Deutsche Welle | Gazeta.PL_news CopyPaste

W Izraelu trwa liczenie głosów, które ma zakończyć się w czwartek. W środę (28.10) przeliczono ponad 88 proc. głosów, a wyniki potwierdzają prognozę exit poll: choć Likud Benjamina Netanjahu uzyskał największe poparcie, to ani jemu, ani rywalowi Gadiemu Eisenkotowi nie udało się zdobyć większości. Eisenkot może sformować rząd dzięki koalicji z partiami arabskimi, które zdobyły najpewniej 19 miejsc – czyli najwięcej w historii.

Z partiami arabskimi koalicja Eisenkota mogłaby liczyć na 47 miejsc w Knesecie, a do większości potrzebuje 61. Problemem jest niechęć Eisenkota i jego bloku do koalicji z Arabami, a tylko taka koalicja może – wg wyników podanych w środę – odsunąć od władzy Likud Netanjahu i religijną prawicę oraz pozwolić rozliczyć ich z odpowiedzialności za wojnę w Strefie Gazy.

„Również w Izraelu sondaże nie zawsze odzwierciedlają nastroje społeczeństwa” – zauważa „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. „Jeśli utrzyma się trend widoczny podczas liczenia głosów w środowe popołudnie, Likud pozostanie najsilniejszym ugrupowaniem w Knesecie. (…) Strategia, w ramach której jego rywal, Eisenkot, prezentował się przede wszystkim jako uczciwa i umiarkowana alternatywa, najwyraźniej nie przyniosła oczekiwanego zwycięstwa wyborczego”.

„Fakt, że zarówno Netanjahu, jak i Eisenkot zgłosili pretensje do sformowania rządu, również nie zapowiada szybkiego rozwiązania sytuacji. Tymczasem pilnie wymagają rozstrzygnięcia kluczowe kwestie: Strefa Gazy, Liban, Iran oraz Zachodni Brzeg – nigdzie nie ma prawdziwej stabilności ani nawet perspektyw na nią. Faza politycznej niepewności w Izraelu nie powinna zatem trwać zbyt długo, nawet jeśli jego wrogowie są dziś znacznie słabsi niż 7 października 2023 roku” – czytamy.

„Powinni wziąć odpowiedzialność”

„Gadi Eisenkot i jego obóz opozycyjny powinni teraz poważnie potraktować własne postulaty wyborcze. Powinni wziąć odpowiedzialność za Izrael, w którym Netanjahu i jego skrajnie prawicowi partnerzy nie dysponują już większością. Koalicja z partiami arabskimi napotkałaby opór w społeczeństwie, które coraz bardziej przesuwa się na prawo. Stałoby się to niewygodne i podważyłoby twarde stanowisko partii opozycyjnych w kwestiach bezpieczeństwa. Jednak nowy rząd, oparty na kompromisie z arabskimi współobywatelami, mógłby otworzyć dla Izraela nowy, bardziej pokojowy rozdział” – analizuje „Süddeutsche Zeitung”.

„Jeśli Netanjahu zdoła utrzymać się u władzy – choćby jako szef rządu tymczasowego – jego polityka przemocy i deprecjonowania innych będzie kontynuowana. A to ta polityka od czterech lat wstrząsa fundamentami demokracji. Byłaby to przyszłość, której naprawdę należy się bać” – ostrzega dziennik z Monachium.

„Kluczową rolę mogą teraz odegrać partie arabskie – wielcy zwycięzcy tych wyborów. Opozycja musi porzucić swój sprzeciw wobec współpracy. W przeciwnym razie to właśnie ona może nieumyślnie utrzymać Netanjahu u władzy. Ci, którzy obarczają Netanjahu odpowiedzialnością za porażkę z 7 października 2023 roku – dnia masakry dokonanej przez Hamas – nie powinni blokować drogi do jego odsunięcia od władzy, kierując się jedynie sztywnym trzymaniem się zasad” – ocenia „Kölner Stadt-Anzeiger”.

„Obywatele arabscy ​​to około jedna piąta społeczeństwa Izraela i zasługują oni na większe wpływy polityczne. Według dotychczasowych wyników, obóz Eisenkota oraz partie arabskie dysponują łącznie większością mandatów w Knesecie. Mogliby tym samym przypieczętować długo wyczekiwany koniec ery Netanjahu” – pisze dziennik z Kolonii.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Konflikt z Zachodem, wywołany pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę, skłania Kreml do poszukiwania wsparcia w innych regionach świata. Jednym z głównych kierunków stała się Afryka. Częste wizyty rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa w tym regionie jego rzeczniczka Maria Zacharowa określa mianem „historycznego powrotu”. Według niej to, co Rosja zrobiła dla Afryki w XX wieku, jest „nieporównywalne z niczym i nikim”.

Egipt – najważniejszy partner w Afryce

Od 2019 roku w Rosji co trzy lata odbywa się szczyt Rosja–Afryka. Trzecie takie wydarzenie trwa (28-29.10)w Moskwie. Program koncentruje się na współpracy gospodarczej, obejmując również kwestie polityczne, bezpieczeństwa, naukowe oraz kulturalne. Jednak aktywną współpracę Rosja prowadzi tylko z kilkoma państwami – głównie na północy kontynentu – co znajduje odzwierciedlenie w wymianie handlowej.

– Choć RPA pozostaje największą gospodarką Afryki, wolumen handlu Rosji z tym krajem jest niewielki – znacznie niższy niż w przypadku Egiptu czy Algierii – zauważa dr Ivan Kłyszcz z Międzynarodowego Centrum Obrony i Bezpieczeństwa (ICDS) w Tallinnie. Jak dodaje, to właśnie Egipt i Algieria są kluczowymi partnerami Rosji, przy czym Egipt odgrywa tu szczególnie istotną rolę. Rosyjscy dyplomaci i przedstawiciele biznesu starają się rozwijać relacje także z innymi państwami, przede wszystkim z Tanzanią i Etiopią, jednak dotąd bez znaczących rezultatów.

Egipt jest drugą co do wielkości gospodarką na kontynencie. Od 2021 roku dwustronne obroty handlowe wzrosły ponad dwukrotnie, osiągając w 2025 roku – według danych Federalnej Służby Celnej Rosji – poziom 10,5 mld dolarów. Głównym motorem tej wymiany są dostawy rosyjskiego zboża, a także wyroby przemysłu metalurgicznego. Egipt dostarcza do Rosji przede wszystkim owoce i warzywa.

Ponadto realizowane są projekty inwestycyjne. Rosja buduje dużą elektrownię jądrową w egipskim regionie El-Dabaa na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Budowa jest finansowana z rosyjskiego kredytu w wysokości 25 mld dolarów, który ma pokryć około 85 procent kosztów.

Egipt jest jednym z niewielu krajów afrykańskich, z którymi Rosja utrzymuje stabilne relacje biznesowe i ma bogate doświadczenie we współpracy – uważa ekspert ds. Bliskiego Wschodu Nikita Smagin. – W dłuższej perspektywie Egipt mógłby stać się dla Moskwy bramą do Afryki i kolejnych rynków. Kair kieruje się jednak własnymi interesami. Liczenie na to, że Egipt udzieli Rosji wsparcia wyłącznie z pobudek politycznej solidarności, byłoby zbyt optymistyczne – twierdzi.

Rola gospodarcza Rosji w Afryce

Według rosyjskiej służby celnej w 2025 roku na Egipt przypadało około 39 procent rosyjsko-afrykańskiego obrotu handlowego, a łączna wartość wymiany handlowej Rosji ze wszystkimi 54 krajami kontynentu wyniosła około 27 mld dolarów. Udział Afryki w rosyjskim handlu zagranicznym jest zatem niewielki (3,9 procent w 2025 roku) i nieproporcjonalny do uwagi, jaką Moskwa poświęca relacjom z państwami tego kontynentu.

Z drugiej strony Rosja również nie jest dla Afryki znaczącym partnerem handlowym. Dla porównania: wartość wymiany handlowej z Unią Europejską – najważniejszym partnerem krajów afrykańskich – wyniosła w 2025 roku około 385 mld dolarów. Również inni partnerzy, według dostępnych danych, wyraźnie wyprzedzają Rosję: obroty handlowe z Chinami przekroczyły w 2025 roku 348 mld dolarów, z USA osiągnęły niemal 105 mld, a z Indiami – około 103 mld dolarów.

Fidel Owusu zauważa, że ​​obecność gospodarcza Rosji w Afryce jest znacznie mniej odczuwalna niż obecność Chin, USA, Indii czy tradycyjnych graczy europejskich, takich jak Francja i Wielka Brytania. Ten pochodzący z Ghany ekspert z ośrodka analitycznego Geopolitical Intelligence Services podkreśla: – W ostatnich latach w obszarze handlu i inwestycji mocarstwa regionalne – takie jak Turcja czy Zjednoczone Emiraty Arabskie – odniosły w Afryce większy sukces niż Rosja.

Choć podczas szczytu Rosja–Afryka wiele przestrzeni zaplanowano na debaty o gospodarce, konkretne plany nie robią większego wrażenia. Pawieł Kałmyczek, kierujący departamentem współpracy dwustronnej w rosyjskim Ministerstwie Rozwoju Gospodarczego, oświadczył niedawno, że do 2030 roku planowane jest podwojenie wolumenu handlu. Nawet gdyby cel ten udało się osiągnąć, Rosja wciąż pozostawałaby w tyle za innymi graczami, np. Niemcami. Według Federalnego Urzędu Statystycznego (Destatis), wartość wymiany handlowej Niemiec z Afryką wyniosła w 2025 roku około 72 mld dolarów amerykańskich.

– Kraje zachodnie dominują w sektorach o znaczeniu strategicznym, takich jak wydobycie surowców, finanse czy energetyka, nawet jeśli ich obecność polityczna w regionie słabnie – mówi Beverly Ochieng z firmy doradczej Control Risks w Senegalu. – Rosja będzie rywalizować o dostęp do kluczowych surowców mineralnych oraz projektów energetycznych. Widać to choćby w przypadku przedsięwzięć związanych z wydobyciem litu w Mali czy inicjatyw w sektorze energii jądrowej na całym kontynencie – dodaje.

Rosyjscy najemnicy w Afryce

Obecność Rosji w Afryce najwyraźniej zaznacza się w sferze wojskowej – znacznie mocniej niż w obszarze handlu czy inwestycji. Począwszy od działań Grupy Wagnera, rosyjscy najemnicy wspierają przede wszystkim reżimy w niestabilnych państwach regionu Sahelu. W zamian za to powiązane z nimi struktury zyskują dostęp do surowców naturalnych. Po śmierci założyciela Grupy Wagnera Jewgienija Prigożyna większość tych operacji przeszła pod kontrolę Korpusu Afrykańskiego – formacji najemniczej utworzonej przez rosyjskie Ministerstwo Obrony.

Według Congressional Research Service, zaplecza analitycznego Kongresu USA, największe rosyjskie kontyngenty wojskowe stacjonują w Republice Środkowoafrykańskiej, Mali oraz Libii. W każdym z tych krajów przebywa po kilka tysięcy najemników. Korpus Afrykański planuje ponadto rozszerzyć swoją obecność w Burkina Faso i Nigrze. Rosyjscy najemnicy byli również widywani w Gwinei Równikowej.

Prof. Irina Filatova z Uniwersytetu w Kapsztadzie podkreśla, że ​​obecność wojskowa w Afryce jest dla Rosji istotna z kilku powodów. – Kraje te dysponują znacznymi zasobami surowców naturalnych, takich jak złoto czy uran. Pozwalają one również wywierać wpływ na południowe granice Europy – między innymi w kwestiach migracji oraz bezpieczeństwa regionalnego. Jeśli chodzi o Libię, kraj ten stanowi ważny węzeł logistyczny, łączący z regionem Sahelu i Afryką Środkową. Poprzez Libię można sprawnie realizować dostawy do państw niemających dostępu do morza – wyjaśnia ekspertka.

Co więcej, Rosja pozostaje jednym z największych dostawców broni dla państw afrykańskich, choć z powodu wojny w Ukrainie wolumen rosyjskiego eksportu w tym zakresie uległ zmniejszeniu. Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem (SIPRI) szacuje udział Moskwy w afrykańskim rynku broni w latach 2021–2025 na 15 procent – ​​daje to jej trzecie miejsce, za USA (19 procent) i Chinami (17 procent). W okresie 2020–2024 udział Rosji był jeszcze wyższy: z wynikiem 21 procent zajmowała ona pierwsze miejsce, wyprzedzając Chiny (18 procent) oraz USA (16 procent).

Cele dyplomatyczne Rosji? Poparcie

Choć Rosja nie jest dla Afryki znaczącym partnerem gospodarczym, to – dzięki dostawom żywności i nawozów oraz obecności wojskowej – w niektórych krajach wpływy Moskwy na tym kontynencie są znacznie większe, niż można by sądzić, patrząc wyłącznie na wolumen handlu i inwestycji – twierdzi dr Ivan Klyszcz z ICDS.

– Rosja przywiązuje dużą wagę do znaczenia dyplomatycznego Afryki – kontynentu, na którym znajduje się najwięcej państw. Dla Moskwy kluczowe jest przede wszystkim poparcie krajów afrykańskich podczas głosowań w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ. W ostatnim czasie Rosji coraz częściej udaje się takie poparcie zapewnić – mówi Fidel Owusu.

Podobnego zdania jest prof. Irina Filatowa: – Relacje z Afryką są dla Rosji niezwykle istotne jako dowód, że kraj ten nie jest izolowany na arenie międzynarodowej. Rosyjskie władze chcą pokazać, że mogą liczyć na wsparcie znacznej części świata, a państwa afrykańskie odgrywają w tym ważną rolę.

Postrzeganie Rosji w Afryce

W ostatnich latach Rosja pozycjonuje się na arenie międzynarodowej jako rzecznik interesów Globalnego Południa, przeciwstawiając je Zachodowi i odwołując się m.in. do dziedzictwa kolonialnego.

– Chcemy współpracować z Afryką – współpracujemy i będziemy współpracować dalej, ale nie tak, jak robili to kolonialni władcy, którzy dążyli do zarobku na Afryce czy okradania kontynentu. Naszym celem jest wspólny rozwój – stwierdził niedawno prezydent Rosji Władimir Putin podczas spotkania klubu dyskusyjnego Wałdaj.

W niektórych krajach odniesienia do kolonialnej przeszłości spotykają się z pozytywnym odbiorem, w innych zaś nie – zauważa Irina Filatowa: – Afryka to nie kraj, lecz kontynent. Istnieją różnice zarówno w postrzeganiu Rosji, jak i w sposobie, w jaki Rosja sama siebie pozycjonuje. Co więcej, poglądy elit politycznych często znacząco odbiegają od opinii zwykłych obywateli. Na przykład w Republice Południowej Afryki rosyjska narracja jest odbierana całkiem pozytywnie. W innych państwach narracja antykolonialna jest wprawdzie również popularna, ale niekoniecznie kojarzy się z Rosją.

Według Beverly Ochieng Rosja wykorzystuje także „miękką siłę” (soft power), np. poprzez centra kultury czy „programy szkoleniowe dla dziennikarzy”, które obejmują również indoktrynację. Ochieng podkreśla jednak, że w relacjach z Rosją państwa afrykańskie kierują się przede wszystkim własnymi interesami strategicznymi.

Jeśli spojrzeć na dokumenty Unii Afrykańskiej – największej organizacji zrzeszającej państwa na tym kontynencie – można zauważyć, że za główne cele uznaje ona rozwój gospodarczy, handel i inwestycje, a nie konfrontację z Zachodem. Jak zauważa dr Kłyszcz, w tych obszarach Rosja nie oferuje krajom afrykańskim możliwości porównywalnych z tymi, jakie zapewniają inni gracze.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

We frakcji CDU w Saksonii-Anhalcie trwają spory związane z wyborem posła populistyczno-prawicowej AfD na przewodniczącego parlamentu landu. Jak potwierdziło niemieckiej agencji prasowej DPA kilku posłów CDU, podczas posiedzenia frakcji posłowie tej partii mieli podpisać oświadczenie pod przysięgą, że nie głosowali na kandydata AfD. Jako pierwszy poinformował o tym portal informacyjny „Nius”.

Zgodnie z tymi informacjami posłom CDU podczas wewnętrznego posiedzenia frakcji przedstawiono oświadczenie pod przysięgą, w którym mieli oni oświadczyć, że nie poparli oni ani polityka AfD Tobiasa Rauscha w głosowaniu na przewodniczącego landtagu, ani Hansa-Thomasa Tillschneidera – w głosowaniu na wiceprzewodniczącego.

Obaj zostali wybrani na początku października większością głosów przewyższającą liczbę mandatów, jakie AfD i BSW posiadają w nowym parlamencieSaksonii-Anhaltu.

Od tego czasu trwa dyskusja, czy głosy te mogły pochodzić z szeregów CDU. Frakcja konsekwentnie zaprzeczała tym doniesieniom.

Schulze: propozycja nie pochodziła od nas

Szef CDU w Saksonii-Anhalcie Sven Schulze odrzucił zarzuty, jakoby to on przedstawił posłom oświadczenie pod przysięgą. Ani on, ani zarząd klubu nie podjęli takich działań – powiedział Schulze DPA.

I dodał: – Propozycja została zgłoszona przez członków frakcji na posiedzeniu, omówiona i odrzucona.

Wezwania do dymisji

Pełniący obowiązki premiera Schulze jest krytykowany także przez polityków chadecji. Były poseł CDU do parlamentu krajowego Alexander Räuscher powiedział gazecie „Die Welt”, że jeśli to prawda, to jest to powód, dla którego Schulze musi zrezygnować.

– Żądanie takiego oświadczenia świadczy o absurdalnym rozumieniu demokracji. Stanowi to pogwałcenie praw posłów i jest nie do przyjęcia – mówił.

Również frakcja BSW wezwała lidera chadecji a landzie do ustąpienia ze wszystkich sprawowanych przez niego funkcji. – Nie można go dłużej tolerować w naszym kraju. Swoim zachowaniem przyczynia się on do podważania demokracji i konstytucji – powiedział przewodniczący frakcji BSW, Thomas Schulze.

Jednak na sobotnim zjeździe bawarskiej partii chadeckiej CSU kanclerz Friedrich Merz powtórzył, że izolacja skrajnej prawicy od współpracy nadal obowiazuje, a kto w CDU tego nie akceptuje, powinien odejść. – Każdy, kto uważa, że ​​musi oddać głos na tych ludzi, nie ma miejsca w chadeckiej Unii. Nie ma dla niego miejsca wśród nas – oświadczył Merz w Monachium.

(DPA/przy)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Prokuratura Generalna w Monachium prowadzi śledztwo przeciwko dwóm obywatelom Białorusi, którzy mieli planować atak sabotażowy w okolicach Norymbergi. Jak dowiedział się magazyn „Der Spiegel” ze źródeł w organach bezpieczeństwa, podejrzani zamierzali najprawdopodobniej podłożyć ogień w pobliżu linii kolejowej oraz trakcji elektroenergetycznej.

Z informacji niemieckiego magazynu wynika, że mężczyźni – w wieku 39 i 50 lat – przebywają w areszcie już od początku października. Równolegle dochodzenie przeciwko Białorusinom prowadzą rumuńskie służby bezpieczeństwa.

Mężczyźni są podejrzani o udział w podpalenia parku przemysłowego w Braszowie w Rumunii w nocy z 13 na 14 września. Zakłady produkcyjne ma tam firma zbrojeniowa, która – jak wynika z jej strony internetowej – wytwarza m.in. granatniki oraz amunicję wojskową.

Należą do sieci szpiegowsko-sabotażowej

Według ustaleń rumuńskiego wywiadu SRI, podejrzani należą do sterowanej przez Moskwę sieci szpiegowsko-sabotażowej.

Po stronie niemieckiej śledztwo prowadzą specjaliści z bawarskiej Centrali ds. Walki z Ekstremizmem i Terroryzmem (ZET), która odpowiada m.in. za sprawy o szczególnym znaczeniu ponadregionalnym dla bezpieczeństwa państwa. Białorusinom zarzuca się m.in. „działalność agenturalną w celach sabotażowych” oraz zmowę w celu dokonania podpalenia.

Rumuńskie służby bezpieczeństwa opublikowały nagrania z kamer monitoringu, które mają przedstawiać moment wrześniowego ataku w Braszowie. Widać na nich m.in. mężczyznę, który w nocy wspina się po drabinie ewakuacyjnej na dach budynku. Chwilę później spod dachu wybuchają płomienie.

Kolejny mężczyzna, który miał brać udział w zamachu w Braszowie, został zatrzymany w Polsce.

Seria aktów sabotażu

Sprawa ta wpisuje się w całą serię aktów sabotażu w Europie, sterowanych przez Rosję.

Zaledwie dwa tygodnie temu w Nürtingen (Badenia-Wirtembergia) zatrzymano dwóch obywateli Turcji. Są oni podejrzani o udział w podpaleniu terminala Starlink w Polsce doszło 23 września. Satelitarny system internetowy odgrywa kluczową rolę w walce obronnej Ukrainy przeciwko Rosji.

Polski rząd nazwał to celową akcją sabotażową i obarczył odpowiedzialnością Moskwę. Z informacji niemieckiego magazynu wynika, że obaj mężczyźni mogą mieć powiązania z turecko-kurdyjską grupą przestępczą o nazwie „Daltonowie”. Członkowie tego gangu mogli dokonać ataku na zlecenie rosyjskich służb specjalnych.

(DerSpiegel/przy)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Szef Audi Gernot Döllner spotkał się z ostrą krytyką po wystąpieniu u boku prezydenta USA. W sobotę Donald Trump nieoczekiwanie ogłosił budowę fabryki Audi w Perry w stanie Georgia. Ma ona zapewnić 4,5 tys.miejsc pracy. Decyzję o inwestycji w USA muszą zatwierdzić jeszcze władze koncernu Volkswagen, do którego należy Audi.

Döllner pojawił się następnie na scenie i podziękował prezydentowi USA za wsparcie. 3 listopada w Stanach Zjednoczonych odbędą się wybory uzupełniające (tzw. wybory śródokresowe).

Do krytyki ze strony prasy czy związków zawodowych dołączył przedstawiciel rządu Niemiec. Minister środowiska Carsten Schneider z SPD w rozmowie z dziennikiem „Kölner Stadt-Anzeiger” określił okoliczności, w jakich ogłoszono inwestycję Audi – podczas wiecu wyborczego Trumpa – jako „więcej niż niesmaczne”. Ponad 100 tys. osób podpisało petycję internetową, domagając się dymisji Döllnera.

Ekspert krytykuje szefa Audi

Według ekonomisty i eksperta ds. ładu korporacyjnego Christiana Strengera, obowiązki prezesów wykraczają poza dbanie o interesy akcjonariuszy i zysk firmy. – Zasada jest taka, że ​​należy budować trwałe i stabilne relacje ze wszystkimi interesariuszami – akcjonariuszami, pracownikami, środowiskiem naturalnym oraz sferą polityki – powiedział Strenger w rozmowie z agencją prasową DPA. Skupianie się wyłącznie na akcjonariuszach jest „niedopuszczalne”.

Ekspert ds. ładu korporacyjnego ocenił wystąpienie Döllnera jako niestosowne: – Dał się wykorzystać w bardzo niefortunnym momencie.

Zdaniem Strengera występ u boku Trumpa był „całkowicie błędnym krokiem w niewłaściwym czasie”. Tym bardziej że wewnętrzne zasady koncernu nakazują zachowanie neutralności politycznej w okresie przedwyborczym, a istnieją sposoby na adekwatne do sytuacji wsparcie polityczne: – To, że Döllner osobiście się tam pojawił, było czymś znacznie więcej niż tylko przejawem złego gustu.

Audi stawia na dobrego konia?

Minister środowiska Schneider skrytykował również strategię niemieckiego producenta samochodów: „Podczas gdy znaczna część świata zmierza w stronę technicznie lepszej elektromobilności, Audi stawia na paliwa kopalne, a tym samym na złego konia” – powiedział Schneider w rozmowie z dziennikiem „Kölner Stadt-Anzeiger”. „Pomijając już wysoce niesmaczne okoliczności tego ogłoszenia, należy również wątpić, czy taka decyzja ma przyszłość”.

Z kolei rzecznik rządu odmówił komentarza do sprawy. Jak stwierdził, to decyzja o charakterze biznesowym.

W Georgii Audi planuje produkcję SUV-ów – w tym nowego, wyjątkowo dużego modelu Q9, zaprojektowanego z myślą o rynku amerykańskim, a także modeli Q7 i Q8. Audi nie podaje informacji na temat rodzaju napędów. W USA samochody elektryczne mają jednak bardzo niewielki udział w rynku: według danych firmy doradczej PwC w pierwszych dziewięciu miesiącach roku wyniósł on zaledwie 6 procent – ​​co, mimo wysokich cen paliw, stanowi wynik niższy niż w całym 2025 roku. Nawet jeśli uwzględnić pojazdy hybrydowe, udział samochodów zelektryfikowanych w sprzedaży pozostaje znacznie poniżej jednej czwartej. To znacznie mniej niż na innych dużych rynkach.

Decyzję Audi poprzedziły wieloletnie analizy nt. m.in. popytu na auta tej marki (duże i o napędach spalinowych), ale jej katalizatorem były cła nałożone przez Donalda Trumpa na europejskie produkty, co uderzyło przede wszystkim właśnie w niemieckich producentów aut, i tak borykających się już z wyższymi kosztami i coraz bardziej agresywną, wspieraną przez reżim konkurencją podmiotów z Chin. Dotyczy to także Audi, które zapowiedziało na początku zeszłego roku zwolnienia.

Fala krytyki po wystąpieniu u Trumpa

Od czasu wystąpienia u Trumpa Döllner mierzy się z krytyką z różnych stron. Partia Lewica (Die Linke) zażądała już jego dymisji – podobnego zdania jest ponad 100 tys. internautów, którzy podpisali petycję zorganizowaną przez lewicową i proklimatyczną organizację Campact. W petycji czytamy, że weekendowe wystąpienie było „hipokrytyczne, służalcze, a politycznie stanowiło ukłon w stronę prób szantażu ze strony Trumpa”. Sygnatariusze domagają się ustąpienia menedżera.

Organizacja Campact, finansowana z darowizn, stawia sobie za cel wzmacnianie demokracji, walkę o sprawiedliwość społeczną oraz działania na rzecz ochrony środowiska i klimatu.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Friedrich Merz zaproponował stworzenie „globalnego sojuszu politycznego na rzecz handlu opartego na jasnych regułach”. Ma on bronić, wzmocnić oraz unowocześnić wolny handel, „w tym w ramach Światowej Organizacji Handlu” – wynika z przemówienia, które kanclerz Niemiec wygłosił w Tokio.

Już podczas wcześniejszej wizyty w Singapurze Merz opowiedział się za umową o wolnym handlu między Unią Europejską a ASEAN (Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej) oraz za zbliżeniem UE do transpacyficznej umowy CPTPP .

Japonię i Niemcy łączą wartości

Podczas spotkania z premier Japonii Sanae Takaichi Merz podkreślił, że mimo odległości geograficznej postrzega Japonię jako „sąsiada” i partnera podzielającego te same wartości. Takaichi określiła relacje obu krajów mianem „partnerstwa premium”.

