarze natomiast rosyjski dowódca chce z nim dyskutować o mefistofelicznej dialektyce Goethego, Johannes Becher przedstawia mu nowy hymn dla państwa, które jeszcze nie powstało, a Erika widzi w parku klasyczne posągi pokryte mchem, malowniczo niszczejące. Natura pochłania sztukę, jeśli ludzkość się nią nie zajmuje” – czytamy w „FAZ”.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

U wybrzeży duńskiej wyspy Anholt znaleziono martwego wieloryba. Zwierzę leży około 75 metrów od brzegu i prawdopodobnie nie żyje już od jakiegoś czasu, jak przekazała agencja informacyjna Ritzau, powołując się na agencję ochrony środowiska Miljøstyrelsen.

Czy martwy humbak to Timmy?

Na razie nie jest jasne, czy to ten sam wieloryb, który pod koniec marca po raz pierwszy utknął u wybrzeży Timmendorfer Strand, a około miesiąca później przetransportowano do cieśniny Skagerrak na Morzu Północnym.

Według oceny lokalnego strażnika przyrody prawdopodobnie jest to humbak. Zwierzę ma około 10 do 15 metrów długości – powiedział stacji TV 2 Østjylland.

W ciągu dnia ma zostać podjęta próba dokładniejszego zbadania martwego wieloryba podczas odpływu oraz pobrania próbki tkanki. Duńska agencja ochrony przyrody obserwuje sytuację. Obecnie nie ma planów wydobycia wieloryba. Sytuacja może się jednak zmienić, jeśli zwłoki zbliżą się do brzegu – dodano.

Eksperci agencji zdecydowanie odradzają zbliżanie się do dryfującego ciała wieloryba, ponieważ może być on nosicielem chorób przenoszonych na ludzi. Ponadto istnieje również ryzyko wybuchu, ponieważ w martwych zwierzętach gromadzi się gaz – podaje duński tabloid „Ekstra Bladet”.

Dramat związany z ratowaniem wieloryba

Wieloryb, który wyrzuciło na brzeg u wybrzeży Niemiec, przez wiele tygodni pojawiał się na pierwszych stronach gazet. Ostatnim jak dotąd rozdziałem tej sagi był trwający kilka dni transport przeprowadzony przez prywatną inicjatywę ratowniczą na Morze Północne. Jak dokładnie się to zakończyło, pozostaje niejasne.

Również około dwa tygodnie po wypuszczeniu zwierzęcia nie ma jak dotąd żadnych znanych danych na temat tego, gdzie się ono znajduje. Nadajnik GPS nadal nie wysyła żadnych sygnałów umożliwiających lokalizację, jak niedawno poinformowała prywatna inicjatywa zajmująca się transportem wieloryba. Nie ma na ten temat żadnych danych. Eksperci z organizacji zajmujących się ochroną zwierząt zgodnie ocenili długoterminowe szanse przeżycia wieloryba jako bardzo niewielkie.

Przed wypuszczeniem humbaka 2 maja na jego płetwie grzbietowej miał zostać zamontowany nadajnik GPS, by na bieżąco dostarczać dane o lokalizacji. Nie udało się zweryfikować z niezależnych źródeł, czy rzeczywiście tak się stało.

Samca po raz pierwszy zauważono na Morzu Bałtyckim na początku marca. W ciągu około 60 dni poprzedzających transport około dwie trzecie czasu spędził on w strefach płytkich wód. Barką przewieziono go z wyspy Poel na Morze Północne.

Planowane pobranie próbki tkanki

Według informacji podanych przez inicjatywę nie istnieją żadne zdjęcia ani filmy z momentu wypuszczenia zwierzęcia. Nie jest również jasne, w jakim stanie znajdowało się zwierzę, osłabione i zranione przez kołysanie się barki.

Według duńskich mediów w ciągu dnia ma zostać pobrana próbka tkanki z martwego wieloryba. Nastąpi to w chwili, gdy woda opadnie do odpowiedniego poziomu.

Aby ustalić, czy znalezione w Danii zwłoki należą do wieloryba, który wcześniej wyrzuciło na brzeg w Niemczech, teoretycznie pomocne mogłyby być również zdjęcia: według informacji podanych przez inicjatywę wykonano zdjęcie płetwy ogonowej zwierzęcia, które ma zostać wprowadzone do odpowiednich baz danych jako identyfikator fotograficzny. Jednak również w przypadku tej informacji nie ma potwierdzenia z niezależnych źródeł.

Oprócz zdjęcia spodniej strony płetwy ogonowej, według organizacji ochrony zwierząt WDC do rozpoznania wieloryba mogą służyć również charakterystyczne cechy, takie jak wzór blizn na skórze. Wieloryb z Poel należy do populacji humbaków północnoatlantyckich. Każdy zespół badawczy pracujący z tą populacją fotografuje poszczególne osobniki. Przez lata zgromadzono tysiące zdjęć identyfikacyjnych.

Wielokrotnie wyrzucany na brzeg

Według informacji władz humbak pojawił się najpierw w porcie w Wismarze. W nocy z 22 na 23 marca wyrzuciło go na piaszczystą łachę przed Timmendorfer Strand w Szlezwiku-Holsztynie. Zwierzęciu udało się opuścić płytką wodę przez wykopany kanał.

Następnie jednak nie skierowało się na otwarte morze i na północ, lecz ponownie popłynęło w kierunku Wismaru. W końcu wpłynęło do płytkiej zatoki na wyspie Poel, zwanej Kirchsee. Tam ponownie utknęło na mieliźnie przy wyjściu z zatoki.

Minister środowiska Meklemburgii-Pomorza Przedniego Till Backhaus podjął w połowie kwietnia decyzję o zezwoleniu na prywatną akcję ratunkową. Została ona sfinansowana przez założyciela Mediamarktu Waltera Gunza i przedsiębiorczynię Karin Walter-Mommert. W ramach tej inicjatywy sprowadzono barkę, aby przy jej pomocy przywrócić wieloryba na wolność.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Od chwili objęcia władzy rok temu kanclerz Friedrich Merz regularnie podkreśla, że Niemcy uczynią z Bundeswehry najsilniejszą konwencjonalną armię w Europie i przeznaczą na ten cel wszelkie potrzebne środki. „W kwestii zbrojeń Niemcy już wyprzedzają Francję, ale Merz chce czegoś więcej niż tylko wydawać pieniądze; domaga się dla Niemiec kluczowej roli w budowaniu silnego europejskiego filaru w NATO. Ale jak to ma wyglądać i co ta nowa niemiecka siła oznacza dla sąsiadów?” – pyta w piątek (15.05.2026) niemiecki dziennik „Sueddeutsche Zeitung” (SZ).

Wskazuje, że w przedstawionej kilka tygodni temu pierwszej strategii wojskowej Bundeswehry zabrakło zapisów o współpracy z partnerami europejskimi, co wytknęli ministrowi obrony Borisowi Pistoriusowi eksperci z Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP). „Również w Bundestagu narasta krytyka: przewodnicząca Partii Zielonych Franziska Brantner domaga się, by zamiast samodzielnych działań na szczeblu krajowym znacznie zwiększyć inwestycje we wspólną europejską zdolność obronną. Podczas gdy Berlin zbroi się i snuje plany, Paryżu z coraz większym niepokojem spogląda na drugą stronę Renu” – dodaje „SZ”.

Strach przed utratą znaczenia

„Czy to sceptycyzm? A może wręcz obawa? Trudno tak dokładnie określić nastroje Francuzów wobec niemieckiego zbrojenia. Ale jeśli zsumować wszystkie mniej lub bardziej publiczne wypowiedzi polityków oraz intelektualistów na ten temat, wyłania się ogólne poczucie niepokoju. I nic dziwnego” – dodaje niemiecki dziennik. Wyjaśnia, że właśnie upadają niektóre „pewniki” w duecie francusko-niemieckim.

„Jeden z nich brzmiał tak: Francja, jako mocarstwo atomowe, odgrywa pierwszoplanową rolę geopolityczną i militarną, podczas gdy Niemcy są najważniejszym graczem gospodarczym na kontynencie europejskim (…) Teraz Niemcy szykują się, by konkurować z sąsiadem również w tej dziedzinie. To nie może podobać się Francuzom” – czytamy.

Według dziennika ma to miejsce w niekorzystnej sytuacji dla gospodarki Francji. „Do obaw o upadek gospodarczy i przemysłowy dołącza więc strach przed utratą znaczenia politycznego” – pisze „SZ”. „Czasami słyszy się teraz w Paryżu, że silna Bundeswehra budzi niepokój również dlatego, że AfD rośnie w siłę i może nawet kiedyś dojść do władzy ze swoim nacjonalistycznym nastawieniem. Jednak ta obawa ma też swoje odzwierciedlenie: jak czułyby się inne kraje, gdyby w 2027 roku we Francji do władzy doszła skrajna prawica Marine Le Pen i dostała dostęp do przycisku nuklearnego?” – pisze dziennik.

Polska chce być silniejsza

I dodaje, że również Polska obserwuje niemieckie zbrojenia z mieszanymi uczuciami, chociaż w Niemczech ostatnio często cytuje się słowa szefa polskiej dyplomacji Radosława Sikorskiego z 2011 roku: „Bardziej boję się niemieckiej bezczynności niż niemieckiej potęgi”. „Wtedy, w 2011 roku, chodziło o ratowanie strefy euro. Od tamtej pory ten cytat jest chętnie powtarzany, także w kontekście niemieckich wydatków na obronę, a przede wszystkim – wsparcia dla Ukrainy. Niemcy są gwarantem bezpieczeństwa Europejczyków, a także Polski, przynajmniej rząd Donalda Tuska ma tego świadomość” – pisze „SZ.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

„Ale czy Niemcy muszą przez to od razu dążyć do stworzenia największej armii w UE? Tak naprawdę to Polska miała taki plan” – czytamy. Gazeta wskazuje, że Polska ma o około 40 tysięcy więcej żołnierzy niż Niemcy, które mają dwa razy więcej mieszkańców. „W stosunku do Niemiec zawsze pojawia się duch rywalizacji. Poza tym, biorąc pod uwagę tragiczną historię, w Polsce panuje przekonanie, że ostatecznie zawsze trzeba liczyć tylko na siebie” – dodaje „Sueddeutsche Zeitung”.

„I nawet dziś czasem wydaje się, że Polska nie chce też przyjmować pomocy. A już na pewno nie od Niemiec” – pisze dziennik przypominając, że Polska nie zdecydowała się na zakup niemieckich okrętów podwodnych, tylko na szwedzkie. „A z tych 43 miliardów euro z kredytów SAFE od UE nic nie zostanie wydane w Niemczech. Większość trafi do samej Polski. Niemiecko-francuski projekt zbrojeniowy może i się nie powiódł, ale o polsko-niemieckim nie ma mowy” – podkreśla SZ.

Jak dodaje, „prawicowo-nacjonalistyczna partia PiS ciągle podsyca głęboko zakorzeniony strach przed niemiecką dominacją i wykorzystuje go przeciwko rządowi Tuska”. „Jednak nawet media raczej niezwiązane z PiS z mieszaniną niepokoju i złośliwej satysfakcji obserwują, gdy Bundeswehra kupuje niewłaściwy sprzęt albo zbyt mało ochotników zgłasza się na misję na Litwę. Jednocześnie premier Donald Tusk i minister spraw zagranicznych Sikorski nieustannie podkreślają, że wróg jest na wschodzie, a nie na zachodzie. Mimo to boją się podjąć jakieś widoczne wspólne działania” – komentuje „SZ”.

„Oto i ona: wolność. W niemieckich piwnicach znów będzie można montować kotły na paliwa kopalne – gazowe czy olejowe. Znikają przepisy kontrowersyjnej ustawy o ogrzewaniu, które w końcu utorowałyby drogę przede wszystkim pompom ciepła i miejskiej sieci ciepłowniczej” – pisze dziennik „Sueddeutsche Zeitung”, komentując przyjęty w środę (13.05.2026) przez rząd w Berlinie projekt ustawy o modernizacji budynków.

Projekt ten znosi kluczowe i najbardziej krytykowane przepisy tzw. ustawy grzewczej, wprowadzonej przez poprzedni rząd Olafa Scholza. Chodzi przede wszystkim o eliminację zasady, że nowe instalacje grzewcze mają w co najmniej 65 proc. być oparte na odnawialnych źródłach energii. W praktyce wykluczało to instalację nowych systemów ogrzewania gazowego i olejowego.

Jak wyjaśnia „Sueddeutsche Zeitung”, teraz każdy mieszkaniec Niemiec znów będzie mógł swobodnie decydować o tym, jak ogrzewa swój dom. „Jednak ta wolność, którą rząd zapewnia poprzez zmianę ustawy, jest faktycznie tylko wolnością do podejmowania nierozsądnych działań” – ocenia komentator gazety Michael Bauchmueller.

„Bo kto teraz zainstaluje nowy kocioł gazowy lub olejowy, oszczędza pieniądze tylko na krótką metę. Na razie może to być tańsze niż pompa ciepła czy podłączenie do sieci ciepłowniczej – w końcu stare instalacje gazowe czy zbiorniki na olej już tam są. Jednak w dłuższej perspektywie to zły interes. Każdy nowy kocioł przedłuża zależność od niepewnych graczy na Kremlu czy w cieśninie Ormuz” – czytamy w „SZ”.

Zdaniem autora „wielką niewiadomą” pozostaje to, jak nowe zasady mają się do celu dotyczącego osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2045 roku. Niemiecki rząd „stworzył ustawę, przed której konsekwencjami powinien ostrzec obywateli: co prawda możecie znowu montować kotły, ale lepiej trzymajcie się od tego z daleka!” – pisze „Sueddeutsche Zeitung”.

Ryzyko finansowe pozostaje

Z kolei regionalny dziennik „Maerkische Oder Zeitung” z Frankfurtu nad Odrą ocenia: „Koalicja CDU/CSU i SPD pogrzebała ustawę o ogrzewaniu. I bardzo dobrze. Nowe przepisy zawarte w ustawie o modernizacji budynków pozwalają obywatelom na wybór dowolnego systemu grzewczego, niezależnie od technologii. Niezależnie od tego, czy będzie to pompa ciepła, kocioł gazowy czy olejowy, pelety czy ciepło z sieci: właściciel domu ma wybór”.

„Stowarzyszenia ekologiczne ogłaszają teraz koniec ochrony klimatu. Ale to wcale nie jest prawda. Powodem są koszty nowych instalacji gazowych i olejowych. W świetle nowych przepisów stają się one ryzykiem finansowym. Większość właścicieli i wynajmujących dokładnie przeliczy, czy instalacja ogrzewania opartego na paliwach kopalnych w ogóle się jeszcze opłaca. I stwierdzą: pompy ciepła są co prawda drogie w zakupie, ale w eksploatacji tańsze niż konwencjonalne kotły” – uważa „Maerkische Oder Zeitung”.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Lokalna gazeta „Darmstaedter Echo” także zauważa „Trzeba to powiedzieć wprost: kto dziś wymienia stare ogrzewanie gazowe lub olejowe na nowe (także gazowe lub olejowe – red.), wkracza na ścieżkę pełną niepewności co do kosztów. Widać to już na przykładzie obecnego kryzysu energetycznego wywołanego blokadą Cieśniny Ormuz. Do tego dochodzą rosnące opłaty sieciowe, podwyższany podatek od CO2 – i zapis w prawie o stopniowym wprowadzaniu biopaliw. Zmusza on dostawców do ciągłego zwiększania udziału biopaliw w gazie i oleju. A to sprawia, że całość staje się jeszcze droższa”.

„Być może są wyjątki, ale w zdecydowanej większości przypadków istnieją dziś alternatywy dla nowego ogrzewania gazowego lub olejowego, które nie tylko chronią klimat, ale przynajmniej w dłuższej perspektywie także nasz portfel. Kto jednak nadal stawia na paliwa kopalne, może to teraz znów robić. To odnowiona wolność do dokonywania złych wyborów w naszych piwnicach” – ocenia gazeta z Darmstadt.

Uzależnienie od USA

Lewicowy dziennik „Junge Welt” dopatruje się zaś w nowych przepisach próby „całkowitego powiązania RFN ze Stanami Zjednoczonymi, na dobre i na złe”. „Jak inaczej można interpretować politykę, która w obliczu utraty najważniejszych dostawców gazu – Rosji i krajów Zatoki Perskiej – podejmuje działania, które na dziesięciolecia utrwalają zależność właśnie od importu gazu? Co nam pozostaje, jak tylko postawić na import LNG, który w większości pochodzi ze Stanów? Powtarza się schemat z końca 2025 roku, kiedy to miała się skończyć era silników spalinowych: model biznesowy, który ewidentnie nie ma przyszłości, jest ratowany wbrew wszelkiej logice przez decyzje rządowe. W ten sposób jednak wplątujemy się w coraz większą zależność od dotychczasowych rozwiązań. Podczas gdy od pracowników wymaga się ‚gotowości do reform', elita polityczna i gospodarcza tworzy sobie niekończący się status quo” – pisze „Junge Welt”.

Mieszkanie do wynajęcia z trzema lub czterema pokojami w Berlinie? Dla najlepiej zarabiających to żaden problem. W maju 2026 roku na jednym z dużych portali z ogłoszeniami o wynajmie za nieco ponad 100 metrów kwadratowych żądano ponad 4000 euro miesięcznie, wliczając ogrzewanie i inne opłaty. Najniższa oferta: prawie 1000 euro czynszu za 80 metrów kwadratowych. Mieszkanie wymaga jednak gruntownego remontu i znajduje się na obrzeżach miasta.

Znalezienie ładnego i przystępnego cenowo mieszkania w dobrej lokalizacji dla osoby o przeciętnych dochodach jest w dużej części Niemiec praktycznie niemożliwe. Zwłaszcza w miastach i aglomeracjach, a także w silnych gospodarczo regionach wiejskich. W całym kraju brakuje około 1,4 miliona mieszkań – prawie wyłącznie w niższym i średnim segmencie cenowym. Niewielka podaż i duży popyt powodują wzrost cen.

Niemcy to kraj najemców

W 2025 roku w Niemczech mieszkało około 83,5 miliona ludzi. Od 1990 roku liczba ta wzrosła o 3,7 miliona, co było prawie wyłącznie rezultatem imigracji. Jednocześnie przybyło jednoosobowych gospodarstw domowych. Podaż mieszkań nie nadąża za tymi zmianami.

Ponad połowa ludności Niemiec mieszka w wynajmowanych mieszkaniach. Prawo najmu stosunkowo dobrze chroni istniejące umowy. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku nowych umów najmu. Według najnowszej corocznej opinii Rady Ekspertów ds. Integracji i Migracji (SVR) osoby z pochodzeniem migracyjnym częściej są w niekorzystnej sytuacji na rynku mieszkaniowym.

Dane przeanalizowane przez złożoną z dziewięciu naukowców Radę Ekspertów wykazały wyraźne różnice między osobami z pochodzeniem migracyjnym a osobami bez takiego pochodzenia – powiedział przewodniczący SVR Winfried Kluth, badacz migracji i profesor prawa publicznego na Uniwersytecie w Halle-Wittenbergu, podczas prezentacji raportu w Berlinie.

Imigranci mieszkali średnio na mniejszej powierzchni, częściej w przepełnionych mieszkaniach i znacznie rzadziej we własnych lokalach – mniej niż jedna trzecia z nich żyje we własnych mieszkaniach, podczas gdy w przypadku osób bez pochodzenia migracyjnego jest to ponad połowa. Jednocześnie muszą oni przeznaczać większą część swoich dochodów na czynsz.

Rasizm i dyskryminacja

Przyczyną tej sytuacji są przede wszystkim niższe dochody oraz liczniejsze gospodarstwa domowe. Do tego dochodzą bariery specyficzne dla migrantów: niepewny status pobytowy, brak sieci kontaktów czy bariery językowe dodatkowo utrudniają dostęp do mieszkań. Zwłaszcza uchodźcy trafiają do uboższych dzielnic, bo to tam łatwiej znaleźć tańsze lokum albo skorzystać z istniejących już sieci wsparcia.

