Deutsche Welle | Gazeta.PL_news CopyPaste

Gazeta „Sueddeutsche Zeitung” w weekendowym wydaniu poświęciła procesowi dochodzenia do prawdy całostronicowy materiał. Dwa lata temu historyk Juergen Matthaeus, do marca 2025 r. szef działu badawczego Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie, doszedł do wniosku, że podpis pod zdjęciem jest błędny. Miejscem egzekucji uwiecznionym przez fotografa nie jest Winnica, lecz Berdyczów. Do zbrodni doszło 28 lipca 1941 r., wkrótce po ataku Niemiec na Związek Sowiecki.

Kilka tygodni temuzdjęcie ponownie pojawiło się w międzynarodowej prasie. Matthaeus podał nazwisko sprawcy - był nim Jakobus Albertus Onnen. Na jego ślad naprowadzili historyka krewni sprawcy.

Nazistami byli inni

Redakcja pisze, że Niemcy są powszechnie chwaleni za przepracowanie brunatnej przeszłości, jednak gdy w grę wchodzi własna rodzina, „pasja demaskatorska często zanika”. W sondażu przeprowadzonym rok temu dla tygodnika „Die Zeit” tylko 3 proc. ankietowanych uznało swoich przodków za zwolenników narodowego socjalizmu. „Mój dziadek nie był nazistą. Mordercą? To musieli być inni” – brzmiała standardowa odpowiedź.

„SZ” zwraca uwagę na rolę małżeństwa Johanny i Klausa Hellmerichs w zidentyfikowaniu sprawcy. Onnen był ich wujkiem. Wiedzieli, że był w SS i poległ podczas wojny. W rodzinie nie mówiło się nic więcej o nim.

Klaus po raz pierwszy zobaczył osławione zdjęcie z egzekucji w latach 80. „Przyjrzał się i pomyślał - to jest Jakobus” – czytamy w „SZ”. Jego żona nie potraktowała tej sugestii poważnie. Jednak Klaus nie ustąpił: zapytał teściową, czy może zbadać sprawę. Ta początkowo odmówiła, ale na kilka lat przed śmiercią udostępniła mu listy z czasów wojny. Z Federalnego Archiwum w Koblencji otrzymał liczący 200 stron zbiór dokumentów, które stały się podstawą publikacji o Onnenie jego autorstwa, wydanej w 2014 r.

Czy wujek był mordercą?

Jakobus Albertus Onnen urodził się Tichelwarf, w północno-zachodnich Niemczech. Po studiach w Getyndze pracował jako nauczyciel, był członkiem NSDAP, w 1932 r. wstąpił do SA, a rok później do SS. W sierpniu 1939 r. został powołany do wojska, służył w oddziale SS w Dachau. W 1940 był szefem szkolenia policji porządkowej w okupowanej Polsce. W czerwcu 1941 r. dostał przydział do oddziału specjalnego C (Einsatzgruppe C) – jednostki SS dokonującej masowych mordów na zapleczu Wehrmachtu.

Z artykułu opublikowanego w „Die Welt” Klaus Hellmerichs dowiedział się o ustaleniach historyka z Waszyngtonu, Matthaeusa. Po konsultacji z żoną napisał do niego o swoich podejrzeniach. Na podstawie analizy zdjęć historyk doszedł do wniosku, że z pewnością na 98,5 do 99,9 proc. esesmanem na zdjęciu jest Onnen. Co sprawiło, że stał się mordercą? Czy kierował się światopoglądem, czy działał pod presją grupy? Wszystko jest możliwe. Onnen nie zrobił wielkiej kariery – był zaledwie Unterscharffuehrerem (najmłodszy stopień podoficerski w SS), może mordował, żeby awansować? – zastanawia się „SZ”.

Próba identyfikacji ofiary nie powiodła się. Historyk znalazł w dzienniku jednego z żołnierzy notatkę, że w tym dniu w Berdyczowie w egzekucji zabito „około 70 Żydów i jednego Aryjczyka”. Do dziś nie wiadomo, kim jest mężczyzna, do którego celuje esesman.

Oddział, w którym służył Onnen, 12 sierpnia 1943 r. zgłosił jego śmierć w wiosce na wschodzie Ukrainy, prawdopodobnie w walkach z partyzantami.

Niepokojący stan polityki pamięci

Mattaeus powiedział „SZ”, że jest zaniepokojony stanem polityki pamięci w Niemczech. Niemcy nie dostrzegają w swoich przodkach nazistów, naoczni świadkowie wydarzeń umierają, na badania brakuje pieniędzy, a Holokaust uważany jest za całkowicie przebadany.

W miejscu urodzenia Onnena znajduje się pomnik poświęcony ofiarom i prześladowanym dyktatury 1933/1945. Wśród poszkodowanych znajduje się także nazwisko Onnena. „To szaleństwo” – komentuje Johanna Hellmerichs.

Już przed atakiem na Wenezuelę Stany Zjednoczone wielokrotnie interweniowały w Ameryce Łacińskiej. W ramach tzw. „polityki własnego podwórka” podczas zimnej wojny Waszyngton często wspierał siły zbrojne i niedemokratyczne w tym regionie.

Agencja AFP przygotowała zestawienie tych wydarzeń:

1989: USA obalają przywódcę Panamy

W 1989 roku prezydent USA George Bush nakazuje inwazję na Panamę. Celem jest obalenie przywódcy Manuela Noriegi, który popadł w niełaskę z powodu domniemanego udziału w handlu narkotykami. Około 27 tysięcy żołnierzy amerykańskich bierze udział w operacji wojskowej „Just Cause” (Sprawiedliwa sprawa) i w grudniu 1989 r. przejmuje kontrolę nad Panamą, w wyniku czego giną setki ludzi.

Noriega, który schronił się w ambasadzie Watykanu, poddaje się 3 stycznia 1990 r. Sąd na Florydzie skazuje go na 40 lat więzienia za handel narkotykami i pranie brudnych pieniędzy, a kara zostaje później zmniejszona o połowę. Do swojej śmierci w 2017 roku Noriega przebywa w więzieniach w USA, Francji i Panamie.

1983: Inwazja USA na Grenadę

25 października 1983 r. żołnierze amerykańscy lądują na karaibskiej wyspie Grenada. Prezydent Ronald Reagan uzasadnia operację „Urgent Fury” (dosł. „pilna furia”) regionalnymi interesami bezpieczeństwa i ochroną około tysiąca obywateli amerykańskich przebywających na wyspie. Po obaleniu szefa rządu Erica Gairy'ego przez socjalistycznego przywódcę Maurice'a Bishopa w 1979 r. Grenada zbliżyła się do Kuby i Związku Radzieckiego. 3 listopada 1983 r. Reagan ogłasza zakończenie operacji, w której zginęło ponad sto osób. Pod presją Waszyngtonu Grenada powołuje rząd tymczasowy i przeprowadza nowe wybory w 1984 r.

Lata 80.: Nikaragua i Salwador

W latach 80. tzw. afera Iran-Contras poważnie nadszarpnęła reputację USA. Waszyngton z nieufnością obserwował zbliżenie Nikaragui do Kuby i Związku Radzieckiego po obaleniu w 1979 roku przez rebeliantów sandinistowskich przyjaznego Stanom Zjednoczonym przywódcy Anastasio Somozy w Managui.

Prezydent Reagan finansuje zatem w ramach tajnej operacji zagranicznej agencji wywiadowczej CIA wojnę partyzancką nikaraguańskich „Contras”, antykomunistycznej grupy, kwotą około 20 milionów dolarów. Środki te zostały częściowo sfinansowane z nielegalnej sprzedaży broni do Iranu. Szacuje się, że do kwietnia 1990 roku w wojnie domowej w Nikaragui zginęło 50 tysięcy osób.

Ponadto Reagan wysłał doradców wojskowych do Salwadoru, aby stłumić powstanie lewicowego Frontu Wyzwolenia Narodowego im. Farabundo Martí (FMLN). W wojnie domowej w tym środkowoamerykańskim kraju w latach 1980–1992 zginęło ponad 70 tysięcy osób.

Lata 70.: Pomoc USA dla dyktatorów w Ameryce Południowej

W latach 70. Stany Zjednoczone wspierają kilka dyktatur wojskowych w Ameryce Południowej, które postrzegają jako bastion przeciwko siłom lewicowym.

W Chile USA aktywnie pomagają dyktatorowi Augusto Pinochetowi w zamachu stanu z 11 września 1973 r. przeciwko lewicowemu prezydentowi Salvadorowi Allende. W Argentynie sekretarz stanu USA Henry Kissinger daje w 1976 r. zielone światło juncie do prowadzenia brudnej wojny przeciwko opozycjonistom, w wyniku której znika co najmniej 10 tys. osób.

Za zgodą USA w latach 70. i 80. sześć dyktatur południowoamerykańskich (Argentyna, Chile, Urugwaj, Paragwaj, Boliwia i Brazylia) zawarło sojusz w ramach „Planu Condor” w celu wyeliminowania lewicowych dysydentów.

1961: Inwazja w Zatoce Świń

Inwazja Stanów Zjednoczonych w Zatoce Świń na Kubie, około 250 kilometrów od stolicy Hawany, kończy się klęską. W kwietniu 1961 roku około 1400 wyszkolonych i finansowanych przez CIA kubańskich emigrantów próbuje wylądować w tym miejscu, aby obalić komunistycznego przywódcę Fidela Castro. Operacja zlecona przez prezydenta USA Johna F. Kennedy'ego kończy się jednak niepowodzeniem. Castro zmusza atakujących do poddania się przy pomocy tysięcy żołnierzy, po obu stronach ginie około stu osób.

1954: Przewrót w Gwatemali

Prezydent USA Dwight D. Eisenhower wykorzystuje reformę rolną w Gwatemali jako pretekst do interwencji. Eisenhower uważa, że nacjonalizacja gruntów rolnych w tym środkowoamerykańskim kraju zagraża interesom potężnej amerykańskiej korporacji United Fruit Corporation (później Chiquita Brands). W czerwcu 1954 r. najemnicy finansowani przez USA obalają prezydenta Gwatemali, pułkownika Jacobo Arbenza Guzmána. Oficjalnie USA uzasadniają interwencję CIA walką z komunizmem.

(AFP/szym)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Zapach jest zmysłem mocniej związanym z emocjami i pamięcią, niż się powszechnie wydaje. Węch przez długi czas był w kulturze Zachodu zepchnięty na margines. Tymczasem, po raz pierwszy w ramach dużej wystawy przeglądowej historia sztuki i kultury została opowiedziana nie tylko obrazem i słowem, lecz także zapachem.

Jak podkreśla kurator wystawy Robert Müller-Grünow w filmie towarzyszącym ekspozycji, zapach jest bodźcem, którego nie da się wyłączyć ani zignorować: „Zapach jest czymś, co odbieramy nieustannie. Dopóki oddychamy, dopóty wdychamy zapachy. Nie istnieje środowisko neutralne zapachowo”.

Emocje zapisane w zapachu

Wystawa „Tajemna moc zapachów” w Kunstpalast odwraca tradycyjny porządek i stawia w centrum uwagi zmysł, który w kulturze Zachodu przez stulecia pozostawał niedoceniony. To pierwsza tak obszerna próba opowiedzenia historii sztuki i kultury poprzez zapach – od starożytnych rytuałów po współczesne laboratoria perfumiarskie.

Już na wejściu widz zostaje skonfrontowany z faktem, że zapach nie jest dodatkiem do opowieści wizualnej, lecz jej równorzędnym nośnikiem. Ekspozycja nie próbuje „ilustrować” historii sztuki aromatem, ale proponuje zupełnie nowy sposób jej odbioru – taki, który angażuje ciało, pamięć i emocje jednocześnie.

Robert Müller-Grünow – pionier technologii zapachowych i autor książki „Die geheime Macht der Düfte”
(pol. Tajemna moc zapachów) – podkreśla, że zapach jest bodźcem, którego nie da się wyłączyć ani zignorować. Ta nieustanna obecność zapachu w powietrzu sprawia, że oddziałuje on na nas nawet wtedy, gdy nie zdajemy sobie z tego sprawy. W przeciwieństwie do obrazu czy dźwięku nie wymaga skupienia uwagi – działa w tle, a mimo to pozostawia trwały ślad w pamięci. Od razu przywodzi to ma myśl kultową opowieść Marcela Prousta o magdalenkach; ciasteczkach uwiecznionych w genialnym dziele "W poszukiwaniu straconego czasu”.

Zjawisko kulturowe, a nie biologiczne

Człowiek posiada około 400 receptorów zapachowych, zdolnych rozróżniać niemal nieskończoną liczbę woni. A jednak w społeczeństwach zachodnich węch pozostaje zmysłem marginalizowanym „W naszych językach nie mamy pojęć przeznaczonych wyłącznie do opisywania zapachów. To najlepszy dowód na to, jak bardzo go nie doceniamy” – zaznacza kurator w filmie.

Robert Müller-Grünow zwraca uwagę, że jest to zjawisko kulturowe, a nie biologiczne. W innych częściach świata, szczególnie w społecznościach rdzennych Ameryki Środkowej czy Azji, istnieje bogate słownictwo zapachowe, często znacznie bardziej rozbudowane niż język opisu form wizualnych.

Wystawa zajmuje 5000 metrów kwadratowych i prowadzi zwiedzających przez ponad tysiąc lat historii. Około 30 specjalnie zaprojektowanych stacji zapachowych nie pełni roli atrakcji dodatkowej – są integralnym elementem narracji. Zapach pojawia się czasem jako subtelna atmosfera przestrzeni, innym razem w ścisłym związku z konkretnym dziełem lub epoką. Kuratorzy świadomie unikają nadmiaru bodźców. Zapachy są dawkowane tak, aby nie męczyć zmysłów i nie zakłócać percepcji. Zbyt intensywne oddziaływanie zapachowe prowadzi do „zmęczenia nosa” – sytuacji, w której przestajemy w ogóle odczuwać zapachy.

Na wystawie prezentowane są aromaty odtworzone przy użyciu prawdziwych, starych surowców; dzięki temu można doświadczyć woni, których nikt wcześniej nie wąchał. Kurator wyjaśnia, że proces ich uzyskiwania był skomplikowany: „Trzeba dużo czytać, prowadzić wiele badań, nie jest to takie proste. Na różnych poziomach trzeba sprawdzić, jakie surowce były dostępne, gdzie na świecie i dla kogo. Od kiedy na przykład w Europie dostępne są określone zioła, surowce z Azji lub Bliskiego Wschodu, jakimi szlakami handlowymi trafiły one tutaj, jak były tutaj przetwarzane (…). Istnieją badania na ten temat, ale nie jest ich zbyt wiele”.

Silniej niż obrazy czy dźwięki

„Zapach jest jedynym bodźcem sensorycznym, którego nie można racjonalnie filtrować. Jest bezpośrednio połączony z układem limbicznym, czyli obszarem mózgu odpowiedzialnym za emocje” – wyjaśnia kurator. Dlatego zapachy zapamiętujemy silniej niż obrazy czy dźwięki. To właśnie ten mechanizm sprawia, że zapach potrafi w jednej chwili przenieść nas w przeszłość – do dzieciństwa, konkretnych miejsc czy ludzi. Wystawa w Kunstpalast świadomie korzysta z tej właściwości, zachęcając widzów do konfrontacji z własnymi wspomnieniami.

Podróż przez wystawę rozpoczyna się od duchowego i leczniczego znaczenia zapachów w starożytności i średniowieczu. Kadzidła, żywice i olejki eteryczne były nośnikami sacrum, elementem rytuałów religijnych i praktyk uzdrawiających. W kolejnych salach zwiedzający trafiają na barokowe dwory Europy, gdzie zapach pełnił funkcję symbolu władzy, luksusu i społecznego statusu. Zapach staje się tu także narzędziem kontroli – maskuje nieprzyjemną rzeczywistość, wyznacza granice klasowe i kulturowe, a jednocześnie buduje iluzję czystości i porządku.

Kontrastem są XVIII-wieczne miasta, w których intensywne wonie były codziennością. Paradoksalnie właśnie wtedy narodziła się woda kolońska – próba ujarzmienia zapachowej rzeczywistości poprzez świeżość i czystość. Rewolucja przemysłowa przyniosła kolejny przełom: syntetyczne cząsteczki zapachowe, które na zawsze zmieniły perfumerię i wprowadziły zapach do masowej codzienności – od mydeł po detergenty.

„W przeszłości pracowano wyłącznie na surowcach roślinnych i zwierzęcych. Dziś coraz większą rolę odgrywają cząsteczki syntetyczne, które pozwalają tworzyć zupełnie nowe doświadczenia zapachowe” – mówi Robert Müller-Grünow w filmie.

Ta zmiana miała nie tylko znaczenie technologiczne, ale także społeczne: zapach przestał być przywilejem elit i stał się elementem codziennego życia milionów ludzi. W XX wieku domy mody, takie jak Chanel, nadały zapachom nowy status kulturowy. Perfumy stały się manifestem nowoczesności i tożsamości. Wystawa pokazuje jednak, że zapach to nie tylko estetyka, lecz także nauka. Przywoływane są badania dowodzące, że receptory zapachowe znajdują się w całym ludzkim ciele.

Lecznicza moc zapachów

Profesor Hans Hatt dzięki wieloletnim badaniom odkrył, że wszystkie nasze komórki ludzkie mają określony, różny receptor zapachowy, i tak na przykład nasz mięsień sercowy ma receptor dla cząsteczki zapachu pomarańczy.

Kiedy wdychamy cząsteczki zapachu pomarańczy przez płuca i dostają się one do krwi, rytm serca nieco zwalnia, co pozwala nam lepiej spać. Nasza skóra, co można również doświadczyć tutaj, w pomieszczeniu molekularnym, posiada receptor dla sztucznej cząsteczki drzewa sandałowego.

Istnieją również cząsteczki, które aktywują receptory GABA w mózgu, powodując zmęczenie i sprzyjając zasypianiu, oraz cząsteczki, które aktywują neuroprzekaźniki, zwiększając naszą uwagę. Możemy więc wpływać na wiele funkcji organizmu za pomocą określonych zapachów. Wykracza to daleko poza samo wąchanie i ma wpływ biochemiczny na praktycznie wszystko.

„Uważam, że jest to coś absolutnie fascynującego, coś, co dopiero zaczynamy badać. Ma to pewne znaczenie w terapii nowotworowej, ponieważ wszystkie komórki nowotworowe mają również duży receptor, a profesor wykazał na przykład, że komórka raka prostaty, która zostanie 'obrzucona' określoną cząsteczką zapachową konwalii, a następnie ją wchłonie, przestaje rosnąć” – podkreśla kurator w filmie.

Niewidzialne logo

Symbolicznym dopełnieniem projektu jest zapach stworzony specjalnie dla Kunstpalast we współpracy z niemieckim mistrzem perfumiarstwa Gezą Schönem. Kompozycja z bergamotki, jaśminu i drzewa cedrowego ma oddawać otwartość, dynamikę i gotowość do eksperymentu tej instytucji.

„Zapach może działać jak logo: niewidzialny, ale natychmiast rozpoznawalny” – tłumaczy kurator. W tym sensie zapach staje się elementem tożsamości instytucji kultury, podobnie jak architektura, program czy logo graficzne.

„Tajemna moc zapachów” to wystawa, która zachęca do zwolnienia kroku i świadomego oddychania. Pokazuje, że historię można nie tylko oglądać i czytać, lecz także wąchać. A przy okazji uświadamia, jak wiele wspomnień i emocji zapisanych jest w pamięci nosa.

„Wszyscy potrafimy dobrze wąchać. Musimy tylko to ćwiczyć” – podsumowuje kurator w filmie towarzyszącym wystawie.

Ekspozycja „Die geheime Macht der Düfte” w Kunstpalast w Düsseldorfie potrwa do 8 marca 2026.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

W ubiegłym roku punktualność pociągów dalekobieżnych niemieckiej kolei Deutsche Bahn osiągnęła nowy najniższy poziom. Według gazety „Bild am Sonntag” w 2025 r. wyniosła ona 60,1 procent, czyli była jeszcze niższa niż w 2024 r., kiedy to wynosiła 62,5 proc. Rzecznik prasowy kolei potwierdził gazecie te dane.

Jednocześnie zapewnił, że firma pracuje nad poprawą sytuacji.

– Chociaż nie można oczekiwać cudów z dnia na dzień, Deutsche Bahn wkracza teraz w nową fazę – powiedział gazecie. Przedsiębiorstwo ma stać się bardziej wydajne i niezawodne oraz jest „zdeterminowane, aby trwale i zauważalnie poprawić jakość usług dla pasażerów”.

Miliardy na inwestycje

Dzięki inwestycjom z budżetu centralnego w wysokości 23 miliardów euro w 2026 roku oraz reformom wprowadzonym przez nowe władze Deutsche Bahn niekorzystny trend ma się odwrócić – powiedział rzecznik.

Niemiecka kolej znajduje się w głębokim kryzysie. Znaczna część infrastruktury jest zużyta i podatna na awarie, co negatywnie wpływa na punktualność, zwłaszcza w ruchu dalekobieżnym, ale w coraz większym stopniu także w ruchu regionalnym.

(AFP/szym)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Wielka awaria zasilania w południowo-zachodniej części Berlina jest wynikiem ataku motywowanym politycznie. Jak powiedział burmistrz stolicy Niemiec Kai Wegner, sprawcami byli „najwyraźniej lewicowi ekstremiści”.

Wczesnym rankiem w sobotę, 3 stycznia, pożar mostu kablowego nad kanałem Teltow, prowadzącym do elektrowni Lichterfelde ,spowodował uszkodzenie ważnych linii energetycznych. – To niedopuszczalne, że po raz kolejny ewidentni lewicowi ekstremiści atakują naszą sieć energetyczną, narażając życie ludzkie – powiedział Wegner.

Po pożarze pojawił się list „Grupy Wulkan”, w którym sprawcy przyznają się do sabotażu. Jego autentyczność została potwierdzona przez służby bezpieczeństwa odpowiedzialne za przestępstwa polityczne.

W piśmie podano szczegóły dotyczące pożaru. Według eksperta ds. terroryzmu Michaela Götschenberga, pismo to jest uznawane za wiarygodne w kręgach związanych z bezpieczeństwem. Sposób działania pokrywa się z wcześniejszymi atakami na instalacje energetyczne, stwierdził specjalista w telewizji ARD.

List „Grupy Wulkan”

Dziennik „Berliner Zeitung” publikuje na swoich stronach list „Grupy Wulkan”. „Dzisiaj w nocy udało nam się sabotować elektrownię gazową w dzielnicy Berlin-Lichterfelde. Doszło do przerw w dostawach prądu w zamożniejszych dzielnicach Wannsee, Zehlendorf i Nikolassee. Celem akcji nie były przerwy w dostawach prądu, ale energetyka oparta na paliwach kopalnych. Przepraszamy mniej zamożnych mieszkańców południowo-zachodniej części Berlina. W przypadku wielu właścicieli willi w tych dzielnicach nasze współczucie jest ograniczone” – czytamy.

Już w sobotę senator ds. gospodarki Franziska Giffey poinformowała, że zakłada się, iż były to umyślne zniszczenia. W przeciwnym razie bardzo grube kable wysokiego napięcia nie uległyby tak poważnym uszkodzeniom, dodała.

Zapalniki pod kablami

Zapalniki zostały umieszczone bezpośrednio pod kablami, powiedziała Giffey w programie RBB „Abendschau”. – Siła, z jaką nastąpiło nagrzewanie się i stały pożar, była większa niż siła, jaką mogłaby wywołać bomba kulowa” – powiedziała senator. – Zabezpieczenie naszych przewodów nie pozwoliłoby bombie kulowej na takie uszkodzenie przewodów.

Atak spowodował poważną awarię zasilania, która początkowo dotknęła 45 tysięcy gospodarstw domowych i ponad 2200 przedsiębiorstw. Jak poinformowała firma Stromnetz Berlin, udało się już przywrócić zasilanie do 7 tysięcy gospodarstw domowych i 150 klientów komercyjnych. Awaria dotknęła dzielnice Nikolassee, Zehlendorf, Wannsee i Lichterfelde.

Według operatora Stromnetz Berlin uszkodzenia sieci energetycznej są tak poważne, a naprawa tak skomplikowana, że sytuacja kryzysowa potrwa wyjątkowo długo. Dopiero w czwartek po południu wszyscy odbiorcy energii elektrycznej powinni ponownie uzyskać dostęp do prądu.

Pogoda nie ułatwia naprawy

Rzecznik sieci energetycznej Berlina powiedział agencji dpa, że obecnie trwają prace w dwóch miejscach: z jednej strony naprawiany jest uszkodzony most kablowy nad kanałem Teltow, z drugiej zaś trwają prace nad tymczasowym rozwiązaniem dla dotkniętych awarią gospodarstw domowych. Obecnie zakłada się, że tymczasowe rozwiązanie będzie gotowe szybciej niż pierwotnie zakładano.

Jak informuje rzecznik firmy odpowiedzialnej za sieci energetycznej, w tym celu należy połączyć dwie linie, które dotychczas nie były ze sobą połączone. Jest to jednak skomplikowane, ponieważ zastosowano tu dwie różne technologie kablowe: kabel z tworzywa sztucznego łączy się z kablem olejowym. Do połączenia tych dwóch technologii potrzebni są specjalnie przeszkoleni eksperci, dodatnie temperatury, głęboki wykop o długości około 14 metrów i środowisko wolne od pyłu. W Berlinie panują obecnie minusowe temperatury i śnieg, na miejscu prowadzonych prac ustawiono ogrzewane namioty.

Bezpieczeństwo sieci energetycznej

Według Franziski Giffey berlińska sieć energetyczna ma długość około 35 tysięcy kilometrów. 99 procent z nich znajduje się już pod ziemią. – Mówimy o jednym procencie, który nadal przebiega nad ziemią. Naszym celem jest również przeniesienie tego jednego procenta pod ziemię – powiedziała Giffey. Jednak zawsze będą istnieć wrażliwe punkty w sieci. – Nasze kable są bardzo dobrze zabezpieczone – dodała senator.

Krytykę wyraził natomiast związek zawodowy policji GdP. – W bardzo krótkim czasie doświadczamy drugiej katastrofy po podpaleniu linii energetycznych w tym mieście i po raz kolejny widzimy, że nasza infrastruktura krytyczna jest łatwa do zaatakowania z powodu rozwiązań monopolistycznych – powiedział szef krajowy związku GdP Stephan Weh. – Nie możemy tracić więcej czasu, żeby stworzyć odpowiednie systemy awaryjne oraz lepszą ochronę istniejących linii energetycznych przed tego typu aktami sabotażu.

Jego zdaniem należy również rozważyć zastosowanie monitoringu. – Kamery zamontowane na słupach energetycznych mogłyby pomóc w ściganiu przestępstw, ale także działać prewencyjnie – powiedział Weh.

(DPA, AFP, Rbb, BZ/stef)

W ubiegłym roku w Niemczech złożono znacznie mniej wniosków o azyl niż w latach wcześniejszych.

Jak podaje gazeta „Bild am Sonntag“, powołując się na dane Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, w 2025 roku złożono ponad 168 tys. wniosków. W roku 2024 było ich ponad 250 tys. To spadek o ponad 80 tys. czyli o niemal jedną trzecią.

Jeszcze w 2023 roku złożono w Niemczech ponad 350 tys. wniosków o azyl.

Liczba pierwotnych wniosków spadła nawet o połowę - z 230 tys. w roku 2024 do 113 tys. w roku ubiegłym - przekazało w niedzielę MSW.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych tłumaczy ten spadek zaostrzeniem polityki migracyjnej Niemiec. Resort przypomina o podjętych w ostatnich miesiącach krokach takich jak odmowy przyjmowania wniosków o azyl na granicach, zawieszenie programu łączenia rodzin i zniesienie tzw. przyspieszonej naturalizacji.

– Kto nie ma prawa do ochrony, nie powinien przyjeżdżać – kto popełnia przestępstwo, musi wyjechać – powiedział gazecie minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt.

(AFP/szym)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” pisze o „śmiałej demonstracji siły“ ze strony USA. „Despota został obalony, ale reżim pozostał u władzy? Po pochwyceniu Maduro, przyszłość Wenezueli jest bardziej niepewna, niż mówi Trump. Prezydentowi chodziło przede wszystkim o pozycję Ameryki w świecie” – ocenił Nikolas Busse.

Komentator przypomniał, że Trump opowiadał się wcześniej przeciwko zmianom władzy w innych krajach, a teraz chce, żeby USA kierowały Wenezuelą przez niesprecyzowany okres przejściowy. „Historia Ameryki jest pełna nieudanych prób tego rodzaju” – ostrzegł dziennikarz „FAZ”.

Z punktu widzenia Trumpa interwencja w Wenezueli była „konieczną demonstracją amerykańskiej siły”. Europejczycy nie rozumieją, jak dotkliwa dla prezydenta i jego administracji jest świadomość, że Stany Zjednoczone uważane są na świecie za „osłabione mocarstwo”. Dotyczy to także podwórka światowego mocarstwa.

Renesans doktryny Monroe

Renesans pochodzącej z XIX wieku doktryny Monroe może wydawać się Europejczykom dziwny, ale Trump nie jest pierwszym prezydentem, który próbuje przeforsować przy użyciu siły dominację USA w Ameryce Łacińskiej. Waszyngtonowi chodzi także o sygnał ostrzegawczy pod adresem Chin, Rosji i Iranu, które współpracowały z Maduro.

„Nie należy płakać po Maduro” – pisze Busse podkreślając, że prezydent Wenezueli był despotą, który zrujnował kraj, fałszował wybory i naruszał prawa człowieka. Jego władza zmusiła miliony Wenezuelczyków do emigracji, wielu przedostało się przez Hiszpanię do Europy. „Wolna i kwitnąca Wenezuela, jaką obiecuje Trump, jest także w interesie UE” – pisze w konkluzji Nikolas Busse.

Bez żadnego mandatu

Tygodnik „Die Zeit” uważa, że postępowanie Trumpa „grozi pożarem”. Porwanie Maduro jest dniem, który jest cezurą w historii dzieląc czas na przed i po tym wydarzeniu – pisze Anna Sauerbrey. Trump nakazał akcję „bez mandatu Kongresu i bez konsultacji z sojusznikami”. „Maduro z pewnością nie zasługuje na sympatię, ale postępowanie Trumpa grozi pożarem” – ostrzegła komentatorka.

Interwencja w Wenezueli jest „karykaturą najgorszych momentów amerykańskiej polityki zagranicznej”, stwarza jednak jasność co do tego, że Trump myśli poważnie o polityce mocarstwowej z ambicjami panowanie nad całymi regionami świata.

Autorka przypomniała o niedawno opublikowanej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego, w której mowa jest o amerykańskiej „dominacji w zachodniej hemisferze”. Następstwem myślenia w kategoriach stref wpływów jest podział świata na państwa, które dysponują potencjałem pozwalającym im panować, oraz resztą, która zmuszona zostanie do poddania się i kooperacji. Prawo międzynarodowe zostało właśnie po to stworzone po II wojnie światowej, aby znieść ten podział. Interwencja w Wenezueli jest największym naruszeniem prawa międzynarodowego od czasu wojny z Irakiem w 2003 r.

Z punktu widzenia Europy najważniejsze jest pytanie, jakie wnioski wyciągną z tego dnia Putin i Xi Jinping? Na jakie prawo będzie mogła powoływać się Ameryka, gdy Xi aresztuje premiera Tajwanu i przywiezie go do Chin?

O „dzikiej polityce międzynarodowej“ pisze „Der Spiegel”.

„Zrobił to. Doszło do tego, co zapowiadało się od dawna. (…) Weszliśmy w kolejną fazę wojny” – pisze redaktor naczelny tygodnika Dirk Kurbjuweit. Maduro, który jest „podłym autokratą”, nazwał interwencję „imperialistycznym atakiem" i ma rację. Trump rości sobie prawo do decydowania o politycznych losach suwerennego państwa, a celem jest „regime change” - lewicowy reżim Maduro ma zniknąć.

„Nawet, jeśli byłoby to z korzyścią dla spauperyzowanej ludności Wenezueli, nie jest sprawą USA by przy pomocy wojska doprowadzać do zmiany” – ocenił komentator. Jego zdaniem interwencja Trumpa „ostatecznie utwierdza w świecie prawo silniejszego”, ku uciesze Władimira Putina. Dlaczego Rosja miałaby odstąpić od napadu na Ukrainę, jeśli Ameryka napadła na Wenezuelę? Każdy ma swoją strefę wpływów, w której działa tak, jak mu się żywnie podoba – czytamy w „Spieglu”.

Prezydent Chin Xi Jinping zapewne wkrótce też powoła się na podobne prawo w relacjach z Tajwanem. „Przed oczami mamy silnych i chuliganów tego świata, którzy studiują mapy i czytają wojskowe ekspertyzy. Wszystko jest dopuszczalne (anything goes) - mówi się o dzikim życiu. Teraz ta zasada dotyczy także dzikiej polityki międzynarodowej” – podsumowuje naczelny „Spiegla”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W szary listopadowy dzień 2025 roku w dużej sali kongresowej w heskim mieście Wiesbaden zebrało się kilkuset policjantów. Panowała cisza jak makiem zasiał. Spotkali się, aby omówić sprawy związane z bezpieczeństwem wewnętrznym Niemiec, jak ataki dronów, wojna hybrydowa i kampanie dezinformacyjne.

Było to jesienne posiedzenie Federalnego Urzędu Kryminalnego (BKA), który jest czymś w rodzaju niemieckiego FBI. Na podium stanęła Alena Buyx. Jest specjalistką ds. etyki medycznej i przez wiele lat pełniła funkcję przewodniczącej Niemieckiej Rady Etyki. Rada doradza politykom i społeczeństwu w bardzo ważnych kwestiach, jak ta, od jakiego momentu zaczyna się życie, albo co przemawia za lub przeciw obowiązkowi szczepień, czy też gdzie leżą granice badań naukowych. Ale przy tej okazji chodziło jej o coś więcej: mianowicie o demokrację w Niemczech.

– Wielokrotnie miałam do czynienia z sytuacją, że w czasie kolacji zupełnie normalni koledzy i przyjaciele, którzy kochają swój kraj, po drugim kieliszku wina mówią, że zastanawiają się, czy nie powinni wyjechać – mówiła Buyx, akcentując słowa „powinni wyjechać”. Czyli: nie chcą tego zrobić. Alena Buyx nie nazywa zagrożenia po imieniu. Ale każdy policjant i każda policjantka w sali wie, o kim ona mówi: o Alternatywie dla Niemiec, w skrócie AfD.

Przeciwko konstytucji

Partia ta od lat zyskuje na popularności. Wschodnie Niemcy stały się jej najsilniejszym bastionem. Jednocześnie staje się coraz bardziej radykalna. Niektórzy działacze sięgają po slogany kojarzone z narodowym socjalizmem, pokazują się z ręką na sercu przed bunkrem Adolfa Hitlera, noszą ubrania z katalogu największego niemieckiego stowarzyszenia neonazistowskiego i nazywają siebie „przyjazną twarzą narodowego socjalizmu”. Nie są to zarzuty – osoby te same publikują takie informacje.

Politycy AfD coraz bardziej otwarcie sprzeciwiają się podstawowym wartościom niemieckiej konstytucji, a mianowicie temu, że nikt nie może być dyskryminowany ze względu na swoje pochodzenie, religię, kulturę czy rasę. Coraz więcej wyroków sądowych stwierdza, że AfD jest przynajmniej częściowo niekonstytucyjna. Organy bezpieczeństwa gromadzą dowody na agresywne zwalczanie przez AfD podstawowych wartości społeczeństwa.

Czy zatem Niemcy nie są już bezpieczne dla wszystkich ludzi? A może wkrótce przestaną być bezpieczne, jeśli AfD dojdzie do władzy? Również niemiecka minister edukacji Karin Prien ogłosiła w październiku ub. roku, że nie zamierza po prostu pogodzić się z sukcesem AfD. Opuści Niemcy, jeśli AfD wejdzie w skład rządu federalnego. Żydowska prababka Karin Prien została zamordowana w czasach nazizmu w Niemczech.

Rewolucja w Saksonii-Anhalt

Udział w rządzie na szczeblu federalnym nie wydaje się jeszcze realny dla AfD. Jednak w poszczególnych krajach związkowych sytuacja wygląda inaczej. W 2026 roku odbędą się wybory w czterech landach: dwóch wschodnioniemieckich, Saksonii-Anhalt i Meklemburgii-Pomorzu Przednim oraz dwóch zachodnioniemieckich, Badenii-Wirtembergii i Nadrenii-Palatynacie. Na wschodzie Niemiec AfD jest zdecydowanie najsilniejszą partią i dąży do objęcia władzy. Jej celem nie są koalicje z innymi partiami, ale samodzielne rządy. Tak twierdzi również Hans-Thomas Tillschneider, zastępca przewodniczącego frakcji AfD w Saksonii-Anhalt. On i jego partia mają jasne wyobrażenie o tym, co chcą zrobić po przejęciu władzy. Na pytanie DW odpowiada na piśmie. Projekty promujące demokrację? Tillschneider nazywa je „programami indoktrynacji” i uważa, że nie należy ich już finansować. Projekt „Szkoła bez rasizmu”? Można go zlikwidować. Publiczna telewizja? Powinna zostać zniesiona w dotychczasowej formie.

Zamiast tego Tillschneider i AfD stawiają na nacjonalizm: „Bycie Niemcem powinno znów budzić dobre uczucia” – pisze Tillschneider do DW. Chce zmiany mentalności i walczy ze wszystkim, co nie jest według niego niemieckie. Na przykład piosenki popowe są dla niego „bezsensowne, pozbawione tradycji, międzynarodowe”. Inspirację czerpie od prezydenta USA Donalda Trumpa i premiera Węgier Viktora Orbana.

Ale przede wszystkim AfD chce jednego: deportować ludzi z Niemiec. Tillschneider domaga się „ofensywy deportacyjnej”, która będzie „pierwszym działaniem politycznym” w przypadku powstania rządu AfD. Wewnątrz partii postulat ten nazywa się „milionową reemigracją”. A ponieważ w Niemczech nie ma milionów ludzi zobowiązanych do opuszczenia kraju, pojawia się pytanie: kogo właściwie chce deportować AfD?

Czy demokracja przetrwa rządy AfD?

Eksperci i obserwatorzy są zgodni co do jednego: AfD nie złagodnieje, jeśli dojdzie do władzy. – Zakładam, że w przypadku objęcia rządów AfD raczej umocni swoją radykalną pozycję i stanie się bardziej profesjonalna – prognozuje Matthias Quent w rozmowie z DW. Jest on profesorem w Instytucie Kultury Demokratycznej na Uniwersytecie Magdeburgu i Stendal. – Szczególnie dotyczy to struktur partii w Saksonii-Anhalt, które są jednymi z najbardziej skrajnie prawicowych. Nie ma tam żadnych sił, które chciałyby obrać inny kurs – ocenia Quent.

Spodziewa się, że w przypadku udziału w rządzie AfD będzie chciała wprowadzić swoje radykalne siły do służby państwowej. Wtedy okaże się – ocenia ekspert – czy demokracja jest w stanie funkcjonować, nawet jeśli w rządzie znajdzie się przynajmniej skrajnie prawicowa frakcja.

Presja na policję, wymiar sprawiedliwości i służby

To zagadnienie niepokoi również organy bezpieczeństwa. Podczas jesiennej konferencji Federalnego Urzędu Kryminalnego etyk Alena Buyx zadła policjantom pytanie: „Co to oznacza dla waszych gremiów, w których pracujecie?”. Pytanie wydaje się uzasadnione, ponieważ rząd landowy AfD w Saksonii-Anhalt miałby wpływ nie tylko na własny mały kraj związkowy we wschodnich Niemczech. W pracy policji, służb specjalnych, przy uchwalaniu ustaw federalnych lub w Bundesracie (Radzie Federacji) – wszędzie AfD miałaby reprezentację.

A w Saksonii-Anhalt, jako partia „zdecydowanie skrajnie prawicowa” – według oceny organów bezpieczeństwa – byłaby nawet odpowiedzialna za walkę z ekstremizmem. Dlatego też władze zastanawiają się obecnie, jak zmienić swoje organizacyjne i zwyczajowe procedury, aby być przygotowanym na ewentualne ataki ekstremistów od wewnątrz.

W Niemczech podatny na ataki wydaje się również wymiar sprawiedliwości. W demokratycznej republice jest on jednak gwarantem przestrzegania normatywnych wartości. Skrajnie prawicowe siły AfD nieustannie polemizują z jego niezależnością. W kraju związkowym Turyngia wykorzystują już z powodzeniem swoją siłę polityczną, aby blokować obsadzanie ważnych stanowisk sędziowskich.

Sukcesy w wyborach do parlamentów krajowych, które odbędą się w Niemczech w 2026 r., byłyby dla AfD tylko etapem pośrednim, mówi David Begrich w rozmowie z DW. Pracuje on dla stowarzyszenia Miteinander w Saksonii-Anhalt, które angażuje się na rzecz demokratycznego i otwartego na świat kraju. – Widać bardzo wyraźnie, że partia ta postrzega wschodnioniemieckie kraje związkowe jako laboratorium polityczne, w którym można sprawdzić, jak daleko można się posunąć w kwestii kultury demokratycznej – twierdzi. Celem jest utworzenie rządu na szczeblu centralnym.

Demokratyczny konsensus

AfD korzysta również z ciągłego stresu, na jaki narażone jest społeczeństwo Niemiec. – Coraz częściej doświadczamy kryzysów, co prowadzi do niepewności wykraczającej daleko poza podstawowy zakres zdolności politycznych partii rządzących – analizuje Begrich. Politycy muszą poważnie traktować ludzkie poczucie bezsilności i doświadczenia kryzysowe ostatnich lat.

Begrich apeluje, aby nie tracić z oczu szerokiego centrum niemieckiego społeczeństwa, ponieważ w Niemczech nadal istnieje podstawowy konsensus demokratyczny. – W mojej pracy doradczej doświadczam, że ludzie są bardzo chętni do nawiązywania kontaktów i współpracy na rzecz wspólnoty – i to pomimo różnic w stylu życia – przekonuje.

Podobnego zdania jest Theresa Donner. Jest ona zaangażowaną księgarką i mieszkanką miasta Halle an der Saale w Saksonii-Anhalt. Ona również obawia się zwycięstwa AfD w wyborach do parlamentu krajowego. W rozmowie z DW Donner wyjaśnia: w czasach polaryzacji i napięć powinno być więcej możliwości znalezienia wspólnych punktów i wymiany poglądów, bez od razu angażowania się w polityczne obozy. – Na przykład podczas czytania kryminałów! Kiedyś były to klasyczne spotkania w knajpach. AfD bardzo dobrze zrozumiała, jak wypełnić pustkę na prowincji, gdzie wszystko się rozpada – ocenia kobieta.

Aby nie pozostawić jej tej pustki, wszyscy muszą się zaangażować.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Stołeczny dziennik „Tagesspiegel” pisze, że obalenie dyktatora Nicolasa Maduro jest, pomimo wątpliwości co do motywów, jakimi kierował się Trump, powodem do radości. Uzasadniony sceptycyzm wobec prezydenta USA nie powinien przysłonić nadziei na powrót demokracji – uważa autor komentarza Christoph von Marschall.

Zbrojna przemoc nie jest powodem do radości, ani do satysfakcji, ale jeżeli przemoc służy obaleniu dyktatury, co jest uzasadnionym celem, i doprowadzi w najlepszym wypadku do zakończenia bezprawia i ucisku, to na zakończenie tego procesu odczujemy radość – tłumaczy Marschall.

Maduro był dyktatorem, uciskał swój naród, utrzymywał się przy władzy dzięki fałszerstwom wyborczym, destabilizował cały region szmuglując narkotyki i obchodził sankcje przeciwko Rosji – czytamy w „Tagesspieglu”.

W idealnym świecie ONZ uznała by Maduro za pozbawionego legitymacji władcę, a koalicja demokratycznych państw, dysponująca mandatem ONZ, wymusiłaby zmianę władzy. Ale dzisiejszy świat tak nie funkcjonuje. Atak nastąpił na rozkaz Trumpa, który nie raz pokazał, że nie chodzi mu o demokrację, wolność ani sprawiedliwość, lecz o prywatne biznesowe interesy.

Marschall przypomniał, że Wenezuela dysponuje największymi na świecie złożami ropy naftowej. Nie jest też najważniejszym ogniwem w łańcuchu państw szmuglujących narkotyki.

Moralna ocena pierwszej nowej wojny w tym roku powinna zależeć od tego, czy się ona skończy dla mieszkańców Wenezueli. Czy opozycja poprowadzi kraj ku lepszej przyszłości? Potrzebne są zmiany strukturalne w społeczeństwie. Wenezuela potrzebuje wsparcia w budowie demokracji i włączenia w światowy system ekonomiczny – pisze w konkluzji Marschall.

Polityka faktów dokonanych

„Trump tworzy fakty dokonane i przesuwa geopolityczny porządek świata” – pisze Nico Lange w „Die Welt”.

„Trump nie działa z pobudek humanitarnych, nie chodzi mu też o rzekomy kartel narkotyczny ‘Cartel de los Soles', który jakoby kontroluje Wenezuelę” – pisze komentator. Wenezuela nie produkuje kokainy, a gros narkotyków, które przechodzą przez ten kraj, ląduje w Europie, a nie w USA.

„Trump tworzy fakty dokonane, ponieważ może tak postępować i ponieważ chce wysłać sygnał, który ma dotrzeć daleko poza Amerykę Łacińską” – tłumaczy Lange przypominając, że Chiny zwiększają obroty handlowe z tym regionem, a Iran i Rosja wspierają Maduro. „Waszyngton odpowiada teraz nową wersją Doktryny Monroe – USA roszczą sobie prawa do traktowania zachodniej hemisfery jak swojej strefy wpływu. Wenezuela jest do tego idealnym miejscem” – czytamy w „Tagesspieglu”.

Pojmanie Maduro nie jest końcem, lecz początkiem nowej fazy. Amerykańska inwazja na Wenezuelę byłaby za droga, za ryzykowna i zbyt niepopularna, dlatego jest mało prawdopodobna. Rzeczywistością jest natomiast długofalowa strategia presji, kontroli i geopolitycznego odstraszania. Trump pokazał Chinom, Rosji i Iranowi, że jest gotowy do militarnego działania, bez oglądania się na międzynarodową krytykę.

Europa jest świadkiem przesunięcia geopolitycznych priorytetów. Kto sądził, że Waszyngton może równocześnie stabilizować Ukrainę, Bliski Wschód, Sahel, Indo-Pacyfik i teraz jeszcze Wenezuelę, ten jest w błędzie.

Skutki dla Niemiec są łatwe do przewidzenia – ceny energii staną się jeszcze bardziej niestabilne, migracje z Ameryki Łacińskiej będą liczniejsze, uzależnienie od USA w dziedzinie polityczno-wojskowej stanie się jeszcze bardziej ryzykowne. „Niemcy muszą wzmocnić swoje własne zdolności – polityczne, gospodarcze i wojskowe” – pisze w konkluzji Nico Lange.

Trump ośmiela Rosję i Chiny

„Trump chce za pomocą bomb doprowadzić do zmiany władzy w Ameryce południowej” – pisze „Sueddeutsche Zeitung”.

„Podobne interwencje USA kończyły się w przeszłości katastrofalnie” – ostrzegła gazeta dodając, że nakazana przez Trumpa akcja spowoduje, że Rosja i Chiny będą w przyszłości działać z jeszcze większą śmiałością. Peter Burghardt nazwał akcję Trumpa „awanturniczą”. Przypomniał o wcześniejszych interwencjach – w 1989 r. w Panamie i 2003 r. w Iraku. W obu przypadkach interwencje skończyły się katastrofę i śmiercią niewinnych ludzi.

Polityka za pomocą kanonierek nie jest dobrze widziana w Ameryce Łacińskiej. „Trump i jego ludzie życzyliby sobie widocznie reakcji łańcuchowej, która obejmie także Kubę, Nikaraguę i Kolumbię” – czytamy w „SZ”. Atak na Wenezuelę zwiększa niepokój w Ukrainie i na Tajwanie – Rosja i Chiny raczej nie ograniczą swoich działań w Europie Wschodniej i na Morzu Południowochińskim.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Dwa dni po tragicznym pożarze w barze w kurorcie narciarskim Crans-Montana w Szwajcarii tamtejsze władze poinformowały o wszczęciu postępowania karnego wobec dwóch francuskich menedżerów lokalu.