Wcześniej w Singapurze, który był pierwszym przystankiem na trasie jego wizyty, Merz apelował o nową azjatycko-europejską inicjatywę handlową. W Tokio doprecyzował, że nowy sojusz miałby dawać impulsy polityczne i pozwalać na wspólną reakcję, „gdyby międzynarodowy ład handlowy znalazł się w niebezpieczeństwie”.

W ramach koalicji zaufanych partnerów możliwe byłoby przeprowadzenie pilnej reformy Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz potwierdzenie zasady rezygnacji z nielegalnych ceł czy nacisków ekonomicznych – dodał Merz, nawiązując do działań USA i Chin. – Moglibyśmy porozumieć się w kwestii rozwiązywania sporów i uznać decyzje za wiążące, pomimo obecnego paraliżu organu apelacyjnego WTO. Gdyby inni łamali zasady światowego systemu handlowego lub stosowali przymus ekonomiczny, moglibyśmy koordynować działania w ramach sojuszu i występować pod wspólnym szyldem – zaznaczył kanclerz.

Potrzeba ścisłej współpracy

Merz wezwał do ściślejszej współpracy Niemiec, Japonii oraz innych państw. – Niezależnie od tego, czy jesteśmy dużymi, małymi, czy średnimi potęgami – jeśli pójdziemy razem, nie będziemy musieli pytać, czy „jesteśmy w menu”, czy „siedzimy przy stole’. Bo wtedy to restauracja będzie należeć do nas – powiedział kanclerz. Było to nawiązanie do wypowiedzi premiera Kanady Marka Carneya, który również zaproponował sojusz średnich państw w odpowiedzi na politykę USA i Chin

Berlin i Tokio stawiają na partnerstwo przemysłowe

W swoim wystąpieniu Merz zaproponował Japonii zacieśnienie współpracy przemysłowej oraz wspólne działania na rynkach trzecich. Ponadto oba kraje miałyby ściślej kooperować w dziedzinie sztucznej inteligencji, sektora obronnego oraz redukcji zależności w zakresie kluczowych surowców. Działania te wynikają z obaw, że Chiny mogą ograniczyć eksport surowców niezbędnych do produkcji zaawansowanych technologii.

W świecie zachodnim Japonia uchodzi za wzór pod względem uniezależniania się od Pekinu. Merz ponowił jednak w Tokio ostrzeżenie przed całkowitym odcięciem się od chińskiej gospodarki, podkreślając, że chodzi o minimalizowanie ryzyka (derisking). Oba kraje podpisały m.in. umowę o partnerstwie surowcowym.

Podczas wspólnej konferencji z premier Japonii kanclerz Niemiec ostrzegł przed eskalacją napięć wokół Tajwanu, który Pekin uznaje za swoją zbuntowaną prowincję. – Wszystkie strony muszą działać z najwyższą rozwagą – apelował Merz, odnosząc się zarówno do chińskich gróźb militarnych, jak i niepodległościowych dążeń władz w Tajpej. Jednocześnie szef niemieckiego rządu zapewnił, że Berlin niezmiennie popiera politykę „jednych Chin”.

(DPA/przy)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Zaproponowana w marcu przez Unię Europejską ustawa o przyspieszeniu przemysłowym (Industrial Accelerator Act – IAA) zakłada modernizację europejskich fabryk samochodów oraz przyznawanie dotacji wyłącznie pojazdom produkowanym w Europie. Ma to na celuochronę europejskiego przemysłu motoryzacyjnego przed nieuczciwymi praktykami handlowymi ze strony Chin.

Jednak unijny plan „Made in Europe” budzi poważny niepokój wśród innych zaprzyjaźnionych krajów o rozwiniętym przemyśle motoryzacyjnym – takich jak Turcja, Maroko, Japonia czy Korea Południowa – które są głęboko zintegrowane z europejskimi łańcuchami dostaw.

Po miesiącach impasu dotyczącego potencjalnego wpływu IAA na własną produkcję pojazdów, Niemcy i Francja osiągnęły na początku października kluczowy kompromis. Pozwala on dostawcom z krajów spoza UE, takich jak Wielka Brytania czy Norwegia, na uzyskanie statusu podmiotów o „europejskim pochodzeniu”.

Blisko Europy, ale niewystarczająco blisko

Inni istotni gracze w sektorze motoryzacyjnym pozostaną jednak wykluczeni – w tym Turcja, która od połowy lat 90. cieszyła się niezakłóconym dostępem do rynku UE.

Choć propozycje te muszą jeszcze pokonać poważne przeszkody legislacyjne w Brukseli, zanim staną się obowiązującym prawem, Ayhan Zeytinoglu, przewodniczący Fundacji Rozwoju Gospodarczego (IKV), uważa, że ​​francusko-niemieckie porozumienie może okazać się katastrofalne dla tureckiego sektora motoryzacyjnego.

- 73 proc. całkowitego tureckiego eksportu produktów motoryzacyjnych trafia do UE – powiedział Zeytinoglu w rozmowie z DW. - Jeśli na unijnym rynku napotkamy barierę „Made in Europe”, wyrządzi to ogromne szkody naszemu handlowi z UE oraz naszemu eksportowi”.

Dodał, że wykluczenie Turcji zaszkodziłoby europejskiemu przemysłowi motoryzacyjnemu, zamiast wzmacniać jego konkurencyjność wobec Chin.

Tureckie stowarzyszenie eksporterów branży motoryzacyjnej (OIB) wyliczyło, że w ubiegłym roku wartość tureckiego eksportu samochodów i części do UE wyniosła 30,1 mld dolarów (26,8 mld euro).

Ochrona części produkowanych w Europie

Zgodnie z założeniami IAA, 70 proc. całkowitej wartości komponentów pojazdu – z wyłączeniem akumulatora – powinno pochodzić z produkcji europejskiej.

Wstępna propozycja dotyczy jednak wyłącznie pojazdów w pełni elektrycznych (EV), hybryd typu plug-in oraz modeli z ogniwami paliwowymi; w ubiegłym roku stanowiły one zaledwie 27 proc. wszystkich nowych rejestracji samochodów w UE.

Tommaso Pardi, dyrektor międzynarodowej sieci badawczej sektora motoryzacyjnego GERPISA oraz starszy pracownik naukowy we francuskim Narodowym Centrum Badań Naukowych (CNRS), zauważa, że ​​próg 70 proc. jest wyjątkowo łagodny.

- Jeśli weźmiemy przeciętny samochód elektryczny wyprodukowany w Europie i wyłączymy z rachunku akumulator, okaże się, że około 83 proc. (części) pochodzi z Europy – powiedział Pardi w rozmowie z DW.

W myśl zaktualizowanego planu niemiecko-francuskiego, niektóre hybrydy (ładowane podczas jazdy) oraz pojazdy z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi mogłyby być sprzedawane również po 2035 roku – i one także podlegałyby wymogom dotyczącym europejskiego pochodzenia części.

W przypadku takich samochodów udział komponentów europejskich jest znacznie niższy. Większość z blisko 800 tys. pojazdów wyeksportowanych w ubiegłym roku z Turcji do UE mieściłaby się w tej znacznie szerszej kategorii.

Chiny szukają „tylnego wejścia”

Kolejnym istotnym powodem wykluczenia Turcji jest fakt, że chińscy producenci samochodów zwiększają w tym kraju swoją obecność, licząc na uzyskanie „tylnego wejścia” na rynek UE, napotykają jednak poważne przeszkody.

Przykładem jest firma SWM Motors, której fabryka w mieście Eskişehir w północno-zachodniej części Turcji została zamknięta w niespełna rok, ponieważ wytwarzane tam pojazdy nie spełniały unijnych norm bezpieczeństwa.

Plany koncernu BYD, zakładające budowę fabryki o wartości 1 miliarda dolarów w Manisie – dużym ośrodku przemysłowym niedaleko wybrzeża Morza Egejskiego – zostały wstrzymane.

Tymczasem Maroko – jak podaje firma doradcza AlixPartners – od czasu pandemii koronawirusa przyciągnęło chińskie inwestycje o wartości ponad 10 miliardów euro (11 miliardów dolarów), głównie w sektorze akumulatorów i części samochodowych.

Kto może ponieść straty?

Dla Francji ten północnoafrykański kraj pełni rolę analogiczną do tej, jaką dla niemieckiego sektora motoryzacyjnego odgrywają Chiny: stanowi niskokosztowe zaplecze produkcyjne, dzięki któremu francuscy producenci aut mogą zachować konkurencyjność. Gdyby Maroko zostało wykluczone, przystępne cenowo francuskie modele prawdopodobnie stałyby się droższe.

Straty mogą ponieść również japońscy producenci, którzy wytwarzają część swoich modeli w europejskich fabrykach. Samochody importowane z Japonii nie kwalifikowałyby się do unijnych dotacji, a modele produkowane we Francji, Portugalii czy Europie Wschodniej mogłyby z nich skorzystać tylko pod warunkiem, że odpowiednio duża część ich komponentów pochodzi z Europy.

Negatywne skutki mogą odczuć także południowokoreańscy producenci. Hyundai i Kia wytwarzają samochody w Czechach i na Słowacji, ale jednocześnie sprowadzają modele z Azji – te ostatnie nie spełniałyby wymogów. Z kolei koreańskie zakłady produkujące akumulatory w Polsce i na Węgrzech byłyby traktowane jako europejskie.

Producenci samochodów walczą o utrzymanie taniego importu

Pardi zauważa, że ​​europejscy giganci motoryzacyjni aktywnie lobbują na rzecz złagodzenia przepisów IAA, aby chronić swoje wysokie marże zysku.

- Chcą ograniczyć zakres IAA, aby zachować jak największą swobodę w pozyskiwaniu komponentów z zagranicy, zwłaszcza z Chin – stwierdził.

Producenci samochodów z siedzibą w UE ostrzegają, że wyższe koszty części postawiłyby ich w jeszcze trudniejszej sytuacji w rywalizacji z chińskimi konkurentami, zwłaszcza że europejskie dostawy akumulatorów prawdopodobnie nie zaspokoją popytu w najbliższym czasie.

Ankara również prowadzi w Brukseli lobbing, aby zostać włączoną do systemu „Made in Europe”, podczas gdy producenci samochodów poszukują kompromisu, który umożliwiłby Turcji dołączenie do niego na późniejszym etapie.

Według Pardiego rozwiązanie to dotyczyłoby „wyłącznie europejskich firm prowadzących tam (w Turcji i Maroku) swoją działalność… przy jednoczesnym wykluczeniu wszelkich niedawnych inwestycji z udziałem chińskiego kapitału (w tych krajach)”.

Krytyka dostawców części samochodowych

Europejscy dostawcy części samochodowych zajmują jednak odmienne stanowisko, domagając się dalszego wzmocnienia instrumentu IAA. Ostrzegają, że jeśli ich członkowie nie zostaną objęci lepszą ochroną, do 2035 roku w regionie może zniknąć nawet 650 tysięcy miejsc pracy w sektorze motoryzacyjnym.

- Utracone miejsce pracy w przemyśle bardzo trudno odzyskać, a negatywne skutki wykraczają daleko poza samych dużych dostawców – powiedział w rozmowie z DW Benjamin Krieger, sekretarz generalny Europejskiego Stowarzyszenia Dostawców Motoryzacyjnych (CLEPA).

Zdaniem Kriegera, instrument IAA pomaga europejskiemu przemysłowi wyrównać szanse w obliczu nieuczciwej konkurencji ze strony Chin. – Musimy zatamować krwawienie – podkreśla.

Biorąc pod uwagę szerokie poparcie społeczne dla działań zapewniających, by unijne środki publiczne „sprzyjały tworzeniu wartości w Europie”, Krieger z CLEPA uważa, że ​​partnerzy tacy jak Turcja, Maroko, Korea Południowa czy Japonia wcale nie muszą na tym stracić – pod warunkiem, że spełnią kryteria określone przez UE.

- UE powinna umożliwić dostęp do IAA za pośrednictwem mechanizmu dobrowolnego przystąpienia, opartego na obiektywnych kryteriach: dostosowaniu regulacyjnym, przestrzeganiu standardów społecznych i środowiskowych, braku zakłóceń na rynku, poszanowaniu praworządności oraz zasadzie wzajemności – a wszystko to przy wsparciu mechanizmów zapobiegjących obchodzeniu przepisów. Partnerzy, którzy spełnią te wymogi, są mile widziani” – stwierdził Krieger.

W parku dzikich zwierząt Johannismühle w Brandenburgii ośmioletnia dziewczynka została ciężko ranna w wyniku ataku jednego lub większej liczby zwierząt – poinformowała policja. Według informacji dziennika „Bild” dziecko zaatakował wilk.

Policja przekazała, że ​​w chwili zdarzenia dziewczynka przebywała na wybiegu dla zwierząt – w parku położonym niedaleko miejscowości Baruth/Mark – wraz z dwójką innych dzieci oraz pracownicą placówki. Ciężko ranna ośmiolatka została przetransportowana do szpitala śmigłowcem ratunkowym. Pozostałym osobom obecnym na miejscu nic się nie stało.

Na stronie internetowej parku widnieje informacja, że obiekt pozostaje zamknięty. Przyczyn takiej decyzji nie podano. Z informacji zamieszczonych w internecie wynika, że ​​w parku żyją m.in. niedźwiedzie brunatne, rysie oraz wilki szare i polarne.

(AFP, Bild/stef)

W przypadku utraty stałych dochodów, oszczędności wielu mieszkańców Niemiec skończyłyby się już po kilku tygodniach. Z reprezentatywnego badania instytutu Civey, przeprowadzonego na zlecenie firmy ubezpieczeniowej Debeka wynika, że 51 procent dorosłych byłoby w stanie pokrywać bieżące opłaty najwyżej przez trzy miesiące.

Kolejne 22 procent utrzymałoby się z oszczędności zaledwie przez miesiąc – problem ten dotyczy dwukrotnie częściej kobiet niż mężczyzn. Z kolei niespełna jedna czwarta ankietowanych (23 procent) mogłaby przetrwać pół roku. W badaniu nie uwzględniono emerytów.

Mało kto może wydać 3 tysiące euro

Z analizy wynika również, że dla wielu rodzin barierą są nawet pojedyncze rachunki. Aż 37 procent ankietowanych deklaruje, że nie byłoby w stanie nagle wydać trzech tysięcy euro bez popadnięcia w kłopoty finansowe.

Kluczową rolę odgrywają wiek oraz struktura rodziny. W grupie młodych osób (od 18 do 29 lat) aż 63 procent badanych przyznaje, że taki wydatek przerósłby ich możliwości. Problem ten dotyka także 46 procent gospodarstw domowych z dziećmi, podczas gdy wśród osób bezdzietnych wynosi 34 procent.

Zaciskanie pasa i ograniczenie wydatków

W warunkach kryzysowych większość osób (54 procent) decyduje się w pierwszej kolejności na zaciskanie pasa i redukcję wydatków, nie naruszając długoterminowych polis. Jedynie 14 procent badanych pod wpływem silnej presji finansowej zdecydowałoby się na naruszenie oszczędności lub zmniejszenie składek na ubezpieczenia emerytalne.

Badanie przeprowadzono metodą online na grupie tysiąca dorosłych obywateli Niemiec (z wyłączeniem emerytów) oraz na grupie tysiąca osób prywatnie odkładających na przyszłość.

(DPA/KNA/przy)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Niemal połowa osób szukających pracy w Niemczech rezygnuje ze składania aplikacji, jeśli nie spełnia wszystkich wymagań wymienionych w ogłoszeniu. Tymczasem 71 proc. rekruterów uważa, że pracodawcy często oczekują od kandydatów więcej, niż rzeczywiście wymaga dane stanowisko. Wynika to z danych przedstawionych przez portal pośrednictwa pracy Stepstone.

Paradoks kwalifikacji

Według Stepstone 44 proc. poszukujących zatrudnienia nie aplikuje na stanowisko, jeśli nie spełnia wszystkich formalnych kryteriów. Jednocześnie 87 proc. specjalistów ds. rekrutacji ma trudności ze znalezieniem kandydatów o odpowiednich kompetencjach.

Ponad połowa rekruterów nie dysponuje też wiarygodnymi danymi pozwalającymi ocenić, jakie kwalifikacje są rzeczywiście potrzebne na podobnych stanowiskach. W rezultacie firmy tworzą rozbudowane listy oczekiwań, które mogą odstraszać również dobrze przygotowanych kandydatów.

– Im dłuższa lista wymagań, tym większe ryzyko, że ogłoszenie nie opisuje jednego stanowiska, lecz profil kilku specjalistów jednocześnie – wyjaśnia dr Anna Wittich, badaczka rynku pracy w The Stepstone Group.

Marketing z najdłuższą listą wymagań

Stepstone we współpracy z Wyższą Szkołą Techniki i Ekonomii w Berlinie (HTW Berlin) przeanalizował za pomocą sztucznej inteligencji ponad 100 tys. ogłoszeń o pracę. Badanie „Skills Map” wykazało wyraźne różnice w oczekiwaniach pracodawców w zależności od branży.

Najbardziej wygórowane wymagania widać w marketingu. Przeciętne ogłoszenie dotyczące pracy w tej dziedzinie wymienia 15 kompetencji – najwięcej spośród analizowanych grup zawodowych. Oprócz tradycyjnych umiejętności komunikacyjnych i organizacyjnych pracodawcy oczekują zdolności analitycznych, w tym analizy danych, oraz znajomości platform cyfrowych.

W działach HR, czyli zarządzania zasobami ludzkimi, obok kompetencji administracyjnych istotną rolę odgrywają umiejętności interpersonalne: empatia, inicjatywa i nastawienie na potrzeby pracowników. Znaczenie ma bowiem nie tylko obsługa procesów kadrowych, ale również budowanie relacji i zatrzymywanie talentów w firmie.

Z kolei w branży IT wymagania są bardziej wyspecjalizowane. Obejmują przede wszystkim programowanie, technologie chmurowe, zarządzanie infrastrukturą informatyczną oraz bezpieczeństwem i ryzykiem.

Nie trzeba spełniać wszystkich kryteriów

Zdaniem autorów analizy pracodawcy powinni regularnie weryfikować swoje oczekiwania i wyraźnie oddzielać kwalifikacje niezbędne od tych, które są jedynie dodatkowym atutem. Pozwoliłoby to uniknąć sytuacji, w której odpowiedni kandydaci rezygnują z ubiegania się o pracę już na etapie przeglądania ofert.

Anna Wittich radzi również osobom poszukującym zatrudnienia, by nie zniechęcały się długimi listami wymagań, jeśli mają kluczowe kompetencje potrzebne na danym stanowisku.

– Ogłoszenia często przedstawiają idealny obraz kandydata, a nie rzeczywiste minimalne wymagania – tłumaczy ekspertka.

W ramach badania „Skills Map” zidentyfikowano 955 295 wzmianek o umiejętnościach, które przy użyciu modeli językowych sztucznej inteligencji przyporządkowano do 231 szerszych kategorii kompetencji. Za kodowanie i analizę danych odpowiadał prof. Hendrik Send z HTW Berlin.

(EQS/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Europa staje się coraz bardziej zależna od zagranicznych technologii cyfrowych, podczas gdy Stany Zjednoczone i Chiny systematycznie zwiększają swoją samodzielność w tej dziedzinie. Wynika to z opublikowanego w środę (28.10.2026) badania Uniwersytetu w Bonn, przeprowadzonego we współpracy z Instytutem Vodafone.

Naukowcy z ośrodka badawczego CASSIS Uniwersytetu w Bonn opracowali wskaźnik zależności cyfrowej Digital Dependence Index (DDI). Przeanalizowali sytuację 51 państw uprzemysłowionych i rozwijających się w latach 2010–2023, uwzględniając cztery obszary: handel sprzętem informatycznym, usługi IT, platformy cyfrowe oraz patenty technologiczne.

Niemcy w środku światowego rankingu

Wskaźnik przyjmuje wartości od 0, oznaczającego pełną niezależność, do 1, czyli całkowitej zależności od zagranicznych technologii. W badanym okresie średni poziom zależności cyfrowej państw europejskich wzrósł o 0,5 punktu procentowego, osiągając 0,69. Tymczasem Chiny zmniejszyły swoją zależność o 10,8 punktu procentowego, do poziomu 0,43, a Stany Zjednoczone o 6 punktów procentowych, do 0,38. USA pozostają tym samym najbardziej samodzielnym technologicznie państwem w zestawieniu.

Niemcy zajęły 25. miejsce na świecie ze wskaźnikiem DDI wynoszącym 0,73. To wynik zbliżony do Austrii i Tajlandii. Od 2010 do 2023 roku zależność cyfrowa Niemiec wzrosła o 2,4 punktu procentowego, przede wszystkim z powodu rosnącego uzależnienia od zagranicznego oprogramowania i usług informatycznych.

Niemiecka gospodarka ma jednak również mocne strony. Spośród analizowanych państw europejskich Niemcy wykazują najmniejszą zależność od zagranicznych patentów w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Nie oznacza to jednak, że mogą one konkurować na równych zasadach ze światowymi liderami. W analizowanym okresie przeciętny dystans Niemiec w tej kategorii do USA wynosił 26 proc., do Chin 20 proc., a do Korei Południowej 12 proc.

Dla porównania Polska uzyskała w zestawieniu ogólny wskaźnik zależności cyfrowej na poziomie 0,65.

Europa niemal całkowicie zależna

Największą słabością Europy pozostają platformy cyfrowe, takie jak systemy operacyjne, wyszukiwarki internetowe czy media społecznościowe. W tym obszarze europejskie państwa są niemal całkowicie uzależnione od zagranicznych dostawców.

Średni europejski wskaźnik zależności od platform wynosi aż 0,98, a w przypadku patentów technologicznych sięga 0,99. Znacznie lepiej Europa wypada w usługach informatycznych, gdzie wskaźnik wynosi 0,42, oraz w handlu sprzętem cyfrowym – 0,59.

Niemcy, podobnie jak Francja, Włochy i Wielka Brytania, należą do grupy państw postindustrialnych, które dysponują silnym zapleczem przemysłowym i badawczym, ale mają poważne braki w rozwoju własnych ekosystemów platform cyfrowych.

Efekt Irlandii zniekształca statystyki

Autorzy badania zwracają także uwagę na tzw. efekt Irlandii, który może tworzyć mylący obraz europejskiej niezależności technologicznej.

Irlandia osiąga wyjątkowo korzystny wskaźnik zależności cyfrowej, wynoszący około 0,40. Wynika to jednak w dużej mierze z obecności amerykańskich koncernów technologicznych, które ze względów podatkowych ulokowały w tym kraju swoje europejskie siedziby. Działalność tych przedsiębiorstw poprawia statystyki europejskiego handlu usługami cyfrowymi, choć nie oznacza, że technologie pozostają pod kontrolą europejskich firm.

Według autorów analizy po wyłączeniu Irlandii pozorna nadwyżka handlowa UE w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych zamienia się w znaczny deficyt. W latach 2022–2024 łączne ujemne saldo handlu sprzętem i usługami cyfrowymi wyniosłoby około 350 mld dolarów.

Zdaniem badaczy wyniki pokazują, że mimo silnego zaplecza przemysłowego i naukowego Europa pozostaje w kluczowych obszarach technologii cyfrowych zależna od zagranicznych dostawców, a dystans do USA i Chin w badanym okresie jeszcze się zwiększył.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„Badische Zeitung” zarzuca Komisji Europejskiej, że przedstawiając plan wzmocnienia unijnej agencji ochrony granic i zwiększenia liczby jej funkcjonariuszy do 30 tysięcy, nie przedstawiła „zrozumiałej analizy potrzeb”. W ocenie dziennika „Frontex będzie nadal działał przede wszystkim tam, gdzie państwa członkowskie nie chcą same brudzić sobie rąk: w operacjach na granicy legalności, niosących ze sobą ryzyko naruszeń praw człowieka. Krótko mówiąc: Europa zleca wykonanie brudnej roboty na zewnątrz”. Teraz kluczowe znaczenie ma to, jakie obowiązki w zakresie przejrzystości i rozliczalności nałożą na Frontex Parlament Europejski i państwa członkowskie: kto kontroluje operacje? Kto bada naruszenia? – podkreśla dziennik i konkluduje: „Większe uprawnienia wymagają większej kontroli. Kto wzmacnia Frontex, nie może osłabiać nadzoru”.

Brutalność Brukseli wobec uchodźców

Skrajnie lewicowy dziennik „Junge Welt” pisze o planowanym wzroście liczby funkcjonariuszy Frontexu i o „radykalnej” rozbudowie infrastruktury cyfrowej służb granicznych. „Na 87 stronach Komisja przedstawia plany dotyczące dalszej cyfryzacji i automatyzacji deportacji, nadzoru oraz zwalczania migrantów w przyszłości. W przypadku współczesnych okrucieństw, takich jak wojny przeciwko ludności w Strefie Gazy i w Ukrainie, kluczowe decyzje są już dziś podejmowane przez tak zwaną sztuczną inteligencję. Również wojny UE na Morzu Śródziemnym, w Sahelu i gdziekolwiek indziej na świecie mają być nadal prowadzone przy pomocy oprogramowania skrajnie prawicowych „techbros”. Brutalność Brukseli wobec uchodźców znika w ten sposób nie tylko za wysokimi ogrodzeniami i anonimową armią biurokratów, ale w coraz większym stopniu również za sterylną ścianą zer i jedynek” – alarmuje gazeta z Berlina.

Frontex jako „paramilitarna jednostka obronna"

W ocenie „Frankfurter Rundschau”, siły szybkiego reagowania Frontexu, które w przyszłości mają być gotowe do działania w sytuacjach takich jak ta na Ceucie, gdy dziesiątki tysięcy ludzi chciały przedostać się do Europy, należy „raczej postrzegać jako paramilitarną jednostkę obronną niż jako agencję, której pracownicy poważnie sprawdzają, kto z tych ludzi może mieć podstawy do ubiegania się o azyl, ucieka przed wojną, represjami lub prześladowaniami, jest chory, niepełnoletni lub w inny sposób bezbronny”. A przecież właśnie tego wymaga prawo międzynarodowe – dodaje dziennik. „Jednak nie; celem sił szybkiego reagowania, a także przyszłego rozszerzonego mandatu Frontexu w zakresie deportacji, jest to, by osoby te w ogóle nie dotarły do obszaru objętego europejskimi zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego. Proces militaryzacji europejskiej polityki uchodźczej postępuje, a wraz z nim pozbawianie uchodźców praw” – ocenia gazeta.

Obawa o naruszenia praw człowieka

W „Kölner Stadt-Anzeiger” czytamy: „Frontex, który początkowo pełnił funkcję straży granicznej i przybrzeżnej, staje się obecnie narzędziem symbolicznej politycznej ofensywy deportacyjnej. Już dziś trudno jest zweryfikować, czy na zewnętrznych granicach UE przestrzegane są prawa podstawowe. Jeśli w przyszłości Frontex będzie działał na innych kontynentach w oparciu o tajne porozumienia z państwami trzecimi, skuteczna kontrola stanie się jeszcze trudniejsza. To rozszerzenie zakresu zadań nie ma nic wspólnego z pierwotną misją zabezpieczania granic. Zamiast tego Frontexowi grozi, że poprzez współpracę z autokratami i despotami stanie się współwinnym poważnych naruszeń praw człowieka – z dala od Europy i poza zasięgiem wzroku opinii publicznej”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Pomnik Narodów w Dachau prawdopodobnie nie zostanie uzupełniony o polski napis – dowiedziała się Deutsche Welle. Zamiast tego ma powstać uzupełniająca aranżacja artystyczna poza główną częścią instalacji.