Jednocześnie wielu azylantów z uznanym statusem pozostaje w państwowych ośrodkach zakwaterowania z braku alternatyw, mimo że w zasadzie mogliby się już wyprowadzić.

Według ekspertów na rynku mieszkaniowym ma także miejsce dyskryminacja. – Jak wykazały badania, ma to też podłoże rasistowskie – powiedziała wiceprzewodnicząca SVR Birgit Glorius.

Na początku 2026 roku niemiecki Federalny Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że osoba szukająca mieszkania, która doświadczyła ze strony pośrednika dyskryminacji z powodu swojego pakistańskiego imienia, otrzyma odszkodowanie w wysokości 3000 euro. Ta urodzona w Niemczech kobieta początkowo nie otrzymała zaproszenia do obejrzenia mieszkania. Aby udowodnić, że doszło do dyskryminacji, ponownie skontaktowała się z pośrednikiem, podając niemiecko brzmiące imię, i wtedy otrzymała zaproszenia z dogodnymi terminami.

Migranci częściej są bezdomni

Aby przeciwdziałać dyskryminacji przy poszukiwaniu mieszkania, Rada Ekspertów proponuje, by pierwsza runda procesu aplikacyjnego przebiegała anonimowo. Zazwyczaj jest to prośba o termin oglądania mieszkania.

Coraz więcej osób w obecnych warunkach w ogóle nie jest w stanie znaleźć własnego lokum. Według Rady Ekspertów problem ten w ponadprzeciętnym stopniu dotyczy osób bez niemieckiego obywatelstwa. W 2024 roku około 532 tysiące osób było bez dachu nad głową – to ponad dwukrotnie więcej niż dwa lata wcześniej. Spośród osób bezdomnych, którym znaleziono zakwaterowanie, aż 86 procent nie posiadało niemieckiego paszportu.

W raporcie czytamy, że w porównaniu z innymi krajami w Niemczech koncentracja imigrantów i ich potomków w określonych dzielnicach jest mniej wyraźna niż w wielu innych krajach. – Wzrosła jednak segregacja społeczna, czyli skupianie się osób z określonych grup dochodowych w tych samych miejscach – mówi przewodniczący SVR Kluth.

– Biedni i bogaci mają tendencję do życia w swoich własnych środowiskach. Wiąże się to również ze wzmożoną imigracją do biedniejszych dzielnic lub gmin, ponieważ nowi imigranci są średnio w gorszej sytuacji ekonomicznej, zwłaszcza tuż po przyjeździe – dodał. Według Klutha ubóstwo i imigracja coraz bardziej się ze sobą przeplatają.

Zagraniczni fachowcy szukają mieszkań

Ma to nie tylko konsekwencje społeczne, ale też gospodarcze. W regionach o silnej gospodarce są co prawda miejsca pracy, ale często brakuje tam mieszkań w przystępnej cenie. Z kolei w regionach słabo rozwiniętych mieszkania są tańsze, ale brakuje miejsc pracy i możliwości zdobycia kwalifikacji.

Ta rozbieżność działa jak blokada: ludzie nie mogą przeprowadzić się tam, gdzie znajdą pracę, a pracodawcy nie mogą znaleźć wykwalifikowanych pracowników, bo ci nie mogą znaleźć mieszkania. – Sami wykwalifikowani pracownicy zza granicy wskazują obecnie pomoc w poszukiwaniu mieszkania jako pilną potrzebę – powiedział Kluth.

Imigracja koncentruje się głównie w miastach. Prawie 60 procent osób o pochodzeniu migracyjnym mieszka w obszarach miejskich; w dużych miastach stanowią one ponad 40 procent populacji. Gdy w ubogich dzielnicach ubóstwo i imigracja nakładają się na siebie, może to prowadzić do napięć społecznych, ale według Rady Ekspertów nie musi tak być. Dzielnice z dużym odsetkiem imigrantów nie są bowiem co do zasady przeszkodą w integracji.

Decydujące znaczenie mają infrastruktura, oferta edukacyjna i sieci społeczne. Często jednak brakuje właśnie tego, co ma poważne konsekwencje, zwłaszcza dla młodych ludzi. Wpływ miejsca zamieszkania widać szczególnie w systemie edukacji. Dzieci i młodzież z doświadczeniem migracyjnym znacznie częściej chodzą do szkół, w których są tylko wśród swoich i które często są gorzej wyposażone. To dodatkowo ogranicza ich szanse edukacyjne.

Co mogą zrobić politycy i pracodawcy?

W ekspertyzie naukowcy zalecają rozbudowę zasobów mieszkaniowych, zwłaszcza w zakresie budownictwa socjalnego. Dzielnice wymagające szczególnego wsparcia powinny być wzmacniane, na przykład poprzez lepsze wyposażenie przedszkoli, szkół i placówek socjalnych.

Obowiązek spoczywa też na pracodawcach: mogliby odgrywać bardziej aktywną rolę w pozyskiwaniu mieszkań dla wykwalifikowanych pracowników zza granicy, na przykład poprzez współpracę z firmami mieszkaniowymi lub udział w projektach mieszkaniowych.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W powieści ważne jest napięcie między pamięcią o wschodnioniemieckiej przeszłości a przemilczeniem mechanizmów przemocy w jednoczących się Niemczech. Kiedy zrodził się pomysł na tę książkę, której publikacja doprowadziła do zerwania relacji z rodziną?

Anne Rabe*: Dla powstania książki, której publikacja miała dla mnie osobiste konsekwencje, szczególnie istotny okazał się rok 2019 Wówczas skrajnie prawicowa Alternatywa dla Niemiec (AfD) próbowała przejąć władzę w Turyngii, wystawiając swojego kandydata Björna Höckego na premiera. Ponownie obserwowaliśmy nasilenie przemocy na ulicach. Wtedy pomyślałam: „To się jeszcze nie skończyło”. Jednocześnie był to czas silnej fali nostalgii – trzydzieści lat po upadku muru berlińskiego. Z tej okazji telewizja emitowała liczne materiały rocznicowe. Jednak miałam poczucie, że nie oddają one w pełni złożoności problemu. To był moment przełomowy – właśnie wtedy zdecydowałam zająć się tą historią.

W powieści milczenie o przeszłości NRD odgrywa kluczową rolę. Dlaczego miało ono tak duży wpływ na życie wielu rodzin?

- Milczenie wokół narodowego socjalizmu nie było zjawiskiem obcym także Niemcom na zachodzie kraju. W Niemczech Wschodnich sytuacja była jednak jeszcze trudniejsza. Kolejna dyktatura sprawiła, że nie prowadzono otwartych rozmów o przeszłości. Zabrakło rozliczenia z tym, co się wydarzyło. W okresie transformacji niewiele się w tym względzie zmieniło. Systemy autorytarne nie sprzyjają bowiem otwartej debacie, takiej jak ta, która miała miejsce w ramach ruchu 1968 roku w RFN. W NRD wiele historii było przemilczanych, a milczenie stało się postawą wyuczoną i – w pewnym sensie – funkcjonalną także później. Okres po zjednoczeniu Niemiec był dla wielu ludzi bardzo trudny: wiązał się z bezrobociem oraz szeregiem innych problemów społecznych i ekonomicznych.

Na kartach książki pokazuje Pani, jak systemy polityczne wpływają na relacje intymne. Gdzie przebiega granica między przemocą domową a przemocą polityczną?

- Myślę, że to bardzo indywidualna kwestia. W Niemczech jednak często – szczególnie na wschodzie – przyjmuje się wyraźne rozróżnienie między dyktaturą istniejącą „na zewnątrz”, za progiem domu, a życiem prywatnym. Ja w to nie wierzę. Uważam, że dyktatura i przemoc wywierają na nas ogromny wpływ i przenikają także sferę rodzinną. Dlatego w systemie autorytarnym wychowanie dzieci w sposób bardziej zdyscyplinowany bywało postrzegane jako „rozsądne” – w przeciwnym razie narażało się je na trudności. Jeśli dziecko w szkole wychylało się, zadawało „niewłaściwe” pytania albo się sprzeciwiało, mogło mieć poważne problemy. W tym sensie nie widzę wyraźnej granicy między sferą polityczną a prywatną. Oczywiście nie we wszystkich rodzinach wyglądało to tak samo. Jednak w systemie autorytarnym nikt nie mógł całkowicie uniezależnić się od kontroli.

Fikcyjna bohaterka powieści należy do pokolenia, które zna przełom 1989 roku wyłącznie z opowieści. Co oznacza dorastanie w cieniu zerwanej ciągłości historycznej?

- Tym, co wyróżnia pokolenie lat 70., jest fakt, że rzadko artykułowało ono swoje doświadczenia w formie pisanej. Dopiero osoby urodzone po upadku muru berlińskiego zaczęły wyraźniej zabierać głos. Z kolei dzieci lat 80. milczały przez długi czas, co wynikało z ich złożonej sytuacji. Dorastały w okresie, który z jednej strony był jeszcze silnie naznaczony schyłkiem NRD i zanikiem obietnicy przyszłości. Wiele z nich miało bardzo młodych rodziców – między innymi ze względu na politykę mieszkaniową, która sprzyjała wczesnemu zakładaniu rodzin.

Z drugiej strony było to pokolenie, z którym nie nawiązywano partnerskich relacji: jego przedstawiciele byli zbyt młodzi, by traktować ich jako równorzędnych rozmówców, którym tłumaczy się rzeczywistość i przekazuje wartości. W efekcie sami nie potrafili przekazać tych wartości. Nie byli też odpowiednimi mentorami, ponieważ brakowało im wzorców, a jednocześnie musieli odnaleźć się w szybko zmieniającej się rzeczywistości. Wiele postaw, które próbowali przekazać swoim dzieciom – takich jak dostosowania się czy konformizmu – okazało się nieadekwatnych w nowym, kapitalistycznym systemie. W ten sposób zrodził się dysonans. Doszło do swoistego odwrócenia ról: dzieci przejęły odpowiedzialność za dorosłych.

Czy zjednoczenie było dla Niemców wschodnich bardziej zyskiem czy stratą? Czy dziś mówi się o tym wystarczająco otwarcie?

- Moim zdaniem był to ogromny zysk. W zasadzie trudno wskazać kogoś, kto by na tym nie skorzystał. Ale w ostatnich latach dyskurs bardzo się zmienił i coraz więcej osób z Niemiec Wschodnich mówi tak, jakby nie był to w ogóle żaden zysk. Obecnie debata polityczna na wschodzie kraju w dużej mierze przyjmuje ton krytyczny wobec Niemiec Zachodnich. Szczególnie partie populistyczne i skrajnie prawicowe, takie jak AfD, odwołują się do narracji o Niemcach ze wschodu oszukanych przez Zachód. Nic podobnego. Mimo to tożsamość wschodnioniemiecka w dużej mierze opiera się na tym przeświadczeniu. Nie mówi się o przeszłości. Łatwiej jest wskazać zewnętrznego wroga niż podjąć trudny dialog wewnątrz społeczeństwa.

Pisze Pani o przekazywaniu traumy oraz nowych formach przemocy i radykalizacji. Czy dostrzega Pani związek tych zjawisk z doświadczeniami okresu po zjednoczeniu Niemiec?

- Istnieje taki związek. Powiedziałabym jednak, że nie powstał on w czasie transformacji, lecz znacznie wcześniej. Niemcy mają bardzo burzliwą historię, w której wiele form przemocy – zarówno politycznej, jak i osobistej – pozostawało bez odpowiedniej reakcji. W momentach kryzysowych, takich jak okres po zjednoczeniu, tendencje te ponownie się ujawniają. Po upadku muru berlińskiego środowiska neonazistowskie były bardzo widoczne w Niemczech Wschodnich. Przemoc stała się tam zjawiskiem powszechnym. Równolegle funkcjonowały także partie skrajnie prawicowe, które odnosiły znaczące sukcesy. Potem wiele osób, które – tak jak ja – nie akceptowały tej sytuacji, wyjechało ze wschodnich Niemiec. Dziś żyje tam drugie pokolenie młodych radykałów. Mam wrażenie, że przejmują oni od rodziców czy krewnych nie tylko elementy stylu, jak choćby kurtki bomberki, lecz także całe narracje – na przykład idealizację lat 90. Nie w sensie: „To był okres przemian i otwarcia na Europę”, lecz raczej: „To był czas neonazistów, którzy wprowadzali porządek – i teraz my dokończymy to, czego nie udało się naszym rodzicom”. Dlaczego więc moje pokolenie, które dorastało już w wolności, najczęściej głosuje na AfD? Myślę, że powraca coś, czego jeszcze nie przepracowaliśmy.

Jakie „ślepe plamy” w podejściu do przeszłości najbardziej Panią dziś niepokoją – także w kontekście Europy i Polski?

- Najbardziej niepokoi mnie idealizowanie przeszłości i brak uczciwego rozliczenia z nią. Rzadko zadajemy pytania o to, skąd biorą się elity i jak się kształtowały. Łatwiej jest szukać winnych na zewnątrz – w migrantach czy innych grupach. Nie ma dialogu społecznego, który jest kluczowym elementem demokracji. Dotyczy to także Polski – bez konfrontacji z własnymi błędami trudno odpowiedzieć na pytanie, kim chcemy być. Nieprzepracowana historia i brak empatii wobec własnych doświadczeń sprzyjają populizmowi. W efekcie wracamy do znanych schematów, które dają pozorne poczucie bezpieczeństwa, ale nie pozwalają zrozumieć przeszłości.

Czy wciąż jest szansa, by to zmienić?

- To bardzo trudne pytanie. Między państwami członkowskimi UE panuje pokój, co w obliczu rosyjskiej agresji na Ukrainę stanowi ogromną wartość. To jedno z najważniejszych osiągnięć powojennej Europy, mimo że nie wszystko działa w niej idealnie. Jestem raczej pesymistką, ale nie wolno nam tracić nadziei. Trzeba próbować: rozmawiać, sprzeciwiać się złu i budować świadomość społeczną.

*Anne Rabe (ur. 1986) - niemiecka pisarka, dramatopisarka i scenarzystka, która urodziła i wychowała się w Wismarze (dawniej NRD), a potem zamieszkała w Berlinie. Jest autorką powieści „Anatomia szczęścia” (niem. Die Möglichkeit von Glück), która ukazała się w br. w Polsce nakładem wydawnictwa ZNAK Literanova. To przenikliwa opowieść o mechanizmach przemocy i milczenia oraz o tym, jak polityka wdziera się w najintymniejsze sfery życia prywatnego.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Kiedy Angela Merkel stała na czele niemieckiego rządu, chroniła swoje życie prywatne. Teraz uchyla nieco rąbka tajemnicy, mówiąc o swojej smykałce do roślin i pewnej słabości.

Była kanclerz nie jest w pełni zadowolona z efektów swojej pracy w ogrodzie. „Nie są one takie, jak czasem sobie wyobrażam” – powiedziała Merkel w rozmowie z magazynem „Focus”. Niektóre rzeczy się udają, inne nie. „Pocieszam się tym, że wiele zależy od jakości gleby” – dodała, opowiadając o swoim życiu na emeryturze.

Przyznała się też do małego nawyku. Pytana o złe przyzwyczajenie, z którego chciałaby zrezygnować, powiedziała: „Czasami zbyt chętnie jem smażone ziemniaki o dziesiątej wieczorem”.

Rozwód: „słuszna decyzja"

Mówiła też o rozwodzie z pierwszym mężem, Ulrichem Merkelem, którego poślubiła w wieku 23 lat, jeszcze na studiach. „W gruncie rzeczy później myślałam, że wyszłam za mąż zbyt wcześnie. Dziś w takim momencie życia nikt by się nie żenił ani nie wychodził za mąż” – przyznała.

Rozwód nie był dla niej – jak powiedziała – przyjemnym doświadczeniem. „Nikt nie bierze ślubu po to, by się rozwieść. Ale mnie to nie załamało. Miałam poczucie, że nie jesteśmy w stanie razem ułożyć sobie całego życia. On miał inne wyobrażenia, ja chciałam poznać więcej. To nie było dramatyczne rozstanie. Z perspektywy czasu uważam tę decyzję za słuszną" – zaznaczyła.

Komórka przy łóżku

Angela Merkel stała na czele niemieckiego rządu przez 16 lat – w latach 2005-2021. A potem niemal całkowicie wycofała się z życia publicznego.

W wywiadzie dla „Focusa” opowiada, że nadal trzyma telefon komórkowy na stoliku nocnym, ale nie z powodu wiadomości. „To jedna z największych zalet, że nie muszę już martwić się o nocne telefony w sprawach politycznych” – powiedziała, dając do zrozumienia, że za tym nie tęskni. „Miałam szczęście być kanclerzem tak długo, że mogłam z własnej woli powiedzieć: nie będę już kandydować. To był zamknięty rozdział”.

I choć od czasu przejścia na polityczną emeryturę, zdążyła już nabrać dystansu do polityki, to przyznała, że dalej jest „człowiekiem politycznym”. I kiedy słyszy, że jest posiedzenie Rady Europejskiej albo komisji koalicyjnej, to ma wyobrażenie o tym, co może być tam trudne, a co łatwe.

Merkel mówiła też o swojej decyzji o przyjęciu uchodźców jesienią 2015 roku. „Byłam przekonana, że nie ma możliwości, aby wypchnąć uchodźców z powrotem z kraju za pomocą armatek wodnych. Oczywiście trzeba było próbować zmniejszyć liczbę przybywających uchodźców. Ale tych, którzy do nas trafili, należało traktować zgodnie z naszymi ustawami. I na szczęście znalazłam wielu ludzi, którzy to poparli – inaczej nie byłoby to możliwe”.

Kolorowe żakiety

Jako kanclerz Angela Merkel nosiła zwykle żakiety w różnych kolorach. Jednak na politycznej emeryturze rozstała się już z częścią swojej garderoby. „Części się pozbyłam, a część nadal wisi w szafie” – powiedziała.

Przyznała też, że z natury jest silną osobą, dlatego mogła sobie fizycznie i psychicznie radzić z obowiązkami jako szefowa rządu. „Zawsze jednak dbałam o to, by mieć czas wolny i móc też coś poczytać” – powiedziała. W soboty prawie nigdy nie wychodziła z domu, tylko spędzała czas w brandenburskim regionie Uckermark, próbując „wrócić na ziemię”. Świadomie zapewniała sobie chwile spokoju i regularnie brała urlop.

Dziennikarki „Focusa” zapytały także o jej najlepszą i najgorszą cechę w relacjach z ludźmi. O najlepszej powiedziała: „Myślę, że każdemu daję najpierw szansę”. A najgorsza? „Czasami jestem niecierpliwa, gdy ktoś zbyt długo mówi” – przyznała.

Chce utworzyć stypendium

Jak zdradziła w wywiadzie dla „Focusa”, rozważa utworzenie stypendium dla młodych ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. „Obecnie skłaniam się ku pomysłowi przyznawania stypendium” – powiedziała. Program nie byłby skierowany do zdolnych studentów, lecz do młodzieży w okresie przejściowym między szkołą a kształceniem zawodowym. „Nie dla tych, którzy już odnoszą sukcesy na studiach, lecz dla tych, którzy między szkołą a zawodem znajdują się w trudnej sytuacji życiowej, gdzie działania państwa jeszcze nie są wystarczające” – powiedziała. Niewielkie wsparcie miałoby pokazać, że „każdy może coś osiągnąć”.

Zdaniem Merkel obietnica awansu społecznego w niemieckim społeczeństwie jest zagrożona. „Zbyt mało osób wierzy, że jest to możliwe. Takie stypendium mogłoby być przykładem” – uważa była kanclerz.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Szef niemieckiego rządu opowiedział się przeciwko budżetowym planom UE, zaproponowanym przez Komisję Europejską. W tym roku okaże się, czy w negocjacjach w sprawie wieloletnich ram finansowych Unii uda się obrać właściwy kierunek – powiedział kanclerz Friedrich Merz w czwartek (14.05.2026) w Akwizgranie podczas uroczystości wręczenia Międzynarodowej Nagrody Karola Wielkiego. W tym roku laureatem nagrody jest były szef Europejskiego Banku Centralnego (EBC) Mario Draghi.