„Zostali oni oskarżeni o nieumyślne spowodowanie śmierci, nieumyślne spowodowanie obrażeń ciała i nieumyślne spowodowanie pożaru” – poinformowała policja i prokuratura w południowo-zachodnim kantonie Valais w Szwajcarii.

W pożarze, który wybuchł podczas sylwestrowej zabawy, zginęło 40 osób, a 119 zostało rannych.

Według wstępnych ustaleń pożar wybuchł, gdy pianka na suficie zapaliła się od iskier z zimnych ogni powtykanych w butelki od szampana. Ogień rozprzestrzenił się błyskawicznie.

Zidentyfikowano pierwsze ofiary

W sobotę (3.01.2026) poinformowano, że zidentyfikowano pierwsze z ofiar śmiertelnych. Są to dwie Szwajcarki w wieku 21 i 16 lat oraz dwóch Szwajcarów w wieku 18 i 16 lat. Ciała zostały przekazane rodzinom.

Władze zapewniają, że prace nad identyfikacją ofiar są prowadzone bardzo intensywnie przez 30-osobowy specjalny zespół specjalistów, którzy pracowali także po katastrofalnym tsunami w 2004 roku w Azji Południowo-Wschodniej. Wśród ofiar śmiertelnych mogą być obcokrajowcy.

Do piątku zidentyfikowano 113 spośród 119 rannych. Wśród nich było 71 Szwajcarów, 14 Francuzów, 11 Włochów, 4 Serbów oraz pojedyncze osoby z innych krajów, w tym jeden Polak. Jak dotąd nie zgłoszono ofiar z Niemiec.

Ranni przewożeni za granicę

Prawie połowa spośród ciężko rannych musi zostać przeniesiona na dalsze leczenie za granicę z powodu braku miejsc w szpitalach Szwajcarii. Jak poinformował tamtejszy Federalny Urząd Ochrony Ludności, do niedzieli, 4 stycznia, za granicę przeniesionych zostanie 50 osób. Trafią między innymi do klinik we Francji, Włoszech i Belgii.

Niemcy przyjęły już część rannych i zaoferowały dodatkowe miejsca. W piątek (2.01.2026) wieczorem jedna osoba trafiła do centrum leczenia oparzeń w klinice Bergmannstrost w Halle. Klinika spodziewa się kolejnych pacjentów, rannych w tragedii w Szwajcarii. Dwie osoby leczone są w Ludwigshafen w Nadrenii-Palatynacie, jedna ofiara w Stuttgarcie, a dwie kolejne w Tybindze – podała agencja dpa, powołując się na informacje z odpowiednich klinik.

W szpitalu urazowym w Berlinie oczekiwano trzech pacjentów, a w Lipsku – jednego. Media informują także o rannej osobie z Crans-Montana leczonej w szpitalu w Kolonii-Merheim w Nadrenii Północnej-Westfalii, a także o kobiecie z najcięższymi oparzeniami, która przebywa w Uniwersyteckim Centrum Medycznym w Hanowerze (MHH).

Lekarka: Pacjenci czekają na wiele operacji

W barze w Crans-Montana, który spłonął w Sylwestra, przebywały głównie młode osoby, w tym nastolatki. Ofiary do przede wszystkim młodzi ludzie,

W szpitalu dziecięcym w Zurychu w Szwajcarii leczonych jest pięciu nieletnich ofiar pożaru, jak poinformowała stację SRF Kathrin Neuhaus, ordynator tamtejszego centrum leczenia oparzeń. Niektóre z nich mają oparzenia obejmujące ponad 70 procent powierzchni ciała. – Oznacza to, że są narażeni na infekcje, tracą ciepło, a ciężkie oparzenia powodują chorobę oparzeniową, która systematycznie atakuje całe ciało, w tym układ sercowo-naczyniowy – powiedziała. Ponadto wielu z nich ma poważne uszkodzenia, na przykład płuc, spowodowane wdychaniem dymu.

Wielu młodych pacjentów czeka kilkanaście operacji, przeprowadzanych co kilka dni. – W tej chwili planujemy operować każdego pacjenta co drugi dzień – powiedziała.

DPA, AFP/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Wśród osób zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin w Niemczech najwyższe średnie wynagrodzenia osiągają Hindusi. Wynika to przede wszystkim z faktu, że wielu indyjskich pracowników wykonuje zawody akademickie z dziedziny nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (MINT).

Według danych Instytutu Gospodarki Niemieckiej (IW), blisko związanego z pracodawcami, w 2024 r., z medianą wynagrodzenia brutto wynoszącą 5393 euro, pracownicy z Indii znaleźli się w 2024 r. na czele wszystkich obcokrajowców mieszkających w Niemczech, a za nimi uplasowali się Austriacy z wynikiem 5322 euro i Amerykanie z wynikiem 5307 euro.

Niemieccy pracownicy zatrudnieni w pełnym wymiarze godzin osiągają średni dochód brutto w wysokości 4177 euro, a pracownicy zagraniczni łącznie 3204 euro. Jest to wynik nowej analizy IW opartej na statystykach zatrudnienia Federalnej Agencji Pracy. Uwzględniono obywateli, których ponad 5000 pracuje w pełnym wymiarze godzin w Niemczech.

Stanowiska techniczne i zawody akademickie

IW ocenia, że przyczyną wysokich dochodów pracowników z Indii jest wyższy poziom wynagrodzeń na stanowiskach technicznych. Wielu Hindusów pracuje w Niemczech w zawodach akademickich związanych z matematyką, informatyką, naukami przyrodniczymi i techniką. W latach 2012–2024 ich liczba wzrosła prawie dziewięciokrotnie, do ponad 32 800. Około jedna trzecia Hindusów w wieku od 25 do 44 lat zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin pracuje w tej dziedzinie.

Według badania tendencja ta wynika również z silnego wzrostu liczby indyjskich studentów w tym kraju. Wielu z nich ukończyło studia, pozostało w Niemczech i wniosło wkład w badania naukowe, jak piszą autorzy. Roczna liczba zgłoszeń patentowych wynalazców o indyjskich korzeniach wzrosła dwunastokrotnie w latach 2000–2022.

Imigracja z Indii „szczególnym sukcesem”

„Bez wykwalifikowanych imigrantów wzrost gospodarczy w Niemczech byłby dziś praktycznie niemożliwy; zwłaszcza w zawodach związanych z matematyką, informatyką, inżynierią i naukami ścisłymi oraz w zakresie innowacyjności” – mówi ekspert IW Axel Plünnecke. Imigracja wykwalifikowanych pracowników z Indii jest „szczególnym sukcesem”.

Kolejnym powodem wysokich wynagrodzeń – również w przypadku imigrantów z Austrii i USA – jest fakt, że wielu pracowników pracuje w silnych gospodarczo ośrodkach miejskich, gdzie poziom wynagrodzeń jest wyższy. Od 2012 roku rząd federalny prowadzi ukierunkowaną kampanię rekrutacyjną wśród wykwalifikowanych pracowników z państw trzecich, zwłaszcza w zawodach akademickich z dziedziny STEM.

W analizie uwzględniono obywateli, z których ponad 5000 pracuje w tym kraju w pełnym wymiarze godzin. Podstawą były statystyki Federalnej Agencji Pracy.

(DPA/jak)

Liczby podane przez Federalny Urząd Statystyczny mówią same za siebie – czytamy w materiale opublikowanym na portalu niemieckiego tygodnika „Der Spiegel”. W 2024 r. po raz pierwszy od ok. 25 lat więcej Polaków wyjechało z Niemiec niż przyjechało do Niemiec. Saldo ujemne wynosi 12 068 osób – to różnica między 88388 wyjazdami i 76320 przyjazdami.

„Der Spiegel” przypomina, że Niemcy były długo magnesem dla wschodnich sąsiadów. Od zjednoczenia kraju w 1990 r., decydującym czynnikiem przesądzającym o atrakcyjności Niemiec była ich siła ekonomiczna. Obecnie w Niemczech mieszka ponad 860 000 Polaków stanowiąc piątą pod względem liczebności grupę obcokrajowców. Liczbę wszystkich osób z polskimi korzeniami szacuje się na 2,2 mln.

Podpora niemieckiego rynku pracy

„Polscy migranci uważani są za ponadprzeciętnie zintegrowanych i za podporę rynku pracy. Wykonują zawody, w których brakuje pracowników – pielęgnują osoby w podeszłym wieku, sprzątają, są inżynierami i lekarzami. Prominenci z polskimi korzeniami są trwałym elementem niemieckiej tożsamości – piłkarz Lukas Podolski czy były sekretarz generalny CDU Paul Ziemiak” – czytamy w „Spieglu”.

„W relacjach pomiędzy obu sąsiednimi krajami najwidoczniej jednak coś pękło” – ocenił „Der Spiegel”. Z danych statystycznych wynika, że od 2022 r. liczba powrotów stale rośnie. Z sondażu Instytutu Badań Rynku Pracy i Kształcenia Zawodowego (IAB) wynika, że Polacy częściej niż inne narodowości myślą o wyjeździe z Niemiec.

Inny sondaż IAB, który jednak nie jest reprezentatywny, wskazał, że 38 proc. Polaków jako powód wyjazdu z Niemiec podało „nadmierną biurokrację”, a 17 proc. dyskryminację. Najczęściej wskazywano na sytuację ekonomiczną w Niemczech. Równocześnie gwałtownie spada liczba osób emigrujących do Niemiec. W 2023 r. było ich blisko 100 000, w 2024 jedną czwartą mniej.

Udowodnione przypadki dyskryminacji

„Der Spiegel” przytacza opinię Kamili Schoell-Mazurek, szefowej Polskiej Rady Społecznej, że „w Niemczech są udowodnione przypadki dyskryminacji Polek i Polaków”. Polacy są ofiarami antysłowiańskiego rasizmu, ze względu na polski akcent, istnieje też dyskryminacja strukturalna.

Jej zdaniem o spadku atrakcyjności Niemiec decyduje mieszanka ekonomicznych i politycznych powodów. Przez długi czas wschodnioeuropejscy migranci zatrudniani byli w niskopłatnych zawodach, często na czarno. Pomimo obowiązującego dla Polaków od 2011 r. swobodnego przepływu pracowników, wielu z nich nadal nie porusza się swobodnie po niemieckim rynku pracy. Ich dyplomy często nie są uznawane, a szanse na awans znikome – twierdzi Schoell-Mazurek. Jej zdaniem istotą rolę w podejściu Polaków do Niemiec odegrał też propagowany przez osiem lat rządów PiS negatywny obraz zachodniego sąsiada.

Niemcy przestały być „ziemią obiecaną”

Zdaniem „Spiegla” różnice w sytuacji ekonomicznej Polski i Niemiec zmniejszyły się - atrakcyjność Polski wzrasta, a słabość niemieckiej gospodarki jest odczuwalna.

„Niemcy przestały być ziemią obiecaną” – pisze niemiecki tygodnik podkreślając, że Polska należy do najszybciej rozwijających się gospodarek w UE.

Tendencja do powrotów wynika zdaniem Schoell-Mazurek także z braku „kultury przyjmowania” migrantów w Niemczech. Ponieważ w Polsce rosną wynagrodzenia i szanse na kształcenie, wielu byłych polskich migrantów zadaje sobie pytanie – „Dlaczego mielibyśmy dłużej to znosić?”.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Stany Zjednoczone przeprowadziły zakrojone na szeroką skalę uderzenie na Wenezuelę – poinformował w sobotę (03.01.2026) prezydent USA Donald Trump na portalu Truth Social. Prezydent Wenezueli Nicolas Maduro i jego żona zostali pojmani i wywiezieni z kraju. Maduro ma zostać postawiony przed sądem w Stanach Zjednoczonych, które oskarżają wenezuelskiego polityka m.in. o wspieranie przemytu narkotyków i wyznaczyły nagrodę za pomoc w jego schwytaniu.

Wydarzenia w Caracas wywołały zaniepokojenie w europejskich stolicach, które nawołują do „umiaru”. „Obserwujemy sytuację bardzo uważnie i śledzimy aktualne doniesienia z największym niepokojem” – przekazały w sobotę źródła w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Berlinie. Zastrzegły, że sytuacja w Wenezueli jest na razie w dużej mierze niejasna. Ministerstwo jest w kontakcie z niemiecką ambasadą w Caracas i poinformowało o zwołaniu sztabu kryzysowego niemieckiego rządu.

„Myślenie w kategoriach stref wpływów”

Działania USA potępił polityk rządzącej niemieckiej chadecji CDU Roderich Kiesewetter, który zajmuje się w partii polityką zagraniczną. Jego zdaniem doszło do „puczu”. „Za sprawą prezydenta Trumpa Stany Zjednoczone ostatecznie odchodzą od porządku opartego na zasadach, który obowiązywał od 1945 roku” – powiedział polityk gazecie „Bild”. „Wenezuela jest co prawda państwem bezprawia, ale nie jest Iranem, który zagraża istnieniu sąsiednich krajów, takich jak Izrael” – dodał. Zdaniem Kiesewettera Waszyngton powraca do doktryny amerykańskiej sprzed 1940 roku – „myślenia w kategoriach stref wpływów, w których obowiązuje prawo silniejszego, a nie prawo międzynarodowe”.

Współprzewodniczący partii Lewica Jan van Aken zażądał z kolei nałożenia na prezydenta USA sankcji, takich jak te przeciwko Rosji i jej przywódcy Władimirowi Putinowi za agresję na Ukrainę.„Ktoś, kto tak jak Trump łamie prawo międzynarodowe i porywa prezydentów, uprawia brutalny terroryzm państwowy” – powiedział w rozmowie z portalem t-online. „Kto nakłada sankcje na Putina, musi również nałożyć sankcje na Trumpa” – ocenił.

Ostrożna AfD

Zdaniem polityka skrajnie prawicowej AfD Markusa Frohmaiera jest na razie zbyt wcześnie na ostateczną ocenę sytuacji. „Zasadniczo krytycznie podchodzimy do ingerencji w suwerenność innych państw i trzymamy się zasady nieingerencji” – powiedział poseł AfD dziennikowi „Bild”. Jednak – jak podkreślił – „należy mieć na uwadze to, że wyniki wyborów w Wenezueli nie są uznawane na arenie międzynarodowej, partie opozycyjne są zakazane i wykluczone z wyborów, a kraj ten jest uważany za główne źródło przemytu kokainy do Europy”.

Do powściągliwości wezwała szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas, która rozmawiała telefonicznie z sekretarzem stanu USA Marco Rubio. „UE wielokrotnie oświadczała, że pan Maduro nie ma legitymacji i opowiadała się za pokojową zmianą władzy” – napisała Kallas na platformie X. „W każdych okolicznościach należy przestrzegać zasad prawa międzynarodowego i Karty Narodów Zjednoczonych. Wzywamy do powściągliwości” – dodała, nie krytykując wprost Stanów Zjednoczonych. Podkreśliła, że dla UE priorytetem jest bezpieczeństwo obywateli unijnych w Wenezueli.

Rosyjski cynizm

Z kolei Rosja, jako sprzymierzeniec Wenezueli, potępiła Stany Zjednoczone, zarzucając im „zbrojną agresję”. Cytowany przez agencje komunikat Moskwy jest niczym lustrzane odbicie oświadczeń Zachodu potępiających agresję Rosji przeciwko Ukrainie. „Preteksty podawane w celu uzasadnienia takich działań są nie do przyjęcia” – oceniło Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Moskwie. Zamiast pragmatycznych działań przeważyła „ideologiczna wrogość” wobec przywódców Wenezueli, oświadczono. Dodano, że teraz ważne jest, aby zapobiec dalszej eskalacji i dążyć do dialogu. Rosja jest gotowa do udzielenia wsparcia. „Ameryka Łacińska powinna pozostać strefą pokoju” – stwierdzono w komunikacie, cytowanym przez agencje. Wenezuela ma prawo „samodzielnie decydować o swojej przyszłości bez destrukcyjnej, a tym bardziej militarnej ingerencji z zewnątrz” – wskazało rosyjskie MSZ.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Po pożarze mostu kablowego w południowo-zachodniej części Berlina 50 000 gospodarstw domowych i 2000 przedsiębiorstw zostało pozbawionych prądu. Dane te podał operator sieci energetycznej Stromnetz Berlin na zapytanie niemieckiej agencji prasowej.

Możliwy brak prądu do czwartku

Awaria zasilania w Berlinie ma katastrofalne skutki. Dziesiątki tysięcy osób dotkniętych awarią mogą pozostać bez zasilania do czwartku. Po pożarze konieczne są szeroko zakrojone prace budowlane.

„Skala awarii jest większa niż w przypadku awarii zasilania w Adlershof we wrześniu 2025 r. Prace naprawcze są wymagające i dodatkowo utrudnione przez warunki pogodowe i mróz” – wyjaśniła na Instagramie senator ds. energii Franziska Giffey: „Kto może, powinien zatrzymać się u znajomych lub członków rodziny poza dotkniętymi awarią obszarami”.

Według szacunków Stromnetz Berlin awaria zasilania w południowo-zachodniej części Berlina może potrwać do przyszłego czwartku dla wielu z dziesiątek tysięcy osób dotkniętych awarią. Powodem jest bardzo kosztowna budowa linii zastępczych po pożarze mostu kablowego nad kanałem Teltow, jak poinformował rzecznik prasowy. Operator sieci ma jednak nadzieję, że od wieczora około 10 000 gospodarstw domowych będzie ponownie zasilanych z innych części sieci.

„Ze względu na znaczne szkody naprawa kabli potrwa bardzo długo” – poinformowała firma Stromnetz Berlin: „Obecnie Stromnetz Berlin pracuje nad stworzeniem tymczasowego rozwiązania. Spodziewamy się, że pełne przywrócenie dostaw energii do wszystkich klientów nastąpi do czwartku po południu (8 stycznia 2026 r.)”. Konieczne są szeroko zakrojone prace ziemne i przeciągnięcie kabli. Utrudnia to zimowa pogoda. Ponadto trwa zabezpieczanie śladów na miejscu pożaru.

Podejrzenie podpalenia

Policja poinformowała na platformie X, że prowadzi dochodzenie w sprawie podejrzenia podpalenia.

„Około godziny 6:45 świadek powiadomił nas o pożarze w dzielnicy Lichterfelde. Płonęło tam kilka kabli mostu kablowego. Straż pożarna ugasiła ogień. Obecnie około 50 000 gospodarstw domowych i około 2000 obiektów komercyjnych jest dotkniętych awarią prądu. Policja kryminalna jest na miejscu i prowadzi dochodzenie w sprawie podejrzenia podpalenia. Obecnie w akcji bierze udział 160 funkcjonariuszy. Trwają intensywne prace nad usunięciem usterki” – głosi komunikat policji.

Policja na razie nie podała szczegółów dotyczących stanu śledztwa. Z powodu awarii prądu nie działa również wiele systemów ogrzewania. Zakłócona jest również łączność komórkowa. W dotkniętym awarią obszarze sklepy są zamknięte, a sygnalizacja świetlna nie działa. Jeśli sytuacja będzie się utrzymywać przez kilka dni, wiele osób będzie musiało rozważyć znalezienie schronienia gdzieś indziej.

Podobna skala jak we wrześniu

Według informacji Stromnetz Berlin skala awarii zasilania jest porównywalna z podobnym przypadkiem, który miał miejsce we wrześniu w południowo-wschodniej części Berlina. Tam również operator mówił początkowo o 50 000 klientów.

Awaria zasilania trwała kilka dni. Przyczyną był wówczas podpalenie dwóch słupów energetycznych z motywów politycznych.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Projekt uchwały, przygotowanej na zamknięte posiedzenie fakcji bawarskiej chadecji CSU, która współrządzi Niemcami, postuluje dalsze zaostrzenie polityki migracyjnej i azylowej w Niemczech, w tym nasilenie deportacji, również do Syrii i Afganistanu. W opisanym przez monachijski dziennik „Muenchener Merkur” i agencje dokumencie jest mowa o potrzebie przeprowadzenia w 2026 r. „wielkiej ofensywy deportacyjnej”, z wykorzystaniem lotów rejsowych „również do Syrii i Afganistanu” , a także o stworzeniu „mapy drogowej dla powrotów Syryjczyków”. Powroty miałyby następować nawet wbrew woli zainteresowanych. W przypadku osób, które nie wyjadą dobrowolnie do Syrii, należy „jak najszybciej rozpocząć” procedury deportacyjne – domaga się frakcja CSU w projekcie uchwały. Podkreśla, że „w pierwszym etapie należy konsekwentnie deportować przestępców”.

Według danych niemieckiego Urzędu Statystycznego w Niemczech przebywało na koniec 2024 r. około 713 tys. Syryjczyków szukających ochrony międzynarodowej.

Projekt stanowiska frakcji CSU postuluje także zaostrzenia polityki w sprawie uchodźców z Ukrainy. „Będziemy naciskać, aby zwłaszcza zdolni do służby wojskowej mężczyźni ukraińscy przyczyniali się do obrony swojego kraju” – cytują media dokument. Kolejny postulat to większe bariery dla migracji do niemieckiego systemu socjalnego z innych krajów UE aby zapobiec nadużyciom socjalnym.

Niebezpieczne debaty

Postulaty bawarskich chadeków skrytykowali koalicyjni socjaldemokraci. Komentuje je w sobotę (03.01.2026) część niemieckich gazet.

Według dziennika „Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ) polityka chadecko-socjaldemokratycznego rządu Niemiec doprowadziła do ograniczenia imigracji, głównie wskutek kontroli granicznych. CSU jednak „nie ustępuje w jednej ważnej kwestii”: prawo azylowe działa bez zarzutu tylko wówczas, gdy wniosek o azyl zostanie uznany, zaś w przypadkach odrzucenia wniosku mamy do czynienia z „otwartą flanką”. „Przyjęło się, że deportacja dotyczy wyłącznie przestępców, których wnioski zostały odrzucone. Jeśli tak pozostanie, wysiłki związane z prawem azylowym będą zbędne. Każdy, kto przybędzie, bez względu na to, kim jest, będzie mile widziany, a tylko przestępcy będą musieli opuścić kraj. Nie może to być sensem polityki azylowej i konwencji dotyczących uchodźców. Kwestią otwartą pozostaje to, czy w obliczu dzisiejszej presji migracyjnej możliwe jest w ogóle konsekwentne egzekwowanie prawa azylowego. Sposób traktowania uchodźców syryjskich szybko pokaże, na ile jest to jeszcze realne w przyszłości” – ocenia „FAZ”.

Z kolei dziennik „Frankfurter Rundschau” pisze: „Niemcy wkraczają w nowy rok z wieloma problemami – gospodarczo kuleją i stoją w obliczu wyzwań związanych z wojnami i katastrofą klimatyczną. Brakuje równowagi społecznej i demokratycznego ducha. CSU robi to, co partie prawicowe lubią robić w takich kryzysowych czasach: uznaje obcokrajowców za problem. Przypomina się były szef CSU i minister spraw wewnętrznych Horst Seehofer, który potępiał migrację jako ‚źródło wszystkich problemów'. Jakby to obecność ludzi z Syrii, Afganistanu i Ukrainy była powodem tego, że nie żyje nam się lepiej. Takie debaty przy piwie kosztem mniejszości zawsze były złe. W czasach rosnącej popularności skrajnej prawicy są one jednak niebezpieczne. Wszyscy powinniście bowiem nauczyć się, że podążanie za skrajną prawicą wzmacnia ją, zamiast osłabiać”.

Postulaty pod publiczkę

Krytyczny jest także dziennik „Stuttgarter Zeitung” ocenia, że w sprawie Syrii „która rzekomo jest bezpieczna”, CSU „najwyraźniej przegrała walkę z rzeczywistością”. „Dla wielu Syryjczyków, zwłaszcza alawitów, Kurdów i chrześcijan, powrót do kraju byłby śmiertelnie niebezpieczny, a dla prawie wszystkich oznaczałby popadnięcie w skrajną biedę. Z drugiej strony, w Niemczech bardzo szybko odczuwalny byłby brak syryjskich lekarzy, pielęgniarek i rzemieślników. I jak chrześcijańskie jest wysyłanie młodych Ukraińców na śmierć na wojnie, nawet jeśli rząd Ukrainy zezwala im na wyjazd za granicę? Nie można zakładać, że bawarscy politycy chadecji naprawdę wierzą, iż ich żądania zostaną wkrótce zrealizowane. Jaki jest więc sens tego dokumentu? Jeśli chce się utrzymać AfD na dystans, w ten sposób to nie zadziała. Powinno to już dotrzeć do Bawarii” – ocenia gazeta ze Stuttgartu.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Gazeta „Volksstimme” z Magdeburga pisze, że „wielu ludzi w Niemczech obawia się, że rosnąca obecność muzułmanów może w pewnym momencie przerodzić się w dominację”. „Nie nastąpiło odprężenie, możliwe po zakończeniu wojny w Syrii ze względu na ustanie przyczyny uchodźctwa. Było tysiąc powodów, żeby uciekać przed Asadem – teraz podaje się tysiąc powodów, żeby nie wracać do domu. CSU inaczej to sobie wyobraża. Już podczas kryzysu uchodźczego w 2015 r. ówczesny szef partii Horst Seehofer był jednym z nielicznych polityków chadecji, którzy kwestionowali łagodną politykę wobec uchodźców. Teraz niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt ma uporządkować sytuację, co próbuje osiągnąć przede wszystkim poprzez kontrole graniczne. Zaś były prezydent Niemiec Christian Wulff stwierdza teraz, że wielu mądrych Syryjczyków mieszkających u nas mogłoby pojechać odbudować swój kraj. Reszta świata również chętnie wypróbowałaby ten system tranzytowy” – pisze „Volkstimme”.

Według lokalnej „Ludwigsburger Kreiszeitung” restrykcyjne stanowisko CSU ma na celu przyciągnięcie uwagi mediów, ale postulaty są „tylko częściowo wykonalne, wysoce kontrowersyjne pod względem prawnym i ryzykowne politycznie”. „Z punktu widzenia prawa międzynarodowego i europejskiego, zwłaszcza deportacje do Syrii i Afganistanu są polem minowym: oba państwa nadal uważane są za obszary wysokiego ryzyka, w których dochodzi do systematycznych naruszeń praw człowieka, co sprawia, że ‚bezpieczny powrót' jest praktycznie niemożliwy” – zauważa gazeta.

I dodaje: „W wielu przypadkach deportacje zakończyłyby się porażką w sądzie. Również automatyzm ‚urlop w kraju pochodzenia = automatyczna utrata statusu ochronnego' koliduje z europejskim prawem azylowym, które zawsze wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku, a nie stosowania ogólnych sankcji”.

Rok 2025 w gospodarce upłynął pod znakiem konfliktów handlowych, niestabilnego wzrostu, nieustępliwej inflacji i rosnącego zadłużenia publicznego w wielu regionach świata. Żaden z tych problemów nie zniknął wraz z nadejściem nowego roku. Według Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) gospodarka światowa wprawdzie wykazała się odpornością, ale nadal jest podatna na zagrożenia Oczekuje się, że globalny wzrost gospodarczy nieco spowolni z 3,2 proc. w 2025 r. do 2,9 proc. w 2026 r.

Skutki polityki celnej Trumpa

W kwietniu rząd USA pod kierunkiem prezydenta Donalda Trumpa zasiał niepewność na całym globie, wprowadzając nowe, szeroko zakrojone cła. Celem było uporządkowanie przepływów handlowych i zmniejszenie wysokiego deficytu handlowego USA. Rynki zareagowały turbulencjami i dostosowaniem łańcuchów dostaw.

W międzyczasie Waszyngton porozumiał się z wieloma swoimi partnerami handlowymi. W rezultacie średnia stawka celna w USA wzrosła z 2,5 proc. w momencie objęcia urzędu przez Trumpa w styczniu ub. roku do 17,9 proc. Jak wynika z obliczeń Budget Lab Uniwersytetu Yale jest to najwyższa wartość od 1934 roku.

Kwestię zgodności polityki handlowej Trumpa z prawem ma rozstrzygnąć w ciągu roku Sąd Najwyższy USA. Prezydent powołuje się na rzekomy stan wyjątkowy, aby wprowadzić cła dekretem bez zgody Kongresu.

Wielu obserwatorów spodziewa się, że Sąd Najwyższy potwierdzi wyroki sądów niższej instancji i uzna cła za niezgodne z prawem. Niemniej jednak rząd może ponownie wprowadzić niektóre środki w inny sposób. W związku z tym cła amerykańskie pozostaną kluczowym tematem również w 2026 roku.

Napięcia między USA a Chinami

W centrum uwagi znajdzie się prawdopodobnie konflikt z Chinami. Chociaż w październiku Trump i prezydent Chin Xi Jinping spotkali się i zawarli dwunastomiesięczne porozumienie, podstawowe kwestie gospodarcze i strategiczne w konflikcie handlowym pozostają nierozwiązane.

– Przypomina to raczej rozejm niż trwałe porozumienie pokojowe, które zakończyłoby wojnę handlową między USA a Chinami – mówi Rajiv Biswas, dyrektor zarządzający firmy Asia Pacific Economics zajmującej się analizą ryzyka.

– Stany Zjednoczone i Chiny nadal pozostają w geostrategicznej rywalizacji, która napędza konkurencję w kluczowych obszarach, takich jak technologie obronne i zaawansowane gałęzie przemysłu, np. sztuczna inteligencja, informatyka kwantowa i robotyka – wyjaśnia Biswas w rozmowie z DW.

W ramach rywalizacji o dominację technologiczną analityk spodziewa się dalszego „nasilenia stosowania ceł, sankcji i innych środków ekonomicznych” we wspomnianych kluczowych branżach.

Strukturalne problemy Chin

Pomimo napięć w stosunkach ze Stanami Zjednoczonymi eksperci spodziewają się, że w przyszłym roku chińska gospodarka osiągnie wzrost na poziomie około 5 proc., realizując tym samym najnowsze cele rządu.

Jednak według Biswasa kraj ten nie sprosta tak szybko wyzwaniom strukturalnym, takim jak starzejące się społeczeństwo, spadająca krańcowa produktywność kapitału i nadwyżki mocy produkcyjnych w wielu branżach.

Chiński model wzrostu gospodarczego „nadal przedkłada podaż nad popyt, co prowadzi do chronicznej nadwyżki mocy produkcyjnych i utrzymującej się słabej konsumpcji”, wyjaśnia Neil Shearing, główny ekonomista w Capital Economics w Londynie.

Rząd zapowiedział wzmocnienie konsumpcji krajowej i stabilizację napiętej sytuacji na rynku nieruchomości. Niemniej jednak, według Shearinga, nierównowaga pozostanie charakterystyczną cechą również w 2026 r.

Alicia Garcia Herrero, główna ekonomistka ds. Azji Wschodniej i Pacyfiku we francuskim banku inwestycyjnym Natixis, spodziewa się, że cła Trumpa jeszcze bardziej dotkną gospodarki azjatyckie w 2026 r. – zwłaszcza w obliczu rosnących napięć geopolitycznych i fragmentacji struktur handlowych, również w regionie.

Inflacja i wysokie zadłużenie

Tymczasem inflacja w wielu częściach świata, w tym w USA i strefie euro, utrzymuje się na wysokim poziomie, między innymi z powodu ceł. Nowe bariery handlowe i zakłócenia w łańcuchach dostaw mogą jeszcze zwiększyć presję cenową.

Banki centralne mogą wtedy stanąć przed dylematem: wyższe stopy procentowe mogłyby ograniczyć inflację, ale jednocześnie osłabić wzrost gospodarczy i utrudnić obsługę długu – zwłaszcza w przypadku państw o wysokim zadłużeniu i słabszej kondycji finansowej. W strefie euro kilka dużych gospodarek ma napięte budżety. Francja usiłuje wdrożyć niepopularne środki oszczędnościowe, które mają ustabilizować deficyt i obsługę zadłużenia.

– Obciążenia fiskalne, które w tym roku wywołały niepewność wśród inwestorów, będą nadal ciążyć na rynkach w 2026 r. – uważa Shearing. – Powszechnie uznaje się obecnie, że finanse publiczne kilku dużych, rozwiniętych gospodarek znajdują się na ścieżce, której nie da się utrzymać.

W 2026 r. Niemcy postawią na wyższe wydatki publiczne na obronność i infrastrukturę, aby w końcu przyspieszyć wzrost gospodarczy. Jednak nastroje gospodarcze pozostają słabe. Czołowe instytuty ekonomiczne obniżyły ostatnio swoje prognozy wzrostu na 2026 r. Instytut Ifo przewiduje na przyszły rok wzrost PKB o zaledwie 0,8 proc. Niemiecki rząd podtrzymuje swoją – również skromną – prognozę wzrostu na poziomie 1,3 procent.

A jeśli pęknie bańka AI?

Boom związany z rozwojem sztucznej inteligencji (AI) prawdopodobnie będzie trwał nadal. Duże amerykańskie firmy technologiczne chcą zainwestować setki miliardów dolarów w budowę i rozbudowę centrów obliczeniowych AI oraz dalszej infrastruktury. Dzięki temu branża ta pozostanie motorem wzrostu gospodarczego.

Jednak na rynkach rośnie niepokój. Wielu inwestorów ma wątpliwości, czy ogromne inwestycje opłacą się w dłuższej perspektywie. Niektórzy eksperci ostrzegają przed możliwą bańką spekulacyjną, której pęknięcie mogłoby wywołać kryzys rynkowy.

Ekonomistka Alicia Garcia Herrero przewiduje wprawdzie strukturalną, trwałą rewolucję związaną z rozwojem AI, ale jednocześnie ostrzega przed poważnymi zagrożeniami: w przypadku nagłego załamania kursów akcji spółek technologicznych inwestycje w AI również mogłyby gwałtownie spaść, co mogłoby mieć poważne konsekwencje dla gospodarki amerykańskiej i globalnego wzrostu gospodarczego.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W pożarze, który wybuchł w sylwestrową noc w kurorcie narciarskim Crans-Montana w Szwajcarii, zginęło 40 osób, a 119 jest rannych. – Wielu rannych wciąż walczy o życie – powiedział na konferencji prasowej w piątek, 2 stycznia, minister zdrowia w rządzie kantonu Valais, Mathias Reynard.

Wśród rannych jest m.in. 71 Szwajcarów, 14 Francuzów, 11 Włochów, czterech Serbów oraz jeden Polak i jeden Portugalczyk. Sześciu osób nie udało się jeszcze zidentyfikować.

Od sztucznych ogni zapalił się sufit

W katastrofie zginęło 40 osób – podał komendant policji w Valais, Frederic Gisler. Jak wskazał, ich identyfikacja trwa i jest bardzo trudna. Czuwa nad tym około 30 osób.

Z dotychczasowych ustaleń wynika, że pożar został wywołany przez stołowe fajerwerki. – Wszystko wskazuje na to, że ogień powstał od fajerwerków stołowych, od iskier fontann umieszczonych na butelkach szampana, które znalazły się zbyt blisko sufitu – poinformowała na konferencji prasowej prokurator generalna kantonu, Beatrice Pilloud. Jak wskazała, śledczy przeanalizowali nagrania wideo oraz zeznania świadków.

Leczeni w sąsiednich krajach

Część rannych przetransportowano do wyspecjalizowanych klinik w sąsiednich krajach – szpitale w Niemczech, we Włoszech i we Francji przyjęły rannych, a Polska i Unia Europejska zaoferowały pomoc medyczną.

Do tragicznego pożaru w kurorcie narciarskim Crans-Montana doszło w noc sylwestrową w barze, w którym bawiły się setki głównie młodych ludzi.

(DPA, AFP/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

W graniczącej z Polską Saksonii ponownie wystąpiła seria trzęsień ziemi. Wstrząsy w regionie Vogtland, w południowo-zachodniej części Saksonii osiągnęły w czwartek, 1 stycznia, siłę ponad trzech stopni w skali Richtera i były „wyraźnie odczuwalne” – poinformował w piątek (02.01.2026) w Dreźnie Saksoński Urząd ds. Środowiska, Rolnictwa i Geologii. Jednak nie należy się spodziewać szkód – podano.

Według danych urzędu po wstępnej analizie potwierdzono pięć trzęsień ziemi, z których najsilniejsze wystąpiło w Nowy Rok o godz. 18:04 i osiągnęło magnitudę 3,2. Kolejny wstrząs miał miejsce tuż wcześniej, o godz. 17:38 – z siłą 3,1 stopnia w skali Richtera.

Były to najsilniejsze wstrząsy w Saksonii od lat. Wartości powyżej 3,2 w skali Richtera odnotowano w regionie ostatnio w 2018 roku.

Odczuwalne wstrząsy

Ostatnie wstrząsy należą – według saksońskiego urzędu – do tzw. trzęsień rojowych, które od około półtora miesiąca występują w rejonie granicznym między Vogtlandem a północnymi Czechami. Okolica ta jest z tego znana. Ognisko trzęsień znajdowało się siedem i pół kilometra pod powierzchnią w rejonie miasta Luby w Czechach. Odczuwalne wstrząsy miały miejsce już około 6 grudnia.

Przy trzęsieniach rojowych jeden ośrodek powoduje w krótkich odstępach czasu wiele wstrząsów. Ostatnie większe trzęsienia rojowe w tym regionie odnotowano w latach 2014 i 2018, mniejsze również pod koniec 2021 roku.

Charakterystyczne w regionie

Za wstrząsy odpowiadają dwie tzw. aktywne strefy uskokowe, które krzyżują się pod regionem. Wschodnioniemieckie kraje związkowe Saksonia, Turyngia i Saksonia-Anhalt utrzymują wspólną sieć monitoringu. Szczególnie Vogtland jest znany z takich wstrząsów. Podobne strefy uskokowe występują także w innych częściach Niemiec, np. w rejonie Górnego Renu.

Najsilniejsze dotychczas zmierzone trzęsienie ziemi w Saksonii miało miejsce zimą na przełomie lat 1985 i 1986; osiągnęło 4,6 stopnia. Silniejsze trzęsienia nie są jednak spodziewane – powstają one zazwyczaj wzdłuż sejsmicznie bardzo aktywnych granic między płytami kontynentalnymi. Według dawnych zapisów w Saksonii-Anhalt w przeszłości dochodziło jednak do uszkodzeń budynków.

(AFP/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Po raz kolejny w Berlinie został podpalony zimowy autobus służący do pomocy osobom bezdomnym. W czwartek, 1 stycznia, dwaj pracownicy ochrony zatrzymali podejrzanego o podpalenie 43-latka – poinformowała berlińska policja. Pracownicy ci ugasili również pożar w uszkodzonym już pojeździe na parkingu w śródmieściu Berlina.

W momencie zatrzymania podejrzany był nietrzeźwy. W piątek, 2 stycznia sędzia zadecyduje o jego aresztowaniu. Śledczy wyjaśniają, czy istnieje związek z domniemanym podpaleniem innego zimowego autobusu w miniony weekend.

Trzy podpalenia

W wyniku podpaleń berlińska organizacja pomocowa Stadtmission (Misja Miejska) straciła już wszystkie trzy autobusy, które w zimie służą do pomocy osobom bezdomnym. Również ten ostatni z podpalonych nie nadaje się do jazdy.

Już w nocy z 27 na 28 grudnia doszczętnie spłonął pojazd typu VW Crafter. Policja podejrzewa podpalenie. Świadek miał zauważyć osobę przy zaparkowanych pojazdach. W wyniku pożaru drugi autobus został lekko uszkodzony.

Finansowane z darowizn

Po pierwszym domniemanym podpaleniu berlińska Misja Miejska otrzymała duże wsparcie od mieszkańców. Wypożyczalnie samochodów zaoferowały pojazdy zastępcze, napłynęło wiele listów i propozycji pomocy. Jeden z darczyńców udostępnił tymczasowo swój pojazd. Jednocześnie zaczęły wpływać darowizny na nowy zimowy autobus.

Trzy zimowe autobusy obsługiwane przez 60 wolontariuszy i dwóch pracowników etatowych, zaopatrują w okresie zimowym osoby bezdomne na ulicach w śpiwory, gorącą herbatę i zupę. Na życzenie przewożą je również do noclegowni. Jak podaje berlińska organizacja pomocowa, w ubiegłą zimę pomogła w ten sposób 2100 osobom. Autobusy są w całości finansowane z darowizn.

(EPD/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Ponad jedna czwarta (27 proc.) użytkowników smartfonów i sieci społecznościowych w Niemczech planuje na początku nowego roku „cyfrowy detoks”, czyli przerwę w korzystaniu z urządzeń i mediów cyfrowych. To wynik ankiety, opublikowanej w piątek (02.01.2026) w Berlinie przez niemieckie stowarzyszenie branży cyfrowej Bitkom.

W większości przypadków taka przerwa nie będzie jednak długa. Według ankiety będzie ona trwać średnio trzy dni. 12 proc. osób planujących „cyfrowy detoks” zamierza poświęcić na to tylko jeden dzień, a 9 proc. procent kilka dni. Kolejne 4 proc. planuje tydzień „cyfrowego detoksu”, a 2 proc. ponad tydzień.

Nieliczni cyfrowi abstynenci

Z odpowiedzi ankietowanych wynika też, że większość nie chce całkowicie rezygnować z korzystania z urządzeń cyfrowych. Spośród 27 proc. użytkowników, którzy planują „cyfrowy detoks”, tylko 5 proc. chce odstawić wszystkie aplikacje.

55 proc., czyli nieco ponad połowa osób gotowych na detoks, chce zrezygnować z gier i aplikacji do gier. 48 proc. chce trzymać się z dala od sieci społecznościowych, a 42 proc. planuje zrezygnować z zakupów online. 32 proc., czyli około jedna trzecia, chce świadomie unikać serwisów streamingowych z filmami i serialami przez co najmniej jeden dzień. Tylko 6 proc. osób stosujących „detoks” chce zrezygnować z prywatnych wiadomości e-mail.

Ankietę przeprowadzono w październiku i listopadzie 2025 roku na próbie 1002 osób w wieku powyżej 16 lat.

(AFP, KNA/widz)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Po tragicznym pożarze w Crans-Montana jeden z poszkodowanych jest leczony w specjalistycznej klinice w Stuttgarcie. Tamtejszy Marienhospital, który specjalizuje się w leczeniu ciężkich oparzeń, potwierdził objęcie pacjenta intensywną opieką medyczną. Ze względu na ochronę danych nie udzielił dalszych informacji.

Do traicznego pożaru w Crans-Montana doszło w noc sylwestrową. W barze, w którym bawiły się setki głównie młodych ludzi, zginęło około 40 osób, a 115 zostało rannych. Około 80 z nich jest w stanie krytycznym – wynika z doniesień. Większość ciężko rannych ma od 16 do 26 lat.

Goście widzieli zimne ognie

Podczas gdy śledczy ustalają przyczynę pożaru nagrania opublikowane w mediach społecznościowych rodzą wiele pytań. Niezweryfikowane filmy i zdjęcia z nocy sylwestrowej mają przedstawiać ludzi w lokalu trzymających w rękach butelki szampana z wetkniętymi w nie zimnymi ogniami. Iskry miały lecieć w kierunku sufitu i go podpalić.

– Jak w każdym przypadku, śledztwo prowadzone jest we wszystkich kierunkach – powiedział niemieckiej agencji prasowej DPA rzecznik szwajcarskiej policji. Nie potwierdził, czy nagrania są znane śledczym, ale przypuszcza, że tak – dodał w piątek rano, 2 stycznia.

Telefony zabezpieczone na miejscu tragedii są analizowane – poinformowała prokurator generalna kantonu Valais, Beatrice Pilloud, podczas konferencji prasowej 1 stycznia.

Świadkowie również wspominali o zimnych ogniach. 19-letni Nathan, który – jak twierdzi – zdołał opuścić bar, powiedział szwajcarskiej gazecie „Blick”: „Kobieta siedziała na ramionach innej osoby. Trzymała dwie butelki z zimnymi ogniami”. Według świadka kobieta machała butelkami tak wysoko, że dotknęły sufitu, który się zapalił.

Trwa identyfikacja ofiar

Według szwajcarskich śledczych tragedia w Crans-Montana była wypadkiem, a nie zamachem. Identyfikacja ofiar może potrwać kilka dni – powiedział rzecznik policji. Wciąż nie wiadomo, czy wśród ofiar są obywatele Niemiec lub Polski. Sytuacja jest monitorowana na bieżąco. Wiadomo już, że wśród ofiar pożaru w barze Le Constellation są Włosi i Francuzi.

Władze nie podały jak dotąd jednoznacznej przyczyny pożaru. Rząd kantonu Valais użył w komunikacie pojęcia „flashover”, oznaczającego rozgorzenie – gwałtowne zapalenie się powierzchni wszystkich palnych przedmiotów.

Katastrofa w Crans-Montana uznawana jest za jeden z najtragiczniejszych wypadków w historii Szwajcarii.

(DPA, AFP/dom)

Tegoroczny sylwester w Berlinie przebiegł spokojniej niż w ostatnich latach, ale i tak doszło do wielu aktów wandalizmu i ataków na służby porządkowe. Lekkie obrażenia odniosło 21 funkcjonariuszy policji - podały władze miasta. Zatrzymano tymczasowo ponad 400 osób.

Komentator dziennika „Frankfurter Allgemeine Zeitung” pisze, że ten sylwestrowy „stan nadzwyczajny” zdaje się być nową normalnością w Berlinie.

„Przemoc wobec policjantów, ratowników medycznych i strażaków jest nie do przyjęcia. Żadnego dnia w roku. Aby sprawcy to zrozumieli, nie potrzeba surowszych przepisów. Liczy się konsekwencja. Policja musi szybko prowadzić dochodzenie, prokuratura szybko wnosić oskarżenie, a wymiar sprawiedliwości – jeśli uzna winę za udowodnioną – szybko skazać. Kto ma zmienić swoje zachowanie, musi natychmiast odczuć konsekwencje” - czytamy.

W dzienniku „Sueddeutsche Zeitung” czytamy, że dla niektórych mieszkańców Berlina sylwester jest dniem, w którym można pozwolić sobie na brak jakiegokolwiek pohamowania i groźne dla życia zachowanie w miejscach publicznych.

„Właśnie w Berlinie rzuca się w oczy ogromna agresja, jaką co roku wyładowuje wielu mieszkańców miasta – zwłaszcza młodych, prawie wyłącznie mężczyzn – wobec służb ratowniczych, jak w dzielnicy Moabit, gdzie policja użyła armatek wodnych, aby chronić straż pożarną, ale ostatecznie także wobec własnego otoczenia: większość chuliganów szaleje tam, gdzie spędzają na co dzień czas, czyli we własnych dzielnicach. Wydaje się, że przez cały rok coś się w nich gromadzi”.

Biorąc pod uwagę, że tegoroczny sylwester był nieco spokojniejszy niż poprzednie, komentatorka gazety pisze, że masowa obecność policji, strefy wolne od fajerwerków i konsekwentne tropienie ich nielegalnej sprzedaży najwyraźniej przynoszą skutek. „Jeśli jednak represje i zbrojenie policji stają się jedynymi skutecznymi metodami zapewnienia spokoju w tę noc, to jest to wysoka cena dla miejskiej społeczności” - czytamy.

Sprawę komentuje także gazeta „Neue Osnabruecker Zeitung”. „Cyniczne jest stwierdzenie berlińskiej policji, że noc sylwestrowa była niezbyt problematyczna. Jedna z klinik urazowych w stolicy zgłosiła dwa tuziny ciężkich urazów rąk, które wymagały amputacji. Ponad 20 policjantów odniosło obrażenia, setki osób zostało aresztowanych. Wielokrotnie służby porządkowe były dosłownie ostrzeliwane fajerwerkami na otwartej ulicy. Sylwester już dawno stał się czymś w rodzaju zbrojnego karnawału. Na otwartej ulicy świętuje się stan wyjątkowy i łamie zasady. Tam, gdzie podczas karnawału latają cukierki, w sylwestra latają płonące ładunki wybuchowe. Coraz częściej nielegalne, żeby było naprawdę głośno” - czytamy.

Jeden z największych problemów w polityce wewnętrznej rządowi Friedricha Merza udało się już załatwić. Po wyczerpujących debatach na początku grudnia 2025 roku parlament przyjął rządowy pakiet reform dotyczących emerytur. Najważniejsze postanowienia: po pierwsze, poziom emerytur pozostanie stabilny do 2031 roku.

Specjalna komisja ma teraz opracować gruntowne zmiany systemu ubezpieczeń społecznych i przedstawić propozycje do połowy roku. Czy wiek emerytalny zostanie ponownie podwyższony z 67 do być może 70 lat? A może kraj zrezygnuje z jednolitego wieku emerytalnego dla wszystkich, jak proponuje profesor ekonomii Jens Südekum?