Pomnik Narodów stanął w 1968 roku na dawnym placu apelowym obozu. Zaprojektował go jugosłowiański rzeźbiarz o żydowskim pochodzeniu Nandor Glid, którego rodzina zginęła w Auschwitz. Monument powstał z inicjatywy Międzynarodowego Komitetu Dachau, stowarzyszenia byłych więźniów obozu. Centralnym elementem pomnika jest rozciągnięta na kilkanaście metrów rzeźba z brązu, przedstawiająca splecione ludzkie ciała na drutach kolczastych.

Na murze przy końcu szlaku pomnikowego, za grobem z prochami nieznanego więźnia, widnieje napis „Nigdy więcej” w pięciu językach: niemieckim, angielskim, francuskim, rosyjskim oraz jidysz, który dodano na początku lat dziewięćdziesiątych. Od dziesięcioleci strona polska stara się o uzupełnienie instalacji o napis w języku polskim. Polacy byli największą grupą narodowościową wśród blisko 41 tys. więźniów obozu.

Zabytku nie wolno ruszać

Jak przekazała DW dr Gabriele Hammermann, dyrektorka Muzeum-Miejsca Pamięci Dachau, pomnik z 1968 roku w swojej historycznej, oryginalnej postaci jest objęty ochroną konserwatora zabytków. „Bezpośrednia ingerencja w istniejący obiekt jest praktycznie niemożliwa zarówno pod względem prawnym, jak i koncepcyjnym” – zaznaczyła. „Aby jednak – jak dodała Hammermann – stworzyć przestrzeń dla grup ofiar, które dotychczas nie były wystarczająco widoczne, gremium planuje uzupełniającą aranżację artystyczną poza główną częścią instalacji”.

Status zabytkowy pomnika potwierdził na zapytanie DW Bawarski Urząd Ochrony Zabytków (BLfD). Referentka prasowa urzędu Nadine Pflaum poinformowała, że teren byłego obozu koncentracyjnego Dachau jest wpisany do rejestru zabytków od 1974 roku. Sam Pomnik Narodów jest chroniony jako część kompleksu dawnego obozu oraz jako samodzielny zabytek.

Urząd – dopytywany przez DW, jaka forma uzupełnienia o polski napis byłaby dopuszczalna – odpowiedział, że „w oryginalną substancję pomnika, zgodnie z uzgodnionym stanowiskiem gremium, nie należy ingerować”. Jak stwierdziła rzeczniczka BLfD Katharina Schmid, konkretne stanowisko konserwatorskie urząd sformułuje dopiero wobec pierwszych propozycji projektowych.

Hammermann poinformowała, że treść i forma uzupełnienia mają zostać wyłonione w przyszłym roku w ograniczonym konkursie projektowym. „Celem jest znalezienie rozwiązania, które pogodzi uzasadnione oczekiwania osób zainteresowanych z poszanowaniem historycznej integralności pomnika” – zaznaczyła.

Specjalne gremium

Muzeum-Miejsce Pamięci Dachau przekazało DW, że ukonstytuowane w październiku 2025 r. specjalne gremium doradcze spotkało się po raz drugi w lipcu tego roku. Zasiadają w nim m. in. synowie Nandora Glida, członkowie Międzynarodowego Komitetu Dachau, przedstawiciele ofiar oraz eksperci od ochrony zabytków, nauki oraz politycy.

Jeszcze w czerwcu wicedyrektor Muzeum-Miejsca Pamięci Dachau dr Christoph Thonfeld, przekazał DW, że celem pracy gremium jest ogłoszenie konkursu na „skomentowanie i uzupełnienie Pomnika Narodów”. „Jury ma następnie ocenić nadesłane prace i wybrać najlepszy projekt” – dodał Thonfeld. Jak wskazał, należy przy tym uwzględnić „zarówno dzieło sztuki jako artefakt swojej epoki, jak i oczekiwania różnych przedstawicieli grup ofiar, z poszanowaniem praw do dzieła przysługujących potomkom artysty Nandora Glida”.

Z kolei Hammermann przekazała w październiku DW, że „intensywnie i z szacunkiem” omawiane są ważne kwestie zainteresowanych oraz stowarzyszeń ocalałych, takie jak zgłoszona przez stronę polską prośba o uzupełnienie napisu »Nigdy więcej«”.

Rodzina twórcy nie ma zastrzeżeń do polskiego napisu

Jakakolwiek ewentualna ingerencja w pomnik wymagałaby nie tylko zgody Bawarskiego Urzędu Ochrony Zabytków, lecz także m. in. spadkobierców praw autorskich do dzieła, czyli synów Nandora Glida.

DW zapytała Gabriela i Daniela Glidów o ich stosunek do pomysłu dodania polskiego napisu „Nigdy więcej” do stworzonego przez ich ojca pomnika. „Jako właściciele praw autorskich do Pomnika Narodów w Dachau stworzonego przez naszego ojca, mój brat Gabriel i ja nie mamy zastrzeżeń do dodania polskiego napisu »Nigdy więcej«” – przekazał w korespondencji e-mailowej Daniel Glid.

Zaznaczyli jednocześnie, że „ich rekomendacje dotyczące sposobu prezentacji napisu zostały jasno i publicznie przedstawione przed jury”. Jak podkreślili, mają one na celu zachowanie autentyczności pomnika zgodnie z zamysłem jego autora.

Dopytywani, czy ich rekomendacje dotyczą dodania polskiego napisu do istniejącego pomnika, czy raczej stworzenia nowego, odrębnego elementu artystycznego w jego pobliżu, Glidowie odpowiedzieli, że dopóki trwa ocena jury, nie chcą na tym etapie omawiać swoich propozycji. „Inni uczestnicy również złożyli propozycje i wierzymy, że uda się znaleźć rozwiązanie akceptowalne dla wszystkich” – wskazali.

Nie nowy pomnik, a szósty język

Konsul generalny RP w Monachium Rafał Wolski podkreślił w rozmowie z DW, że polskim postulatem nie jest wznoszenie kolejnego pomnika na terenie Muzeum-Miejsca Pamięci Dachau, lecz umieszczenie na steli Pomnika Narodów napisu w szóstym języku – polskim. – Brak właściwego upamiętnienia polskich ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego w Dachau jest jedną z centralnych i bolesnych spraw w realizacji polskiej polityki pamięci na terenie Niemiec – dodał.

Według Wolskiego brakuje upamiętnienia Polaków, którzy byli największą grupą narodowościową ofiar Dachau i jego podobozów. – Podejmowane jeszcze od lat dziewięćdziesiątych przez polskie władze i przedstawicielstwa oraz różne instytucje z Polski starania, żeby ten stan zmienić, pozostały bez rezultatu – zaznaczył.

Pamięć o polskich duchownych

Konsul zwrócił też uwagę na drugie oczekiwanie polskiej strony: bardziej wyraziste uwzględnienie polskiego wątku w edukacji muzealnej na terenie byłego obozu. – Chodzi o przekazanie w wystarczająco wyrazisty sposób, jak wielką częścią ofiar obozu Dachau byli Polacy – powiedział Wolski, wskazując na wysoki odsetek Polaków wśród więzionych duchownych uwięzionych w Dachau. – Do tej pory polskie ofiary Dachau upamiętnia na terenie obozu głównie tablica, którą w latach siedemdziesiątych ufundowali byli więźniowie, duchowni rzymskokatoliccy, oraz kilka indywidualnych tabliczek w Sali Pamięci – podkreślił konsul.

Wolski zwrócił uwagę, że szersze upamiętnienie polskich więźniów obozu w Dachau nie jest tylko oczekiwaniem ze strony państwa polskiego, ale także postulatem rodzin byłych więźniów, byłych ofiar obozu, które oczekują, by ofiara ich przodków została we właściwy sposób upamiętniona.

Polacy w obozie w Dachau

Obóz w Dachau powstał w marcu 1933 roku z rozkazu Heinricha Himmlera w celu izolowania politycznych przeciwników reżimu nazistowskiego, duchownych i Żydów. Był pierwszym stałym obozem koncentracyjnym nazistowskich Niemiec i stał się „wzorem” dla kolejnych.

W obozie i jego podobozach przetrzymywano ponad 200 tys. więźniów z ponad czterdziestu krajów. Polacy, blisko 41 tys. osób, byli wśród nich największą grupą narodowościową. Dachau stało się też głównym miejscem uwięzienia duchownych. Spośród 2720 księży osadzonych w obozie 1780 pochodziło z Polski, a 868 z nich zginęło. Pierwsze deportacje Polaków do Dachau ruszyły we wrześniu 1939 roku, tuż po wybuchu II wojny światowej.

Do Dachau trafiali masowo więźniowie z okupowanej Europy, w tym Polacy kierowani do pracy przymusowej. Obóz był też miejscem zbrodniczych eksperymentów medycznych. Na więźniach przeprowadzano eksperymenty z malarią, komorą ciśnieniową, wyziębianiem i piciem wody morskiej.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Nauczycielka z Wesel w Nadrenii Północnej-Westfalii, która od blisko 17 lat przebywała na zwolnieniach lekarskich i nadal pobierała wynagrodzenie, została oskarżona o oszustwo i fałszowanie dokumentów. Prokuratura w Duisburgu zarzuca jej bezprawne uzyskanie około 248 tys. euro. Kobiecie grozi nawet kilkuletnia kara więzienia.

Lewe zaświadczenia

Jak poinformowała we wtorek (27.10.2026) prokuratura, akt oskarżenia obejmuje okres od marca 2021 do marca 2025 roku. Wcześniejsze ewentualne przestępstwa uległy już przedawnieniu.

Według śledczych nauczycielka przedłożyła w tym czasie swojej szkole dziesięć niezgodnych z prawdą zaświadczeń o niezdolności do pracy, chociaż miała świadomość, że jest zdolna do wykonywania obowiązków zawodowych.

Prokuratura zarzuca jej także fałszowanie dokumentów związanych z nurkowaniem. Kobieta, która aktywnie uprawiała ten sport, miała samodzielnie wystawić dwa zaświadczenia lekarskie potwierdzające zdolność do nurkowania, posługując się nazwiskiem nieistniejącej lekarki.

Przez 17 lat dostawała pensję

Sprawa nauczycielki, zatrudnionej wcześniej w szkole zawodowej w Wesel, wywołała duże zainteresowanie mediów i polityków Nadrenii Północnej-Westfalii już w ubiegłym roku.

Kobieta od 2009 roku nie prowadziła zajęć, regularnie przedstawiając kolejne zwolnienia lekarskie. Mimo tak długiej nieobecności władze landu nie zażądały przeprowadzenia badania przez lekarza urzędowego, które pozwoliłoby ocenić jej zdolność do dalszego wykonywania zawodu.

W związku z zaniedbaniami wszczęto postępowanie dyscyplinarne zarówno wobec nauczycielki, jak i pracownika odpowiedzialnego za nadzór urzędu okręgowego w Düsseldorfie. Postępowanie to zostało jednak zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej.

Władze landu przeniosły nauczycielkę na emeryturę, lecz kobieta zaskarżyła tę decyzję do sądu.

Podejrzenia o dodatkową pracę

W marcu tego roku prokuratura w Duisburgu poinformowała o przeszukaniu mieszkania nauczycielki. Śledczy znaleźli wówczas przesłanki wskazujące, że kobieta mogła świadomie przekazywać nieprawdziwe informacje władzom landu jako swojemu pracodawcy.

Sprawdzano również doniesienia, że podczas wieloletniej nieobecności w szkole nauczycielka pracowała jako Heilpraktikerin, czyli osoba zajmująca się medycyną niekonwencjonalną, oraz uczestniczyła w konkursie dla osób zakładających działalność gospodarczą. Jak poinformowała prokuratura, nie znaleziono jednak konkretnych dowodów potwierdzających te podejrzenia.

Nauczycielka dotychczas nie odniosła się do postawionych jej zarzutów. Do czasu prawomocnego wyroku obowiązuje domniemanie niewinności. O sprawie informował wcześniej dziennik „Rheinische Post”.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Niemcy nadal oszczędzają niemal jak mistrzowie świata – nawet jeśli wskaźnik oszczędności brutto ostatnio nieco spadł. W ubiegłym roku niemieckie gospodarstwa domowe odkładały na czarną godzinę 18,9 procent swoich dochodów rozporządzalnych, jak podał Federalny Urząd Statystyczny. Było to znacznie więcej niż średnia unijna, wynosząca 14,3 procent. W 2024 roku wskaźnik oszczędności brutto w Niemczech wynosił jednak jeszcze 19,6 procent.

Szwajcarzy mistrzami Europy

W ubiegłym roku Niemców w Europie wyprzedzili jedynie Szwajcarzy, którzy osiągnęli wskaźnik oszczędności brutto na poziomie 27,4 procent. Tam jednak prywatne zabezpieczenie emerytalne ma znacznie większe znaczenie niż w Niemczech. Według danych, w 2025 r. w Unii Europejskiej szczególnie mało oszczędzały gospodarstwa domowe we Włoszech, gdzie wskaźnik oszczędności wyniósł 10,8 procent. Tym samym znalazły się one niemal na poziomie skłonnych do konsumpcji Amerykanów, którzy odkładali na przyszłość zaledwie 10,7 procent swoich dochodów.

Pandemia sprzyjała oszczędzaniu

Statystycy wykorzystują do porównań międzynarodowych wskaźnik oszczędności brutto, ponieważ tylko w tym przypadku dostępne są porównywalne dane, jak wyjaśnia Federalny Urząd Statystyczny. Uwzględnia się przy tym zarówno środki, które gospodarstwa domowe z dochodu rozporządzalnego odkładają na przykład na książeczkę oszczędnościową lub inwestują na giełdzie, jak i nowo nabyte uprawnienia w ramach zakładowego systemu emerytalnego. W przypadku wskaźnika oszczędności brutto nie odlicza się ponadto amortyzacji, zwłaszcza dotyczącej nieruchomości. Chodzi tu o tzw. zużycie majątku, czyli stopniową utratę wartości mieszkania wykorzystywanego na własne potrzeby lub wynajmowanego w wyniku zużycia i starzenia się.

Wskaźnik oszczędności brutto w Niemczech osiągnął najwyższy poziom w 2020 roku, wynoszący 22,9 procent: Podczas pandemii koronawirusa wiele osób miało do dyspozycji więcej pieniędzy niż w normalnych okolicznościach, ponieważ na przykład odwołano wyjazdy wakacyjne, a obiekty rekreacyjne były czasowo zamknięte.

Obawy przed giełdą

Wskaźnik oszczędności netto oscyluje natomiast zazwyczaj między 10 a 11 procent, co oznacza, że: na każde 100 euro dochodu rozporządzalnego oszczędza się średnio co najmniej 10 euro. W 2025 roku wskaźnik ten wynosił w Niemczech, zgodnie z najnowszą publikacją Federalnego Urzędu Statystycznego, 10,1 procent, a według wstępnych obliczeń za pierwsze półrocze 2026 roku wynosi on 11,1 procent.

Analizy pokazały już jednak wielokrotnie, że inwestorzy w innych krajach osiągają większy zwrot z zainwestowanych środków, a powód jest jeden: w mniejszym stopniu polegają na lokatach dziennych i terminowych, które często przynoszą jedynie niewielkie odsetki, a w większym stopniu inwestują na giełdzie.

Niemcy: oszczędzanie ważne, ale często bez planu

Najnowszy „Barometr majątkowy” Niemieckiego Związku Kas Oszczędnościowych i Banków Giro (DSGV) potwierdza: W zakresie długoterminowego gromadzenia majątku wiele osób w Niemczech dotychczas w niewielkim stopniu korzystało z możliwości oferowanych przez rynki kapitałowe.

Co prawda trzy czwarte (75 procent) spośród ponad 4 800 ankietowanych uważa regularne oszczędzanie za ważne lub bardzo ważne. Jednak tylko jedna trzecia (35 procent) realizuje konkretny plan oszczędnościowy lub inwestycyjny. 28 procent stwierdziło, że obecnie posiada akcje lub inne papiery wartościowe. Osoby, które unikają giełdy, jako główny powód podają obawę, że nie potrafią ocenić ryzyka (37 procent).

Nowy depozyt emerytalny w Niemczech

Dzięki nowemu depozytowi emerytalnemu państwo zamierza od stycznia zachęcić więcej osób w Niemczech do wejścia na rynek kapitałowy. Oszczędzający będą mogli wówczas inwestować, korzystając ze wsparcia państwowego, w fundusze ETF, fundusze akcyjne i obligacje. Chodzi o to, aby dzięki inwestycjom na giełdzie ludzie mieli większe szanse na zabezpieczenie się na starość.

dpa/sier

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Sąd Apelacyjny w Hamburgu odrzucił wniosek obrony o umorzenie postępowania jako bezzasadny. W postępowaniu tym były oficer ukraińskich sił zbrojnych jest oskarżony między innymi o zbrodnię wojenną. Miał on rzekomo współplanować wysadzenie rurociągu i należeć do grupy sabotażowej. Sąd wyznaczył terminy rozpraw do końca stycznia.

Brak możliwości „rzetelnej obrony”

Adwokaci 50-letniego oskarżonego Serhija K. uzasadnili swój wniosek istnieniem niemożliwej do usunięcia przeszkody proceduralnej wynikającej z zasad państwa prawa, która uniemożliwia rzetelną obronę. Obrona argumentowała, że K. musi przestrzegać daleko idących wojskowych przepisów dotyczących tajemnicy, które uniemożliwiają mu również wypowiedzenie się na temat faktów i okoliczności mogących go uniewinnić. Rzetelny proces jest nie do pomyślenia.

Sąd nie podzielił tej argumentacji. Prawa oskarżonego do rzetelnego procesu nie zostały naruszone – stwierdziła przewodnicząca składu sędziowskiego Anne Meier-Göring. Istnieją bowiem „wątpliwości” co do tego, czy oświadczenia pod przysięgą byłych rzekomych przełożonych oskarżonego, przedstawione przez obronę, dotyczące obowiązku zachowania tajemnicy, są oficjalnymi dokumentami.

Sąd odrzuca wniosek o umorzenie

Meier-Göring stwierdziła, że oskarżony nie ma w Niemczech żadnych ograniczeń w zakresie możliwości obrony. Podkreśliła, że w Niemczech nie jest możliwe ściganie karne na podstawie prawa służbowego innych państw.

Rurociągi Nord Stream 1 i 2, przebiegające przez Morze Bałtyckie, są przeznaczone do transportu rosyjskiego gazu ziemnego do Niemiec i do UE. Zostały one wysadzone i poważnie uszkodzone kilka miesięcy po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę we wrześniu 2022 roku. W tym czasie nie były one jeszcze eksploatowane.

Zgodnie z aktem oskarżenia oskarżony w procesie w Hamburgu miał planować wysadzenie rurociągów wraz z innymi żołnierzami, a następnie kierować zespołem sabotażowym, który umieścił ładunki wybuchowe na rurociągach. Według niemieckiej prokuratury sabotaż gazociągów miał zostać przeprowadzony na zlecenie ukraińskich organów państwowych. Rząd w Kijowie zaprzecza oficjalnemu udziałowi w operacjach przeciwko gazociągom.

(AFP/sier)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Komisja Europejska chce znacząco rozbudować unijną agencję ochrony granic Frontex i uczynić z niej główny filar operacyjny polityki deportacyjnej UE. Przedstawiony we wtorek (27.10.) w Brukseli projekt przewiduje zwiększenie liczby dostępnych funkcjonariuszy do 30 tys., rozszerzenie uprawnień agencji oraz utworzenie specjalnych sił szybkiego reagowania na kryzysy migracyjne.

– Rozpoczyna się nowa era Fronteksu – oświadczyła unijna komisarz ds. bezpieczeństwa Henna Virkkunen.

Nowa europejska rezerwa

Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej do 2041 roku liczba funkcjonariuszy pozostających w dyspozycji agencji ma wzrosnąć do 30 tys. Liczba osób zatrudnionych bezpośrednio przez Frontex ma się podwoić, z obecnych 3 tys. do 6 tys. Kolejne 7 tys. funkcjonariuszy mają oddelegować państwa członkowskie. Powstanie ponadto nowa europejska rezerwa graniczna i deportacyjna, licząca 17 tys. osób, które w razie potrzeby będą mogły zostać skierowane do działań przez poszczególne państwa.

– Frontex musi działać szybciej, być bardziej elastyczny i lepiej przygotowany – przekonywał unijny komisarz ds. wewnętrznych Magnus Brunner.

Komisja proponuje również podwojenie środków przeznaczonych na agencję w kolejnych wieloletnich ramach finansowych UE – z obecnych około 6 mld do 12 mld euro.

Frontex z większą rolą w deportacjach

Jedną z najważniejszych zmian ma być znaczne rozszerzenie kompetencji agencji w zakresie deportacji. Obecnie Frontex zajmuje się przede wszystkim ochroną zewnętrznych granic UE. Wspiera także państwa członkowskie w organizowaniu deportacji, jednak odpowiedzialność za ich przeprowadzanie spoczywa zasadniczo na władzach krajowych.

Komisja chce, aby agencja stała się centralnym ośrodkiem koordynującym operacje deportacyjne. W tym celu ma powstać specjalne centrum koordynacji powrotów.

Frontex miałby uczestniczyć we wszystkich etapach procedury – od wczesnej identyfikacji osób podlegających deportacji i doradztwa w zakresie dobrowolnego powrotu, przez organizację i realizację deportacji, po pomoc w reintegracji osób powracających do swoich krajów.

Nowością byłoby także umożliwienie agencji wspierania deportacji z jednego państwa spoza UE do innego. Otworzyłoby to drogę do udziału funkcjonariuszy Fronteksu w operacjach związanych z planowanymi przez niektóre państwa członkowskie ośrodkami deportacyjnymi w krajach trzecich.

Szybka reakcja na kryzysy graniczne

Drugim istotnym elementem reformy jest zwiększenie zdolności reagowania na nagłe kryzysy migracyjne. Komisja proponuje utworzenie specjalnych sił szybkiego reagowania, które mogłyby zostać skierowane na zewnętrzną granicę UE w bardzo krótkim czasie. Decyzję o ich użyciu miałoby podejmować kierownictwo Fronteksu na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego.

Bezpośrednim impulsem do zmian były m.in. wydarzenia w hiszpańskiej eksklawie Ceuta w Afryce Północnej. Pod koniec lipca w krótkim czasie przedostało się tam z Maroka ponad 70 tys. osób, podczas gdy sama Ceuta liczy około 84 tys. mieszkańców. Kryzys pochłonął również ofiary śmiertelne.

Aby wcześniej wykrywać podobne zagrożenia, Komisja proponuje rozszerzenie monitorowania sytuacji na granicach, w tym obserwacji aktywności w internecie. Ma to umożliwić szybszą identyfikację potencjalnych kryzysów i podjęcie działań zapobiegawczych.

Bruksela wielokrotnie ostrzegała również przed celowym wykorzystywaniem migracji jako narzędzia nacisku politycznego. Dotyczy to zwłaszcza granic UE z Rosją i Białorusią. Państwa europejskie podejrzewają Moskwę o wykorzystywanie presji migracyjnej do destabilizowania krajów wspierających Ukrainę.

Zaostrzanie polityki migracyjnej

Projekt reformy Fronteksu trafi teraz do Parlamentu Europejskiego i Rady UE, reprezentującej państwa członkowskie. Dopiero po uzgodnieniu i przyjęciu nowych przepisów rozszerzone uprawnienia agencji będą mogły wejść w życie.

Propozycja wpisuje się w szerszy proces zaostrzania unijnej polityki migracyjnej. W czerwcu weszła w życie reforma wspólnego europejskiego systemu azylowego (GEAS), a w połowie października zaczęło obowiązywać dodatkowe rozporządzenie mające usprawnić deportacje osób, które nie mają prawa pobytu w UE.

Rozbudowa Fronteksu ma być kolejnym instrumentem zwiększającym skuteczność ochrony granic i ograniczającym nieuregulowaną migrację do Unii Europejskiej.

(AFP/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Zadaniem Bundeswehry jest obrona Niemiec. W tym celu specjalne dowództwo wypatruje również ewentualnych zagrożeń w przestrzeni kosmicznej.

Szef Dowództwa Kosmicznego Bundeswehry, Michael Traut, jest głęboko przekonany o istnieniu pozaziemskiego życia. W rozmowie z magazynem „Stern” generał dywizji sił powietrznych stwierdził: „Jestem całkowicie pewny, że tam, w kosmosie, istnieją inne formy życia”.

Nie dostrzega on jednak zagrożenia ze strony obcych, przed którym Niemcy musiałyby się bronić. „Musimy przede wszystkim przygotować się na zagrożenia stworzone przez człowieka. A tych jest już wystarczająco dużo” – powiedział Traut. Dodał, że ze względu na ogromne rozmiary wszechświata jest mało prawdopodobne, aby Bundeswehra kiedykolwiek nawiązała kontakt z obcymi formami życia.

Zagrożenie ze strony Rosji

Jako konkretne zagrożenie dowódca wskazał natomiast Rosję, która już teraz jest w stanie niszczyć obce satelity w przestrzeni kosmicznej.

Z poziomu swojego dowództwa w Uedem (Nadrenia Północna-Westfalia), istniejącego od 2021 roku, Traut monitoruje wydarzenia w przestrzeni kosmicznej i sprawdza, czy stanowią one zagrożenie dla bezpieczeństwa Niemiec. Do głównych zadań jednostki należy monitorowanie obrazu sytuacji w kosmosie oraz ochrona własnych satelitów.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Przed zaplanowanymi na sobotę (31.10.2026) ogólnoniemieckimi protestami młodzieży Niemiecki Związek Zawodowy Policjantów (DPolG) wezwał do zdecydowanej reakcji na ewentualne ataki na funkcjonariuszy. Związek liczy na pokojowy przebieg demonstracji, ale podkreśla, że zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom i ochrona konstytucyjnego prawa do zgromadzeń wymagają konsekwentnego działania służb.

Do demonstracji w 23 niemieckich miastach wzywa inicjatywa „GenZ regelt!”. Wzorując się na protestach we Francji i innych krajach europejskich, młodzi ludzie chcą domagać się m.in. lepszej edukacji i opieki zdrowotnej, skuteczniejszej ochrony klimatu oraz obniżenia kosztów życia. Sprzeciwiają się także obowiązkowej służbie wojskowej i polityce oszczędnościowej prowadzonej kosztem młodego pokolenia.

DPolG obawia się, że demonstracje mogą zostać wykorzystane przez skrajnie lewicowe lub islamistyczne ugrupowania skłonne do przemocy. Dodatkowym wyzwaniem dla służb jest mobilizacja uczestników za pośrednictwem mediów społecznościowych oraz zbieg terminu protestów z Halloween. Według związku, bezpieczeństwa demonstracji i prawa do zgromadzeń mają strzec tysiące policjantów.

Surowe kary i dodatkowe środki

Przewodniczący DPolG Heiko Teggatz podkreślił we wtorek, że wolność słowa nie daje przyzwolenia na przemoc. Przypomniał, że podczas zamieszek towarzyszących protestom uczniowskim we Francji oraz Włoszech rannych zostało, według przytoczonych przez niego danych, ponad tysiąc funkcjonariuszy.

Teggatz ostrzegł, że jeśli skrajnie lewicowi ekstremiści lub islamiści wykorzystają Halloween do popełniania przestępstw w maskach, policja zareaguje z całą stanowczością.