– Przez ostatnie dziesięciolecia budżet UE praktycznie nie zmienił się pod względem treści i struktury. Nadal, niczym w gospodarce planowej, ustalamy z siedmioletnim wyprzedzeniem, kto i ile środków z tego budżetu ma otrzymać – mówił Merz. I zauważył, że ponad dwie trzecie europejskich środków trafia na redystrybucję i dotacje. – To już nie ma sensu – powiedział. – Dlatego niezbędna jest gruntowna modernizacja.

„Nie” dla wspólnych długów

Zdaniem Merza potrzebna jest uproszczona struktura budżetu oraz inwestycje w konkurencyjność i obronność. – Dziś bardziej niż kiedykolwiek wcześniej potrzebujemy wyznaczenia nowych priorytetów – powiedział.

Odrzucił jednocześnie pomysł zaciągania nowych wspólnych długów przez UE. – Niemcy nie mogą podążać tą drogą choćby ze względu na konstytucję – dodał.

Agencja Reutera przypomina jednak, że jeszcze w czasie kampanii wyborczej w Niemczech w 2025 roku Merz ostro krytykował zwiększanie zadłużenia kraju, ale po wyborach kierowana przez niego koalicja postanowiła zaciągnać wysokie długi, aby zmodernizować Bundeswehrę i infrastrukturę.

W ubiegłym roku Komisja Europejska zaproponowała znacznie zwiększenie wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028-2035. Ich wartość miałaby wynieść około dwóch bilionów euro, podczas gdy aktualny wieloletni budżet Unii na lata 2021-2027 opiewa na około 1,2 bln euro. Niemiecki minister finansów Lars Klingbeil skrytykował projekt KE jako „zbyt ambitny”, wypowiadając się także przeciwko wspólnym długom, popieranym m.in. przez Francję. Eksperci spodziewają się, że negocjacje w UE potrwają przynajmniej do 2027 roku.

„Europa zrozumiała”

Merz powiedział, że Europa musi się ​obronić w nowej sytuacji na świecie. – Europa to zrozumiała. Europa się obudziła. Europa wzmacnia się, zarówno gospodarczo, jak i w zakresie polityki bezpieczeństwa – mówił. Wskazał też na rozwijanie przez UE partnerstw handlowych na świecie, co pomaga zmniejszyć jednostronne zależności. Europa dysponuje również środkami presji, przekonywał Merz. – A jeśli pokażemy, że w razie potrzeby jesteśmy gotowi wykorzystać tę siłę gospodarczą, to możemy osiągnąć naprawdę wiele – dodał.

Wychwalając tegorocznego laureata Nagrody Karola Wielkiego, Merz podkreślił jego odważne działania w czasie, gdy Draghi kierował EBC. – Myślę, że zrozumiecie, dlaczego jego przyjaciele nazywają go Super Mario – powiedział kanclerz, nawiązując do słynnej postaci z gier wideo – włoskiego hydraulika w czerwonej czapce i z wąsami.

W 2012 roku w czasie kryzysu euro Draghi zapowiedział, że zrobi wszystko, co konieczne („whatever it takes”), aby ratować wspólną walutę. Uważano to za punkt zwrotny kryzysu zadłużenia w strefie euro. W tle były starania o ratowanie na pogrążonej w długach Grecji i utrzymanie jej w strefie euro. Merz podkreślił, że Draghi sięgnął po kontrowersyjne środki. – To było odważne, zaryzykowałeś. Mogło się nie udać. Ale się udało i opłaciło – powiedział kanclerz Niemiec.

W obecności greckiego premiera Kiriakosa Mitsotakisa Merz dodał też, że droga reform w Grecji była trudna, ale słuszna.

(RTR, DPA/widz)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Złodzieje bydła działają w sposób celowy, zorganizowany i pod osłoną nocy. W ciągu kilku tygodni z pastwisk w południowej Brandenburgii, która graniczy z Polską, zniknęły dziesiątki sztuk bydła. Rolnicy są przekonani, że mają do czynienia z serią kradzieży dokonywanych przez profesjonalnych sprawców.

Złodzieje prawdopodobnie przyjeżdżają dużymi ciężarówkami do transportu zwierząt i mają doświadczenie w obchodzeniu się z bydłem. W trzech przypadkach z pastwisk zniknęło łącznie około 150 sztuk bydła, w tym cenne zwierzęta rozpłodowe.

Ślad do Polski?

Do sprawy włączyły się już władze Brandenburgii, omawiając z hodowcami sposoby ochrony przed złodziejami. – Dla hodowli zwierząt w Brandenburgii to poważny cios, który wywołuje duże zaniepokojenie – powiedziała brandenburska minister rolnictwa Hanka Mittelstädt . – Takie działania przestępcze muszą zostać szybko wyjaśnione – dodała.

Minister rolnictwa i minister spraw wewnętrznych Jan Redmann udadzą się w piątek, 15 maja, do jednej z poszkodowanych spółdzielni rolniczych w Herzberg.

Policja w południowej Brandenburgii bada, czy przypadki są ze sobą powiązane. Śledczy analizują m.in. ślady opon i wymieniają informacje m.in. z policją w Polsce.

Prezes brandenburskiego związku rolników Henrik Wendorff uważa za prawdopodobne, że zwierzęta są nielegalnie ubijane za granicą. – Można przypuszczać, że działa grupa, która wykonuje to profesjonalnie – mówi.

Rolnik: „Wielki szok”

We wtorek, 12 maja, policja została poinformowana, że w niewielkiej miejscowości Grano w powiecie Sprewa‑Nysa, niedaleko granicy z Polską, zniknęły krowy z pastwiska. Poszkodowany rolnik zgłosił kradzież 31 sztuk. – To wielki szok. To były bardzo cenne zwierzęta rozpłodowe – powiedział. Zostały wywiezione ciężarówką w nocy.

Według policji straty finansowe sięgają setek tysięcy euro. Po wstępnym zabezpieczeniu śladów dalsze dochodzenie prowadzi policja kryminalna.

Zaledwie kilka dni wcześniej policja informowała o kradzieży 48 sztuk bydła o wartości 75 tys. euro w miejscowości Raddusch. W powiecie Łaba‑Elstera w kwietniu zniknęło z pastwiska 70 sztuk bydła, a straty oszacowano na około 50 tys. euro.

Ubój za granicą?

Jak mówi prezes brandenburskiego związku rolników legalne wykorzystanie skradzionych zwierząt w Niemczech jest praktycznie niemożliwe. Każde zwierzę posiada kolczyk identyfikacyjny i jest zarejestrowane w bazie danych. – Bez rejestracji nie ma możliwości legalnego uboju – zaznacza Henrik Wendorff. Dlatego istnieje podejrzenie, że zwierzęta są wywożone za granicę, być może nawet poza Unię Europejską. Do takiej kradzieży potrzebna jest specjalistyczna ciężarówka do transportu zwierząt. – Jeśli robi się to profesjonalnie, można załadować zwierzęta w ciągu jednej nocy – powiedział.

Rolników szokują nie tylko straty finansowe, ale także ryzyko utraty efektów hodowlanych w przypadku szczególnych ras bydła.

Więcej kontroli

Związek rolników apeluje do gospodarstw o zwiększenie kontroli pastwisk oraz rozważenie zastosowania „technicznych środków monitoringu”. Policja i rolnicy liczą również na pomoc mieszkańców. Powinni oni zgłaszać na policję, jeśli zauważyli coś podejrzanego w okolicy, np. pojazdy do transportu zwierząt. Sygnałem alarmowym może też być zachowanie stada, takie jak nagłe zrywanie się, gromadzenie w jednym miejscu czy próby ucieczki.

„Nasze gospodarstwa i tereny użytkowe są znane większości mieszkańców okolicznych wsi. Dlatego prosimy, aby informować nas o obcych pojazdach lub osobach zauważonych przy pastwiskach, oborach lub dojazdach” – apelują brandenburscy rolnicy. Pomocne są informacje o rodzaju pojazdu, jego numerze rejestracyjnym, czasie obserwacji oraz ewentualne opisy osób – podkreśla związek rolników.

(DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Polska zdementowała doniesienia, zgodnie z którymi USA odwołały rozmieszczenie w Polsce ponad 4 tys. żołnierzy.

„Ta sprawa nie dotyczy Polski – wiąże się z zapowiadaną wcześniej zmianą obecności części sił zbrojnych USA w Europie. Szybko rozwijające się zdolności Sił Zbrojnych RP i obecność sił USA w Polsce wzmacniają wschodnią flankę NATO” – napisał na X polski minister obrony Władysław Kosiniak‑Kamysz.

Również wiceminister obrony Cezary Tomczyk zaprzeczył tym doniesieniom i wskazał na Niemcy: „To nieprawda. Ten komunikat dotyczy Niemiec. Nie dotyczy Polski. Polska sukcesywnie zabiega o zwiększenie obecności wojsk amerykańskich” – napisał na X.

Media: USA nie wyślą 4 tys. żołnierzy

Wcześniej „Wall Street Journal”, powołując się na przedstawiciela Pentagonu, poinformował, że amerykański resort obrony wstrzymał wysłanie brygady bojowej do Europy. Decyzja miała zostać przekazana w środę, 13 maja, podczas spotkania Dowództwa Europejskiego Stanów Zjednoczonych (EUCOM) oraz części wojsk lądowych USA. Pierwotnie oczekiwano, że żołnierze zostaną rozmieszczeni w Polsce na trwającą dziewięć miesięcy misję.

W marcu armia USA informowała, że brygada bojowa ma zastąpić inne jednostki w ramach regularnej rotacji. Część sprzętu i żołnierzy jest już w drodze, dlatego – jak donosił „Wall Street Journal” – decyzja zaskoczyła niektórych wosjkowych.

Amerykańscy żołnierze w Polsce

Według portalu poświęconego obronności „Task and Purpose” planowano, że żołnierze będą przede wszystkim w Polsce współpracować z armiami państw partnerskich. Misja miała wesprzeć operację wojskową „Atlantic Resolve”, rozpoczętą przez USA w 2014 roku w odpowiedzi na aneksję Krymu przez Rosję i mającą na celu wsparcie sojuszników z NATO.

Niecałe dwa tygodnie temu sekretarz obrony USA Pete Hegseth nakazał wycofanie około 5 tys. amerykańskich żołnierzy z Niemiec. Polska ponownie wyraziła wówczas gotowość przyjęcia większej liczby żołnierzy USA. Jak podaje polskie Ministerstwo Obrony Narodowej, obecnie w Polsce stacjonuje łącznie ok. 10 tys. żołnierzy sił zbrojnych USA, głównie w ramach obecności rotacyjnej. Większość z nich regularnie rotuje pomiędzy różnymi bazami wojskowymi USA w Europie.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

„Skoszone łąki na niego nie czekają” – tak mógłby w lokalnym dialekcie skomentować ustępujący premier Badenii-Wirtembergii Winfried Kretschmann wybór Cema Özdemira (obaj z Zielonych) na kolejnego szefa rządu swego landu – pisze regionalny dziennik „Rheinpfalz” z Ludwigshafen.

Trudne warunki

„Gospodarczy silnik Badenii-Wirtembergii, landu przemysłu i motoryzacji, zacina się, biurokracja hamuje innowacje, a puste kasy ograniczają możliwości, aby zasypywać pieniędzmi koalicyjne rowy. Nie będzie prostej kontynuacji dotychczasowej koalicji, która rządziła przez dziesięć lat. Dotychczasowi gwaranci harmonijnej współpracy odeszli, a zaufanie między Özdemirem a jego wicepremierem Manuelem Haglem (z chadeckiej CDU) musi dopiero urosnąć. Umowa koalicyjna nosi tytuł ‘Z odpowiedzialności za kraj – razem silni w burzliwych czasach'. Niech obaj architekci koalicji zrozumieją to jako apel. Powiększona grupa lewicowo-zielonych posłów musi być trzymana w ryzach, a CDU z kolei powinna zostać powstrzymana przed tworzeniem opozycji w rządzie” – czytamy.

„Uczyć się od Özdemira”

Bawarski dziennik „Straubinger Tagblatt/Landshuter Zeitung” komentuje relacje głównego nurtu Zielonych skoncentrowanego na środowisku i klimacie ze zwycięskim Özdemirem, który należy do tak zwanych „realistów” w partii.

„Partia Zielonych na poziomie federalnym wprawdzie uprzejmie pogratulowała Özdemirowi, ale relacje nie są zbyt ciepłe. Już Robertowi Habeckowi udało się dotrzeć do środowisk mieszczańskich, teraz partia stoi na rozdrożu. Polityka klimatyczna, wciąż kluczowy temat Zielonych, ochrona ludzi, natury i zasobów – to wszystko dla wielu wyborców jest niezwykle ważne: nikt jednak nie chce spędzać całego dnia na spacerach po lesie tylko dlatego, że nie ma już miejsc pracy. Partia powinna może nie tylko tolerować Özdemira, ale także uczyć się od niego” – zauważa dziennik.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Maski autokratów i dyktatorów często opadają, gdy po ich upadku zdjęcia ich potajemnego, luksusowego stylu życia stają się publiczne – wystarczy pomyśleć o rumuńskim dyktatorze Nicolae Ceausescu lub byłym prezydencie Ukrainy Wiktorze Janukowyczu. Nagrania przedstawiające ich złote toalety głęboko zapadły w zbiorową pamięć historyczną ich krajów.

Teraz Viktor Orbán i przywódcy jego odrzuconego systemu przeżywają podobny moment: przed oficjalnym objęciem rządów przez nowy gabinet Węgier w środę (13.05.2026), premier Péter Magyar od poniedziałkowego wieczoru publikował na Facebooku filmy z siedziby Orbána w Zamku w Budzie oraz z dwóch ministerstw. Podczas zwiedzania tych pałacowych budynków nie widać było wprawdzie złotych toalet, za to ogromne pomieszczenia z luksusowym wyposażeniem.

Mało tego: Orbán, który chętnie określa się mianem „wiejskiego chłopaka”, by podkreślić swoją więź z prostymi ludźmi, zlecił wyposażenie swojej rezydencji urzędowej w prawie sto cennych obrazów – zamówionych zarówno z kolekcji państwowej Węgierskiej Galerii Narodowej, jak i z osobistego katalogu dzieł sztuki.

W obecności kilku ministrów Magyar mówił podczas zwiedzania o „klimacie Ceausescu”. Opowiadał jednocześnie o wcześniejszych wizytach w niszczejących szpitalach i szkołach. Jeden z filmów został obejrzany osiem milionów razy w ciągu jednego dnia – przy populacji Węgier wynoszącej niecałe dziesięć milionów.

Gniew i satysfakcja

Prezentacja pałaców Orbána i megalomańskiego świata luksusu jego elity władzy w kraju, który popada w ruinę? Na pierwszy rzut oka takie działania rządu mogą wydawać się tanim populizmem. Jednak u wielu Węgrów nagrania te wywołują gniew – a także satysfakcję i poczucie odzyskiwania własnej godności, ponieważ elita zostaje teraz zdemaskowana. Można to zrozumieć tylko wtedy, gdy pomyśli się o wieloletniej arbitralności, arogancji i upokorzeniach ze strony reżimu Orbána, które wielu Węgrów uważało za coraz bardziej nie do zniesienia.

Można założyć, że Péter Magyar będzie kontynuował swój styl rządzenia w ten sposób. Podczas zaprzysiężenia w sobotę, 9 maja, w węgierskim parlamencie nowy premier nie pozostawił wątpliwości, że dąży do głębokiej przemiany systemowej. Jako nadrzędny cel wymienił pojednanie podzielonego społeczeństwa węgierskiego. Magyar podkreślił jednak, że wymaga to zaprowadzenia sprawiedliwości. A sprawiedliwości nie ma bez spojrzenia w oczy rzeczywistości systemu Orbána i rozliczenia się z nią, zarówno pod względem moralnym, jak i prawnym.

„Jest taki kraj – Węgry”

To rozliczenie rozpoczęło się już w sobotę, którą Magyar ogłosił „dniem zmiany systemu”. Był to dzień pełen symboliki. Węgierscy dziennikarze nie mogli uwierzyć, że po raz pierwszy od dawna mogli swobodnie relacjonować wydarzenia z parlamentu – za rządów Orbána było to prawie całkowicie zabronione. Jako pierwszy oficjalny akt nowa przewodnicząca parlamentu Agnes Forsthoffer nakazała ponowne wywieszenie flagi europejskiej na budynku – dwanaście lat po jej usunięciu.

Po raz pierwszy podczas posiedzenia parlamentu zagrano nieoficjalny romski hymn Węgier – w wykonaniu zespołu złożonego z dzieci romskich i nieromskich. Przemówienie inauguracyjne Magyara stało się werbalnym rozliczeniem z poprzednim systemem, jakiego nie słyszano w węgierskim parlamencie nawet w 1990 roku. Sam Orbán nie miał odwagi przyjść – mimo że w węgierskim parlamencie zwyczajowo ustępujący i przyszły szef rządu podają sobie ręce.

Później na placu przed parlamentem znana romska piosenkarka pop Ibolya Olah, która dorastała w domu dziecka, zaśpiewała melancholijno-patriotyczną piosenkę „Jest taki kraj – Węgry”. Nie śpiewała jej od wielu lat, ponieważ węgierscy nacjonaliści odmawiali jej, jako Romce, prawa do śpiewania tej piosenki i grozili jej podczas koncertów. W sobotę jednak, po zapowiedzi przewodniczącej parlamentu, tysiące ludzi przybyło, by posłuchać jej śpiewu, na wcześniej odgrodzoną część placu przed parlamentem – był to jeden z najbardziej poruszających symbolicznych momentów zmiany władzy.

Rząd złożony z ekspertów

W poniedziałek i wtorek w szybkim tempie odbywały się przesłuchania kandydatów na ministrów, a następnie ich zaprzysiężenie – w ten sposób formalne przekazanie władzy po 16 latach rządów Orbána zostało zakończone w rekordowym czasie dokładnie jednego miesiąca. W skład gabinetu wchodzą – co również jest nowością na Węgrzech – niemal wyłącznie renomowani eksperci w swoich dziedzinach, którzy dotychczas mieli niewiele lub w ogóle nie mieli do czynienia z polityką: dyplomatka i ekspertka ds. energii Anita Orbán (niespokrewniona z byłym szefem rządu) jako minister spraw zagranicznych, były menedżer koncernu naftowego jako minister gospodarki, chirurg ortopeda jako minister zdrowia, a także czołowi prawnicy oraz specjaliści ds. finansów, edukacji i IT.

Niektóre plany nowego rządu są znane już od dawna, jak na przykład utworzenie niezależnego urzędu antykorupcyjnego oraz urzędu ds. odzyskiwania nielegalnie zdobytego majątku. Premier Magyar i jego minister Balint Ruff zapowiedzieli jedno z najszerszych badań wydatków państwowych, jakie kiedykolwiek przeprowadzono na Węgrzech. Jesienią mają wreszcie zostać opublikowane listy nazwisk agentów służb bezpieczeństwa państwowego komunistycznej dyktatury na Węgrzech (1945-1989) – projekt ten był ciągle odkładany od 30 lat.

Posiedzenie rządu w wiosce

Wiele z tych zapowiedzi stanowi w rzeczywistości standardową praktykę demokratyczną w krajach UE – na Węgrzech brzmią one jednak obecnie wręcz rewolucyjnie: przywrócenie niezależności wymiaru sprawiedliwości i autonomii uniwersytetów, dialog ze społeczeństwem obywatelskim i mediami, sprawiedliwy i przejrzysty system wyborczy, szeroka debata na temat równości płci, aborcji i małżeństw osób tej samej płci.