Südekum chce, aby liczba przepracowanych lat przez daną osobę miała większy wpływ na wysokość emerytury. Kanclerz Friedrich Merz nazwał ten pomysł „całkowicie wartym rozważenia”. Dodał też: „Chciałbym, abyśmy przeprowadzili spójną reformę. I ta kwestia mogłaby odegrać w niej ważną rolę”.

Sprawa sprawiedliwego zabezpieczenia emerytalnego w społeczeństwie, w którym ludzie żyją coraz dłużej, a osoby starsze stanowią coraz większą grupę, pozostanie ważnym tematem w Niemczech.

W budżecie na rok 2026 dotacja państwowa, która rekompensuje straty w systemie emerytalnym, wynosi aż 128 miliardów euro – około jednej czwartej całkowitego budżetu. Przede wszystkim młodzi konserwatywni posłowie byli i są niezadowoleni z reformy emerytalnej i chcą zauważalnych zmian na lepsze po 2031 roku, zwłaszcza dla przyszłych pokoleń. Dlatego komisja ds. emerytur znajduje się pod presją, aby opracować naprawdę praktyczne propozycje dotyczące niezwykle złożonej materii.

Młodzi ludzie dostaną list od Bundeswehry

Również w kwestii służby wojskowej podjęto już ważne decyzje: na początku roku młodzi ludzie, którzy ukończyli 18 lat, otrzymają listy od niemieckiej armii. Mężczyźni będą musieli wypełnić załączony kwestionariusz, kobiety mogą to zrobić, choć nie muszą. Następnie trzeba będzie stawić się przed komisją poborową, aby ustalić stan zdrowia i zdolności do służby, która na razie pozostaje jednak dobrowolna.

Rząd Niemiec liczy na to, że uda się znaleźć wystarczającą liczbę ochotników, aby w ciągu najbliższych dziesięciu lat zwiększyć liczbę niemieckich żołnierzy z obecnych około 184 tys. do ok. 255-270 tys. Takie są plany ministra obrony Borisa Pistoriusa. Do tego ma dołączyć 200 tys. rezerwistów.

Już w tym roku może się okazać, czy jest wystarczająca liczba ochotników, czy też rząd będzie musiał ponownie zwrócić się do Bundestagu i w kolejnych latach przywrócić obowiązek służby wojskowej, zawieszony od 2011 roku.

Czy AfD wygra wybory w landach?

Już w 2025 roku Niemcy były zdominowane przez pytanie: jak potężna stanie się częściowo skrajnie prawicowa Alternatywa dla Niemiec (AfD)? W Bundestagu już jest ona najsilniejszą partią opozycyjną, a w 2026 roku odbędą się wybory do parlamentów krajowych w dwóch wschodnioniemieckich landach: Saksonii-Anhalt i Meklemburgii-Pomorzu Przednim. W Saksonii-Anhalt AfD ma obecnie 40 procent poparcia w sondażach, a w Meklemburgii-Pomorzu Przednim 38 procent.

Czy centrowym partiom demokratycznym uda się coś w tej sprawie zrobić? A jeśli AfD stanie się największą siłą polityczną w obu landach, czy konserwatyści z CDU dotrzymają obietnicy, że w żadnym wypadku nie będą współpracować z AfD? Wybory na wschodzie odbędą się dopiero we wrześniu – i do tego czasu będą dominować debaty na temat postępowania z AfD. Już wcześniej, bo w marcu, odbędą się wybory do dwóch zachodnich parlamentów krajowych w Badenii-Wirtembergii i Nadrenii-Palatynacie.

Kanclerz liczy na zniesienie kontroli granicznych

Oczywiście temat migracji będzie również jednym z priorytetów w 2026 roku. Od momentu objęcia władzy w maju 2025 roku zwłaszcza minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt wielokrotnie podkreślał, że Niemcy prowadzą obecnie twardą politykę wobec imigrantów. Na granicy ma być odsyłanych więcej osób.

W połowie grudnia ministrowie spraw wewnętrznych Unii Europejskiej uzgodnili również znaczne zaostrzenie wspólnej polityki azylowej. Planowane jest ponowne utworzenie tzw. ośrodków repatriacyjnych w krajach poza Unią Europejską, mimo że dotychczasowe próby, np. rządu włoskiego w Albanii, nie zakończyły się sukcesem. Osoby przebywające w UE bez prawa pobytu i odmawiające opuszczenia Wspólnoty mają być surowiej karane.

Dzięki wspólnej polityce azylowej „uda nam się również przenieść kontrole graniczne na zewnętrzne granice Europy” – powiedział kanclerz Merz. Innymi słowy: czasochłonne kontrole na wszystkich niemieckich granicach zewnętrznych mogą zostać zniesione w 2026 roku. Czy tak się stanie, okaże się w przyszłości. Inicjatywa ministrów spraw wewnętrznych UE musi jeszcze zostać zatwierdzona przez Parlament Europejski.

Będzie spór o politykę klimatyczną?

Rok 2026 będzie również ważny dla ochrony klimatu. W grudniu UE sprecyzowała swoje cele klimatyczne: do 2040 roku emisja gazów cieplarnianych ma spaść o 90 procent w porównaniu z 1990 rokiem, a do 2050 roku UE chce osiągnąć neutralność klimatyczną. Niemiecki minister środowiska Carsten Schneider wyraził swoje duże zadowolenie: – Nowy cel klimatyczny UE jest prawdopodobnie najważniejszą decyzją w zakresie polityki klimatycznej tej kadencji – mówił.

W marcu br. Schneider zamierza przedstawić nowy plan ochrony klimatu i wyjaśnić, w jaki sposób Niemcy mogą przyczynić się do osiągnięcia tego celu. Do początku 2025 roku Niemcy zredukowały emisję gazów cieplarnianych o 48 procent.

Jednak minister gospodarki Katherina Reiche stawia na elektrownie gazowe i nie jest uważana za osobę ambitną, jeśli chodzi o rozwój energii wiatrowej i słonecznej.

Martin Kaiser, ekspert ds. klimatu z organizacji ekologicznej Greenpeace, powiedział w rozmowie z DW: – W przeciwieństwie do koalicji SPD/Zieloni/FDP dramatyczne zaniedbania w sektorze transportu i mieszkalnictwa muszą zostać zrównoważone odpowiednimi i społecznie akceptowalnymi środkami natychmiastowymi. Nie można dopuścić do cofnięcia się w polityce przemysłowej i energetycznej w kierunku paliw kopalnych, jak planuje minister gospodarki Reiche – ostrzegł.

W nowym roku rządowi grozi więc poważny spór w sprawie polityki klimatycznej. Podobnie jak w wielu innych kwestiach. W polityce wewnętrznej rok 2026 będzie z pewnością pełen napięć.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Wystąpienie Władimira Putina w Bundestagu 25 września 2001 r. uważane jest za jeden z kluczowych momentów w historii stosunków niemiecko-rosyjskich. Prezydent Rosji przemawiał w parlamencie w Berlinie w języku niemieckim zapewniając, że jego głównym celem jest pokój w Europie. „Rosja jest przyjaźnie nastawionym europejskim krajem” – mówił Putin do niemieckich parlamentarzystów.

„Aplauz nie miał końca. Putin stał bez słowa za pulpitem, sprawiał wrażenie zawstydzonego, tylko jego oczy zdradzały wielkie zadowolenie. To był jego tryumf” – piszą Katja Gloger i Georg Mascolo w opublikowanej w tym roku książce „Fiasko. Śledcza historia niemieckiej polityki wobec Rosji”*. Dziennikarze dotarli do wielu nowych dokumentów i przeprowadzili dziesiątki rozmów z uczestnikami negocjacji z Rosją.

Putin – specjalista KGB od postępowania z ludźmi

Autorzy przypominają, że Putin, emerytowany podpułkownik KGB, mówił o sobie, że jest „specjalistą od postępowania z ludźmi”. W ich ocenie wystąpienie w Bundestagu było „majstersztykiem” zgodnym z oczekiwaniami Niemców.

Gloger i Mascolo zwracają uwagę, że Putinowi udało się już wcześniej zdobyć przychylność kanclerza Gerharda Schroedera, zapraszając go wraz z rodziną na prawosławne Boże Narodzenie do Moskwy. Kolejnym celem Kremla było „odwołanie się do niemieckiej odpowiedzialności za historię” i nawiązanie do „wyidealizowanej miłości do Rosji”.

Aby uzyskać oczekiwany efekt, Putin zaangażował do pracy nad tekstem przemówienia byłego najbliższego współpracownika Helmuta Kohla, Horsta Teltschika oraz niemieckiego przedsiębiorcę, prezesa Komisji Wschodniej Niemieckiej Gospodarki Klausa Mangolda. Ten ostatni spędził wiele godzin w Moskwie na omawianiu głównych tez przemówienia. „Przemówienie, które do dziś uważane jest za dowód na istnienie ‘innego Putina', na jego rzekomo pozytywne europejskie poglądy, Niemcy sami sobie napisali” – czytamy w publikacji.

Niemieckie służby ostrzegają – cynik i nacjonalista

Autorzy podkreślili, że niemieckie służby od początku nie miały wątpliwości, kim jest Putin. W portrecie psychologicznym sporządzonym przez Urząd Ochrony Konstytucji w 1999 r., zaraz po objęciu urzędu prezydenta, czytamy, że Putin jest „cynicznym i myślącym w sposób nacjonalistyczny oficerem wywiadu”. Wątpliwości nie ma też niemiecki MSZ. „Bardzo inteligentny, twardy, pozbawiony skrupułów. Zimny, zdeterminowany operator” – zanotował wiceminister spraw zagranicznych Klaus Scharioth po pierwszym spotkaniu z Putinem.

Doradca Schroedera Michael Steiner jest przekonany, że Putin od początku postawił sobie za cel zmanipulowanie kanclerza, - „stopniowe uwiedzenie osoby gotowej do uwiedzenia”, co miało katastrofalne skutki dla Niemiec i Europy.

Władimir i Gerd – historia uwiedzenia

Podczas pierwszej wizyty Putina u Schroedera 15 czerwca 2000 r. „policzki Putina drżały z nerwów” – zanotował obecny przy rozmowie niemiecki dyplomata Rolf Nickel. „Ale natychmiast udało mu się stworzyć emocjonalną bliskość z kanclerzem” – dodaje Nickel, późniejszy ambasador Niemiec w Polsce. „Temperatura relacji skoczyła od zera do 100” – ocenili autorzy.

Kwerenda w archiwach wykazała, że ze spotkania Schroedera z Putinem podczas prawosławnego Bożego Narodzenia nie ma prawie żadnych zapisków. Niemieckie MSZ skarżyło się, że nie wie, o czym mówili przywódcy. MSZ obawiał się oskarżeń ze strony innych państw o „Rapallo” – niemiecko-rosyjskie kontakty na niekorzyść sojuszników.

„Władimir i Gerd to historia uwiedzenia z ogromnymi politycznymi konsekwencjami” – podsumowują autorzy.

Błąd za błędem: Nord Stream, współpraca wojskowa

Gloger i Mascolo krytykują projekt gazociąguNord Stream 1 i 2 zwracając przy okazji uwagę na zerwanie z obowiązującą od lat 70. żelazną zasadą, że Niemcy mogą importować z ZSRR maksymalnie 30 proc. swojego zapotrzebowania na gaz. „Nie wiadomo, kto i dlaczego zrezygnował z tej zasady” – czytamy w książce.

Autorzy poświęcają dużo miejsca morderstwom popełnionym na zlecenie sowieckiego, a następnie rosyjskiego KGB. Przy okazji ujawniają sprawę zamachu na pracownika ambasady RFN w Moskwie w 1964 r. dokonanego za pomocą gazu musztardowego. Życie specjalisty od podsłuchów uratował lekarz ambasady USA. Władze w Bonn próbowały utrzymać zamach w tajemnicy.

W Monachium Putin ujawnia swój stosunek do Zachodu

Za wydarzenie świadczące o jawnej wrogości Putina do Zachodu autorzy uznali wystąpienie prezydenta Rosji na Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium w 2007 r. Ostre przemówienie zaniepokoiło Berlin. W tajnym raporcie MSZ, będącym reakcją na to wystąpienie, niemieccy analitycy ostrzegali przed „imperialno-autorytarnymi ambicjami” Rosji, które mogą doprowadzić do zbrojnego konfliktu o Krym i wschodnią Ukrainę. Szczyt NATO w Bukareszcie w 2008 r., na którym oświadczono, że Ukraina i Gruzja mogą zostać przyjęte do Sojuszu, oraz atak Rosji na Gruzję pogłębiły nieufność.

Za całkowicie niezrozumiałą uznali autorzy w tej sytuacji rozpoczętą wówczas pogłębioną współpracę Niemiec i Rosji w dziedzinie wojskowej, przerwaną dopiero po aneksji Krymu w 2014 r.

Oferta „a la russe” w sprawie uchodźców

Autorzy piszą o szerzej nieznanych faktach – włamaniu hakerów w grudniu 2017 r. do komputerów referatu w MSZ zajmującego się polityką wobec Rosji, a także złożonej rok później ofercie ze strony Rosji pomocy w opanowaniu kryzysu migracyjnego. Moskwa gotowa była udzielić Niemcom pomocy w odesłaniu syryjskich uchodźców do Syrii, jednak kanclerz Angela Merkel odrzuciła propozycję nazwaną przez dyplomatów „ofertą a la russe”.

Jak piszą dziennikarze, od czerwca 1989 r. w urzędzie kanclerskim istnieje bezpośrednia zaszyfrowana linia z Kremlem. Konserwacja urządzenia zastrzeżona jest dla techników z Rosji. Kanclerz Olaf Scholz skorzystał z tego połączenia po raz ostatni 21 lutego 2022, próbując bezskutecznie odwieść Putina od ataku na Ukrainę.

Schroeder i Merkel nie przyznają się do winy

Autorzy piszą, że zarówno Schroeder, jak i Merkel odmówili spotkania z nimi. Ani Schroeder, ani jego następczyni nie przyznają się do błędów w polityce wobec Rosji.

W urzędzie kanclerskim do końca wierzono, że gospodarcze więzy Rosji z Niemcami są zbyt bliskie, a cena za militarną agresję nawet dla Putina jest za duża – piszą w podsumowaniu Gloger i Mascolo.

*Katja Gloger, Georg Mascolo – Das Versagen. Eine investigative Geschichte der deutschen Russlandpolitik. Ullstein Buchverlag 2025

Po debacie na temat „miejskiego krajobrazu”, zainicjowanej przez kanclerza Friedricha Merza, młodzi muzułmanie w Berlinie i innych miastach zebrali się, aby posprzątać sylwestrowe śmieci. Sprzątanie noworoczne odbywa się od około 30 lat, ale w tym roku jest ono postrzegane raczej jako deklaracja polityczna, powiedział imam Scharjil Khalid z meczetu Khadija w Berlinie-Pankow.

- Musimy odejść od problematyzującej debaty o muzułmanach – powiedział imam, który pomógł zorganizować sprzątanie. Jak dodał, wielu młodych muzułmanów wnosi konstruktywny wkład i jest „zasobem promującym demokrację”.

Według imama w Berlinie w sprzątaniu wzięło udział około stu młodych ludzi, którzy zebrali 150 worków śmieci. Jednak na Sonnenallee w dzielnicy Neukölln, gdzie mieszka wielu migrantów z krajów arabskich, było mniej śmieci niż oczekiwano, powiedział Khalid. Policja ogłosiła część ulicy strefą wolną od fajerwerków. Imam stwierdził jednak również: - Sonnenallee jest niesprawiedliwie oczerniana.

Tysiące worków śmieci każdego roku

W październiku kanclerz Merz powiedział, że jego rząd koryguje dawne błędy w polityce migracyjnej i robi postępy, „ale oczywiście nadal mamy ten problem w krajobrazie miejskim”. Później sprecyzował, że chodzi o problemy wynikające z faktu, gdy migranci nie posiadają stałego pobytu, nie pracują i nie przestrzegją przepisów obowiązujących w Niemczech.

Akcję sprzątania w niemieckich miastach organizuje Muzułmański Dżamaat Ahmadiyya i jego młodzieżowe skrzydło, które koncentruje się na dążeniu do pokoju i zaangażowania społecznego. Według imama młodzieżowa grupa Ahmadiyya liczy około 20 tysięcy członków w całym kraju. W ostatnich latach w akcji wzięło udział około 10 tysięcy młodych muzułmanów z 240 miast w Niemczech, którzy zebrali około 3300 worków śmieci.

(DPA/stef)

Postępujące zmiany klimatyczne szczególnie mocno dają się we znaki w Alpach, czytamy w serwisie internetowym Tagesschau niemieckiej publicznej telewizji ARD.

Analiza danych, przeprowadzona przez dziennikarzy stacji, potwierdza to, co wielu miłośników gór obserwuje na własne oczy. Naturalnego śniegu w Alpach trzeba szukać coraz wyżej.

Granica mrozu

Bazując na obliczeniach przygotowanych przez Instytut Technologiczny w Karlsruhe dziennikarze z grupy badawczej BR Data ustalili, jak zmienia się w Alpach średnia wysokość zimowej granicy mrozu.

W latach 1961 do 1990 wynosiła ona około 1100 metrów. Jak czytamy, przy globalnym ociepleniu na poziomie dwóch stopni Celsjusza granica mrozu przesunie się na wysokość 1500 metrów, a przy trzech stopniach Celsjusza nawet na 1700 metrów.

Obecnie ocieplenie klimatu w porównaniu do okresu przedindustrialnego przekracza już 1,5 stopnia, a Organizacja Narodów Zjednoczonych szacuje, że do końca wieku Ziemia ogrzeje się o 2,8 stopnia.

Jak czytamy na stronach Tagesschau, przy ociepleniu o trzy stopnie Celsjusza, prawie połowa wszystkich tras narciarskich w Austrii znajdzie się poniżej poziomu zimowego mrozu.

„Dla niemieckich ośrodków narciarskich w Alpach konsekwencje są poważniejsze: w nadchodzących dziesięcioleciach, przy scenariuszu zakładającym wzrost temperatury o trzy stopnie, tylko około dziesięciu procent stoków narciarskich będzie znajdować się powyżej granicy zera stopni“.

Śnieg tylko z armatek​?

Oznacza to, że aby w przyszłości cieszyć się z naturalnego śniegu, trzeba będzie wybierać się na trasy narciarskie położone wysoko w Alpach. Te znajdujące się niżej, będzie można naśnieżać przy pomocy armatek, ale także to będzie coraz trudniejsze, bo mroźne dni i noce będą występować coraz rzadziej.

Tu pojawia się jednak pytanie o rentowność tego typu ośrodków narciarskich. – Wykonalność techniczna to coś innego niż wykonalność ekonomiczna – mówi Robert Steiger z Instytutu Finansów Uniwersytetu w Innsbrucku, cytowany przez Tagesschau.

Zastrzeżenia do sztucznego naśnieżania mają także ekolodzy.

(Tagesschau/szym)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Wstępne ustalenia wskazują, że pożar w barze w Crans-Montana był nieszczęśliwym wypadkiem. Podczas konferencji prasowej policja poinformowała, że szacuje liczbę ofiar na „kilkadziesiąt” ofiar różnych narodowości, a liczba rannych wynosi ponad sto. Według włoskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych istnieje obawa, że ​​życie mogło stracić nawet 40 osób.

Śledztwo w sprawie przyczyn tragedii jest w toku, ale policja traktuje zdarzenie jako wypadek. Pożar wybuchł około godziny 1:30 w „Le Constellation”, popularnym wśród turystów barze w centrum szwajcarskiego kurortu Crans-Montana w kantonie Valais. Doniesienia medialne sugerują, że przyczyną mogły być fajerwerki odpalane na koncercie.

Eksplozje, potem pożar

Jak mówią świadkowie, pożar poprzedziło kilka eksplozji. Akcja gaśnicza była kontynuowana w czwartek rano. Nad obszarem wprowadzono strefę zakazu lotów.

Naoczni świadkowie mówią, że śmigłowce ratunkowe lądowały na terenie Szpitala Uniwersyteckiego w Genewie, dokąd przetransportowano ofiary, co kilka minut. Ośrodek narciarski jest oddalony w linii prostej o nieco ponad 100 kilometrów. Ratownik medyczny poinformował szwajcarską stację RTS, że osoby z poważnymi oparzeniami zostały przewiezione do pobliskich szpitali.

Crans-Montana, modny kurort narciarski w kantonie Valais, znany jest jako luksusowe miejsce wypoczynku, chętnie odwiedzane przez wielu celebrytów. Jego najsłynniejszym mieszkańcem był Roger Moore (1927-2017), aktor znany z roli Jamesa Bonda. Ośrodek, położony na wysokości około 1500 metrów n.p.m. i szczyci się dużym terenem narciarskim. Pod koniec stycznia odbywają się tam zawody Pucharu Świata w narciarstwie alpejskim.

(DPA, AFP, DW/stef)

Największe publiczne imprezy plenerowe w Niemczech odbyły się w tym roku pod Bramą Brandenburską w Berlinie, w porcie w Hamburgu oraz w centrum Monachium. Sylwester nie wszędzie przebiegał jednak spokojnie. Oto pierwszy bilans.

Śmiertelne ofiary fajerwerków

W Bielefeld, w Nadrenii Północnej-Westfalii, w wyniku różnych wypadków przy odpalaniu fajerwerków domowej roboty zginęło dwóch 18-latków. Niedaleko Rostocku 23-latek stracił lewą rękę w wyniku eksplozji petardy. W Lipsku zaś 16-letnia dziewczyna doznała poważnych obrażeń ręki, próbując odpalić petardę, która nie była dopuszczona do użytku w Niemczech.

Wciąż nie ma danych o liczbie osób rannych w całym kraju. Berliński Szpital Wypadkowy w dzielnicy Marzahn mówi o 25 pacjentach „z poważnymi urazami dłoni, w tym częściową lub całkowitą amputacją palców lub części dłoni”. Jak informuje szpital: „Szczególnie tragiczne jest to, że wśród rannych jest ośmioro dzieci, których życie zostało na zawsze zmienione przez te poważne obrażenia”. Oczekuje się, że liczba rannych wzrośnie.

Ostrożna ulga w Berlinie

Po ubiegłorocznych atakach na policję i służby ratunkowe, w tym roku policja ponownie była postawiona w stan gotowości. W samym Berlinie do patrolowania ulic wysłano 4300 funkcjonariuszy. Burmistrz stolicy Niemiec Kai Wegner ostrzegł wcześniej: „Zabawa kończy się, gdy ludzie są atakowani”.

Według wstępnej oceny policji sylwester w Berlinie nie był tak problematyczny jak w poprzednich latach. Rzecznik policji poinformował jednak, że policjanci byli wielokrotnie atakowani petardami i rakietami. Dwudziestu jeden funkcjonariuszy odniosło lekkie obrażenia w wyniku eksplozji, zostało uderzonych petardami lub przez osoby stawiające opór przy aresztowaniu. Policja zatrzymała na krótko około 400 podejrzanych. Skonfiskowano wiele kilogramów nielegalnych fajerwerków.

Także rzecznik berlińskiej straży pożarnej ocenił sylwestra bardziej pozytywnie niż w roku poprzednim. Zgłoszono 643 pożary, o prawie 200 mniej niż w roku ubiegłym. Liczba interwencji również nieznacznie spadła o 60, do 1830 między godziną 19:00 31 grudnia a 6:00 rano w Nowy Rok. Tylko jeden poważny pożar miał miejsce w dzielnicy Britz.

Sytuacja w Hamburgu i Lipsku

Według aktualnych informacji w Hamburgu rannych zostało dziesięciu policjantów. Policja poinformowała, że ​​nie byli oni w stanie kontynuować służby.

W Lipsku policja również została zaatakowana fajerwerkami. Rzecznik poinformował, że w funkcjonariuszy rzucano petardami. Policja utworzyła kordony, m.in. w dzielnicy Connewitz, znanej z wzniecania zamieszek. Według reporterów agencji dpa, w centrum Lipska wybuchło również kilka pożarów.

Gdzie odbywały się największe imprezy?

W stolicy Niemiec tysiące ludzi hucznie świętowało w pobliżu Bramy Brandenburskiej, na oficjalnej imprezie plenerowej miasta. Do dyspozycji było 25 tysięcy wejściówek.

W Monachium, na dużej imprezie sylwestrowej na Ludwigstraße, około 10 tysięcy osób świętowało nadejście roku 2026. „Wszystko przebiegło w całkowitym spokoju” – powiedziała Katrin Strauch z agencji eventowej Gral. „Nie było żadnych incydentów, absolutnie nic”.

(DPA/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

DW: Obchodzi Pan 1 stycznia setną rocznicę urodzin. Jak będzie Pan świętował ten dzień?

Leon Weintraub: Ponieważ pierwszy raz w życiu będę miał sto lat, to jeszcze nie wiem, jak to będzie. Dla mnie to kolejny kamień milowy w życiu. Jest dużo tych kamieni milowych, zjawisk, zdarzeń, które są szczególne dla mojego życia. Najważniejsze jest to, że mózg i ciało nadal próbują dotrzymać kroku i dalej będę w stanie robić pogadanki, szczególnie dla uczniów szkół.

Kalendarz ma Pan wypełniony takimi spotkaniami.

- Doszedłem do wniosku, że niestety są źli ludzie. Są ludzie, którzy myślą, że są lepsi od innych – czy to pod względem koloru skóry, wyznania religijnego czy nastawienia politycznego. Wywyższają się i uzurpują sobie prawo decydowania o tych innych. Ten podział na „my i oni” prowadzi prostą linią do komory gazowej.

To jest nonsens, ponieważ ludzie, którzy tak myślą, nie zdają sobie sprawy, co by było z ich życiem, z ich krajem, gdyby ci „inni” opuścili państwo z dnia na dzień. Kto by sprzątał, kto by śmieci usuwał, kto w danym kraju zająłby się wieloma czynnościami życia codziennego? Nie oni. Czyli kraj rozpadłby się, nie mógłby istnieć bez tych innych.

I dlatego ja staję w obronie tych innych, ponieważ sam całe życie byłem tak traktowany. Ja się nie czułem inny, tylko Polakiem, urodzonym w Polsce i wychowanym w kulturze, historii Polski. To jest mój kraj rodzinny, a skoro rodzice byli pochodzenia żydowskiego, to ja też jestem. To jest coś oczywistego, z czego nie muszę się tłumaczyć. To, że jestem Żydem, nie jest przeciwieństwem tego, że jestem Polakiem, bo to jest mój kraj, gdzie się urodziłem, a od setek lat moi potomkowie. Są tacy jak ten pan, który ma kolor brązowy w swoim nazwisku… Ja tego nazwiska nie będę wymawiał (mowa o Grzegorzu Braunie, prezesie Konfederacji Korony Polskiej – red.) – takich kłamców oczywistych. On jest tym, których ja zaliczam do złych ludzi, bo z premedytacją kłamie.

Apelował Pan również do innych polityków. Kiedy Friedrich Merz kandydował na stanowisko kanclerza Niemiec, napisał Pan do niego list otwarty w sprawie migracji. „Niech Pan będzie człowiekiem, panie Merz” – pisał Pan.

- Zgadza się. Merz miał wtedy wziąć jako pomoc głosy AfD, Alternative für Deutschland (Alternatywa dla Niemiec – red.). Ja zawsze dodaję przed tym w nawiasie słowo po niemiecku „keine” – „żadna”. Bo to żadna alternatywa, nawet jeżeli osiągają około 20 procent w niektórych częściach Niemiec, to ja – jako niepoprawny optymista – mówię: 23 procent, to znaczy, że 77 procent jest na „nie”. I ufam, że oni nigdy nie osiągną takiej większości, żeby mieli możliwość decydowania o losach tego kraju – kraju sprawców. Niemcy od 1945 roku wstąpiły na drogę kraju demokratycznego, który uznaje ludzkie prawa i ich broni, i który „nie chowa pod dywanem” swoich przestępstw przeszłości, tylko otwarcie się do tego przyznaje.

Miałem spotkanie w szkole w Niemczech i po wykładzie w auli wyszliśmy na placyk, obok był kościół. Podszedł do mnie młody nauczyciel, pada na kolana i prosi mnie o wybaczenie. Ja mu pomagam wstać i pytam: „O co chodzi, co ci mam wybaczyć?”. A on odkrył, że jego zmarły dziadek był esesmanem w obozie koncentracyjnym. I ja mówię: „Przecież ja tobie nie mogę wybaczyć czegoś, co się stało, zanim ty się urodziłeś. Nie można dziedziczyć czyjejś winy. Jedyne, co ci mogę zalecić, to to, żebyś jako nauczyciel dbał o demokratyczne wychowanie młodzieży, by nie dopuściła, żeby coś takiego się znowu stało”. Bo mózgów dorosłych z zakorzenionymi poglądami, innymi niż demokratyczne, niestety, nie możemy zmienić. One są niedostępne dla argumentów.

O co pytają Pana młodzi ludzie?

- Skąd miałem siłę, żeby przeżyć? Pytają także o religię, o losy moich najbliższych krewnych. Z 80 członków mojej najbliższej rodziny po wojnie zostało nas tylko 16. Czyli cztery piąte wymordowano. Z moich czterech sióstr trzy przeżyły. Matka i jedna siostra zginęły.

Martwi Pana to, że młodzi ludzie coraz mniej wiedzą o drugiej wojnie światowej i o czasach nazizmu?

- Tak, ubolewam nad tym. Myślę, że te tysiące młodych ludzi, którym mogłem przekazać swoje przeżycia, moje osobiste, na własnej skórze doznane skutki tego wynaturzonego nacjonalizmu, nie będą głosowały na radykalną prawicę. I mam na to dowody: dostaję tysiące listów. Niekiedy tylko kilka zdań, a najczęściej kilka wzruszających stron. I wszyscy potwierdzają, że to, czego się ode mnie dowiedzieli, będą prowadzić dalej. W duchu demokracji. I przyjmują moje trzy słowa zaczerpnięte od prekursorów rewolucji francuskiej, które są myślą przewodnią mojego życia: wolność, równość, braterstwo.

Prawa człowieka określały moje życie, chociaż przez wiele lat miałem nałożone końskie okulary, żeby ani na lewo, ani na prawo nie patrzeć, tylko na cel. Za wszelką cenę chciałem zostać lekarzem – i to lekarzem kobiet oraz położnikiem. Przy takiej styczności ze śmiercią chciałem pomóc do życia. Jako położnik i lekarz, pełen szacunku dla kobiet, którym my, mężczyźni, zawdzięczamy nasz byt, bo wkład nas, mężczyzn, jest mikroskopowy.

Taką silną kobietą była również Pana matka, która jako wdowa wychowywała pięcioro dzieci, ciężko pracując w pralni. Kiedy zamyka Pan oczy i myśli o Łodzi i swoim dzieciństwie, to co to jest za wspomnienie? Czy to jest jakaś rzecz, czy może zapach albo dźwięk?

- Rodzinne ciepło. Pomimo bardzo ubogich warunków. Dwa niewielkie pomieszczenia. Wejście od ulicy, przyjmowanie brudnej bielizny, półki z gotową bielizną, dwa przepierzenia, za którymi były trzy stoły – do pracy, prasowania i tak dalej – wieczorem stawały się łóżkami dla moich sióstr.

Drugie pomieszczenie to robocze. Na lewo – kredens, za którym stały dwa łóżka – dla mamy i dla mnie. Na prawo wbudowany kocioł z paleniskiem do gotowania bielizny, na suficie drążki do zawieszania bielizny do suszenia. Duża balia z wyżymaczką i pralką. To były warunki bytu i pracy matki z pięciorgiem dzieci.

Nie muszę dodawać, że było bardzo ubogo. I to moje szczucie psem na gospodarza, który przychodzi po komorne, bo wiedziałem, że mama nie ma pieniędzy. Pomimo tych warunków – ciepło rodzinne. I słowa matki, które ciągle mam w uszach: „Nie narzekajcie, nie patrzcie na to, że inni mają lepiej. Patrzcie wokoło, ile jest nędzy. Jak ludzie żyją w gorszych warunkach niż my”.

I dlatego takie kojarzenie, że Żyd to pieniądze i bogactwo, jest upokarzające i nieprawdziwe. Zwłaszcza w Łodzi, tak gdzie mieszkaliśmy, to była sama biedota wokoło.

Po wojnie Pana losy były bardzo związane z Niemcami: studiował Pan medycynę w Getyndze, ożenił się Pan z Niemką. Jak to się stało, że Pan – ofiara niemieckich obozów koncentracyjnych – zaufał znowu Niemcom? Ludziom, którzy wyrządzili Panu tyle zła?

- Jestem racjonalistą. Kiedy myślałem, jak moją przyszłość kształtować, to wiedziałem, że chcę pracować z ludźmi. Jako nauczyciel albo lekarz. Potem okazało się, że wszystkie uczelnie mają kilka miejsc zarezerwować dla dipisów ocalałych z Holokaustu.

Pojechałem do Getyngi w 1946 roku i była długa dyskusja z panem dziekanem, który spokojnie, ale rzeczowo próbował mi wyperswadować przyjęcie tego miejsca. „To nie ma sensu” – mówił. „Jak możesz w ogóle się odważyć myśleć, żeby po sześciu latach szkoły powszechnej i tej okropnej wojnie, którą ledwo przeżyłeś, zacząć studia w obcym języku, którego nie opanujesz? Szkoda twojego czasu”. A ja żyłem! Mnie nie ukatrupili. Wszystko jest dla mnie możliwe. Powtarzałem mu w koło Macieju: „Proszę mi dać spróbować”. Dostałem jeden semestr na próbę i zdałem. Aż do października 1950 roku, kiedy wstrzymano wszystkie środki (Leon Weintraub wrócił do Polski i dokończył studia w Warszawie - red.). Potem przymusowa emigracja – po wyrzuceniu z pracy ze stanowiska ordynatora oddziału położniczo-ginekologicznego w szpitalu powiatowym w Otwocku. Wybrałem kraj neutralny – Szwecję.

Ale powiedział mi Pan kiedyś, że w Szwecji czuje się nadal gościem. Gdzie jest w takim razie Pana dom?

- Tam, gdzie są bliscy mi ludzie.

Czyli na całym świecie?

- Na tym pyłku w kosmosie są tryliony galaktyk. Nasz globus jest malusieńkim pyłkiem w świecie i na tym pyłku dzielić ludność na tysiące różnych ugrupowań, często wrogich wobec siebie, które próbują rozwiązać konflikty przez wzajemne zabijanie się… Czy to nie jest nonsens?

Kiedyś musi dojść do zakończenia tych wzajemnych zarzutów, do końca spirali zła. Dla mnie biblijne „oko za oko” jest nie do przyjęcia, bo uczynienie temu, który mnie skrzywdził, tego samego, stawia mnie na jego poziomie, a tego nie chcę. Dlatego książka, którą napisaliśmy z Magdą Jarosz, nazywa się „Pojednanie ze złem”.

Pojednanie, ale nie wybaczenie.

- Bo jakbym mógł wybaczyć esesmanowi, który wsypał cyklon B i zamordował moją mamę? Ja go nie zabiję, ale wybaczyć nie mogę. Żeby móc dalej iść w pokoju, w rozwoju, to tylko przez pojednanie.

W moje setne urodziny zbierze się 115 osób. I ta grupa ludzi obrazuje moje nastawienie życiowe: z różnych krajów, różnego pochodzenia etnicznego, różnego wyznania, różnych poglądów politycznych, wierzący i niewierzący. Tak jak moje życie. I to jest dla mnie największym prezentem na moje pierwsze stulecie.

Dr Leon Weintraub urodził się 1 stycznia 1926 roku w Łodzi. W sierpniu 1944 roku wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Potem przebywał w obozach koncentracyjnych Gross-Rosen i Flossenbürg. Po wojnie studiował medycynę w Getyndze. W 1950 roku wrócił do Polski i dokończył studia medyczne. W 1969 roku, na skutek rosnącego antysemityzmu w Polsce, wyjechał z trzema synami do Szwecji i osiadł tam na stałe. Mieszka w Sztokholmie. Z drugą żoną – Evamarią – ma córkę.

Historyk i politolog Herfried Münkler podsumował niedawno podstawowy problem polityki zagranicznej niemieckiego rządu: – Liberalny idealizm porządku międzynarodowego opartego na zasadach okazał się iluzją – powiedział.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz ubolewa, że porządek oparty na zasadach jest dziś kwestionowany nie tylko przez autorytarne systemy polityczne. – To, niestety, dotyczy także Ameryki – powiedział Merz, mając na myśli prezydenta USA Donalda Trumpa. Najnowszy dokument strategiczny USA, zawierający ostrą krytykę europejskich sojuszników i UE, tylko potwierdził to wrażenie.

USA żegnają się z Europą

Największą obawą w kręgach niemieckich polityków i wojskowych jest to, że USA odłączają się od Europy w kwestiach bezpieczeństwa. Wydaje się, że proces ten jest już w toku. Na początku grudnia 2025 roku generał Christian Freuding, jeden z najwyższych rangą niemieckich wojskowych, powiedział w wywiadzie dla amerykańskiego magazynu „The Atlantic”, że bezpośredni kontakt z jego amerykańskimi rozmówcami „jest odcięty”.

Dawniej bezpośrednia wymiana była możliwa „dniem i nocą”. Utrata szybkich kanałów komunikacji to dla niego „sygnał alarmowy”, zwłaszcza w kontekście ewentualnego rosyjskiego ataku na wschodnie państwa NATO.

Europejczycy odczuwają odwrót USA szczególnie w sprawie Ukrainy. Trump naciska na pokój, który w dużej mierze odpowiadałby żądaniom przywódcy Rosji Władimira Putina.

Henning Hoff z Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP) mówi DW: – Jeśli dojdzie do tego, że Amerykanie jakoś się wycofają, presja na Europejczyków, by byli zdolni do działania i stworzyli silną przeciwwagę, jeszcze wzrośnie.

Kanclerz Niemiec stara się – wraz z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem i premierem Wielkiej Brytanii Keirem Starmerem – przeciwdziałać malejącemu wsparciu USA. – Nikt nie powinien wątpić w nasze wsparcie dla Ukrainy – powiedział Merz podczas jednego ze spotkań trójstronnych w Londynie na początku grudnia. Jednak wszyscy trzej przywódcy zmagają się z napiętymi budżetami, presją wewnętrzną ze strony prawicy i malejącym poparciem społecznym dla Ukrainy.

W Chinach Niemcy petentem

W relacjach z Chinami Niemcy starają się obecnie naprawić zniszczone zaufanie. Minister spraw zagranicznych Johann Wadephul jesienią odwołał w ostatniej chwili wizytę w Chinach, gdy okazało się, że strona chińska nie zaoferuje mu żadnych ważnych rozmówców poza jego odpowiednikiem.
Jego krytyka „coraz bardziej agresywnego zachowania” w Cieśninie Tajwańskiej oraz na Morzu Wschodnio- i Południowochińskim wywołała w Pekinie gwałtowną reakcję. Wadephul nadrobił wizytę w grudniu, a wcześniej wicekanclerz Lars Klingbeil próbował w Pekinie złagodzić napięcia.

Chiny są bowiem dla Niemiec zbyt ważnym partnerem handlowym, by utknąć w konfrontacji. Zwłaszcza monopol Chin na metale ziem rzadkich sprawia, że niemiecki przemysł jest bardzo zależny od chińskich dostaw. Układ sił uległ przesunięciu – wyjaśnia Henning Hoff. – Chińczycy bardzo skutecznie stają się liderami w wielu obszarach technologii i zajmują miejsca, które tradycyjnie należały do niemieckiego przemysłu. W takiej sytuacji Niemcy przestają być aż tak ważne – mówi.

Na początek 2026 roku planowana jest w końcu wizyta kanclerza Merza w Chinach.

Krytyczna solidarność z Izraelem

– Przybywam jako przyjaciel Izraela, który wie, że przyjaźń między Niemcami a Izraelem jest nieskończenie bezcenna i wartościowa – powiedział Merz podczas grudniowej wizyty w Izraelu. Ciepłe słowa nie były dla premiera Beniamina Netanjahu czymś oczywistym.

W sierpniu 2025 roku Merz wstrzymał dostawy broni do Izraela, która mogłyby być użyta w Strefie Gazy. W listopadzie zniósł embargo, torując drogę do swojej wizyty.

Twarde działania militarne Izraela w Strefie Gazy w odpowiedzi na atak terrorystyczny islamistycznego Hamasu w październiku 2023 roku postawiły niemiecki rząd „przed kilkoma dylematami” – jak powiedział Merz w obecności Netanjahu. Berlin chce gwarantować bezpieczeństwo Izraela, także z poczucia odpowiedzialności za Holokaust, ale krytykować tam, gdzie uznaje to za konieczne.

W kilku kwestiach oba rządy pozostają w ostrym sporze, np. gdy strona niemiecka podtrzymuje jako cel rozwiązanie dwupaństwowe – aby w przyszłości obok państwa izraelskiego istniało państwo palestyńskie. – Celem państwa palestyńskiego jest zniszczenie jedynego państwa żydowskiego – powiedział Netanjahu.

Zaproszenia do Niemiec Netanjahu nie otrzymał, ponieważ ciąży na nim nakaz aresztowania Międzynarodowego Trybunału Karnego, a rząd Niemiec musiałby go zatrzymać. Berlin chce uniknąć sytuacji, „w której musiałby powiedzieć, że z powodów dyplomatycznych nie możemy pana Netanjahu aresztować, nie chcemy tego, ale nie chcemy też podważać autorytetu Trybunału” – mówi w wywiadzie dla DW Hans-Jakob Schindler, ekspert ds. Bliskiego Wschodu i szef międzynarodowej organizacji Counter Extremism Project

Jako mediator w konflikcie bliskowschodnim rząd Niemiec, podobnie jak cała UE, w dużej mierze odpada – mówi Schindler. – Jest jasne, że zarówno Palestyńczycy, jak i Izraelczycy patrzą na Waszyngton jako głównego mediatora, a nie na Europę – mówi ekspert. Jego zdaniem Europa odegra ważną rolę w odbudowie Strefy Gazy i pomocy humanitarnej, „ale jako główny mediator Europa w dużej mierze sama wycofała się w ostatnim dziesięcioleciu”.

Merz – „kanclerz spraw zagranicznych”

Kanclerz Friedrich Merz od początku postawił na politykę zagraniczną. Z powodu licznych podróży zagranicznych bywał żartobliwie nazywany „kanclerzem spraw zagranicznych”. – Ogólnie można mówić o pewnym ożywieniu – podsumowuje Henning Hoff z Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej. – Ale polityka zagraniczna Berlina jest wciąż zbyt powolna, by reagować na nową sytuację światową – dodaje.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Niemiec ma zostać zreformowane, a w nowym roku komisja zajmie się m.in. kwestią zależności od Chin. – To wszystko jest dobre, ale przychodzi dwa, trzy, cztery, pięć lat za późno. Jeśli nie uda się nadać temu większego tempa, będzie ciężko – ocenia Henning Hoff.

„Od Louise Bourgeois do Yoko Ono. Biżuteria autorstwa artystek” to przekonujący dowód, że niewielka forma potrafi nieść wielkie znaczenia. To pierwsza w Niemczech tak szeroko zakrojona ekspozycja poświęcona biżuterii tworzonej przez kobiety, artystki sztuk wizualnych XX i XXI wieku. To jednocześnie ważny głos w dyskusji o roli kobiet w historii sztuki.

Performans noszony na ciele

Na wystawie pokazano ponad sto prac autorstwa 45 artystek o międzynarodowej renomie. Wystawa nie jest uporządkowana chronologicznie, a gabloty są raz większe, raz mniejsze, dostosowane do wielkości biżuterii.

Wiele prac jest unikatowych, inne były noszone przez same artystki, niektóre zostały wydane w limitowanej serii, a jeszcze inne były pracami na zamówienie: od ikon surrealizmu, takich jak Meret Oppenheim czy Dorothea Tanning, przez twórczynie związane z nurtem konceptualnym, jak Louise Bourgeois czy Alicja Kwade, aż po współczesne artystki eksperymentujące z formą, materiałem i znaczeniem, jak Joana Vasconcelos. Nie zabrakło Yoko Ono, Sophie Taeuber-Arp czy Niki de Saint Phalle.

Lista nazwisk robi wrażenie. Każdy z prezentowanych obiektów to nie tylko ozdoba, lecz kondensacja artystycznej postawy – mała rzeźba, performans noszony na ciele, osobista narracja zapisana w metalu, tkaninie czy tworzywie sztucznym.

Prezentowane obiekty ukazują ogromne bogactwo form i postaw artystycznych. Obok minimalistycznych, niemal ascetycznych pojawiają się formy ekspresyjne, organiczne, czasem prowokacyjne lub ironiczne. Wiele z nich podejmuje tematy tożsamości, pamięci, cielesności i relacji społecznych, inne badają granice między sztuką a rzemiosłem, między przedmiotem użytkowym a samodzielnym dziełem sztuki.

Biżuteria staje się tu narzędziem narracji i nośnikiem komunikatu – osobistego, politycznego, emocjonalnego. Przykładem jest broszka w kształcie pająka zaprojektowana przez Louise Bourgeois, jednej z największych postaci sztuki nowoczesnej i współczesnej. Najbardziej znana jest z wielkoformatowych rzeźb oraz instalacji inspirowanych własnymi wspomnieniami i doświadczeniami. Gigantyczne pajęczyce to obraz jej ukochanej matki, która zmarła, gdy Louise miała 22 lata. Symbolizują macierzyństwo i opiekuńczość, a z drugiej strony – drapieżną siłę. Pająk nawiązuje też do zajęcia matki, która tkała gobeliny.

Innym przykładem jest pierścionek w kształcie płyty gramofonowej zatytułowany „Imagine Peace”, zaprojektowany przez Yoko Ono jako hołd dla Johna Lennona. Yoko Ono jako twórczyni konceptualna i międzynarodowa artystka grupy Fluxus, jest znana jako działaczka na rzecz pokoju i praw człowieka. Pierścionek ten jest więc również apelem o pokój, niczym kultowy utwór „Imagine” jej zamordowanego męża.

Kuratorowana przez Petrę Hesse i Lenę Hoppe wystawa świadomie zrywa z utrwalonym, męskocentrycznym spojrzeniem na historię biżuterii artystycznej. Zamiast traktować ją jako margines „wielkiej sztuki”, ekspozycja stawia ją w centrum refleksji nad twórczością XX i XXI wieku. Biżuteria jawi się tu jako medium równorzędne wobec rzeźby czy instalacji – intymne, ale jednocześnie publiczne, bliskie ciału, a zarazem zdolne do wyrażania uniwersalnych idei.

Przesunięcie granic sztuki

Biżuteria często ma bezpośredni związek z rzeźbami, instalacjami, obrazami danej artystki, dzięki czemu jej prace łatwo tu rozpoznać. Jak te Niki de Saint Phalle: nie pokazano jej chyba nasłynniejszego motywu, czyli „Nany” (postać radosnej i bardzo kolorowej, dynamicznej kobiety o bujnych kształtach), ale delikatne broszki w kształcie węży, które jednak pasują do całości dzieła pod względem kolorystyki i formy.

Ciekawa jest również praca docenianej na całym świecie, a urodzonej w Katowicach, artystki konceptualnej, Alicji Kwade. Zaprojektowała kolekcję „GoldVolks”, czyli kubiczne zawieszki, które odzwierciedlają przeliczoną na jednego mieszkańca wagę rezerw złota 97 państw. Na wystawie w Kolonii między innymi znajduje się praca, która obrazująca zbiorową wagę zasobów złota Libii. Jest też praca „Złoty nosek” – projekt charytatywny na rzecz organizacji Atoké, która zajmuje się opieką nad sierotami i porzuconymi dziećmi w Beninie. To złoty amulet, przedstawiający w skali 1:1 nos ośmiomiesięcznego niemowlaka, który symbolizuje ideę, że dziecko może pomóc innemu dziecku.

Istotnym wątkiem wystawy jest również eksperyment materiałowy. Artystki sięgają po tradycyjne techniki jubilerskie, ale równie chętnie po nietypowe surowce lub innowacyjne metody pracy: tworzywa przemysłowe, elementy organiczne, przedmioty znalezione. W ten sposób przesuwają granice tego, czym może być biżuteria i jaką rolę może pełnić w sztuce współczesnej. Są więc złoto, kości mamuta, emalia, muszle, skóra węża, ale także pozłacany srebrny pierścień Meret Oppenheim z kawałkiem cukru w środku.

Proces twórczy bywa równie ważny jak jego efekt – często to właśnie ślad pracy, gestu czy przekształcanie materii nadaje obiektom ich znaczenie. Niezależnie od tego, czy dzieła powstały własnoręcznie, czy we współpracy z wyspecjalizowanymi rzemieślnikami, zawsze pozostają ściśle związane z indywidualną praktyką artystyczną autorek.