Szef DPolG zaapelował również o rozważenie dodatkowych środków działania na wypadek poważnej eskalacji przemocy, gdyby standardowe wyposażenie policji, w tym armatki wodne, okazało się niewystarczające. Jego zdaniem kraje związkowe powinny odpowiednio wyposażyć i przygotować funkcjonariuszy na rosnące zagrożenia. Ochrona policjantów musi być najwyższym priorytetem – podkreślił.

Teggatz zażądał ponadto zapewnienia na weekend odpowiedniej liczby dyżurujących prokuratorów i sędziów, aby w razie brutalnych ataków na funkcjonariuszy możliwe było szybkie wymierzanie surowych kar.

Politycy ostrzegają przed powtórką z Francji

Obawy przed eskalacją przemocy wyrażali już w poniedziałek politycy CDU/CSU i SPD. Wskazywali przede wszystkim na wydarzenia we Francji, gdzie podczas weekendowych, w większości pokojowych demonstracji doszło do zamieszek i licznych zatrzymań.

– Za wszelką cenę trzeba zapobiec sytuacji takiej jak we Francji – powiedział dziennikowi „Handelsblatt” rzecznik frakcji CDU/CSU ds. polityki wewnętrznej w Bundestagu Alexander Throm (CDU). Jego zdaniem istnieje ryzyko, że protesty zostaną przejęte przez skrajnie lewicowe środowiska oraz przestępców wywodzących się ze środowisk migranckich. Szczególnie niepokojącą sytuację dostrzega w Berlinie.

Podobne zastrzeżenia zgłosił minister spraw wewnętrznych Hesji Roman Poseck (CDU). Ostrzegł przed naśladowaniem zamieszek we Francji i próbami wykorzystania demonstracji przez lewicowych ekstremistów.

Z kolei Marc Henrichmann (CDU), przewodniczący parlamentarnego gremium kontrolującego niemieckie służby wywiadowcze, zwrócił uwagę na międzynarodowe powiązania środowisk skrajnej lewicy. Według niego osoby skłonne do przemocy przekraczają dziś granice państw, aby uczestniczyć w zamieszkach, grabieżach i innych aktach przemocy.

Sebastian Fiedler, rzecznik klubu SPD ds. polityki wewnętrznej, podkreślił w rozmowie z „Rheinische Post”, że dla brutalnych protestów nie ma żadnego usprawiedliwienia. Ocenił jednocześnie, że niemieckie służby bezpieczeństwa odpowiednio wcześnie i profesjonalnie przygotowały się na możliwe zagrożenia. Zaapelował także o uważne obserwowanie osób podsycających napięcia w internecie.

Bardziej uspokajający ton przyjął minister spraw wewnętrznych Turyngii Georg Maier (SPD). W rozmowie z „Handelsblatt” ocenił, że w Niemczech nie należy spodziewać się sytuacji podobnej do francuskiej. Wskazał przy tym na stosowane przez niemiecką policję metody nastawione przede wszystkim na deeskalację konfliktów.

Zieloni i Lewica: zrozumienie dla postulatów

Zrozumienie dla przyczyn protestów wyraziła współprzewodnicząca Zielonych Franziska Brantner. Jej zdaniem zarówno w Niemczech, jak i w innych krajach europejskich przestała działać obietnica awansu społecznego dzięki wykształceniu. Młodzi ludzie obawiają się również, czy system edukacji odpowiednio przygotowuje ich do życia w epoce sztucznej inteligencji. Brantner podkreśliła, że rozumie młodych ludzi, którzy chcą sami zabrać głos i walczyć o lepszą przyszłość. Zastrzegła jednak, że protesty muszą przebiegać bez przemocy, a ich organizatorzy powinni działać w sposób przejrzysty.

Współprzewodnicząca klubu Zielonych w Bundestagu Britta Hasselmann przestrzegła z kolei przed instrumentalnym wykorzystywaniem postulatów młodzieży do celów politycznych.

Rzeczniczka klubu Lewicy ds. polityki wewnętrznej Clara Bünger zarzuciła federalnemu ministrowi spraw wewnętrznych Alexandrowi Dobrindtowi (CSU), że stawia młodych ludzi pod ogólnym podejrzeniem i traktuje ich jak potencjalnych przestępców, choć chcą jedynie skorzystać z demokratycznego prawa do protestu.

Bünger zaznaczyła jednocześnie, że konkretne zagrożenia dla bezpieczeństwa należy oczywiście traktować poważnie.

(AFP/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Osoba pracująca na pełny etat za ustawową płacę minimalną dysponuje średnio o 623 euro miesięcznie większymi środkami niż osoba samotna korzystająca z podstawowego zabezpieczenia społecznego (tzw. Grundsicherung). Wynika to z nowego badania przeprowadzonego przez Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych (WSI), działający przy powiązanej ze związkami zawodowymi Fundacji im. Hansa Böcklera. W obliczeniach uwzględniono również świadczenia socjalne, takie jak dodatek mieszkaniowy oraz dodatek na dzieci.

Według badania, w przypadku rodzin różnica ta jest jeszcze większa: osoba samotnie wychowująca jedno dziecko, pracując na pełny etat, dysponuje kwotą wyższą o 757 euro, natomiast rodzina z dwójką dzieci, w której pracuje tylko jeden z rodziców – o 749 euro. Różnica ta wzrosła, ponieważ płaca minimalna została w 2026 roku podniesiona do 13,90 euro za godzinę, podczas gdy stawki podstawowego zabezpieczenia społecznego pozostały na niezmienionym poziomie.

Dyskusja na temat opłacalności pracy

W polityce od lat toczy się dyskusja czy praca zawodowa przynosi wystarczająco większe korzyści finansowe w porównaniu z pobieraniem świadczeń państwowych. W ramach reformy państwa socjalnego rząd Niemiec zamierza wzmocnić zachęty finansowe do podejmowania pracy i zwiększania wymiaru zatrudnienia. W tym celu planowane jest lepsze skoordynowanie podstawowego zabezpieczenia społecznego, dodatku mieszkaniowego i dodatku na dzieci, a także zmiana zasad uwzględniania dodatkowych dochodów z pracy. Konkretna koncepcja jest obecnie opracowywana.

Wysokie czynsze niwelują różnicę

- Dane z naszego nowego badania ponownie pokazują, że osoby korzystające z zasiłku podstawowego mają do dyspozycji znacznie mniej pieniędzy niż osoby pracujące w pełnym wymiarze godzin za płacę minimalną – mówi dyrektor WSI Bettina Kohlrausch.

Problemem są jednak wysokie czynsze w niektórych regionach Niemiec. Z tego powodu różnica w dochodach osób samotnych w powiecie monachijskim wynosi 404 euro i jest najniższa w całym kraju, natomiast w Nordhausen w Turyngii wynosi 755 euro i jest najwyższa w skali Niemiec.

Kohlrausch skrytykowała planowane przez rząd cięcia w zakresie dodatków mieszkaniowych oraz zaliczek na poczet alimentów. W jej ocenie działania te doprowadziłyby do zmniejszenia przewagi dochodowej, zwłaszcza w przypadku rodzin.

Również monachijski instytut Ifo stwierdził istnienie wyraźnej różnicy w dochodach z pracy, zwracając jednocześnie uwagę na to, że dodatkowe godziny pracy przynoszą niekiedy jedynie niewielkie korzyści finansowe.

(RTR/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Autor komentarza Alan Posener odnosi się do sporu o przyszłość ostatnich pozostałości Kancelarii Rzeszy w Berlinie: czy miejsce to, zwane potocznie bunkrem Hitlera, należy rozebrać i zabudować czy przekształcić w miejsce pamięci. Posener nie pozostawia wątpliwości co do swojego stanowiska: „Te nazistowskie ruiny nikomu nie są potrzebne” – pisze w tytule artykułu.

Posener przypomina, że Nowa Kancelaria Rzeszy w Berlinie, wzniesiona w 1939 roku, była pełnym przepychu centrum władzy Adolfa Hitlera, zbudowanym na gruncie odebranym Żydom. Po upadku Trzeciej Rzeszy obiekt rozbierano „kamień po kamieniu, marmurowa płyta po marmurowej płycie”, a w schyłkowym okresie NRD teren zabudowano blokami.

Architekci: bunkier należy zachować

Od lat istnieją plany, by zabudować również pustą działkę przy ul. Voßstraße kompleksem biurowo-mieszkalnym. Inwestorzy są gotowi, jednak podczas prac koparką natrafiono na pozostałości zespołu bunkrów. „Nie chodzi, rzecz jasna, o „bunkier Führera”, który – co znamienne – spoczywa zamknięty pod placem zabaw dla dzieci. Odkryto schron przeciwlotniczy przeznaczony dla mniej ważnych pracowników Kancelarii Rzeszy” – czytamy w „Die Welt”.

Chociaż nie ma tam zbyt wiele poza pustym piwnicznym pomieszczeniem i metalowymi drzwiami, różne berlińskie stowarzyszenia opowiadają się za zachowaniem tego obiektu. Wśród nich jest również Stowarzyszenie Architektów i Inżynierów w Berlinie-Brandenburgii. Autor „Die Welt” cytuje stanowisko stowarzyszenia: „Bunkier to ostatni zachowany materialny ślad dawnego centrum władzy reżimu narodowosocjalistycznego. Należy zachować ten historycznie znaczący obiekt i przekształcić go w ośrodek dokumentacyjny poświęcony dawnej dzielnicy rządowej nazistowskich Niemiec”.

Pozostałości po Trzeciej Rzeszy to nie relikwie

Alan Posener jest odmiennego zdania. Jak pisze, bunkier nie jest „historycznie znaczący”, a pod względem architektonicznym jego pomieszczenia są „zupełnie nieistotne”. Berlinowi zaś nie brakuje ośrodków dokumentujących historię reżimu nazistowskiego – „od Domu Konferencji w Wannsee na zachodzie po kasyno oficerskie w Karlshorst na wschodzie, gdzie Wehrmacht skapitulował. Pomiędzy nimi znajdują się między innymi Topografia Terroru, Pomnik Pomordowanych Żydów Europy, Miejsce Pamięci Niemieckiego Ruchu Oporu i wiele innych” – pisze autor.

Jak zaznacza, dobrze, że tak jest, ale to nie znaczy, że trzeba udostępniać publiczności każdą pozostałość po Trzeciej Rzeszy – uważa. „Niemiecka stolica została zaśmiecona architekturą dwóch dyktatur. Należałoby zburzyć znacznie więcej takich budowli. Tego chcieliby przeciwnicy nazistów i komunistów – nie tego, byśmy z nabożną czcią zachowywali każde „świadectwo epoki”, jak gdyby chodziło o relikwię świętego” – pisze Alan Posener w „Die Welt”.

(Die Welt/wis)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Do zdarzenia doszło w poniedziałek (26.10.) późnym wieczorem. Jak przekazała policja w Hanowerze samochód BMW, w którym znajdowała się nieznana jeszcze liczba pasażerów, celowo wjechał w grupę ludzi. Funkcjonariusze policji, którzy w bezpośrednim sąsiedztwie przeprowadzali kontrolę drogową, oddali strzały w kierunku samochodu, by zatrzymać auto.

Według informacji policji można przypuszczać, że sprawca lub sprawcy znali osoby z grupy, w którą wjechał samochód. W wyniku zdarzenia cztery do pięciu osób odniosło lekkie i ciężkie obrażenia i trafiło do szpitali. Nie ma zagrożenia ich życia.

Sprawcy i ofiary prawdopodobnie się znali

Podejrzany lub podejrzani prawdopodobnie celowo wybrali tę grupę ludzi, a nie działali przypadkowo – powiedziała rozgłośni NDR rzeczniczka policji. Okoliczności zdarzenia są nadal niejasne. – Przebieg zdarzenia i dokładny udział poszczególnych osób są nadal przedmiotem dochodzenia – przekazała rzeczniczka.

Mimo interwencji policji sprawca lub sprawcy opuścili pojazd i uciekli. Obecnie trwają ich poszukiwania.

(AFP, NDR/stef)

Audi, koncern motoryzacyjny należący do Volkswagena, planuje miliardowe inwestycje w stanie Georgia, co szef koncernu ogłosił w obecności prezydenta USA na wiecu Republikanów przed wyborami uzupełniającymi do Senatu, które odbędą się 3 listopada. Po fali krytyki w Niemczech Gernot Döllner tłumaczył się ze swojego wystąpienia u boku Donalda Trumpa, podkreślając, że działał jedynie w interesie firmy. Przyznał też jednak, że to wystąpienie wywołało „pytania, a także niezrozumienie”.

Uniżoność niewiele pomaga

Oczywiście występy na scenie politycznej to dla menedżerów chodzenie po linie. Jednak uległość rzadko prowadzi do celu – pisze komentator „Frankfurter Allgemeine Zeitung” Sven Astheimer, nazywając szefa Audi „statystą w show Trumpa” w komentarzu zatytułowanym „Uklęknięcie w Georgii”. „Nikt nie chce zrażać do siebie wciąż najpotężniejszego polityka świata, jeśli chce nadal prowadzić interesy w jego kraju. Jak szybko ta lekcja została przyswojona, pokazują zdjęcia z bankietu przedstawiające Trumpa i szefów firm technologicznych, którzy wyglądali przy tym jak uczniowie walczący o uwagę nauczyciela. (…) Menedżerowie nie są jednak bezsilni. Z dala od blasku reflektorów mogą wywierać wpływ, jasno przedstawiać swoje stanowiska i wspierać projekty. Może to być chodzenie po linie, ale jasne słowa wypowiedziane odpowiednim tonem zostaną usłyszane również w Waszyngtonie i Pekinie i nie doprowadzą od razu do zerwania wszelkich relacji biznesowych” – pisze FAZ. Dodaje, że całkowita uległość rzadko prowadzi do celu, przytaczając przykład byłego prezesa zarządu Daimlera, Dietera Zetschego, który w 2018 roku wielokrotnie przepraszał chińskie władze za zdjęcie Mercedesa opublikowane na Instagramie, na którym wykorzystano cytat Dalajlamy. To uniżenie niewiele pomogło: „Obecnie chińscy producenci są liderami technologicznymi w dziedzinie elektromobilności, a Mercedes od lat zmaga się w Państwie Środka ze spadkiem sprzedaży i udziału w rynku”.

Czy szef Audi posiada „moralny kompas”?

„Süddeutsche Zeitung” podkreśla, że producent samochodów „ulega naciskom Trumpa, by budować fabryki w USA” – w momencie, gdy „dla Niemiec i Europy nadszedł najwyższy czas, by sprzeciwić się szantażom ze strony Waszyngtonu”. „Szczególnie poważnym zarzutem jest to, że Döllner wyszedł na scenę, by wesprzeć Trumpa w kampanii wyborczej tuż przed wyborami uzupełniającymi. Kilka minut wcześniej Trump obraził rasistowsko kandydata Demokratów i pochwalił swoją agencję imigracyjną, która prowadzi polowanie na nielegalnych imigrantów. Döllner nie poparł byle jakiego prezydenta, ale właśnie tego – demagoga, który atakuje demokratyczne instytucje. W ten sposób w opinii publicznej stawia Audi i swoich pracowników po stronie Trumpa. Powinien się zastanowić, czy posiada moralny kompas niezbędny do pełnienia tej funkcji” – uważa monachijski dziennik.

Budowa fabryki w USA „strategicznym" błędem

Wystąpienie Döllnera u boku Trumpa to nie tylko faux pas. Jego plan budowy w USA fabryki SUV-ów z silnikami spalinowymi jest strategiczną pomyłką – komentuje tygodnik „Spiegel”. „SUV-y, które Audi zamierza produkować w Georgii, trafią na rynek dopiero na początku lat 30. XXI wieku. Trump będzie wtedy już historią, a być może po nim nastąpi prezydent, który przyłączy się do napędzanej przez Chiny elektryfikacji transportu i przemysłu. Rozwój technologiczny będzie miał większy wpływ na przyszły popyt niż zmiany rządów. Niemal wszędzie na świecie samochody elektryczne zdobywają udziały w rynku, ponieważ przewyższają pojazdy spalinowe pod względem technicznym, a w coraz większym stopniu także kosztowym. Również BMW zainwestowało ostatnio znaczne środki w Stanach Zjednoczonych; monachijska firma zamierza zdobyć tam udziały w rynku przede wszystkim dzięki swoim nowym samochodom elektrycznym. Być może ta strategia nie przyniesie natychmiastowych efektów. Jednak w takim przypadku BMW mogłoby nadal sprzedawać silniki spalinowe, które i tak są już produkowane w USA. Döllner natomiast idzie „na całość”. Zasiada na tylnym siedzeniu samochodu, którego kierowcą jest Donald Trump, jadący pod prąd” – konstatuje tygodnik.

„Dno” w relacjach z USA

Wystąpienie Gernota Döllnera w towarzystwie Trumpa to „dno w transatlantyckich stosunkach gospodarczych” – podkreśla tygodnik „Stern”. Nigdy wcześniej w najnowszej historii niemiecki menedżer nie dał się tak ewidentnie wykorzystać w kampanii wyborczej prezydenta USA. Döllner zbytnio upraszcza sprawę, usprawiedliwiając swoje przemówienie na wiecu wyborczym Trumpa tym, że nie mógł odrzucić zaproszenia prezydenta USA. Szef Audi powinien był odrzucić to zaproszenie, powołując się na polityczną neutralność menedżera zatrudnionego na etacie. Tymczasem Audi poświęciło swoją niezależność polityczną na rzecz celów kampanii wyborczej prezydenta, który jest co najmniej autokratą. Dla Audi, zarządu i rady nadzorczej powinno być jasne, że ogłoszenie miliardowych inwestycji w Ameryce jest możliwe dopiero po wyborach uzupełniających” – upomina tygodnik.

„Prezent wyborczy” dla Trumpa

Sprawą zajmują się także dzienniki regionalne, w tym„Nürnberger Nachrichten”. „To fakt, że BMW i Mercedes już od dłuższego czasu prowadzą produkcję w USA, a wszyscy trzej niemieccy producenci samochodów klasy premium intensywnie inwestują – przy aplauzie komunistycznych funkcjonariuszy – w pozbawionych demokracji Chinach. Konkurentowi, firmie Audi, brak produkcji w Stanach Zjednoczonych przynosił dotychczas straty. Budowa fabryki Audi po drugiej stronie Atlantyku jest ekonomicznie uzasadniona. Zupełnie nie do przyjęcia jest jednak otwarte przedstawianie tej decyzji jako prezentu wyborczego dla prezydenta wrogiego Europie, który dzięki temu może czuć się utwierdzony w swoich protekcjonistycznych orgiach celnych. Ma to szkodliwy wpływ na wizerunek tej marki premium w Europie. Co właściwie stało się z zasadami etycznymi, którym koncern kiedyś się poświęcił?” – zastanawia się dziennik z Norymbergii.

DW: W mediach pojawiły się doniesienia, poparte zdjęciami satelitarnymi, o budowie ogromnego radaru w obwodzie królewieckim, niedaleko granic Polski i Litwy. Czy może pan potwierdzić, że taka instalacja rzeczywiście powstaje?

Płk Vaidotas Malinionis*: Informacja o tym radarze pojawiła się już w raporcie litewskiego wywiadu opublikowanym, jak sądzę, na początku lata. Nie jest to więc nic nowego. Dopiero teraz kraje zachodnie zaczęły zwracać na niego większą uwagę. Tak, radar jest budowany.

Widzimy, że Rosja zwiększa w obwodzie królewieckim swoje możliwości rozpoznawcze, wczesnego ostrzegania, a prawdopodobnie również walki radioelektronicznej. Nie wiemy jeszcze, czy system jest już operacyjny. Trzeba jednak patrzeć nie tylko na ten konkretny radar, ale na cały kompleks systemów rozwijanych przez Rosję w tym regionie.

Do czego Rosja może go wykorzystywać?

– Ten radar może służyć zarówno działaniom defensywnym, jak i ofensywnym. Może na przykład zapewnić wcześniejsze ostrzeżenie o ruchach wojsk NATO w przypadku konfliktu na wschodniej flance Sojuszu. Dałoby to Rosji więcej czasu na podejmowanie decyzji.

W działaniach ofensywnych radar może natomiast dostarczać informacji o konkretnych celach. Może również zwiększać rosyjskie możliwości przeciwdziałania w sferze elektromagnetycznej.

Trzeba przy tym pamiętać o ograniczeniach tego systemu. Nie jest on przeznaczony do obserwowania najbliższego otoczenia. Mimo że znajduje się blisko Litwy i Polski, jego głównym zadaniem jest obserwacja dużo bardziej oddalonych obszarów. Mówimy na przykład o Niemczech, ale zasięg może sięgać nawet około 3000 kilometrów, a więc obejmować również Francję.

Jak właściwie wygląda ten radar i w jaki sposób może obserwować obiekty znajdujące się tak daleko?

– To radar pozahoryzontalny, OTH. Wykorzystuje fale radiowe umożliwiające pozyskiwanie informacji z bardzo dużych odległości. Ponieważ Ziemia jest zakrzywiona, wykorzystuje właściwości propagacji fal w jonosferze, co pozwala wykrywać cele znajdujące się daleko poza klasycznym horyzontem radarowym.

Jego zasięg może wynosić od około 1000 do nawet 3000 kilometrów. Jednocześnie taki radar nie jest przeznaczony do obserwowania najbliższego otoczenia. Dlatego z punktu widzenia Polski czy Litwy jego położenie tuż przy granicy może być paradoksalne: ten konkretny radar ma przede wszystkim patrzeć znacznie dalej.

Poszczególne elementy instalacji mogą mieć długość kilkuset metrów. Jest to system przeznaczony przede wszystkim do dalekiego rozpoznania i wczesnego ostrzegania.

Trzeba jednak raz jeszcze zaznaczyć: wiemy, że radar jest budowany, ale nie mamy dowodu, że osiągnął już pełną gotowość operacyjną.

Czy oznacza to, że radar może obserwować praktycznie całą Europę?

– Tak, w jego zasięgu mogą znajdować się także kraje skandynawskie i Finlandia. Jednocześnie radar ma istotną słabość. To ogromna instalacja, a więc łatwy do zlokalizowania cel. Obwód królewiecki jest niewielkim terytorium i w przypadku konwencjonalnego konfliktu z Rosją jego zdolności operacyjne byłyby bardzo narażone.

Nie mówię tutaj o obecnych działaniach w szarej strefie, lecz o otwartym konflikcie konwencjonalnym.

„Cele o wysokim priorytecie”

W jakim scenariuszu NATO mogłoby uznać, że taki radar trzeba zneutralizować?

– Nie znam planów obronnych NATO, ale w mojej ocenie takie instalacje byłyby w przypadku konwencjonalnego konfliktu celami o wysokim priorytecie. NATO nie chciałoby, aby jego działania, zamiary i ruchy wojsk były widoczne i przewidywalne dla przeciwnika.

Radar jest przy tym bardzo podatny na atak, właśnie dlatego, że jest duży, łatwy do wykrycia i znajduje się blisko terytorium państw NATO.

Jak ten system wypada w porównaniu z radarami NATO? Czy Rosja dysponuje czymś zupełnie nowym?

– Nie. Sama technologia nie jest nowa. Podobne systemy zostały już opracowane w państwach NATO. Na przykład Francja dysponuje podobnymi rozwiązaniami. Nie mamy więc do czynienia z przełomem technologicznym.

Na czym polega więc znaczenie tego radaru, zwłaszcza w kontekście wojny Rosji przeciwko Ukrainie?

– Jego znaczenie polega przede wszystkim na tym, że Rosja rozwija swoje zdolności i, moim zdaniem, przygotowuje się na możliwość wojny z NATO. Umieszczenie w obwodzie królewieckim tak potężnego systemu radarowego, którego zasięg obejmuje znaczną część Europy, trzeba analizować właśnie w tym kontekście.

Rosja prowadzi już działania w szarej strefie przeciwko państwom NATO w Europie. Szczególnie interesują ją przedsiębiorstwa i węzły logistyczne wspierające Ukrainę.

Taki system może być wykorzystywany do zbierania danych wywiadowczych, a także wspierać inne działania przeciwko określonym celom, w tym przedsiębiorstwom przemysłu obronnego czy centrom logistycznym.

W przypadku otwartego konfliktu z NATO jego bardzo ważną funkcją byłoby natomiast wczesne ostrzeganie.

Jaką przewagę mógłby dać Rosji w obecnej wojnie przeciwko Ukrainie?

– Jeżeli jego zasięg rzeczywiście wynosi około 3000 kilometrów, obejmuje on także część Ukrainy. Bez dokładnego sprawdzenia mapy nie chcę przesądzać, jak daleko sięga, ale być może do Kijowa, a nawet dalej.

Oznacza to możliwość wykrywania określonych ruchów na Ukrainie, w tym ruchów wojsk i sił powietrznych. Byłoby to oczywiście użyteczne narzędzie w prowadzeniu wojny.

A jakie znaczenie może mieć w działaniach hybrydowych?

– Rosja już zakłóca sygnał GPS i powoduje w ten sposób problemy między innymi dla lotnictwa cywilnego. Nowe zdolności mogą zwiększyć skuteczność takich działań.

Radar może również dostarczać informacji o ruchu jednostek na Morzu Bałtyckim, choć jego podstawowym zadaniem jest, moim zdaniem, obserwowanie samolotów i innych celów powietrznych.

Rosjanie twierdzą, że system może jednocześnie śledzić nawet 10 tys. obiektów powietrznych. Czy jest to realne?

– Trzeba rozróżnić dwie rzeczy. Zdolność wykrywania i śledzenia celów to jedno, a możliwość ich zwalczania to coś zupełnie innego.

Sam radar nie oznacza, że Rosja może precyzyjnie razić wszystkie wykryte obiekty. Do tego potrzebne są dodatkowe radary i inne systemy. Jeżeli jednak zostanie zintegrowany z szerszym systemem, będzie oczywiście użyteczny.

Nie mam dostępu do dokładnej specyfikacji technicznej tego radaru, dlatego rosyjskie deklaracje dotyczące jego możliwości należałoby weryfikować na podstawie niezależnych źródeł. Do rosyjskich komunikatów trzeba podchodzić z dużą ostrożnością.

Broń jądrowa w obwodzie królewieckim?

Jakie inne systemy Rosja rozmieszcza w obwodzie królewieckim? Czy mają tam również zdolności nuklearne?

– Według niektórych źródeł Rosja ma możliwość rozmieszczenia w obwodzie królewieckim nawet 100 głowic jądrowych. Pojawiają się także twierdzenia, że pewne rodzaje uzbrojenia jądrowego już tam rozmieszczono, ale wymaga to potwierdzenia. Ja takich informacji nie posiadam.

Sam potencjał rozmieszczenia broni jądrowej w tym regionie należy jednak traktować bardzo poważnie. Moim zdaniem NATO powinno odpowiednio rozwijać odstraszanie nuklearne, uwzględniając nie tylko potencjał Stanów Zjednoczonych, lecz także Wielkiej Brytanii i Francji.

Kilka niezależnych warstw odstraszania zwiększa strategiczną nieprzewidywalność z rosyjskiego punktu widzenia. To może utrudnić kalkulacje dotyczące ewentualnej eskalacji.

Jakie znaczenie strategiczne ma obwód królewiecki?

– Jest rosyjską wysuniętą placówką, z której mogą być prowadzone działania przeciwko NATO. Rosja rozmieściła tam systemy antydostępowe A2/AD, systemy rakietowe i radarowe oraz posiada możliwości związane z bronią jądrową.