Pierwsze posiedzenie rządu Péter Magyar symbolicznie przeniósł w środę, 13 maja, do południowowęgierskiej wsi Opusztaszer, mitycznego miejsca, w którym w 896 roku przywódcy węgierskich plemion koczowniczych mieli rozbić swoje namioty – co było początkiem późniejszych dziejów Węgier. Obecnie region ten dotknięty jest poważną suszą. Miał to być jeden z tematów pierwszego posiedzenia rządu.

Ogólnie rzecz biorąc, Péter Magyar wyznaczył sobie i swojemu rządowi tak ambitne cele, jak żaden inny węgierski premier od 1990 roku, zwłaszcza w sferze moralnej. Jednym z pierwszych osobistych sprawdzianów będzie ogłoszona przez niego drastyczna obniżka własnego wynagrodzenia. Było to bowiem częścią systemu Orbána: odwołany autokrata miał najwyższe wynagrodzenie spośród wszystkich europejskich premierów w stosunku do średniej krajowej.

W środę (13.05) rząd Niemiec zatwierdził projekt odpowiedniej ustawy, która przewiduje przetargi na budowę instalacji gazowych, zgodnie ze strategią przygotowaną jeszcze przez rząd Scholza. Minister gospodarki Katherina Reiche (CDU) powiedziała w Berlinie, że ma to zagwarantować bezpieczeństwo dostaw energii w Niemczech: – Odnawialne źródła energii potrzebują polisy na życie, a taką polisą jest gwarantowana moc.

Nowe elektrownie mają być gotowe do użytku do 2031 roku.

Wsparcie przed okresami niskiej produkcji z OZE

Nowe elektrownie gazowe mają zagwarantować bezpieczeństwo dostaw energii w ramach planowanego wycofywania węgla do 2038 r. Będą pełnić funkcję rezerwową w okresach niskiej produkcji energii ze źródeł odnawialnych.

Do 2030 r. udział prądu z OZE w całkowitym zużyciu energii elektrycznej ma w Niemczech wzrosnąć do 80 proc. W pierwszym kwartale 2026 r. wynosił on około 53 proc. Źródła w resorcie gospodarki wskazały, że szacunki, takie jak te przeprowadzone przez Federalną Agencję ds. Sieci, wskazują, że od 2031 r. Niemcom grozi luka w dostawach, jeśli nie zostaną podjęte żadne działania.

Nowa opłata

Od 2031 r. odbiorcy prądu będą musieli uiścić nową opłatę. Opłata ta ma na celu sfinansowanie kosztów wspierania budowy nowych elektrowni – zgodnie z projektem ustawy obejmuje ona między innymi płatności na rzecz zwycięskich oferentów. Reiche nie umiała jeszcze określić wysokości opłaty.

Przetargi na nowe elektrownie planowane są w kilku etapach w nadchodzących latach, począwszy od lata 2026 roku, gdy ogłoszony zostanie przetarg na 11 gigawatów nowej mocy, dostępnej przez okres 15 lat.

Według Ministerstwa Gospodarki, nowe elektrownie gazowe muszą też być w stanie w przyszłości przejść na wykorzystanie wodoru i działać w sposób całkowicie neutralny pod względem emisji gazów cieplarnianych po 2045 roku.

Planowany jest również „bonus południowy”: do dwóch trzecich oferowanych „mocy długoterminowych” może zostać preferencyjnie przyznanych lokalizacjom na południu Niemiec, obejmującym tereny w landach Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Hesja, Nadrenia Północna-Westfalia, Nadrenia-Palatynat i Kraj Saary.

Powodem tej regulacji jest brak równowagi w sieci, ponieważ duże elektrownie są wyłączane z eksploatacji właśnie w południowych i zachodnich Niemczech w związku z wycofywaniem energii jądrowej i węglowej. Z kolei rozwój OZE ma miejsce głównie na północy. Budowa nowych elektrowni bezpośrednio przy głównych ośrodkach poboru energii ma zatem na celu odciążenie sieci i ograniczenie konieczności kosztownych interwencji awaryjnych.

Wycofywanie węgla

Niemcy planują wycofywanie się do 2038 r. ze szkodliwej dla środowiska produkcji energii z węgla. Ostatnie elektrownie mają zostać wyłączone z eksploatacji na wschodzie kraju. W przypadku nadreńskiego regionu górniczego rząd i firma energetyczna RWE uzgodniły przyspieszenie wycofywania węgla do 2030 roku. Jak zaznaczono w projekcie ustawy, jednym z celów wdrożenia nowej produkcji energii z gazu jest właśnie zabezpieczenie dostaw po wycofywaniu węgla w ciągu trwającego rozwoju OZE.

Poprzednik Kathariny Reiche, czyli Robert Habeck z Zielonych, miał podobne plany. Projekt ustawy będzie teraz przedmiotem debaty w Bundestagu, a potem ma zostać zatwierdzony przez Komisję Europejską zgodnie z przepisami dotyczącymi pomocy państwa.

Różne reakcje na ustawę

– Nowa gwarantowana moc ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia niezawodności dostaw energii elektrycznej nawet w okresach słabej produkcji energii wiatrowej i słonecznej – oceniała w rozmowie z DPA Kerstin Andreae, prezes Niemieckiego Stowarzyszenia Przemysłu Energetycznego i Wodnego (BDEW).

Z kolei organizacje ekologiczne krytykują tę propozycję, np. Germanwatch nazywa ją „przepustką dla elektrowni gazowych”. Argumentowali, że projekt ustawy jednostronnie promuje elektrownie gazowe, a dyskryminuje rozwiązania neutralne dla klimatu, takie jak magazynowanie energii w akumulatorach.

(DPA/mar)

„Süddeutsche Zeitung” komentuje wybór na premiera polityka Zielonych Cema Özdemira, pierwszego w historii Niemiec syna migrantów, który doszedł do tak wysokiej pozycji. W swojej partii należy do frakcji „superrealistów”. Fakt, że stanie na czele koalicji Zielonych i „czarnych”, czyli CDU, to „oczywiście pobudza wyobraźnię, że koalicja CDU i Zielonych może być opcją również na szczeblu federalnym” – zauważa na łamach "SZ" Roland Muschel.

Przypomina, że Özdemir nie jest pierwszym zielonym szefem rządu w Niemczech, oraz że rząd kraju związkowego złożony z chrześcijańskich demokratów i Zielonych nie jest niczym nowym. Obecnie koalicje czarno-zielone istnieją w Nadrenii Północnej-Westfalii i Szlezwiku-Holsztynie. W Badenii-Wirtembergii obie partie rządzą razem – w odwrotnej kolejności – już od 2016 roku.

Symboliczny wymiar wyboru Özdemira

„Mimo to wybór superrealisty Cema Özdemira na premiera koalicji zielono-czarnej ma ogromne znaczenie nie tylko dla Badenii-Wirtembergii. (…) Po pierwsze, Stuttgart dostarcza dowodu, że nawet w tych czasach można wygrać wybory w politycznym centrum. Nie jest to oczywiste w kontekście trzech wyborów do parlamentów krajowych, które odbędą się jesienią w Saksonii-Anhalt, Szlezwiku-Holsztynie i Berlinie, ale jest to możliwe. Po drugie, Stuttgart pobudza wyobraźnię, że koalicja CDU-Zieloni mogłaby stać się realną opcją również na szczeblu federalnym. Zieloni nie są wprawdzie nigdzie tak silni, a już na pewno nie tak konserwatywni i centrowi jak w Badenii-Wirtembergii. Nie minęło też jeszcze zbyt wiele czasu od momentu, gdy czołowi politycy unii chadeckiej (CDU/CSU – red.) uważali partię tę ekologiczną za jednego ze swoich głównych przeciwników. Jednak na szczeblu federalnym Zieloni bardzo się obecnie starają, by być postrzegani jako partia reformatorska” – pisze autor i dodaje, że w chadecji utrwala się obecnie wrażenie, iż w koalicji z SPD na szczeblu ogólnoniemieckim nie da się zrealizować chadeckich pomysłów reformatorskich.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Stuttgart wzorem dla Berlina

„Również z tego powodu ocena Zielonych jest dziś znacznie łagodniejsza niż jeszcze rok temu. Jeśli rząd Özdemira odniesie sukces, wzmocni to nie tylko samą partię na poziomie federalnym, ale także tych członków chadecji, którzy są w stanie wyobrazić sobie współpracę na szczeblu federalnym” – komentuje dziennikarz. Dodaje, że stanowisko wicepremiera rządu Badenii-Wirtembergii będzie piastować Manuel Hagel (CDU), który w chadecji zawsze należał do tych, którzy bez żadnych „ale” dystansują się od AfD i wykluczają jakąkolwiek formę współpracy politycznej.

Autor przewiduje, że po jesiennych wyborach do parlamentów landów w chadecji dojdzie do zaostrzonej debaty na temat „muru ogniowego”, tolerowania AfD, a nawet współpracy z tą partią. „Hagel, jako przewodniczący drugiego co do wielkości oddziału CDU w kraju związkowym i wicepremier dużego landu, będzie miał wtedy duży wpływ na to, by chadecja pozostała wierna dotychczasowej linii i by nic nie wypadło z torów” – czytamy. „Özdemir i Hagel, każdy na swój sposób, będą współkształtować kierunek swoich partii. Muszą jednak teraz udowodnić, że w Stuttgarcie rządzą rzeczywiście lepiej i w większej zgodzie niż ma to obecnie miejsce w Berlinie” – konkluduje autor „Süddeutsche Zeitung”.

Rzecznik klubu parlamentarnego prorosyjskiej AfD poinformował, że Frohnmaier i jego kolega Steffen Kotré zostali zaproszeni na to wydarzenie. Ponieważ żaden z nich nie złożył jeszcze formalnego wniosku, decyzja ws. wyjazdu nie zapadła.

Wiceprzewodniczący klubu AfD Markus Frohnmaier ogłosił jesienią ubiegłego roku – nie podając konkretnych planów – że wiosną zamierza udać się do Rosji. Uzasadniał to wówczas potrzebą utrzymania otwartych kanałów komunikacji w okresie po wojnie w Ukrainie.

Za zatwierdzanie wniosków o podróże odpowiada zastępca przewodniczącego klubu Stefan Keuter. Keuter powiedział serwisowi Politico, który jako pierwszy poinformował o planach posłów: „Zatwierdzę wnioski o podróże. Nie ma absolutnie żadnych zastrzeżeń politycznych”.

Sam Markus Frohnmaier, przewodniczący AfD w Badenii-Wirtembergii, nie podjął jeszcze decyzji ws. udziału w forum. Jak odpowiedział agencji DPA, wynika to z kolizji w harmonogramie, a także, że nie otrzymał jeszcze programu wydarzenia. Forum w Petersburgu rozpoczyna się 3 czerwca.

Kotré i Frohnmaier, podobnie jak część innych polityków AfD, utrzymują kontakty w Rosji. Kotré był w Rosji kilka razy, w listopadzie uczestniczył w konferencji w Soczi.

AfD: prorosyjska siła w Niemczech

Partia ta prowadzi politykę prorosyjską, co było nieraz poruszane na forum Bundestagu. Jej działacze i liderzy powtarzają postulat o powrocie do relacji z Rosją, np. w lutym 2026 wzywał do tego współprzewodniczący AfD Tino Chrupalla. Partia ta chce m.in. wznowiena pracy gazociągu Nord Stream.

Politycy AfD byli też bohaterami niemieckiego wątku afery Russiagate w 2024 r. Ujawniono w niej zmasowaną akcję Rosji, by wpłynąć na wynik eurowyborów i wzmocnić siły prorosyjskie w PE. W ramach akcji rosyjska siatka miała przekazywać prawicowym politykom w UE pieniądze za szerzenie antyunijnej, prorosyjskiej i antyukraińskiej propagandy. Bohaterem tej afery w Niemczech był m.in. poseł do Bundestagu Petr Bystron z AfD, który stracił w związku z tym immunitet poselski.

(DPA/mar)

Wojna USA i Izraela z Iranem nadal odwraca uwagę od wojny Rosji z Ukrainą. Kijów obawia się, że otrzyma mniej amerykańskiej broni i przygotowuje się na to, że będzie musiał wytrzymać jeszcze przez wiele lat. Tymczasem Moskwa czerpie korzyści z rosnących na całym świecie cen ropy i gazu. To jedna strona rzeczywistości wiosną 2026 roku.

Drugą stroną jest faktyczny impas na froncie. Chociaż żadna ze stron nie odnotowuje obecnie większych zdobyczy terytorialnych, Ukraina coraz częściej atakuje obiekty infrastruktury transportu ropy naftowej w głębi Rosji, na przykład w Tuapse nad Morzem Czarnym. Kreml coraz częściej czuje się zmuszony jest do okresowego wyłączania mobilnego internetu w Rosji, a popularność prezydenta Władimira Putina nadal spada.

Co to wszystko oznacza? Dokąd zmierza wojna w piątym roku od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji? Zachodni eksperci i wojskowi, z którymi DW rozmawiała przy okazji Forum Bezpieczeństwa w Kijowie pod koniec kwietnia, uważają, że faktyczny koniec wojny jest coraz bliższy. Przypisują to między innymi wyborom uzupełniającym w USA.

Czy Putin zarządzi nową mobilizację?

Biorąc pod uwagę sytuację na froncie w Ukrainie, międzynarodowi eksperci od tygodni spekulują, że Putin mógłby – podobnie jak jesienią 2022 roku – ogłosić nową mobilizację. Nie wykluczają tego również ukraińscy wojskowi, na których niedawno powołał się prezydent Wołodymyr Zełenski.

Evelyn Farkas z Instytutu McCaina na Uniwersytecie Stanowym Arizony nie wierzy jednak w powszechną mobilizację w Rosji. Farkas, która jeszcze za czasów Baracka Obamy pełniła kierowniczą funkcję w Pentagonie, wskazuje na problemy w rosyjskiej gospodarce, które jej zdaniem powstrzymają szefa Kremla przed podjęciem takich działań.

Ukraina coraz mniej zależna od zachodniej broni

Kurt Volker uważa, że – pomimo napięć w Zatoce Perskiej – pozycja Ukrainy jest dziś silniejsza niż wcześniej. Były specjalny wysłannik USA ds. Ukrainy jest zdania, że Kijów znacznie zmniejszył swoją zależność od zachodniej broni, sam zaspokaja „60–70 procent” swoich potrzeb i może kontynuować walkę nawet wtedy, gdy Stany Zjednoczone wstrzymają dostawy broni za pośrednictwem Europy.

Jeszcze rok temu podczas wizyty w USA Wołodymyr Zełenski obawiał się, że Ukraina może przegrać wojnę, jeśli zabraknie amerykańskiego wsparcia. Według Volkera tak już nie jest. Jednocześnie zauważa on, że Waszyngton nie będzie w stanie zagwarantować Kijowowi dostaw ważnych rakiet do systemu obrony powietrznej Patriot w dotychczasowym zakresie do końca roku. Były stały przedstawiciel USA przy NATO przypisuje to „priorytetom” Trumpa, a mianowicie wojnie z Iranem.

Farkas: Zełenski wytrzyma presję Trumpa

Niedawno prezydent Ukrainy oświadczył, że spodziewa się, iż do jesieni administracja Trumpa będzie wywierać na niego coraz większą presję. Trump chce, aby Ukraina zaakceptowała rosyjskie warunki zawieszenia broni, a zwłaszcza wycofanie ukraińskich wojsk z kontrolowanej przez Kijów części Donbasu. Evelyn Farkas jest przekonana, że Ukraina z powodzeniem wytrzyma tę presję.

Szefowa Instytutu McCaina spodziewa się, że do lata kryzys irański zostanie rozwiązany, Cieśnina Ormuz znów będzie przejezdna, a Stany Zjednoczone, zgodnie z zapowiedzią Trumpa, będą wtedy dążyć do „zmiany reżimu” na Kubie. Jednak nawet w tym scenariuszu nie spodziewa się ona zwiększonej presji na Kijów. Zauważa natomiast, że mogłoby to jeszcze bardziej osłabić Rosję jako historycznego sojusznika Hawany.

Realne negocjacje dopiero po wyborach w USA

Zarówno Farkas, jak i Volker uważają, że listopadowe wybory uzupełniające do Kongresu USA mogą stać się punktem zwrotnym. Po ich zakończeniu pozycja Trumpa i jego Partii Republikańskiej może ulec osłabieniu. – To wystarczy, by wywrzeć presję na rząd USA, aby kontynuował wsparcie dla Ukrainy i NATO – twierdzi Farkas.

Wojnę „trudno” zakończyć na polu bitwy – uważa admirał Giuseppe Cavo Dragone. Według przewodniczącego Komitetu Wojskowego NATO armia rosyjska, pomimo rosnących strat, pozostaje „silna”. Sytuacja gospodarcza mogłaby jednak być jednym z powodów, które skłoniłyby Moskwę do zawarcia porozumienia pokojowego.

– Nie sądzę, by Rosja kiedykolwiek zgodziła się na porozumienie pokojowe z Ukrainą, ale uważam, że w pewnym momencie mogłaby zaakceptować zawieszenie broni. Myślę, że zbliżamy się do tego momentu – twierdzi Kurt Volker, były specjalny wysłannik Trumpa ds. Ukrainy. Twierdzi on, że dotychczasowe negocjacje w sprawie zakończenia wojny były „farsą”. Jednak zmiana sytuacji w Rosji i straty wojenne mogą zmusić Kreml do zakończenia działań wojennych. – Liczą się fakty. Sytuacja w Rosji znacznie się pogorszyła i nadal się pogarsza – mówi Kurt Volker. Jego prognoza brzmi: czas działa na niekorzyść Putina.

Eksperci nie są zgodni co do tego, kiedy może nastąpić punkt zwrotny. Volker nie wyklucza, że może to nastąpić jeszcze w tym roku. Szacuje prawdopodobieństwo na „ponad 50 procent”. Farkas natomiast uważa, że rok 2027 będzie rokiem, w którym „Ukraińcy wyjdą z tej wojny jako zwycięzcy”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Amerykański producent samochodów elektrycznych Tesla zamierza zatrudnić ponad 1500 nowych pracowników do produkcji ogniw akumulatorowych w fabryce w Grünheide pod Berlinem. Tesla ogłosiła, że ​​zamierza zainwestować prawie 250 milionów dolarów w stworzenie warunków do produkcji 18 gigawatogodzin ogniw akumulatorowych rocznie.

W kwietniu br. producent samochodów ogłosił plany zatrudnienia do końca czerwca około tysiąca nowych pracowników w swojej jedynej europejskiej fabryce samochodów pod Berlinem. Mają oni zwiększyć produkcję o jedną piątą do około 6 tysięcy pojazdów tygodniowo. Przyczyną jest rosnący popyt, podaje Tesla. W przeszłości dane dotyczące produkcji i sprzedaży nowych samochodów tego producenta spadały, ale teraz sytuacja miała się poprawić.

Wszystko w jednym miejscu

„Od ogniw akumulatorowych po pojazdy elektryczne, wszystko ma być produkowane w jednym miejscu, począwszy od około 2027 roku” – ogłosiła firma. „To jedyne tego rodzaju rozwiązanie w Europie” – dodała. Dzięki temu, według własnej oceny, Tesla ma stać się bardziej odporna na kryzysy.

Aby zwiększyć produkcję ogniw akumulatorowych, potrzebnych będzie więcej pracowników. Firma szacuje, że do produkcji ogniw akumulatorowych potrzebnych będzie ponad 1500 pracowników. Rzecznik poinformował, że jest to planowane w perspektywie średnioterminowej. Gazeta „Märkische Allgemeine” informuje natomiast, że do końca roku w fabryce akumulatorów ma powstać 350 nowych miejsc pracy.