Szerszy kontekst największej kolekcji

Wystawa w MAKK wpisuje się w szerszy kontekst prezentacji kolekcji muzeum, które posiada jedną z najważniejszych na świecie kolekcji biżuterii – od starożytności po współczesność. „Od Louise Bourgeois do Yoko Ono” stanowi rozwinięcie i pogłębienie głośnej ekspozycji „Fascynacja biżuterią. 7000 lat sztuki jubilerskiej”, ukazując tym razem historię medium przez pryzmat kobiecego doświadczenia i twórczości. To także próba przepisania historii biżuterii na nowo, z uwzględnieniem głosów, które długo pozostawały na marginesie; oddania głosu artystkom, których prace przez dekady bywały traktowane jako kaprys, zabawa lub ciekawostka.

„Od Louise Bourgeois do Yoko Ono” to nie tylko przegląd imponujących obiektów, lecz przede wszystkim opowieść o wolności twórczej i sile indywidualnego głosu. W Kolonii biżuteria przestaje być dodatkiem – staje się językiem sztuki, który mówi o świecie, ciele i tożsamości z niezwykłą intensywnością.

Wystawa w Muzeum Sztuki Użytkowej (MAKK) w Kolonii, zatytułowana „Von Louise Bourgeois bis Yoko Ono. Schmuck von Künstlerinnen", potrwa do 26 kwietnia 2026 roku.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W wyniku wydarzeń w Kolonii w noc sylwestrową w 2015 roku Niemcy zaostrzyły prawo dotyczące napaści seksualnych. Od tego czasu obowiązuje zasada „nie znaczy nie”. Socjolożka Gina Rosa Wollinger opowiada się jednak nie tylko za zmianami legislacyjnymi, ale także za zmniejszeniem obciążenia pracą prokuratorów.

Wollinger określiła zmiany w prawie karnym dotyczącym przestępstw seksualnych jako pozytywne i konieczne. Jednak ponad 90 procent wszystkich przestępstw seksualnych nigdy nie jest zgłaszanych, powiedziała w środę, 31 grudnia br., w radiu WDR.

– Musimy zrobić znacznie więcej, aby zachęcić ofiary do faktycznego wnoszenia oskarżeń – podkreśliła Wollinger, profesor kryminologii i socjologii z Wyższej Szkoły Zawodowej Policji i Administracji Nadrenii Północnej-Westfalii. Jej zdaniem prokuratorzy muszą zostać odciążeni z części swojej pracy, a postępowania sądowe muszą zostać przyspieszone.

Molestowanie kobiet przed katedrą

Równo dziesięć lat temu, w Sylwestra 2015 roku, grupy młodych mężczyzn, głównie z Afryki Północnej i świata arabskiego, dopuściły się napaści seksualnych wobec wielu kobiet na głównym dworcu kolejowym w Kolonii oraz w okolicach pobliskiej katedry. Doszło też do wielu kradzieży.

W rezultacie w 2016 roku zaostrzono prawo karne dotyczące przestępstw seksualnych. Ustawa, mająca na celu poprawę ochrony samostanowienia seksualnego, wdrożyła zasadę „nie znaczy nie”. Aby napaść seksualna została uznana za przestępstwo, decydującym czynnikiem nie jest już groźba lub użycie przemocy, ale fakt, że akt seksualny był niechciany i że sprawca był tego świadomy.

Po atakach sylwestrowych w Kolonii debata na temat migracji i przestępczości nasiliła się, ale jednocześnie toczyła się w „całkowicie przesadny” sposób i była „bardzo wąsko skoncentrowana na konkretnych kwestiach kulturowych” – wyjaśniła socjolożka. Jak dodała, przestępstwa seksualne nie ograniczają się do osób pochodzących „z kultur patriarchalnych”; przeciwnie, jest to „bardzo powszechne w społeczeństwie”.

Oczywiście istnieją pewne czynniki ryzyka, które należy zbadać w konkretnych grupach imigrantów, stwierdziła socjolożka. – Ale ich skala jest całkowicie przeszacowana – podkreśliła. Zdecydowana większość imigrantów w ubiegłym roku nie zwróciła uwagi wymiaru sprawiedliwości – wyjaśniła naukowczyni.

Długi cień nocy sylwestrowej

Jak pisze portal internetowy „Tagesschau” publicznego nadawcy ARD, wydarzenia sylwestrowe w Kolonii stały się tematem emocjonalnych rozmów w całych Niemczech. Donosiła o nich również prasa międzynarodowa. „Dla wielu była to bolesna konfrontacja. Dyskusja koncentrowała się na tym, czy państwo rzeczywiście jest w stanie chronić swoich obywateli, czy kultura gościnności wobec uchodźców kryje w sobie większe cienie niż wcześniej sądzono – i czy politycy i media nie próbują tego ukryć” – czytamy.

„Tagesschau” przypomina słowa ówczesnego ministra spraw wewnętrznych Thomasa de Maiziera, który powiedział, że ataki sylwestrowe w Kolonii były „być może punktem zwrotnym w debacie na temat uchodźców w Niemczech”. Portal wskazuje na fakt, że od tego czasu polityka migracyjna Niemiec znalazła się pod jeszcze większą presją, a częściowo skrajnie prawicowa partia AfD znacznie urosła w siłę.

„Ci, którzy ostrzegali przed zbyt dużą liczbą migrantów, stają się coraz liczniejsi i bardziej głośni. Grupy samozwańczych strażników porządku publicznego patrolują ulice. Demonstracje Pegidy ponownie przyciągają tłumy. AfD dostrzega ten potencjał i zaznacza swoją obecność” – czytamy.

Jak przypomina „Tagesschau”, w maju 2017 roku partia ta z jej antyimigracyjną polityką, po raz pierwszy weszła do parlamentu Nadrenii Północnej-Westfalii. We wrześniu stała się trzecią najsilniejszą partią w wyborach federalnych.

(EPD, ARD/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Rok 2025 był jednym z dziesięciu najcieplejszych od początku prowadzenia pomiarów w Niemczech, wynika ze wstępnych danych Niemieckiej Służby Meteorologicznej (DWD). Był również zdecydowanie zbyt suchy.

Średnia temperatura była o 1,9 stopnia wyższa od wartości referencyjnych, a opady wynoszące 655 litrów na metr kwadratowy były o 17 procent niższe od średniej krajowej.

Historyczna susza

W podsumowaniu meteorologicznym mijający rok był „bardzo ciepły, słoneczny i ubogi w opady”, stwierdziła DWD. Na szczególną uwagę zasługuje między innymi historyczna susza wiosenna we wschodnich Niemczech.

Systematyczne pomiary pogody w Niemczech prowadzone są od ponad 140 lat. Według meteorologów średnia temperatura w 2025 roku wyniosła 10,1 stopnia. Oznacza to, że wartość ta przekroczyła o 1,9 stopnia wartość z okresu referencyjnego 1961–1990, stosowanego do porównań zgodnie z międzynarodowymi standardami. „Dzięki temu rok 2025 znalazł się wśród dziesięciu najcieplejszych lat od początku prowadzenia pomiarów” – wyjaśniła DWD.

Deszczowe lato

Decydującym dla deficytu opadów w 2025 r. był okres suszy między lutym a majem. W kolejnych miesiącach wystąpiły częściowo duże opady deszczu, a według DWD zwłaszcza lipiec, miesiąc w środku lata, był na wielu obszarach zbyt mokry. We wrześniu również w zachodniej i południowej części Niemiec wystąpiły regionalnie bardzo duże opady deszczu.

Rok był również bardzo słoneczny. Z ponad 1945 godzinami nasłonecznienia rok 2025 znalazł się wśród pięciu najbardziej słonecznych lat od 1951 roku. Wartość referencyjna została tym samym przekroczona o 26 procent.

DWD opublikowało również wstępne podsumowanie grudnia. Według niego był on dość łagodny i niezwykle suchy. Średnia temperatura powietrza wyniosła 3,1 stopnia, czyli o 2,3 stopnia powyżej wartości referencyjnej. Średnia opadów w całym kraju wyniosła zaledwie „niezwykle skromną ilość 22 litrów na metr kwadratowy”. To 31 procent poniżej wartości referencyjnej.

Niemiecka służba meteorologiczna obsługuje sieć około 2000 stacji pomiarowych.

(AFP/szym)

Dziennik „Die Welt” w swoim artykule z 31 grudnia br. powołuje się na kręgi dyplomatyczne w Brukseli. Plany zostały opracowane „głównie przez ekspertów wojskowych brytyjskich i francuskich sił zbrojnych we współpracy z Brukselą” – czytamy.

Według doniesień Francja i Wielka Brytania są gotowe udzielić tzw. solidnych gwarancji bezpieczeństwa. Dzięki temu w razie potrzeby byłyby one w stanie walczyć o utrzymanie pokoju przy pomocy sił lądowych. Oba państwa są gotowe uczestniczyć w monitorowaniu zawieszenia broni nawet bez mandatu ONZ lub Unii Europejskiej - podaje „Die Welt”, powołując się na kręgi dyplomatyczne. Wystarczyłoby im zaproszenie Ukrainy.

Nadzór nad zawieszeniem broni z powietrza i morza miałyby zapewnić państwa sąsiadujące z Ukrainą. Według informacji dziennika w planach rolę odgrywa również Turcja. Ankara mogłaby monitorować region Morza Czarnego.

Nowe sankcje na rocznicę wojny

Według gazety państwa UE planują przyjęcie w lutym, w czwartą rocznicę rosyjskiej inwazji na Ukrainę, 20. pakietu sankcji przeciwko Rosji. Jak informuje „Die Welt”, powołując się na unijnych dyplomatów, planowane są ograniczenia w podróżowaniu oraz zamrożenie aktywów kolejnych osób i organizacji.

Według dziennika szczególna uwaga ma być zwrócona na osoby odpowiedzialne za uprowadzanie i ideologiczną reedukację dzieci. Przewiduje się również dalsze sankcje w sektorze energetycznym i bankowym. Ponadto należy wyeliminować luki prawne umożliwiające omijanie dotychczasowych sankcji – pisze gazeta.

Dodatkowo, zdaniem „Die Welt”, w Brukseli rozważa się również wprowadzenie zakazu importu rosyjskiego uranu, co stanowiłoby sankcję wobec Federalnej Agencji Energii Atomowej Rosji. Jednak jak dotąd sprzeciwiają się temu takie kraje, jak Francja i Belgia.

(WELT,AFP/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Friedrich Merz rozpoczął swoje pierwsze noworoczne przemówienie telewizyjne od nawiązania do 23 lutego i przedterminowych wyborów, które doprowadziły go do objęcia stanowiska kanclerza Niemiec.

– To wy, obywatele, zadecydowaliście tego dnia o politycznej przyszłości naszego kraju. Powstał nowy rząd, który postanowił poprowadzić Niemcy we właściwym kierunku z determinacją i jasnym wyczuciem kierunku – mówi Merz w przemówieniu, które zostanie wyemitowane w niemieckiej telewizji dziś wieczorem, 31 grudnia. Jego treść została już wcześniej przekazana mediom.

Jak przyznał kanclerz, cel ten nie jest „łatwym zadaniem”, a rok 2025 postawił przed Niemcami i całym światem szereg poważnych wyzwań.

– W Europie trwa straszna wojna, która stanowi bezpośrednie zagrożenie dla naszej wolności i bezpieczeństwa. Nasza gospodarka znajduje się pod presją koniecznych reform, wysokich kosztów i globalnych konfliktów handlowych. Ponadto nowe technologie rewolucjonizują nasz świat pracy i sposób, w jaki żyjemy razem – stwierdza Merz.

W tym kontekście, jak uważa kanclerz, jego rząd postrzega swoje podstawowe zadanie jako „odnowienie fundamentów naszej wolności, naszego bezpieczeństwa i naszego dobrobytu”.

Wojna w Ukrainie – przeciwko całej Europie

Odnowienie tych fundamentów będzie możliwe tylko, „jeśli zapewnimy pokój w Europie” – powiedział kanclerz, zwracając uwagę, że Ukraina po raz czwarty z rzędu będzie obchodzić Nowy Rok „w najtrudniejszych okolicznościach”.

Merz podkreślił też, że wojna w Ukrainie nie jest „odległym” konfliktem, który nie dotyczy Niemiec. – Wreszcie coraz wyraźniej widzimy, że agresja Rosji była i jest częścią planu wymierzonego przeciwko całej Europie – powiedział. – Niemcy również codziennie borykają się z sabotażem, szpiegostwem i cyberatakami.

Kanclerz wspomina również o planach swojego rządu dotyczących zwiększenia wydatków na obronność i wprowadzenia dobrowolnej służby wojskowej dla młodych mężczyzn, a także reform konstytucyjnych umożliwiających zaciąganie większych pożyczek na finansowanie wojska.

Partnerstwo z USA „ulega zmianie”

Chociaż kanclerz nie powiązał tej idei bezpośrednio ani z agresją wojenną Rosji, ani ze wzrostem wydatków Niemiec na obronność, odniósł się również do zmieniających się stosunków ze Stanami Zjednoczonymi w związku z powrotem Donalda Trumpa do Białego Domu.

– Jednocześnie zmienia się nasze partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, które od dawna są niezawodnym gwarantem naszego bezpieczeństwa – powiedział Merz. – Dla nas, Europejczyków, oznacza to, że musimy znacznie silniej bronić i egzekwować samodzielnie nasze interesy.

Powolne reformy w kraju i w Europie

Merz, który przed rozpoczęciem kariery politycznej zajmował się prawem korporacyjnym, ubolewa nad tym, co nazwał „powrotem do protekcjonizmu w gospodarce światowej”. – Strategiczna zależność Niemiec od surowców jest coraz częściej wykorzystywana jako narzędzie polityczne przeciwko naszym interesom – powiedział kanclerz, dodając, że Niemcy jako kraj eksportujący odczuwają skutki tej sytuacji szczególnie dotkliwie i co ma wpływ na problemy finansowe głównych gałęzi przemysłu, takich jak produkcja samochodów.

Jak dodał, jego rząd stara się zapewnić ulgi w takich obszarach, jak podatki, ceny energii i ograniczenie biurokracji. Merz przyznał jednak, że „zaległości w reformach krajowych paraliżują potencjał naszych przedsiębiorstw” właśnie w momencie, gdy kreatywność i innowacyjność gospodarki są potrzebne, aby przeciwdziałać globalnym presjom.

Merz ostrzegł, że niemieckim przedsiębiorstwom coraz trudniej jest utrzymać się na rynku międzynarodowym, sugerując później, że część winy leży również po stronie Unii Europejskiej w Brukseli. – Konsekwentnie ograniczamy biurokrację i promowanie konkurencyjności traktujemy jako priorytet polityczny – powiedział o działaniach swojego rządu w negocjacjach na szczeblu UE.

Emerytury, demografia, migracja

70-letni kanclerz, który sam przekroczył niemiecki standardowy wiek emerytalny, odniósł się również do starzenia się społeczeństwa, mówiąc, że „pokolenie wyżu demograficznego rozpocznie teraz swoją zasłużoną emeryturę”.

Merz powiedział, że w 2026 roku konieczne będzie zatem „stworzenie nowej równowagi w naszych systemach zabezpieczenia społecznego”, uwzględniającej „w sprawiedliwy sposób” obawy wszystkich pokoleń.

Chadek poświęcił również czas na omówienie kontrowersyjnej polityki migracyjnej, nie wspominając jednak wprost o wyzwaniu, jakie stanowi populistyczna, częściowo skrajnie prawicowa partia Alternatywa dla Niemiec (AfD), ani żadna inna partia konkurencyjna.

Jego rząd – jak zaznaczył Friedrich Merz – stara się zarówno stworzyć nowe możliwości legalnej migracji, jak i zamknąć drogi nielegalnej i niekontrolowanej migracji. – Dla nas humanitaryzm i porządek to dwie strony tego samego medalu – powiedział.

2026 rokiem „nowych początków”

Kanclerz nawiązał do frustracji społeczeństwa spowodowanej walkami wewnętrznymi w chadecko-socjaldemokratycznym rządzie koalicyjnym i trudnościami we wdrażaniu kilku flagowych reform, takich jak zmiany w systemie opieki społecznej i systemie emerytalnym, przyznając, że wielu uważa dotychczasowe osiągnięcia rządu za „niewystarczające”.

– Chcę wam powiedzieć, że macie rację! To nie wystarczy – powiedział Merz. Argumentował jednak, że prace już się rozpoczęły i jest przekonany, że Niemcy „skorzystają z tych reform, nawet jeśli zajmie to trochę czasu”.

Kanclerz stwierdził, że rok 2026 może okazać się „rokiem nowych początków”, w którym Niemcy i Europa „ponownie połączą się z dziesięcioleciami pokoju, wolności i dobrobytu”.

Stwierdził, że różne zmiany geopolityczne, gospodarcze i technologiczne rzeczywiście stanowią „epokową zmianę”, ale dodał, że to Niemcy muszą pokonać te wyzwania własnymi siłami.

– Nie jesteśmy ofiarami okoliczności zewnętrznych. Nie jesteśmy zdani na łaskę wielkich mocarstw. Nie mamy związanych rąk – podkreślił Friedrich Merz.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Już francuska filozofka i ikona feminizmu Simone de Beauvoir zauważała, że kieliszek wina działa na nią silniej, niż się spodziewała. Żartowała, że już po dwóch kieliszkach kręciło jej się w głowie.

To, co kiedyś było tylko obserwacją, dziś można wyjaśnić naukowo: to biologia kobiet sprawia, że kobiece ciało przetwarza alkohol inaczej niż męskie – często szybciej i intensywniej. Mózg kobiet reaguje również silniej na satysfakcjonujące działanie alkoholu niż mózg mężczyzn.

Niemal od razu do krwi

Alkohol działa niemal natychmiast. Jeszcze zanim pierwszy łyk dotrze do żołądka, kubki smakowe wysyłają sygnały do mózgu, powodując zmiany w częstości akcji serca, krążeniu krwi i chemii mózgu. Następnie niewielka część alkoholu jest wchłaniana w żołądku, ale większość trafia do jelita cienkiego, gdzie szybko przechodzi do krwiobiegu. Część alkoholu jest również rozkładana przez enzym alkoholdehydrogenazę (ADH) – głównie w żołądku i wątrobie.

Jednak badania pokazują, że kobiety rozkładają mniej alkoholu w tych pierwszych procesach metabolicznych. Oznacza to, że gdy mężczyźni i kobiety wypijają taką samą ilość alkoholu, stężenie alkoholu we krwi kobiet wzrasta bardziej. Nie chodzi jednak tylko o to, jak szybko alkohol dostaje się do krwi. To, co dzieje się dalej – w mózgu – również różni się w zależności od płci biologicznej.

Prawdziwe przyczyny mocnego działania alkoholu u kobiet

Wielu naukowców zgadza się, że kobiety szybciej odczuwają działanie alkoholu. Nie są jednak zgodni co do przyczyny tego zjawiska.

Rainer Spanagel, niemiecki neurofarmakolog i badacz uzależnień, jako decydujący czynnik podaje masę ciała. Nie chodzi o enzym, mówi, ale o masę ciała. Spanagel wyjaśnia, że etanol rozkłada się równomiernie w organizmie – również w mózgu i narządach. Mniejsze ciała oznaczają wyższe stężenia. – Kiedy mężczyzna wypije pół butelki wina, a kobieta tę samą ilość, w mniejszym ciele gromadzi się taka sama ilość etanolu – tłumaczy.

Inni badacze twierdzą jednak, że waga nie może być jedynym wyjaśnieniem.

– Bardziej niż waga ciała lub wzrost, wyraźniejsze różnice między płciami widać w budowie ciała – mówi Edward Scotts z Louisiana State University, który zajmuje się neurobiologicznymi mechanizmami nadużywania alkoholu.

Kobiety mają zazwyczaj więcej tkanki tłuszczowej i mniej wody niż mężczyźni, co powoduje większe stężenie alkoholu we krwi.

– To dodatkowy czynnik oprócz różnicy w poziomie ADH – mówi Scotts. Enzym ADH jest kluczowym filtrem we wczesnej fazie. – Kiedy pijemy alkohol, najpierw trafia on do żołądka, a w żołądku znajduje się pewna ilość ADH – ale mężczyźni mają go więcej niż kobiety – wyjaśnia. – Dlatego mężczyźni mogą znacznie szybciej metabolizować alkohol w początkowej fazie.

Ta podstawowa różnica wyjaśnia, dlaczego wytyczne zdrowotne różnie definiują nadmierne lub ryzykowne picie alkoholu dla mężczyzn i kobiet.

Jill Becker, badaczka z Uniwersytetu Michigan, specjalizująca się w różnicach płciowych w mózgu i zachowaniu, twierdzi, że metabolizm i wchłanianie mają wpływ na intoksykację. Jednak w codziennym życiu ta biologiczna różnica nie jest brana pod uwagę podczas picia.

– Kieliszek wina ma zawsze tę samą wielkość, niezależnie od tego, czy pije go mężczyzna, czy kobieta – mówi Becker. – Nie pytam jej, ile waży i nie podaję jej mniej – zauważa. W rezultacie kobiety często otrzymują dawkę wyższą w stosunku do swojej masy ciała.

Jak alkohol wpływa na system nagrody

Kiedy alkohol dociera do mózgu, u kobiet występuje zjawisko zwane „teleskopowaniem”: – Szybciej uzależniają się i piją większe ilości w krótszym czasie – twierdzi Becker. Jej obserwacje potwierdzają wyniki badań, które pokazują, że kobiety szybciej przechodzą od pierwszych prób picia do poważnych problemów – często pomimo późniejszego rozpoczęcia picia i ogólnie mniejszego spożycia.

Hormony wzmacniają ten efekt. Estradiol, najważniejszy hormon wytwarzany przez jajniki, zwiększa działanie dopaminy w mózgu. Alkohol pośrednio podnosi poziom dopaminy, a estradiol wzmacnia ten efekt. – W czasie owulacji kobiety mają większą skłonność do spożywania substancji psychoaktywnych – wyjaśnia Becker, co zwiększa prawdopodobieństwo, że będą piły więcej alkoholu.

Ponadto kobiety częściej sięgają po alkohol, aby złagodzić stres, lęk lub depresję. – Oczywiście są też mężczyźni, którzy to robią – mówi Becker – ale większy odsetek kobiet spożywa alkohol i zażywa narkotyki w celu samoleczenia – dodaje.

Nowe spojrzenie na równouprawnienie przy barze

Dla Jill Becker różnice biologiczne mają nie tylko konsekwencje medyczne, ale także społeczne. – Jestem kobietą z lat 70., z drugiej fali feminizmu – mówi.

Jak przyznaje, wtedy wierzono, że kobiety mają prawo pić tyle samo, co mężczyźni, ale w przypadku alkoholu różnice biologiczne utrudniają realizację idei równości. – Kobiety muszą mieć świadomość, że nie tylko szybciej się upijają, pijąc z mężczyzną mocne alkohole – mówi Becker. – Także długoterminowe konsekwencje mogą być bardziej katastrofalne – ostrzega.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W Turyngii w nocy z 28 na 29 grudnia policja ruszyła do supermarketu po zgłoszeniu mieszkańców, którzy podejrzewali włamanie. Tymczasem okazało się, że w sklepie byli jedynie młodzi mężczyźni z kocami i gorącą herbatą, oczekując otwarcia punktu sprzedaży fajerwerków sylwestrowych. Sprzedaż rozpoczęła się w ten poniedziałek, a w Niemczech dozwolona jest dla osób pełnoletnich do 31 grudnia.

Pomimo niskich temperatur i ciemności w całych Niemczech znów ustawiały się długie kolejki przed rozpoczęciem sprzedaży fajerwerków. Towar szybko znikał, a najbardziej pożądane produkty to fajerwerki w dużych i małych, kolorowych pudełkach z wystającym lontem, o nazwie: „Giftzwerg”, „Hysteria” czy „Hurricane Force”. Po odpaleniu kartony i ich zawartość wzbija się w powietrze, a wybuchy prochu czarnego w połączeniu z metalicznymi proszkami i innymi chemikaliami tworzą efektowne, kolorowe widowisko.

Petardy odpalają tylko nieliczni

Odpalanie fajerwerków w noc sylwestrową ma w Niemczech ugruntowaną tradycję i jest dla producentów sektorem o stałym, rosnącym potencjale gospodarczym. Związek Przemysłu Pirotechnicznego (VPI) podał, że w 2024 roku obroty sięgnęły rekordowych 197 milionów euro, po 180 milionach w roku poprzednim. VPI prognozuje, że w 2025 roku ilość dostępnych w handlu produktów może wzrosnąć o 10–15 procent.

Zaledwie 22 procent Niemców deklaruje, że chce powitać Nowy Rok własnym pokazem fajerwerków, natomiast 74 procent woli z tego zrezygnować. Dane pochodzą z reprezentatywnego badania instytutu opinii Civey przeprowadzonego wśród 2,5 tysiąca osób dorosłych, zleconego przez Związek Technicznych Stowarzyszeń Nadzorczych (TÜV). – W sylwestra tylko niewielka grupa ludzi odpala prywatnie petardy, rakiety lub inne fajerwerki – stwierdził Joachim Bühler, dyrektor zarządzający Związku TÜV. Największą popularnością fajerwerki cieszą się wśród młodych ludzi i rodzin z dziećmi.

Wzrost ciężkich obrażeń

To, co dla wielu jest barwną i ekscytującą rozrywką, ma również negatywne konsekwencje. Oprócz powstawania znacznych ilości odpadów, spalanie fajerwerków w okresie sylwestrowym generuje – według danych Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska – około 2 tysiące ton pyłu zawieszonego (PM). Odpowiada to w przybliżeniu 1 procentowi rocznej emisji pyłu zawieszonego w Niemczech, uznanego za czynnik ryzyka dla zdrowia ludzkiego.

Niebezpieczne jest zwłaszcza to, że każdego roku przybywa osób rannych i szkód materialnych, szczególnie w dużych miastach. Petardy prowadzą do poważnych urazów, w tym uszkodzeń słuchu, oparzeń oraz utraty palców lub całych dłoni.

Bomba kulista powodem śmierci

Coraz częściej dochodzi do wypadków, które związane są z fajerwerkami kupowanymi nielegalnie na czarnym rynku w Polsce, Czechach i Holandii, i które dysponują znacznie większą mocą wybuchową. Policja porównuje je do bomb i granatów. W 2024 roku w Niemczech zginęło dwóch młodych mężczyzn, którzy w sylwestrową noc manipulowali przy tzw. bombie kulistej zawierającej ponad 600 gramów prochu czarnego. Jeden z lekarzy opisał, że mężczyzna został dosłownie „rozerwany na strzępy”.

W Czechach w tym roku po raz pierwszy duże części kraju ogłoszono strefami zakazu używania fajerwerków. W Holandii od przyszłego roku wchodzi w życie zakaz prywatnych fajerwerków. Wiąże się z tym nadzieja, że oba kraje nie będą już odgrywać dużej roli jako punkt tranzytu dla przemytu fajerwerków z Chin oraz samodzielnie przygotowanych petard.

Jak podały niemieckie służby celne, w 2024 roku skonfiskowały podczas kontroli ponad siedem ton pirotechniki niedozwolonej w Niemczech, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu z łączną ilością z trzech poprzednich lat. Jochen Kopelke, przewodniczący Związku Zawodowego Policji, podkreślił: „Dla wielu osób zwykłe fajerwerki przestały wystarczać. Coraz częściej poszukuje się większej siły wybuchu, spektakularnych eksplozji i intensywnego efektu wizualnego”.

Coraz więcej głosów za zakazem petard

Pirotechnika coraz częściej bywa wykorzystywana celowo jako broń przeciwko ludziom, przede wszystkim wobec policjantów, strażaków i ratowników medycznych. W noc sylwestrową w dużych miastach narasta agresja i przemoc, a w wybranych dzielnicach panują niemal wojenne warunki. Służby bezpieczeństwa apelują o wprowadzenie ogólnego zakazu używania fajerwerków.

Petycja w tej sprawie, przygotowana przez Berliński Związek Zawodowy Policji (GdP), została pod koniec grudnia podpisana przez ponad 2,6 miliona osób. Landowy Szef GdP Stephan Weh wskazuje na obowiązki polityków i krytykuje dotychczasowe działania. –Jedynym, co zostało w ostatnich latach wprowadzone, są lokalne strefy zakazu używania petard, broni i noży, które jednak nie zmieniają nic w zakresie ekscesów przemocy. Nie możemy pozwolić, aby którykolwiek z naszych funkcjonariuszy stracił życie w wyniku tego bezsensownego i niekontrolowanego szału petard w noc sylwestrową – stwierdził Weh.

Pod hashtagiem #böllerciao koalicja składająca się z ponad 50 organizacji pozarządowych wzywa do wprowadzenia zakazu prywatnego odpalania petard w noc sylwestrową. Wśród organizacji popierających inicjatywę znajdują się stowarzyszenia lekarskie, Deutsche Umwelthilfe, organizacje ochrony zwierząt oraz Niemiecka Fundacja Pomocy Dzieciom (Deutsches Kinderhilfswerk). Petycję w tej sprawie podpisało około 750 tysięcy osób.

Tylko co trzeci jest przeciwny zakazowi używania fajerwerków

Narastająca agresja w noc sylwestrową ma wyraźny wpływ na poczucie bezpieczeństwa wielu osób. Według badania TÜV prawie co trzeci respondent w ogóle czuje się niepewnie w przestrzeni publicznej z powodu petard. Dotyczy to przede wszystkim kobiet. 22 procent ankietowanych przyznało, że w sylwestra nie wychodzi już na zewnątrz.

Coraz więcej osób opowiada się za wprowadzeniem ograniczeń w zakresie prywatnego używania fajerwerków. 43 procent respondentów popiera całkowity zakaz z wyjątkiem drobnych fajerwerków, takich jak zimne ognie lub małe sztuczne ognie stołowe. 22 procent ankietowanych domaga się zakazu dużych petard i hukowych środków pirotechnicznych. Jednocześnie 33 procent badanych sprzeciwia się wszystkim ograniczeniom.

Strefy zakazu w wielu miastach

Wprowadzenie ogólnoniemieckiego zakazu prywatnego używania fajerwerków nie jest obecnie realne. Ministrowie spraw wewnętrznych rządu federalnego i krajów związkowych ostatnio nie doszli do prozumienia w tej sprawie. Premier Dolnej Saksonii, Olaf Lies, postuluje natomiast podejmowanie decyzji na poziomie lokalnym. Jak twierdzi: „Istnieje wiele gmin, które wyznaczają obszary, na których obowiązuje zakaz odpalania petard”.

W dużych miastach, takich jak Berlin, Hamburg, Kolonia czy Monachium, powstaje coraz więcej stref zakazu, zwłaszcza w centrum miast. W całych Niemczech obowiązuje zakaz odpalania fajerwerków w pobliżu szpitali, kościołów, domów opieki dla dzieci i seniorów oraz wokół lotnisk.

Z psem na lotnisko lub na Sylt

Hałas i wybuchy wywołują strach u zwierząt. Właściciele psów i kotów w sylwestra szukają schronienia w miejscach gwarantujących ciszę – czasem nawet na lotnisku. – Terminale na lotnisku są dostępne 24 godziny na dobę, również w sylwestra. Psy są tam mile widziane, a w pobliżu nikt nie odpala fajerwerków – wyjaśnił rzecznik lotniska Köln/Bonn w rozmowie z t-online.

Osoby poszukujące ciszy w noc sylwestrową mogą udać się nad Morze Północne. Na niektórych wyspach, w tym na Sylcie, prywatne odpalanie fajerwerków jest całkowicie zabronione, by chronić budynki kryte strzechą, a na innych wyspach wprowadzono surowe ograniczenia.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Zjawisko ma swoje korzenie w latach 80. i 90., gdy zachodnie proszki faktycznie były lepsze od tych dostępnych w Polsce. Wtedy też pojawiło się przekonanie, że „chemia z Niemiec” jest skuteczniejsza. Dodatkowo niemieckie produkty bywały bardziej skoncentrowane, więc wymagały mniejszego dawkowania. – Dziś jakość środków sprzedawanych w Polsce i Niemczech jest już porównywalna, jednak przekonanie o wyższości „chemii z Niemiec” wciąż pokutuje – mówi DW Joanna Wosińska z Fundacji Pro-Test.

„Pachnąca, cudna, oryginalna”

Zainteresowanych zakupami nie brakuje. Konsumenci chwalą bardziej intensywny zapach, wydajność i większą efektywność.

Nie tylko w sklepach stacjonarnych, lecz także w internecie można znaleźć mnóstwo ofert „chemii z Zachodu”. Handlarze ogłaszają się m.in. w licznych grupach na Facebooku.

Jednym z nich jest Piotr, który działa w branży od sześciu lat. Chwali sobie ten biznes – na brak klientów nie narzeka. Ma wielu stałych, bo – jak zauważa – „kto raz spróbuje niemieckiej chemii, będzie chciał więcej”.

Mieszkał kiedyś w Holandii, poznał tam zachodnią „pachnącą, cudną, oryginalną” chemię i wpadł na pomysł założenia sklepu z chemią i słodyczami z Niemiec.
Dlaczego Polacy chętnie kupują u niego? – Polska chemia jest nieskuteczna i ma ordynarny zapach – twierdzi handlarz. – Chemia z Niemiec to „inny świat zapachu”, bo „na kilometr pachnie, jak otworzy się opakowanie”.

Piotr uważa, że tylko ci, którzy wierzą w zabobony, dają się nabrać, że w polskich supermarketach można kupić chemię niemieckiej jakości.

Wiara w chemię z Niemiec

A skąd w Polakach wiara w cudowną chemię z Niemiec? Piotr ma na to wytłumaczenie: – Niemiec nie kupi byle czego. Dla Niemca liczy się jakość – mówi.

Z jego doświadczenia wynika, że chemia może być kwestią polityczną. – Ci, którzy są za PiS, oficjalnie od Niemca nie kupią. Kupują po cichu, nie chwalą się tym na głos – komentuje.

Marta kupuje proszki do mycia łazienki, kuchni i środki do prania. Przywiozi je z Niemiec albo kupuje w sklepach w Polsce z szyldem „Chemia z Niemiec”. – Jest dużo większy wybór i zauważam, że proszki lepiej piorą, piękniej pachną. Są po prostu lepsze. Kupując je mam poczucie, że wybieram lepszą jakość i odrobinę luksusu – tłumaczy warszawianka.

Produkty „rozrabiane po drodze”

Z kolei Anna od lat kupuje niemiecki żel do prania „u takiego pana przez internet”. Sprawdziła „na nos”, że sprzedaje on „prawdziwie niemiecki” produkt. – Zapach utrzymuje się długo na praniu, a żel jest wydajny, wystarcza jej na dwa miesiące – tłumaczy.

Anna mieszka na wsi, jej dziecko często się brudzi, więc czyste pranie to dla niej istotna sprawa. Kiedyś kupowała w polskim sklepie z szyldem „Chemia z Niemiec”, ale okazało się, że sprzedawano tam produkty wyprodukowane w Polsce. – Produkt ładnie pachniał w opakowaniu, ale po wyjęciu prania z pralki zapach znikał! – wspomina.

Jej ulubionym produktem jest jedna z najstarszych niemieckich marek na „80 lawendowych prań”. Zawsze, kiedy kupuje, sprawdza „na oko” konsystencję, bo „zdarza się, że handlarze sprzedają produkty jako niemieckie, ale rozrabiają je po drodze i wtedy konsystencja jest słabsza” – twierdzi Anna.

Magia opakowania?

Anna, jako wierna klientka chemii z Niemiec, ma rozeznanie w cenach. – Niektórzy sprzedawcy dużo wołają za żel sto prań, nawet do 110 złotych, można trafić taniej – mówi. Jej ulubionego żelu na 100 prań nie ma w polskiej drogerii. W Niemczech kosztuje on około 33 euro.

Duże opakowania (powyżej 100 prań) cieszą się w Polsce szczególną popularnością, często padają prośby do rodziny, żeby właśnie te przywieźć z wyjazdu na drugą stronę Odry.

Duży proszek znanej niemieckiej marki na 130 prań (8,45 kg) kosztuje w Niemczech około 46 euro (prawie 195 zł). W polskim internecie można kupić go tylko na stronach oferujących chemię z Niemiec – za około 180 zł, co daje różnice w cenie około 15 zł. W Polsce nie dostanie się także żeli do prania na 80 prań, dostępne są tylko te na 30. Może zatem duże opakowanie przyciąga polskiego klienta?

Atrakcyjne hasło „chemia z Zachodu”

Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nie wpływają skargi dotyczące tzw. podwójnej jakości detergentów w obrocie między Polską a Niemcami. – Dlatego nie mamy podstaw, by twierdzić, że produkty sprzedawane w Polsce są gorsze – mówi Bartosz Klimczuk, rzecznik prasowy UOKiK. Kwestie składu czy różnic technologicznych nie są przedmiotem badań UOKiK.

– Z naszych obserwacji wynika, że hasło „chemia z Niemiec” nadal może być dla konsumentów atrakcyjne – mówi Klimczuk. Zaznacza, że przekazy marketingowe muszą być jasne, rzetelne i oparte na prawdziwych informacjach, a konsumenci muszą mieć możliwość ich zweryfikowania.– Nie odnotowujemy sygnałów wskazujących, że konsumenci mają z tym kłopot – dodaje.

Co innego, gdyby była to sprawa podwójnej jakości – czyli wprowadzania na rynek towaru identycznego z towarem na innych rynkach UE, mimo że różni się on składem lub właściwościami. Taka praktyka, jeśli nie przemawiają za nią uzasadnione i obiektywne czynniki, byłaby niezgodna z prawem – tłumaczy. – Jednak takie skargi również do nas nie wpływają.

„Asortyment może się różnić”

Oferta marek i produktów niemieckich firm jest szeroka. Warianty marek i produktów mogą się różnić w zależności od kraju, a w wielu przypadkach oferowane są także marki lokalne, różnice w produktach widoczne są na stronach internetowych poszczególnych marek.

– Zapewniam, że nasza firma sprzedaje produkty porównywalnej jakości na terenie całej Europy. Asortyment może się jednak różnić w zależności od kraju, sytuacji konkurencyjnej na danym rynku oraz preferencji konsumentów np. dotyczących wielkości opakowań – mówi DW Kathrin Brokmeier, rzeczniczka prasowa firmy Henkel w Niemczech.

W 2009 roku w Polsce Fundacja Pro-Test uczestniczyła w międzynarodowym teście środków do prania, w którym porównano te same marki proszków oferowane na różnych rynkach. – Okazało się, że produkty sprzedawane w Niemczech skuteczniej chroniły materiały i kolory ubrań niż ich odpowiedniki dostępne w Polsce, ale za to proszki z polskiego rynku skuteczniej dopierały największe zabrudzenia. Firmy tłumaczą te różnice „dostosowaniem do preferencji konsumentów” – tłumaczy Joanna Wosińska z fundacji Pro-Test.

Stanowisko Fundacji Pro-Test jest jasne: ten sam produkt (o takiej samej nazwie i wyglądzie opakowania) sprzedawany w dwóch różnych krajach powinien być dokładnie taki sam. – Przecież wszyscy oczekują tego samego: żeby dobrze prał i nie niszczył ubrań.

Fundacja nie przeprowadziła nowszych testów porównawczych chemii sprzedawanej w Niemczech i w Polsce.

Do włamania do skarbca banku Sparkasse w Gelsenkirchen na zachodzie Niemiec doszło podczas przerwy świątecznej. Policja szacuje, że sprawcy ukradli około 30 milionów euro.

Jak dowiedziała się agencja prasowa DPA, włamano się do 3200 skrytek depozytowych. Poszkodowanych jest ponad 2500 osób. To jedna z najbardziej zuchwałych kradzieży w najnowszej historii Niemiec.

Tunel do skarbca

Według wstępnych ustaleń sprawcy dostali się do budynku banku przez parking wielopoziomowy. Przechodząc przez kilka drzwi dotarli do archiwum, gdzie za pomocą specjalnej wiertarki wywiercili otwór w ścianie prowadzący do skarbca. Spektakularne włamanie zostało wykryte dzięki alarmowi przeciwpożarowemu.

Wściekli klienci

Po włamaniu narasta niezadowolenie zaniepokojonych klientów. Przed oddziałem banku gromadził się w poniedziałek i wtorek tłum ludzi, którzy chcieli uzyskać informacje na temat stanu swoich skrytek. „Chcemy wejść, chcemy wejść!” – skandowali.

Sytuacja groziła nawet eskalacją. Kilka osób przedarło się obok pracowników firmy ochroniarskiej do holu banku. Policja przybyła na miejsce i zabezpieczyła wejście. Funkcjonariusze przekazali czekającym, że bank pozostaje zamknięty, a wszelkie informacje znajdują się na stronie internetowej banku. „Proszę wracać do domów” – mówili do zgromadzonych.

Na swojej stronie internetowej bank Sparkasse poprosił o powstrzymanie się od odwiedzania placówki. „Obecnie uzgadniamy z ubezpieczycielem, w jaki sposób można jak najlepiej zająć się likwidacją szkód. Poinformujemy o tym wszystkich zainteresowanych klientów” – napisano.

(DPA/szym)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Minister obrony Niemiec Boris Pistorius reaguje na skandal dotyczący spadochroniarzy Bundeswehry. – Zgłoszone przypadki prawicowego ekstremizmu, niewłaściwego zachowania seksualnego i narkotyków w ośrodku w Zweibrücken są wstrząsające – stwierdził polityk SPD w rozmowie z DPA. Jak dodał, stoją w jawnej sprzeczności z podstawowymi zasadami i wartościami, na których opiera się Bundeswehra.

Po dochodzeniach w 26. Pułku Spadochroniarzy w Zweibrücken w Nadrenii Palatynacie Bundeswehra zwolniła już kilku żołnierzy i zapowiedziała kolejne działania dyscyplinarne. Prokuratura prowadzi postępowanie przeciwko 19 żołnierzom.

Szef niemieckiego resortu obrony wyraził swoje niezadowolenie z początkowej reakcji lokalnego dowództwa wojskowego na zgłoszone przypadki. Choć natychmiast rozpoczęto dochodzenie, a wszystkie okoliczności są obecnie gruntownie wyjaśniane, wraz z podjęciem pierwszych surowych środków, minister zaznaczył: – Nieakceptowalne jest, że niewłaściwe zachowanie nie zostało od razu rozpoznane i odpowiednio ukarane. Musi to zostać wyeliminowane.

Środki zaradcze

Pistorius podkreślił swoją wdzięczność wobec inspektora armii, generała Christiana Freudinga, który niezwłocznie podjął kroki, by powstrzymać dalsze niewłaściwe zachowania. Freuding zamierza zebrać te działania w „Planie operacyjnym wojsk powietrznodesantowych” i zadbać o ich skuteczną realizację.

– Dla mnie kluczowe jest, by najpierw wyjaśniono każdy z ujawnionych incydentów, po drugie – jeśli potwierdzą się kolejne zarzuty – aby wyciągnięte zostały pełne konsekwencje – podkreślił Boris Pistorius. – Po trzecie, niezbędne jest przywrócenie zaufania do lokalnego dowództwa wojskowego – dodał.

– Musimy jasno dać do zrozumienia, że w Bundeswehrze nie ma miejsca na ekstremizm, nadużycia seksualne ani narkotyki. Tak samo istotne jest, aby nikt nie bał się zgłaszać takich incydentów ani nie poczuwał się zobowiązany do fałszywej solidarności z tymi, którzy łamią wszelkie normy. Konieczne jest zapewnienie stałej bezpiecznej przestrzeni, w której osoby poszkodowane będą czuły się chronione przy zgłaszaniu tego typu incydentów – oświadczył minister.

(DPA/jar)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Dziewięć na dziesięć gospodarstw domowych zatrudniających pomoc domową robi to nielegalnie. To około czterech milionów gospodarstw w Niemczech – wynika z nowego raportu Instytutu Niemieckiej Gospodarki w Kolonii (IW), do którego dotarła agencja DPA.

Przyczyny nielegalnego zatrudniania są różnorodne. Z sondażu przeprowadzonego w połowie roku na zlecenie IW wynika, że jedna czwarta respondentów wskazała, iż pomoc domowa z różnych powodów odmawia legalnego zatrudnienia. Dla około 15 procent badanych barierą okazują się wysokie koszty legalnego zatrudnienia. Z kolei 8 procent wskazało na bariery biurokratyczne, które uniemożliwiają legalną rejestrację.

Obroty liczone w miliardach

Dla niemal 35 procent badanych kluczowym argumentem jest to, że pomoc domowa wykonuje jedynie „przysługę sąsiedzką”, a więc nie musi być formalnie zgłaszana. Jak jednak podkreśla IW, granice tego pojęcia są często celowo rozciągane – w praktyce chodzi bowiem o pracę, która powinna być legalnie zarejestrowana.

Według IW koszt nielegalnej lub zatrudnionej w ramach mini-jobu pomocy domowej wynosi od 15 do 25 euro za godzinę, w zależności od regionu, doświadczenia i rzetelności zatrudnionej pomocy. W 2023 roku oznaczało to łączny obrót w wysokości 8,63 miliarda euro, które nie zostały opodatkowane. IW prognozuje, że do 2025 roku kwota ta może wzrosnąć.

Niewystarczające uprawnienia urzędów

W listopadzie Bundestag uchwalił prawo, które wzmacnia pozycję kontrolerów w walce z nielegalnym zatrudnieniem. Wykorzystanie sztucznej inteligencji i cyfryzacji pozwoli szybciej identyfikować podejrzane firmy, co może znacząco utrudnić pracę na czarno.

Według IW gospodarstwa prywatne jednak wymykają się kontroli. Większa liczba kontroli w przestrzeni prywatnej nie jest możliwa ze względu na nietykalność mieszkania, gwarantowaną w artykule 13 niemieckiej konstytucji.

Raport Instytutu Gospodarki Niemieckiej podkreśla, że gospodarstwa prywatne rzadko są klasyfikowane jako standardowe miejsce pracy. Nawet w przypadku długoterminowego zatrudnienia, cechującego się wysokim poziomem zaufania, strony unikają zawierania formalnej umowy. Wynagrodzenie w czasie choroby lub urlopu bywa postrzegane jako nietypowe lub niepożądane.

(DPA/jar)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„Pośród zwykłego bagna pretensjonalności i arogancji, samouwielbienia i braku taktu, amerykański prezydent dał przebłysk rozsądku, realizmu i prawdomówności. Z typową dla siebie pogardą, Trump krytykował swojego poprzednika, Joe Bidena, a w swej naiwności chwalił, ach, jakie dobre, intencje Władimira Putina. Ponadto dręczył Zełenskiego, którego naród cierpi z powodu bombardowań Putina, zachwycając się wykwintnym posiłkiem, który podał gościom z Kijowa. Trump jednak przyznał, że jego wysiłki na rzecz pokoju mogą nie przynieść oczekiwanych rezultatów. Wyraził również uznanie dla wsparcia, jakiego Europejczycy udzielają Ukrainie, choć robią to również dla siebie. Obie te rzeczy są prawdą” – ostro pisze „Süddeutsche Zeitung”.

Monachijski dziennik dodaje: „ Można z tego wywnioskować, że prezydent USA bardzo dobrze wie, co robi i mówi w kontaktach z Europą. (...) W przeciwieństwie do swoich europejskich zwolenników, na przykład z partii AfD, Trump jest w pełni świadomy powagi sytuacji w Europie. Jego żądanie, aby Europejczycy ponosili główny ciężar niezbędnych gwarancji bezpieczeństwa, jest tak samo uzasadnione, jak oczekiwanie, że przejmą odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo. Nawet żywiący dobre intencje wobec starego kontynentu prezydent USA wymagałby tego samego. Donald Trump jednak dobrych intencji wobec Europy nie żywi. A przynajmniej nie wobec Europy liberalnych i samostanowiących demokracji, które wyciągnęły wnioski z historii i zjednoczyły się w Unii. Dla negocjacji dotyczących Ukrainy oznacza to, że im lepiej Trump rozumie potrzeby i słabości Europy, tym brutalniej będzie próbował je wykorzystać”.