Znajdują się tam również siły, które w razie potrzeby mogą zostać wzmocnione. Jednocześnie Rosja wykorzystuje obecnie bardzo dużo swoich zasobów wojskowych w Ukrainie. Dlatego uważam, że rosyjski kontyngent w obwodzie królewieckim jest dziś słabszy niż przed 2022 rokiem.

Obwód jest geograficznie oddzielony od reszty Rosji. Czy w przypadku konfliktu NATO mogłoby go odizolować?

– Tak, NATO ma takie możliwości. To niewielkie terytorium, na którym wiele instalacji wojskowych jest skoncentrowanych na stosunkowo małym obszarze. Ruchy wojsk są więc trudne do ukrycia.

W razie otwartego konfliktu obwód królewiecki mógłby zostać odcięty od Rosji. Moskwa właśnie dlatego posługuje się groźbami użycia broni jądrowej. Tego rodzaju retoryka nie jest zresztą czymś nowym.

„Europa musi uznać, że Rosja prowadzi przeciwko nam wojnę”

Jak Europa powinna zareagować na rozbudowę rosyjskich zdolności w obwodzie królewieckim?

– Europa musi nie tylko zrozumieć, ale także przyjąć do wiadomości, że Rosja prowadzi przeciwko nam wojnę. Na razie jest to przede wszystkim wojna w szarej strefie, ale jesteśmy atakowani.

Największym wyzwaniem jest dostosowanie się do zagrożeń. Rosja od 2022 roku bardzo się zmieniła. Jej gospodarka została podporządkowana potrzebom wojennym, społeczeństwo jest mobilizowane, a państwo wykorzystuje bardzo różne narzędzia nacisku.

Rosja próbuje również wpływać na europejską politykę i sposób myślenia naszych społeczeństw. Możemy więc przegrać tę konfrontację nawet bez otwartego konfliktu zbrojnego.

Europa jest, niestety, spóźniona. Nie zwiększyliśmy jeszcze produkcji przemysłu obronnego w wystarczającej skali i zbyt wolno wdrażamy innowacje.

Co uważa pan obecnie za najważniejsze dla Europy?

– Adaptację. Musimy zastanowić się, jak dostosować poszczególne państwa i całą Europę do nowej sytuacji bezpieczeństwa. Powinniśmy myśleć bardziej regionalnie, a nie tylko w granicach własnych państw.

Widzimy już pewne oznaki zmiany tego sposobu myślenia. Litwa wraz z Polską planuje na przykład rozwiązania dotyczące ewakuacji naszych obywateli do Polski w przypadku zagrożenia. Litwa jest niewielkim państwem, dlatego musimy brać pod uwagę także rozwiązania transgraniczne.

To jednak dopiero początek. Powinniśmy działać znacznie szybciej niż obecnie.

*Vaidotas Malinionis – emerytowany pułkownik litewskich sił zbrojnych, ekspert ds. bezpieczeństwa i obronności. Założyciel i dyrektor litewskiej National Defence Foundation oraz dyrektor Lithuanian Security and Defense Industries Association. Specjalizuje się m.in. w planowaniu strategicznym i wojskowym.

Nie ustaje krytyka pod adresem prezesa Audi Gernota Döllnera po jego występie u boku prezydenta USA Donalda Trumpa. Prezesa Audi skrytykowali zarówno politycy jak i związkowcy.

Szefowa związku zawodowego IG Metall Christiane Benner określiła w poniedziałek jego zachowanie jako „politycznie nieakceptowalne”. Jej zdaniem Döllner w rażący sposób naruszył wewnętrzne zasady firmy, które przed wyborami nakazują zachowanie politycznej neutralności.

Döllner pojawił się w sobotę u boku Trumpa podczas wiecu wyborczego rządzącej Partii Republikańskiej w amerykańskim stanie Georgia. Należące do koncernu Volkswagen Audi zamierza wybudować tam swoją pierwszą fabrykę w USA. Wartość inwestycji ma wynieść 4,2 mld dolarów, czyli 3,6 mld euro. Według firmy zakład stworzy około 4500 miejsc pracy.

– Sposób, w jaki Döllner zaprezentował siebie i Audi w USA, jest żenujący i niegodny pracownic i pracowników Audi – oświadczyła Christiane Benner. Szefowa rady zakładowej koncernu Volkswagen Daniela Cavallo zarzuciła z kolei zarządowi, że pozwolił „wysoce wątpliwej postaci politycznej, która sprzeciwia się niemal wszystkim wartościom naszej firmy, zrobić z siebie marionetkę w jego propagandowym show”. Cavallo również uznała występ za „wyraźne naruszenie” wewnętrznych zasad firmy.

Zasada politycznej neutralności

Daniela Cavallo powołała się na zapisy „Booklet of Policies” Audi. Zgodnie z nimi pracownicy firmy mają zachowywać neutralność w kontaktach z partiami i grupami interesu oraz utrzymywać kontakty z partiami demokratycznymi. Dokument przewiduje także, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy przed wyborami nie powinny odbywać się publiczne spotkania z partiami i politykami startującymi w wyborach ani sponsorowanie związanych z nimi wydarzeń.

Audi początkowo nie odpowiedziało na pytanie agencji AFP, dlaczego szef firmy zdecydował się na taki występ na krótko przed wyborami do Kongresu USA.

Szefowa IG Metall podkreśliła ponadto, że decyzja w sprawie ewentualnej budowy fabryki w Stanach Zjednoczonych wymaga jeszcze zgody odpowiednich gremiów. – Ostateczne głosowanie odbędzie się w radzie nadzorczej Volkswagen AG z uwzględnieniem całościowej sytuacji – powiedziała Christiane Benner.

Obawy o miejsca pracy w niemieckich fabrykach

Szef pracowniczego skrzydła chadeckiej CDU Dennis Radtke ocenił, że polityka Trumpa „poważnie szkodzi niemieckiemu przemysłowi, w tym branży motoryzacyjnej”. W wypowiedzi dla „Handelsblatt” wezwał władze Volkswagena do zajęcia jednoznacznego stanowiska. Jak stwierdził, jeśli zasady etyki i compliance obowiązujące zarząd i radę nadzorczą mają znaczyć coś więcej niż „mieszanka haseł z menedżerskich kalendarzy i napisów na ścianach”, koncern powinien teraz jasno zareagować.

Ekspert branży samochodowej Frank Schwope z Fachhochschule des Mittelstands (FHM) w Berlinie powiedział gazecie „Bild”, że budowa nowej fabryki Audi w USA może „potencjalnie zagrozić miejscom pracy w Niemczech”. Jego zdaniem Volkswagen już dysponuje nadmiernymi mocami produkcyjnymi. Schwope obawia się przeniesienia modeli i miejsc pracy, wskutek czego „niemieckie fabryki staną się zbędne”. Za szczególnie zagrożony uważa zakład w Neckarsulm, zatrudniający około 15 tys. osób.

Europoseł Zielonych Anton Hofreiter określił plany budowy fabryki w Georgii jako „krótkowzroczne ograniczanie szkód”. – W dziedzinie elektromobilności koncern stracił cenny czas. Teraz rynek amerykański ma uratować to, czego dotychczas nie przyniosła własna strategia – powiedział gazecie „Kölner Stadt-Anzeiger”.

Audi: inwestycja w USA nie jest decyzją przeciwko Niemcom

Audi przekazało gazecie „Bild”, że inwestycja w USA „nie jest decyzją przeciwko Niemcom”. Zdaniem firmy sukces na rynku amerykańskim może przynieść dodatkową produkcję europejskim fabrykom i poprawić wykorzystanie mocy niemieckich zakładów. Plany inwestycyjne dotyczące Niemiec pozostają bez zmian. – Każdy zakład musi wnosić swój wkład w konkurencyjność i długoterminową siłę Audi – oświadczyła rzeczniczka firmy.

Szef partii "Lewica" Luigi Pantisano zażądał ustąpienia Döllnera ze stanowiska. – Szczególnie w przypadku Volkswagena, gdzie kraj związkowy Dolna Saksonia współponosi odpowiedzialność, musi to mieć konsekwencje – powiedział portalowi t-online.

Posłanka socjaldemokratycznej SPD Isabell Cademartori już w niedzielę napisała w serwisie X, że fakt, iż Volkswagen nie waha się udzielać „bezpośredniego wsparcia wyborczego skorumpowanemu autokracie i faszyście, jakim jest Trump, to kompletne dno”. Jej zdaniem koncern „niczego nie nauczył się z historii”.

Premier Dolnej Saksonii krytykuje polityczną inscenizację

Premier Dolnej Saksonii Olaf Lies (SPD) uznał w poniedziałek, że z punktu widzenia strategii słuszne jest, by Audi mocniej weszło na rynek amerykański, o ile miejsca pracy w Niemczech zostaną zabezpieczone, a nie przeniesione za granicę. Jednocześnie skrytykował sposób ogłoszenia inwestycji. – Wiec wyborczy nie może być właściwym miejscem do zapowiadania takiej inwestycji. W tym przypadku przedstawiciel przedsiębiorstwa stał się częścią politycznej inscenizacji – powiedział Lies.

Niemiecki rząd nie chciał komentować występu Döllnera. Zastępca rzecznika rządu, Sebastian Hille, wskazał, że była to decyzja biznesowa przedsiębiorstwa.

(AFP/du)

Klip wyborczy opublikowany na platformie X trwa dziewiętnaście sekund i przedstawia izraelskiego kandydata na prezydenta Gadi Eisenkota z wyciągniętymi ramionami i szerokim uśmiechem na twarzy. W zwolnionym tempie idzie przez łąkę i zbliża się do mężczyzny przypominającego jego syna. Na jego koszulce widnieje napis „Israeli Unity” (jedność izraelska). Jednak Eisenkot mija go i zamiast niego obejmuje Mansura Abbasa, znanego arabskiego posła i przewodniczącego partii Ra’am (Zjednoczona Lista Arabska), który 27 października zamierza ubiegać się o reelekcję.

Film został opublikowany na koncie premiera Benjamina Netanjahu. W sondażach opinii publicznej Netanjahu i Eisenkot, były szef sztabu Sił Obronnych Izraela, toczą wyrównaną walkę. Film wygenerowany przez sztuczną inteligencję (AI) ma prawdopodobnie podsycać nastroje antyarabskie – temat, który zajmuje znaczną część kampanii wyborczej Netanjahu. Film odtworzono ponad milion razy. Wywołał on ogromne oburzenie, ponieważ syn Eisenkota zginął w 2023 roku podczas wojny między Izraelem a Hamasem.

Pierwsze wybory z AI na tak dużą skalę

ZebeAI to projekt badawczy prowadzony przez Open University of Israel, który śledzi wykorzystanie treści generowanych przez sztuczną inteligencję w tej kampanii wyborczej. Naukowcy zliczyli ponad 2000 kolejnych przedwyborczych wpisów opublikowanych do 23 października przez partię premiera Netanjahu, Likud. Zawierały one treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Stanowi to około jednej czwartej materiałów Likudu w mediach społecznościowych, które zostały przeanalizowane przez ZebeAI.

We wtorkowych wyborach parlamentarnych Netanjahu może albo zostać odsunięty od władzy, albo umocnić swoją pozycję na najbliższe lata. Politolodzy mówią o pierwszych wyborach w Izraelu, na które duży wpływ ma sztuczna inteligencja. Partie wykorzystują ją we wszystkich obszarach kampanii wyborczej: od produkcji prowokacyjnych filmów mających na celu podsycanie kontrowersji, po zautomatyzowane połączenia telefoniczne z wyborcami i wykorzystanie botów w Internecie.

– Sztuczna inteligencja może zostać wykorzystana w strategicznym momencie tuż przed wyborami w taki sposób, aby podsycić kontrowersje, które wpłyną na wynik wyborów – mówi Anat Ben-David, kierująca projektem ZebeAI.

Filmy oparte na AI częścią głównego nurtu kampanii

Od końca lipca Ben-David i jej zespół śledzą wszystkie posty publikowane przez polityków w mediach społecznościowych. Do 23 października zebrali ponad 52 000 postów na Facebooku, Instagramie, X i TikToku i stwierdzili, że w ponad 14 procentach z nich wykorzystano sztuczną inteligencję. Obserwuje się tu głównie podejście hybrydowe: sztuczna inteligencja jest wykorzystywana w częściach lub fragmentach materiałów wyborczych, w obrazach, muzyce, napisach i logo. Tworzono jednak również kompletne deepfejki.

Proporcjonalnie najwyższy odsetek treści wygenerowanych przez sztuczną inteligencję odnotowano w przypadku niektórych mniejszych partii. W wartościach bezwzględnych naukowcy znaleźli jednak najwięcej postów wspieranych przez AI w partii Likud. Za partią premiera, ze znacznym dystansem, plasują się rywale z lewicowej opozycji: partia Jaszar kierowana przez Eisenkota oraz Demokraci.

W lipcu Centralna Komisja Wyborcza Izraela opublikowała nowe rozporządzenie, zgodnie z którym wszystkie treści wygenerowane lub zmodyfikowane przez sztuczną inteligencję, wykorzystywane w kampanii wyborczej, muszą być odpowiednio oznaczone. Poza tym obowiązuje jednak niewiele ograniczeń. – Nie ma ustawy o sztucznej inteligencji ani ustawy o usługach cyfrowych. Również ustawa o ochronie danych jest dość przestarzała – wyjaśnia Ben-David. – Można więc zaobserwować takie wykorzystanie sztucznej inteligencji, które w Europie byłoby niemożliwe – dodaje.

Jair Golan, przewodniczący partii Demokratów, wykorzystuje popularne trendy internetowe. Film oznaczony jako treść wygenerowana przez sztuczną inteligencję pokazuje go siedzącego pod wentylatorem sufitowym. Z każdym obrotem wentylatora zmienia się jego strój: od munduru wojskowego przez koszulkę z napisem „bring them home now” (hasło odnoszące się do izraelskich zakładników w Strefie Gazy) po garnitur z krawatem.

Niemiecki MSZ krytykuje

W realistycznie wyglądającym filmie wygenerowanym przez sztuczną inteligencję, udostępnionym we wrześniu przez ministra finansów Bezalela Smotricha, pokazano scenę zatrzymania krytycznej wobec rządu prokurator generalnej Gali Baharav-Miary oraz kilku sędziów Sądu Najwyższego podczas antyrządowej demonstracji.

Z kolei Itamar Ben-Gvir, minister bezpieczeństwa publicznego, udostępnił film wygenerowany przez sztuczną inteligencję, na którym widać, jak Palestyńczycy są transportowani na taśmociągu do miejsca przypominającego obóz koncentracyjny. Post spotkał się z szeroką krytyką. Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych określiło go jako „całkowicie niedopuszczalny” i „odrażający”.

W przypadku niektórych z tych filmów interweniowała komisja wyborcza. Jej przewodniczący nakazał w lipcu Smotrichowi usunięcie filmu, który nie został oznaczony jako film wygenerowany przez sztuczną inteligencję. Film ten uznano za wprowadzający w błąd.

Zaskakująco realistyczne: rozmowa z botem

Nie chodzi jednak tylko o deepfejki w materiałach publikowanych przez polityków i ich sztaby – sztuczna inteligencja znajduje również zastosowanie w bezpośrednim kontakcie z wyborcami. Niektórzy wyborcy otrzymują nowy rodzaj automatycznych połączeń telefonicznych. Brzmią one znacznie bardziej autentycznie niż te znane dotychczas.

Nitsan Yasur, badacz zajmujący się dezinformacją w Izraelskim Stowarzyszeniu Internetowym, odtworzył dla DW nagranie czterominutowej rozmowy telefonicznej. W rozmowie głos przedstawia się jako Danielle, ankieterka z izraelskiego instytutu badawczego, która pyta o preferencje wyborcze. Kiedy Yasur próbuje ustalić, czy głos należy do człowieka, przyznaje ona, że po drugiej stronie linii nie ma żadnej osoby, a następnie pyta: „Czy chce pan kontynuować tę krótką ankietę?”.

Bot kilkakrotnie unika odpowiedzi na pytania Yasura i ciągle wraca do tematu, na kogo Yasur oddałby swój głos. Yasur pięć razy pyta, kto zlecił tę ankietę, ale nie otrzymuje odpowiedzi. Nie jest więc jasne, czy rozmowa była częścią ankiety, czy kampanii wyborczej. Wyraźnie widać jednak, jak bardzo zaawansowana jest obecnie technologia automatycznych połączeń telefonicznych. – Nie potrzeba już prawdziwych ludzi, którzy wykonują prawdziwe połączenia, co, jak wiadomo, pochłania dużo czasu i zasobów – mówi Tehilla Shwartz Altshuler z Izraelskiego Instytutu Demokracji w rozmowie z DW.

Jednak również wyborcy korzystają ze sztucznej inteligencji. Niektórzy zwracają się do niej, aby uzyskać poradę przy podejmowaniu decyzji wyborczej. Jak wykazało badanie przeprowadzone przez Izraelskie Stowarzyszenie Internetowe, około jedna czwarta Izraelczyków jest gotowa rozważyć skorzystanie z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji lub z innych usług internetowych przy wyborze swojego kandydata. Rodzi to pytania dotyczące generatywnej optymalizacji wyszukiwarek (GEO). Chodzi tu o tworzenie treści internetowych zaprojektowanych w taki sposób, aby były one wychwytywane przez chatboty oparte na sztucznej inteligencji i wpływały na ich odpowiedzi.

Rząd izraelski już działa w tej dziedzinie. Według dokumentów przechowywanych na mocy amerykańskiej ustawy o rejestracji przedstawicieli zagranicznych, rząd izraelski zapłacił amerykańskiej firmie za stworzenie stron internetowych, których celem było dostarczanie dużym modelom językowym (LLM) treści przychylnych rządowi, a tym samym uczynienie chatbotów opartych na sztucznej inteligencji bardziej przychylnymi Izraelowi. – Te same metody są obecnie wykorzystywane w polityce wewnętrznej w celu wywierania wpływu na wybory – wyjaśnia Shwartz Altshuler.

Boty jako „obserwujący”

Jednak nie chodzi tylko o fałszywe treści, ale także o fałszywe grupy docelowe. Scooper to izraelska firma specjalizująca się w monitorowaniu mediów. Z jej informacji przekazanych DW wynika, że odkryła ona sieć fałszywych kont, za pomocą których sztucznie zawyżana jest liczba obserwujących premiera Netanjahu w mediach społecznościowych. Na platformie X codziennie tworzonych jest ponad 1000 nowych kont, które natychmiast zaczynają obserwować izraelskiego premiera. Również liczba jego obserwujących na Instagramie gwałtownie wzrosła w ostatnich tygodniach.

Około 70 procent kont, które udostępniają treści publikowane przez Netanjahu na platformie X, znajduje się poza Izraelem i wykazuje cechy charakterystyczne dla botów – powiedział Gil Feldman z firmy Scooper w rozmowie z DW. Firma zidentyfikowała te konta, szukając nietypowych zachowań, takich jak niedawna data utworzenia, publikowanie postów przez całą dobę lub brak zdjęć profilowych.

Nie chodzi jednak tylko o Netanjahu. Izraelska platforma FakeReporter ujawniła kampanię botów powiązaną z kampanią wyborczą ministra Itamara Ben-Gvira. Jego biuro zaprzecza istnieniu takiego powiązania. Według FakeReporter istnieje sieć ponad 100 kont, z których część wykorzystuje generowane przez sztuczną inteligencję zdjęcia i tożsamości, aby atakować Smotricha i inne osoby.

Chociaż sieci botów nie są niczym nowym, dzięki sztucznej inteligencji można je prowadzić łatwiej i taniej. Izraelczycy zawsze byli otwarci na nowe technologie i stosowali je wcześnie oraz często. Shwartz Altshuler postrzega zatem ten kraj jako przypadek testowy pokazujący, jak sztuczna inteligencja zmienia wybory na całym świecie. – Cała machina propagandy politycznej ulega obecnie gruntownej przemianie – przekonuje.

Jak poinformowała w poniedziałek komenda policji w Bayreuth, 55-latek uregulował w zeszłym tygodniu w sądzie rejonowym w Hof (Bawaria) brakującą część nałożonej na niego grzywny, przekazując fałszywy banknot o nominale 50 euro. Pracownik sądu powiadomił o tym policję.

Patrol udał się do mieszkania 55-latka, ale nie zastał go tam. Mężczyzna wrócił w międzyczasie do sądu rejonowego, aby uzyskać pokwitowanie wpłaty. Funkcjonariusze zatrzymali go jeszcze na terenie sądu.

Po nitce do kłębka

Podczas rewizji w mieszkaniu policjanci odkryli wysoką, trzycyfrową kwotę gotówki w podrobionych banknotach. Fałszywe pieniądze zostały skonfiskowane. Mężczyźnie postawiono zarzuty.

(AFP/sier)

- Od momentu wstąpienia do UE polska gospodarka rośnie w tempie 3,8 proc. rocznie – dwa razy szybciej niż średnia unijna – powiedziała Reiche w poniedziałek w Warszawie. Szefowa niemieckiego resortu gospodarki otworzyła wspólnie z polskim ministrem finansów i gospodarki Andrzejem Domańskim IV Polsko-Niemieckie Forum Gospodarcze.

- W roku 1990 siła polskiej gospodarki wynosiła 38 proc. średniej unijnej, obecnie 85 proc., co plasuje Polskę w gronie 20 największych gospodarek na świecie – kontynuowała swoją „mowę pochwalną” Reiche. Jak podkreśliła, szybki rozwój Polski jest korzystny dla Niemiec. – Coraz więcej polskich firm inwestuje w Niemczech tworząc miejsca pracy – mówiła niemiecka ministra zaznaczając, że obroty handlowe między Polską a Niemcami przekroczyły w 2025 r. po raz pierwszy 180 mld euro.

Domański przypomniał, że tegoroczne Forum odbywa się w 35 rocznicę Polsko-Niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, który po zakończeniu zimnej wojny stał się fundamentem relacji między obu państwami i narodami.

Europa musi się pozbyć „gospodarczej naiwności”

- Spotykamy się w momencie wyjątkowym. Świat zmienia się szybciej niż kiedykolwiek, a my stajemy przed nowymi wyzwaniami geopolitycznymi, strategicznymi i o charakterze technologicznym. Europa musi być gotowa do tego, aby tym wyzwaniom stawić czoła – podkreślił minister.

Warunkiem jest jego zdaniem „silna europejska gospodarka”. Konieczne jest pozbycie się „gospodarczej naiwności”. - Musimy twardo postawić na wzrost gospodarczy, na walkę z niepotrzebną biurokracją, na budowanie konkurencyjnych rynków energii i na odpowiedzialne podejście do technologii – stwierdził Domański.

Polski minister przypomniał o słowach Reiche sprzed roku, że „Bruksela potrzebuje więcej Warszawy”. – Bruksela potrzebuje więcej polsko-niemieckiej współpracy gospodarczej. Potrzebuje, aby (nasz) silny głos w obronie europejskiego przemysłu był jeszcze lepiej słyszalny – mówił Domański.

Najważniejszym wyzwaniem dla obu krajów są zdaniem Domańskiego ceny energii. Wysokie ceny energii wpływają niekorzystnie na konkurencyjność firm europejskich w porównaniu do przedsiębiorstw z USA czy Chin. Polski minister ocenił wysoko współpracę z Niemcami w dziedzinie ochrony sektorów chemicznego i motoryzacyjnego.

Nie ma powrotu do handlu z Rosją

Domański zwrócił uwagę na narastające zjawisko wykorzystywania surowców energetycznych do „bardzo twardej, niebezpiecznej geopolitycznej gry”. - Chciałbym tutaj, zwracając się do naszych niemieckich przyjaciół, powiedzieć też bardzo wyraźnie, Europa musi wyciągać lekcje z przeszłości. Nigdy, w żadnym scenariuszu nie ma powrotu do business as usual z Rosją. Na to Polska nigdy się nie zgodzi – podkreślił Domański. Jak dodał, chodzi przede wszystkim o powrót do wykorzystywania rosyjskich surowców, szczególnie rosyjskiego gazu. Jak dodał, Europa „doświadczyła bardzo bolesnej lekcji i musi z tej lekcji wyciągnąć wnioski”. Europa będzie bezpieczna dopiero wtedy, gdy uniezależni się od zewnętrznych, niestabilnych dostawców surowców.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W kontekście relacji z Rosją, Reiche odniosła się do kwestii zaufania między Polakami a Niemcami. – Musi być całkowicie jasne, że Niemcy nie wysyłają żadnych błędnych sygnałów. Znajdujemy się nadal w absolutnie napiętej sytuacji geopolitycznej. To się nie zmieni. Trwa wojna. Rosja atakuje Ukrainę w barbarzyński sposób co noc, codziennie. Putin nie przestanie” – mówiła niemiecka ministra.

Jej zdaniem „nie należy kupować niczego, co trafia do wojennej kasy Putina, w tym rosyjskiego gazu”. – Chciałam to jasno zadeklarować w imieniu mojego kraju – podkreśliła Reiche. - Niemcy i Polacy powinni nie przeciwko sobie, ani obok siebie lecz ze sobą pracować, wzrastać i inwestować – powiedziała w konkluzji niemiecka ministra gospodarki.

IV Polsko-Niemieckie Forum Gospodarcze organizowane jest przez Polską Agencję Inwestycji i Handlu oraz Polsko-Niemiecką Izbę Przemysłowo-Handlową.

Na nieco ponad tydzień przed wyborami śródokresowymi do Kongresu w USA nowe badanie ujawnia głęboki rozdźwięk w relacjach zaufania między Europejczykami a Amerykanami. Jak wynika z sondażu Fundacji Bertelsmanna, tylko 36 proc. Europejczyków uważa Stany Zjednoczone za godne zaufania. Po drugiej strony Atlantyku prawie trzech na czterech obywateli USA (72 proc.) powiedziało to samo o krajach Europy. Badanie pokazuje również znaczne różnice między poszczególnymi krajami europejskimi w poziomie zaufania do USA.

W badaniu zatytułowanym „Nierówne zaufanie, wspólne interesy. Europejskie i amerykańskie spojrzenie na przyszłość relacji transatlantyckich” wzięło udział 18 514 osób w UE i 5294 osoby w Stanach Zjednoczonych. Wyniki raportu omawia tygodnik „Die Zeit”.

Co dziesiąty Polak za partnerstwem z Rosją

Z badań wynika, że w Niemczech jedynie co czwarty ankietowany (25 proc.) uważa sojusznika zza Oceanu za godnego zaufania. We Francji odsetek ten wynosi 30 proc. Z kolei w kilku krajach Europy Środkowo-Wschodniej wyraźna większość respondentów darzy Stany Zjednoczone zaufaniem. W Rumunii USA za wiarygodne uważa 60 proc. badanych, w Polsce 58 proc., a na Litwie 57 proc.

Autorzy badania upatrują przyczyn tych wyników w odmiennym postrzeganiu zagrożenia ze strony Rosji. Na pytanie, z którym krajem Unia Europejska powinna rozwijać ściślejsze partnerstwo, 10 proc. respondentów w Polsce wskazało na Rosję. Na Litwie takiej odpowiedzi udzieliło 14 proc., w Niemczech 19 proc., a w Rumunii 25 proc. ankietowanych.