Europa w tyle za Azją

Obecnie w Brandenburgii produkowane są wyłącznie komponenty akumulatorów. Ogniwa są produkowane w USA i wysyłane do Niemiec. Europa pozostaje w tyle za Azją, szczególnie w produkcji ogniw akumulatorowych do samochodów elektrycznych. Szef Tesli, Elon Musk, ogłosił w 2020 roku, że chce uczynić zakład niedaleko Berlina największą fabryką akumulatorów na świecie.

W grudniu Tesla poinformowała, że ​​planuje produkować do ośmiu gigawatogodzin ogniw akumulatorowych rocznie, począwszy od 2027 roku. Jedna gigawatogodzina odpowiada milionowi kilowatogodzin. Tesla Model Y Standard zużywa 13,1 kilowatogodziny na 100 kilometrów.

Poprzedni cel nie został jeszcze osiągnięty

Tesla otworzyła gigafabrykę w Brandenburgii cztery lata temu. Początkowo planowała produkcję 500 tysięcy samochodów rocznie. Cel ten miał zostać podwojony do miliona rocznie wraz z rozbudową zakładu. Przy produkcji 6 tysięcy pojazdów tygodniowo, jak zapowiada teraz zakład, dałoby to jednak 300 tysięcy aut rocznie.

Nieco ponad dwa lata temu pracowało w Grünheide około 12 400 osób. Do tego roku liczba ta spadła o 1700 osób. Według danych firmy ostatnio w gigafabryce zatrudnionych było 10 700 osób. Tesla planuje też zaoferować stałe zatrudnienie około 500 pracownikom tymczasowym w ciągu roku. Dużą część załogi stanowią Polacy.

(DPA/stef)

Komisja Europejska przedstawiła w środę (13.05.2026) projekt ustawy, który ma zobowiązać operatorów, takich jak PKP czy niemieckie koleje Deutsche Bahn, do sprzedawania także biletów kolei z innych krajów.

W przypadku utraty opóźnień lub anulowania połączeń pasażerowie mieliby otrzymywać odszkodowanie.

Teraz kilka biletów na jedną podróż

Obecnie podróże kolejowe przez granice są często skomplikowane, ponieważ wymagają biletów od kilku różnych przewoźników. W przypadku spóźnienia się na przesiadkę, pasażerowie mają pecha. Przy kilku biletach od różnych operatorów nikt nie jest odpowiedzialny za zorganizowanie połączenia, opłacenie noclegu lub wypłatę odszkodowania.

Aby to zmienić, duże przedsiębiorstwa kolejowe – zgodnie z propozycją Brukseli – mają udostępniać innym operatorom rozkłady jazdy, informacje o opóźnieniach oraz ceny. Dzięki temu zarówno wielkie firmy przewoźnicze, jak i niezależne platformy będą mogli oferować podróże po całej Europie na jednym bilecie.

Uda się z jednym biletem?

Komisja Europejska już wielokrotnie wzywała duże firmy, takie jak Deutsche Bahn czy hiszpańska Renfe, do udostępnienia danych, aby zwiększyć konkurencję. Operatorzy kolejowi opierają się jednak. – Nie ma innego przypadku, w którym ktoś byłby zobowiązany do sprzedawania produktów konkurencji – powiedział agencji prasowej AFP szef stowarzyszenia europejskich operatorów kolejowych Albert Mazzola.

W przypadku utraty połączenia pasażerowie mieliby prawo wsiąść do następnego pociągu lub ubiegać się o zwrot za bilet. Przy dużych opóźnieniach przysługiwałoby odszkodowanie. Koszty miałby ponosić operator odpowiedzialny za problemy.

Propozycje z Brukseli trafią teraz do negocjacji w Parlamencie Europejskim i Radzie 27 państw UE. Spółki państwowe, takie jak PKP, Deutsche Bahn, francuska SNCF, hiszpańska Renfe czy Trenitalia, mogą wywierać presję na swoje rządy, aby te propozycje przynajmniej zmienić. Rozmowy mogą potrwać kilka miesięcy.

(AFP/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Za wotum zaufania dla Cema Özdemira zagłosowało w landtagu w Stuttgarcie 93 ze 157 posłów. Oznacza to, że Özdemir nie otrzymał wszystkich 112 głosów, którymi dysponuje nowa koalicja Zielonych i chadeckiej CDU. To ona utworzy nowy rząd Badenii-Wirtembergii. 26 posłów głosowało przeciwko Özdemirowi, a czterech się wstrzymało.

AfD, klasyfikowana jako częściowo skrajnie prawicowa, do końca próbowała intryg: kolejne 34 głosy przypadły bowiem przewodniczącemu CDU w tym landzie Manuelowi Hagelowi, przyszłemu wiceszefowi rządu Özdemira. Został on nominowany właśnie przez AfD bez żadnej uprzedniej konsultacji i natychmiast oświadczył, że nie kandyduje.

Dwa miesiące wcześniej to Zieloni wygrali wybory w Badenii-Wirtembergii, minimalnie pokonując CDU. Jednak liczba miejsc w parlamencie krajowym była równa – Zieloni i CDU mieli po 56 miejsc. Ostatecznie w toku rozmów obu partii zdecydowano, że rządem pokieruje Cem Özdemir.

Kim jest premier Badenii-Wirtembergii?

Özdemir określa siebie jako „anatolijskiego Szwaba”. W 1994 roku był jednym z pierwszych członków niemieckiego parlamentu - Bundestagu - pochodzenia tureckiego. Później, od 2008 roku, był pierwszym przewodniczącym partii wchodzącej w skład Bundestagu, którego rodzice urodzili się w Turcji. Obecnie Cem Özdemir, 60-letni polityk partii Zielonych, jest pierwszym premierem niemieckiego landu, który ma pochodzenia tureckie. Zastąpi na tym stanowisku swojego partyjnego kolegę Winfrieda Kretschmanna, który od 2011 roku stał na czele rządu Badenii-Wirtembergii w południowo-zachodnich Niemczech.

„Mój dom to Bad Urach, nie Turcja”

Özdemir stanowczo sprzeciwia się twierdzeniu, że jego kariera to historia udanej integracji. Uważa, że ​​nigdy nie musiał się integrować: jego domem zawsze były Niemcy, od samego początku.

Kiedy w 2018 roku niektórzy członkowie AfD domagali się powrotu Özdemira do rodzinnej Turcji, odpowiedział w Bundestagu: „W przyszłą sobotę wrócę do ojczyzny. Lecę do Stuttgartu, a następnie wsiądę do kolejki S-Bahn i dojadę na stację końcową – Bad Urach. To moja szwabska ojczyzna i nie pozwolę, żebyście mi to zepsuli”.

Syn imigrantów z Turcji

Rodzice Özdemira przybyli do Niemiec z tureckiej Anatolii na początku lat 60. XX wieku. Byli gastarbeiterami, co w tamtym czasie kojarzyło się w Niemczech pejoratywnie. Wyrażało to oczekiwania niemieckiego społeczeństwa, że ​​takie osoby, choć przyczyniały się do niemieckiego cudu gospodarczego, były jedynie tymczasowymi gośćmi i wkrótce opuszczą kraj. To jednak nie nastąpiło. Ojciec Özdemira pracował m.in. w fabryce tekstyliów, a jego matka prowadziła mały zakład krawiecki.

Cem Özdemir – urodzony w grudniu 1965 roku w Bad Urach, na południowy wschód od stolicy landu Stuttgartu – uzyskał obywatelstwo niemieckie w wieku 18 lat. Został wychowawcą, a później ukończył studia z zakresu pedagogiki społecznej. W 1981 roku wstąpił do nowo powstałej Partii Zielonych. Jest po raz drugi żonaty i ma dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa.

Krótki kryzys w 1999 roku

W Partii Zielonych Özdemir zawsze należał do pragmatycznego skrzydła, tzw. realpolitik. W 1994 roku, mając niespełna 30 lat, wszedł do Bundestagu, a w 1998 roku, gdy Zieloni po raz pierwszy weszli do rządu Niemiec (z socjaldemokratyczną SPD i Gerhardem Schröderem jako kanclerzem), został ich rzecznikiem ds. wewnętrznych.

Jednak okres pierwszej koalicji socjaldemokratów i Zielonych, od 1998 do 2005 roku, przyniósł również przerwę w jego karierze: w 1999 roku wyszło na jaw, że Özdemir wykorzystywał do celów prywatnych mile zdobyte w ramach podróży służbowych liniami lotniczymi. Przyznał się do tego i zrezygnował z mandatu w Bundestagu.

W 2004 roku, po przerwie w działalności publicznej, został posłem do Parlamentu Europejskiego, a później liderem Zielonych. W 2017 roku był głównym kandydatem partii w wyborach do Bundestagu, wspólnie z Katrin Göring-Eckardt. A po zwycięstwie wyborczym socjaldemokratów i sformowaniu przez nich koalicji z Zielonymi i liberalną FDP w 2021 roku został ministrem rolnictwa.

Lider partii i minister w rządzie Scholza

Nawet gdy większość przedstawicieli niemieckiego rządu utrzymywała dobre kontakty z Władimirem Putinem, Özdemir był zagorzałym krytykiem przywódcy Kremla. Już w lipcu 2021 roku, przed atakiem na Ukrainę wiosną 2022 roku, lider Zielonych w kilku wywiadach krytykował wielu Niemców za naiwne wyobrażenie o Putinie, który liczy na eskalację konfliktu i zmiany granic.

Wielokrotnie krytykował też prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdoğana, m.in. wspierając tych, którzy w Turcji odmawiali służby wojskowej. Turecki dziennik „Hürriyet” napisał później: „Özdemir jest jednym z nas tylko z nazwy!”.

Özdemir jest zwolennikiem liberalizacji dostępu do marihuany i to jego resort wraz z resortem zdrowia przygował w rządzie Olafa Scholza reformę rozszerzającą dostęp do niej. Wcześniej, w 2014 roku, polityk Zielonych był bohaterem afery: w ramach akcji Ice Bucket Challenge zamieścił w sieci wideo, na którym obok niego znajdowała się roślina konopi. W konsekwencji na pewien czas uchylono mu immunitet posła do Bundestagu. Berlińska prokuratura wszczęła dochodzenie w sprawie naruszenia ustawy o środkach odurzających, które jednak umorzono na początku 2015 roku.

Atakowany w obu krajach

Pod tym względem go nie oszczędzano: jako Niemiec bywał oskarżany o zdradę Turcji, a czasami odwrotnie. Mimo tej wrogości Özdemir zawsze podkreślał swój związek z rodzinnym landem Badenia-Wirtembergia, zarówno na obszarach wiejskich, jak i miejskich. Jest rozpoznawany i szanowany we wszystkich grupach społecznych. Wynika to również z faktu, że ten wielojęzyczny polityk nie wzbrania się mówić ze szwabskim akcentem. W 2021 roku w wyborach do Bundestagu zdobył w swoim okręgu wyborczym w Stuttgarcie mandat bezpośredni, otrzymując 40 proc. głosów. Był to najlepszy wynik, jaki kiedykolwiek osiągnął kandydat Zielonych w całych Niemczech.

W tegorocznej kampanii przed wyborami do landtagu sztab Zielonych był całkowicie skoncentrowany na swoim liderze. Z sukcesem: w dynamicznej debacie na temat tego, kto powinien pokierować rządem Badenii-Wirtembergii, Özdemir wypadał znacznie lepiej od swojego przeciwnika z CDU Manuela Hagla. To ewidentnie przeważyło szalę na jego korzyść.

Özdemir nie jest zielonym ideologiem. Pragmatyzm widać również w umowie koalicyjnej nowego rządu Zielonych-CDU. Wzmocnienie gospodarki i utrzymanie miejsc pracy to jej priorytety.

Niemieckie przedsiębiorstwa handlowały w pierwszym kwartale tego roku znacznie większą ilością towarów z krajami we wschodniej części Europy niż łącznie z dwiema największymi gospodarkami świata – USA i Chinami. W porównaniu z tym samym okresem 2025 roku eksport i import z 29 państwami regionu wzrósł od stycznia do marca o 3,5 proc., osiągając poziom 141 mld euro – poinformowała Komisja Wschodnia Niemieckiej Gospodarki.

Tymczasem obroty handlu zagranicznego z USA i Chinami wyniosły jedynie 122 mld euro.

Wzrost w eksporcie

– Niemiecki handel ze wschodem wszedł w rok 2026 z dużym impetem – podsumował w rozmowie z agencją Reuters wiceprzewodniczący Komisji Philipp Haussmann. – Bez Europy Wschodniej niemiecki handel zagraniczny byłby znacznie słabszy – dodał.

Eksport do Europy Środkowej i Wschodniej oraz Azji Centralnej wzrósł w pierwszym kwartale o 5,5 proc. rok do roku, osiągając 75,2 mld euro. Dla porównania: ogólnie niemiecki eksport wzrósł jedynie o 2 proc. – do niespełna 404 mld euro.

Import z tego regionu zwiększył się o 1,4 proc. do 65,8 mld euro. – Do tego wyniku przyczynił się bardzo dobry rezultat w marcu, który może wskazywać na przyspieszenie realizacji zamówień w obliczu rosnących kosztów transportu i groźby zakłóceń w dostawach – zaznaczył Philipp Haussmann, odnosząc się do wzrostu cen energii w związku z wojną z Iranem.

Eksport do Polski kwitnie

Same eksporty do czterech największych rynków – Polski, Czech, Węgier i Rumunii – wzrosły w pierwszym kwartale br. o prawie 4 mld euro. Wyraźnie zwiększył się także eksport do dynamicznie rozwijających się krajów Europy Południowo‑Wschodniej – w tym Chorwacji, Serbii, Bułgarii i Słowenii.

Z kolei eksport do Ukrainy spadł, co Komisja tłumaczy m.in. bardzo dobrym wynikiem w ubiegłym roku.

Szczególnie wschodni sąsiedzi Niemiec potwierdzają, że stabilne warunki gospodarcze i prawne są kluczowym czynnikiem sukcesu – podkreśla Komisja. – Polska umacnia swoją pozycję jako czwarty największy rynek zbytu dla Niemiec, wyprzedzając Chiny – powiedział Haussmann. Czechy także korzystają ze stabilnego otoczenia inwestycyjnego. – Jesteśmy przekonani, że również Węgry po zmianie rządu w ubiegły weekend ponownie obiorą drogę, która po przystąpieniu do UE w 2004 roku przyniosła temu krajowi sukces – podkreślił wiceprzewodniczący Komisji Wschodniej Niemieckiej Gospodarki. – Wzrost wymaga stabilności i pewności prawnej – dodał.

(Reuters/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

„Przynajmniej w jednej kwestii jest jasność: Gerhard Schröder nie będzie negocjował z Rosją pokoju w Ukrainie w imieniu Europejczyków” – pisze w środę, 13 maja, niemiecki dziennik „Süddeutsche Zeitung” („SZ”). Kandydaturę byłego kanclerza Niemiec zasugerował w miniony weekend rosyjski przywódca Władimir Putin, który od lat przyjaźni się ze Schröderem. Gazeta cytuje słowa Kai Kallas, wysokiej przedstawicielki UE ds. polityki zagranicznej, która w poniedziałek w Brukseli stwierdziła, że Schröder zasiadałby po obu stronach negocjacyjnego stołu i w rzeczywistości bardziej reprezentował interesy Putina niż Europejczyków.

„USA już nie można ufać”

Dziennik zastanawia się, kto mógłby zasiąść do negocjacji ze strony Unii Europejskiej – szczególnie w sytuacji, gdy stało się oczywiste, że nie można już ufać prowadzącemu rozmowy rządowi USA. „Ponieważ bezpieczeństwo Europy zależy również od wyniku wojny, Europejczycy chcą bezpośrednio uczestniczyć w negocjacjach” – czytamy.

Ale kto powinien rozmawiać z Rosją z ramienia UE? – zastanawia się „Süddeutsche Zeitung”. Czy Kaja Kallas, która stwierdziła, że ze swoim długoletnim prawniczym doświadczeniem jest w stanie „dostrzec pułapki Rosji”, jest odpowiednią osobą? – pyta gazeta.

Kallas zbyt wielką zwolenniczką Ukrainy?

Zdaniem „SZ” Estonka uważana jest przez niektórych za „zbyt zagorzałą” i bezkompromisową zwolenniczkę Ukrainy, a Rosję postrzega jako wroga. Jak podkreśla gazeta, jest mało prawdopodobne, żeby politycy, tacy jak Emmanuel Marcon, Georgia Meloni czy Friedrich Merz, powierzyli Kallas to zadanie. „Jednocześnie żaden z 27 europejskich szefów państw i rządów nie cieszy się wystarczającym zaufaniem wśród wszystkich swoich kolegów, aby powierzyć mu ten delikatny mandat mediacyjny. Interesy bezpieczeństwa i gospodarki poszczególnych państw członkowskich UE są po prostu zbyt zróżnicowane” – czytamy.

Gazeta zastanawia się także, o czym powinna rozmawiać Europa z Putinem, który nie zmienił swoich celów wojennych od początku inwazji na Ukrainę. Według „SZ” przedstawiciele krajów UE położonych bardziej na zachód lub południe kontynentu mogą być bardziej skłonne do kompromisu z Moskwą, na przykład w kwestii ustępstw terytorialnych lub złagodzenia sankcji.

„Zanim UE rozpocznie rozmowy z Putinem, musi zatem doprecyzować wewnętrznie, jakie jest jej wspólne stanowisko i co wszyscy członkowie mogą, a czego nie mogą zaakceptować w przypadku rosyjskich ofert. W przeciwnym razie UE ryzykuje to, co zaobserwowano w Berlinie po propozycji Putina w sprawie Schrödera: brak jedności” – podsumowuje gazeta.

Święto Wniebowstąpienia Pańskiego, które w tym przypada na 14 maja, jest w Niemczech świętem wolnym od pracy. Dla wielu osób zapowiada się długi weekend.

Kto teraz planuje podróż w Niemczech, musi się uzbroić w cierpliwość.

Długi weekend

Klub automobilowy ADAC ostrzega, że już od środy, 13 maja, na niemieckich autostradach mogą tworzyć się korki. Tym bardziej, że 14 maja to dzień świąteczny także w wielu krajach sąsiadujących z Niemcami – w Austrii, Holandii, Belgii, Szwajcarii, Luksemburgu i Danii. Należy liczyć się ze wzmożonym ruchem turystycznym. Wiele osób planuje wykorzystać długi weekend na krótki urlop – ostrzega ADAC.

W 2025 roku dzień poprzedzający święto Wniebowstąpienia Pańskiego był rekordowym pod względem korków dniem w całym roku. Również w samo święto spodziewane są zatory na drogach.

Trasy na południe

W piątek, 15 maja i sobotę sytuacja powinna się już znormalizować. Wzmożony ruch na drogach spodziewany jest znowu w niedzielę, 17 maja, kiedy urlopowicze będą wracać do domów.

Szczególnie obciążone mają być trasy prowadzące na południe. Duże natężenie ruchu prognozowane jest w Alpach, w Austrii i we Włoszech, ale także w kierunku Morza Północnego i Bałtyku.

Dodatkowy ruch w okolicach Wiednia spowoduje konkurs Eurowizji.

W wielu miejscach ruch będzie ponadto spowolniony przez roboty drogowe. W samych Niemczech jest ich obecnie około tysiąca. W Austrii prowadzone są m.in. prace na autostradzie Taurów (A 10) oraz na autostradzie Brenner (A 13).

(DPA/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Podczas kongresu Niemieckiej Federacji Związków Zawodowych (DGB) kanclerz Friedrich Merz apelował o wsparcie dla zatwierdzonych już przez jego rząd środków oszczędnościowych w ustawowym ubezpieczeniu zdrowotnym, zaś zapowiadaną na lato reformę emerytalną nazwał „najtrudniejszym tematem” rządu.

W kwietniu Merz wywołał poruszenie stwierdzeniem, że w przyszłości zwykła emerytura nie wystarczy, a ustawowe ubezpieczenie emerytalne będzie co najwyżej „podstawowym zabezpieczeniem”. Szefowa DGB Yasmin Fahimi zwróciła uwagę, że wielu pracujących obawia się, że reformy ostatecznie oznaczać będą cięcia i ograniczenia, jak również demontaż ochrony pracowników.