„Frankfurter Rundschau” podkreśla: „Po florydzkim szczycie w sprawie Ukrainy nadszedł czas, aby Europejczycy pożegnali się z iluzją, że rosyjska wojna napastnicza przeciwko sąsiedniej Ukrainie wkrótce zakończy się w wyniku negocjacji. Od chwili ponownego objęcia urzędu przez Donalda Trumpa, prezydent USA podsyca tę nadzieję wypowiedziami świadczącymi o jego politycznej nieświadomości, jednocześnie pozwalając rosyjskiemu prezydentowi Władimirowi Putinowi, by zrobił z niego swoje posłuszne narzędzie. Jest to farsa, która służy wyłącznie władcy Kremla. Przez wszystkie miesiące starań o pokój prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski przejawiał coraz większą ugodowość. Putin nie ustąpił ani na krok. Nawet w Boże Narodzenie atakował z powietrza cywilów w Ukrainie. Zamiast dyplomacji, Europejczycy powinni więc ponownie zacząć mówić językiem, który Putin rozumie: powinni zaostrzyć sankcje wobec Rosji i zwiększyć dostawy broni dla Ukrainy”.

„Muenchner Merkur” ironizuje: „Bardzo chcielibyśmy podzielać optymizm Donalda Trumpa, że negocjacje w sprawie Ukrainy znajdują się w 'fazie końcowej'. Tym bardziej, że po udanej wizycie w USA także prezydent Zełenski mówi o 'dużym postępie', a nawet z Kremla nagle dochodzą informacje o 'posunięciach'. Ale znamy już tę grę: Trump chce dostać Pokojową Nagrodę Nobla, a ani Moskwa, ani Kijów nie chcą psuć mu zabawy, aby nie rozgniewać kapryśnego prezydenta USA. Najniebezpieczniejszą przeszkodą, jaką ukraiński prezydent musiał ominąć w Mar-a-Lago, był żart Trumpa, że poniekąd 'szczodry' watażka Putin pragnie odrodzenia Ukrainy. Już choćby tylko za swoją opanowaną reakcję na tę uwagę były aktor Zełenski zasłużył na Oscara”.

„t-online” z Berlina przestrzega: „Negocjacje zainicjowane przez administrację Trumpa w tej formie nie doprowadzą do trwałego pokoju na Ukrainie. W odróżnieniu od Ukrainy, przedstawiciele Rosji od miesięcy nie są gotowi na żadne ustępstwa. Trump już dawno powinien był zmienić swoją strategię i zwiększyć presję na Rosję. Można podejrzewać, że Stany Zjednoczone i Rosja postrzegają tę wojnę tylko jako przeszkodę w nawiązaniu głębszych wzajemnych stosunków gospodarczych, a Trump najwyraźniej nie chce zmusić swojego przyszłego partnera handlowego do podjęcia negocjacji przy użyciu amerykańskiej broni lub dalszych sankcji. Europejczykom pozostaje w tej grze jedynie rola bezsilnych obserwatorów. Europa najwyraźniej nie ma bowiem żadnego 'planu B' bez udziału w nim Stanów Zjednoczonych”.

„Rhein-Neckar-Zeitung” z Heidelbergu zauważa: „Donald Trump – trzeba to przyznać impulsywnemu prezydentowi USA – wprowadza jakiś ruch w ten konflikt. W przeciwieństwie do swojego poprzednika, Joe Bidena, Trump otwiera Stany Zjednoczone na dialog z Rosją. I w przeciwieństwie do Europejczyków, nie chce widzieć Putina jako przegranego. W odniesieniu do tej wojny może to wydawać się bezduszne, ale jest to jednocześnie podstawowy warunek dla dyplomatycznego jej rozwiązania. Z drugiej strony Rosja nadal atakuje Ukrainę z niezmienną surowością. Jednak drzwi dla Waszyngtonu są przez nią świadomie pozostawione otwarte. Czy kryje się za tym perfidna taktyka wojenna, czy też szansa na (z pewnością niesprawiedliwy) pokój, to okaże się prawdopodobnie już wkrótce. Dużą wadą 'polityki pokojowej' Trumpa jest jednak to, że nie wiadomo, co właściwie się za nią kryje”.

Zdaniem „Ludwigsburger Kreiszeitung”: „Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski wykazał się w Mar-a-Lago nerwami ze stali. Zachował spokój, gdy gospodarz tego spotkania Donald Trump stwierdził z całą powagą, że Władimir Putin chce, aby 'Ukraina odniosła sukces'. Jest to przekręcanie rzeczywistości, które wiele mówi o nowym układzie sił. W obecnych czasach Ukraina i jej europejscy sojusznicy muszą zadowalać się niewielkimi osiągnięciami. Z drugiej strony prezydent USA nie zrywa nagle swego wsparcia dla Ukrainy, Kijów nie jest (jeszcze) otwarcie zmuszany do zawarcia pokojowego traktatu będącego de facto dyktatem, pomoc wojskowa jest kontynuowana, a to już można uznać za sukces”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W ubiegłym roku odnotowano niewielki wzrost przemocy wobec funkcjonariuszy policji. Jak poinformowało Niemiecką Agencję Prasową (dpa) Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, powołując się na dane Federalnego Urzędu Kryminalnego, w 2024 roku liczba zarejestrowanych aktów przemocy wobec policjantów wzrosła o 0,3 procent do 46 tys. 357 przypadków.

Z raportu „Przemoc wobec funkcjonariuszy policji” około 87 procent przypadków dotyczyło aktów oporu lub napaści fizycznej. W statystykach za przemoc uznaje się między innymi groźby, wymuszenia i umyślne spowodowanie obrażeń ciała.

Stały wzrost od 2017 roku

Z opublikowanych danych wynika, że w ubiegłym roku w całym kraju 106 875 funkcjonariuszy policji padło ofiarą aktów przemocy, to o 67,2 procent więcej niż w 2015 roku. „Liczby te pokazują, że policja nadal boryka się z dużym obciążeniem w codziennej pracy” – podsumowuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Około pięciu na sześć osób (83,1 procenta), które zostały uznane za podejrzane o popełnienie aktów przemocy wobec policjantów, to mężczyźni. Ponad jedna trzecia (34,9 procenta) zidentyfikowanych podejrzanych nie posiada niemieckiego paszportu.

„Przemoc wobec funkcjonariuszy policji, straży pożarnej i służb ratowniczych już dawno przestała być wyjątkiem, a dla wielu niestety stała się codziennością” – zaznaczył minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt: „Gdy każdego roku odnotowuje się dziesiątki tysięcy ataków, widać wyraźnie, że szacunek i wzgląd na innych zanikają coraz bardziej”.

Dobrindt i Hubig przygotowują reformę

Służby muszą być lepiej chronione. Szef MSW podkreśla, że chodzi o szybsze podejmowanie działań i wyciąganie jasnych konsekwencji. Dlatego wraz z minister sprawiedliwości Stefanie Hubig jego resort zamierza wprowadzić ustawę, która „zaostrzy kary, przyspieszy postępowania i znacznie zwiększy bezpieczeństwo funkcjonariuszy w ich codziennej służbie”.

Minister Hubig udzieliła wypowiedzi się dla gazet grupy medialnej Funke: „W ostatnich latach ataki na policjantów, ratowników i funkcjonariuszy innych służb osiągnęły przerażające rozmiary”. Szczególnie w sylwestrową noc dochodziło do niepohamowanych i niedopuszczalnych napaści: „Nasze państwo prawne musi zdecydowanie przeciwdziałać tej brutalizacji, także za pomocą środków przewidzianych w prawie karnym. Dlatego chcemy je zaostrzyć”.

Zaostrzenie kar w 2017 roku

Od 2017 roku niemieckie służby bezpieczeństwa i służby ratownicze są chronione przez nowe przepisy karne. Od tego czasu za ataki fizyczne na policjantów, strażaków i funkcjonariuszy służb ratowniczych ich sprawcom grozi kara do pięciu lat pozbawienia wolności – niezależnie od tego, czy przemoc z ich strony została użyta podczas aresztowania, czy innego działania egzekucyjnego.

Za szczególnie poważny przypadek uznaje się sytuację, w której sprawca lub inna osoba biorąca udział w zdarzeniu posiada broń lub inne niebezpieczne narzędzie.

Pomimo reformy prawa karnego liczba ataków na funkcjonariuszy służb od 2017 roku stale rośnie. W 2024 roku koalicja rządowa ponownie podjąła decyzję o reformie, która miała poprawić ochronę prawna policji, straży pożarnej i służb ratowniczych. Jednak po rozpadzie koalicji SPD, Zielonych i FDP projekt tej ustawy nie został przyjęty przez Bundestag.

Większa ochrona dla polityków lokalnych?

Teraz koalicja CDU/CSU i SPD chce podjąć nową próbę. W umowie koalicyjnej zapisano: „Zaostrzymy ochronę prawną służb ratowniczych, policji oraz pracowników służby zdrowia i rozważymy rozszerzenie ochrony na polityków lokalnych oraz osoby działające na rzecz dobra publicznego”. Szczegółowa propozycja w tej sprawie ma zostać przedstawiona wkrótce.

Przewodniczący Związku Zawodowego Policji Rainer Wendt powiedział gazecie „Augsburger Allgemeine”: „W sylwestra ponownie doświadczymy w Niemczech nowego szczytu przemocy wobec funkcjonariuszy policji i służb ratowniczych. Podwojenie minimalnej kary za brutalne ataki na policjantów i strażaków z trzech do sześciu miesięcy jest właściwym sygnałem we właściwym czasie”.

Rainer Wendt uważa jednak, że wprowadzenie wyższych kar nie jest wystarczające. Dlatego domaga się również wyposażenia policji w kamery o wysokiej rozdzielczości, aby umożliwić identyfikację sprawców, a także lepszego wyposażenia prokuratur i sądów pod względem kadrowym i technicznym.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Ryzyko odniesienia obrażeń lub ryzyko śmierci w wypadku samochodowym jest wielokrotnie wyższe niż w kolejowym.

„W samochodzie ludzie w Niemczech mają 52 razy większe ryzyko śmiertelnego wypadku niż gdyby pokonali tę samą trasę pociągiem” – poinformowała w poniedziałek (29.12.2025) niemiecka organizacja Allianz pro Schiene. „Ryzyko ciężkich obrażeń jest w samochodzie nawet 140 razy wyższe niż w pociągu” – wynika z danych.

O wiele większe ryzyko

Organizacja regularnie analizuje oficjalne statystyki i na ich podstawie opracowuje porównanie ryzyka.

Odnotowany w Niemczech w ciągu ostatnich dziesięciu lat wskaźnik to 1,55 ofiary śmiertelnej i 29,47 osób ciężko rannych na miliard pasażerokilometrów przejechanych samochodem. Jednostka pasażerokilometr określa przewiezienie jednego pasażera na odległość jednego kilometra.

Natomiast na miliard pasażerokilometrów w pociągu przypadało tylko 0,03 ofiary śmiertelnej i 0,21 osoby ciężko rannej.

Polska w niechlubnej czołówce

W ostatnich latach ten stosunek zmienił się nieznacznie, a także w porównaniu europejskim kolej pozostaje zdecydowanie bezpieczniejszym środkiem transportu.

W średniej dla Unii Europejskiej przypada 2,42 ofiary śmiertelnej na miliard pasażerokilometrów w ruchu samochodowym i 0,06 ofiary w ruchu kolejowym.

Jak wynika z obliczeń Allianz pro Schiene, najwyższe ryzyko śmiertelnego wypadku w ruchu samochodowym występuje w Rumunii – ponad siedem ofiar na miliard pasażerokilometrów, a następnie w Polsce – ponad pięć ofiar.

(AFP/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W Nigerii w latach 2015-2025 uprowadzono co najmniej 212 katolickich księży. Wynika to z analizy tamtejszej katolickiej konferencji biskupów – poinformowała w poniedziałek (29.12.2025) niemiecka organizacja „Kirche in Not” („Kościół w Potrzebie”).

Dane te pokazują dramatyczną sytuację w tym zachodnioafrykańskim kraju.

Najbardziej niebezpieczny kraj

Statystyka przedstawiona pod koniec listopada dokumentuje porwania w 41 z 59 katolickich diecezji Nigerii. Wyniki potwierdzają ustalenia raportu „Wolność religijna na świecie 2025” przygotowanego przez „Kirche in Not”, który klasyfikuje Nigerię jako jeden z najniebezpieczniejszych krajów dla duchownych i pracowników kościelnych. Wiele porwań miało miejsce bezpośrednio w plebaniach, w drodze na nabożeństwa lub podczas podróży do odległych parafii.

Spośród 212 uprowadzonych księży 183 zostało uwolnionych lub zdołało uciec, 12 zostało zamordowanych, a kolejnych trzech zmarło później w wyniku skutków uwięzienia. Ponadto co najmniej sześciu duchownych było porywanych wielokrotnie. Faktyczna liczba porwań prawdopodobnie jest znacznie wyższa, ponieważ z 18 nigeryjskich diecezji nie ma jeszcze pełnych danych. Porwania wciąż mają miejsce.

Fala przemocy w Nigerii ma również wpływ na wspólnoty katolickie. Tylko w diecezji Minna z powodu terroru i utrzymującej się niepewności zamknięto ponad 90 kościołów. Także w innych częściach kraju parafie musiały wstrzymać działalność ze względów bezpieczeństwa.

Terror i działalność gangów dotykają również ludność muzułmańską.

Stan wyjątkowy

Porwania w Nigerii stały się już modelem biznesowym dla grup przestępczych. Duchowni są uważani za szczególnie opłacalne cele, ponieważ są łatwo rozpoznawalni dzięki strojom i zazwyczaj niechronieni. Wspólnoty podejmują ogromne wysiłki, aby zebrać okup za swojego księdza.

Rząd Nigerii w obliczu eskalującej przemocy, w tym masowych porwań dzieci w szkołach, ogłosił w listopadzie stan wyjątkowy w całym kraju. Planowane jest m.in. zatrudnienie dodatkowych 20 tys. policjantów oraz wzmocnienie środków bezpieczeństwa przy obiektach kościelnych.

(KNA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

– To od Moskwy zależy zakończenie tej wojny – powiedział w poniedziałek (29.12.2025) w Berlinie zastępca rzecznika niemieckiego rządu Sebastian Hille. Rosja musi jasno pokazać, „że istnieje gotowość do osiągnięcia sprawiedliwego i trwałego pokoju dla Ukrainy”.

W weekend prezydent USA Donald Trump spotkał się na Florydzie z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim. Wicerzecznik rządu kanclerza Friedricha Merza wyraził uznanie dla zaangażowania Trumpa i jego starań „o sprawiedliwy i trwały pokój w Ukrainie, który zachowa ukraińską suwerenność i bezpieczeństwo Europy”. Jednak bez gotowości Rosji „pokój nie jest możliwy” – powiedział Hille, nawiązując do trwających rosyjskich ataków na Ukrainę.

Trudne kwestie terytorialne

Rzecznik niemieckiego rządu podkreślił, że w rozmowach dotyczących Ukrainy wciąż w centrum pozostają „intensywnie negocjowane” kwestie terytorialne oraz międzynarodowe gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy. Sebastian Hille nie potwierdził na razie doniesień o planowanych kolejnych spotkaniach, ale mówił o dążeniu do „ścisłej współpracy” Ukrainy, USA i państw europejskich.

Po rozmowach z prezydentem Zełenskim w swojej rezydencji Mar-a-Lago Donald Trump mówił o „postępach”. Jednak najwyraźniej wciąż pozostają nierozstrzygnięte kluczowe kwestie. Dodatkowe zaniepokojenie wywołały pochlebne słowa amerykańskiego prezydenta o Władimirze Putinie, z którym Trump rozmawiał telefonicznie przed spotkaniem z Zełenskim.

Niemcy w misji pokojowej?

W kontekście możliwego udziału Niemiec w wielonarodowych siłach pokojowych dla Ukrainy Sebastian Hille ponownie wskazał na szereg warunków, które muszą zostać spełnione, aby podjąć decyzję o takiej misji. To przede wszystkim – jak mówił – zawarcie pokoju, ale także istotny udział USA oraz wymogi konstytucyjne zaangażowanych państw.

(AFP/dom)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Sztuczna inteligencja (AI) może pozytywnie wpływać na sens pracy. Odbywa się to przede wszystkim poprzez przejęcie rutynowych zadań od pracowników – takie są wyniki badań przeprowadzonych na uniwersytecie w Hohenheim. Nieprawidłowe wykorzystanie AI może natomiast osłabić motywację zespołu.

Najważniejsze: użyteczność społeczna

Naukowcy zbadali w eksperymencie z udziałem 677 uczestników, w jaki sposób generator tekstu AI zmienia ocenę zadania pisemnego. Zadaniem było stworzenie apelu o darowizny na rzecz dzieci.

Okazało się, że postrzegana użyteczność społeczna miała największy wpływ na to, jak znacząca była dana czynność – niezależnie od tego, czy AI pomogła w jej wykonaniu, czy nie.

Na drugim miejscu znalazł się wysiłek umysłowy. Zadania wymagające większej wydajności poznawczej były postrzegane jako bardziej znaczące. Gdy sztuczna inteligencja przejmowała tę wydajność w całości, wykonane zadanie było postrzegane jako mniej znaczące.

Więcej czasu dla pacjentów i klientów

Naukowcy określają optymalną współpracę między człowiekiem a maszyną jako „inteligencję hybrydową”. Dodatkowa ankieta przeprowadzona wśród lekarzy i prawników wykazała, że sztuczna inteligencja zwiększa satysfakcję z pracy, zwłaszcza gdy odciąża specjalistów od rutynowych zadań. Dzięki temu pozostaje więcej czasu na czynności postrzegane jako istotne, takie jak kontakt z pacjentami lub strategiczna obsługa klientów.

Jednak badanie ostrzega również przed niewłaściwym wykorzystaniem tej technologii. Lekarze wyrazili na przykład obawy, że zbyt duża zależność od sztucznej inteligencji może negatywnie wpłynąć na ich własne umiejętności diagnostyczne.

Kierująca badaniami Caroline Ruiner radzi firmom, aby zachowały społeczne i intelektualne aspekty pracy: - Jeśli sztuczna inteligencja jest wykorzystywana jako narzędzie wspomagające, które uzupełnia ludzką wiedzę specjalistyczną, może zwiększyć satysfakcję i poczucie spełnienia zawodowego - mówi.

(EPD/jak)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Po niedzielnym spotkaniu w prywatnej rezydencji Donalda Trumpa na Florydzie prezydent USA poinformował o „dużych postępach” w negocjacjach dotyczących zakończenia wojny w Ukrainie. – Naprawdę wierzę, że jesteśmy prawdopodobnie znacznie bliżej (porozumienia) niż kiedykolwiek wcześniej – powiedział Donald Trump podczas wspólnej konferencji prasowej z Zełenskim.

Ukraiński przywódca dodał, że plan zakończenia rosyjskiej agresji „został uzgodniony w 90 procentach”. Nie było jeszcze zgodności w kwestii statusu wschodnio-ukraińskiego regionu Donbas.

Dłuższe gwarancje

Rząd USA zaoferował Ukrainie – jak powiedział ukraiński prezydent Wołodymyr Zełenski – silne gwarancje bezpieczeństwa na okres 15 lat z możliwością przedłużenia. – Naprawdę chciałem, aby te gwarancje były dłuższe – powiedział Zełenski podczas internetowej konferencji prasowej w poniedziałek (29.12.2025).

Jak dodał, podczas spotkania w niedzielę w USA powiedział prezydentowi Donaldowi Trumpowi, że Kijów chętnie „rozważyłby możliwość 30, 40, 50 lat”. Prezydent USA miał odpowiedzieć, że zastanowi się nad tą propozycją.

Zełenski podkreślił również, że wojna bez gwarancji bezpieczeństwa nie może być uznana za „naprawdę zakończoną”. – Nie możemy uznać, że się skończyła, bo z takim sąsiadem nadal istnieje ryzyko ponownej agresji – stwierdził prezydent Ukrainy. Gdy wojna się skończy i Ukraina otrzyma gwarancje bezpieczeństwa, Kijów zniesie stan wojenny – dodał.

– Uzgodniliśmy, że nasze zespoły spotkają się w nadchodzących tygodniach, aby dopracować wszystkie omawiane kwestie – powiedział Zełenski po rozmowach. W styczniu – jak zapowiedział – może odbyć się spotkanie w Waszyngtonie z udziałem Trumpa, Ukraińców i europejskich przywódców. Spotkanie w Miami było kontynuacją wcześniejszych negocjacji w Genewie i Berlinie. Ukraiński prezydent był w tym roku już kilkakrotnie w Białym Domu.

Spotkanie koalicji chętnych

Po rozmowie w Mar-a-Lago Trump i Zełenski odbyli telekonferencję z europejskimi sojusznikami Ukrainy, w tym z kanclerzem Niemiec Friedrichem Merzem, premierem Wielkiej Brytanii Keirem Starmerem, prezydentem Francji Emmanuelem Macronem, premier Włoch Giorgią Meloni oraz szefową Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen.

Von der Leyen napisała później na X o „dobrym, godzinnym spotkaniu”. Podkreśliła, że „absolutne gwarancje bezpieczeństwa od samego początku” są kluczowe w poszukiwaniu rozwiązania pokojowego dla Ukrainy.

Macron potwierdził w serwisie X: „Robimy postępy w kwestii gwarancji bezpieczeństwa”. Chodzi o żądanie Ukrainy, aby USA jako państwo gwarantujące ochronę zabezpieczyły ją przed przyszłymi atakami Rosji po zawieszeniu broni. Na początku stycznia w Paryżu ma się odbyć spotkanie koalicji chętnych „w celu ostatecznego określenia wkładu każdego kraju” – napisał Macron. Podczas niego ma zostać określony „konkretny wkład każdego z uczestników” w gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy – poinformował Macron w serwisie X. Do koalicji chętnych należy około 30 państw, w tym Polska i Niemcy.

Kuriozalne słowa Trumpa

Dwustronne rozmowy w prywatnym klubie Trumpa Mar-a-Lago odbyły się bez udziału Rosji. Swoją rozmowę telefoniczną z Władimirem Putinem Trump określił jako „dobrą i bardzo produktywną”. Zapytany o szczegóły, powiedział: – Rosja chce, żeby Ukraina odniosła sukces.

Zełenski przyjął te słowa z widocznym zdziwieniem. Rosja napadła na Ukrainę w lutym 2022 roku. Od tego czasu Ukraina broni się przed inwazją przy wsparciu Zachodu.

Trump przed rozpoczęciem rozmów z Ukraińcami zapowiedział, że po spotkaniu ponownie porozmawia z Putinem. Nie wiadomo, kiedy odbędzie się ta rozmowa.

Zieloni: „większa presja na Putina”

W reakcji na rozmowy na Florydzie niemieccy Zieloni zaapelowali o większą międzynarodową presję na prezydenta Rosji Władimira Putina w związku z rozmowami o zakończeniu wojny w Ukrainie. – To on jest agresorem. To on prowadzi tę wojnę i zadaje ludziom w Ukrainie niewyobrażalne cierpienie – powiedziała w poniedziałek, 29 grudnia, szefowa klubu poselskiego Zielonych w Bundestagu Britta Hasselmann w rozmowie z agencją AFP. Dlatego teraz „potrzebna jest większa presja na Putina”.

– To Ukraina chce zakończenia wojny. To ona jest gotowa do negocjacji, gotowa wziąć na siebie odpowiedzialność – dodała posłanka Zielonych. Jak podkreśliła, podczas rozmów Trump-Zełenski Ukraina jako zaatakowane państwo „złożyła dla siebie bolesne propozycje”. Putin natomiast „nie jest gotów na zawieszenie broni, a tym bardziej na poważne rozmowy pokojowe”. Tymczasem tylko on może zakończyć wojnę rozpoczętą przez Rosję – dodała Hasselmann.

„Putinowi nie chodzi tylko o Ukrainę”

Konkretnie szefowa klubu Zielonych zażądała dalszych sankcji wobec Rosji oraz bardziej zdecydowanych działań przeciwko tzw. rosyjskiej flocie cieni. – Musimy zawsze pamiętać, że Putinowi nie chodzi tylko o Ukrainę. Chodzi także o nasz pokój, nasze bezpieczeństwo i naszą wolność w Europie, które należy chronić – ostrzegła Hasselmann. W tym celu potrzebne jest „zdecydowane i wspólne działanie Europy” – zaapelowała.

– Jasne jest jedno: nic nie może się odbywać bez Ukrainy i ponad jej głową – skomentowała Hasselmann, pytana o rozmowy między Trumpem a Zełenskim na Florydzie. A zapytana, na ile wiarygodne są ewentualne ustalenia między prezydentem USA a Ukrainy, powiedziała, że to „(kwestia) otwarta”.

(AFP, DPA/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

„Także w tym roku nie może zabraknąć obowiązkowej dyskusji o tym, czy należy w końcu zakazać w Niemczech używania petard” – pisze niemiecki dziennik „Sueddeutsche Zeitung” („SZ”). O taki zakaz dotyczący osób prywatnych zaapelował właśnie prezes Federalnej Izby Lekarskiej Klaus Reinhard. „Urwane palce, ciężkie poparzenia, poranione oczy – tego wszystkiego można uniknąć” – czytamy.

„Federalne Stowarzyszenie Pirotechniki i Sztucznych Fajerwerków kontratakuje, co nie jest zaskoczeniem, ponieważ sprzedaż rakiet sylwestrowych i petard to biznes wart miliony” – pisze gazeta, przytaczając argumenty stowarzyszenia: poważne wypadki powodują niemal wyłącznie nielegalne fajerwerki, a większość obrażeń w sylwestra to efekt alkoholu, upadków czy przemocy.

Jak zauważa „SZ”, jak dotąd nie ma jednoznacznych danych, czy poważne wypadki powodują głównie fajerwerki zakupione nielegalnie. „Nie należy ulegać złudzeniu, że legalnie zakupione petardy i rakiety są nieszkodliwe tylko dlatego, że nielegalne produkty mogą powodować straszne obrażenia” – pisze gazeta.

„Dla wszystkich, którzy co roku w sylwestra leczą ofiary obrażeń spowodowanych petardami, kwestia legalnego lub nielegalnego zakupu petard ma drugorzędne znaczenie: Przedstawiciele Niemieckiego Towarzystwa Ortopedii i Chirurgii Urazowej (DGOU) oraz Niemieckiego Towarzystwa Chirurgii Ręki (DGH) ostrzegają przed najcięższymi obrażeniami głowy i rąk, a Niemieckie Towarzystwo Okulistyczne informuje nawet o nowym rekordzie przypadków ciężkich obrażeń oczu spowodowanych przez pirotechnikę w ostatnim okresie sylwestrowym. I również domaga się ogólnego zakazu” – pisze „SZ”.

Profesjonalne pokazy zamiast amatorskiego strzelania

Spór komentuje także prasa lokalna i regionalna. Gazeta „Reutlinger General-Anzeiger” pisze: „Zamiast dyskutować o zakazach, lepiej byłoby stworzyć kulturę umiarkowanego korzystania z fajerwerków. Zorganizowane pokazy fajerwerków, odpalane przez profesjonalistów, byłyby zapewne ładniejszą i bezpieczniejszą alternatywą dla petard, które czasami są odpalane przez pijanych, niedojrzałych amatorów”.

Z kolei dziennik „Nuernberger Nachrichten” z Norymbergi pyta: „A co przemawia przeciwko większej liczbie fajerwerków organizowanych przez gminy, połączonych z muzyką i nowoczesnymi pokazami świetlnymi i dronowymi, na których realizację ludzie przeznaczą swój budżet przeznaczony na petardy? Jeśli chcecie zmienić ukochane rytuały, będziecie musieli zaoferować znacznie więcej takich alternatyw”.

Sprzedaż fajerwerków, takich jak rakiety sylwestrowe, jest w Niemczech dozwolona tylko przez ostatnie trzy dni robocze w roku. W tym roku sprzedaż rozpoczyna się w poniedziałek, 29 grudnia.

1 stycznia 2026 r. Bułgaria wprowadzi euro, stając się 21. krajem członkowskim strefy wspólnej waluty europejskiej. Przystąpienie do klubu walutowego jest ważnym kamieniem milowym dla tego wschodnioeuropejskiego kraju, który dołączył do Unii Europejskiej w 2007 r. Wraz z przystąpieniem Bułgarii już tylko sześć z 27 państw UE będzie wciąż poza unia walutową: Szwecja, Polska, Czechy, Węgry, Rumunia i Dania.

Euro jest „nie tylko walutą, ale także strategiczną decyzją”, która wzmacnia pozycję Bułgarii w Europie – powiedział w listopadzie br. ówczesny premier Bułgarii Rosen Szeliaszkow na konferencji w stolicy Bułgarii, Sofii. Obecna tam także Christine Lagarde, prezeska Europejskiego Banku Centralnego, stwierdziła, że wprowadzenie euro „wzmacnia podstawy gospodarcze Bułgarii, zwiększa jej odporność na globalne wstrząsy i zwiększa wagę jej głosu w strefie euro”.

– Zwolennicy przystąpienia Bułgarii do strefy euro podkreślają, że dzięki dołączeniu do „klubu bogatych” kraj ten odniesie korzyści i osiągnie znaczący postęp – mówi DW Rossitsa Rangelowa, profesor w Instytucie Badań Ekonomicznych Bułgarskiej Akademii Nauk (BAS). – Przedstawia się to tak, jakby Bułgaria automatycznie podniosła swój standard życia i dobrobyt. Nie jest jednak jasne, jak ma to nastąpić w obliczu koniecznych, ale odłożonych reform, bez których nasz kraj nie będzie pełnoprawnym członkiem – dodała.

Jak radzi sobie gospodarka Bułgarii?

Bułgarska waluta krajowa, lew, jest powiązana z euro od momentu jego wprowadzenia w 1999 r. W 2018 r. Sofia oficjalnie rozpoczęła proces przystąpienia do unii walutowej, a w lipcu 2020 r. lew został włączony do europejskiego mechanizmu kursowego. Na początku tego roku Komisja Europejska i ministrowie finansów strefy euro zaakceptowali wniosek Bułgarii o przyjęcie do strefy euro.

Przyjęcie wspólnej waluty świadczy o pozytywnym rozwoju bułgarskiej gospodarki w ostatnim dziesięcioleciu. Wskaźniki makroekonomiczne są stabilne; inflacja wynosi obecnie około 2,8 procent, w porównaniu z około 13 procentami w 2022 roku. Deficyt budżetowy i dług publiczny są niskie i wynoszą odpowiednio około 3 procent i 24 procent, co jest zgodne z zasadami UE, które zobowiązują państwa członkowskie do ograniczenia deficytu do maksymalnie 3 procent produktu krajowego brutto (PKB) i całkowitego zadłużenia do maksymalnie 60 procent PKB. Perspektywy wzrostu gospodarczego są również pozytywne. UE szacuje, że realny PKB kraju wzrośnie w tym roku o około 3 procenty, w 2026 roku o 2,7 procent, a w 2027 roku o 2,1 procent.

Wciąż wiele do nadrobienia

– Sytuacja gospodarcza Bułgarii była stabilna w ostatnich dziesięcioleciach, nawet jeśli wzrost gospodarczy i procesy nadrabiania zaległości nie przebiegały optymalnie – uważa Guntram Wolff, ekspert ds. polityki fiskalnej strefy euro w europejskim instytucie badań gospodarczych Bruegel.

Norbert Beckmann, dyrektor biura Fundacji Konrada Adenauera (KAS) w Bułgarii, podziela tę opinię. Bułgaria spełnia wszystkie kryteria konwergencji niezbędne do przystąpienia do strefy euro – powiedział w rozmowie z DW, zwracając szczególną uwagę na niski wskaźnik zadłużenia kraju. – Jednak bułgarska gospodarka ma jeszcze wiele do nadrobienia pod względem struktury i wydajności – zaznaczył.

Eksperci ostrzegają bułgarski rząd przed rozluźnieniem dyscypliny po wprowadzeniu euro i nadmiernymi wydatkami. – Głównym ryzykiem jest to, że po przystąpieniu do strefy euro dyscyplina budżetowa może być postrzegana jako mniej wiążąca, a deficyty mogą wzrosnąć – powiedział Wolff. – Biorąc pod uwagę niskie zadłużenie, uważam jednak, że ryzyko to jest niewielkie.

Również Beckmann podkreślił konieczność unikania zakłóceń na rynku. – Ważne jest, aby dochody zawsze odzwierciedlały wydajność gospodarki, a ludzie nie żyli ponad stan. Jeśli dochody zostaną oddzielone od wydajności i sztucznie zawyżone poprzez zaciąganie kredytów, może to prowadzić do zakłóceń, jakie widzieliśmy w Grecji – ocenia.

Mieszkańcy sfrustrowani korupcją

Jednocześnie niestabilność polityczna stanowi duże wyzwanie. Gniew i frustracja społeczeństwa spowodowane niegospodarnością i szerzącą się korupcją są ogromne.

Bułgaria – jeden z najbiedniejszych krajów UE – według indeksu postrzegania korupcji Transparency International należy do najbardziej skorumpowanych krajów Unii.

Ten bałkański kraj, liczący 6,4 mln mieszkańców, od 2021 r. przeprowadził już siedem wyborów parlamentarnych – a w najbliższych miesiącach mogą odbyć się kolejne.

Rząd premiera Rosena Żelazkowa podał się do dymisji 11 grudnia w atmosferze masowych protestów przeciwko korupcji i planom budżetowym rządu, które przewidywały między innymi podwyżki podatków i składek na ubezpieczenie społeczne. Mimo wycofania budżetu gniew ludności nie opadł.

Podzielona opinia publiczna

Sondaże pokazują, że Bułgarzy są podzieleni w kwestii wprowadzenia euro. Zwolennicy wspólnej waluty argumentują między innymi, że wzrosną inwestycje zagraniczne, znikną koszty związane z wymianą waluty, a kraj będzie silniej zintegrowany z rynkiem wewnętrznym UE.

Sceptycy obawiają się natomiast wzrostu inflacji, ponieważ po zmianie waluty ceny towarów i usług będą przeliczane na euro. Niektórzy martwią się również utratą kontroli nad polityką pieniężną na rzecz Europejskiego Banku Centralnego we Frankfurcie nad Menem.

– Proces przystąpienia do strefy euro nie będzie korzystny dla bułgarskiej gospodarki. Bułgaria stanie się krajem peryferyjnym strefy euro, mniej elastycznym i niezdolnym do samodzielnego łagodzenia lub radzenia sobie z kryzysami” – twierdzi Rossitsa Rangelowa.

Skrytykowała również bułgarskie władze za to, że nie przeprowadziły referendum w sprawie przystąpienia do strefy euro. – W przypadku tak fundamentalnych projektów rząd każdego demokratycznego kraju bierze pod uwagę opinię publiczną – powiedziała ekspertka BAS, zauważając, że „bułgarskie władze przez lata kategorycznie odrzucały referenda jako zdanie opinii publicznej i nadal znajdują sposoby, aby je ignorować”.

Kampanie sterowane z Moskwy

Guntram Wolff przyznaje, że pewne obawy są uzasadnione, jednak kampanie dezinformacyjne i teorie spiskowe pogłębiają sceptycyzm wobec euro. – Bułgaria jest regularnie celem rosyjskich kampanii dezinformacyjnych, a Rosja wyraźnie próbuje skłonić ten kraj do ponownego wejścia w jej strefę wpływów – zauważył ekspert Breugela.

Z kolei Norbert Bekmann z KAS wskazuje, że pomimo częstych zmian rządów w ostatnich latach, „większość w parlamencie zawsze miały partie i politycy w Bułgarii, którzy chcą wprowadzić euro i przyspieszyć integrację kraju z Zachodem”. Podkreśla on, że eurosceptyczne stanowiska „zawsze były w Bułgarii w mniejszości”. – Nie sądzę, żeby to się zmieniło w przyszłości – dodaje.

Rossitsa Rangelowa pozostaje sceptyczna. Jak ocenia, przystąpienie do strefy euro za wszelką cenę nie jest drogą do dobrobytu. – Zamiast wchodzić do strefy euro teraz i natychmiast, Bułgaria powinna skoncentrować się na stabilizacji sytuacji politycznej, rozsądnej polityce makroekonomicznej opartej na silnych instytucjach krajowych oraz dobrym zarządzaniu – postuluje ekspertka.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Jego kino jest kinem drogi – dosłownie i metaforycznie. Przez wielkie miasta, a nawet ich dachy, przez bezdroża, w głąb siebie, w duszę bohatera. Zależy od spojrzenia, a raczej – sposobu patrzenia. Wim Wenders bowiem jest artystą, dla którego patrzenie nigdy nie było czynnością bierną. To akt uważności, odpowiedzialności i empatii – sposób istnienia w świecie. „Proces widzenia jest cennym aktem” – powiedział niegdyś – i właśnie ta myśl spaja całą jego twórczość: filmową, fotograficzną, eseistyczną. Wenders patrzy długo, cierpliwie, z wrażliwością. A potem próbuje sprawić, by inni mogli zobaczyć to samo.

Patrzeć, widzieć, opowiadać

„Wiele nauczyłem się poprzez widzenie, a raczej poprzez aktywne widzenie. I właśnie to stanowi o charakterze zawodu reżysera filmowego, ale także fotografa: przekształcanie aktu pokazywania tak, aby inni widzieli jak najdokładniej to, co samemu się zobaczyło. Wyobrażam sobie, że poprzez widzenie można nauczyć się i przekazać tyle samo, co poprzez myślenie” – ten i inne cytaty są częścią wielkiej, immersyjnej wystawy w Bundeskunsthalle w Bonn, która powstała we współpracy z DFF – Niemieckim Instytutem Filmowym i Muzeum Filmowym, z okazji 80. urodzin reżysera.

Ale czy można go tak zdefiniować? Po prostu jako reżysera? Ekspozycja udowadnia, że nie. Oprócz jego sztuki filmowej, wystawa prezentuje całość jego twórczości artystycznej, w tym wczesne kolaże i rysunki oraz prace fotograficzne, które od dawna cieszą się międzynarodowym uznaniem.

Wystawa ukazuje również Wendersa jako myśliciela kina. Jego refleksje o obrazie, spojrzeniu i odpowiedzialności twórcy są dziś szczególnie aktualne. „Każde spojrzenie niesie ze sobą jakąś postawę” – podkreśla: „Nie istnieje żaden kadr, który byłby neutralny”. W świecie przesytu obrazów jego twórczość przypomina, że widzenie jest aktem twórczym, a kino – przestrzenią refleksji i wyciszenia, nie zaś tylko rozrywki i czystej konsumpcji.

Co więcej, w specjalnie przygotowanym na potrzeby wystawy audioprzewodniku Wim Wenders dźwiękowo „oprowadza” zwiedzających po wystawie i opowiada o wspomnieniach, nadając swojemu dorobkowi odpowiedni kontekst. Dzieli się przemyśleniami o filmie, muzyce, podróży i patrzeniu w wielu wymiarach.

„Film zaczyna się od obrazu”

Wim Wenders mówił: „Gdy kręcimy filmy, stajemy się wizjonerami. Możemy podróżować w czasie, spoglądać poza horyzont, przekraczać granice, sprawiać, że mury stają się przezroczyste, możemy zaglądać w dusze ludzi głębiej, niż byłoby to możliwe w rzeczywistości. Możemy też opowiadać historie i przedstawiać obrazy, które odzwierciedlają nasze wyobrażenie o tym, czym świat był kiedyś, czym jest teraz i czym może być w przyszłości. Kto chce być wizjonerem, musi mieć odwagę do innowacji i umieć marzyć”.

I taka też jest ta wystawa, to podróż: dokumenty biograficzne i archiwalne (dokumentacja produkcyjna, scenariusze lub listy) oraz materiały fotograficzne zza kulis, umieszczone w osobnej części wystawy, osadzają dzieło w kontekście czasowym i pozwalają zwiedzającym zanurzyć się w świecie twórczości Wima Wendersa. Jego wieloletnia działalność jako autora i krytyka jest również częścią jego twórczości i została doceniona na wystawie, podobnie jak jego wielka pasja i wiedza muzyczna.

Poszczególne sekcje poświęcone są różnym tematom, takim jak edukacja filmowa, podróże, literatura czy wielka atrakcyjność Japonii. Przedstawiono również inspiracje Wendersa sztuką plastyczną, aby ujawnić jego odniesienia i „wzory”, jego edukację poprzez „szkołę widzenia”. Pokazują one, że Wenders postrzega film jako „kontynuację malarstwa innymi środkami”. Tego oraz jego entuzjazmu dla innowacyjnych technik i szczególnej estetyki filmowej można doświadczyć w małym kinie 3D na terenie wystawy, gdzie między innymi nawiązuje do języka obrazów amerykańskiego malarza Edwarda Hoppera, prowadząc widza wprost w ich głębię.

Jednak to przede wszystkim immersyjna, kinematograficzna instalacja przestrzenna, zaprojektowana specjalnie dla Bonn, ujawnia jego rozumienie obrazu: jako szczególna atrakcja, wykorzystująca najnowszą technologię cyfrową obrazu i dźwięku, pozwala odwiedzającym zanurzyć się w świecie obrazów, w filmowej twórczości Wendersa.

Podróż w ciszy

Od początku swojej drogi artystycznej Wim Wenders interesował się nie tyle opowiadaniem historii, ile samym momentem ich narodzin: „Film zaczyna się dla mnie zazwyczaj od bardzo zmysłowego lub wewnętrznego obrazu. Wiem, że inni ludzie pracują bardziej w oparciu o abstrakcję i uczucia lub wychodzą od pomysłu. U mnie zawsze zaczyna się od czegoś, co widziałem”.

To on oswoił niemieckie kino z filmem drogi. Wyjaśnił kiedyś: „Zrozumiałem, że filmy można kręcić w podróży, że wystarczy wsiąść do samochodu i zacząć opowiadać historię, a wtedy podróż i historia stają się jednym. Wiele moich filmów opiera się nie na scenariuszu, ale na trasach podróży. Moi bohaterowie to poszukiwacze, którzy chcą coś znaleźć. Podróż jest dla nich (i dla mnie) stanem umysłu. W ten sposób samo kręcenie filmów staje się podróżą, sposobem pracy, dzięki któremu jako reżyser doświadczam tej samej przygody, o której chcę opowiedzieć widzom”.

Podróż u Wendersa to stan umysłu, doświadczenie wewnętrzne, sposób bycia w świecie. Bohaterowie jego filmów są często w ruchu: szukają, uciekają, obserwują, próbują zrozumieć siebie i innych. Ten ruch nie prowadzi jednak do spektakularnych rozwiązań, lecz do uważności – do spotkania z drugim człowiekiem, z krajobrazem, z ciszą. Nieprzypadkowo jednym z kluczowych tematów jego twórczości jest duchowość – rozumiana nie religijnie, lecz egzystencjalnie.

„Anioły istnieją w wielu religiach świata” – mówił Wenders – „ale 'Niebo nad Berlinem' (jeden z jego najbardziej znanych filmów – red.) nie jest filmem religijnym. To film duchowy, który próbuje uczynić widzialnym to, co niewidzialne”. Nieprzypadkowo też jego filmy – od „Buena Vista Social Club” po „Perfect Days” – są tak silnie zakorzenione w dźwięku, rytmie, ciszy, a nawet architekturze, które stają się równoważnymi bohaterami filmu: „Muzyka jest niewidzialną duszą filmu. Często mówi więcej niż obraz”.

Podobnie jest w jego najnowszym filmie dokumentalnym, monumentalnym dziele „Anselm” (2024). Obraz przedstawia wybitnego niemieckiego artystę Anselma Kiefera, ucznia Josepha Beuysa, który – jak jego mistrz – zgłębia pamięć powojennych Niemiec oraz fascynuje się historią i mitami. To bardzo prywatna podróż, ponieważ artysta wpuszcza widza do swoich wspomnień i refleksji, do procesu tworzenia, ale i przedziwnej, gigantycznej pracowni na terenie starej fabryki jedwabiu we Francji. Takie rzeczy mogą się udać chyba tylko Wendersowi.

Bo opowieść o Wimie Wendersie to nie tylko historia wybitnego reżysera, lecz także opowieść o tym, jak widzieć uważniej, wolniej i głębiej. I jak dzięki temu lepiej rozumieć świat.

„Mistrz widzenia”

Warto dodać, że w sierpniu 2025 prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier uhonorował Wima Wendersa. W związku z 80. urodzinami reżysera nazwał go „jednym z najważniejszych międzynarodowych filmowców naszych czasów, mistrzem widzenia i wielkim europejskim gawędziarzem, który przyniósł niemieckiej kinematografii autorskiej światowe uznanie, a jednocześnie zawsze był pośrednikiem innych artystów i promotorem młodego pokolenia”.

Frank-Walter Steinmeier podkreślał otwartość umysłu, empatię, wrażliwość na innych i dla innych jako elementy charakterystyczne dla twórczości artystycznej reżysera takich filmów jak „Paryż, Teksas”, „Alicja w miastach” czy „Aż do końca świata”.

Rok 2025 jest dla Wima Wendersa znamienny również z innego powodu. Został bowiem mianowany przewodniczącym jury 76. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie. Decyzję tę ogłosiła dyrektor festiwalu, Tricia Tuttle, nazywając go jednym z najbardziej wpływowych głosów międzynarodowego kina: „Od sześciu dekad wzbogaca świat filmowy dziełami, które poruszają i zachwycają humanitaryzmem i poczuciem cudowności. Powiedzieć, że jesteśmy dumni z tego niezwykłego artysty, to za mało”.

Sam Wim Wenders odpowiedział, że cieszy się na „zupełnie nowy sposób” oglądania filmów. Program 76. Berlinale, które odbędzie się w dniach 12–22 lutego, zostanie zaprezentowany 20 stycznia 2026 w Berlinie.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Prezes niemieckiej Federalnej Izby Lekarskiej Klaus Reinhardt zaapelował o zakaz używania fajerwerków przez osoby prywatne, powołując się na poważne obrażenia i przepełnione oddziały ratunkowe. Niemiecka organizacja Deutsche Umwelthilfe ostrzegła przed „koszmarem” w sylwestra.

Natomiast Federalne Stowarzyszenie Pirotechniczne zażądało podjęcia bardziej zdecydowanych działań przeciwko nielegalnie nabywanym fajerwerkom. Tymczasem w weekend doszło już do pierwszych wypadków i pożarów.

Wypadki jeszcze przed sylwestrem

W Mannheimie w sobotę po południu spłonął budynek przylegający do baru, jak poinformowała policja. Według wstępnych ustaleń pożar wybuchł w wyniku nieprawidłowego odpalenia fajerwerków. Szkody spowodowane pożarem wyniosły około 1500 euro. Policja zamierza teraz ustalić, kto odpalił petardy.

W Heidelbergu w nocy z piątku na sobotę 18-latek został ciężko ranny w wyniku wybuchu fajerwerków. Policja zakłada, że młody mężczyzna pochylił się nad petardą, gdy ta wybuchła. Pozostałości fajerwerków zostały zabezpieczone.

W berlińskiej dzielnicy Borsigwalde policja aresztowała 35-latka za nielegalną pirotechnikę. Mężczyzna miał między innymi sprzedawać niebezpieczne tzw. bomby kulowe. W jego mieszkaniu funkcjonariusze znaleźli również pistolet hukowy, tzw. straszak. W ubiegłym roku w Berlinie podczas sylwestra między innymi odpalanie bomb kulowych spowodowało duże szkody i kilka obrażeń.

Lekarze kontra handlarze

Szef służby medycznej Klaus Reinhardt wezwał ministrów spraw wewnętrznych rządu federalnego i krajów związkowych do „podjęcia w końcu działań i ochrony ludności przed niebezpieczeństwami związanymi z petardami”. „Nieuregulowane używanie petard wielokrotnie prowadzi do poważnych obrażeń, również u osób postronnych, przeraża wiele osób, ma zły wpływ na klimat i generuje ogromne ilości śmieci” – powiedział dziennikarzom sieci redakcyjnej Deutschland (RND).

„Nikt nie ma nic przeciwko zorganizowanym pokazom sztucznych ogni w centralnych miejscach, ale dzikie używanie petard musi zostać zakazane” – zaapelował lekarz. Każdego roku wiele osób odnosi obrażenia w wyniku wybuchu fajerwerków. Dzieci i młodzież często cierpią z powodu urazów spowodowanych hukiem. Do tego dochodzą urazy oczu i oparzenia. „Powoduje to przepełnienie oddziałów ratunkowych w szpitalach i kosztuje ustawowe ubezpieczenie zdrowotne miliony” – wskazał.

Federalne Stowarzyszenie Pirotechniki i Sztucznych Fajerwerków (bvpk) skrytykowało wypowiedź Reinhardta jako „niezgodną z rzeczywistością”. Ciężkie wypadki związane z pirotechniką zdarzają się „praktycznie wyłącznie w wyniku nielegalnych fajerwerków” – wyjaśnił dyrektor generalny stowarzyszenia Christoph Kröpl. Legalnie dostępne fajerwerki sylwestrowe są natomiast „ściśle kontrolowane i mają bardzo ograniczoną wielkość i działanie”.