Zwolennicy AfD preferują Rosję

Jak powiedział „Die Zeit” Brandon Bohrn, ekspert ds. relacji transatlantyckich w programie europejskim Fundacji Bertelsmanna, również zwolennicy prawicowych partii różnią się pod względem preferencji dotyczących krajów, z którymi UE powinna zacieśniać współpracę. W Niemczech sympatycy AfD najczęściej wskazywali na Rosję, natomiast zwolennicy polskiej, jak to określa „Die Zeit”, prawicowo-populistycznej partii PiS – na Stany Zjednoczone.

Według Bohrna gwałtowny spadek zaufania Europejczyków do USA wynika przede wszystkim z działań amerykańskiej administracji pod rządami prezydenta Donalda Trumpa w ciągu ostatnich dwóch lat. Ucierpiał na tym również wizerunek Stanów Zjednoczonych. Jeszcze dwa lata temu 51 proc. Europejczyków, zapytanych o to, kogo uważają za najważniejszego partnera Unii Europejskiej, wskazywało na USA. Obecnie odsetek ten spadł o 22 punkty procentowe.

Europa chce większej niezależności

Jak wynika z badania, większość respondentów po obu stronach Atlantyku opowiada się za większą niezależnością Europy od Stanów Zjednoczonych. Na pytanie, czy po dziesięcioleciach ścisłej współpracy z USA Europejczycy powinni teraz pójść własną drogą, twierdząco odpowiedziało 73 proc. ankietowanych w Europie. W Niemczech takiego zdania jest 80 proc. respondentów, a w Polsce 62 proc. W Stanach Zjednoczonych za większą samodzielnością Europy opowiada się nieznaczna większość, wynosząca 52 proc.

Spośród Europejczyków (średnia UE: 18 proc.) największy odsetek respondentów twierdzących, że Stany Zjednoczone powinny zwiększyć swoją obecność militarną w Europie, jest w Polsce – 34 proc. Wśród Niemców tego zdania jest zaledwie 19 proc. respondentów.

Niezależność nie wyklucza ściślejszego partnerstwa

Jednocześnie 63 proc. respondentów w Niemczech poparłoby pogłębienie partnerstwa między UE a USA w wybranych obszarach – niezależnie od tego, kto sprawuje władzę w Stanach Zjednoczonych. To blisko średniej unijnej, która wynosi 62 proc, ale wśród Polaków ten odsetek wynosi aż 77 proc. Za wzmocnieniem partnerstwa opowiada się 73 proc. ankietowanych Amerykanów. Wspólnym celem Amerykanów i Europejczyków jest również ograniczenie zależności gospodarczej od Chin.

Bohrn nie dostrzega sprzeczności między dążeniem Europejczyków do większej samodzielności a jednoczesnym zacieśnianiem współpracy z USA. – Z naszej perspektywy cele te nie wykluczają się wzajemnie. Wręcz przeciwnie – wzajemnie się wzmacniają – powiedział „Die Zeit”. Jak wyjaśnił, Europa nie chce całkowicie odwrócić się od Stanów Zjednoczonych, lecz dąży do nowego ukształtowania wzajemnych relacji. Europejczycy wyraźnie chcą, aby partnerstwo opierało się na równych zasadach.

Kanada - lepszym partnerem UE od USA?

Zarówno Amerykanie, jak i Europejczycy są ponadto zainteresowani pogłębianiem stosunków z innymi partnerami, takimi jak Wielka Brytania i Kanada. We wrześniu przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zasugerowała, że Kanada mogłaby zostać pierwszym państwem stowarzyszonym z Unią Europejską. Tłem tej propozycji jest konflikt handlowy między USA a Kanadą, zaostrzony przez Trumpa poprzez wprowadzenie nowych ograniczeń importowych i ceł. Dochodzą do tego powtarzające się wypowiedzi amerykańskiego prezydenta, że Kanada mogłaby stać się 51. stanem USA.

Bohrn powiedział, że podczas wizyty premiera Kanady Marka Carneya w Parlamencie Europejskim w Strasburgu von der Leyen wygłosiła słowa, które szczególnie zapadły mu w pamięć jako Amerykaninowi. Przytoczył jej wypowiedź, w której przewodnicząca Komisji Europejskiej podkreśliła, że Europę i Kanadę łączą „ocean, wspólne wartości i wspólna wizja przyszłości”. – Jeszcze 10 czy 15 lat temu mogła tak mówić o Stanach Zjednoczonych – stwierdził Bohrn. Jak ocenił, Kanada wydaje się więc dla Unii Europejskiej tym partnerem transatlantyckim, któremu nadal można ufać.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

W niedzielę o godzinie 21:42 setki młodych mężczyzn opuszczają Park Pionierów, położony w centrum Belgradu, pomiędzy pałacem prezydenckim a budynkiem parlamentu. Na głowach mają kaptury, na twarzach maski – niczym w czasach pandemii. Ci ubrani na ciemno mężczyźni odchodzą w nieznanym kierunku. Z otaczającego ich euforycznego tłumu ktoś woła za nimi: „Dokąd idziecie? Przecież impreza właśnie trwa!”.

Zaledwie dwanaście minut wcześniej Aleksandar Vučić, dotychczasowy przywódca Serbii, przyznał się do wyborczej porażki. Człowiek, który przez ponad 14 lat rządził krajem twardą ręką, stracił władzę.

I to w jakim stylu! „Lista Studencka – Studenci Zwyciężają", wspierana przez ruch protestacyjny, który od dwóch lat wstrząsa krajem, zdobyła około 53 procent głosów. Sojusz skupiony wokół Serbskiej Partii Postępowej (SNS) Vučicia – przyzwyczajony do zdecydowanych zwycięstw – uzyskał około 39 procent.

Żadna inna lista nie przekroczyła trzyprocentowego progu wyborczego. Do parlamentu weszli jedynie przedstawiciele mniejszości narodowych, których ten próg nie dotyczy.

Napięta atmosfera w dniu wyborów

Podczas kampanii wyborczej, a także w sam dzień głosowania, wielokrotnie pojawiały się doniesienia o kupowaniu głosów oraz wywieraniu presji na pracowników sektora publicznego, by oddali głos na SNS Vučicia. Krytycy od lat zarzucają mu korupcję, przyznawanie wielkich zamówień publicznych przedsiębiorcom powiązanym z jego partią oraz sprawowanie niemal całkowitej kontroli nad mediami.

W studiu telewizji Informer – od lat nieoficjalnej tuby propagandowej Vučicia – aż do ostatniej chwili panował podniosły nastrój. Potem jednak odsunięty od władzy przywódca przyznał się do przegranej.

W nocy z niedzieli na poniedziałek wszystko to przestało mieć znaczenie. Na ulice Belgradu i innych miast wyszli szczęśliwi ludzie. - Czuję się wspaniale. To jednocześnie najkrótsze i najdłuższe, co mogę na ten temat powiedzieć – mówi Aleksa, czterdziestokilkuletni mężczyzna, przebywający w pobliżu parlamentu. Para młodych ludzi przyznaje, że liczyli na zwycięstwo, ale nie spodziewali się, że będzie ono aż tak wyraźne.

Czy ludzie spodziewali się, że Vučić przyzna się do porażki w taki sposób? Pewna niezwykle szczęśliwa kobieta odpowiada: - Tego się nie spodziewałam. Muszę przyznać, że z jego strony to chyba dobry gest – dzięki niemu unikniemy starć i niepokojów, a zasłużone zwycięstwo będzie można odpowiednio świętować.

A przecież w dniu wyborów w powietrzu czuć było napięcie. Doszło do kilku incydentów, w których zaatakowano motocyklistów wspierających studentów oraz innych obywateli. Już od wieczora park przy parlamencie zaczął wypełniać się mężczyznami ubranymi na czarno. Od blisko dwóch lat miejsce to służy jako swoisty obóz dla zwolenników Vučicia; to właśnie stamtąd wielokrotnie atakowali oni osoby popierające listę studencką.

Ostatecznie Vučić – choć wyraźnie skwaszony – gratuluje liście studenckiej. Jednocześnie powtarza swoje oskarżenia: twierdzi, że jej przedstawiciele niszczą państwo i są jedynie „wykonawcami brudnej roboty wymyślonej przez kogoś innego”. Vučić zachowuje się tak, jakby w przyszłości miał stanąć na czele partii opozycyjnej.

„Korupcja zabija!”

Na zwycięskiej liście studenckiej, obok aktywistów, znaleźli się również szanowani profesorowie. Według nich Vučić wcale nie powinien stać się „zwykłym” politykiem opozycyjnym – jego miejsce powinno być raczej na ławie oskarżonych.

Studencki bunt wybuchł po tym, jak pod koniec 2024 roku zawalił się dach nad wejściem do niedawno wyremontowanego dworca kolejowego w Nowym Sadzie – drugim co do wielkości mieście w kraju. W katastrofie zginęło 16 osób. Szybko okazało się, że w procesie renowacji dworca najwyraźniej doszło do korupcji politycznej – sposób przyznawania zleceń budowlanych oraz rola podwykonawców wzbudziły wątpliwości co do przejrzystości działań i ewentualnych powiązań z aparatem władzy. Co więcej, władze prawdopodobnie świadomie zignorowały ostrzeżenia dotyczące braków w zabezpieczeniach.

„Korupcja zabija!” – głosiło jedno z haseł studenckich protestów. Przez dwa lata studenci przemierzali Serbię pieszo, rozmawiali z ludźmi i zorganizowali jedne z największych protestów w historii kraju.

Różnorodna lista

Ich lista wyborcza jest ideologicznie bardzo zróżnicowana. Znajdują się na niej osoby, które chcą wprowadzić Serbię do Unii Europejskiej, oraz takie, którym bliżej do Rosji. Są tam ludzie lewicy i prawicy, zwolennicy postępu społecznego oraz konserwatyści. Łączy ich jedno: pragnienie przywrócenia w Serbii rządów prawa.

Wielu obserwatorów jest przekonanych, że tylko taki sojusz, wykraczający poza podziały ideologiczne, mógł w ogóle pokonać Vučicia. Zdaniem filozofa i komentatora politycznego Ivana Milenkovicia, to, czego studenci dokonali w trakcie swojego dwuletniego ruchu, jest politycznym majstersztykiem. - Rzadko zdarza się, by w Serbii powstało coś, co warto byłoby analizować na całym świecie. Polityczna zręczność i wytrwałość łączą się tu z tak zwyczajnymi ludzkimi cnotami, jak uczciwość i honor. To właśnie one nieustannie napędzają tych młodych ludzi – mówi Milenković w rozmowie z DW.

Milenković dodaje: - Wymaga to pewnej dozy determinacji. Utrzymanie władzy jest bowiem trudniejsze niż jej zdobycie. Trzeba odciąć wszystkie macki ośmiornicy, przestrzegając przy tym prawa. Tylko prawo gwarantuje, że Serbia będzie miała szansę.

Czy lista studencka przetrwa?

W nocy z niedzieli na poniedziałek mało kto zdaje się myśleć o tym, co przyniesie jutro. A przecież przed Serbią stoi szereg otwartych pytań. Jak długo lista studencka, skupiająca różne nurty polityczne, zdoła utrzymać jedność? I ile uda jej się w tym czasie osiągnąć? Jaki kurs obierze wobec Unii Europejskiej, Rosji i Kosowa? W jakim stopniu obecny aparat władzy będzie ją hamował? Jakie ma pole manewru, skoro miasta i gminy pozostają w rękach SNS?

Nie wiadomo jeszcze, kto stanie na czele nowego serbskiego rządu. Często jednak pada nazwisko byłego szefa banku centralnego i profesora ekonomii Dejana Soskicia. Do końca roku musi zostać wybrany również nowy prezydent. Vučić niedawno zrezygnował z tego urzędu, aby wystartować w wyborach parlamentarnych i objąć stanowisko premiera.

Po tych wyborach parlamentarnych nikt już nie ma wątpliwości: studenci wygrają również wybory prezydenckie.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Berlińska pełnomocniczka ds. integracji, migracji i partycypacji Katarina Niewiedzial z zadowoleniem przyjęła plany partii Lewicy, Zielonych i SPD dotyczące rozszerzenia prawa wyborczego dla cudzoziemców w mieście w przypadku zawarcia koalicji przez te partie. – Wzmacnia to spójność społeczną w naszym mieście – powiedziała Niewiedzial w rozmowie z Ewangelicką Agencją Prasową (EPD). Zdaniem pełnomocniczki obecnie istnieje „ogromna luka demokratyczna”.

W Berlinie mieszka ponad milion osób bez niemieckiego paszportu, „z czego ponad 600 tysięcy przebywa tu od ponad pięciu lat”. Oznacza to, że około 20 procent berlińskiej ludności w wieku uprawniającym do głosowania jest wykluczonych z udziału w życiu politycznym – podkreśliła pełnomocniczka berlińskiego Senatu ds. partycypacji, integracji i migracji.

Ostrzeżenie przed sytuacją jak we Francji

W opublikowanym 18 października dokumencie wstępnym partia Lewicy, Zieloni i SPD w Berlinie uzgodnili, jeszcze przed rozpoczęciem rozmów koalicyjnych, przyznanie prawa do głosowania w wyborach samorządowych i na szczeblu landowym wszystkim osobom nieposiadającym niemieckiego paszportu po pięciu latach pobytu w Niemczech. Dotychczas podstawowym warunkiem udziału w wyborach w Berlinie było posiadanie niemieckiego obywatelstwa. Istnieje jednak jeden wyjątek: obywatele państw UE mogą brać udział w wyborach do berlińskich rad dzielnicowych.

Niewiedzial odniosła się również do niedawnych zamieszek we Francji. Jej zdaniem aktualne obrazy dobitnie pokazują, co się dzieje, gdy część społeczeństwa nie czuje się już częścią całości i traci zaufanie do państwa. Pełnomocniczka wezwała do debaty, jak wzmocnić poczucie przynależności osób o pochodzeniu migracyjnym i umożliwić im współdecydowanie.

Prawo do głosowania w wyborach samorządowych stworzyłoby zachęty do celowego zwracania się do tych osób, przyznała Niewiedział. – Rady doradcze są dobre – bezpośrednie zaangażowanie demokratyczne jest lepsze – skomentowała w wypowiedzi dla EPD. Jasne jest jednak również to, że: - Naturalizacja, a tym samym niemiecki paszport, pozostają najlepszym sposobem na pełne uczestnictwo w życiu demokratycznym – dodała.

Przeszkody nie powinny zniechęcać

- Jeśli w niektórych berlińskich dzielnicach połowa mieszkańców nie ma prawa głosu, szkodzi to naszej demokracji podwójnie – ostrzega Niewiedzial. Rozszerzone prawo wyborcze na szczeblu gminnym wzmacnia akceptację decyzji politycznych i buduje poczucie: „Należę do tej społeczności i jestem dostrzegany”.

Co prawda przeszkody prawne i polityczne związane ze zmianą prawa wyborczego są wysokie, ale nie powinny one zniechęcać. – Potrzebowalibyśmy większości dwóch trzecich głosów do zmian w konstytucji, a także prawnego wyjaśnienia pojęcia „narodu” w Ustawie Zasadniczej – powiedziała Niewiedzial.

(EPD/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

„Czy Polska nadal jest jednym z najbezpieczniejszych krajów?” – zastanawia się w tytule artykułu warszawski korespondent gazety Philipp Fritz. Autor zaznacza, że Polska, największy kraj na wschodniej flance NATO, jest szczególnie narażona na rosyjską wojnę hybrydową.

„Mimo to polskiej polityce udało się wykreować wizerunek Polski jako jednego z najbezpieczniejszych krajów Europy. Było to możliwe dzięki wyraźnemu rozdzieleniu zagrożenia zewnętrznego, czyli Rosji, od kwestii bezpieczeństwa wewnętrznego” – pisze Fritz.

Komentator „Die Welt” argumentuje, że wskaźnik przestępczości w Polsce jest niski, a mieszkańcy czują się bezpiecznie. Jego zdaniem, jest to rezultat długotrwałego procesu, w wyniku którego z biegiem lat Polska stała się wyraźnie bezpieczniejsza. W tym czasie w innych krajach europejskich, takich jak Niemcy czy Francja, poczucie bezpieczeństwa się pogorszyło.

Polska przeciwieństwem Francji

Jak czytamy na łamach „Die Welt”, w Polsce bezpiecznie czują się zarówno Polacy, jak i odwiedzający kraj turyści. „Coraz częściej publikują oni w mediach społecznościowych nagrania przedstawiające zadbane, czyste polskie miasta i opisują poczucie bezpieczeństwa, które w ich oczach przemawia za wyborem Polski jako celu podróży. Jest to swego rodzaju przeciwieństwo obrazów chaosu, jakie docierają obecnie z Francji” – ocenia Philipp Fritz.

Dziennikarz pisze, że politycy różnych polskich partii tłumaczą tę różnicę restrykcyjną polityką migracyjną Polski. Jego zdaniem jednak, „publiczne wskazywanie palcem innych krajów europejskich i piętnowanie ich za błędną politykę migracyjną mija się z istotą problemu”.

Mowa nienawiści wychodzi na ulice

Fritz pisze, że świadczą o tym niedawne ataki nożowników w polskich szkołach i zapowiedzi kolejnych w mediach społecznościowych. Jego zdaniem, jest mało prawdopodobne, by te wydarzenia na trwałe zaszkodziły reputacji Polski jako jednego z najbezpieczniejszych krajów Europy. Ale, jak twierdzi, Polska również będzie musiała zmierzyć się z własnym potencjałem przemocy.

„Dotychczas często twierdzono, że pełna nienawiści retoryka w internecie oraz ostre spory medialne i polityczne w Polsce nie znajdują odzwierciedlenia na ulicach. Polskie ataki nożowników pokazują jednak, że awatar czy internetowa osobowość może w końcu wyjść na ulicę i stać się realnym zagrożeniem” – ostrzega autor komentarza.

Jego zdaniem, Polska powinna rozważyć zmianę zbyt liberalnego podejścia do korzystania ze smartfonów w szkołach i postawić na zapobieganie przemocy – poprzez debatę, działania pedagogiczne, ale także zdecydowane środki, takie jak zabezpieczenia w postaci słupków czy kontrole w przestrzeni publicznej. „Teraz jest na to właściwy moment. Po to, by Polska pozostała bezpiecznym krajem” – konkluduje Philipp Fritz na łamach „Die Welt”.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Zjazd CSU w Monachium zamienił dyskusję o następcy Franka-Waltera Steinmeiera w test sił wewnątrz chadecji. Ilse Aigner, przewodnicząca bawarskiego landtagu i kandydatka promowana przez Markusa Södera, zyskała entuzjastyczne poparcie delegatów. Niemiecka prasa zastanawia się, jak długo Friedrich Merz może jeszcze zwlekać z decyzją i kto faktycznie nadaje dziś ton w unii CDU/CSU.

Aigner staje się testem dla Merza

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” zwraca uwagę, że wystarczyło, by Merz wymienił podczas przemówienia nazwisko Aigner, aby sala wybuchła entuzjazmem. Zdaniem dziennika była to właściwie „nieoficjalna nominacja kandydatki CSU na urząd prezydenta”. Nazwisko Aigner staje się, jak pisze gazeta, „nie tylko testem dla Unii, lecz także testem tego, czy czarno-czerwona koalicja ma jeszcze przyszłość”. SPD po prezydenturze Franka-Waltera Steinmeiera nie ma, zdaniem komentatora, realnych szans na przeforsowanie kolejnego własnego kandydata.

Dziennik wskazuje przy tym na rolę Zielonych: mogą zarówno podtrzymać dla SPD możliwość przyszłej koalicji SPD, Lewicy i Zielonych, jak i pozostawić CDUi CSU drogę do koalicji czarno-zielonej.

Także „Frankfurter Rundschau” uważa, że wybór kandydata na najwyższy urząd w państwie powinien być dla Merza okazją do pokazania politycznego przywództwa. Tymczasem – zdaniem gazety – kanclerz tę szansę przegrywa: „Z każdym tygodniem rośnie wrażenie, że kanclerzowi Friedrichowi Merzowi i jego partii brakuje przekonującego pomysłu i że nie jest on w stanie profesjonalnie i bez hałasu zorganizować tego procesu”.

Według dziennika Merz nie kieruje już dyskusją, lecz sam jest przez nią „popychany”, przede wszystkim przez CSU. Na zjeździe zyskał trochę czasu, wykonując życzliwy gest wobec Aigner, ale unikając jednoznacznego poparcia jej kandydatury. Problem nie zniknął, a Söder – podkreśla gazeta – zdążył już zdobyć punkt zarówno dla CSU, jak i dla siebie.

„Najlepsze rozwiązanie” czy kłopot dla CDU?

„Münchner Merkur” patrzy na sprawę nieco przychylniej dla kanclerza. Przypomina, że ostatnie decyzje personalne Merza często kończyły się niepowodzeniem: kandydaci rezygnowali albo pojawiali się przed kamerami z wyraźnym brakiem entuzjazmu.

Tym razem, zdaniem gazety, kanclerz „dotąd nie zrobił niczego źle”. Nie prowadził zakulisowych uzgodnień z Aigner, mimo bliskiej znajomości, i nie rzucał publicznie nazwisk kolejnych kandydatów. Ale „Münchner Merkur” uważa, że czas zaczyna się kończyć. Aigner określa wręcz mianem „najlepszego rozwiązania”. Wyciągnięcie teraz „jakiegoś bezbarwnego technokraty CDU z któregoś gabinetu” byłoby, zdaniem gazety, porażką dla Södera, żadnym sukcesem dla osłabionego Merza i „stratą dla Niemiec”.

Jeszcze wyraźniej za Aigner opowiada się „Neue Osnabrücker Zeitung” (NOZ). Dziennik przypomina, że istnieje szerokie przekonanie, iż po raz pierwszy urząd prezydenta federalnego powinna objąć kobieta. CDU zwleka jednak z poparciem kandydatki CSU. NOZ przyznaje, że polityczne kalkulacje Södera są oczywiste. Aigner przez lata była jego wewnątrzpartyjną konkurentką, więc podejrzenie, że premier Bawarii chętnie widziałby ją poza lokalną polityką przed kolejnymi wyborami landowymi, „nie jest pozbawione podstaw”.

Jednocześnie jednak gazeta uważa Aigner za odpowiednią kandydatkę. Jako przewodnicząca landtagu i była federalna minister rolnictwa ma doświadczenie pozwalające jej działać ponad podziałami partyjnymi. „CDU powinna ją poprzeć” – stwierdza NOZ. Szeroka większość wokół jej kandydatury byłaby, zdaniem gazety, „sygnałem jedności politycznego centrum”.

Söder wykorzystuje słabość Merza

Podobny problem dostrzega „Saarbrücker Zeitung”. Gazeta ostrzega, że przeciągająca się debata może zaszkodzić zarówno samej Unii, jak i potencjalnym kandydatom.

CSU wyraźnie opowiada się za Aigner, podczas gdy CDU nie przedstawiła dotąd nikogo, kto mógłby przekonać zarówno własną partię, jak i inne ugrupowania. „Kanclerz zbyt długo pozwalał, by sprawa personalna toczyła się własnym biegiem” – ocenia dziennik. Zdaniem „Saarbrücker Zeitung” Söder wykorzystuje tę sytuację bardzo świadomie. W czasie wcześniejszego kryzysu kanclerskiego zachowywał lojalność wobec Merza, a z perspektywy CSU kanclerz nie odpłaca teraz za tę solidarność. Gazeta ostrzega, że może to wrócić do Merza przy kolejnym kryzysie.

„Nürnberger Nachrichten” patrzą jeszcze szerzej na samego Södera. Zdaniem dziennika lider CSU „zrozumiał sygnały”, wrócił do bardziej poważnego stylu i ograniczył koncentrację na własnej osobie. To – według gazety – zaczyna przynosić polityczne efekty.

Komentator zwraca uwagę, że CSU utrzymuje się w sondażach na stabilnym poziomie, podczas gdy sytuacja części polityków CDU jest znacznie trudniejsza. Szczególnie Hendrik Wüst, wymieniany jako jeden z potencjalnych następców Merza, zmaga się ze spadkiem notowań CDU w Nadrenii Północnej-Westfalii. „Söder, ze swoim wyczuciem słabości innych, widzi w tym szansę. Dla siebie” – podsumowują „Nürnberger Nachrichten”.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Niemiecki model gospodarczy oparty na eksporcie zmaga się z bezprecedensowymi trudnościami w momencie, gdy poparcie dla skrajnie prawicowej Alternatywy dla Niemiec (AfD) osiąga rekordowy poziom. Chińscy konkurenci stopniowo odbierają udziały rynkowe największym niemieckim przedsiębiorstwom przemysłowym. Jednocześnie utrzymujące się wysokie ceny energii, wysokie koszty pracy i nadmierna biurokracja pogłębiają kryzys strukturalny.

Skromne prognozy

Według Federalnego Urzędu Statystycznego (Destatis) po dwóch latach kurczenia się gospodarki realny PKB Niemiec wzrósł w 2025 roku zaledwie o 0,2 proc. Eksport do Chin spadł o 9,7 proc., a wartość dostaw niemieckich pojazdów i części samochodowych zmniejszyła się o jedną trzecią. Choć pojawiają się oznaki, że niemiecka gospodarka zaczyna wychodzić z kryzysu, najnowsza rządowa prognoza wzrostu o 1,3 proc. w 2026 roku pozostaje skromna w porównaniu z okresem dobrej koniunktury przed pandemią COVID-19.

AfD wyprzedza obecnie w sondażach wszystkie pozostałe partie polityczne w Niemczech. Liczne problemy gospodarcze kraju są jednym z głównych czynników wzrostu popularności prawicowych populistów.

Niemiecki Federalny Urząd Ochrony Konstytucji (BfV) dostrzega wiarygodne przesłanki wskazujące na skrajnie prawicowy charakter całej AfD. Partia zapowiada przywrócenie niemieckiej gospodarki na ścieżkę wzrostu poprzez zakończenie transformacji w kierunku odnawialnych źródeł energii, obniżenie podatków i renegocjację traktatów Unii Europejskiej. Chce również zreformować system świadczeń socjalnych i zdecydowanie ograniczyć imigrację.

Merz stawia na zaawansowane technologie

Koalicja kanclerza Friedricha Merza poszukuje nowej strategii wzrostu gospodarczego, która pomogłaby powstrzymać wzrost popularności ugrupowań populistycznych. Rząd przedstawił w związku z tym program rozwoju zaawansowanych technologii, koncentrujący się na sześciu priorytetowych obszarach.

Są to sztuczna inteligencja (AI), informatyka kwantowa, mikroelektronika, biotechnologia, czysta energia, w tym synteza jądrowa, oraz mobilność neutralna klimatycznie.

Irene Bertschek, kierująca działem gospodarki cyfrowej w Centrum Europejskich Badań Gospodarczych im. Leibniza (ZEW), uważa, że niemieckie badania nad tymi „kluczowymi technologiami stoją na bardzo wysokim poziomie, zwłaszcza w dziedzinie technologii neutralnych klimatycznie”.

Jednak, jak powiedziała Bertschek w rozmowie z DW, wyniki tych badań są często komercjalizowane za granicą. W dziedzinie sztucznej inteligencji przodują Stany Zjednoczone, a Chiny szybko nadrabiają dystans.

Biliony euro potencjalnych inwestycji

Raport opublikowany w poniedziałek przez inicjatywę „Made for Germany”, zrzeszającą 147 przedsiębiorstw i inwestorów, nawiązuje do rządowego programu. Według jego autorów te oraz inne nowe technologie mogą przyciągnąć do 2035 roku inwestycje o wartości nawet 4,1 biliona euro (4,6 biliona dolarów).