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” komentuje: „Kanclerz wydaje się pokładać całą swoją nadzieję w reformie emerytalnej, aby jeszcze przed wyborami w Saksonii-Anhalt móc pochwalić się jakimś osiągnięciem. Jednak i w tej kwestii opór jest ogromny. Już sam opis trzech filarów systemu emerytalnego przedstawiony przez Merza, co w zasadzie powinno być oczywiste, spotkał się ze strony wielu działaczy DGB, podburzonych przez swoją przewodniczącą, z gwizdami i śmiechem. Niezależnie od tego, czy chcieli w ten sposób wesprzeć ‘swoją' minister Bas (minister pracy z socjaldemokratycznej SPD - red.), czy też ostrzec SPD, że partia może zostać doprowadzona do rozłamu, tak jak po Agendzie 2010: SPD nie ma się czym chwalić. Jeszcze mniej mają do zaoferowania (chadeckie) CDU i CSU, które nie mają już prawie żadnego pola manewru, by uwolnić swojego partnera koalicyjnego z uścisku i traumy. Przynajmniej mogą się wzajemnie wspierać w kwestii reformy służby zdrowia (…). Niemcy muszą w końcu wziąć się w garść, ostrzegł Merz w Berlinie, bo hamowanie nic tu nie pomoże”. Była to aluzja do Bärbel Bas, która kilka dni temu powiedziała, że w sprawie reform socjalnych naciska na hamulec.

„Frankfurter Rundschau” zauważa: „Było do przewidzenia, że Friedrich Merz nie spotka się z entuzjazmem podczas kongresu Niemieckiej Federacji Związków Zawodowych (DGB). Jednak wygwizdanie i wyśmianie nie zdarza się kanclerzowi codziennie. Merz nie jest w tym całkowicie bez winy. Tak, kanclerz ma nieprzyjemną rolę, polegającą na konieczności sprzedawania radykalnych i częściowo bolesnych planów reform. Jego największym problemem jest jednak sposób, w jaki to robi: zbyt często negatywny i oskarżycielski, zamiast motywujący i dążący do kompromisu. Merzowi brakuje czasem wyczucia, by znaleźć właściwy ton i przekonać społeczeństwo o konieczności wielkich zmian. Ponadto: kanclerz nie zaangażował związków zawodowych na wczesnym etapie, nie zaprosił ich do rozmów z pracodawcami, aby wspólnie omówić te ogromne reformy. Przeforsowanie planów wbrew związkom zawodowym nie jest dobrym pomysłem. Podczas wizyty w DGB Merz co prawda nawoływał do wspólnego poszukiwania rozwiązań, ale jest to spore opóźnienie”.

W „Volksstimme” czytamy: „Wystąpienie Merza przerodziło się w sąd, przed którym zgromadzeni pracownicy postawili kanclerza i koalicję. To, że poparcie dla rządu spadło do najniższego poziomu, nie wynika wyłącznie z winy Merza, ale także z winy partnera koalicyjnego (socjaldemokratycznej SPD – red.). Gdy ministra Bärbel Bas z SPD oświadcza, że nie ma napływu imigrantów do systemów socjalnych, jest to po prostu zaprzeczanie rzeczywistości” – podkreśla dziennik z Magdeburga dodając, że „odklejona od rzeczywistości”, planowana przez rząd premia w wysokości 1000 euro na złagodzenie skutków kryzysu paliwowego, która została zastopowana przez Bundesrat, była „szczytowym punktem porażki” rządu.

„Należy natychmiast rozpocząć porządkowanie sytuacji, aby jeszcze nieco spowolnić AfD. Konieczne są jasne koncepcje dotyczące opieki zdrowotnej, emerytur i podatków – z rozsądnym rozłożeniem obciążeń. Jednocześnie należy położyć kres ciągłym sporom w gabinecie Merza" – konkluduje gazeta.

Bawarski lokalny dziennik „Pforzheimer Zeitung” pisze: „Podczas kongresu DGB przez długi czas słychać było głośne gwizdy i okrzyki niezadowolenia pod adresem Friedricha Merza. A to pomimo tego, że kanclerz w żadnym wypadku nie obrał kursu na konfrontację, lecz apelował o wspólne przywrócenie Niemiec na właściwe tory. Jednak znaczna część działaczy związkowych najwyraźniej nie jest zainteresowana tym ‘wspólnym' działaniem. Zamiast stawiać czoła nowym wyzwaniom w czasach kryzysu, nadal toczy się zaciekła walka obronna, na przykład przeciwko nowoczesnej ustawie o czasie pracy. Pracodawcy są z góry wrzucani do jednego worka z kapitalistami i rzadko postrzegani jako partnerzy społeczni. A wszystko to wspierane jest ciepłymi słowami minister pracy Bärbel Bas, która na przykład dała do zrozumienia, że za jej kadencji nie będzie cięć w systemie opieki zdrowotnej – i zasugerowała, że potrzeba reform wcale nie jest tak duża. Nie wróży to nic dobrego dla misji ‘przywracania Niemcom sprawności'”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Anne się nie boi. Ale jest ostrożna. Walczy bowiem z prawicową i rasistowską przemocą w stolicy Niemiec, Berlinie – i z tego powodu sama spotyka się z wrogością ze strony skrajnej prawicy. Dlatego nie podajemy jej prawdziwego imienia.

Anne ma trzydzieści lat i obserwuje skrajnie prawicową scenę w berlińskiej dzielnicy Marzahn-Hellersdorf: prawicową przemoc, propagandę, rasizm w życiu codziennym. – Mamy tu neonazistów, którzy chcą pokazać na ulicy swoją hegemonię, ustanawiać symbole swojej dominacji na ulicach, którzy próbują za pomocą naklejek lub graffiti pokazać: „Jesteśmy tutaj i to jest nasza dzielnica” – opowiada Anne w rozmowie z DW podczas spaceru po dzielnicy.

W różnych dzielnicach Berlina są młodzi ludzie, którzy podobnie jak Anne rejestrują incydenty związane ze skrajną prawicą i rasizmem: chcą pokazać skalę zagrożenia. I być głosem tych osób, których ten problem dotyczy. – Są ludzie, którzy są zastraszani, bo mają różowe włosy – opowiada Anne. – Albo dlatego, że nosili kurtkę rzekomo lewicowej marki. Mieliśmy tu kilka napadów rabunkowych z neonazistowską motywacją – dodaje.

Największe blokowisko Europy

Marzahn-Hellersdorf to osobny świat w niemieckiej stolicy. Ta ogromna dzielnica jest pełna kontrastów. Znajduje się tu największe w Europie osiedle bloków z wielkiej płyty. Jest to obszar o trudnej sytuacji społecznej, gdzie co czwarte dziecko jest oficjalnie uznane za ubogie. Jednocześnie dzielnica ta jest pełna natury i zieleni – i atrakcyjna dla rodzin: Marzahn-Hellersdorf ma nie tylko osiedla bloków, ale także największe w Niemczech osiedla domów jednorodzinnych i wielorodzinnych.

Metrem z Hellersdorfu do centrum Berlina – na Alexanderplatz z jego ogromną wieżą telewizyjną – jednego z turystycznych punktów miasta – dojeżdża się w zaledwie 20 minut. Jednak dla wielu osób tętniące życiem centrum miasta jest daleko. – Jest wielu młodych ludzi, którzy nigdy nie opuszczają dzielnicy – opowiada Anne. – To też jest brutalna rzeczywistość, że taka okolica może oznaczać całe życie – dodaje.

„Heil Hitler” i nazistowskie naklejki

Od lat młodzi neonaziści próbują zdobywać przyczółki w Berlinie – zwłaszcza w dzielnicy Marzahn-Hellersdorf. Na czele tej grupy stoją dwie organizacje, przeciwko którym 6 maja br. przeprowadzono w Niemczech akcje policyjne: „Deutsche Jugend voran” („Niemiecka Młodzież Naprzód”) i „Jung und Stark” („Młodzi i silni”). Zazwyczaj szerzą swoją nienawiść wobec osób queer, imigrantów lub przeciwników politycznych w mediach społecznościowych. Jednak tutaj, w dzielnicy Marzahn-Hellersdorf, pokazują się również na ulicach: tak było na przykład podczas parady równości „Christopher Street Day”, gdy zaatakowali członków społeczności LGBTQ. Policja poinformowała wówczas, że dwóch neonazistów miało mniej niż czternaście lat.

Wiele ulic w dzielnicy wygląda schludnie i czysto. Są zadbane, z mnóstwem kwiatów i drzew. Przemoc i nienawiść w dzielnicy nie zawsze są bezpośrednio widoczne, jednak są częścią codzienności. Podczas pracy nad tym materiałem obok reportera przejechał mężczyzna na rowerze, wołając: „Heil Hitler”. Kilkaset metrów dalej, przy ruchliwej ulicy, na słupie latarni przyklejona jest naklejka: „Niemcy dla Niemców”. Widnieje na niej też logo małej neonazistowskiej partii.

W Berlinie narastają nienawiść i przemoc

Anne rozmawia z ludźmi dotkniętymi nienawiścią i przemocą. – Dzwonili do mnie ludzie i mówili: „Ukrywam się – uciekłem przed grupą dziesięciu nastolatków!" – relacjonuje. Młodzi ludzie zostali brutalnie pobici. – To ogromna, rosnąca przemoc, która jest odczuwalna dla ludzi. I trzy razy zastanawiasz się, jak się ubrać, gdy jesteś młody i przeciwko nazistom – mówi Anne.

Zjawisko rozprzestrzeniania się przemocy i nienawiści zauważa także zastępca burmistrza dzielnicy Marzahn-Hellersdorf, Gordon Lemm. Socjaldemokrata pochodzi z tej dzielnicy i tutaj dorastał. W rozmowie z DW mówi, że od jakiegoś czasu na celowniku szczególnie znajdują się osoby queer: – Nie ma tutaj, jak w innych berlińskich dzielnicach, queerowych kawiarni, które są normalnością w Berlinie. W naszej dzielnicy mamy mniej miejsc bezpiecznych. Otrzymuję sygnały, że osoby queer coraz rzadziej odważają się być rozpoznawalne.

Lemm obserwuje u młodzieży powrót do dawnych wartości. – Kobiety według tych wyobrażeń mają znowu przyjąć tradycyjną rolę, a mężczyźni mają być żywicielami – podkreśla. Ten odwrotny trend jest również napędzany przez rosnącą niepewność społeczną. – W mojej dzielnicy dostrzegam rodzaj twardości: ludzie są zamknięci w sobie i nie chcą się wyróżniać, nie chcą być zaczepiani, nie chcą, by patrzono na nich podejrzliwie. Widać pewnego rodzaju mur ochronny, który wiele osób pokazuje również poprzez swój wygląd: możliwie krótkie włosy i ubrania, które pokazują pewną siłę, tak by nie uchodzić za ofiarę. Również w Marzahn-Hellersdorf obserwuję wzrost tego zjawiska – mówi Lemm.

Codzienny rasizm wobec imigrantów

Konsekwencje tej twardości odczuwają osoby takie jak Farzaneh. Ma trzydzieści lat, podobnie jak Anne, i też mieszka w Hellersdorfie. Farzaneh nosi luźną chustkę na głowie. Jej rodzina pochodzi z Afganistanu, ona sama urodziła się w Iranie. Od wielu lat mieszka w Hellersdorfie. Poznała Annę, gdy zgłaszała codzienny rasizm do berlińskiego rejestru. – W domu, gdzie mieszka moja rodzina, moja matka była obrażana przez starszą kobietę: za każdym razem, gdy widziała moją matkę, mówiła: „Ty świnio” i rzucała inne obelgi.

Farzaneh często się śmieje, gdy opowiada o swoim codziennym życiu. O złych spojrzeniach, które spotyka w supermarkecie, w metrze, na ulicy. Tak dla niej zaczyna się rasizm. Ale się broni. – Nie jestem słaba tylko dlatego, że jestem kobietą. Potrafię się bronić – przekonuje.

Mimo wszystko kocha Berlin. – Kiedy ostatnio byłam dłużej w Południowym Tyrolu, tęskniłam za wielokulturowym Berlinem – przyznaje. Lubi mieszkać w Niemczech i teraz, po wielu latach, po ukończeniu szkoły średniej i studiów, chce uzyskać obywatelstwo. – Dobre w Niemczech jest to, że przynajmniej można zgłosić się do biura przeciwdziałania dyskryminacji. W Iranie tego nie ma. Przynajmniej można się bronić – podkreśla.

Miejsce dla dialogu

Bezbronna nie chce też pozostawać Barbara Jungnickel. Raz w tygodniu otwiera w Hellersdorfie swój przerobiony kontener budowlany: nazywa to miejsce spotkań „Kawiarnią na kółkach”. Zaprasza sąsiadów na kawę i ciastka. Jungnickel jest pedagożką społeczną w lokalnej parafii ewangelickiej.

Chce rozmawiać z ludźmi. Z wszystkimi. – Nie kieruję rozmowami w żadnym określonym kierunku, tego nie chcę – opowiada DW. Rozpoczęła działalność kawiarni w 2013 roku, kiedy w dzielnicy otwarto ośrodek dla uchodźców. – Przyjechali tutaj z całych Niemiec skrajni prawicowcy, żeby chodzić po ulicach i krzyczeć: „Nie dla ośrodka”. Byliśmy jako parafia zszokowani, jak wielu sąsiadów biegało za nimi i krzyczało razem z nimi – wspomina kobieta.

Kawiarnia jest skromnym punktem oporu przeciw nienawiści i agresji. Jest jednak dowodem na to, że każdy człowiek może wprowadzić różnicę, coś zmienić w społeczności w często anonimowym wielkim mieście. Barbara Jungnickel, Anna, Farzaneh, zastępca burmistrza Gordon Lemm – wszyscy oni nie chcą pozostawić swojego miasta agresywnej mniejszości ludzi przepełnionych nienawiścią. Sprzeciwiają się niepokojącemu trendowi w Niemczech.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Ponad sześć lat po rozpoczęciu pandemii koronawirusa pojawia się ponownie pytanie: jak dobrze Niemcy są dziś przygotowane na większe kryzysy zdrowotne? Aktualne ataki wirusów, takich jak hantawirus Andes, pokazują, że nowe patogeny mogą pojawić się w każdej chwili – nawet jeśli niekoniecznie prowadzą do pandemii. Doświadczenia z COVID-19 zainicjowały reformy w niemieckim systemie opieki zdrowotnej, ale wiele problemów strukturalnych nadal istnieje.

Coraz bardziej powiązany świat i zmiany klimatyczne sprawiają, że choroby zakaźne rozprzestrzeniają się coraz lepiej. Intensywna hodowla zwierząt oraz naruszanie siedlisk dzikich zwierząt sprzyjają zoonozom, czyli chorobom przenoszonym między ludźmi a zwierzętami.

Nowa pandemia może również dotknąć Niemcy. To skłania wielu do postawienia pytania: czy wyciągnięto właściwe wnioski z pandemii koronawirusa? I czy Niemcy są teraz lepiej przygotowane?

Kluczowy punkt: szpitale

Obrazy z pandemii koronawirusa, które zapisały się w pamięci: przepełnione oddziały intensywnej terapii i przeciążony personel szpitalny. Również w przypadku następnej pandemii kluczowe będzie, jak dobrze niemieckie szpitale są przygotowane na napływ pacjentów. – Dobre funkcjonowanie w kryzysach zdrowotnych jest możliwe tylko wtedy, gdy szpitale dobrze działają również w normalnych warunkach – mówi Christian Karagiannidis, który pracuje jako lekarz intensywnej terapii w klinice pulmonologicznej w Kolonii. – Obecnie nie mamy tego w takim wymiarze, jakiego potrzebujemy – dodaje.

Innym problemem jest to, że podczas pandemii koronawirusa personel opiekuńczy był oklaskiwany, ale teraz coraz bardziej popada w rutynowe zapomnienie w społeczeństwie – i się starzeje. W Nadrenii Północnej-Westfalii, najbardziej zaludnionym landzie Niemiec, według Izby Pielęgniarskiej NRW co trzecia pielęgniarka ma ponad 55 lat i wkrótce przejdzie na emeryturę. Tylko 15 procent pielęgniarek ma mniej niż 30 lat.

Według raportu pielęgniarskiego kasy chorych DAK brakuje młodych pracowników, aby objąć miejsca pracy zwalniane przez starszy personel. Grozi nam „punkt krytyczny w opiece".

Powodem do nadziei jest fakt, że szpitale podczas pandemii nauczyły się współpracy, a nie konkurencji - uważa Christian Karagiannidis. Ponadto: po pandemii pozostała świadomość, że gromadzenie masek i leków to dobry pomysł.

Postawić na gromadzenie zapasów

W przypadku szpitali gromadzenie zapasów może się sprawdzać, jednak na szczeblu ogólnokrajowym pojawia się problem z realizacją: na początku pandemii koronawirusa, w czerwcu 2020 roku, rząd Niemiec podjął decyzję o utworzeniu „Narodowej Rezerwy Ochrony Zdrowia”. Środki ochrony osobistej i wyroby medyczne zakupione w trakcie pandemii miały być przechowywane w centralnym magazynie. W kolejnych fazach rezerwa miała być uzupełniona o leki i wyroby medyczne produkowane w Niemczech. W ten sposób chciano uniknąć w przyszłości problemów z dostawami. Kilka lat później projekt wciąż był w fazie początkowej. Przeterminowane maseczki zostały zniszczone.

– To może nam się zemścić następnym razem – mówi Philipp Wiesener, który w Niemieckim Czerwonym Krzyżu odpowiada za krajowe zarządzanie kryzysowe i ochronę zdrowia ludności.

Z drugiej strony: podczas pandemii koronawirusa nauczyliśmy się, jak w krótkim czasie uruchamiać centra szczepień i szczepić duże grupy ludności – podkreśla Wiesener dodając, że to jest zasób, z którego będzie można skorzystać również następnym razem.

Punkt wyjścia: szczepionki

To, że pandemia koronawirusa nie wyrządziła jeszcze większych szkód niż to miało miejsce, wynika również z szybkiej dostępności skutecznych szczepionek. Szczęśliwy zbieg okoliczności: w tamtym czasie szczepionki nie były głównym przedmiotem badań. Technologia mRNA miała pierwotnie pomóc w leczeniu raka. – To naprawdę szczęście, że rozwój technologii mRNA był tak zaawansowany – mówi Emanuel Wyler. I dodaje z optymizmem: - Nie jest tak, że następnym razem nie będziemy mieli tego szczęścia.

Podczas pandemii szczepionki mRNA sprawdziły się jako elastyczne narzędzie. Działają one jednak tylko wtedy, gdy wiadomo, przeciwko którym strukturom patogenu mają być skierowane. Gdyby następnym wirusem był SARS-CoV-3, ludzie byliby dobrze przygotowani. Jednak już na przykład w przypadku ospy nie byłoby to wcale takie oczywiste – mówi biolog molekularny Wyler. Do tego dochodzi fakt, że ludzkość praktycznie nie posiada już ochrony szczepionkowej przeciwko tej chorobie.

Pytanie brzmi jednak również, czy Niemcy w ogóle zdecydują się na szczepienie następnym razem.

Społeczeństwo stało się bardziej sceptyczne

Tuż przed zniesieniem przez WHO stanu wyjątkowego związanego z koronawirusem w maju 2023 roku ponad 20 procent ludności Niemiec nie było zaszczepionych. A wielu straciło już zaufanie do przyszłych działań państwa. W ankiecie przeprowadzonej pod koniec 2022 roku przez zespół kierowany przez psycholożkę Cornelię Betsch z Uniwersytetu w Erfurcie jedna trzecia ankietowanych Niemców stwierdziła, że w przypadku kolejnej pandemii nie będzie już przestrzegać środków ochronnych. Również prawie jedna trzecia respondentów krytykuje polityków za sposób, w jaki próbowali radzić sobie z pandemią.