Duże poparcie dla zakazu fajerwerków

Natomiast organizacja Deutsche Umwelthilfe ostrzegła przed „bezprecedensową eskalacją w noc sylwestrową”. Odniosła się przy tym do danych Federalnego Urzędu Statystycznego, według których w pierwszych dziewięciu miesiącach roku do Niemiec sprowadzono już 42 400 ton fajerwerków, czyli o ponad 60 procent więcej niż w tym samym okresie roku poprzedniego. Dyrektor generalny DUH Jürgen Resch wyjaśnił, że ostatnia noc roku może „stać się nocą horroru o bezprecedensowej skali”.

Organizacja Umwelthilfe wezwała ministra spraw wewnętrznych Alexandra Dobrindta do wprowadzenia ogólnokrajowego zakazu używania petard. Jürgen Resch wyjaśnił, że to przede wszystkim Dobrindt ponosić będzie „odpowiedzialność za poważne obrażenia, ataki na służby ratownicze, cierpienie milionów zwierząt i ekstremalne stężenie pyłu zawieszonego” spowodowane fajerwerkami w sylwestra. Według organizacji Umwelthilfe ponad 800 000 osób podpisało już list otwarty do Dobrindta, w którym domagają się wprowadzenia zakazu prywatnych fajerwerków.

Wcześniej, berliński związek zawodowy policji informował, że petycję pod hasłem „Ogólnokrajowy zakaz fajerwerków,TERAZ!” podpisało ponad 2,2 miliona osób. Dokument przekazano przewodniczącemu konferencji ministrów spraw wewnętrznych Ulrichowi Mäurerowi.

Spodziewany kolejny rekord sprzedaży

Sprzedaż fajerwerków, takich jak rakiety sylwestrowe, jest w Niemczech dozwolona tylko przez ostatnie trzy dni robocze w roku. W tym roku sprzedaż rozpocznie się w poniedziałek (29.12.2025). Według danych Stowarzyszenia Przemysłu Pirotechnicznego (VPI) branża osiągnęła rekordowy obrót w wysokości około 197 milionów euro na przełomie 2024/2025 roku. W tym roku wynik ten może zostać ponownie przekroczony.

W ramach swojej tradycyjnej akcji „Chleb zamiast petard” ewangelicka organizacja pomocowa Brot für die Welt wezwała do przekazania pieniędzy na rzecz osób potrzebujących zamiast kupowania fajerwerków. „Doświadczenie pokazuje, że darowizny na rzecz projektów na całym świecie mają trwały wpływ i dzięki temu świecą dłużej niż jakakolwiek iskra na niebie” – wyjaśniła prezes Dagmar Pruin.

(AFP/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W 2022 roku platforma streamingowa Netflix ogłosiła, że powstanie produkcja o życiu Brigitte Bardot, ale nie jeden film, tylko kosztowny serial biograficzny. Rok później ukazał się miniserial o prostym tytule „Bardot”, będący hołdem dla ikony francuskiego kina i jednej z najbardziej znanych Francuzek. Przez całe życie „BB” była uważana za feministkę, a jednocześnie femme fatale. Miała burzliwe życie.

Urodziła się 28 września 1934 roku w Paryżu jako córka przemysłowca. Gdy miała zaledwie 15 lat została odkryta – jako fotomodelka. Karierę rozpoczęła po tym, jak rozjaśniła naturalnie brązowe włosy na blond. Dzięki nowej fryzurze stała się, podobnie jak Marilyn Monroe, jedną z najbardziej znanych blondynek XX wieku. Jeszcze w 2022 roku „blond BB” będzie celebrowany w magazynach modowych jako idealny odcień.

W wieku 18 lat Bardot zagrała w pierwszych filmach, ale międzynarodową sławę przyniosła jej rola w filmie „I Bóg stworzył kobietę” z 1956 roku w reżyserii jej męża Rogera Vadima, którego poślubiła w 1952 roku. W filmie tym Bardot gra młodą kobietę, która świadomie wykorzystuje swój erotyczny urok i owija mężczyzn wokół palca.

Tak narodził się mit Bardot. W Stanach Zjednoczonych film uznano za zbyt odważny, by pokazać go na ekranach kin. Właściciele kin, którzy się na to zdecydowali, byli nawet aresztowani. Nie przeszkodziło to jednak w sukcesie filmu i karierze Bardot, wręcz przeciwnie. W kolejnych latach ugruntowała ona swój wizerunek „femme fatale”.

Zagrała w ponad 40 filmach, w tym w „Prawdzie” (1960) Henri-Georgesa Clouzota, „Pogardzie” (1963) Jean-Luca Godarda i „Viva Maria!” (1965) Louisa Malle'a.

Piosenkarka, modelka i ikona swobody

W latach 60. i 70. nagrała również wiele piosenek gatunku chanson i popowych, między innymi z Serge'em Gainsbourgiem i Sachą Distelem. Jako modelka była muzą projektantów wielkich domów mody, w tym Diora, Balmaina i Pierre'a Cardina. Ze względu na hedonistyczny styl życia, również poza ekranem, stała się ikoną rewolucji seksualnej tamtych czasów.

Po rozwodzie z Vadimem w 1957 roku Bardot miała kilka legendarnych romansów, między innymi z partnerem filmowym, aktorem Jean-Louis Trintignantem. Oboje stali się wymarzoną parą francuskiego kina przed kamerą i poza nią. Po rozstaniu z Trintignantem Bardot wchodziła w związki, które również były uważnie śledzone przez prasę, na przykład z „Monsieur 100 000 Volt”, czyli piosenkarzem Gilbertem Bécaudem. W 1966 roku zawarła krótkotrwałe małżeństwo z niemiecko-szwajcarskim spadkobiercą przemysłowym Gunterem Sachsem, który za sprawą ekstrawaganckiego stylu życia był w tamtych czasach uważany za „dżentelmena-playboya” par excellence.

W eseju z 1959 roku zatytułowanym „Brigitte Bardot i syndrom Lolity” Simone de Beauvoir opisała BB jako „lokomotywę historii kobiet” i okrzyknęła ją najbardziej wolną kobietą w powojennej Francji. W 1973 roku Bardot zakończyła karierę aktorską, ale przez całe życie pozostała gwiazdą.

Ochrona zwierząt jako temat życia

Zainteresowanie mediów prywatnym życiem Bardot nieco się zmieniło, gdy zaczęła ona coraz bardziej angażować się w działalność aktywistyczną. Od początku lat 60. wykorzystywała swoją światową sławę, aby promować prawa i ochronę zwierząt. Stało się to tematem jej życia.

Domagała się wprowadzenia w rzeźniach pistoletów ubojowych, aby zabijanie zwierząt było jak najmniej bolesne. Od 1976 roku przyłączyła się do globalnej kampanii przeciwko polowaniom na foki. W 1986 roku założyła Fundację Brigitte Bardot, która działa na rzecz dobrostanu zwierząt na całym świecie.

W 2021 roku Brigitte Bardot musiała zapłacić grzywnę w wysokości 5000 euro za podżeganie do nienawiści między innymi za to, że nazwała myśliwych nazistowskim terminem „Untermenschen” (podludzie).

Sympatie dla skrajnej prawicy

Nie był to bynajmniej pierwszy raz, gdy Bardot popadła w konflikt z polityką. Odkąd w 1974 roku poparła konserwatywnego kandydata na prezydenta Valéry'ego Giscarda d'Estainga przeciwko socjalistowi François Mitterrandowi, wielokrotnie wyraźnie skręcała w prawo. Zaczęła na przykład flirtować z prawicowo-populistyczną partią Front National (Front Narodowy).

W 2014 roku w wywiadzie dla „Paris Match” zachwycała się Marine Le Pen, ówczesną szefową Frontu Narodowego, nazywając ją „Joanną d'Arc XXI wieku”, która ma „uratować Francję”. Już w 2004 roku Bardot została skazana przez francuski sąd za podżeganie do nienawiści rasowej po tym, jak w swojej książce potępiła muzułmanów nie tylko za ubój zwierząt, ale także za rzekome infiltrowanie Francji. Wielokrotnie musiała płacić grzywny za podżeganie do nienawiści wobec muzułmanów lub mieszkańców Reunionu, zamorskiego departamentu Francji.

Między skandalami i alegorią

Brigitte Bardot wielokrotnie wypowiadała się na tematy związane z płcią. Po kilku bardzo ambiwalentnych wypowiedziach na temat współczesnej sceny gejowskiej zaprzeczyła, że jest homofobką, wskazując na to, że ma wielu przyjaciół homoseksualnych. Jednocześnie jednak za eksplozję kosztów w służbie zdrowia obwiniła liczbę operacji zmiany płci. Podczas debaty #MeToo na temat molestowania seksualnego w branży filmowej stwierdziła, że wiele aktorek „drażni” producentów, aby zdobyć rolę, „a potem mówią, że były molestowane, żebyśmy o nich mówili”.

Pomimo wielu kontrowersyjnych wypowiedzi i poglądów Brigitte Bardot do końca życia pozostała – wprawdzie barwną – ale ikoną narodową Francji. Nie jest to przypadek, ponieważ „BB” wielokrotnie pozowała do popiersi Marianne, nieoficjalnego symbolu narodowego Francji.

„Opłakujemy legendę stulecia” – napisał prezydent Francji Emmanuel Macron w niedzielę na X po wiadomości o śmierci Bardot.

„Jej filmy, głos, olśniewająca sława, inicjały, troski, wielka miłość do zwierząt, twarz, która stała się symbolem Marianne – Brigitte Bardot uosabiała życie w wolności. Francuska tożsamość, uniwersalny blask” – dodał.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

„Mamy do czynienia z dramatycznym spadkiem znaczenia religii. W niemal wszystkich krajach świata osłabieniu ulegają zarówno więzy z Kościołami, jak i indywidualna religijność” – powiedział socjolog religii Detlef Pollack w wywiadzie dla najnowszego wydania tygodnika „Die Zeit”.

Nie ma miejsca na wiarę i Boga

Zdaniem socjologa skrajnym przykładem ilustrującym tę tendencję jest Holandia, gdzie w latach 60. odnotowywano najwyższy w Europie odsetek osób chodzących do kościoła. Obecnie odsetek osób nienależących do żadnego Kościoła przekracza 70 proc.

Wśród przyczyn spadku znaczenia religii w nowoczesnych społeczeństwach konsumpcyjnych, Detlef Pollack wymienił silną indywidualizację ograniczającą stopień organizacji we wszystkich wspólnotach. Dotyczy to jego zdaniem nie tylko partii, związków zawodowych czy stowarzyszeń, ale także Kościołów.

„Wraz z dobrobytem, demokracją, opieką socjalną i kulturowym pluralizmem zmianie ulegają warunki istnienia systemów religijnych. Nie ma miejsca na wiarę w zaświaty, w Boga” – tłumaczy socjolog.

Przyspieszona sekularyzacja w Polsce

„W Polsce obserwujemy w ostatnich latach przyspieszoną sekularyzację” – powiedział Detlef Pollack. Dotyczy to przede wszystkim młodszego pokolenia. Jak zaznaczył, w 2000 roku w podejściu do religii nie było widać większych różnic między pokoleniami, natomiast w w 2021 r. w cotygodniowej mszy brało udział 60 proc. osób w wieku 60+, ale tylko 20 proc. w przedziale wiekowym 18-24.

W Iranie, według oficjalnych danych, 90 proc. mieszkańców jest nadal muzułmanami, ale w anonimowych sondażach online tylko 40 proc. przyznaje się do islamu, 22 proc. uczestników ankiety twierdzi, że nie należy do żadnej religii, a 9 proc. deklaruje ateizm.

„W Iranie jest to reakcja na teokrację” – wyjaśnia socjolog. Im bardziej ludzie są niezadowoleni z polityki władz, tym bardziej dystansują się od panującej religii. „Motyw jest czysto polityczny” – dodaje Detlef Pollack.

Wyjątkiem jest Rosja, gdzie w 1990 r., gdy upadł komunizm, tylko 30 proc. deklarowało przywiązanie do prawosławia. Dziś jest to 70 proc. „Obserwujemy upolitycznienie i nacjonalizację religii. Kto chce być dobrym Rosjaninem, ten wyznaje prawosławie. Sojusz kościoła z państwem spowodował, że religia stała się wyznacznikiem tożsamości. Ma to niewiele wspólnego z pogłębioną wiarą” – wyjaśnił socjolog.

Utrata poczucia wspólnoty

Zdaniem Detlefa Pollacka utrata więzi religijnych prowadzi do utraty poczucia wspólnoty i sensu. „Religia oznacza poczucie, że istnieje coś, co wykracza poza mnie. Chrześcijaństwo podtrzymuje tę świadomość, a to prowadzi do powstania wdzięczności, nadziei, litości. Gdy ten wymiar zanika, w życiu brakuje czegoś decydującego. Czują to nawet ludzie, którzy są dalecy od Kościoła” – twierdzi socjolog. Jego zdaniem praktykowanie indywidualnej religijności jest w praktyce niemożliwe, gdyż wystąpienie z Kościoła oznacza brak wspólnoty.

Proces spadku znaczenia Kościołów będzie, jak przewiduje Detlef Pollack, trwał i jeszcze przyspieszy. Prognozy przewidują, że do 2060 r. liczba osób chodzących do kościoła ulegnie kolejnemu zmniejszeniu o połowę. Wielu ludziom wiara i kościół stały się „po prostu obojętne”.

„Dawniej osoba występująca z Kościoła musiała tłumaczyć się z tej decyzji. Obecnie trzeba uzasadniać, dlaczego jeszcze się jest w Kościele. Chrześcijanie znajdują się pod presją” – mówi socjolog.

Detlef Pollack powiedział, że bardzo żałuje utraty znaczenia religii. „Kościoły są wielkimi twórcami kultury, poczynając od wspaniałych budynków kościelnych, poprzez muzykę i inspirowane przez religię malarstwo, aż do wielkich religijno- filozoficznych myślicieli. Nasz system prawny też zawdzięcza dużo Kościołom. Żałuję, że zanika zainteresowanie i że pomija się mądrości Starego Testamentu i poruszające historie Nowego Testamentu” – powiedział socjolog w wywiadzie dla „Die Zeit”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

W przyszłym roku Deutsche Bahn zamierza zainwestować w modernizację sieci kolejowej ponad 23 miliardy euro, czyli więcej niż kiedykolwiek wcześniej. „Ponad połowa tych środków zostanie przeznaczona na istniejącą sieć” – powiedział agencji prasowej dpa Philipp Nagl, szef DB InfraGo, spółki kolejowej odpowiedzialnej za infrastrukturę: „Pozostałe środki zostaną przeznaczone na cyfryzację, budowę i rozbudowę, małe i średnie inwestycje, dworce kolejowe oraz szereg mniejszych projektów”.

W 2025 roku: ponad 19 miliardów euro

Już w tym roku kolej zainwestowała około 19 miliardów euro w modernizację infrastruktury kolejowej, uznanej za przestarzałą i przeciążoną. Odnowiono tysiące rozjazdów i setki kilometrów sieci trakcyjnej, a także prawie 2300 kilometrów torów. Ponadto uruchomiono 60 nowych nastawni, jednak nie na dworcu głównym w Kolonii, gdzie we wrześniu nie udało się uruchomić takiej nastawni z powodu problemów z oprogramowaniem, pomimo całkowitego zamknięcia ruchu.

Do ważnych projektów budowlanych w kończącym się roku należą trwająca generalna renowacja między Hamburgiem a Berlinem, poprawa połączenia lotniska Berlin-Brandenburg z centrum Berlina oraz odbudowa zniszczonej przez powódź w 2021 roku linii kolejowej Ahrtalbahn w Nadrenii-Palatynacie.

„Jeśli będziemy kontynuować inwestycje w istniejącą sieć na tym poziomie, sieć będzie mogła stale się poprawiać” – powiedział Philipp Nagl. W 2025 roku na kolei prowadzono łącznie około 26 000 prac budowlanych, a w przyszłym roku będzie ich prawdopodobnie 28 000. Według własnych informacji w kończącym się roku InfraGo zmodernizowało około 950 ze swoich 5700 stacji kolejowych.

Sieć pozostaje w złym stanie

Pomimo wysokich kwot, które są obecnie inwestowane, pasażerowie nadal codziennie odczuwają, jak zły jest stan sieci kolejowej w Niemczech. Punktualność w ruchu dalekobieżnym jest rekordowo niska. Wiele placów budowy nadal spowalnia ruch pociągów, a nieprzewidziane zakłócenia są na porządku dziennym.

„Te urządzenia nigdy nie były eksploatowane tak długo przy takim obciążeniu, na przykład stare nastawnictwo przekaźnikowe” – powiedział szef InfraGo. „Są one zaprojektowane na 40 lat, a obecnie niektóre z nich są używane już od 70 lat”. – dodał. W pewnym momencie każdy element konstrukcyjny osiąga granicę użyteczności, zwłaszcza że ruch na tych urządzeniach jest coraz większy.

W ramach tzw. generalnych remontów rząd i koleje planują do połowy lat 30. XXI wieku całkowicie odnowić przynajmniej szczególnie ruchliwe trasy w Niemczech. Pierwszym etapem będzie w 2024 r. tzw. Riedbahn między Frankfurtem a Mannheimem. Jednak nawet tam koleje nie osiągnęły jeszcze pożądanego poziomu, jeśli chodzi o awarie. „Od momentu ponownego uruchomienia trasy odnotowujemy średnio o ponad 60 procent mniej zakłóceń niż wcześniej” – powiedział Philipp Nagl. Celem było jednak 80 procent. Nagl wyraził przekonanie, że cel ten zostanie osiągnięty.

Cyfryzacja przebiega powoli

Kolejnym problemem na tej trasie jest cyfryzacja technologii sterowania i zabezpieczeń, zwanej ETCS. „Jak dotąd działa ona tylko na południowym odcinku” – powiedział menedżer. Wynika to również z faktu, że pociągi zazwyczaj nie są jeszcze wyposażone w nową technologię ETCS. Dlatego też podczas trwającej obecnie generalnej renowacji między Hamburgiem a Berlinem kolej nie zainstalowała jeszcze ETCS na większości odcinków trasy.

Ogólnie rzecz biorąc, w sieci kolejowej jest dotychczas niewiele tras wyposażonych w ETCS. Według kolei jest to 683 kilometry; w 2025 roku dodano 157 kilometrów.

InfraGo dokumentuje stan sieci i urządzeń w corocznym raporcie o stanie technicznym. Kolejna aktualizacja ma ukazać się w kwietniu 2026 roku.

(DPA/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Według sondażu zdecydowana większość społeczeństwa uważa, że konieczna jest gruntowna reforma emerytalna, ale zaufanie do rządu w tej kwestii jest niewielkie. Wynika to z ankiety przeprowadzonej przez instytut Civey dla gazet należących do grupy medialnej Funke.

Według niego 82 procent respondentów uważa, że konieczna jest gruntowna reforma emerytur ustawowych. 9 procent jest przeciwnego zdania, a kolejne 9 procent nie ma zdania. Tylko 20 procent ufa, że koalicja CDU/CSU oraz SPD jest w stanie przeprowadzić taką gruntowną reformę emerytalną. 69 procent nie wierzy w to, a 11 procent nie ma zdania.

Emerytur według liczby lat składkowych?

60 procent respondentów uważa, że wysokość emerytury powinna być uzależniona nie od wieku, ale od liczby lat składkowych. 24 procent respondentów jest przeciwnych takiej propozycji, a 16 procent nie ma zdania.

81 procent respondentów opowiada się za tym, aby również urzędnicy państwowi, osoby samozatrudnione i posłowie płacili składki na ustawowe ubezpieczenie emerytalne. 12 procent jest przeciwnych, a 7 procent nie ma zdania.

Profesor ekonomii Jens Südekum zaproponował, aby wiek emerytalny nie był już uzależniony od wieku, ale od liczby lat składkowych. Z kolei federalna minister pracy Bärbel Bas (SPD) zaproponowała, aby urzędnicy, posłowie i osoby samozatrudnione opłacali składki, by poprawić dochody ustawowego ubezpieczenia emerytalnego.

W dniach od 16 do 22 grudnia Civey przeprowadził ankietę internetową wśród około 5000 obywateli Niemiec w wieku powyżej 18 lat. Wyniki są reprezentatywne, biorąc pod uwagę błąd statystyczny wynoszący 2,6 punktu procentowego.

Komisja ma zaproponować wielki przełom

Przed świętami Bożego Narodzenia Bundesrat utorował drogę dla pakietu emerytalnego koalicji CDU/CSU i SPD. Ustawa o stabilizacji poziomu emerytur i pełnym zrównaniu okresów wychowywania dzieci może zatem wejść w życie 1 stycznia po podpisaniu przez prezydenta Niemiec.

Dwa dni wcześniej rząd powołał komisję ds. emerytur. Ma ona przedstawić propozycje dotyczące zabezpieczenia emerytur i uniknięcia nadmiernego obciążenia płatników składek i podatników – również po coraz liczniejszym przechodzeniu na emeryturę pokolenia wyżu demograficznego.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Gdyby Niemcy mogły wybrać idealną nauczycielkę z zagranicy, zapewne byłaby to Inge Pizarro Krause. 33-letnia Chilijka, z ośmioletnimi studiami i dwuletnim doświadczeniem w Viña del Mar, jest świetnie przygotowana, by pomóc w zwalczaniu kryzysu kadrowego w niemieckich szkołach. Od sierpnia uczestniczy w programie „Lehrkräfte PLUS” w Kolonii, zgłębiając niemiecki, pedagogikę i metodykę nauczania, a już miała okazję zapoznać się z pracą w szkole zawodowej.

Inge Pizarro Krause w rozmowie z DW wspomina, jak po przyjeździe do Niemiec poczuła, że zaczyna od zera. –To było bardzo frustrujące. Studiowałam, pracowałam jako nauczycielka i chciałam od razu wrócić do zawodu, szukając przy tym programu, który przybliżyłby mnie do niemieckiego systemu edukacji. Program ‘Lehrkräfte PLUS' okazał się dokładnie tym, czego potrzebowałam – wspomina.

Wielu zaczyna od zera

W ciągu dwunastu miesięcy uczestnicy programu „Lehrkräfte PLUS”, w tym Inge Pizarro Krause i 23 osoby z Bośni, Kirgistanu oraz Ukrainy, uzyskają w intensywnym kursie praktyczne kompetencje niezbędne do pracy w niemieckich szkołach. Program jest realizowany również na czterech innych uniwersytetach w Nadrenii Północnej-Westfalii i stanowi lokalną odpowiedź Kolonii na rosnący niedobór kadry pedagogicznej w Niemczech.

Obecnie w całym kraju brakuje dziesiątek tysięcy nauczycieli, a liczba ta wciąż rośnie. Tymczasem wielu przybyszów z zagranicy z wieloletnim doświadczeniem zawodowym często pracuje w dorywczo w różnych zawodach, zamiast w szkołach. – Zastanawiasz się, gdzie tu sens: Niemcy pilnie potrzebują nauczycieli, a jednocześnie stwarzane są ogromne bariery biurokratyczne. Kraj powinien pracować nad systemem, który przyspieszy integrację – mówi Chilijka.

Niemcy nie stać na marnotrawstwo

Potrzeba do tego osób z pasją, takich jak Semra Krieg i Ariane Elshof, które w 2018 roku powołały do życia program „Lehrkräfte PLUS” w Kolonii i od tamtej pory nieustannie go rozwijają. Ariane Elshof przypomina, że od początku programowi przyświecało motto: „Damy radę” – słowa, które niegdyś Angela Merkel użyła, by zachęcić Niemców do podjęcia wyzwania związanego z integracją uchodźców.

– Na początku programu trafiali do nas wykwalifikowani nauczyciele z Turcji i Syrii. Dziś większość przybywa z Ukrainy, ale otrzymujemy też zgłoszenia z Brazylii czy nawet Tanzanii. W obliczu kryzysu kadrowego Niemcy nie mogą pozwolić sobie na zmarnowanie takiego potencjału. To prawdziwi pedagodzy, którzy wkładają w swoją pracę całe serce – podkreśla rozmówczyni DW.

Niedawne badanie Uniwersytetu w Poczdamie oceniło program „Lehrkräfte PLUS”. Rezultaty są zachęcające: uczestnicy czują się pewniej w pracy nauczyciela, ich niemiecki znacznie się poprawił, a motywacja do długotrwałego zatrudnienia w niemieckich szkołach jest wysoka. Najistotniejsze jest jednak to, że większość uczestników poleciłaby program innym migrantom.

Wzrost liczby zgłoszeń

Według Semry Krieg średnio mniej niż jedna osoba na rocznik rezygnuje z programu, co świadczy o jego skuteczności. Na biurku już teraz piętrzy się 50 zgłoszeń na sierpniowy start, a termin składania wniosków mija za dwa tygodnie. Mimo udanej historii, finansowanie programu jest zagwarantowane tylko do końca 2027 roku. W przypadku uruchomionego w 2016 roku ogólnoniemieckiego projektu „Refugee Teachers Program” przy Uniwersytecie w Poczdamie wsparcie finansowe już się zakończyło.

– Otrzymujemy mnóstwo pozytywnych sygnałów, „Lehrkräfte PLUS” to prawdziwa trampolina dla uczestników. Jednocześnie program jest wymagający, bo w rocznym kursie na pełen etat czasami trzeba zmierzyć się z granicami własnych możliwości. Kluczowy dla sukcesu jest język, ale równie istotne są otwartość, wytrwałość i upór – podkreśla Semra Krieg.

Pozytywny przykład nauczycielki z Ukrainy

Natalia Zemlanskaja wykazała się ogromną wytrwałością i determinacją: dwa lata temu wzięła udział w programie „Lehrkräfte PLUS”, odbyła staż w bońskiej szkole zawodowej i została od razu zatrudniona. Przez ponad 20 lat uczyła angielskiego w Odessie, a teraz w Niemczech nie tylko prowadzi lekcje angielskiego, ale też jako wychowawczyni klasy międzynarodowej uczy młodych ludzi z Gwinei, Syrii i Turcji języka niemieckiego.

– Gdy w 2022 roku przyjechałam do Niemiec, wiedziałam, że chcę dalej pracować jako nauczycielka. Najpierw zrobiłam wiele kursów niemieckiego, a potem zupełnie przypadkiem odkryłam program „Lehrkräfte PLUS”. Najcenniejsze w nim są intensywne kursy niemieckiego i staż, który od razu rzuca cię na głęboką wodę, nawet jeśli znajomość języka nie jest jeszcze perfekcyjna – opowiada Natalia Zemlanskaja.

Potrzeba więcej takich programów

Aby nauczycielka z zagranicy mogła skutecznie funkcjonować w niemieckiej szkole, według 47-letniej uczestniczki programu kluczowe jest proaktywne przyswajanie informacji o szkole i uczniach. Ważne są także wsparcie mentorów oraz akceptujące i pomocne środowisko kolegium nauczycielskiego.

Ponadto dobrze byłoby podejmować inicjatywy takie jak „Lehrkräfte PLUS” w większej liczbie miast oraz intensywniej promować takie programy, aby przyspieszyć integrację wykwalifikowanych nauczycieli z zagranicy.

– Każdy nauczyciel z zagranicy powinien wiedzieć, że istnieje taka możliwość. Potrzeba też więcej miejsc oferujących ten program: na moim kursie był nawet uczestnik, który dojeżdżał z Bremy. Niektórzy spędzali tydzień w hotelu – mówi Natalia Zemlanskaja. Wzywa niemiecką politykę do ułatwienia uznawania zagranicznych dyplomów. – Nie jestem początkującą nauczycielką, tylko doświadczoną pedagog – dodaje.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

To miał być rok, w końcu umożliwiający Berlinowi i Warszawie wprowadzenie dwustronnych relacji na nowy, wyższy poziom. Po wyborach parlamentarnych w Niemczech i prezydenckich w Polsce spodziewano się, że polityczny kalendarz pozwoli na ambitniejsze polsko-niemieckie projekty i zacieśnianie współpracy.

Rzeczywistość znowu napisała jednak własny scenariusz, a bilans za rok 2025 w relacjach polsko-niemieckich nie wypada najlepiej. Znowu mówi się o zawiedzionych nadziejach, ale też – co nowe – o kłopotliwej retoryce płynącej z innych niż dotąd kierunków.

Obiecujący początek

W lutym w Niemczech odbyły się przyspieszone wybory do Bundestagu, które wygrała chadecja, a Friedrichowi Merzowi udało się stworzyć z socjaldemokratami w miarę stabilną koalicję.

Kanclerz już pierwszego dnia po zaprzysiężeniu złożył wizytę w Polsce, podczas której premier Donald Tusk ogłosił „nowe otwarcie” w relacjach z Niemcami. – Być może najważniejsze w historii ostatnich kilkunastu lat – mówił polski szef rządu.

Merz i Tusk znają się od dawna, a ich partie są w tej samej europejskiej rodzinie (EPL). Dlatego spodziewano się, że między politykami będzie dobra chemia, w przeciwieństwie do dość chłodnych relacji Tuska z poprzednim kanclerzem Olafem Scholzem.

I o ile Tusk i Merz faktycznie wydają się dobrze dogadywać, to krajowa polityka niezmiennie okazuje się ciężarem dla dwustronnych relacji.

Berlin zaostrza kontrole granic

Cieniem na pierwszej wizycie kanclerza w Polsce mocno położyła się sprawa migracji. Berlin zdecydował bowiem o zaostrzeniu kontroli na niemieckich granicach i odsyłaniu z nich osób chcących ubiegać się o azyl. W tej kwestii od razu zarysowała się widoczna różnica zdań między niemieckim kanclerzem a polskim premierem.

Merz, będący pod presją antyimigranckiej partii AfD, obiecał swoim wyborcom zaostrzenie kursu wobec migrantów. Wizja uchodźców z Bliskiego Wschodu odsyłanych do Polski przez niemiecką policję była jednak nie do zaakceptowania dla Warszawy. Takie obrazki byłyby prezentem dla prawicowej opozycji w kraju, która już tygodni rozkręcała w mediach społecznościowych opowieść o rzekomych masowych deportacjach do Polski uchodźców z Niemiec. W odpowiedzi na ruch Berlina strona polska też wprowadziła kontrole graniczne.

Niewykluczone, że wykreowana przez PiS i Roberta Bąkiewicza graniczna histeria pomogła wygrać wybory prezydenckie kandydatowi prawicy. Zwycięstwo Karola Nawrockiego 1 czerwca ostatecznie pogrzebało scenariusz zakładający, że rok 2025 przyniesie rozkwit relacji z Niemcami.

Zamiast tego w polsko-niemieckiej agendzie znowu dużo miejsca zaczęła zabierać trudna przeszłość okraszona nieprzyjemną antymiemiecką retoryką. Co ciekawe, Donald Tusk nie tylko zrezygnował z dawania jej odporu, ale wobec Niemiec sam zaczął posługiwać się językiem kojarzonym dotychczas z jego politycznymi oponentami.

Znowu zawiedzione oczekiwania

Wicedyrektorka Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmstadt dr Agnieszka Łada-Konefał ocenia, że mijający rok był okresem częściowego zastoju. – To rok wielu niespełnionych nadziei i wielu krzywdzących wypowiedzi, psujących wzajemne relacje – mówi w rozmowie z DW.

Zdaniem badaczki nie było widać wyraźnego wzmacniania polsko-niemieckiej współpracy. W dodatku prawica nadal chętnie sięgała po antyniemieckie hasła, choćby w kontekście migracji.

– Niemcy pokazywano w Polsce jako kraj, który chce celowo stworzyć Polsce trudności, robi Polsce na złość, pozbywa się swojego problemu kosztem Polski. Strona rządowa z kolei poddała się tej retoryce i zostawiła jej otwartą przestrzeń, nie negowała pewnych wypowiedzi, a wręcz wypowiadała się w podobnym duchu.

Agnieszka Łada-Konefał dodaje, że niektóre wypowiedzi padające ze strony obozu rządowego kojarzą się z dawno minionymi czasami w relacjach polsko-niemieckich albo z retoryką prawicy. – To z pewnością duży problem – ocenia.

Kto to mówi?

Retoryczne przesunięcie Donalda Tuska w prawą stronę słychać było szczególnie wyraźnie w ostatnich tygodniach. 1 grudnia, podczas polsko-niemieckich konsultacji rządowych w Berlinie, polski premier stwierdził na konferencji prasowej, że zrzeczenie się przez Polskę reparacji od Niemiec w latach 50. ubiegłego wieku nie było suwerenną decyzją i nie jest uznawane za akt zgodny z wolą polskiego narodu.

– Bo naród Polski nie miał w tej kwestii nic do powiedzenia (…) Uważamy, że Polska nie otrzymała zadośćuczynienia za straty i zbrodnie z czasów drugiej wojny światowej – mówił.

Półtora roku rok wcześniej, dokładnie w tym samym miejscu, tyle że stojąc obok kanclerza Scholza, Tusk brzmiał inaczej. – W sensie formalnym, prawnym, międzynarodowym kwestia reparacji została zamknięta wiele lat temu. Kwestia moralnego, finansowego, materialnego zadośćuczynienia nigdy nie została zrealizowana, nie z winy kanclerza Scholza i nie z mojej winy – mówił w lutym 2024.

O zmianie retoryki może też świadczyć wystąpienie premiera w Wałbrzychu z połowy grudnia, gdy podczas obchodów 80. rocznicy włączenia ziem zachodnich i północnych do Polski premier perorował o „ziemiach odzyskanych”. Wydarzenie odbywało się pod hasłem „Tu jest Polska”, a w jego ramach podpisano „Deklarację Piastowską”.

Jak za PiS-u?

Prof. Klaus Bachmann, politolog z warszawskiego Uniwersytetu SWPS, widzi w działaniach rządu wręcz kontynuację polityki wobec Niemiec prowadzonej w czasach PiS i to nie tylko w warstwie retorycznej.

– W niektórych przypadkach rząd Tuska jest nawet skuteczniejszy niż rząd PiS. Jaskrawym przykładem jest pomysł, żeby wprowadzić kontrole graniczne w odwecie za niemieckie kontrole. Na to nawet PiS nie wpadł – mówi DW.

Zdaniem naukowca rządząca Polską koalicja jednak nic nie zyska na próbie ścigania się z prawicą na to, kto bardziej zdystansuje się od Niemiec. Klaus Bachmann uważa, że w ten sposób nie da się zjednać sobie żadnych dodatkowych wyborców, można za to odstraszyć tych bardziej umiarkowanych.

– Po obu stronach granicy, zarówno w Niemczech jak i w Polsce, politycy zarazili się chorobą, która każe im wierzyć, że partie prawicowo-populistyczne da się osłabić, będąc bardziej populistycznym niż one. Ale to droga donikąd – ocenia.

Dopytywany o stosunek Berlina wobec Warszawy w mijającym roku politolog mówi krótko: wciąż lekceważący. Wymienia w tym kontekście choćby ciągnące się od lat zabiegi o utworzenie w Berlinie pomnika dla polskich ofiar wojny. – Jeśli w tak małych sprawach idzie źle, to możemy sobie wyobrazić, jak wyglądają duże sprawy – dodaje.

Rok nie całkiem stracony

Mijającego roku nie można jednak całkowicie spisywać na straty. Ostatnie miesiące przyniosły kilka mocnych akcentów w polsko-niemieckiej współpracy obronnej. Niemieckie wyrzutnie rakiet Patriot strzegły nieba nad Podkarpaciem, niemieckie myśliwce pomagają pilnować polskiej przestrzeni powietrznej, a niemieccy saperzy niebawem będą wspierać budowę umocnień na polskiej granicy z Białorusią i Rosją.

Podczas konsultacji rządowych w Berlinie przyjęto deklarację, która pełna jest zapewnień o woli dalszego pogłębiania współpracy w dziedzinie obronności. Jeden z konkretów to utworzenie grupy roboczej na szczeblu ministerstw obrony. Konsultować mają się także ministerstwa transportu, aby koordynować pilne inwestycje w modernizacje transgranicznej infrastruktury. To też ważne z punktu widzenia obronności kraju.

Agnieszka Łada-Konefał zalicza współpracę w dziedzinie obronności do pozytywów mijającego roku. – Fakt stacjonowania w Polsce niemieckich Patriotów był naprawdę ważny. To bardzo konkretny aspekt tej współpracy, który daje nadzieje na przyszłość. Warto podkreślać, że w kluczowych kwestiach ta współpraca istnieje i jest być może nawet za mało widoczna – mówi.

Jej zdaniem także sprawy gospodarcze ciągną relacje polsko-niemieckie ku górze. Ze sfer biznesowych i gospodarczych wciąż dochodzą sygnały, że to był dobry rok, a Polska jest dla Niemiec gospodarczo coraz ważniejsza.

Analizując ostatnie miesiące nie można też nie wspomnieć o przyjętej przez Bundestag uchwale wzywającej rząd do szybkiej budowy w Berlinie właściwego pomnika polskich ofiar wojny, który zastąpi postawiony w czerwcu prowizoryczny głaz. Podczas konsultacji rządowych w grudniu doszło też do przekazania Polsce cennych dóbr kultury zrabowanych przez Niemców w czasie okupacji.

Inny obraz Polski

Patrząc wstecz na mijający rok warto odnotować także wyjątkowo dużą liczbę pochlebnych publikacji na temat tempa i poziomu rozwoju Polski, jakie pojawiały się w niemieckich mediach. Można było w nich przeczytać o polskim cudzie gospodarczym, czy nawet Polsce jako wzorze do naśladowania dla Niemiec. Pojawiły się nawet artykuły, w których zachwycano się polskim winem.

To, że obraz Polski w Niemczech się zmienia, i to na lepsze, potwierdza wynik ostatniego cyklicznego badania z serii Barometr Polska-Niemcy. Wyraźnie spada w nim niechęć Niemców do Polaków, a jednocześnie rekordowo wzrasta akceptacja Polaków w roli sąsiadów, koleżanek lub kolegów z pracy czy nawet członków rodziny.

Niestety nie można powiedzieć tego o sympatii Polaków do Niemców. Ta spada, a poziom niechęci do zachodniego sąsiada wspina się na niewidziane od dziesięcioleci poziomy. To chyba najsmutniejsza polsko-niemiecka wiadomość mijającego roku.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Ekspozycja „Love You For Infinity” w Sprengel Museum w Hanowerze jest pierwszym w historii projektem, który zestawia ich twórczość w jednej narracji. I już sam ten fakt sprawia, że jest ona wydarzeniem o randze międzynarodowej, łączącym malarstwo, rzeźbę, instalacje i film.

Poważny komunikat w niepoważnej formie

Prace każdego z nich można rozpoznać od razu. Co więcej, wzory te stały się wszechobecne, choć często anonimowe; znane same przez siebie, nie zaś przez nazwisko twórcy. Tymczasem Niki de Saint Phalle, Yayoi Kusama i Takashi Murakami to artyści, którzy zmienili postrzeganie tzw. sztuki wysokiej. Udowodnili, że sztuka niosąca poważny komunikat nie musi mieć poważnej formy.

Radosne, kolorowe „Nany”, czyli obfite kobiece figury autorstwa Niki de Sant Phalle to bowiem manifest wyzwolenia spod presji estetycznych i patriarchalnych ideałów smukłości. To symboliczny powrót do archetypów takich jak Wenus z Willendorfu sprzed 30 tysięcy lat, zdecydowanie łamiących dzisiejsze standardy piękna (zdaniem naukowców BMI paleolitycznych figurek przekracza 40, co oznacza otyłość trzeciego stopnia).

Z kolei feeria barw i kropek w każdym rozmiarze, pokrywających instalacje, kolaże, obrazy, rzeźby (szczególnie znane są dynie oraz lustrzane pomieszczenia, ze ścianami odbijającymi się wzajemnie w nieskończoność) to znaki firmowe Yayoi Kusamy. Mimo miłych skojarzeń z zabawą i beztroską, te prace są odzwierciedleniem problemów psychicznych twórczyni i jej obsesji powtarzalności, natłoku, z którymi zmaga się w sumie całe swoje życie. Ta dziś 96-letnia malarka, rzeźbiarka i performerka należy do artystek obecnie najpopularniejszych na świecie.

Pulę domyka Takashi Murakami – malarz i twórca cyfrowy, inspirujący się mangą i anime w kontekście amerykańskiej popkultury. Jego prace to bezlitosny komentarz do przebodźcowania i wszechobecności mediów. Z pozoru pogodne kwiatki okazują się czaszkami, a uśmiechnięte postacie przy bliższym przyjrzeniu budzą niepokój deformacjami, horrorem pod pozorem niewinności. W 2008 roku magazyn „Time” umieścił Takashiego Murakamiego na liście „100 najbardziej wpływowych osób”.

I teraz, w Sprengel Museum w Hanowerze, wszystkie te trzy wybitne osobistości zestawiono na jednej wystawie. Pierwszej takiej w historii.

Ponadczasowe tematy i pytania

Dla Hanoweru wystawa ma znaczenie szczególne. Tu bowiem Niki de Saint Phalle zyskała międzynarodową sławę dzięki swoim „Nanom”, które po raz pierwszy zostały wystawione w przestrzeni publicznej w Hanowerze w 1974 roku. Budzące wówczas gorące dyskusje, charakterystyczne rzeźby do dziś kształtują obraz miasta, ustawione nad rzeką Leine należą do najbardziej rozpoznawalnych symboli stolicy Dolnej Saksonii.

– Chcieliśmy przypomnieć tę historię, ale też pokazać Niki w nowym, międzynarodowym kontekście – wyjaśnia Stefan Gronert, współkurator ekspozycji i wicedyrektor muzeum ds. naukowych. Efekt? Ogromne zainteresowanie publiczności: do tej pory wystawę odwiedziło już ponad 110 tysięcy osób, z czego – jak wynika z badań – aż 30 procent to osoby, które po raz pierwszy przekroczyły próg muzeum.

Jednak – jak podkreśla rozmówca DW – nie chodziło wyłącznie o efektowne połączenie wielkich nazwisk, lecz o pokazanie wspólnych tematów, napięć i pytań, które artyści ci stawiają od dekad.

– Choć Niki de Saint Phalle była po swojej śmierci w 2002 roku prezentowana na ponad 800 wystawach, to po raz pierwszy zestawiamy ją z dwiema ikonami japońskiej sztuki współczesnej: Yayoi Kusamą i Takashim Murakamim – podkreśla Stefan Gronert. Co ciekawe, Niki i Kusama znały się osobiście już w latach 50. w Nowym Jorku. Murakami dołącza do tego dialogu jako artysta młodszego pokolenia, który – jak zauważa kurator – „na swój sposób kontynuuje pytania, jakie pojawiały się u Niki i Kusamy, przenosząc je w realia globalnego, zmediatyzowanego świata (gdzie media mają realny wpływ na funkcjonowanie społeczeństw i rządów)”.

Od miłości do nieskończoności

Struktura ekspozycji ma charakter narracyjny. Kolejne sale prowadzą widza przez tematy takie jak miłość, seksualność, psychika, konsumpcja, utopia czy wreszcie nieskończoność. – Ta sekwencja nie jest przypadkowa – podkreśla Stefan Gronert. – Nawiązuje do tytułu wystawy „Love You For Infinity”, który z kolei jest cytatem z piosenki Jaymesa Younga. Zaczynamy od miłości, a kończymy na idei nieskończoności, rozumianej zarówno metafizycznie, jak i wizualnie.

W tym sensie wystawa ma niemal dramaturgiczną strukturę. Widz nie tylko ogląda dzieła, ale przechodzi przez doświadczenie, w którym emocje, kolory i przestrzeń stopniowo się intensyfikują. Kuratorzy świadomie unikają jednak jednoznacznych interpretacji. „Nie chcemy prowadzić widza za rękę ani narzucać mu jedynej możliwej lektury” – zaznacza Stefan Gronert.

Już pierwsza sala wystawy ujawnia główną strategię narracyjną. Zwiedzający natychmiast rozpoznają ikoniczne motywy: barwne, monumentalne „Nany” Niki de Saint Phalle, obsesyjnie powtarzane kropki i dynie Yayoi Kusamy oraz uśmiechnięte – często niepokojące – kwiaty Murakamiego. – Każda z tych postaci wypracowała własny, niezwykle silny język wizualny – wyjaśnia rozmówca DW. – I właśnie te znaki prowadzą widza przez całą wystawę.

Jednocześnie kuratorzy starają się pokazać, że za atrakcyjną, niemal popową powierzchnią kryją się pytania o tożsamość, cielesność, konsumpcję i granice wolności. W tym sensie „Love You For Infinity” to nie tylko wystawa „ładnych obrazów”, lecz także opowieść o sprzecznościach współczesnej kultury.

Ciało, trauma, kolor

Jednym z kluczowych wątków wystawy jest relacja między sztuką wysoką a popkulturą. Dla Niki de Saint Phalle, Kusamy i Murakamiego ten podział od dawna przestał mieć sens. – Już Andy Warhol pokazał, że granica między tym, co elitarne, a tym, co masowe, jest płynna – przypomina Stefan Gronert. – Murakami wprost odnosi się do tej tradycji, przenosząc ją w realia globalnego rynku i kultury cyfrowej.

Choć wystawa pulsuje kolorem, nie unika tematów trudnych. Trauma, cielesność, lęk i śmierć pojawiają się u wszystkich trojga artystów – czasem wprost, czasem w formie metafory. – Te wątki są uniwersalne i ponadkulturowe – zauważa kurator. – Choć artyści pochodzą z różnych kontekstów, dotykają podobnych doświadczeń ludzkich.

Kolor w tej narracji nie pełni funkcji czysto dekoracyjnej. Jak wyjaśnia Stefan Gronert, nie chodzi o terapeutyczne „pocieszanie” widza, lecz o stworzenie intensywnego pola doświadczenia. Symboliczne znaczenie ma również finał wystawy – przestrzeń z lustrzaną podłogą, która wizualnie potęguje motyw nieskończoności i wciąga odbiorcę w sam środek instalacji.

Sztuka jako doświadczenie

Kurator podkreśla, że celem nie było wartościowanie czy moralizowanie. Wystawa ma raczej unaocznić, jak sztuka funkcjonuje dziś w świecie nadmiaru obrazów, marek i bodźców. Symbolicznym dopełnieniem tej refleksji jest „Infinity Shop” – sklep na końcu ekspozycji, w którym można kupić przedmioty inspirowane prezentowanymi dziełami. – To zaproszenie do zastanowienia się, gdzie kończy się dzieło sztuki, a zaczyna produkt – zaznacza Stefan Gronert.

Na pytanie, jakie refleksje może u widza wywołać ta wystawa, kurator odpowiada: „Nie chcemy nikogo pouczać. Chcemy stworzyć przestrzeń, w której każdy może znaleźć coś dla siebie – emocję, pytanie, impuls do refleksji”. I być może właśnie w tym tkwi siła „Love You For Infinity”: w umiejętnym połączeniu dostępności z głębią, spektaklu z refleksją, radości z niepokojem.

W czasach przesytu obrazami i informacjami wystawa w Hanowerze przypomina, że sztuka wciąż potrafi zatrzymać, poruszyć i zaskoczyć – niezależnie od tego, czy przyciąga nas kolor, forma, czy pytania, które stawia o nas samych.

Ikony kultury wizualnej

Warto przy tym wyraźnie podkreślić, że bohaterowie wystawy nie są jedynie uznanymi twórcami świata sztuki, lecz ikonami kultury wizualnej w najszerszym sensie. Niki de Saint Phalle, Yayoi Kusama i Takashi Murakami należą do grona artystów, których nazwiska funkcjonują dziś podobnie jak marki – rozpoznawalne daleko poza murami muzeów. Ich prace cytowane są w modzie, muzyce, designie i popkulturze, a ich estetyka przeniknęła do zbiorowej wyobraźni kilku pokoleń.

Szczególnie wyraźnie widać to w przypadku Kusamy i Murakamiego, którzy od lat współpracują z domem mody Louis Vuitton, przenosząc swoje charakterystyczne motywy – kropki, dynie, psychodeliczne wzory czy uśmiechnięte kwiaty – na luksusowe torebki, ubrania i witryny sklepowe na całym świecie. Ów ruch między galerią, ulicą i butikami pokazuje, jak bardzo granice między sztuką wysoką a popkulturą uległy zatarciu. To właśnie dlatego wystawa w Hanowerze rezonuje tak silnie nie tylko z miłośnikami sztuki, lecz także z publicznością, która na co dzień obcuje z wizualnym językiem popkultury, nawet jeśli nie zawsze zdaje sobie z tego sprawę.