Wykorzystanie tego potencjału będzie jednak zależało nie tyle od dzisiejszych gigantów przemysłowych, takich jak Volkswagen, Siemens czy BASF. – To nie przede wszystkim przedsiębiorstwa o ugruntowanej pozycji będą zdobywać te nowe obszary, lecz innowacyjni nowi gracze, czyli startupy – powiedział DW Oliver Falck, dyrektor Centrum Ekonomii Innowacji i Transformacji Cyfrowej instytutu ifo.

Zdaniem Falcka zadaniem państwa jest stworzenie odpowiednich warunków do powstawania startupów. Oznacza to między innymi bliskość czołowych uniwersytetów, dostęp do kapitału prywatnego i wystarczającą swobodę eksperymentowania.

Ekspert opowiada się za finansowaniem ze środków publicznych na wczesnym etapie rozwoju przedsiębiorstw, w okresie tzw. „doliny śmierci”. To ryzykowna faza między prowadzeniem badań a możliwością komercyjnego wykorzystania ich wyników, kiedy dostęp do prywatnego finansowania jest często ograniczony.

Inwestorzy w branżach przyszłości

Wiele wskazuje na to, że zmiana już następuje. Według danych Deutsche Banku i startupdetector, niemieckiej bazy danych startupów i platformy analiz rynkowych, w pierwszej połowie 2026 roku w Niemczech powstało ponad 3000 startupów. To o 88 proc. więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Jedna trzecia nowych przedsięwzięć koncentruje się na sztucznej inteligencji.

W pierwszym półroczu 2026 roku inwestycje kapitału wysokiego ryzyka (venture capital) wzrosły o 44 proc., do 5,8 mld euro. Z napływu kapitału skorzystały między innymi Neura Robotics oraz producenci dronów Stark i Quantum Systems. Tymczasem amerykańscy inwestorzy coraz częściej przejmują przedsiębiorstwa należące do słynnego niemieckiego sektora Mittelstand, obejmującego tradycyjne małe i średnie firmy. Przyciągają ich specjalistyczne technologie tych przedsiębiorstw.

– Niemieckie małe i średnie przedsiębiorstwa są bardzo innowacyjne. Kluczowe znaczenie ma teraz inwestowanie w nowe technologie, takie jak sztuczna inteligencja, oraz wykorzystywanie potencjału, jaki powstaje na styku tych technologii z już istniejącymi rozwiązaniami – podkreśliła Bertschek.

Ekspertka, która jest również przewodniczącą Komisji Ekspertów ds. Badań i Innowacji (EFI), doradzającej niemieckiemu rządowi, uważa, że małe i średnie przedsiębiorstwa powinny lepiej wykorzystywać swoje ogromne zasoby danych produkcyjnych i współpracować ze startupami rozwijającymi sztuczną inteligencję, pomagając im w ten sposób się rozwijać.

Specjalne strefy ekonomiczne?

Kolejny pomysł na przyspieszenie rozwoju nowych sektorów zaawansowanych technologii przedstawia Sven Gabor Janszky, prezes instytutu badań nad przyszłością 2b AHEAD z siedzibą w Lipsku. Jego zdaniem Niemcy potrzebują specjalnych stref ekonomicznych, aby wykorzystać kolejną falę wzrostu gospodarczego.

– W przypadku kilku wybranych technologii należy złagodzić regulacje, pozyskać ambitnych pracowników i skierować do tych stref duże środki finansowe – powiedział Janszky w rozmowie z DW.

Jak dodał, rozwiązanie takie nawiązywałoby do przykładów Doliny Krzemowej oraz chińskiego Shenzhen i dzielnicy Pudong w Szanghaju, a także do warunków, które pomogły odbudować niemiecką gospodarkę po II wojnie światowej.

Zdaniem Janszky'ego strefy te pozwoliłyby Niemcom zająć pozycję pioniera w nowych dziedzinach, zamiast pozostawać uzależnionymi od swoich dotychczasowych atutów przemysłowych: „Regulacje UE mogą stanąć temu na przeszkodzie, ale Niemcy będą musiały je przezwyciężyć, abyśmy mogli ponownie pobudzić gospodarkę”.

Wydatki na obronność a rozwój technologii

Gwałtowny wzrost niemieckich wydatków na obronność również pomoże w rozwoju kilku sektorów zaawansowanych technologii, które rząd uznał za priorytetowe.

Według Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych (IISS) budżet obronny Niemiec ma osiągnąć w 2026 roku około 120 mld euro, co odpowiada mniej więcej 2,6 proc. PKB. Rząd chce, aby do 2029 roku udział wydatków na obronność wzrósł do 3,5 proc. PKB.

Związane z tym zamówienia wojskowe dadzą silny impuls do produkcji dronów, czujników, systemów łączności i innych technologii podwójnego zastosowania (*dual-use*), które mogą służyć zarówno celom cywilnym, jak i wojskowym.

Przewaga kosztowa Chin nie musi być decydująca

Jednak Chiny, główny konkurent Niemiec, korzystają ze znacznie niższych kosztów energii i pracy oraz ogromnych dotacji państwowych. Dlatego także przy eksporcie nowych, zaawansowanych technologii Niemcy nadal będą znajdować się w niekorzystnej sytuacji pod względem kosztów. Nie musi to jednak oznaczać porażki – uważa Falck z instytutu ifo.

- Weźmy na przykład przemysł półprzewodników. Dążenie do pozycji lidera w całym łańcuchu wartości jest prawdopodobnie nierealistyczne. Wystarczy jednak być liderem w poszczególnych kluczowych ogniwach tego łańcucha – zaznaczył: - I właśnie w tym Niemcy są mocne: jako dostawca wyposażenia dla najnowocześniejszych fabryk chipów oraz jako dostawca półprzewodników mocy dla gigafabryk sztucznej inteligencji na całym świecie.

Innymi słowy, dzięki przewadze wynikającej z bycia pionierem, wysokiej jakości danym produkcyjnym gromadzonym przez dziesięciolecia oraz koncentracji na wyspecjalizowanych niszach Niemcy mogą pozostać znaczącą siłą w dziedzinie zaawansowanych technologii przemysłowych i inżynieryjnych.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Angielskiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

W pierwszej połowie 2026 roku berlińska policja odnotowała łącznie 585 przestępstw z użyciem broni palnej. Jak podała gazeta „Welt am Sonntag”, wśród nich znalazły się 324 przypadki groźby użycia broni oraz 261 przypadków oddania strzałów. Policja potwierdziła te dane.

W analogicznym okresie ubiegłego roku, według „Welt am Sonntag”, odnotowano 561 przypadków. Statystyka obejmuje również broń alarmową, broń z gazem łzawiącym oraz broń sygnalizacyjną. Łącznie w pierwszej połowie 2026 r. oddano 65 strzałów z broni palnej. Jak podano w raporcie, w 62 przypadkach policja zakłada popełnienie przestępstwa. Jako poszkodowanych odnotowano 118 osób, w tym 2 ofiary śmiertelne.

Kolejne strzelaniny

Specjalna jednostka „Ferrum” berlińskiej policji od momentu powstania wszczęła 708 postępowań przygotowawczych, uzyskała 77 nakazów aresztowania i zabezpieczyła 73 sztuki broni palnej. Jednostka ta, utworzona w listopadzie 2025 r., prowadzi ukierunkowane działania przeciwko użyciu broni palnej w środowisku przestępczości zorganizowanej. W berlińskiej prokuraturze za te postępowania odpowiada grupa śledcza „Telum” (z łaciny „broń szturmowa”).

Zaledwie w sobotę (24.10.) rano doszło do strzelaniny w barze w dzielnicy Charlottenburg-Wilmersdorf. Podczas gdy w barze przebywali ludzie, oddano kilka strzałów w stronę witryny. Nikt nie został ranny. „Ferrum” prowadzi między innymi śledztwo w sprawie eksplozji na Stuttgarter Platz, do której doszło niecałe dwa tygodnie temu, oraz strzałów oddanych w dzielnicy Neukölln w kierunku fasady budynku i kawiarni.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Wśród uczniów i uczennic w Niemczech jednorazowe e-papierosy są najczęściej używanymi produktami nikotynowymi. Jedna z kas chorych domaga się podjęcia bardziej zdecydowanych działań na rzecz ograniczenia atrakcyjności tych urządzeń.

Według wyników ankiety jednorazowe e-papierosy są zdecydowanie najpopularniejszym produktem nikotynowym wśród młodzieży w Niemczech. Jak wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie DAK-Gesundheit, do którego dotarła Niemiecka Agencja Prasowa (dpa), prawie co piąty uczeń w wieku od 15 do 17 lat przyznał, że w ciągu ostatnich 30 dni przynajmniej raz używał jednorazowych e-papierosów.

Kasa chorych z zadowoleniem przyjęła ostatnią podwyżkę podatku od wyrobów tytoniowych, która podrożyła również korzystanie z e-papierosów. Szef DAK Andreas Storm wezwał jednak do wprowadzenia wyższych podatków od substancji aromatyzujących, które zwiększają atrakcyjność wapowania.

Vape'y wyprzedzają tradycyjne papierosy

Według ankiety około 19 proc. osób w wieku od 15 do 17 lat przyznało, że w omawianym okresie używało jednorazowych e-papierosów. W przypadku e-papierosów wielokrotnego użytku lub z możliwością ponownego napełniania odsetek ten wyniósł około 16 proc., a w przypadku tradycyjnych papierosów tytoniowych 17 proc.

W grupie wiekowej od 11 do 17 lat niemal 9 proc. sięga po jednorazowe e-papierosy co najmniej raz w miesiącu. Ponad 7 proc. używa modeli wielokrotnego użytku lub pali tradycyjne papierosy.

E-papierosy, zwane także vape'ami, to urządzenia umożliwiające inhalowanie nikotyny lub innych substancji w postaci aerozolu. Wśród młodzieży w wieku od 11 do 14 lat 4,9 proc. przyznało, że w ciągu poprzedniego miesiąca używało jednorazowych e-papierosów. Około 4 proc. korzystało z e-papierosów wielokrotnego użytku lub paliło tradycyjne papierosy.

W badaniu przeprowadzonym od listopada 2025 r. do lutego 2026 r. uczestniczyło 28 554 nastolatków z 1 916 klas w 141 szkołach. Instytut Badań nad Terapią i Zdrowiem (IFT-Nord) z Kilonii przeprowadził ankietę internetową wśród całych klas. Średni wiek uczestników wynosił 13,3 roku. Badanie jest częścią projektu „Präventionsradar”, realizowanego od ponad dziesięciu lat.

Wielu młodych używa kilku produktów nikotynowych

Według ankiety większość użytkowników korzysta jednocześnie z kilku produktów nikotynowych. Badanie pokazuje, że większość młodzieży używającej jednorazowych e-papierosów równolegle korzysta także z e-papierosów wielokrotnego użytku lub pali tradycyjne papierosy.

Dyrektor instytutu Reiner Hanewinkel ostrzegł przed związanym z tym większym przyjmowaniem nikotyny oraz podwyższonym ryzykiem uzależnienia.

Wraz z niedawno uchwaloną podwyżką podatku od wyrobów tytoniowych drożeje również wapowanie. W 2027 r. podatek od „substytutów wyrobów tytoniowych”, czyli płynów do e-papierosów, wyniesie 0,38 euro za mililitr, czyli o sześć centów więcej niż obecnie. W 2028 r. stawka wzrośnie do 0,40 euro za mililitr, w 2029 r. do 0,42 euro, a od 1 stycznia 2030 r. do 0,44 euro.

Początkowo ministerstwo finansów planowało podwyżkę jedynie o jeden cent, jednak stawki zostały zwiększone podczas prac parlamentarnych.

DAK domaga się zakazu aromatów

Storm uznał podwyżkę za „ważny pierwszy krok na rzecz lepszej ochrony dzieci i młodzieży”. Skrytykował jednak fakt, że aromaty takie jak mango czy mentol nadal zwiększają atrakcyjność e-papierosów dla dzieci i nastolatków.

Szef DAK zażądał zakazu stosowania takich substancji aromatyzujących. Według kasy chorych projekt rozporządzenia ministerstwa rolnictwa przewiduje jedynie limity maksymalnych stężeń.

Zdaniem Instytutu Badań nad Terapią i Zdrowiem wartości graniczne zostały ustalone wyłącznie na podstawie kryteriów toksykologicznych. Pomija się natomiast fakt, że słodkie, owocowe i chłodzące aromaty często dopiero czynią produkty nikotynowe atrakcyjnymi dla dzieci i młodzieży.

W ramach programu „Präventionsradar” regularnie bada się zachowania zdrowotne uczniów od piątej klasy szkoły podstawowej wzwyż. DAK-Gesundheit, mająca 5,4 mln ubezpieczonych, jest trzecią największą kasą chorych w Niemczech.

(DPA/jak)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Redakcja powołuje się na niepublikowane zdjęcia satelitarne fińsko-polskiego systemu obserwacyjnego „Iceye”, o których jako pierwszy napisał dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. Zdjęcia satelitarne pokazują otoczoną podwójnym płotem instalację w Gwardejsku koło Królewca składającą się z trzech rzędów radarów, z których każdy liczy 500 m długości.

Z fragmentów raportu „Iceye”, do których dotarł "FAZ”, wynika, że powstająca na terytorium Rosji instalacja radarowa ma być tzw. systemem Over-The-Horizon (OTH) pozwalającym na wykrywanie celów, które są niewidzialne dla innych instalacji radarowych.

Nowy rosyjski radar będzie kontrolował Polskę i Niemcy

Dzięki tej technologii radar może przechwytywać komunikację satelitarną oraz wykrywać loty samolotów i rakiet balistycznych, a także ruchy okrętów w odległości od 900 do 3000 km. Instalacja w Gwardejsku pozwoli Rosji na obserwację obiektów na terytorium Polski, Niemiec i Wielkiej Brytanii – czytamy w „Tagesspieglu”.

W ocenie „Iceye” budowa systemu radarowego OTH w tym miejscu jest dowodem na to, że Rosja przekształca Królewiec w „ośrodek wojny elektronicznej”.

W odległości ok. 50 km na zachód od Gwardejska, w pobliżu Czerniachowska, znajduje się kolejna duża stacja radarowa. W obwodzie królewieckim znajduje się ponad 20 stanowisk służących do rozpoznaniu sygnałów i wojny elektronicznej.

Na zdjęciach lotniska wojskowego w Królewcu-Czkałowsku widoczne są nowe stanowiska dla samolotów wojskowych. Eksperci przypuszczają, że Rosja chce w ten sposób chronić swoje maszyny przed atakami ukraińskich dronów. Z innych zdjęć wynika, że w porcie Bałtyjsk powstały rampy do mobilnych systemów antyrakietowych S-400, co świadczy o gotowości do ich użycia.

W okręgu królewieckim miejsce dla 100 głowic atomowych

Analitycy wojskowi uważają, że w obwodzie królewieckim Rosja posiada magazyny i systemy przenoszenia dla co najmniej stu głowic atomowych. „The Times” twierdzi, że Rosja rozpoczęła już stacjonowanie głowic atomowych w Królewcu. Rosyjska armia rozbudowuje infrastrukturę wojskową wzdłuż całej flanki wschodniej NATO – powstają nowe koszary, magazyny i ośrodki szkoleniowe.

Łotewski magazyn śledczy „The Insider” podał, że w ubiegłym tygodniu w Bałtyjsku zlokalizowano co najmniej trzy okręty załadowane pojazdami wojskowymi i uzbrojeniem.

„Tagesspiegel” przypomniał, że władze Litwy w lipcu zablokowały czasowo tranzyt towarów objętych sankcjami UE pomiędzy Rosją a eksklawą Królewcem. Decyzja władz w Wilnie doprowadziła do wzrostu napięcia między Moskwą a krajami NATO. Prezydent Rosji Władimir Putin zagroził w październiku użyciem broni atomowej w przypadku bezpośredniego ataku na Królewiec i dalszej izolacji okręgu. Szef MSW Litwy Martynas Katelynas zapowiedział 8 października wysłanie dodatkowych stu żołnierzy do ochrony granicy Litwy z okręgiem królewieckim – czytamy w „Tagesspieglu”.

Podczas pierwszych manewrów wojskowych „Koalicji Chętnych”, mających na celu wsparcie Ukrainy, Bundeswehra będzie reprezentowana przez ok. dziesięciu oficerów sztabowych, samoloty tankujące oraz wsparcie logistyczne. Ćwiczenia odbędą się w listopadzie w Polsce, w przestrzeni powietrznej nad Rumunią oraz w zachodniej części Morza Czarnego – poinformował na zapytanie niemieckiej agencji prasowej DPA rzecznik ministerstwa obrony w Berlinie. Jak dodał, Niemcy wezmą udział w tych ćwiczeniach jako „wyraz jedności z partnerami”.

Podczas manewrów po raz pierwszy zostanie przetestowana gotowość bojowa wielonarodowych sił sojuszników Ukrainy, które są obecnie tworzone pod przewodnictwem Francji i Wielkiej Brytanii w celu zabezpieczenia ewentualnego zawieszenia broni z Rosją. Łącznie do „Koalicji Chętnych” należy około 35 państw.

Według informacji niemieckiego ministerstwa obrony Bundeswehra udostępni na potrzeby ćwiczeń o nazwie „Koalicja 2026” – oprócz oficerów sztabowych – „do dwóch” samolotów transportowych typu A400M do tankowania w powietrzu. Będą one operować z terytorium Niemiec. Ponadto wsparte zostanie „usługami logistycznymi”, przemieszczanie się oddziałów przez terytorium Niemiec na obszar manewrów.

Macron: „Gotowi, zdeterminowani i wiarygodni”

Decyzja o utworzeniu tej formacji zapadła w grudniu 2025 roku podczas berlińskiego szczytu poświęconego Ukrainie. Prezydent Francji Emmanuel Macron ogłosił w połowie lipca, że formacja jest gotowa do działania, a jednocześnie niespodziewanie zapowiedział pierwsze manewry w krajach sąsiadujących z atakowaną przez Rosję Ukrainą już na jesień br. Mają one pokazać, „że jesteśmy gotowi, zdeterminowani i wiarygodni – na lądzie, w powietrzu i na morzu”, jak wówczas powiedział Macron.

Niemcy, po początkowych wahaniach, zgodziły się na udział. Nie mówi to jednak nic o tym, jak ostatecznie będzie wyglądał niemiecki udział w tej wielonarodowej formacji. – O charakterze i zakresie niemieckiego wkładu zdecyduje również rząd federalny i niemiecki Bundestag – powiedział w lipcu kanclerz Merz.

Zakres manewrów wciąż niejasny

Nie jest jeszcze jasne, ilu żołnierzy weźmie udział w manewrach. W połowie października brytyjski minister obrony Wes Streeting podczas wizyty w Waszyngtonie mówił o „tysiącach żołnierzy”.

Kilka dni temu brytyjski „Times” podał liczbę 1 500 żołnierzy francuskich, brytyjskich i niemieckich, którzy mieliby uczestniczyć w manewrach wspólnie z oddziałami polskimi. Jak dotąd nie ma jednak na to potwierdzenia.

Negocjacje w Abu Zabi również w listopadzie

Termin ćwiczeń, które Moskwa prawdopodobnie uzna za demonstrację siły, jest delikatną kwestią. W listopadzie, równolegle do manewrów, Stany Zjednoczone zamierzają ponownie zaprosić Rosję i Ukrainę do stołu negocjacyjnego w Abu Zabi, aby omówić sposoby zakończenia wojny. Perspektywa tego trójstronnego spotkania pojawiła się w ubiegły wtorek (20.10.) po wizycie w Moskwie amerykańskiego negocjatora Steve’a Witkoffa u Władimira Putina.

Jako termin podano okres po 10 listopada. Byłoby to po wyborach do Kongresu w USA, które odbędą się 3 listopada, ale przed ewentualnym spotkaniem Putina z prezydentem USA Donaldem Trumpem i przywódcą Chin Xi Jinpingiem podczas szczytu Azji i Pacyfiku w dniach 18–19 listopada.

Europejczycy chcą miejsca przy stole negocjacyjnym

Przewiduje się, że w Abu Zabi najpierw spotkają się doradcy ds. polityki zagranicznej. Europejczycy nalegają, by wziąć w tym udział. – Wszyscy uczestnicy wiedzą, że Europa musi zasiąść przy stole. Bez Europy nie będzie trwałego pokoju na Ukrainie – podkreślił w czwartek (22.10.) kanclerz Niemiec Friedrich Merz przy okazji szczytu poświęconego Bałkanom Zachodnim w Czarnogórze.

W ostatnich dwóch tygodniach przedstawiciele Europy – w tym z Niemiec – uczestniczyli we wstępnych rozmowach między USA a Ukrainą w Miami i Oslo. W piątek rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow ostudził jednak oczekiwania Europejczyków. Powiedział, że miejsce przy stole negocjacyjnym powinni otrzymać dopiero w późniejszym terminie.

Szczyt koalicji w Berlinie

Jeszcze przed końcem roku Friedrich Merz zamierza zorganizować w Berlinie szczyt „Koalicji Chętnych”. Niemiecki kanclerz poinformował o tym na początku października podczas wizyty inauguracyjnej brytyjskiego premiera Andy’ego Burnhama. Dotąd nie ustalono terminu spotkania.

(DPA/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Poprzez nową ustawę o ochronie inwestycji niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt zamierza precyzyjnie uregulować warunki przejmowania przedsiębiorstw przez państwo, a tym samym utrudnić ten proces. Jak stwierdził Dobrindt w wypowiedzi dla niedzielnego (25.10.2026) wydania gazety „Bild”, ustawa ta ma jasno pokazać, „że arbitralny, lewicowy fetysz przejmowania przedsiębiorstw przez państwo jest niezgodny z Ustawą Zasadniczą”.

Impulsem do opracowania projektu ustawy są plany ewentualnego rządu koalicji partii Lewica, SPD i Zielonych w Berlinie, dotyczące upaństwowienia dużych przedsiębiorstw budownictwa mieszkaniowego posiadających ponad 10 tysięcy mieszkań. Na cel ten ma zostać przeznaczone w ramach odszkodowań dla koncernów do 16 miliardów euro. Partia Lewicy, Zieloni i SPD uzgodnili również budowę 100 tysięcy nowych mieszkań oraz wprowadzenie ograniczenia wysokości czynszów w nieruchomościach należących do kraju związkowego, jakim jest stolica Niemiec.

Kluczowe założenia ustawy

Według informacji Dobrindta planowana ustawa o ochronie inwestycji ma zawierać trzy kluczowe założenia: po pierwsze, w przypadku nacjonalizacji odszkodowania mają być możliwe wyłącznie w wysokości wartości rynkowej. Musi ona zostać ustalona na podstawie ekspertyzy wyceny. Po drugie, odszkodowanie ma być wypłacane bezpośrednio w gotówce.

Po trzecie, zgodnie z planami szefa MSW, upaństwowienie ma być możliwe tylko wtedy, gdy wyraźnie wykazano jego konieczność. Wcześniej należy w pełni wyczerpać inne środki, takie jak inwestycje w budownictwo mieszkaniowe lub jego wspieranie. Rząd Niemiec uzgodnił taki zamiar ustawodawczy, aby utrudnić upaństwowienia i wywłaszczenia na szczeblu krajów związkowych.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

„Die Zeit” jest kolejną niemiecką gazetą, która krytykuje niemiecki rząd za brak w budżecie na 2027 r. środków na „humanitarny gest” dla polskich ofiar wojny i okupacji. W ostatnim czasie podobne komentarze ukazały się w „Die Welt” i „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

„Sprawcy zbrodni, dzięki aliantom i Planowi Marshalla, po 1945 roku przeżyli wzrost gospodarczy, dobrobyt i demokrację. A ofiary? Polska dostała się pod obce panowanie i zniknęła za żelazną kurtyną. Przeżyła kierowaną na sowiecką modłę dyktaturę, biedę i niedostatek” – pisze Alice Bota i dodaje: - „Polska była pierwszą ofiarą II wojny światowej, a potem stała się ofiarą powojennej historii”.

Odpowiedzialność za zbrodnie to także pieniądze dla ofiar

„Winy się nie dziedziczy. Od winy nie można się wykupić. Odpowiedzialność jest jednak przekazywana kolejnym pokoleniom, a wywiązanie się z niej związane jest także z pieniędzmi. To fundament niemieckiej polityki zadośćuczynienia, która co prawda niczego nie wynagrodziła, ale przynajmniej złagodziła ból” – kontynuuje Bota. Po wojnie RFN uzgodniła z kilkunastoma krajami wypłatę odszkodowań, w 1991 r. także z Polską.

„Spór o pieniądze nie został rozstrzygnięty” – podkreśliła autorka. W Polsce do dziś panuje przekonanie, że Niemcy nie uczynili wystarczająco dużo. W najnowszych sondażach 68 proc. Polaków uważa, że Niemcy nie rozliczyli się za zbrodnie wojenne. Szczególnie polska prawica „podgrzewa temat reparacji wojennych”.

W budżecie na rok 2027 nie przewidziano żadnych środków

„Die Zeit” przypomniał, że PiS wyliczyło szkody wojenne na prawie półtora biliona euro. Autorka zaznaczyła, że obecnie przedmiotem rozmów rządu niemieckiego ze stroną polską jest „humanitarny gest” – dobrowolna wypłata. Strona polska myśli o kwocie w wysokości ok. 10 tys. zł rocznie czyli ponad 2 tys. euro, co oznacza niecałe 170 euro miesięcznie na osobę. Dotychczas nic nie zostało postanowione, a w budżecie na rok przyszły nie zaplanowano żadnych środków na ten cel.

Kanclerz Friedrich Merz, do którego w końcu należy decyzja, „jeszcze się zastanawia” – pisze Bota. Jak podkreśliła, w kręgach politycznych nie można uzyskać odpowiedzi na pytanie, dlaczego Merz zwleka.

Czy chodzi o dziurę w budżecie? Czy o obawę, że żadna suma przekazana przez Niemców nie wystarczy? Czy o to, że jeszcze więcej ludzi z innych krajów będzie się domagało odszkodowania? Czy może chodzi o nadzieję, że historia kiedyś się kończy? – czytamy w „Die Zeit”.

Niemiecki rząd ma jeszcze czas

„Historia jest częścią polskiej tożsamości. Jest żywa i jest ważnym argumentem w politycznych sporach” – podkreśliła Bota przypominając, za rok w Polsce odbędą się wybory parlamentarne, a polska prawica jest silna.

Niemiecki rząd ma jej zdaniem jeszcze czas na wydanie zgody na pieniądze dla ofiar. Przełożenie tej decyzji na przyszły rok oznaczałoby, że dla bardzo wielu ludzi pieniądze przyjdą za późno. „ To byłoby rozwiązanie najbardziej podłe. Czas ureguluje kiedyś kwestię odszkodowań. Byłby to symboliczny gest, którego nie da się już nigdy naprawić” – czytamy w konkluzji komentarza w „Die Zeit”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Sześć ataków w dziesięć dni, zabici i zaginieni członkowie załóg, utracone ładunki – to wszystko „groźna i nieakceptowalna eskalacja”. Tak Unia Europejska ustami szefowej dyplomacji Kai Kallas oceniła falę rosyjskich ataków na statki handlowe na Morzu Czarnym.

Na debacie o bezpieczeństwie w Parlamencie Europejskim Kallas wskazała, że Rosja „destabilizuje globalne bezpieczeństwo żywnościowe”. Przypomniała, że Ukraina proponowała uregulowanie sytuacji szlaków żeglugowych, ale Rosja odrzuciła tę ofertę.