Pandemia ujawniła liczne nieprawidłowości: osoby o niższych dochodach i niższym poziomie wykształcenia były systematycznie dyskryminowane. Cyfryzacja systemu opieki zdrowotnej i szkół jest już dawno spóźniona. Wiele dzieci i młodzieży do dziś cierpi z powodu zamknięcia szkół. Liczni naukowcy krytykują brak systematycznego gromadzenia danych do oceny zastosowanych środków walki z pandemią.

Lekarze intensywnej terapii nauczyli się natomiast myśleć scenariuszami. Dla Christiana Karagiannidisa jest zatem jasne, co powinno być teraz priorytetem. – Musielibyśmy przeanalizować, co by było, gdyby teraz wybuchła kolejna pandemia. I sprawdzić: czy jesteśmy dobrze przygotowani – stwierdził. Zaczynając od tego, by zebrał się Bundestag i przeanalizował: Kto ogłasza, że jest kryzys? Jak na to reagujemy? Co stanie się ze szkołami? Czy dysponujemy najważniejszymi danymi w czasie rzeczywistym? – Właściwie potrzebny byłby ogólny scenariusz, tak by można było ustalić, gdzie są słabe punkty – podkreśla Karagiannidis.

Co trzeci mieszkaniec Niemiec jest niezadowolony z niemieckiego systemu opieki zdrowotnej. To najgorszy wynik od 15 lat – wynika z najnowszego sondażu kasy chorych DAK‑Gesundheit.

Podczas gdy w latach 2012-2022 niezmiennie ponad 80 proc. obywateli oceniało niemiecki system opieki zdrowotnej pozytywnie, obecnie jest to już tylko 62 proc. Jednocześnie liczba głosów krytycznych potroiła się od 2020 roku – z 11 do 35 proc.

Brak lekarzy

Instytut badania opinii publicznej Allensbach przeprowadził reprezentatywny sondaż w drugiej połowie kwietnia br. wśród 1015 osób w wieku co najmniej 16 lat. Obecnie tylko jedna trzecia respondentów (33 proc.) ma nieograniczone zaufanie do wydolności szpitali. W 2022 roku odsetek ten wynosił jeszcze 43 proc.

Ponadto udział ludności, która doświadcza braku lekarzy w swoim regionie, wzrósł od 2011 roku z 13 do obecnie 36 proc. We wschodnich Niemczech problem ten dotyczy ponad połowy osób (57 proc.). O długim czasie oczekiwania na wizytę u lekarza mówi niemal trzy czwarte badanych (72 proc).

Kontrowersyjne reformy

Pomimo rządowych planów reform zakładających oszczędności w systemie opieki zdrowotnej, tylko co dziesiąta badana osoba wierzy w stabilizację składek na ustawowe ubezpieczenie zdrowotne. Aktualne propozycje reform wywołują zróżnicowane reakcje.

Większość respondentów popiera na przykład wyższe podatki na tytoń i alkohol oraz wprowadzenie podatku cukrowego od napojów. Poparcie zyskują także wyższe rabaty producentów farmaceutycznych na leki. Z kolei zdecydowana większość odrzuca wszystkie środki, które oznaczałyby dla obywateli wyższe koszty lub niższy poziom świadczeń.

Największy sprzeciw budzą cięcia dopłat do sztucznych zębów i protez dentystycznych oraz podwyżki składek do kas chorych (po 74 proc. sprzeciwu), ograniczenia badań profilaktycznych dotyczących raka skóry (67 proc.), obniżenie zasiłku chorobowego (65 proc.) oraz częściowe zniesienie bezpłatnego ubezpieczenia współmałżonka (53 proc.).

(AFP/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Choć przez całą karierę projektował przestrzenie dla innych, sam nigdy nie zbudował domu dla siebie. Zapytany o to, odpowiada półżartem, że nie miał na to czasu ani potrzeby. To zdanie mówi o nim więcej niż niejeden biogram.

Gdy projektuje, nadal zaczyna od kartki papieru. Nie traktuje szkicu jako etapu przejściowego, ale jako istotę myślenia o architekturze. Wielokrotnie mówił, że to właśnie rysowanie nauczyło go myślenia o przestrzeni; bardziej niż akademickie reguły czy techniczna wiedza. Chętnie przywołuje przy tym renesansowego teoretyka Leona Battistę Albertiego, według którego architektura jest „rysunkiem, który ożywa”.

Architektura pustki i pamięci

„Tylko poprzez uznanie zniszczenia i pustki, jaką pozostawiło po sobie życie żydowskie, historia Berlina i Europy może mieć przed sobą ludzką przyszłość” – tak Daniel Libeskind wyjaśniał koncepcję swojego projektu Muzeum Żydowskiego w Berlinie, opartego na trzech osiach, z których jedna to właśnie „Oś Holokaustu”, prowadząca do ciemnej, pustej wieży (tzw. Holocaust Tower).

Daniel Libeskind pochodzi z Polski, dorastał w Izraelu i Nowym Jorku, gdzie mieszka do dziś. Jego prace są rozpoznawalne na całym świecie, ale najważniejszym punktem zwrotnym pozostaje otwarte 25 lat temu Muzeum Żydowskie w Berlinie. Był to zarazem pierwszy zrealizowany budynek architekta.

Trzeba jednak zaznaczyć, że choć Libeskind wygrał prestiżowy konkurs na projekt muzeum w roku 1989, obiekt został oficjalnie udostępniony zwiedzającym dopiero w roku 2001. W konsekwencji za pierwszy ukończony i w pełni zrealizowany projekt architektoniczny uznaje się Felix-Nussbaum-Haus.

Tego muzeum nie sposób pomylić z żadnym innym. Zygzakowata, obłożona cynkiem forma niczym błyskawica wdziera się w spokojną przestrzeń miasta. W budynku wszystkie zmysły pozostają w stanie czujności, nie odpoczywają, są stale niepokojone: podłogi lekko opadają, ściany nie są równoległe, a wąskie ukośne okna wpuszczają światło w nierównych cięciach.

„Oficjalna nazwa projektu brzmi 'Muzeum Żydowskie', lecz ja nadałem mu tytuł 'Between the Lines' (Między liniami), ponieważ dla mnie opiera się on na dwóch liniach myślenia, organizacji i relacji” – te słowa Daniela Libeskinda widnieją na stronie internetowej muzeum.

Taki zamysł formalny nie jest więc architektonicznym kaprysem. Libeskind projektował muzeum tak, by ciało odwiedzającego odczuwało dezorientację, napięcie i brak stabilności. W środku znajdują się tzw. Voids – puste przestrzenie w betonie, których nie można wykorzystać ani zagospodarować. Są zimne, pozbawione funkcji, świadomie wyłączone z narracji wystawy. Symbolizują nieobecność żydowskiego życia w Europie po Zagładzie. Pustka staje się tu materiałem architektonicznym.

Szczególne wrażenie robi Holocaust Tower – wysokie, niemal całkowicie ciemne pomieszczenie, oświetlone jedynie wąską szczeliną pod sufitem. Zwiedzający zwykle milkną tam, spontanicznie popadając w zadumę.

Libeskind przygotował również projekt Albert Einstein Discovery Center w Ulm, mieście urodzenia Alberta Einsteina. Liberalna gmina żydowska w Monachium od lat zabiega z kolei o realizację jego projektu nowej synagogi.

„Życie na odwrót”

Daniel Libeskind urodził się w 1946 roku w Łodzi jako syn ocalałych z Holokaustu. W 1957 roku rodzina wyemigrowała do Izraela, a trzy lata później – do Nowego Jorku, gdzie zamieszkała w Bronksie. Rodzice pracowali fizycznie w fabrykach.

Początkowo nic nie wskazywało, że wybierze architekturę. Jako nastolatek był utalentowanym akordeonistą i występował nawet w Carnegie Hall. Studiował muzykę, później matematykę, zanim zwrócił się ku architekturze.

Przez lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte Libeskind był przede wszystkim teoretykiem i wykładowcą. Tworzył wizjonerskie projekty oraz gęste, ekspresyjne rysunki architektoniczne, funkcjonujące bardziej jako idee niż zapowiedzi realnych budynków. Mimo że był znanym naukowcem i teoretykiem, swój pierwszy budynek – Felix Nussbaum Haus w niemieckim Osnabrück – ukończył dopiero w wieku 52 lat.

Gdy Daniel Libeskind wreszcie odniósł sukces, żartował, że przeżył swoje życie „na odwrót” – oddając się refleksjom i teoretyzowaniu, zanim faktycznie cokolwiek zbudował.

Interwencja żony

A miał 42 lata i nie zrealizował jeszcze żadnego projektu, gdy w 1988 roku wygrał konkurs na rozbudowę Muzeum Żydowskiego w Berlinie. Jury uznawane za konserwatywne postawiło wtedy na projekt radykalny i emocjonalny, daleki od bezpiecznego modernizmu.

W 1991 roku berliński Senat próbował jednak odłożyć inwestycję z powodów finansowych. Libeskind był bliski rezygnacji. W obronie projektu zaangażowała się jego żona Nina Libeskind, kontaktując się m.in. z byłym kanclerzem Willym Brandtem oraz burmistrzem Jerozolimy Teddym Kollekiem. Ostatecznie Senat wycofał się z decyzji, a budowę rozpoczęto rok później.

Muzeum otwarto we wrześniu 2001 roku – zaledwie dwa dni przed zamachami na World Trade Center.

Ground Zero i granice możliwego

Po 11 września Libeskind stał się architektem, któremu powierzano projekty związane z pamięcią zbiorową i traumą. W 2002 roku jego pracownia wygrała konkurs na zagospodarowanie Ground Zero w Nowym Jorku. Projekt zakładał zachowanie strefy pamięci wpisanej w urbanistykę miejsca. Realizacja jednak została znacząco zmieniona pod naciskiem polityków i deweloperów.

„Zejście w głąb Ground Zero było dla mnie jak zejście do świętego miejsca. Zrozumiałem wtedy, że nie budujemy tylko budynków; budujemy fundamenty pamięci dla przyszłych pokoleń” – to jedna z jego najbardziej znanych wypowiedzi na ten temat.

Ostatecznie zrealizowano jednak jego koncepcję głównego planu zagospodarowania terenu o nazwie „Memory Foundations” (Podstawy pamięci). Chociaż to jego wizja wygrała konkurs i nadała kierunek całej odbudowie, rola Libeskinda ewoluowała z architekta konkretnych budynków na głównego planistę, który koordynował pracę innych słynnych twórców.

One World Trade Center zaprojektowało inne biuro, choć zachowano wysokość zaproponowaną przez Libeskinda (1776 stóp jako nawiązanie do roku ogłoszenia Deklaracji Niepodległości USA). Jego wizja pozostała jednak ważnym punktem odniesienia dla myślenia o odbudowie miejsca po katastrofie.

Metoda, nie styl

Krytycy od dekad próbują przypisać Libeskinda do określonego nurtu – najczęściej dekonstruktywizmu. On sam odrzuca te etykiety. Twierdzi, że architekt powinien zachować własny sposób myślenia niezależnie od miejsca i skali realizacji. Porównuje to do muzyki: kompozytor może pracować w różnych miastach i kulturach, ale nadal pozostaje rozpoznawalny.

Widać to w jego realizacjach. Felix-Nussbaum-Haus to miejsce, w którym architektura i biografia malarza Felixa Nussbauma, zamordowanego w czasach nazistowskich, tworzą symbiozę. Dzięki pochyłym płaszczyznom i ścianom zbiegającym się pod ostrym kątem muzeum budzi przytłaczające poczucie ciasnoty.

Inne przykłady to Imperial War Museum North czy drezdeńskie Muzeum Historii Wojskowości Bundeswehry, gdzie stalowy klin wbity został w klasycystyczny gmach niczym architektoniczne pęknięcie pamięci. Projektował także budynki uniwersyteckie, apartamentowce, biurowce i hotele. W Düsseldorfie powstał jego komercyjny kompleks Kö-Bogen, a w Lüneburgu główny budynek Leuphana Universität Lüneburg.

Niezależnie od funkcji Libeskind powtarza, że architektura zaczyna się od człowieka: sposobu poruszania się, orientacji, odbioru światła i przestrzeni. Ten humanistyczny wymiar odróżnia go od wielu architektów posługujących się podobnie ekspresyjnym językiem form.

Projekty w Polsce

W Polsce zrealizowano dotychczas jeden główny projekt architektoniczny autorstwa Daniela Libeskinda, choć architekt ma na koncie również plany oraz inicjatywy w innych miastach, szczególnie w rodzinnej Łodzi.

Jego najsłynniejszy polski projekt, nazywany potocznie „Żaglem”, to warszawski wieżowiec Złota 44, należący do najwyższych budynków mieszkalnych w Unii Europejskiej. Wbity w centrum miasta, stanowi współczesną odpowiedź na sąsiedni Pałac Kultury i Nauki. „Chciałem, żeby fasada Złotej 44 odzwierciedlała energię tkwiącą w Warszawie” – wyjaśniał architekt. Dynamiczna forma budynku ma nawiązywać do skrzydeł orła i optymizmu współczesnej Polski.

Budowie drapacza chmur jednak towarzyszyły liczne awantury i kontrowersje, a gdy w roku 2010 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił pozwolenie na budowę, Daniel Libeskind mówił o frustracji i rozczarowaniu. Budynek oficjalnie otwarto w marcu 2017 roku, ale gdy elewacja była już gotowa, przez opinię publiczną przetoczyła się fala krytyki. Wielu architektów uznało, że finalny wygląd znacznie odbiega od lekkości prezentowanej na wizualizacjach. Zamiast „szklanego żagla” część krytyków widziała w nim ciężki, „przysadzisty obelisk”. Złota 44 jednak na stałe weszła w panoramę Warszawy i jest uznawana za jeden z najbardziej prestiżowych adresów w Polsce.

Bo choć Łódź to dla niego miejsce szczególne, co wielokrotnie zaznaczał podczas wizyt w Polsce („Łódź nie jest zwykłym miastem, to moje miasto”), wszystkie projekty architekta dla jego rodzinnego miasta pozostają w sferze planów, koncepcji lub zostały zarzucone. Na tej liście znajdują się Brama Miasta (miasto ostatecznie zdecydowało się na inną koncepcję), Specjalna Strefa Detalu / Centrum Architektury (budowa do tej pory nie ruszyła) czy Nexus21 (koncepcja urbanistyczna zakładająca rewitalizację 21 punktów miasta).

80 lat i nowe projekty

Daniel Libeskind nadal pracuje. W Amsterdamie w 2021 roku odsłonięto Holocaust Namenmonument – centralny holenderski pomnik upamiętniający ofiary Zagłady.

Jednym z jego najtrudniejszych współczesnych projektów pozostaje plan stworzenia centrum edukacyjnego przy domu komendanta Auschwitz Rudolfa Hössa w Oświęcimiu. Architekt podkreśla, że miejsca obciążone historią nie powinny pozostawać wyłącznie przestrzeniami rozpaczy, lecz także refleksji i odpowiedzialności.

Libeskind mieszka dziś w nowojorskiej Tribece (w odległości spaceru od Ground Zero). Z okien swojego mieszkania obserwuje codzienny ruch ludzi wychodzących z metra. To pozornie drobny detal, ale dobrze oddaje jego sposób myślenia o architekturze: najważniejsze nie są same budynki, lecz relacja między przestrzenią a człowiekiem. „Gdy jestem w Nowym Jorku, nie mogę zasnąć. Naprawdę. Żyję na adrenalinie” – stwierdził niegdyś.

Daniel Libeskind kończy dziś (12.05.2026) 80 lat. Muzeum Żydowskie w Berlinie świętuje tę rocznicę wystawą poświęconą jego twórczości. Ale najlepszym sposobem zrozumienia jego architektury pozostaje wejście do jednego z jego budynków i doświadczenie, jak przestrzeń potrafi przechowywać historię, emocje i pamięć.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Coraz więcej niemieckich przedsiębiorstw, urzędów i organizacji pada ofiarą ataków typu ransomware, podczas których przestępcy szyfrują dane i żądają okupu za ich odblokowanie. Z najnowszego raportu o cyberprzestępczości w Niemczech wynika jednak, że gotowość poszkodowanych do płacenia okupu maleje.

Według Federalnego Urzędu Kryminalnego (BKA) w ubiegłym roku w całych Niemczech zgłoszono 1041 przypadków ataków ransomware oraz innych form kradzieży danych połączonych z wymuszeniem. Rok wcześniej zarejestrowano 950 takich poważnych przestępstw cybernetycznych.

Niemcy w centrum ataków

Raport obejmuje również inne formy przestępczości cyfrowej, takie jak ataki DDoS, polegające na zaatakowaniu z wielu miejsc jednocześnie. – Cyberprzestępczość jest jednym z największych wyzwań dla bezpieczeństwa publicznego w Niemczech – stwierdził minister spraw wewnętrznych Niemiec Alexander Dobrindt podczas prezentacji raportu w Berlinie we wtorek (12.05.2026).

– Niemcy należą we wszystkich przejawach cyberprzestępczości regularnie do głównych celów ataków na świecie – dodała wiceprezes BKA Martina Link.

A sprawcy? – Rosja znajduje się w centrum naszej uwagi – powiedział szef MSW. Dodał, że aktywność z obszaru rosyjskiego wyraźnie wzrosła od początku wojny w Ukrainie.

AI zwiększa zagrożenie

Wykorzystywanie sztucznej inteligencji (AI) dodatkowo pogłębia problem, ponieważ techniki ataków stają się bardziej zaawansowane, a ich użycie prostsze. Nawet osoby bez wiedzy technicznej mogą szybko nabyć odpowiednie umiejętności z pomocą AI.

Szef niemieckiego MSW zapowiedział ustawę o aktywnej cyberobronie. Ma ona stworzyć podstawy prawne do tego, by organy nie tylko odpierały cyberataki, lecz także mogły zakłócać i niszczyć infrastrukturę atakujących. – Technicznie jesteśmy dziś do tego zdolni – powiedział Alexander Dobrindt. Elementy wykorzystywane w ściganiu przestępstw miałyby być stosowane również w zapobieganiu zagrożeniom. – To luka w przepisach, którą trzeba zamknąć – dodał.

Ataki na mniejsze firmy

Ataki typu ransomware już wielokrotnie paraliżowały szpitale, administracje samorządowe i przedsiębiorstwa transportowe. Większe instytucje należące do tzw. infrastruktury krytycznej mają obecnie ustawowy obowiązek podejmowania działań zapobiegających cyberatakom. W przypadku udanego ataku hakerskiego muszą zgłosić incydent do Federalnego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Informatycznego (BSI).

Jak wynika z raportu za ubiegły rok, około 90 proc. ataków było skierowanych przeciwko małym i średnim przedsiębiorstwom. Spada jednak gotowość do płacenia okupu. W 2025 roku jedynie 7 proc. ofiar ataków ransomware (według własnych deklaracji) zapłaciło okup. Rok wcześniej było to jeszcze 9 proc. W przypadku tych poszkodowanych, którzy zdecydowali się spełnić żądania przestępców, średnia kwota zapłaconego okupu wyniosła według BKA około 456,3 tys. dolarów amerykańskich (ok. 387 tys. euro), a więc znacznie więcej niż rok wcześniej, kiedy płacono średnio 276, 6 tys. dolarów.

Paraliżują systemy IT

Niemiecka policja odnotowuje też wzrost liczby ataków DDoS. Ataki sprawców, którzy z powodów politycznych paraliżują systemy IT, wzrosły w 2025 roku o 224 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Zjawisko to związane jest przede wszystkim z niemieckim wsparciem dla broniącej się przed Rosją Ukrainy.

Statystyki dotyczące cyberprzestępczości od lat pokazują ciągły wzrost, zwłaszcza w przypadku przestępstw pochodzących z zagranicy. W 2024 roku liczba spraw z domniemanymi sprawcami w kraju spadła nieznacznie z około 134 tys. do około 131 tys. Jednocześnie liczba czynów popełnionych z zagranicy wzrosła z około 190 tys. do niemal 202 tys.