Ogrom pracy za kulisami

Powierzchnię wystawową, mierzącą 2000 metrów kwadratowych, podzielono na dwanaście obszarów tematycznych (wprowadzenie, miłość, wczesna twórczość Niki, potwory, seksualność, konsumpcja, utopie itp.), prezentując 110 eksponatów. Za tą efektowną ekspozycją stoi ogromna praca organizacyjna i konserwatorska. Sprengel Museum dysponuje jedną z największych kolekcji dzieł Niki de Saint Phalle, jednak wiele z nich przez lata pozostawało w magazynach.

– Część prac wymagała skomplikowanych zabiegów konserwatorskich, zwłaszcza że artystka często używała nietrwałych materiałów – opowiada Stefan Gronert. W przypadku Murakamiego wyzwaniem był transport monumentalnych dzieł z Japonii, a przy Kusamie – napięty kalendarz wypożyczeń jej prac na całym świecie.

Wystawa „Love You For Infinity” w Sprengel Museum w Hanowerze potrwa do 14 lutego 2026 roku.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

„Fajerwerki są w Polsce tańsze, głośniejsze i dostępne przez cały rok. Zakupy są ponadto dużym przeżyciem, nie mówiąc o emocjach towarzyszących próbom przewiezienia ukrytych przed celnikami towarów pirotechnicznych przez granicę. Próba odwagi, być może nawet poczucie tryumfu” – pisze Friederike Haupt w weekendowym wydaniu „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

Autorka zaznaczyła, że szmuglowaniem fajerwerków przez granicę zajmują się nie tylko pojedynczy klienci z Niemiec, ale także osoby nastawione na duży biznes. Na początku grudnia policja zatrzymała na autostradzie A2 w okolicach Frankfurtu nad Odrą transporter z ładunkiem 500 kg wyrobów pirotechnicznych, których użycie wymaga urzędowego pozwolenia. W ubiegłym roku niemieckie służby przechwyciły siedem ton zakazanych w Niemczech towarów pirotechnicznych.

Najpopularniejszy bazar Berlińczyków – Osinów Dolny

Dziennikarka „FAZ” opisuje sytuację na bazarze w Osinowie Dolnym, cieszącym się wśród mieszkańców Berlina największą popularnością. Z berlińskiej dzielnicy Marzahn kursują codziennie autobusy; bilet w obie strony kosztuje 10 euro.

Autorka podkreśliła, że zakupy na bazarze nie są dla Niemców tylko zakupami, lecz „aktem oporu” przeciwko państwu, które reguluje dokładnymi przepisami użycie fajerwerków. Zakupy na polskich bazarach stały się dla wielu osób rodzinną tradycją, rozpoczętą w latach 90. przez dziadków i kontynuowaną obecnie przez trzecie pokolenie.

„FAZ” zwraca uwagę, że na stoiskach oferowane są też flagi używane w Niemczech przez prawicowych ekstremistów oraz kastety, noże sprężynowe, pistolety na naboje sygnalizacyjne.

Jak przeszmuglować fajerwerki przez granicę? Poczekać na deszcz

Sprzedawcy oferują fajerwerki typu F3, na które wymagane są pozwolenia, tyle że „nikt nie wymaga okazania urzędowego dokumentu”. Podobno – kontynuuje autorka – można też dostać wyroby pirotechniczne typu F4, w tym osławione „Super Cobra 6”, przeznaczone także w Polsce tylko dla profesjonalistów. Dlatego nie widać ich w ofercie, ale jeżeli zapyta o nie właściwa osoba, stały klient, to być może coś się znajdzie pod ladą – czytamy w „FAZ”.

Sprzedawcy doradzają klientom, jak najlepiej przewieźć towar przez granicę. Jedna z zasad brzmi – szanse są większe, gdy pada. Podobno niemieccy policjanci nie lubią deszczu i kontrolują rzadziej, gdy pada.

Autorka podkreśliła, że interesy nie idą obecnie tak dobrze, jak jeszcze kilka lat temu. Niemcy muszą oszczędzać, Polacy podnieśli ceny, a kontrole graniczne i kolejki na przejściach zniechęcają wielu klientów do zakupów w Polsce.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Clemens Graf von Hoyos, szef Niemieckiego Stowarzyszenia Etykiety Knigge, wyraził uznanie dla kanclerza Friedricha Merza, chwaląc jego nienaganne maniery. Na pytanie, czy 70-letni kanclerz zachowuje się właściwie, Hoyos odpowiedział w sobotnim wydaniu „Rheinischen Post” : „Uważam, że kompetencje Merza w zakresie formalnej etykiety są solidne”.

Według Hoyosa, umiejętności etykiety u Merza wynikają także z dotychczasowej kariery zawodowej, w której kładziono szczególny nacisk na nienaganne maniery. Jednocześnie podkreśla, że ważne jest też mieć trochę charakteru i wyraźnych cech osobowości, które są potrzebne, aby zostać zapamiętanym. A te, zdaniem eksperta, kanclerz posiada.

Urodzony w Brilon w regionie Sauerland Friedrich Merz pełnił funkcje sędziego i prawnika, zasiadał w radach nadzorczych licznych przedsiębiorstw oraz kierował niemieckim oddziałem amerykańskiej firmy inwestycyjnej BlackRock.

Znaczenie wzoru na krawacie

Ekspert Knigge wypowiedział się również pochlebnie na temat krawatów z motywami zwierzęcymi, które kanclerz często nosi podczas publicznych wystąpień. Hoyos chwali, np. krawaty z motywem słonia, pod warunkiem że słoń ma uniesioną trąbę i jej nie zwiesza. „Dopóki zwierzęta patrzą w prawo i sprawiają wrażenie ruchu do przodu, a nie do tyłu, uważam, że jest to trafny wybór” – wyjaśnił.

Hoyos podkreśla jednocześnie, że współczesne debaty parlamentarzystów w Bundestagu stały się „głośniejsze, bardziej emocjonalne i nastawione na efektowną prezentację”. Ostatecznie liczą się już tylko kliki w sieci, co negatywnie odbija się na kulturze zachowania w dyskursie parlamentarnym.

Według Hoyosa, dobre maniery wymagają wytwornej powściągliwości, kontroli impulsów i opanowania. „Mówiąc wprost: w parlamencie brakuje mi właśnie takiej klasy i opanowania” – podkreślił ekspert od etyki.

(DPA/jar)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

– Musimy odmawiać kobietom i rodzinom niemal każdego dnia – mówi w rozmowie z DW Navina Reichardt, pracownica socjalna w „Hilfe für Frauen in Not – Frauenhaus Bonn e.V.” (Pomoc dla kobiet w potrzebie – Schronisko dla kobiet w Bonn). – Nie dlatego, że nie potrzebują ochrony, ale dlatego, że mamy pełne obłożenie.

Czasami jest to samotna kobieta, często matka z dziećmi. Rozmowy kończą się skierowaniem jej do innych miast lub krajów związkowych. – Mam wrażenie, że odsyłamy kobiety z powrotem w stronę przemocy – powiedziała Reichardt.

Sytuacja staje się szczególnie napięta w okresie Bożego Narodzenia i innych dni świątecznych. – Z naszego doświadczenia wynika, że ​​zapotrzebowanie wyraźnie wzrasta w tym okresie – relacjonuje pracownica socjalna. Ciasne warunki mieszkaniowe, święta i możliwości wyjścia do szkoły lub pracy potęgują istniejącą przemoc wobec kobiet.

Skalę przemocy domowej ujawniają najnowsze dane Federalnego Urzędu Kryminalnego (BKA). Według raportu opublikowanego w listopadzie w 2024 roku w Niemczech zarejestrowano prawie 266 tys. ofiar przemocy domowej – więcej niż kiedykolwiek wcześniej, co stanowi wzrost o 3,8 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Zdecydowana większość ofiar to kobiety. Przemoc ze strony partnera jest szczególnie powszechna: w prawie 80 proc. przypadków ofiarami są kobiety.

15 ofiar przemocy co godzinę

Ministra ds. Kobiet i Rodziny Karin Prien mówi o dramatycznych wydarzeniach: – Innymi słowy, oznacza to, że w Niemczech co godzinę 15 kobiet pada ofiarą przemocy ze strony partnera – przyznaje.

Prien podkreśla, że ​​liczby te dotyczą jedynie zgłoszonych przypadków. Eksperci zakładają, że zgłaszanych jest mniej niż pięć procent przypadków przemocy ze strony byłych lub obecnych partnerów. Rzeczywisty rozmiar przemocy wobec kobiet jest znacznie wyższy.

Wzrosła również całkowita liczba przestępstw przeciwko kobietom i dziewczętom. W 2024 roku w związku z przemocą domową w Niemczech zginęło 308 dziewcząt i kobiet.

Czy Niemcy robią wystarczająco dużo, aby chronić kobiety? Według statystyk schronisk dla kobiet z 2024 roku, opublikowanych przez stowarzyszenie „Frauenhauskoordinierung e.V.” (Koordynacja Schronisk dla Kobiet), w całym kraju działa prawie 400 takich placówek. Szacuje się, że w ciągu roku schronienie w tych placówkach znalazło 14 tys. kobiet i ponad 15 tys. dzieci.

Zgodnie z wymogami Konwencji Stambulskiej o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet, brakuje ponad 12 tys. miejsc w schroniskach dla kobiet. Ta luka jest znana od lat. Badania zlecone przez Federalne Ministerstwo ds. Rodziny, Seniorów, Kobiet i Młodzieży (BMFSFJ) pokazują, że co druga kobieta nie może znaleźć miejsca w schronisku w swoim regionie. Dwie trzecie osób musi mieszkać w bardzo odległych miejscach, często oddalonych o setki kilometrów od ich poprzedniego domu i sieci wsparcia.

Przeludnienie w schroniskach dla kobiet

To przeludnienie jest widoczne codziennie w Autonomicznym Schronisku dla Kobiet w Bonn. – Kiedy miejsce się zwalnia, zazwyczaj zostaje ono ponownie zajęte w ciągu jednej do dwóch godzin – mówi DW pracownica Sonja Grafschaft. Schroniska celowo nie prowadzą list oczekujących – sytuacja wielu kobiet jest zbyt niestabilna i niebezpieczna. – Dla wielu z nich perspektywa czekania dwa tygodnie na bezpieczne miejsce jest po prostu niemożliwa.

Schronisko oficjalnie dysponuje 15 łóżkami dla kobiet i 11–14 łóżkami dla dzieci, ale często przebywa tam jednocześnie więcej osób. Izba przyjęć jest utworzona, aby w krótkim czasie przyjmować pacjentów w nagłych przypadkach. – Ciągle pracujemy ponad nasze możliwości – mówi Grafschaft.

Otwarcie się wymaga bezpieczeństwa

Po przyjęciu kobiety zaczynają prawdziwą pracę: ocenę ryzyka, wdrażanie środków ochronnych i podejmowanie kroków prawnych. – Wiele kobiet mówi tu po raz pierwszy o swoich doświadczeniach – wyjaśnia Sonja Grafschaft. Anonimowość schroniska jest kluczowa. – Dopiero gdy poczują się naprawdę bezpiecznie, mogą zacząć mówić – dodaje.

Dzieci również są zaangażowane od samego początku. – Przeżyły bardzo stresujące sytuacje – podkreśla pracownica socjalna z Bonn. – Wiele z nich po raz pierwszy doświadcza tu spokoju – mówi, dodając, że nie chodzi o ciszę, ale o wewnętrzną ulgę.

Dostęp do usług wsparcia jest szczególnie utrudniony dla kobiet z doświadczeniem uchodźczym lub migracyjnym. Bariery językowe, brak wiedzy na temat systemu wsparcia i często bardzo mała sieć kontaktów społecznych utrudniają ten dostęp. – Rozmowa o przemocy jest wystarczająco trudna – mówi Grafschaft. – Robienie tego w obcym języku jest jeszcze gorsze – dla wielu kobiet praktycznie niemożliwe.

Dochodzą do tego ograniczenia prawne i finansowe: w zależności od modelu finansowania, nie wszystkie kobiety mogą zostać przyjęte – na przykład studentki lub kobiety bez stałego statusu pobytu. – Fakt, że przemoc nie jest jedynym powodem przyjęcia, ale że dochody lub dokumenty również odgrywają rolę, jest druzgocący dla wielu kobiet – krytykuje Navina Reichardt z organizacji „Help for Women in Need”.

Opóźnione prawo do ochrony przed przemocą

Ustawa o ochronie przed przemocą jest jednym z instrumentów stosowanych w walce z przemocą domową. Umożliwia ona sądom między innymi wydalanie sprawców z mieszkania wspólnego oraz wydawanie nakazów sądowych.

Nowe przepisy, wzorowane na systemie hiszpańskim, pozwalają na monitorowanie szczególnie niebezpiecznych sprawców za pomocą elektronicznych bransoletek zakładanych na kostki, co pozwala na szybsze wykrywanie naruszeń tych nakazów. W przypadku wielu ofiar ustawa o ochronie przed przemocą działa przede wszystkim za pośrednictwem ośrodków poradnictwa: Ośrodki te pomagają im ubiegać się o nakazy sądowe wobec sprawców po incydentach przemocy i interwencji policji.

Wiele organizacji pokłada nadzieje w ustawie o pomocy ofiarom przemocy, uchwalonej przez Bundestag w lutym br. Po raz pierwszy ma ona na celu ustanowienie ogólnokrajowego prawa do ochrony i poradnictwa oraz uregulowanie finansowania schronisk dla kobiet niezależnie od indywidualnych przypadków. Celem jest zapewnienie kobietom bezpiecznego miejsca, bez konieczności uwzględniania ich dochodów, statusu rezydenta ani jurysdykcji poszczególnych gmin.

Krótkie chwile wytchnienia

Wdrożenie ustawy zajmie jednak trochę czasu. Oczekuje się, że pełne wejście w życie tego prawa nastąpi dopiero w 2032 roku. – Do tego czasu będziemy nadal działać z niedoborami – zauważa Sonja Grafschaft. – A nawet wtedy nie jest jasne, na ile finansowanie i liczba miejsc będą wystarczające.

Szczególnie w okresie Bożego Narodzenia zespoły w schroniskach dla kobiet starają się stworzyć poczucie normalności, a także zapewnić bezpieczeństwo przed przemocą. Wykonują z kobietami wieńce adwentowe, pieką ciasteczka i organizują krótkie wycieczki. – Krótko przed świętami Święty Mikołaj przychodzi z prezentami dla kobiet i dzieci, z których większość jest finansowana z darowizn – mówi Reichardt.

To nieliczne, spokojne chwile w mocno obciążonym systemie.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW

Świąteczne dni przyniosły Deutsche Bahn zaskakującą poprawę. Jak wynika z doniesień medialnych, pociągi jeździły w tym czasie wyraźnie punktualniej niż zwykle. Według dziennika „Bild”, który powołuje się na źródła kolejowe, w ciągu trzech dni świąt aż 75 procent składów ICE i IC docierało na czas. To wzrost o 20 punktów procentowych względem średniej dla listopada, kiedy jedynie 55 procent pociągów dojeżdżało punktualnie. Jednocześnie wynik ten był niższy niż w analogicznym okresie ubiegłego roku, kiedy przekraczał 80 procent.

Łącznie, według własnych danych spółki, Deutsche Bahn przewiozła w okresie świątecznym pięć milionów pasażerów. Prezes spółki, Evelyn Palla, w rozmowie z „Bildem” podkreśliła, że choć wiele inwestycji i remontów zostało czasowo wstrzymanych, zaangażowanie kolei wobec pasażerów nie słabnie. Zapewniła, że firma zrobi wszystko, by także w okresie noworocznym ruch pociągów odbywał się bez zakłóceń.

Od nowego roku utrudnienia

Jednocześnie Deutsche Bahn zapowiedziała już utrudnienia w nowym roku – od 26 grudnia do 2 stycznia zostanie zamknięty 65-kilometrowy odcinek trasy z Kolonii przez Wuppertal do Hagen. Pasażerowie w regionie będą musieli przesiadać się na autobusy, a pociągi dalekobieżne zostaną przekierowane na objazdy. Deutsche Bahn planuje wykorzystać ten tydzień na przygotowania do dużej generalnej modernizacji trasy w nadchodzącym roku.

Oznacza to, że od 6 lutego do 10 lipca pasażerowie muszą przygotować się na ponad pięciomiesięczne utrudnienia na 65-kilometrowym odcinku trasy dalekobieżnej i regionalnej. W tym czasie Deutsche Bahn wymieni tory, rozjazdy i mosty, postawi nowe ekrany akustyczne i przeprowadzi modernizację stacji. To ambitny plan, który w dłuższej perspektywie poprawi komfort podróży, choć na początku może być uciążliwy dla pasażerów.

(DPA/jar)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Opiekunki mieszkają i pracują przez całą dobę w domach swoich podopiecznych – gotują, piorą, sprzątają, wyprowadzają ich w wózku inwalidzkim na spacer i pomagają im w innych życiowych sprawach – za przystępne wynagrodzenie – pisze niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ).

„Obecność opiekunki w miejscu pracy przez całą dobę jest nie do pogodzenia z niemieckim prawem pracy” – podkreśla autor. Przy 24-godzinnej gotowości do pracy obowiązuje obowiązkowa płaca minimalna oraz 11-godzinny ciągły wypoczynek. Aby zachować ciągłość opieki, konieczny byłby system trójzmianowy, co znacznie zwiększyłoby koszty.

Działalność niezgodna z niemieckim prawem pracy

„Politycy zdają sobie sprawę z problemu. Nie istnieją jednak proste rozwiązania, które zadowoliłyby wszystkie strony” – pisze „FAZ”.

Frederic Seebohm, szef federalnego związku opieki domowej (VHBP) odrzuca zarzut o wyzysk opiekunek. Jak zaznaczył, opiekunki zarabiają ok. 2000 euro netto za pracę, która nie wymaga specjalnych kwalifikacji, dostając w dodatku wyżywienie i zakwaterowanie gratis. Związki zawodowe wskazują natomiast na złe warunki pracy, których nie można kontrolować ze względu na nietykalność mieszkania.

Rozwiązaniem byłoby rozszerzenie świadczeń umożliwiające finansowanie wszystkich kosztów opieki z ubezpieczenia. Koszty takiego systemu byłyby jednak ogromne – zastrzega autor.

„Brakuje dobrej woli”

„FAZ” zwraca uwagę, że z 700 tysięcy opiekunek, które w ciągu roku podejmuje pracę w Niemczech, nadal wiele pochodzi z Polski, chociaż ich liczba maleje w związku dobrą sytuacją gospodarczą w ich kraju. Coraz większe znaczenie mają natomiast opiekunki z Bułgarii i Rumunii.

Szef VHBP Seebohm uważa, że opiekunki z Europy Wschodniej nie mają w Niemczech swojego lobby. „Państwo prawa, jakim są Niemcy, powinno uregulować ich prawny i finansowy status” – powiedział Seebohm wskazując na Austrię, Włochy, Francję i Szwajcarię jako przykład krajów, gdzie się to udało. W niemieckim ministerstwie pracy i spraw socjalnych brakuje natomiast dobrej woli – twierdzi szef VHBP.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Niemiecka służba meteorologiczna (DWD) ostrzegła w sobotę (27.12.) przed oblodzeniem na północy i wschodzie Niemiec. Oblodzenie występowało również w niektórych regionach na zachodzie kraju oraz na przedgórzu Alp. W kilku krajach związkowych doszło do licznych wypadków na wyjątkowo śliskich drogach.

Straż pożarna w Berlinie ostrzegła kierowców i przechodniów przed zamarzającą mżawką. „W miarę możliwości należy unikać niepotrzebnego przebywania na zewnątrz” – napisano na stronie internetowej straży.

Liczne wypadki

W Dolnej Saksonii w sobotę wczesnym rankiem doszło do wypadku na autostradzie A1. Rannych zostało 13 osób. Jak poinformowała straż pożarna, w pobliżu Wildeshausen w powiecie Oldenburg zderzyło się pięć pojazdów. Nawierzchnia drogi przypominała lodowisko. Po wyjściu z samochodów służby ratownicze mogły poruszać się na miejscu wypadku tylko małymi krokami – z powodu śliskiej nawierzchni.

W nocy we wschodniej części Meklemburgii-Pomorza Przedniego doszło do kilkunastu wypadków z powodu śliskich dróg. Również w Szlezwiku-Holsztynie oblodzenia na drogach spowodowało rano kilka wypadków drogowych. Szczególnie dotknięte zostały powiaty Herzogtum Lauenburg i Stormarn. Jak dotąd nikt nie odniósł poważnych obrażeń w wyniku tych wypadków.

Dodatkowe karetki pogotowia

W Hamburgu straż pożarna od piątku wieczorem w ciągu niecałych dwunastu godzin interweniowała 87 razy w związku z wypadkami spowodowanymi oblodzeniem. Były to głównie wypadki samochodowe, a upadki pieszych. Udostępniono dodatkowe karetki pogotowia, aby móc obsłużyć zwiększoną liczbę wezwań.

Według wstępnych danych policji, od piątku od godz. 18.00 w Brandenburgii odnotowano około 120 wypadków drogowych. Rzecznik prasowy poinformował, że 19 osób odniosło obrażenia. Ostateczne statystyki będą dostępne dopiero następnego dnia, ale już teraz wiadomo, że liczba wypadków znacznie przewyższa liczbę z analogicznego okresu ubiegłego roku. Jednak śliska nawierzchnia nie jest oddzielnie rejestrowana w statystykach jako przyczyna wypadków, wyjaśnił rzecznik policji.

Wstrzymany ruch autobusowy

W sobotę rano w Poczdamie z powodu niskich temperatur nie kursowały autobusy. „Ze względu na warunki pogodowe ruch autobusowy w Poczdamie jest obecnie wstrzymany” – poinformowały miejskie przedsiębiorstwa komunikacyjne w Poczdamie. Policja wezwała uczestników ruchu drogowego do zachowania szczególnej ostrożności ze względu na warunki pogodowe.

W Hesji, w piątek w szpitalu zmarła 73-letnia kobieta, ofiara zderzenia dwóch samochodów. Dwie inne osoby odniosły poważne obrażenia w wypadku. Jak poinformowała policja, 57-letnia kobieta kierująca autorem prawdopodobnie z powodu oblodzenia drogi w pobliżu Hessisch Lichtenau straciła panowanie nad pojazdem. Wpadła na pas ruchu dla aut jadących z przeciwka i zderzyła się z nadjeżdżającym samochodem.

(DPA/stef)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Jak wynika z danych branży, produkcja win w Niemczech wciąż boryka się z trudnościami. „Choć zbiory w 2025 roku są wyjątkowo dobre pod względem jakości, sektor winiarski znajduje się w historycznym kryzysie gospodarczym” – wynika z raportu rynkowego Niemieckiego Związku Rolników, który trafił do agencji prasowej DPA.

Sytuacja gospodarcza jest „dramatyczna”. Ceny wina do beczek, które wynoszą od 40 do 60 centów za litr, znajdują się znacznie poniżej kosztów produkcji, które wynoszą około 1,20 euro. Prezes Związku Rolników, Joachim Rukwied, w raporcie podkreśla, że niemieckie winiarstwo przeżywa najgłębszy kryzys od wielu lat. – Z powodu niekorzystnej sytuacji rynkowej spodziewamy się, że stracimy znaczną część powierzchni winnic – ostrzegł. Udział niemieckiego wina w kraju spadł do 41 procent, jak wskazuje raport. Dodatkowo, eksport jest obciążony wysokimi cłami nałożonymi przez USA, które są kluczowym rynkiem zbytu dla niemieckiego wina.

Najniższe zbiory od 2010 roku

Zbiory win w 2025 roku wyniosły 7,3 miliona hektolitrów, co oznacza spadek o 16 procent w porównaniu do średniej z ostatnich dziesięciu lat. To była najniższa ilość winogron zebranych od 2010 roku. Szczególnie mocno ucierpiały duże regiony winiarskie, takie jak Rheinhessen, Pfalz, Baden i Württemberg, gdzie w porównaniu do roku poprzedniego zbiory spadły o 20 procent. „Natomiast w regionach takich jak Mozela, Saksonia czy Saale-Unstrut, po mroźnym 2024 roku, odnotowano znaczący wzrost produkcji” – czytamy w raporcie.

Podwyżka płacy minimalnej ogromnym obciążeniem

Winiarskie gospodarstwa borykają się również z problemami strukturalnymi. „Znalezienie pracowników sezonowych staje się coraz trudniejsze, a koszty wynagrodzeń w wielu gospodarstwach przewyższają dochody, jakie można osiągnąć” – wynika z raportu. Wzrost minimalnego wynagrodzenia stanowi „dodatkowe, ogromne obciążenie”. Najbardziej dotknięci są winiarze, których uprawy znajdują się na stromych zboczach, ponieważ na takich terenach praktycznie niemożliwe jest wprowadzenie mechanizacji.

W kontekście trudnej sytuacji na niemieckim rynku wina prezes Związku Rolników wezwał konsumentów do częstszego sięgania po krajowe wino. „Apeluję do konsumentów: pijcie więcej niemieckiego wina” – powiedział w wywiadzie dla „Rheinische Post”. „Oferujemy wina, które bez wątpienia mogą konkurować z winami z Francji, Hiszpanii czy Włoch” – dodał.

(DPA/jar)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Niemiecka organizacja doradcza Hate Aid działa na rzecz zwalczania nienawiści i mowy nienawiści w internecie. We wtorek Stany Zjednoczone nałożyły na dwie liderki tej organizacji pozarządowej – Josephine Ballon i Annę-Lenę von Hodenberg oraz na troje innych Europejczyków zakazy wjazdu na terytorium USA. Amerykański Departament Stanu uzasadnił ten krok na platformie X tym, że osoby te przyczyniły się do cenzurowania amerykańskich platform internetowych.

Trzeba nazwać rzeczy po imieniu

W ocenie „Süddeutsche Zeitung” decyzja Stanów Zjednoczonych o nałożeniu zakazów wjazdu na europejskich obywateli zaangażowanych w przeciwdziałanie mowie nienawiści w internecie – w tym byłego komisarza UE Thierry’ego Bretona oraz dyrektorek niemieckiej organizacji Hate Aid, Annę-Lenę von Hodenberg i Josephine Ballon – wskazuje na narastający konflikt między europejskim podejściem regulacyjnym a amerykańską interpretacją wolności słowa w przestrzeni cyfrowej. „Argument podnoszony przez strony amerykańskie brzmi, że Europejczycy ograniczają wolność słowa. Europejskie rządy odrzucają te zarzuty. Oficjalne źródła w Europie wolą jednak w imię poprawnych relacji zachować milczenie” – stwierdza komentator. I dodaje: „Trzeba wreszcie nazwać rzeczy po imieniu: to Stany Zjednoczone ograniczają wolność słowa i mediów. Powinno to mieć konsekwencje w relacjach z tym krajem”.

Według „Frankfurter Rundschau”:„Rząd Donalda Trumpa ogranicza wolność prasy i stara się wywierać nacisk na Komisję Europejską oraz rząd Niemiec, aby nie stosowały surowych przepisów cyfrowych wobec amerykańskich firm technologicznych. To regulacje, które mają na celu uniknięcie przekształcenia Internetu w przestrzeń bezprawia, zalaną przez fałszywe informacje. W Niemczech sankcje objęły berlińską organizację Hate Aid – a dokładnie jej dyrektorki. Ich przewinienie? Pomagają osobom, które są zagrożone w Internecie. Miejmy nadzieję, że Komisja Europejska będzie dalej wspierać ważną i konieczną regulację Digital Services Act. Na mocy tej regulacji platformy internetowe mają obowiązek zgłaszać nielegalne treści, towary, usługi oraz fałszywe informacje a także zapewniać ochronę nieletnich przed hazardem i pornografią. To śmieszne, że Marco Rubio, sekretarz stanu w administracji Trumpa mówi o ataku na ‘naród amerykański'. W rzeczywistości bardziej martwi się o straty finansowe Elona Muska i spółki”.

„Znaczenie sprawy podkreśla fakt, że wśród dotkniętych ograniczeniami znalazł się były komisarz UE Thierry Breton, który był inicjatorem i głównym architektem unijnej regulacji Digital Services Act.” – pisze dziennik „Nürnberger Nachrichten”. Ustawa ma chronić podstawowe prawa użytkowników internetu. To jednak denerwuje internetowych gigantów, bo nowe przepisy mogą ograniczać ich interesy. „Elon Musk, dawny sojusznik Trumpa, od razu zażądał likwidacji UE, gdy jego platforma X została ukarana milionową grzywną za brak przejrzystości” – czytamy.

Kolejny konflikt

Dziennik regionalny „Kölner Stadt-Anzeiger” komentuje: „Mamy do czynienia z kolejnym konfliktem z USA, które w sposób niepokojący ingerują w wartości zachodniej demokracji. Departament Stanu w Waszyngtonie nałożył ograniczenia wjazdu i pobytu na obywateli Niemiec i innych państw europejskich. Administracja Trumpa ogranicza wolność prasy i próbuje teraz wywierać presję na Komisję Europejską oraz rząd Niemiec, aby nie stosowały surowych unijnych przepisów cyfrowych wobec amerykańskich firm technologicznych.(…) Miejmy nadzieję, że Komisja Europejska nadal będzie bronić swojej regulacji o usługach cyfrowych”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Z perspektywy praw człowieka rok 2025 był zdecydowanie okresem pełnym wyzwań. W regionach ogarniętych wojną i konfliktami ludność cywilna stała w obliczu bezpośredniego zagrożenia, ale również w bardziej stabilnych obszarach, takich jak Serbia, Tanzania czy Nepal, wolności obywatelskie były poważnie ograniczane. Rządy tych krajów ścigały protestujących i blokowały dostęp do informacji. W Stanach Zjednoczonych z powodów politycznych zakończono kluczowe inicjatywy na rzecz równości. W Turcji usunięto z urzędów wielu demokratycznie wybranych polityków, a na Węgrzech i w Kazachstanie drastycznie ograniczono prawa mniejszości seksualnych.

Jednak, pojawiły się również wydarzenia, który stanowią przeciwwagę dla tego negatywnego trendu, dając realną nadzieję na postęp dla osób dotkniętych tymi problemami. Oto pięć przykładów, które zasługują na szczególną uwagę.

Tajlandia związki małżeńskie dla wszystkich

„Tajlandia udowodniła, że równość to coż więcej niż tylko slogan” – stwierdzono w jednym z wpisów na blogu Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP). W styczniu 2025 roku Tajlandia stała się pierwszym krajem w Azji Południowo-Wschodniej, który zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci. Już 23 stycznia 2025 roku zawarto ponad 1800 małżeństw na podstawie nowego prawa.

Zgodnie z danymi niezależnego amerykańskiego centrum badań Pew Research Center, porównywalne regulacje dotyczące małżeństw osób tej samej płci obowiązują w około 40 krajach na świecie. Oprócz Tajlandii, w 2025 roku również księstwo Liechtenstein – mały kraj alpejski, wprowadziło prawo do małżeństwa dla wszystkich. Nowe przepisy weszły w życie na początku roku, stanowiąc istotny krok w stronę równości.

Włochy: Femicyd uznany za przestępstwo

W 2024 roku, według włoskiego Urzędu Statystycznego Istat, w wyniku przemocy zostało zamordowanych 106 kobiet, głównie przez ich partnerów, byłych partnerów lub innych członków rodziny. W obliczu tej dramatycznej sytuacji, zarówno część społeczeństwa, jak i ich przedstawiciele polityczni zdecydowali się działać. Włoskie władze zwiększyły finansowanie dla schronisk i placówek ochrony, promowano specjalistyczną infolinię oraz uruchomiono kampanie społeczne mające na celu przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet.

25 listopada, w Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy wobec Kobiet, włoski parlament uchwalił ustawę, która definiuje femicydy jako osobne przestępstwo, za które grozi dożywotnia kara więzienia. Ustawa ta ma na celu zaostrzenie kar za inne przestępstwa motywowane płcią, takie jak stalking czy tzw. „revenge porn” (rozpowszechnianie treści pornograficznych z zemsty, bez zgody osoby w nich przedstawionej - red.), by skuteczniej chronić kobiety przed przemocą.

Kolumbia, Boliwia i inne: Całkowity zakaz małżeństw nieletnich

W większości krajów na świecie młode kobiety nadal narażone są na inne, poważne zagrożenie. Jak podaje organizacja pozarządowa Girls Not Brides, każdego roku 12 milionów dziewcząt poniżej 18. roku życia zawiera małżeństwa, co często prowadzi do presji na wcześniejsze zakończenie edukacji i wczesne macierzyństwo. Według danych UNESCO, w lutym 2025 roku wciąż 54 procent krajów umożliwiało zawieranie małżeństw poniżej 18. roku życia, jeśli spełnione były określone warunki, takie jak zgoda rodziców lub sędziego.

W stytystykach nie uwzględniono Kolumbii, która w tym samym miesiącu uchwaliła przepisy likwidujące luki w prawie. A w Boliwii we wrześniu wprowadzono pełny zakaz małżeństw dziecięcych. Zgodnie z danymi organizacji Save the Children, przed wprowadzeniem tego prawa 22 procent dziewcząt poniżej 18. roku życia było zmuszanych do zawierania małżeństw. Nowe boliwijskie przepisy przewidują także kary więzienia dla urzędników stanu cywilnego oraz pełnoletnich partnerów, którzy zawrą małżeństwo z osobą małoletnią.

W 2025 roku także Portugalia, Kuwejt i Grenada podjęły działania na rzecz usunięcia luk prawnych, które umożliwiały zawieranie małżeństw dziecięcych. Burkina Faso ustaliło minimalny wiek zawarcia małżeństwa na 18 lat, jednak jak wskazuje organizacja Girls Not Brides, pozostaje niejasne, czy prawo będzie dopuszczać możliwość sądowych wyjątków od tej zasady.

Malawi, Wietnam, Japonia: Koniec z opłatami za naukę

W wielu przypadkach edukacja młodszych pokoleń wciąż jest zagrożona przez inne czynniki: Malawi, jedno z najbiedniejszych państw świata, stanowi przykład, w którym ekonomiczne trudności często decydują o długości edukacji dzieci. W kraju tym jedynie ośmioletnia szkoła podstawowa jest obowiązkowa i bezpłatna.

W odpowiedzi na problemy związane z kosztami edukacji rząd ogłosił w grudniu szeroką reformę: Od początku nowego roku zostaną zniesione opłaty za szkoły średnie, a koszty egzaminów końcowych, które dotychczas były obowiązkowe, zostaną pokryte przez państwo. Mimo że rodziny nadal będą musiały ponosić koszty materiałów edukacyjnych i mundurków, decyzja ta spotkała się z pozytywnym przyjęciem ze strony obserwatorów politycznych.

W Wietnamie podobna reforma weszła w życie już we wrześniu 2025 roku: Opłaty za szkoły publiczne zostały całkowicie zniesione. Wcześniej w kraju tym obowiązywały opłaty za niektóre szkoły średnie, szkoły wyższe oraz przedszkola.

Również w znacznie zamożniejszej Japonii w 2025 roku zniesiono wszystkie opłaty za szkoły średnie. Do tej pory przynajmniej zamożniejsze rodziny musiały ponosić koszty związane z nauką.

Pakistan: Krajowa Komisja Praw Mniejszości

W Pakistanie islam jest religią państwową, a mniejszości religijne, takie jak chrześcijanie, hinduiści, sikhowie i inne grupy, stanowią zaledwie kilka procent ludności. Już w 2014 roku Pakistański Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na brak wystarczającej ochrony praw religijnych mniejszości i zalecił powołanie niezależnej komisji. Proces ten napotykał jednak opór i wywoływał liczne spory, przez co konkretną realizację tego pomysłu opóźniano przez wiele lat.

Dopiero na początku grudnia parlament przyjął ustawę dotyczącą Narodowej Komisji ds. Praw Mniejszości, którą następnie podpisał prezydent. W wypowiedzi cytowanej przez gazetę Dawn minister sprawiedliwości Azam Nazeer Tarar zaznaczył: „To komisja dla niemuzułmanów. Nasi hinduscy, chrześcijańscy i parsijscy bracia są równie dobrymi Pakistańczykami jak my”.

Skład liczącej około 18 członków komisji jeszcze nie został oficjalnie podany. Komisja ma na celu reprezentowanie mniejszości w procesach legislacyjnych oraz innych działaniach politycznych. Jak znaczący będzie jej wpływ na życie społeczne w Pakistanie, prawdopodobnie okaże się dopiero w nadchodzącym roku.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Lubisz rozwiązywać trudne zagadki? Wyobraź sobie, że ktoś daje ci obcy kod – bez słownika, bez gramatyki, bez tłumaczenia.

Z takim właśnie problemem mierzą się archeologia i językoznawstwo w przypadku kilku dawnych systemów pisma, które mimo zaawansowanej technologii i sztucznej inteligencji do dziś pozostają zagadką. Opowiadają o wielkich cywilizacjach, których pismo widzimy, ale nie rozumiemy.

Svenja Bonmann, lingwistka z Uniwersytetu w Kolonii, zajmuje się językoznawstwem historyczno-porównawczym. W swoich badaniach próbuje rozszyfrować dawne języki i odtworzyć ich struktury. – Dla mnie to niezwykle ciekawe – mieć przed sobą intelektualną zagadkę tak trudną, że nawet najtęższe umysły nie zdołały jej rozwiązać – mówi. – Takie świadectwa pisma dają dostęp do kultury, która dawno zniknęła – dodaje. Jak za pomocą wehikułu czasu można w ten sposób choćby pasywnie obcować z obcą kulturą.

Bariery w rozszyfrowaniu

Svenja Bonmann bada obecnie pismo epi-olmeckie, używane niegdyś na południowym wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej. Pojedyncze inskrypcje i symbole wskazują na wczesny system pisma, ale materiał jest tak skąpy, a kontekst tak niepewny, że rozszyfrowanie jest bardzo trudne.

Podobnie zagadkowe jest pismo z doliny Indusu, związane z kulturą Harappa na terenie dzisiejszego Pakistanu i północno-zachodnich Indii. Występuje na setkach pieczęci i fragmentów ceramiki, lecz niemal zawsze w bardzo krótkich sekwencjach – nie wiadomo, czy kryje się za nimi rozbudowany język, czy raczej system symboli.

Bardzo abstrakcyjne jest także rongorongo z Wyspy Wielkanocnej. Przypomina ono obrazkowe pismo z motywami ptaków, ludzi i ornamentów, zachowane na kilku, częściowo uszkodzonych drewnianych tablicach.

Bliższa nam jest kultura minojska na Krecie. Z jej trzech systemów pisma tylko pismo linearne B udało się odczytać, bo okazało się wczesną formą języka greckiego. Natomiast kreteńskie pismo hieroglificzne i pismo linearne A wciąż pozostają zagadką.

Z Krety pochodzi też słynny dysk z Fajstos z II tysiąclecia p.n.e. To unikatowy gliniany obiekt z symbolami ułożonymi spiralnie – ale jako pojedynczy egzemplarz jest niemal niemożliwy do systematycznego odczytania.

Zagadką pozostaje również pismo etruskie, używane w starożytności w środkowych Włoszech. Wprawdzie alfabet jest czytelny, bo wywodzi się z greki, lecz sam język ma niewiele rozpoznawalnych języków pokrewnych, co utrudnia zrozumienie inskrypcji.

Protoelamickie pismo było najstarszą znaną tradycją pisma i administracji w starożytnym Elamie (dzisiejszy zachodni i południowo-zachodni Iran). Znaki są dobrze skatalogowane, ale tabliczki są często fragmentaryczne, treść przypomina notatki administracyjne, a język nie pasuje do żadnej znanej rodziny języków.

Zagadka nie do rozwiązania

Wszystkie te systemy mają wspólny problem: brak tzw. kamienia z Rosetty, czyli inskrypcji, gdzie ten sam tekst występuje w znanym języku i w zagadkowym piśmie. Bez takich kluczy trudno jest przypisać znakom wartości fonetyczne, sylaby czy słowa.

Ale nie jest to niemożliwe – zapewnia kolońska lingwistka. A dowodem jest odczytanie pisma linearnego B. – Nie zawsze potrzebne są dwujęzyczne teksty, ale konieczna jest pewna ciągłość z czasami historycznymi. Na przykład nazwy miejscowości, władców czy bóstw. Wtedy odszyfrowanie może się udać – mówi Svenja Bonmann.

Problem pojawia się, gdy tekstów jest bardzo mało i są krótkie – trudno wtedy rozpoznać wzorce i sprawdzić hipotezy. Albo gdy miejsca odkryć są zniszczone lub źle udokumentowane. – Pracuje się zawsze na fragmentach przeszłości – mówi Bonmann. W Europie na szczęście zachowało się stosunkowo dużo świadectw, w regionach takich jak Mezoameryka trzeba korzystać z tego, „co zostawili konkwistadorzy”, zaznacza badaczka.

Kluczowe jest też, czy język można przypisać do znanej rodziny językowej. Bez tego brakuje systemów fonetycznych, struktur słów i typowych wzorców gramatycznych, które pozwalają testować hipotezy.

Pomoże sztuczna inteligencja?

Sztuczna inteligencja (AI) bywa przedstawiana jako potencjalny „łamacz kodów”. Może analizować ciągi znaków, rozpoznawać wzorce, odróżniać warianty, uzupełniać uszkodzone miejsca i liczyć częstotliwości.

Jednak przy bardzo małych zbiorach tekstów szybko napotyka granice. AI potrzebuje dużych ilości danych, a w przypadku nieodczytanych systemów inskrypcji jest ich zwykle bardzo mało. – Według mnie jest mało prawdopodobne, by w najbliższym czasie powstały programy, które poradzą sobie z tak skąpymi danymi – uważa Bonmann.

Ponadto AI głównie odtwarza znane już informacje, zamiast naprawdę „myśleć”. – Program tylko zmienia pewne frazy i słowa, sugerując inteligencję. W rzeczywistości to symulacja inteligencji. Program nie myśli naprawdę – przypomina badaczka.

W efekcie powstają czasem elegancko wyglądające, lecz naukowo wątpliwe interpretacje. Istnieje też ryzyko, że systemy odzwierciedlą nieuświadomione oczekiwania badaczy – np. „odkryją” pokrewieństwa z rodzinami językowymi, które występowały w danych treningowych.

Przywilej ludzi

Może właśnie w tym tkwi ich urok: pokazują, że nawet w epoce pozornie wszechwiedzących maszyn niektóre głosy przeszłości pozostają nieme – przynajmniej na razie. – Jesteśmy, o ile wiemy, jedynym gatunkiem z poczuciem historii. Zastanawiamy się, skąd pochodzimy i dokąd zmierzamy – mówi Bonmann.

Refleksja nad dawnymi społeczeństwami, nad tym, jak funkcjonowały i dlaczego zniknęły, należy – zdaniem badaczki z Kolonii – do istoty człowieczeństwa. Dlatego rozszyfrowanie tych języków to temat niezwykle aktualny i ważny.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Szanse osób bezrobotnych w Niemczech na znalezienie pracy osiągnęły rekordowo niski poziom – stwierdziła szefowa Federalnej Agencji Pracy (BA), Andrea Nahles.

„Mamy wskaźnik, który pokazuje, jak duże jest prawdopodobieństwo, że osoby bezrobotne ponownie znajdą pracę. Wartość wynosi zazwyczaj około siedmiu, a teraz spadła do 5,7 – tak nisko jak nigdy wcześniej” – powiedziała Nahles portalowi informacyjnemu Web.de. Od miesięcy na rynku pracy „nie ma żadnego ożywienia” – podkreśliła.

Reforma socjalu

Szefowa BA odniosą się także krytycznie do planowanej reformy świadczeń dla osób bezrobotnych, w ramach której ma obowiązywać priorytet pośrednictwa. „Ta regulacja może być naprawdę problematyczna, jeśli nie będzie uwzględniać się profilu kwalifikacyjnego każdej pojedynczej osoby” – zaznaczyła. I dodała, że dyskusja o zasiłku „nie może ignorować rynku pracy”.

Niemiecki rząd zdecydował w połowie grudnia, że zasiłek obywatelski (Bürgergeld) po zaledwie trzech latach istnienia zostanie zastąpiony nowym systemem zabezpieczenia podstawowego (Grundsicherung), który przewiduje surowsze zasady i ostrzejsze sankcje.

Umiejętności osób bezrobotnych „często nie pasują do wolnych stanowisk”, a „priorytet pośrednictwa sam w sobie niczego w tym nie zmienia” – stwierdziła Nahles. Kwalifikacje pozostają kluczowe, „w przeciwnym razie po trzech miesiącach ludzie znów będą stać w drzwiach urzędu pracy” – mówiła w wywiadzie dla Web.de.

Szanse na rynku pracy

Według Andrei Nahles dobrze wykwalifikowani pracownicy wciąż mają najlepsze szanse na rynku pracy – jednak jej zdaniem żadna grupa pracowników nie jest już całkowicie bezpieczna przed utratą pracy.

Dla osób rozpoczynających życie zawodowe perspektywy są obecnie złe. „Tak mało młodych ludzi udało się skierować do kształcenia zawodowego jak nigdy przedtem od 25 lat” – przyznała Nahles w odniesieniu do roku 2025.

Szefowa BA radzi osobom wchodzącym na rynek pracy, aby nie trzymały się kurczowo jednego wymarzonego zawodu. Ponadto pomocna przy poszukiwaniu pracy jest gotowość do pracy w innym regionie. „Często oferty pracy są dostępne, ale nie tuż za rogiem” – zaznaczyła.

(AFP/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Niemieckie firmy pirotechniczne spodziewają się w tym roku nowego rekordu sprzedaży fajerwerków. – Nasza ilość towaru w handlu jest około dziesięć procent większa niż rok temu – poinformował Oliver Gerstmeier, dyrektor sprzedaży producenta fajerwerków Weco. Rok temu oferta wzrosła już o 25 procent.

Konkurent Comet mówi o umiarkowanym wzroście w tym roku. – Popyt ze strony handlu wzrósł, powiedział Jens Thomas, marketingowiec w firmie Comet.

Sprzedaż tylko między 29 a 31 grudnia

Firmy dostarczyły do supermarketów, sklepów spożywczych, sieci dyskontowych i sklepów budowlanych rakiety, petardy i wyrzutnie fajerwerków, które w Niemczech mogą być sprzedawane od 29 do 31 grudnia. Niesprzedane produkty wracają jako zwroty do firm.

W ubiegłym roku wróciło ich niewiele – wynika z informacji firmy Weco. – Wskaźnik zwrotów był niższy niż oczekiwano – powiedział Oliver Gerstmeier.

Popularne wyrzutnie

Związek przemysłu pirotechnicznego również oczekuje pozytywnego bilansu w nadchodzącym sezonie. – Prawdopodobnie dostawy będą jeszcze większe niż w ubiegłym roku – a warto zauważyć, że już w ubiegłym roku odnotowano duży wzrost – powiedział dyrektor związku Klaus Gotzen. Jak powiedział, rośnie też popularność złożonych fajerwerków i baterii fajerwerków, działających na zasadzie wyrzutni. Zapala się je raz, a następnie różne połączone ze sobą efekty odpalają się kolejno – czasem przez kilka minut.

Czy sprzeda się więcej fajerwerków niż w ubiegłym roku? – Ważną rolę odgrywa tu pogoda – zaznacza Klaus Gotzen. Jeśli będzie deszczowo, chęć na fajerwerki w ogrodzie lub w przestrzeni publicznej jest mniejsza, więc mniejsza też gotowość zakupu.

W sylwestrowym biznesie fajerwerkowym w Niemczech związek odnotował w 2024 roku obroty w wysokości 197 mln euro, a rok wcześniej – w 2023 roku – 180 mln euro.

Negatywne skutki

Jak co roku odpalanie fajerwerków i petard w Sylwestra jest krytykowane. Szczególnie obrońcy zwierząt ostrzegają przed negatywnymi skutkami dla zwierząt. Koty i psy są narażone na stres, dzikie zwierzęta są płoszone. Ostrzega się także przed kupowaniem nielegalnych w Niemczech fajerwerków z Polski czy Czech.

Z kolei ekolodzy krytykują zaśmiecanie otoczenia i marnowanie zasobów. Do zwolenników zakazu petard należy również Niemiecki związek zawodowy policjantów (GdP). Wskazuje on, że coraz częściej policjanci są atakowani petardami i rakietami. Ministrowie spraw wewnętrznych niemieckich krajów związkowych nie zdołali jednak niedawno uzgodnić zakazu petard. Z kolei wprowadzony na wyspie Föhr na Morzu Północnym zakaz użycia fajerwerków przez osoby prywatne został niedawno uchylony przez sąd.