W 2025 roku policji zgłoszono łącznie niemal 334 tys. przestępstw cybernetycznych. W około 126 tys. przypadków sprawcę lub grupę sprawców zlokalizowano w Niemczech.

(DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Po tym, jak od 1 maja Rosja blokuje dostawy kazachskiej ropy do rafinerii PCK w Schwedt, niemiecki rząd stara się zapewnić dostawy surowca do zakładu położonego tuż przy granicy z Polską. „Rozwiązaniem mogłyby być dostawy przez port w Gdańsku, jednak Polska sprzeciwia się temu, ponieważ większościowy udział w PCK należy do rosyjskiego koncernu Rosnieft. Rząd Niemiec próbuje teraz zastosować pewien trik” – pisze dziennik „Die Welt”.

Podczas poniedziałkowej (11.05.) wizyty w rafinerii w Schwedt niemiecka ministra gospodarki Katherina Reiche pozytywnie wypowiadała się na temat rozmów z Polską, nazywając je „naprawdę dobrymi” – czytamy. „(To) słowa, które najwyraźniej miały na celu poprawę relacji z Warszawą. Jak dotąd nie wydaje się bowiem, aby istniało rozwiązanie z krajem sąsiedzkim, które zabezpieczyłoby niepewną sytuację zaopatrzeniową rafinerii poprzez dalsze dostawy ropy z portu w Gdańsku” – pisze dziennik. Gazeta dodaje, że negocjacje z Polską trwały przez cały miniony weekend.

Więcej dostaw z Gdańska?

Obecnie, po tym jak Rosja wstrzymała tranzyt ropy z Kazachstanu, surowiec dociera do Schwedt jedynie tylko poprzez niewielki rurociąg z Rostocku. Jego przepustowość nie pozwala na zwiększenie dostaw tą drogą. Dostawy można by zwiększyć poprzez port w Gdańsku, Rurociągiem Pomorskim do Schwedt. Jednak w Polsce najwyraźniej są większe trudności z prowadzeniem interesów z Rosją, ponieważ niemiecka rafineria w 54 procentach należy do rosyjskiego koncernu naftowego Rosnieft” – pisze „Die Welt”. Oferta transportu ropy dotyczy wyłącznie nierosyjskich udziałowców PCK.

Jak stwierdza dziennik, fakt, że rząd Niemiec sprawuje zarząd powierniczy nad udziałami „Rosnieftu Deutschland” w rafinerii, najwyraźniej nie wystarcza rządowi w Warszawie i polskiej spółce Pern, zajmującej się logistyką naftową.

Dlatego – jak informuje „Die Welt” powołując się na informacje własne i portalu „Politico” – niemiecki rząd rozważa inne rozwiązanie, które ma złagodzić obawy Polaków. „W związku z tym mniejszościowy udziałowiec PCK, (brytyjska) firma Shell z 37,5 procentami akcji, mogłaby zostać poproszona o zamówienie ropy naftowej w Gdańsku ponad swój własny udział. Partnerem biznesowym Warszawy byłby wówczas zachodni koncern energetyczny.

„Polska musiałaby zignorować fakt, że część ropy zakupionej przez Shell byłaby ostatecznie przetwarzana przez rosyjskie moce przerobowe PCK” – czytamy.

Obawy Warszawy

Dziennik podkreśla, że nie jest jasne czy takie rozwiązanie będzie możliwe oraz czy koncern Shelll zgodziłby się na taki „księgowy trik”. „Nie jest też wcale pewne, czy Polska przymknęłaby na to oko. W Warszawie obawiają się również publicznej krytyki, gdyby wyszło na jaw, że choć na kontrakcie naftowym widnieje nazwa Shell, to w rzeczywistości dostawy są realizowane dla Rosnieftu” – pisze „Die Welt”.

Gazeta wyraża jednak nadzieje, że sprawę uda się załatwić. Z odpowiedzi spółki Pern wynika, że nie ma ona zastrzeżeń co do umowy tranzytowej dla Shell. „Gdyby Pern wypowiadał się w tej sprawie za wiedzą polskiego rządu, byłby to znak nadziei dla niemieckiej rafinerii” – uważa dziennik.

Co z wywłaszczeniem Rosnieftu?

„Die Welt” zwraca uwagę jeszcze na jeden aspekt: ponieważ w rafinerii PCK każdy udziałowiec kupuje ropę przypadającą tylko na swój udział, nie jest pewne, czy Shell mógłby zwiększyć zamówienie. Według gazety Rosnieft Deutschland musiałby prawdopodobnie dostać rekompensatę, gdyby jego zakłady były wykorzystywane do przetwarzania ropy Shell. „Pieniądze nie trafiłyby jednak do Moskwy, tylko zostałyby na rachunku powierniczym prowadzonym przez Federalną Agencję Sieciową” – informuje dziennik. Zwraca też uwagę na prawdopodobny opór przedsiębiorstwa, do którego po takim zabiegu nie trafiałyby przychody.

Jak pisze gazeta, gdyby plan z zakupem większej ilości ropy przez Shell się nie powiódł, ministrze gospodarki Niemiec pozostałoby jedynie wywłaszczenie spółki Rosnieft Deutschland. Prawdopodobnie wywołałby to jednak ostrą reakcję ze strony Rosji. Dlatego, jak informuje „Die Welt”, ministra zapowiedziała, że przymusowe upaństwowienie spółki nie wchodzi w grę.

Niepomyślnie wypadła dla kanclerza Niemiec wizyta na kongresie Niemieckiej Federacji Związków Zawodowych (DGB).

Kiedy w swoim przemówieniu Friedrich Merz zabiegał o poparcie dla głębokich reform społecznych, usłyszał okrzyki niezadowolenia i gwizdy. Jego apel, aby proces reform postrzegać jako szansę, a nie zagrożenie, i aktywnie się w niego włączyć, nie spotkał się z aprobatą około 400 delegatów DGB. – Nie możemy po prostu działać tak dalej, jak przez ostatnie 20 lat – mówił Merz. Miejsce, z którego można kształtować kraj ku lepszemu, „to nie hamulec” – tłumaczył we wtorek (12.05.2026) na kongresie w Berlinie.

„Niemcy muszą się pozbierać”

Merz wystąpił na kongresie DGB jako pierwszy chadecki kanclerz od ośmiu lat. Ostatnio gościła tam w 2018 roku Angela Merkel. Delegacji DGB również jej nie oszczędzali gwizdów i okrzyków, m.in. za reformę podnoszącą wiek emerytalny do 67 lat.

W ostatnich miesiącach Merz naraził się związkom zawodowym wypowiedziami o ustawowej emeryturze jako „podstawowym zabezpieczeniu” oraz o „lifestylowym” podejściu do pracy.

W przemówieniu na kongresie DGB ponownie podkreślił potrzebę reform, aby zabezpieczyć dobrobyt Niemiec. – Po prostu zaniedbaliśmy modernizację naszego kraju – zaznaczył. – Niemcy muszą się więc pozbierać.

Trudna reforma emerytalna

Gdy Merz opisywał zatwierdzone już przez jego rząd środki oszczędnościowe w ustawowym ubezpieczeniu zdrowotnym, pojawiły się pierwsze gwizdy, buczenie i okrzyki z sali.

Zapowiadaną na lato reformę emerytalną nazwał „najtrudniejszym tematem” rządu. – To wszystko nie jest ani złą wolą z mojej strony, ani ze strony rządu – podkreślił kanclerz. – To demografia i matematyka. W przyszłości po prostu przekracza to możliwości dwóch płatników składek, jeśli mieliby oni finansować jednego emeryta – mówił. Ale publiczność nawet w tym momencie nie szczędziła mu okrzyków, a nawet śmiechu.

W kwietniu Merz wywołał poruszenie stwierdzeniem, że ustawowe ubezpieczenie emerytalne będzie w przyszłości co najwyżej „podstawowym zabezpieczeniem” obok prywatnych i zakładowych emerytur. Wywołało to oburzenie nie tylko wśród związków zawodowych, lecz także zaniepokoiło partnera w rządzie – socjaldemokratyczną SPD.

Merz: Nie będzie obniżek emerytur

W swoim wystąpieniu Merz nie wrócił do tego sformułowania, ale ponownie zapewnił, że nie są planowane żadne obniżki emerytur. – Nikt w tym kraju nie proponuje cięć ustawowych emerytur. Poza tym byłyby one prawnie niedopuszczalne – zaznaczył.

Kanclerz zaapelował do związkowców o współpracę przy reformach. – Potrzebujemy wspólnego poszukiwania dróg, które popchną nasz kraj do przodu – mówił.

„Już za to zapłaciliśmy”

Szefowa DGB Yasmin Fahimi zwróciła uwagę, że wielu pracujących obawia się, że reformy ostatecznie oznaczać będą cięcia i ograniczenia, „które z naszego punktu widzenia oznaczają jednostronne obciążenia i demontaż ochrony (pracowników)”.

Fahimi mówiła też, że w związkach zawodowych ma się wrażenie, że fundamentalne dla relacji gospodarczych w Niemczech partnerstwo społeczne nie funkcjonuje już właściwie, a związki zawodowe coraz częściej są wpychane w konflikty.

W odniesieniu do reformy emerytalnej Fahimi przypomniała Merzowi, że już wcześniej obiecywano zabezpieczenie filarów emerytalnych, w tym prywatnego i zakładowego. – Ten model docelowy do dziś nie został zrealizowany. Już za to zapłaciliśmy: podniesieniem wieku emerytalnego, likwidacją emerytur przejściowych i obniżeniem poziomu świadczeń – wyliczała szefowa DGB.

Na kongresie DGB przemawia także minister pracy i przewodnicząca SPD Bärbel Bas. Wieczorem Merz i Bas spotkają się z pozostałymi liderami chadecji CDU/CSU i socjaldemokratycznej SPD na posiedzeniu komisji koalicyjnej. Rozmowy mają dotyczyć dalszego harmonogramu reform, negocjacji budżetowych oraz ulg w związku z gwałtownie rosnącymi kosztami energii, będącymi skutkiem wojny z Iranem.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Rynki kapitałowe w Polsce, Czechach i na Węgrzech przyciągają inwestorów – pisze we wtorek, 12 maja, dziennik ekonomiczny „Handelsblatt”. Gazeta zwraca, jak silną dynamikę w tych krajach mogą wywołać zmiany polityczne. Zwycięstwo w wyborach Petera Magyara i spodziewane uwolnienie ok. 17 mld euro zamrożonych środków pomocowych Unii Europejskiej może według ekspertów spowodować wzrost węgierskiego PKB nawet o osiem do dziewięciu procent.

„Jak silny wpływ mogą mieć fundusze unijne, pokazuje przykład Polski: polska gospodarka wzrosła w 2025 roku o około trzy procent, a na rok 2026 ekonomiści spodziewają się jeszcze silniejszego wzrostu. Ma to również wpływ na rynki finansowe. Polski indeks referencyjny WIG 20 wzrósł w ciągu roku o około 25 procent – co czyni go jednym z najsilniejszych barometrów giełdowych w Europie” – czytamy.

Fundusze unijne napędem gospodarki

„Handelsblatt” podkreśla, że Polska otrzymała ok. 60 mld euro z unijnego funduszu odbudowy i inwestuje m.in. w rozbudowę transportu kolejowego czy sieci energetycznej. Do 2034 do kraju ma zaś trafić kolejne 112 mld euro z funduszy unijnych.

Cytowany przez gazetę ekspert w zakresie doradztwa finansowego wyjaśnia, że Polska profituje też z tzw. nearshoringu, czyli strategii biznesowej polegającej na przenoszeniu produkcji lub usług do pobliskiego kraju. „W obliczu napięć geopolitycznych i niestabilnych łańcuchów dostaw wiele przedsiębiorstw znów przenosi swoją produkcję bliżej rynków zbytu” – tłumaczy w „Handelsblatt” Marian Henn, partner w agencji Allington Investors. Dodaje on, że siłą Polski jest nie tylko położenie geograficzne, ale także stosunkowo niskie ceny energii i koszty pracy – choć te stale rosną. Do zalet Polski ekspert zalicza też potencjał technologiczny.

Niższe wyceny niż na Zachodzie

Jako drugi co do wielkości sektor w Europie Wschodniej dziennik wymienia przedsiębiorstwa energetyczne i górnicze. Liderem jest polska spółka KGHM ,która – jak pisze „Handelsblatt” korzysta z globalnego popytu na miedź i srebro.

„Pomimo całej tej euforii inwestorzy powinni zdawać sobie sprawę z potencjalnych słabych punktów Europy Wschodniej” – czytamy. Dziennik zauważa też, że mimo sukcesów, rynki kapitałowe z tej części kontynentu są stosunkowo nisko wyceniane – wskaźnik średniego stosunku ceny do zysku wynosi 13 i jest niższy od wskaźnika ogólnoeuropejskiego wynoszącego 17. „Handelsblatt” dodaje też, że fundusze ETF oparte na indeksie Europy Wschodniej jak dotąd inwestują w zaledwie trzech krajach: Polsce, Węgrzech i Czechach. Największy udział ma Polska z ok. 71 procentami.

W walce z niedoborami w UE leków niezbędnych do życia negocjatorzy w Brukseli uzgodnili zasady, które mają ułatwić wspieranie produkcji leków ze środków publicznych. Poinformowali o tym przedstawiciele Parlamentu Europejskiego i państw członkowskich. Dzięki temu Europa ma stać się mniej zależna od poszczególnych dostawców i produkcji poza kontynentem.

Czasowe braki niektórych leków

W ostatnich latach mieszkańcy Europy nie mogli czasami kupić niektórych leków w aptekach. Dotyczyło to na przykład środków przeciwbólowych, antybiotyków czy syropów przeciwgorączkowych dla dzieci.

– Pacjenci nie powinni martwić się o to, czy ważne leki, takie jak antybiotyki, są dostępne w ich aptece lub szpitalu – powiedział cypryjski minister zdrowia Neophytos Charalambides. Jego kraj sprawuje obecnie rotacyjną prezydencję w Radzie UE.

Zanim przepisy wejdą w życie, muszą zostać zatwierdzone przez Parlament Europejski i państwa członkowskie UE. Zazwyczaj jest to formalność, jeśli negocjatorzy instytucji uzgodnili wcześniej kompromis.

Zachęty dla produkcji krajowej

Jednym z elementów nowych przepisów jest udzielanie zamówień publicznych. W przypadku ważnych leków, gdzie istnieje duża zależność od jednego lub kilku krajów, w przyszłości pierwszeństwo będą miały zasadniczo leki produkowane w Europie. Ma to na celu stworzenie zachęt dla bezpiecznych łańcuchów dostaw.

Wstępne porozumienie przewiduje różne możliwości preferowania tych leków. „Obejmuje to wynagradzanie dostawców proporcjonalnie do udziału leków i ich substancji czynnych wyprodukowanych w UE” – poinformował Parlament.

Ponadto tzw. projekty strategiczne mają być szybciej zatwierdzane i szybciej uzyskiwać dostęp do dofinansowania. Kilka krajów może również połączyć siły i wspólnie zaopatrywać się w ważne leki. Dotyczy to między innymi leków na rzadkie choroby, w przypadku których, według Komisji, rynek zawodzi.

Według Komisji Europejskiej leki krytyczne to leki, „dla których istnieje niewiele zamienników lub nie ma ich wcale i w przypadku których pacjenci ponieśliby poważne szkody z powodu niedoborów w zaopatrzeniu”. Należą do nich między innymi antybiotyki i leki przeciwzakrzepowe, leki przeciwnowotworowe oraz leki sercowo-naczyniowe. Są one wymienione w wykazie.

Produkowane głównie w Azji

Komisja Europejska zaproponowała tę zmianę w marcu 2025 roku. Według danych Komisji istnieje wiele powodów, dla których w ostatnich latach w UE występowały problemy z zaopatrzeniem.

Należą do nich na przykład niedobory substancji czynnych. Jednak również fakt, że produkcja koncentruje się w nielicznych krajach, przyczynia się do tych problemów. Podczas pandemii koronawirusa ujawniły się słabe punkty w łańcuchach dostaw.

Według danych ministrów zdrowia UE z ubiegłego roku około 80-90 procent leków w Europie pochodzi z Azji, głównie z Chin. Jednocześnie, według Komisji, w sektorze farmaceutycznym w UE zatrudnionych jest około 800 tys. osób.

(DPA/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Wojna z Iranem wywołała w kwietniu gwałtowny wzrost kosztów życia w Niemczech. Znaczne podwyżki cen energii spowodowały, że stopa inflacji osiągnęła 2,9 procent, czyli najwyższy poziom od stycznia 2024 roku, jak potwierdzają wstępne obliczenia Federalnego Urzędu Statystycznego. Już w marcu wojna na Bliskim Wschodzie spowodowała gwałtowny wzrost stopy inflacji do 2,7 procent, po 1,9 procent w lutym.

– Kolejny wzrost cen energii w wyniku wojny z Iranem spowodował wzrost ogólnej inflacji drugi miesiąc z rzędu. Szczególnie utrzymująca się presja cenowa na paliwa jest wyraźnie odczuwalna dla konsumentów – wyjaśnia Ruth Brand, szefowa Federalnego Urzędu Statystycznego.

Paliwo i olej opałowy

W kwietniu ceny energii poszybowały w górę o 10,1 procent z powodu gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej. Paliwa podrożały nawet o ponad jedną czwartą (26,2 procent), a lekki olej opałowy o ponad połowę (55,1 procent).

Natomiast energia elektryczna (-4,5 procent), gaz ziemny wraz z kosztami eksploatacji (-3,0 procent) oraz ciepło sieciowe (-1,1 procent) były tańsze niż rok wcześniej.

Czekolada droższa, masło tańsze

Ceny żywności nieznacznie wzrosły w kwietniu. Wyraźnie podrożały między innymi cukier, dżem, miód i inne słodycze (+6,6 procent), w tym czekolada o 9,7 procent. Droższe stały się również mięso i owoce (po 3,6 procent).

Natomiast spadły ceny tłuszczów i olejów spożywczych (-13,9 procent, w tym masła: -25,4 procent i oliwy z oliwek: -8,9 procent). Ponadto potaniały ziemniaki (-14,4 procent), podczas gdy ceny jaj wzrosły o prawie 15 procent. Droższe stały się również takie towary jak kawa, herbata i kakao (wzrost o 11,2 procent), a także tytoń (wzrost o 6,2 procent). Tańsza stała się elektronika użytkowa (-6,1 procent).

Wahania w sektorze usług

W kwietniu ceny usług wzrosły o 2,8 procent w porównaniu z tym samym miesiącem ubiegłego roku. Wzrosły więc ceny za konserwację i naprawę pojazdów (o 5,0 procent), wizyty w restauracjach (o 3,2 procent) oraz czynsze netto bez opłat eksploatacyjnych (o 1,8 procent).

Tylko nieliczne usługi były tańsze, w tym wycieczki zorganizowane (-3,5 procent).

Wzrost cen we wszystkich dziedzinach życia?

Jak stwierdziła Silke Tober, ekspertka ds. inflacji z Instytutu Makroekonomii i Badań Koniunkturalnych (IMK) Fundacji Hansa Böcklera, wzrost cen nie ma jak dotąd charakteru powszechnego. „Jeśli w najbliższych tygodniach uda się zakończyć wojnę z Iranem i otworzyć cieśninę Ormuz, cena ropy naftowej powinna znacznie spaść, a wraz z nią inflacja”.

Ponieważ drogie surowce energetyczne powodują wzrost kosztów produkcji i transportu w przedsiębiorstwach, istnieje jednak duża obawa, że wojna z Iranem ogarnie całą gospodarkę, a ceny żywności i usług również gwałtownie wzrosną. Według danych Instytutu Ifo coraz więcej firm zamierza podnieść ceny, na przykład w gastronomii i handlu detalicznym.

(DPA/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>