Firmy pirotechniczne postrzegają rosnący popyt jako dowód, że większość społeczeństwa nie chce rezygnować z fajerwerków. – Powitanie nowego roku kolorowym pokazem fajerwerków jest dla wielu ludzi czymś pięknym – należy to uszanować, zamiast dyskredytować poprzez ciągle powracającą debatę o zakazie – powiedział dyrektor sprzedaży firmy Weco, Oliver Gerstmeier.

(DPA, AFP/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

– Na ulicy nie możesz sobie ugotować jedzenia; nie możesz sobie sam wyprać ubrań, więc wyrzucasz i szukasz nowych. Często ktoś ci coś ukradnie i musisz kupić nowe rzeczy. W noclegowniach za dach nad głową zazwyczaj trzeba zapłacić kilka euro. W tym sensie życie na ulicy jest drogie i ludziom te pieniądze są po prostu potrzebne – tłumaczy Pauł.

Praca zamiast żebrania

„Arts of the Working Class” (AWC) czy też „Sztuka klasy robotniczej”, pojawiła się na ulicach Berlina w 2018 roku. – To był taki moment, że wsparcia nie wystarczało dla wszystkich, a najubożsi do pomocy prawie nie mieli dostępu – mówi DW Pauł Sochacki, wydawca i współzałożyciel magazynu, zawodowo również artysta.

Dorastał w latach 90. w Düsseldorfie. – W tamtych czasach rynek artystyczny regionu był stosunkowo bogaty. Tamtejsza gazeta uliczna też powiązana była ze sztuką. A ja, gdy miałem jakieś 15 lat, zainteresowałem się fotografią – opowiada w rozmowie z DW. Później studiował sztukę w Münster i Hamburgu, a przez jakiś czas również w Zurychu.

Model gazety ulicznej to powszechny w wielu niemieckich miastach doraźny środek pomocy osobom ubogim oraz dotkniętych kryzysem bezdomności. W całym kraju ukazuje się prawie 40 różnych publikacji tego typu. Potrzebujący zgłaszają się do punktu rozprowadzającego pismo i – za euro, półtora za egzemplarz lub całkiem za darmo – pobierają pliki gazet. Dalej inicjatywa leży już po ich stronie. – Większość z nich chce jakoś pracować, problemem pozostaje dostęp do możliwości godnego zarobku, zwłaszcza, że Niemczech nie brakuje rąk do nisko opłacanej pracy – mówi Pauł.

W miastach, w których jeden tytuł zmonopolizował scenę (a globalnie poza Berlinem i Wiedniem to prawie większość), sprzedawać uliczną prasę jest ciężej. Przechodnie albo nabyli już numer u kogoś innego, albo niekoniecznie interesuje ich tematyka. – Wtedy gazeta służy tylko jako szyld, aby żebrać.

W godzinę 20-30 euro

Pierwsze gazety uliczne pojawiły się w USA na przełomie lat 80. i 90. W Polsce jeszcze kilka lat temu w Poznaniu można było kupić „Gazetę Uliczną” wydawaną przez Fundację Barka, a wcześniej w Warszawie i Toruniu funkcjonował jeszcze magazyn „WSPAK” Fundacji Satoris. Obie należały do zrzeszającej prawie sto tytułów z ponad trzydziestu różnych krajów międzynarodowej sieci gazet ulicznych (INSP). Dzisiaj na polskich chodnikach taką gazetę ciężko zdobyć.

Wśród sprzedawców AWC są osoby, które na utrzymanie muszą w miesiąc zarobić nawet dwa tysiące euro. – I to jest możliwe. Wiele zależy od tego, w jakim stanie jest człowiek – jak się prezentuje i czy da radę pracować po sześć, osiem godzin dziennie i sprzedawać. Jeśli dobrze potrafi nawiązywać kontakt z ludźmi, to w godzinę może zebrać jakieś 20-30 euro – mówi Pauł.

Niektórzy dorabiają do zasiłku, wtedy 100-200 euro na miesiąc wystarczy. Jednak o świadczenia socjalne starać się może tylko osoba zameldowana w Niemczech. Pozostali muszą polegać na żebraniu, ewentualnie kaucjach za zebrane z ulic puszki czy butelki. – Jeszcze inni włamują się do samochodów. Taka jest niestety rzeczywistość i główne wyjście dla osób bezdomnych czy uzależnionych – ocenia Pauł. – Im najciężej jest się zorganizować, żeby w legalny sposób jakoś polepszyć swoją sytuację.

„Czy ktoś z Państwa chciałby gazetę?”

– Jedzenie można dostać w jadłodajniach. Ale najpierw trzeba po nie wystać w kolejce. Czyli prawie nic nie zarobisz takiego dnia – mówi Matteo. W plecaku ryza świeżego wydania AWC, na szyi identyfikator z kodem QR umożliwiającym bezgotówkową płatność za magazyn. Co kilka kroków wita podróżnych w wagonie krótką formułką i zachęca do kupna.

W Niemczech jest już dziewięciu lat. Pracował w różnych miejscowościach na budowach, jako elektryk czy monter – czasem legalnie, czasem na czarno. W Berlinie miała czekać go dobrze płatna praca, ale zamiast tego trafił na ulicę. Teraz jedyne, o czym marzy, to uzbierać na bilet powrotny do Rumunii, skąd pochodzi. Zobaczy się z rodziną, zarobi trochę pieniędzy, ale potem pewnie i tak wróci do Berlina.

Gazetę sprzedaje od ośmiu miesięcy. Zawsze w pociągach tej samej miejskiej linii, S7. Wsiada na dworcu głównym – gdzie sypia – a potem jeździ w tę i z powrotem. Niektórych podróżujących spotyka regularnie, zamienią z nim parę zdań, kupią magazyn lub po prostu dorzucą kilka euro. Kontrolerzy biletów przymykają oko, gdy widzą, że sprzedaje pismo.

– Latem więcej się dzieje i dużo łatwiej jest zarobić niż przy jesiennej pogodzie – skarży się Matteo. Nie bez powodu magazyn ukazuje się trzykrotnie latem i tylko dwa razy w okresie zimowym. Każdy numer wychodzi w nakładzie od 70 do 80 tys. egzemplarzy. W Berlinie pismo można pobrać z dziesięciu różnych lokalizacji, stały punkt znajduje się też we Frankfurcie nad Menem. Oznaczone logiem gazety skrzynie z gotowymi do wzięcia egzemplarzami stoją w pobliżu ośrodków wsparcia dla osób w kryzysie bezdomności, placówek pomocy w uzależnieniach, centrach społeczno-kulturalnych.

Matteo artykułów z magazynu nie czyta. Mówi, że nie ma już ochoty. Ostatnimi dniami coraz ciężej wyprzedać wszystkie gazety z plecaka.

Różnorodnie i międzynarodowo

Magazyn można dostać w niektórych księgarniach, jest również strona internetowa oraz wersja online, dla wszystkich tych, którzy chcieliby wspierać pismo, ale nie mają gdzie go fizycznie zakupić. Czasem redakcja przesyła nadwyżkę druku zespołom innych gazet ulicznych w Niemczech, np. do Lipska, gdy tam zabraknie egzemplarzy dla potrzebujących. Zespół AWC współpracuje też z zagranicznymi publikacjami – m.in. z wiedeńskim „Augustin”, „Mi Valedor” z Meksyku, a z amsterdamskim „Z!” przygotował nawet niedawno łączony numer.

Rozprowadzający AWC to niejednorodne środowisko. Dla wielu to etap przejściowy, po którym znajdują inne zajęcie, ale zdarzają się też osoby, które od ponad siedmiu lat sprzedają gazetę. Na przykład Patrick, który – gdy zaczynał – zmagał się z uzależnieniem od marihuany. Dziś jedynym nałogiem pozostają papierosy i… picie coca-coli – przyjemności, na które nie starcza z zasiłku.

Sprzedawcy, którzy pochodzą z Niemiec, na ulicę trafili najczęściej z powodu uzależnień lub zaburzeń psychicznych. Cudzoziemcy – wielu z Rumunii, ale też z Polski, z południa Europy, czy nawet ze Stanów Zjednoczonych – to imigranci zarobkowi. Niektórzy chcieliby jechać dalej, do Francji, Anglii, ale skończą im się środki albo ktoś ich okradnie, więc zostają. – Takie osoby mają generalnie inne podejście. Wyjeżdżają za granicę, żeby pracować – zauważa Pauł. Bywa, że dochodzi do konfliktów między przyjezdnymi a „lokalnymi” potrzebującymi, którzy w obcych widzą konkurencję.

Berlińczycy mogą rozprowadzać też inne gazety, „Karuna Kompass”, „Motz” albo „Strassenfeger”, za dwa ostatnie tytuły sami muszą najpierw zapłacić. Dochodzi do makro-gradacji: niektórzy nie chcą być kojarzeni z mniej zadbanymi sprzedawcami, dlatego wybierają płatną opcję. – My zostawiamy otwarte drzwi dla każdego, kto pilnie potrzebuje zarobić jakieś pieniądze. Nie patrzymy na to, z jakiego powodu, skąd jest, jakie ma problemy – podkreśla wydawca AWC. Wynikiem inkluzywnej filozofii jest również wielojęzyczność. Artykuły publikowane są w dowolnym zaproponowanym przez autorów języku. Natrafiając na tekst w arabskim abdżadzie ci, którzy na co dzień bez problemu rozumieją treści, mogą poczuć, jak to jest znaleźć się po mniej uprzywilejowanej językowo stronie. Najwięcej jest oczywiście niemieckiego i angielskiego, ale sporo również hiszpańskiego, czasem pojawi się francuski czy turecki. Przez jakiś czas do magazynu pisywali nawet dwaj kolumniści z Polski.

Pauł wspomina szkolne lata 90. i klasę integracyjną w pierwszym roku po przeprowadzce do Niemiec – prawie każde z szesnaściorga dzieci pochodziło z innego kraju. Mimo wszystko sporo było niechęci wobec imigrantów. Jedna z telewizji komercyjnych, ProSieben, w programie „Deutsche Welle Polen” parodiowała wielojęzyczne medium oraz Polaków. Przyjezdni prawnicy i lekarze, np. z Iranu, szybko odnajdywali się w wyższych sferach społecznych, ale rodzinom ze wschodu czy południa Europy było trudniej. W podstawówce niektórzy nauczyciele otwarcie poniżali uczniów i uczennice z Turcji. Po pierwszych czterech latach nauki przy wyborze kolejnej szkoły często dochodziło do segregacji i złamane psychicznie dzieci trafiały do gorszych placówek.

W branży artystycznej obcokrajowcom również nie zawsze było i nie jest lekko, nawet, jeśli płynnie posługują się językiem niemieckim. – Myślę, że emigracja często ma dwie strony. Kto wie, jak wyglądałoby moje życie w Polsce. Trudno porównać, zwłaszcza, jeśli wyjeżdżasz na 30 lat albo więcej. Wracasz do kraju i wszystko się zmieniło.

Z kuluarów na trotuary

Magazyn skupia się na tematyce sztuki. – Pismo łączy funkcje ekonomiczną i socjalną. Sprzedający AWC w całości zachowują otrzymaną sumę. Takie przełamanie standardowego modelu transakcji to ważny sygnał dla środowiska artystycznego – twórców, kuratorów – którzy sami nie zawsze najlepiej zarabiają – ocenia Pauł. Artyści niechętnie się do tego przyznają, ale po skończeniu akademii często pracują po prostu jako nauczyciele.

W latach dwutysięcznych z Paułem studiowały prawie same dziewczyny. Komercyjny sukces odnosili jednak głównie mężczyźni. Od tamtego czasu polepszyła się reprezentacja kobiet w sferze kultury, ale na obrocie sztuką nadal zyskują tylko nieliczni. Spośród tych, których stać na wizytę w galerii, niewielu może sobie pozwolić na zakup jakiegokolwiek dzieła. Nawet kupno magazynu poświęconego sztuce to wydatek rzędu 10-20 euro. – Artystyczny świat często ma ekskluzywny charakter, panuje ścisły gatekeeping – kontynuuje Pauł. – Kultura nie powinna być czymś zarezerwowanym dla elit. Nasz magazyn kosztuje 2,50 euro, a jeśli jesteś młody i uprzejmy dla sprzedawcy, to może da ci go za parę centów albo za darmo, bo sam w końcu też nie płaci za pobrany egzemplarz. To w pewnym stopniu poszerza dostęp do sztuki, dzięki czemu więcej osób może sobie wyrobić opinię.

Koszty wydawania AWC mieszczą się w zakresie od 220 do 280 tys. euro rocznie. Ostatnimi laty wyzwaniem dla pisma są systematyczne cięcia budżetowe w sferze kultury. Wpływy z darowizn to przeważnie symboliczne kwoty opatrzone pozytywnymi ocenami od czytelników. Pokrywają maksymalnie piątą część kosztów. Głównym źródłem finansowania są reklamy instytucji i wydarzeń kulturalnych zamieszczane na łamach. Pandemia koronawirusa była wymagającym czasem, bo nie organizowano imprez masowych, a muzea czy teatry pozostawały zamknięte dla publiczności, więc i zainteresowanie promocją w gazecie było niewielkie. Obawa przed zarażeniem utrudniała pracę sprzedawcom, i bez tego zwykle marginalizowanym społecznie.

Obecnie poczytność papierowej prasy spada. – Ludzie dużo czasu spędzają przed Instagramem i YouTubem, czy w ogóle scrollując. Towarzyszy nam ciągły szum informacyjny, nie wiadomo, co wybrać i co naprawdę ma znaczenie – ocenia Pauł. Mimo tego magazyn wciąż wzbudza zainteresowanie. Sprzedawcy pojawiają się w pociągach metra i kolei miejskiej, wyczekują na stacjach. Niektórzy wieczorami szukają potencjalnych nabywców w knajpach i barach. – Na ulicy jest mniejsza konkurencja i to gazeta przychodzi do czytelników – podsumowuje współzałożyciel magazynu.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Linie lotnicze Lufthansa, narodowy przewoźnik niemiecki, są dumne ze swojej prawie stuletniej tradycji. Ujęcia z lat 20. i 30. XX wieku – w tym samoloty Junkers Ju 52 używane przez Luftwaffe – zajmują ważne miejsce w marketingu Lufthansy, nawiązując do „pionierskiego ducha” marki i jej miejsca w historii lotnictwa.

Jednak w dużej mierze nieznana pozostaje historia dotycząca roli Lufthansy w machinie wojennej III Rzeszy, w tym na przykład wykorzystywanie pracy przymusowej na dużą skalę. W rzeczywistości Lufthansa jest tylko jedną z wielu firm, które współpracowały z nazistowskim reżimem, nie ponosząc potem żadnych konsekwencji. Według dziennikarza Davida de Jonga są to znane marki i dynastie biznesowe, o których pisze on w książce „ Nazistowscy miliarderzy. Mroczna historia najbogatszych przemysłowych dynastii Niemiec”.

Książka ta opisuje, jak po II wojnie światowej odbyły się procesy niektórych liderów biznesu, w tym członków kierownictwa IG Farben (partnera firmy, która posiadała patent i licencję na produkcję gazu cyklon B używanego w obozach zagłady), ale w przeciwieństwie do wysokich rangą nazistowskich polityków i przywódców wojskowych sądzonych w Norymberdze, większość liderów biznesu, którzy współpracowali z reżimem, nigdy nie została naprawdę pociągnięta do odpowiedzialności.

– Władze zachodnioniemieckie nie miały motywacji, aby osądzać swoich rodaków za zbrodnie, które sami popełnili lub za które ponosili odpowiedzialność, ani za sympatie, jakie żywili lub nadal żywią – powiedział de Jong w rozmowie z DW. – Biznesmeni, o których pisałem, walczyli zaciekle o zachowanie majątku i firm, które zagarnęli. I często odnosili zwycięstwo.

„Zamknięty rozdział”

Jednym z biznesmenów, o których pisał de Jong, jest Klaus-Michael Kühne, obecnie najbogatszy człowiek w Niemczech, którego majątek szacuje się na 38,7 mld dolarów i który jest największym pojedynczym udziałowcem Lufthansy. Jest on spadkobiercą globalnego imperium transportowo-logistycznego Kühne+Nagel. Jej współzałożycielem był w 1890 roku jego dziadek August Kühne.

Firma była zarządzana przez rodzinę i jej żydowskiego partnera Adolfa Maassa do 1933 roku, kiedy to kontrolę przejęli synowie Augusta, obaj członkowie partii nazistowskiej. Kühne+Nagel miała praktycznie monopol na transport grabionego mienia żydowskiego, głównie mebli i dzieł sztuki, na czym dużo zarobiła podczas Holokaustu. Maass został zamordowany w Auschwitz w 1944 roku.

Klaus-Michael Kühne nie chce rozmawiać o źródłach swojego majątku i zakresie, w jakim firma czerpała zyski z reżimu nazistowskiego, twierdząc, że „ten rozdział jest zamknięty”. Kontrowersje ponownie rozgorzały w tym roku, kiedy ujawniono, że Kühne był fundatorem nowej opery w Hamburgu, co doprowadziło do oskarżeń o próbę „wybielania” mrocznej przeszłości firmy.

Lufthansa jako przykrywka dla nazistowskich zbrojeń

Deutsche Luft Hansa – później przemianowana na Lufthansa – została założona w 1926 roku, kiedy tylko niewielka elita mogła sobie pozwolić na latanie samolotami, a na początku lat 30. walczyła o przetrwanie. Według historyka Lutza Budrassa to naziści „uratowali Lufthansę”. W 1933 roku Hermann Goering mianował dyrektora Lufthansy Erharda Milcha sekretarzem stanu w przyszłym Ministerstwie Lotnictwa Rzeszy.

Na mocy traktatu wersalskiego Niemcom zabroniono posiadania sił powietrznych. Jednak dzięki niewielkim ograniczeniom w lotnictwie cywilnym Lufthansa stała się dla reżimu narodowych socjalistów przykrywką dla zbrojeń. Po 1941 roku Lufthansa odgrywała znaczącą rolę w warsztatach naprawczych za linią frontu i – w przeciwieństwie do innych firm – mogła bezpośrednio sprowadzać robotników przymusowych, w tym dzieci, z terytoriów okupowanych przez Niemców w całej Europie.

Pod koniec lat 90. Lufthansa zatrudniła Budrassa do zbadania kwestii wykorzystywania pracy przymusowej w okresie nazistowskim. Badanie zostało zakończone w 2001 roku. Jednak Lufthansa opublikowała je dopiero w 2016 roku i to tylko jako dodatek na końcu błyszczącej, ilustrowanej historii firmy. W odpowiedzi Budrass opublikował własną 700-stronicową książkę pt. „Orzeł i żuraw: historia Lufthansy 1926-1955”. Stało się to wbrew woli Lufthansy.

– Lufthansa zawsze starała się czerpać zyski ze swojej długiej historii, ale kiedy konfrontuje się ją z faktem, że narodowy socjalizm jest częścią tej historii, zawsze odpowiada: „Nie, to nie ma z nami nic wspólnego” – powiedział Budrass w rozmowie z DW. – To dla mnie zawsze było problemem w przypadku Lufthansy.

W odpowiedzi na zapytanie DW Lufthansa twierdzi, że nie jest prawnym następcą firmy założonej w 1926 roku i że „podstawy prawne dzisiejszej Lufthansy zostały położone w 1953 roku”. W oświadczeniu Lufthansa przyznaje, że era narodowego socjalizmu jest częścią jej historii i zapowiada, że „wykorzysta setną rocznicę swojego powstania jako okazję do krytycznej analizy swojej odpowiedzialności w okresie nazistowskim i dalszego badania tej kwestii w oparciu o badania historyczne”.

„Celowa amnezja” i biznes jak zwykle

W swojej książce „Profits and Persecution: German Big Business in the Nazi Economy and the Holocaust” („Zyski i prześladowania: niemiecki wielki biznes w gospodarce nazistowskiej i Holokauście”) historyk Peter Hayes bada, w jaki sposób znane firmy były współwinne niektórych z najgorszych okrucieństw tego okresu – od dostaw gazu cyklon B przez IG Farben (której następcami są dziś firmy BASF i Bayer) po przetwarzanie złotych wypełnień dentystycznych wyrwanych z ust ofiar w nazistowskich obozach koncentracyjnych. – Nie tylko wiedzieli, w czym biorą udział, ale także próbowali na tym zarobić – powiedział Hayes w rozmowie z DW.

Po zakończeniu wojny alianci ogłosili Lufthansę częścią Luftwaffe i zlikwidowali firmę w 1951 roku. Deutsche Lufthansa, obecnie czwarta co do wielkości linia lotnicza na świecie pod względem przychodów, została założona w 1953 roku jako Aktiengesellschaft für Luftverkehrsbedarf (w skrócie Luftag), a w 1954 roku nabyła prawa do nazwy Lufthansa i słynnego logo z żurawiem.

Nie była to jednak tylko ta sama nazwa i logo. Wielu dawnych członków kierownictwa powróciło do zarządu, w tym Kurt Weigelt, który kierował departamentem ekonomicznym Biura Polityki Kolonialnej NSDAP. Po wojnie znalazł się on na liście poszukiwanych zbrodniarzy wojennych i ostatecznie został skazany na dwa lata więzienia i grzywnę. W 1953 roku został przewodniczącym rady nadzorczej Lufthansy, a po przejściu na emeryturę został jej jedynym honorowym członkiem zarządu.

– Wyszli z tego obronną ręką, ponieważ było to korzystne dla aliantów i dla samych Niemców – powiedział Hayes. – To celowa amnezja, która była wygodna dla Niemców zachodnich. Pasowała do sposobu podziału nazizmu na kategorie, zgodnie, z którym wszystkie złe rzeczy zostały popełnione przez mniejszość fanatyków, a reszta została po prostu oszukana, okłamana, a prawdziwymi zbrodniarzami byli ludzie z SS i kierownictwo partii.

Spóźnione zadośćuczynienie

Kwestia działalności Lufthansy w III Rzeszy powróciła w latach 90., kiedy to seria pozwów zbiorowych wniesionych przez byłych robotników przymusowych przeciwko niemieckim firmom w końcu zwróciła uwagę opinii publicznej na tę sprawę.

Rząd niemiecki i potentaci przemysłowi – w tym Lufthansa, Kühne+Nagel i Volkswagen – ostatecznie ugięli się pod presją międzynarodową i w 2000 roku utworzyli Fundację Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość (Stiftung EVZ) w celu wypłacenia odszkodowań. Ponieważ jednak większość z ponad 20 milionów byłych robotników przymusowych w III Rzeszy i na terytoriach przez nią okupowanych już wtedy nie żyła, tylko 1,7 miliona z otrzymało wsparcie finansowe od EVZ.

Obecnie niemal standardową praktyką dużych niemieckich firm, takich jak Allianz, BMW, Dr. Oetker, Deutsche Bank i Volkswagen, jest zatrudnianie historyków do zbadania roli firm w okresie III Rzeszy. Jednak badania te, napisane trudnym akademickim językiem niemieckim, zazwyczaj leżą zakurzone w archiwach firm, a w niektórych przypadkach nigdy nie są upubliczniane.

– Z punktu widzenia konsumentów można powiedzieć, że wszystko zostało wyjaśnione, wszystko jest tutaj, na półce z książkami. Jednak szczegóły nigdy nie są naprawdę pokazywane publicznie – stwierdza dziennikarz David de Jong. – Myślę, że minimum, o które można prosić, to nie jest w tej chwili rekompensata finansowa, ale po prostu wzięcie moralnej odpowiedzialności za historię.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W sezonie świątecznym handlowcy czasem działają jak trenerzy piłkarscy. Gdy sytuacja nie układa się najlepiej, w ostatniej fazie gry rzucają wszystko na jedną szalę. Tak postąpiła sieć Peek & Cloppenburg, startując w ostatni weekend Adwentu z dużą kampanią reklamową i rabatami sięgającymi 50 procent na płaszcze, kurtki i swetry. Zniżki oferowały także dom wysyłkowy Otto, Galeria Kaufhoff i inne przedsiębiorstwa. W ten sposób firmy starały się zwiększyć sprzedaż w końcowej fazie sezonu świątecznego. Pozostaje pytanie, czy te działania wystarczą, by poprawić wyniki finansowe?

Do czwartego tygodnia Adwentu jedynie co szósty sprzedawca detaliczny deklarował zadowolenie z przebiegu świątecznej sprzedaży, natomiast dwie trzecie wyrażało rozczarowanie – wynika z ankiety Niemieckiego Związku Handlu (HDE) przeprowadzonej wśród 300 przedsiębiorstw. Nawet tradycyjnie najważniejszy pod względem obrotów tydzień przed czwartym Adwentem nie osiągnął oczekiwanych wyników. HDE ocenia dotychczasowe rezultaty jako słabe; główny dyrektor Stefan Genth zaznacza, że takiej sytuacji nie było w ostatnich latach.

Spadek popytu na świąteczne wypieki

Jak kształtowały się wydatki konsumentów w okresie świątecznym? Wyniki ankiety YouGov z 22 grudnia wskazują, że 30 proc. respondentów przeznaczyło mniej pieniędzy na prezenty, jarmarki, posiłki, choinki i kalendarze w porównaniu z 2024 r., 16 proc. – więcej, a 44 proc. – tyle samo co w poprzednim roku. 10 proc. badanych nie udzieliło odpowiedzi.

Z danych Rolfa Bürkla wynika, że skłonność do oszczędzania w grudniu osiągnęła najwyższy poziom od kryzysu finansowego i gospodarczego w 2008 r. Ekspert ds. konsumpcji z Norymberskiego Instytutu Decyzji Rynkowych (NIM) stwierdza, że „wpłynęło to znacząco na tegoroczną sprzedaż świąteczną”. Głównym powodem jest rosnąca niepewność, np. wynikająca z obaw o inflację. Pomimo licznych promocji, wielu konsumentów postrzega koszty związane ze świętami w tym roku jako wyraźnie lub nieco wyższe niż w 2024 roku. Dwie trzecie respondentów ankiety YouGov wskazuje na ten trend.Sytuację najlepiej obrazuje rynek świątecznych słodyczy. Popyt na wypieki takie jak pierniki, ciastka korzenne, strucla czy czekoladowe Mikołaje był w tym roku wyraźnie niższy niż w 2024 r. Według danych firmy badawczej NIQ sprzedaż do początku grudnia była o około 15 proc. niższa. Rosnące ceny odstraszały konsumentów – opakowania kosztowały średnio około 12 proc. więcej niż rok wcześniej. Ponad dwie trzecie towaru sprzedano w promocji, podczas gdy w 2024 r. udział ten wynosił około połowy.

Konkurencja ze strony Temu i Shein

Dane firmy NIQ wskazują, że w listopadzie i grudniu niemieckie deptaki zakupowe odnotowały większy ruch niż w ubiegłym roku. W 283 monitorowanych lokalizacjach w centrach miast liczba odwiedzających wzrosła o ponad 10 proc., osiągając 507 milionów. Najwyższą frekwencję odnotowano na Friedrichstraße i Alexanderplatz w Berlinie. Dla handlu detalicznego nie miało to jednak większego znaczenia – mówi główny dyrektor HDE, Stefan Genth. Bardziej zatłoczone centra miast nie przekładają się automatycznie na dynamiczną sprzedaż świąteczną. Choć jarmarki bożonarodzeniowe cieszyły się w wielu miejscach dobrą frekwencją, ponad 70 proc. firm zgłosiło HDE spadek liczby odwiedzających w porównaniu z ubiegłym rokiem.

Dodatkowym źródłem frustracji dla detalistów były chińskie platformy zakupowe Temu, Shein i AliExpress, które „zabierały” im znaczną część sprzedaży. Według badania YouGov co piąty niemiecki konsument kupował na tych portalach prezenty świąteczne. Związek Handlu szacuje, że Temu i Shein w listopadzie i grudniu wygenerowały w Niemczech nawet miliard euro obrotu.

Na czym kupujący oszczędzali

Najbardziej odczuwalny spadek dotyczy handlu odzieżą. „Jesteśmy wyraźnie poniżej poziomu z ubiegłego roku” – podkreśla Axel Augustin, dyrektor branżowego stowarzyszenia BTE. W zeszłym roku przemysł odzieżowy skorzystał z nagłego załamania pogody w listopadzie, które skłoniło ludzi do pilnych zakupów ciepłych kurtek. W tym roku zabrakło takiego efektu pogodowego.

Ograniczoną skłonność klientów do wydatków odczuła również sieć Douglas. W ostatnim kwartale sprzedaż ucierpiała wskutek zwracania przez konsumentów większej uwagi na ceny oraz wysokiej presji rabatowej – informuje firma.

Nie wszędzie jednak obserwuje się oszczędności w tym samym stopniu. Stefan Genth, główny dyrektor HDE, zaznacza, że w sektorze turystyki obywatele Niemiec są gotowi wydawać pieniądze, aby w tych niepewnych czasach oderwać się od codzienności i spędzać czas wspólnie. Wyższe ceny biletów są w tym kontekście akceptowane.

Jakie prezenty pod choinką

W niektórych sektorach sprzedaż wyglądała dużo lepiej. Związek Handlu wskazuje, że ponownie popularne były bony upominkowe i zabawki. Stefan Genth podkreśla, że poszukiwane były także książki, zegarki i biżuteria. Duże zainteresowanie wykazywały również produkty elektroniczne – wynika z danych NIQ. Wyraźnie lepiej niż w poprzednim roku sprzedawały się m.in. odkurzacze-roboty (+24 proc.), frytkownice beztłuszczowe (+15 proc.), komputery stacjonarne (+18 proc.) oraz laptopy (+13 proc.). Na końcówce roku szczególnie korzystnie wypadł handel online, wspierany akcją rabatową Black Friday.

Jednak świąteczne zakupy nie kończą się wraz z Wigilią. Po świętach zaczyna się krótka, ale ważna „dogrywka”, która daje handlowcom powody do optymizmu. Wiele osób spędza wolne dni między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem na zakupach, wydaje pieniądze z prezentów i realizuje bony podarunkowe. Często nieograniczając się do tego, dokładają jeszcze coś ekstra. Z ankiety HDE wynika, że 14 proc. sprzedawców uważa, iż okres po świętach jest najsilniejszą fazą sprzedaży w całym sezonie.

W listopadzie i grudniu niemiecki handel detaliczny prognozuje przychody w wysokości 126,2 miliarda euro, co oznacza nominalny wzrost o 1,5 proc. w stosunku do roku ubiegłego. Po uwzględnieniu inflacji sprzedaż realna utrzyma się jednak na zbliżonym poziomie. Ostateczne podsumowanie sezonu świątecznego Związek Handlu przedstawi dopiero w styczniu.

(DPA/jar)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Gdy w Niemczech się przeprowadzasz, musisz zameldować swój nowy adres w urzędzie. Często oznacza to telefonowanie do urzędu miasta, tygodnie oczekiwania na spotkanie i konieczność osobistego stawienia się z wypełnionymi papierowymi formularzami.

Tak, w 2025 roku! A jeśli zapomnisz karty ubezpieczenia zdrowotnego u lekarza? Niektóre aplikacje mogą pomóc – poprzez wysłanie faksu.

– Około trzy czwarte, 77 procent niemieckich firm nadal korzysta z faksów – mówi Felix Lesner z Bitkom, niemieckiego stowarzyszenia branży IT. – A 25 procent używa ich często lub bardzo często.

Dlaczego? – Większość firm twierdzi, że jest to niezbędne do komunikacji z organami publicznymi. Być może właśnie w tym tkwi problem – odpowiada Lesner w rozmowie z DW.

W tyle

Unia Europejska regularnie publikuje rankingi rozwoju cyfrowego państw członkowskich, a Niemcy plasują się gdzieś w środku stawki obejmującej 27 krajów – w najlepszym razie. Jeśli chodzi o e-administrację, czyli cyfrowe usługi publiczne, kraj ten pozostaje mocno w tyle.

Według badania firmy konsultingowej CapGemini Niemcy zajmują 24. miejsce w UE.

Niemieccy inżynierowie wynaleźli komputer programowalny, kartę SIM i technologię mp3. Jednak rejestracja samochodu lub uzyskanie pozwolenia na zawarcie małżeństwa nadal wiąże się z koniecznością stania w kolejce.

Frank Reinartz, szef firmy Digital Agency w Duesseldorfie, twierdzi, że Niemcy nie mają problemu ze strategią ani celami – ale z realizacją zadań.

Duesseldorf, miasto liczące około 650 000 mieszkańców, umożliwia 120 usług administracyjnych online – spośród 580. To nieco ponad 20 procent. A jednak Duesseldorf jest uważany za miasto zaawansowane cyfrowo i zajmuje 6. miejsce w indeksie Smart City Index opracowanym przez Bitkom i mierzącym pozom cyfryzacji usług w niemieckich miastach. Berlin, stolica kraju, miał trudności z dostaniem się do pierwszej czterdziestki.

„Inflacja instytucjonalna”

Federalna struktura administracji Niemiec, obejmująca się z 16 krajów związkowych, często pozostawia lokalnym społecznościom znalezienie własnych rozwiązań.

– Nie mamy zbyt wielu programów i procesów pochodzących z poziomu federalnego [centralnego] – powiedział Reinartz w rozmowie z DW. – Każde miasto musi znaleźć własne rozwiązanie dla procesu, który ma charakter ogólnokrajowy, na przykład rejestracji samochodów.

Do tego dochodzi brak koordynacji i to, co badaczka Stefanie Koehl nazywa „inflacją instytucjonalną”.

Koehl i jej współpracownicy z Instytutu SHI w Berlinie zbadali, dlaczego w ciągu ostatnich 25 lat cyfrowe usługi publiczne nie zyskały popularności w Niemczech.

– Każdy coś robi, ale tylko w swojej dziedzinie. Nie ma połączenia między rozwiązaniami, a czasem także kompatybilności między technologiami – powiedziała DW.

Agencja cyfrowa Franka Reinartza została utworzona, aby temu zapobiec. Jego wizja cyfrowej przyszłości Duesseldorfu koncentruje się na stronie internetowej, na której mieszkańcy mogą uzyskać dostęp do wszystkich usług publicznych online.

– Logujesz się i widzisz podatek od nieruchomości, jeśli jesteś właścicielem, przedszkole dla swoich dzieci i pozwolenie na parkowanie dla swojego samochodu – powiedział.

Dania: kraj z cyfrowej baśni

Podczas gdy Niemcy debatują, Dania działa. Północny sąsiad Niemiec już dawno zrealizował wizję Reinartza.

– Strona internetowa Borger.dk to punkt kompleksowej obsługi, w którym wszyscy obywatele mają dostęp do ponad 2000 usług publicznych na platformie cyfrowej – wyjaśnia Jakob Frier z Digital Hub Denmark w Kopenhadze.

Prawie wszystko – od podatków po opiekę zdrowotną – jest dostępne online. Kluczem jest obowiązkowy cyfrowy identyfikator lub eID – mówi Adam Lebech, zastępca dyrektora generalnego duńskiej Agencji ds. Cyfryzacji Administracji Publicznej.

– Około 97 proc. dorosłych mieszkańców posiada eID. A 83 proc. korzysta z niego co najmniej raz w tygodniu – powiedział w rozmowie z DW.

Podstawą cyfrową duńskiego systemu jest jednolity numer identyfikacyjny zwany Centralnym Rejestrem Osób (CPR), który kraj ten wprowadził już w 1968 roku.

– Ponieważ używamy tego samego identyfikatora we wszystkich systemach, udostępnianie danych jest łatwe – powiedział Lebeck. – Oznacza to, że możemy tworzyć spójne usługi obejmujące kilka organów. Oczywiście trzeba ufać rządowi.

Badania pokazują, że większość Duńczyków ufa swojemu rządowi, tymczasem Niemcy są znacznie bardziej sceptyczni wobec scentralizowanego gromadzenia danych przez państwo ze względu na swoją nazistowską i komunistyczną przeszłość.

Zarówno III Rzesza Hitlera, jak i komunistyczni przywódcy NRD wykorzystywali dane osobowe do szpiegowania ludzi i kontrolowania ich życia.

Jak Indie wyprzedzają rozwój

Przykładem kraju, który zdołał osiągnąć ogromny postęp w rozwoju usług cyfrowych, są Indie. Państwo to stworzyło własny system identyfikacji elektronicznej o nazwie Aadhaar w ciągu zaledwie 15 lat. Według oficjalnych danych rządowych około 99,9 proc. ludności Indii korzysta z Aadhaar.

Jest on połączony z cyfrową platformą płatniczą o nazwie UPI (Unified Payment Interface), którą jako metodę płatności akceptują nawet uliczni sprzedawcy kokosów w przydrożnych straganach. Klienci po prostu przekazują pieniądze za pomocą kodu QR i aplikacji na telefon komórkowy.

Tej Paul Bhatla z największej indyjskiej firmy informatycznej TCS powiedział DW, że zarówno Aadhaar, jak i UPI są „systemami podstawowymi”, które zostały opracowane przy wsparciu państwa, ale także dzięki finansowaniu ze strony sektora prywatnego.

Od samego początku Aadhaar i UPI były planowane jako systemy open source do użytku prywatnego i publicznego, podobnie jak infrastruktura publiczna.

– Kiedy budujesz linie kolejowe, autostrady lub porty, udostępniasz je wszystkim – wyjaśnia Bhatla, dodając, że umożliwiło to inicjatywom sektora prywatnego wykorzystanie tych systemów do „budowania większych usług dla obywateli i przedsiębiorstw oraz czerpania z nich korzyści”.

Bhatla zauważył, że infrastruktura cyfrowa była dla Indii szansą na przyspieszenie postępu, dzięki czemu obecnie „prawie 80 proc. dorosłej populacji posiada konta bankowe”. Bez Aadhaar i UPI „osiągnięcie obecnego poziomu penetracji kont bankowych zajęłoby nam 48 lat”.

Bhatla twierdzi, że lepsza infrastruktura cyfrowa i ekosystem usług cyfrowych mogłyby również pobudzić wzrost gospodarczy w krajach takich jak Niemcy.

– Jeśli nie będziecie się rozwijać, z pewnością pojawią się zagrożenia ze strony innych gospodarek, a życie stanie się trudniejsze – ostrzegł.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

W dzisiejszym świecie, gdzie wszystko jest ze sobą powiązane, nie można się izolować – podkreślił w bożonarodzeniowym kazaniu przewodniczący Niemieckiej Konferencji Biskupów Georg Baetzing. – Dokąd ostatecznie ma prowadzić nowy egoistyczny nacjonalizm pod hasłem ‚Najpierw my'? – mówił Baetzing w katedrze w Limburgu. Jego zdaniem tego rodzaju myślenie jest sprzeczne z chrześcijańskim przesłanem.

Demokrację i spójność społeczną można wzmocnić tylko poprzez solidarność – „między pokoleniami, między silnymi i słabymi, zdrowymi i chorymi” – mówił Baetzing. Wskazał też na wspólną odpowiedzialność za walkę ze zmianami klimatu. – Zgrzeszymy przeciwko szansom życiowym przyszłych pokoleń, jeśli nie stawimy teraz czoła wyzwaniom związanym ze zmianami klimatycznymi z wielką konsekwencją i gotowością do zmian w osobistym życiu – przekonywał.

Boże Narodzenie stanowi „radykalną alternatywę dla prężenia muskułów przez sprawujących władzę, dla przemocy i obojętności” – mówił katolicki duchowny. I dodał: Przesłanie to jest aktualne do dziś.

„Pokój zaczyna się od małych rzeczy”

Z kolei przewodnicząca Rady Kościoła Ewangelickiego w Niemczech (EKD) Kirsten Fehrs podkreśliła, że pokój zaczyna się od małych rzeczy. – Siostrą wielkiego pokoju jest życzliwość w codziennym życiu – powiedziała biskup z Hamburga w swoim przesłaniu bożonarodzeniowym. Każdy może okazywać życzliwość bliźnim w swoim otoczeniu.

Już przed świętami Bożego Narodzenia zwierzchnicy Kościołów w Niemczech publicznie wypowiedzieli się na tematy polityczne. – Kościół musi być polityczny, ponieważ przesłanie Ewangelii jest polityczne – zaznaczył Baetzing w telewizji publicznej ZDF.

Wyjaśnił, że Kościół nie chce jednak angażować się w bieżącą politykę. Bardziej zależy mu na „udzielaniu wskazówek w określonych kwestiach”. W zeszłym roku konferencja biskupów przedstawiła do dyskusji dokument dotyczący polityki pokojowej. W przyszłym roku zostanie opublikowany dokument dotyczący relacji między chrześcijanami a muzułmanami.

Humanitaryzm w polityce azylowej

Przewodnicząca Rady EKD wezwała z kolei do kierowania się humanitaryzmem w polityce azylowej i opowiedziała się za lepszym kontrolowaniem imigracji. Odrzuciła pomysł utworzenia ośrodków deportacyjnych poza Europą.

– Nie można traktować osób o pochodzeniu migracyjnym, nawet tych z drugiego lub trzeciego pokolenia, jako zagrożenia – przestrzegła, odnosząc się do nastrojów antyimigranckich. Są to ludzie, bez których „na przykład nasze domy opieki nie mogłyby funkcjonować”.

(DPA, KNA/ widz)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Święta w cieniu wojny: kapelan Sven Hofmann spędza Boże Narodzenie z żołnierzami wielonarodowej grupy bojowej NATO na Litwie. W obozie Rukla stacjonuje około 1 700 osób, z czego ponad połowa to Niemcy. Dołączyli do nich wojskowi z Belgii, Holandii, Norwegii, Czech, Chorwacji, Litwy i Luksemburga, tworząc barwną, międzynarodową społeczność.

Według Hofmanna okres świąteczny w obozie NATO to duże wyzwanie dla personelu wojskowego. Ludzi przepełnia smutek, rozczarowania i znacznie ograniczone poczucie normalności. Szczególnie dotkliwy był wypadek na początku Adwentu – śmierć belgijskiego żołnierza podczas ćwiczeń. W takich okolicznościach trudno osiągnąć tradycyjny nastrój zadumy i refleksji.

Sven Hofmann pochodzi z Nadrenii Północnej-Westfalii. Urodził się w 1974 roku w Detmold i od 24 lat pełni posługę duszpasterską. Zanim trzy lata temu został kapelanem w Bundeswehrze, pracował m.in. w Balve, Verl i Rietbergu.

Inne Boże Narodzenie

Boże Narodzenie zawsze wymagało od Hofmanna wiele pracy. Jednak odkąd pełni posługę w duszpasterstwie wojskowym, jego spojrzenie na święta mocno się zmieniło. – Moje własne podejście do Bożego Narodzenia ewoluowało – przyznaje. Podczas misji nie chodzi już o idealnie przygotowane uroczystości, jak w parafiach, w których wcześniej służył, lecz o propozycje dostosowane do szczególnych warunków życia żołnierzy. Kluczowe są msze z chwilami ciszy, refleksji i muzyki oraz kazania, które dotyczą codziennych wyzwań służby.

Sytuacja bezpieczeństwa na wschodniej flance NATO wpływa na sposób spędzania świąt w obozie. Spontaniczne wyjścia i przedświąteczne zwyczaje, znane z domu, nie są tu możliwe. – W Adwencie i w Boże Narodzenie nie można po prostu wyskoczyć na zakupy, przejść się zatłoczonymi ulicami czy napić grzanego wina na jarmarku i zjeść kiełbaskę z Turyngii – to prawdziwe wyzwanie dla wszystkich – podkreśla Hofmann. W kontekście ograniczeń i trudności, jakie towarzyszą świętom w obozie, nawet niewielkie oznaki uznania wobec żołnierzy mają istotne znaczenie. Brak wizyty generała lub ministra w tym roku przed świętami był przez wielu żołnierzy odczuwany jako niedostateczne docenienie ich służby. Aby złagodzić skutki tego rozczarowania, duszpasterstwo wojskowe organizuje specjalnie przygotowane programy i wydarzenia dla personelu stacjonującego w obozie.

„Jarmark adwentowy za drutem kolczastym i szlabanem”

Sven Hofmann wraz z innymi wojskowymi duszpasterzami i współpracownikami zorganizował jarmark adwentowy w obrębie strefy chronionej. Jak sam mówi, był to „jarmark adwentowy za drutem kolczastym i szlabanem”. Szczególnie trudne dla wielu żołnierzy jest oddalenie od rodziny i przyjaciół, tym bardziej, że Boże Narodzenie to święto rodzinne. Jednocześnie Hofmann podkreśla, że także niektórzy oficerowie okazują dodatkowe wsparcie i uznanie żołnierzom poprzez drobne, indywidualne gesty.

Życie w obozie cechuje klasyczna dynamika grupowa. – Nie każdy może swoich kolegów z kompanii nazwać przyjaciółmi – mówi kapelan. W czasie świąt szczególnie istotne jest okazywanie sobie wzajemnej wrażliwości i troski, zwłaszcza wobec tych, którzy czują się samotni lub wyobcowani.

Msza świąteczna i spotkanie w „Little Church”

W Wigilię Hofmann odprawia nabożeństwo słowa Bożego, a 25 grudnia – mszę w tzw. Little Church w obozie. Po uroczystościach duszpasterstwo wojskowe zaprasza na skromny poczęstunek, sprzyjający integracji i rozmowom. Jak podkreśla Sven Hoffman, „przy kawie, ciastkach, wypiekach i zimnych napojach żołnierze chętnie spędzają czas w Little Church”.

W okresie świątecznym najbardziej odczuwalny jest brak słońca – nad Litwą od tygodni zalega jednolita warstwa chmur. Kapelan odczuwa też brak obecności przyjaciół i rodziny oraz codzienności pozbawionej ograniczeń wynikających z sytuacji bezpieczeństwa. Jak zaznacza, „nawet jeśli media społecznościowe, WhatsApp i telefon umożliwiają utrzymanie kontaktu z domem, nie mogą zastąpić bezpośrednich spotkań z bliskimi”.

W opowieściach Hofmanna o Bożym Narodzeniu w trakcie misji Bundeswehry na wschodniej flance NATO daje się zauważyć, że żołnierze w obozie na Litwie starają się praktykować wartości, o których w Niemczech wielu marzy podczas świąt – solidarność, wzajemne wsparcie i wytrwałość w obliczu wyzwań.

(KNA/jar)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Niemiecki Związek Miast i Gmin bije na alarm: grozi nam „dekada samotności”. W związku z tym domaga się większych nakładów na infrastrukturę społeczną. „Walka z samotnością nie może przegrać z brakiem pieniędzy” – podkreślił dyrektor generalny organizacji André Berghegger w rozmowie z gazetami grupy medialnej Funke. Jak dodał, poza znacznie lepszym finansowaniem samorządów potrzebny jest również mocny program rządu federalnego i krajów związkowych przeciwko samotności.

500 milionów euro

Berghegger poparł pomysł powołania „funduszu przeciwdziałania samotności”, który w jego ocenie powinien zostać w bieżącej kadencji zasilony kwotą 500 mln euro. Jak podkreślił, „to właśnie w gminach samotność daje o sobie znać w pierwszej kolejności, a jednocześnie istnieją tam największe możliwości skutecznego przeciwdziałania”.

Według Berghegera skuteczna walka z samotnością wymaga, aby miejsca spotkań były zawsze dostępne – bez przerw związanych z zamknięciami, urlopami, absencją chorobową czy wcześniejszym końcem pracy. Przesłanie ma być jasne: „Jesteśmy zawsze obecni”. Biblioteki i szkoły ludowe (Volkshochschulen) pełnią funkcję centrów wymiany i kształcenia ustawicznego i muszą być stale otwarte, co wymaga współpracy między personelem etatowym a wolontariuszami.

Samotność przestała być problemem wyłącznie seniorów – stała się zjawiskiem obejmującym wszystkie pokolenia, podkreśla Berghegger. Finansowanie odpowiedniego funduszu mogłoby być zapewnione „ze środkówUnii Europejskiej, niewykorzystanych rezerw w budżecie federalnym lub przesunięć w poszczególnych wydatkach budżetowych.

Dobre dla demokracji

Walka z samotnością to nie tylko kwestia pomocy jednostce – to również wzmocnienie więzi społecznych i fundamentów demokracji. – W erze, gdy media społecznościowe nasilają indywidualizm i izolację, jest to zadanie szczególnie pilne – zaznacza Berghegger.

Walka z samotnością oznacza także podnoszenie jakości prawdziwych relacji międzyludzkich. Jak podkreśla szef związku, „żadna, nawet najbardziej zaawansowana sztuczna inteligencja nie zastąpi doświadczeń, które powstają w stowarzyszeniach, przy wspólnym gotowaniu czy w bezpośrednich rozmowach”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>