Zaledwie dwa dni po tych słowach nastąpił kolejny, siódmy już atak. W piątek, 23 października, 13 mil morskich od rumuńskiego portu w Konstancy „Khoryv”, 120-metrowy statek typu OBO do przewozu rudy i produktów naftowych, miał zostać trafiony przez drona. Jednostka zatonęła, jedna osoba zginęła, dziewięć uratowano, trzy są poszukiwane.

Szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zareagowała słowami o „kolejnej eskalacji działań Rosji”, typowo dla unijnej administracji wyraziła też „głębokie zaniepokojenie”.

Czy z zaniepokojenia Unii coś wynika?

Kallas w PE podkreślała, że UE „wzywa do natychmiastowego przywrócenia bezpiecznej żeglugi cywilnej oraz statków handlowych” na Morzu Czarnym. Wzywa, ale czy jest w stanie sama to wyegzekwować?

– Rosja rozumie tylko siłę. A skoro nie jesteśmy jako Unia Europejska wojskową potęgą, powinniśmy użyć siły, którą mamy, czyli gospodarki. Za każdym razem, kiedy dochodzi do ataku dronowego czy naruszenia przestrzeni powietrznej – powinniśmy dać Ukrainie miliard euro z zamrożonych rosyjskich aktywów. Albo zaostrzyć sankcje błyskawicznie, a nie dopiero za dwa miesiące – mówi DW europoseł Pekka Toveri, niegdyś żołnierz wojsk pancernych, później generał i były szef (w latach 2019–2020) fińskiego wywiadu wojskowego.

– Na Morzu Czarnym natomiast moglibyśmy wykorzystać wojsko. Prowadzimy operacje morskie na Oceanie Indyjskim i w Zatoce Adeńskiej (EUNAVFOR ATALANTA i EUNAVFOR ASPIDES – red.). Dlaczego nie mielibyśmy wysłać unijnej morskiej grupy zadaniowej na Morze Czarne, by bronić żeglugi w strefie ekonomicznej członków UE, jednocześnie chroniąc dzięki temu żeglugę ukraińską? – pyta w rozmowie z DW Toveri.

Posłowie o misji na Morzu Czarnym i sankcjach

Podczas debaty europosłowie istotnie wzywali do wzmocnienia europejskiej obecności wojskowej na Morzu Czarnym i – jak ujął to niemiecki europoseł Zielonych Sergey Lagodinsky – wsparcia Ukrainy w jej wojnie obronnej z Rosją, „podczas gdy Ameryka zajmuje się umowami o dieslu i wyborami połówkowymi”.

Jak argumentował, Rosja już dawno przekroczyła kolejną granicę. – Nie ma nic hybrydowego w płonącym statku, nic niejednoznacznego w działaniach tych, którzy wysłali drony z ładunkami wybuchowymi na nasze lotniska. Znajdujemy się z Rosją w sytuacji przedwojennej. A Rosja już nas atakuje – alarmował Lagodinsky. Zaapelował do Komisji państw członkowskich o realizację unijnych programów obronnych – Europejskiej Inicjatywy Obrony Dronowej (EDDI), Europejskiej Tarczy Kosmicznej – oraz misji na Morzu Czarnym.

EDDI ma na celu budowę połączonego europejskiego systemu wykrywania, śledzenia i neutralizowania wrogich dronów. Europejska Tarcza Kosmiczna ma zapewnić wojskom i rządom państw UE nawigację satelitarną, łączność i rozpoznania w warunkach konfliktu oraz uniezależnienie od pozaunijnej infrastruktury.

Jak postawić Rosji granice tak, by zrozumiała

Niemiecki socjademokrata Tobias Kremer i rumuński liberał Dan Barna wzywali do jak najszybszego uruchomienia europejskiego Centrum Bezpieczeństwa Morskiego na Morzu Czarnym, na którego stworzenie UE dała Rumunii i Bułgarii zielone światło w lipcu 2026 r.

Black Sea Maritime Security Hub nie wyśle okrętów wojennych państw UE na Morze Czarne. Z jego pomocą kraje mają skuteczniej wspólnie monitorować ruch statków, śledzić rosyjską flotę cieni, wykrywać i usuwać miny, chronić kable podmorskie i instalacje energetyczne i reagować na zagrożenia hybrydowe.

Skuteczna koordynacja i obrona przed takimi wrogimi aktami jest możliwa. Pekka Toveri przypomina akty sabotażu w Zatoce Fińskiej, które zaczęły się już w 2024 r.: statki floty cieni przecięły tam podmorskie kable.

– Po tym, jak my i Szwedzi dokonaliśmy abordażu tych statków, a kapitanów postawiliśmy przed sądem, to się skończyło – mówi i podkreśla, że brak konsekwencji oznacza dla Rosjan tylko zachętę do dalszych działań.

PE apeluje o misję na Morzu Czarnym

W czwartkowe popołudnie europarlament stosunkiem głosów 432 za do 52 przeciw przy 88 wstrzymujących się przyjął rezolucję. Europosłowie wzywają w niej do rozważenia „rozmieszczenia morskiej operacji UE na Morzu Czarnym”. PE obwinił Rosję za ataki na statki cywilne i eskalację wojny przeciw Ukrainie na obszar zachodniego Morza Czarnego, zwrócił się też do NATO, aby „rozważyło inicjatywę na Morzu Czarnym”.

Parlament podkreślił znaczenie regionalnej współpracy Bułgarii, Rumunii i Turcji i wezwał do uruchomienia centrum bezpieczeństwa morskiego. Europarlamentarzyści zaproponowali też użycie niewykorzystanych środków z puli SAFE na pomoc Bułgarii i Rumunii – unijnych „oknach” na Morze Czarne.

Czy taka odpowiedź UE na to, co działo się w ostatnich miesiącach – drony w Polsce, w Niemczech i w innych państwach UE, czy teraz ataki na Morzu Czarnym – jest wystarczająca?

15 „domów rosyjskich” w krajach UE

– Jest lepsza niż wcześniej, bo pamiętam podobne wydarzenia bez reakcji. Tym razem Niemcy szybko i jasno wskazały, kto jest odpowiedzialny. Wcześniej wiele krajów się wahało, żeby „nie eskalować”. Ale Rosja eskaluje. I jeśli nie damy jej odpowiedzi, to Putin krok po kroku będzie sprawdzał naszą polityczną wolę do odpowiedzi – mówi Rasa Juknevičienė, była ministra obrony Litwy, od lat zajmująca się polityką bezpieczeństwa i kontaktami z NATO.

W rozmowie z DW podkreśla drugą reakcję Niemiec na akty sabotażu – zamknięcie Domu Rosyjskiego w Berlinie.

– Naliczyłam potem jeszcze 15 takich domów w krajach UE – podkreśla. Tę liczbę podawał też niemiecki portal RND. Z kolei serwis RFI powołał się na dane Rossotrudniczestwa – podległej rosyjskiemu MSZ agencji zarządzającej siecią „rosyjskich domów”.

– I to jest też część odpowiedzi na pana pytanie: czy my serio zajmujemy się działaniami podejmowanymi przeciwko nam, skoro wciąż mamy w UE miejsca, gdzie operują rosyjskie służby specjalne? – pyta Rasa Juknevičienė.

„UE nie ma strategii, jak zakończyć tę wojnę”

Reakcja Rosji na rezolucję PE? Brak. Wcześniej, m.in. 2 października, rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow twierdził, że Rosja jedynie „odpowiada na te uderzenia, które Ukraina zaczęła przeprowadzać”. Atak na „Khoryv” wskazuje jednak, że Kreml nie zmienia strategii.

Dopytywany, czy wsparcie UE dla Ukrainy jest wystarczające, europoseł Pekka Toveri twierdzi, że nie. Według niego „UE nie ma strategii, jak zakończyć tę wojnę”.

– Przekraczanie czerwonych linii na przekazywanie Ukrainie czołgów czy rakiet zajmowało miesiące. Teraz koszty rosną, a wielu obywateli UE ich nie chce i narzeka, że choć to nie im bomby spadają na głowy, to i tak są zmęczeni – mówi były fiński wojskowy.

I dodaje: – Gdyby sankcje wdrożone przez 4,5 roku zostały przyjęte w roku 2022, wojna dawno by się już skończyła. To my ją zmieniliśmy w tak długotrwałą.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

DW: Po dziesięciu latach pracy w Fundacji „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego obejmuje Pan kierownictwo Dzieła Maksymiliana Kolbego (Maximilian-Kolbe-Werk) i Fundacji Maksymiliana Kolbego (Maximilian-Kolbe-Stiftung). Czy traktuje Pan tę zmianę jako kontynuację dotychczasowej drogi czy początek zupełnie nowego etapu?

Robert Żurek*: To na pewno kontynuacja, ale również większa koncentracja na tym, co jest mi najbliższe, czyli budowaniu przestrzeni dialogu polsko-niemieckiego i europejskiego oraz porozumienia opartego na wartościach, również chrześcijańskich. Tu musi paść słowo pojednanie.

Dlaczego doszło do tej zmiany? Po dziesięciu latach w Krzyżowej – we wspaniałym miejscu, przy wspaniałej pracy, w świetnym otoczeniu – stwierdziłem jednak, że nadszedł moment, w którym powinienem dokonać jakiejś zmiany. Nie jest dobrze zbyt długo pozostawać w jednym miejscu, ani dla organizacji, ani dla danej osoby. Tym bardziej, że właśnie wtedy pojawiła się oferta ze strony organizacji, które są mi bardzo bliskie ideowo.

Krzyżowa jest symbolem polsko-niemieckiego pojednania, związanym z Kręgiem z Krzyżowej i Mszą Pojednania z 1989 roku. Jakie doświadczenia z pracy w tym miejscu będą dla Pana najważniejsze w nowej funkcji?

Najważniejszym doświadczeniem, które zabieram z Krzyżowej i które może mi pomóc w nowej pracy, jest perspektywa młodego pokolenia. Główną grupą docelową Fundacji „Krzyżowa” jest młodzież z Polski i Niemiec, ale również innych krajów europejskich. Wiemy, że to młodzież jest przyszłością, a tymczasem większość dyskusji toczących się w gronach eksperckich to debaty osób nieco starszych. Perspektywa młodych ludzi jest niezwykle cenna i wydaje mi się, że będę mógł czerpać z niej inspirację w mojej nowej pracy.

Czy zamierza Pan również bardziej otworzyć inicjatywy związane z Maksymilianem Kolbe na młodzież?

Dzieło Kolbego dość intensywnie pracuje z młodzieżą. Działalność tej instytucji nie ogranicza się do wspierania ofiar niemieckich zbrodni z czasów II wojny światowej, ale obejmuje również działania edukacyjne i spotkania międzypokoleniowe. Są one prowadzone na dość szeroką skalę, głównie w niemieckich szkołach.

Fundacja Kolbego nie określa natomiast jednoznacznie swoich grup docelowych. W jej działalności chodzi przede wszystkim o krzewienie idei pojednania i tworzenie przestrzeni dialogu oraz porozumienia tam, gdzie jest to szczególnie potrzebne. Fundacja zwraca się do takich grup, które mogą mieć istotne znaczenie dla tych procesów, na przykład do młodych liderów czy osób kształtujących życie społeczne i polityczne w poszczególnych regionach. Perspektywa młodzieży będzie więc istotna, ale działalność zarówno Dzieła, jak i Fundacji Kolbego nie będzie ograniczać się wyłącznie do młodych ludzi.

Pana zadaniem będzie połączenie Maximilian-Kolbe-Werk i Maximilian-Kolbe-Stiftung. Dlaczego podjęto taką decyzję i jak ma wyglądać przyszły model funkcjonowania obu inicjatyw?

Dzieło Kolbego powstało w latach 70. jako projekt niemieckiego Kościoła katolickiego, którego celem było wsparcie ofiar zbrodni hitlerowskich w Polsce, ale również w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej i Wschodniej. Fundacja Kolbego powstała natomiast w 2007 roku jako wspólny projekt Kościoła niemieckiego i polskiego.

Już w momencie tworzenia Fundacji osoby zarządzające tym procesem zakładały, że z biegiem czasu działalność Dzieła Kolbego będzie stopniowo wygaszana, ponieważ jego grupa docelowa, czyli wciąż żyjące ofiary wojny i okupacji, będzie się zmniejszać. Nie oznacza to, że wsparcie dla tych osób zostanie z dnia na dzień wstrzymane. Widzimy jednak wyraźnie, że działalność Fundacji powinna stopniowo wysuwać się na pierwszy plan. Tak przynajmniej uznali członkowie gremiów obu organizacji i teraz rozpocznie się ten proces. One już dziś mają wspólne gremia - radę nadzorczą i radę fundacji, a wkrótce będą miały również wspólne biuro w Berlinie.

Obecnie siedziba Fundacji Maksymiliana Kolbego mieści się w Bonn, a dzieła Kolbego – we Fryburgu. Dlaczego zdecydowano się na przeniesienie do Berlina? Chodzi przede wszystkim o względy organizacyjne i finansowe czy również o symboliczne znaczenie Berlina jako miejsca dialogu polsko-niemieckiego?

Wszystkie te czynniki odgrywały rolę. Z praktycznego i organizacyjnego punktu widzenia z Berlina znacznie łatwiej prowadzić taką działalność niż z Fryburga czy Bonn, które są mniejszymi i bardziej peryferyjnymi ośrodkami. Znaczenie ma również bliskość niemieckich ośrodków politycznych, ponieważ działalność Fundacji ma także wymiar polityczny.

Fundacja nie jest jedynie inicjatywą oddolną, której działania są adresowane do społeczeństwa obywatelskiego. Ważne są także kontakty z elitami politycznymi, pozyskiwanie ich wsparcia i kierowanie do nich określonej oferty. Tego rodzaju działania również należą do zadań Fundacji.

Nakreślił Pan już główne zadania zarówno Fundacji, jak i Dzieła Maksymiliana Kolbego. Jak połączyć te dwa obszary, nie zaniedbując żadnego z nich?

Moim głównym zadaniem w najbliższych miesiącach będzie opracowanie optymalnego planu działania. Będzie się to odbywało w dialogu z moimi poprzednikami, dyrektorami Fundacji i Dzieła, oraz z członkami gremiów decyzyjnych obu organizacji i z partnerami.

Trzeba będzie bardzo rozsądnie zarządzać tym procesem, tak aby zrezygnować z tego, co zbędne, i skoncentrować się na tym, co najważniejsze, również z punktu widzenia przyszłych wyzwań, a jednocześnie nie utracić niczego cennego. Zapoznając się z działalnością Fundacji i Dzieła, widzę, jak wiele wartościowych inicjatyw powstało i jak wiele osób, w tym wolontariuszy, jest w nie zaangażowanych.

Będziemy więc musieli bardzo dokładnie przeanalizować, z czego można zrezygnować. Wiemy na pewno, że obszarem, w którym z biegiem czasu będzie się działo coraz mniej, są działania adresowane do ofiar. To już bardzo wiekowa grupa, której liczebność stale się zmniejsza.

Czy należy to rozumieć jako faktyczne zaprzestanie wsparcia ze strony Maximilian-Kolbe-Werk dla tych ofiar, które jeszcze żyją?

Nie. Dopóki te osoby będą żyły, będą również otrzymywały wsparcie. Na pewno nie pozostawimy ich samym sobie. Siłą rzeczy jednak ta grupa będzie się kurczyć. W perspektywie kilku, najdalej kilkunastu lat po prostu przestanie istnieć.

Na czym polega obecnie konkretne wsparcie polskich żyjących ofiar wojny ze strony Dzieła Kolbego?

Jest ono bardzo zróżnicowane i obejmuje zarówno pomoc finansową, dopłaty do leczenia i pobytów sanatoryjnych, dożywianie, organizację pomocy wolontariuszy, którzy budują z nimi więzi międzyludzkie. Do niedawna ważną rolę odgrywały również organizowane dla ofiar podróże do Niemiec. Tego rodzaju działania stają się jednak coraz trudniejsze ze względu na podeszły wiek tych osób.

W ubiegłym roku do polskich ofiar II wojny światowej trafiła kwota ok. pół miliona euro. Kolejne 250 tys. euro przeznaczono na wsparcie osób w innych krajach. Bo warto wspomnieć, że dzieło Kolbego pomaga nie tylko osobom w Polsce, ale również w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, na przykład na Białorusi i w Ukrainie. Wojna w Ukrainie stworzyła nowe potrzeby, na które Dzieło również próbuje reagować. Pomoc dociera także do innych krajów regionu – wszędzie tam, gdzie żyją ofiary niemieckich zbrodni i potrzebują wsparcia.

Skoro rozmawiamy o polskich ofiarach, chciałbym poruszyć kwestię dyskusji na temat sposobu upamiętnienia polskich ofiar wojny, która toczy się w Niemczech. Jak ocenia Pan jej dotychczasowy przebieg i efekty? Czy Pana zdaniem Niemcy dostatecznie rozumieją, dlaczego dla Polaków nie jest to wyłącznie kwestia pomnika polskich ofiar (choć jest on ważny), lecz także uznania ich miejsca w niemieckiej kulturze pamięci?

Myślę, że to zrozumienie jest wciąż zbyt małe, bo gdyby było większe, przełożyłoby się zapewne na bardziej konkretne działania. Wiemy, że wśród niemieckich elit politycznych, osób mających wpływ na opinię publiczną, dziennikarzy i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego jest sporo ludzi, którzy doskonale rozumieją wagę tego problemu. Nie ma jednak wystarczająco dużej masy krytycznej, by przyspieszyć wszystkie te procesy.

Mamy tymczasowy pomnik – to już coś. Pamiętam, że dyskusje na jego temat toczyły się od bardzo dawna. To, że wreszcie powstał, jest świetną wiadomością. Teraz czekamy, aż przestanie być tymczasowy i pojawi się pomnik docelowy. To, że znajduje się w eksponowanym miejscu w centrum Berlina, z pewnością zasługuje na uznanie, ale pomnik rozwiązuje jednak tylko część problemu, tę symboliczną,

Wiemy jednak, że kwestia pamięci i upamiętnienia, a także zaspokojenia polskich potrzeb, o których Pan mówi, obejmuje również podręczniki, programy szkolne i obecność tej tematyki w mediach. W tych obszarach powinno dziać się znacznie więcej niż obecnie. To wciąż tematy, którymi będziemy musieli się zajmować. Świetnym pomysłem był polsko-niemiecki podręcznik. Niestety, pozostał on jednak w dużej mierze w sferze teorii, ponieważ szkoły korzystają z niego w bardzo ograniczonym zakresie.

Jeszcze trudniejszą kwestią niż pamięć i świadomość historyczna jest sprawa gestu humanitarnego. Nie mówimy już o odszkodowaniu, ale o geście, który pokazałby, że Niemcy poważnie traktują swoją odpowiedzialność moralną za to, co się wydarzyło, i podchodzą z szacunkiem do tych nielicznych już ofiar, które wciąż żyją. To, że w przyszłorocznym budżecie nie zarezerwowano środków na ten cel, jest bardzo złym sygnałem. Mam wielką nadzieję, że to się jeszcze zmieni.

Od razu uprzedzę możliwe pytanie: Dzieło Kolbego jest zbyt małą organizacją, by wypełnić lukę powstałą w wyniku braku działań rządu federalnego. Oczywiście, w miarę swoich możliwości nadal będzie wspierać ofiary i apelować do niemieckich katolików oraz całego niemieckiego społeczeństwa, by w tej sytuacji ich ofiarność nie malała, lecz jeszcze wzrosła.

A jaką rolę może odegrać Fundacja Kolbego? Na ile ona i podobne organizacje działające na rzecz pojednania mogą przyczynić się do przyspieszenia procesu upamiętnienia? Czy Fundacja nie powinna aktywniej zabierać głosu w kluczowych dyskusjach polsko-niemieckich dotyczących obszarów, którymi się zajmuje, jak polityka pamięci? Sam Pan powiedział, że jej działalność ma również wymiar polityczny.

To bardzo dobre pytanie. Kiedy powstawała Fundacja w 2007 r., relacje polsko-niemieckie były jeszcze bardzo dobre. Wydawało się, że proces pojednania polsko-niemieckiego może nie jest jeszcze zakończony, ale z pewnością zmierza w dobrym kierunku. Oczywiście, już wtedy pojawiały się różne problemy. Pamiętamy kontrowersje związane z Eriką Steinbach, z Nord Streamem i inne kwestie. Nie były to jednak perturbacje tak silne jak te, które pojawiły się później.

W tej sytuacji polscy i niemieccy biskupi, tworząc Fundację Kolbego, nie myśleli o niej jako o narzędziu, które miałoby przede wszystkim służyć relacjom polsko-niemieckim. Pomysł polegał na tym, by w oparciu o doświadczenia budowania pojednania Polacy i Niemcy, polscy i niemieccy chrześcijanie, wspólnie wspierali innych, którym to doświadczenie mogłoby się przydać, a którzy zmagają się z próbami przezwyciężania skutków przemocy i konfliktów – zarówno w wymiarze międzynarodowym, jak i wewnętrznym. Fundacja rozumiała więc swoje zadanie jako wspieranie ludzi oraz dialogu i procesu pojednania zwłaszcza w takich krajach jak państwa byłej Jugosławii, Albania czy Ukraina. Relacje polsko-niemieckie nie znajdowały się w centrum jej zainteresowania.

Natomiast dzisiaj wiemy, że relacje polsko-niemieckie ponownie wymagają większej uwagi i zaangażowania. Pytanie o to, czy Fundacja nie powinna aktywniej włączyć się w ich budowanie, jest więc jak najbardziej zasadne. Będziemy je sobie stawiać.

Osobiście uważam, że musimy wrócić do dialogu polsko-niemieckiego, a także do dialogu chrześcijan, katolików. W przypadku takiej organizacji jak Fundacja im. Maksymiliana Kolbego to naturalny kierunek działania. Musimy szukać i tworzyć pola do dialogu, pamiętając o tym, jak ważną rolę polscy i niemieccy chrześcijanie odegrali w procesie pojednania przed 1989 rokiem. Niestety ich kontakty nie są dziś szczególnie intensywne, a wspólnych inicjatyw mogłoby być więcej. Nie oznacza to, że nie ma ich wcale, ale z pewnością istnieje ogromna przestrzeń do pogłębiania relacji i podejmowania wspólnych działań.

Wydaje mi się, że jeśli chcemy wiarygodnie opowiadać innym o doświadczeniu polsko-niemieckiego pojednania, sami musimy zadbać o poprawę naszych relacji. Musimy również dopilnować, by problemy, które się w nich pojawiają, były rozwiązywane. Kwestie historyczne koniecznie muszą być przedmiotem naszej troski, ponieważ widzimy, że co jakiś czas pojawiają się kolejne tematy zatruwające wzajemne relacje. Historia, której nie przepracowaliśmy, prędzej czy później daje o sobie znać.

Pojawiają się także siły polityczne, które chcą wykorzystywać kulturę pamięci do mobilizacji swojego elektoratu, a niekiedy wręcz do całkowitej zmiany polityki historycznej. W Polsce mamy PiS i obie Konfederacje, w Niemczech AfD. Czy dorobek polsko-niemieckiego pojednania jest, Pana zdaniem, wystarczająco mocny, by stawić czoła tego rodzaju nacjonalizmom?

Czas pokaże. Rzeczywiście jednak dorobek ten jest dziś zagrożony. Jeśli na polskiej scenie politycznej partie nastawione sceptycznie do pojednania zdobywają łącznie około połowy głosów, to stoimy przed ogromnym wyzwaniem. Są to ugrupowania kwestionujące osiągnięcia pojednania i akcentujące raczej potrzebę egoistycznego dbania o własne interesy narodowe niż korzyści płynące z międzynarodowej solidarności i współpracy, chociażby w ramach Unii Europejskiej.

Musimy zastanowić się, jak dalej budować na tym, co udało się dotychczas stworzyć. Wyzwania pojawiające się w relacjach polsko-niemieckich powinniśmy traktować jako kolejne zadania do rozwiązania, tak aby nasze stosunki stawały się jeszcze lepsze. Nie powinny być one pretekstem do ponownego kształtowania tych relacji w duchu rywalizacji, wrogości i braku zaufania.

Trochę dziwię się siłom, które kwestionują dorobek pojednania i podchodzą w sposób konfrontacyjny do relacji między Polską a Niemcami. Nie wyciągają one wniosków z historii. Wielokrotnie widzieliśmy, jak niszczycielskie skutki dla Polski miała wroga polityka niemiecka. W interesie Polski powinno być więc to, by polityka Niemiec nie była wroga. Powinniśmy dbać o dialog i dobrą współpracę z Niemcami. Z drugiej strony wroga wobec Polski polityka niemiecka również za każdym razem ostatecznie obracała się przeciwko samym Niemcom. To ważna lekcja, którą powinny odrobić także nacjonalistyczne siły w Niemczech.

Słusznie zwraca Pan uwagę na to, że przypominanie o tych doświadczeniach jest zadaniem Fundacji Kolbego oraz innych organizacji działających na rzecz porozumienia i dobrych relacji. Powinniśmy o tym mówić, apelować o zmianę i przede wszystkim poszerzać oraz pogłębiać przestrzeń dialogu i współpracy.

*Robert Żurek (ur. 1970 r.) studiował historię i teologię katolicką na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie, uzyskał doktorat z historii na Uniwersytecie im. Marcina Lutra w Halle oraz habilitację z nauk humanistycznych na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Był wykładowcą uniwersyteckim i uczestniczył w międzynarodowych projektach badawczych. Był zastępcą dyrektora Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie oraz dyrektorem oddziału IPN we Wrocławiu, jest m.in. współprzewodniczącym Polsko-Niemieckiej Grupy Kopernika i członkiem Prezydium Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej Przez 10 lat kierował Fundacją „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego. 16 października 2026 r. objął funkcję dyrektora zarządzającego Fundacji Maksymiliana Kolbego i Dzieła Maksymiliana Kolbego.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

W ramach ogólnokrajowego dnia protestu setki osób demonstrowały na kilku lotniskach przeciwko deportacjom oraz aresztom i ośrodkom deportacyjnym. Według szacunków policji, w Lipsku w proteście wzięło udział około 400 osób, we Frankfurcie – około 300, a w Berlinie – około 150. Na lotniskach Kolonia/Bonn oraz Düsseldorf policja odnotowała po około 50 demonstrantów. Organizator protestów, czyli sieć We'll Come United, podaje wyższe liczby.

Jak podano, protesty wymierzone są w deportacje osób, których wnioski o azyl zostały odrzucone, w stosowanie aresztów deportacyjnych oraz w rozbudowę infrastruktury służącej do tego celu. Protesty zapowiadano również na lotniskach w Monachium i Hanowerze. W Lipsku sprzeciwiano się także czarterowym lotom deportacyjnym do Afganistanu.

– Domagamy się natychmiastowego wstrzymania deportacji, ponieważ osoby szukające ochrony mają prawo do azylu – powiedziała agencji DPA rzeczniczka sojuszu We'll Come United, organizującego protesty. Sieć ta i grupy ją tworzące opowiadają się za zniesieniem granic i niekontrolowaną przez państwa migracją, sama sieć zrzesza grupy migrantów i wspierających ich aktywistów lewicowych.

Sieć szczególnie krytykuje współpracę niemieckiego rządu z talibami w zakresie deportacji obywateli Afganistanu.

Deportacje do Afganistanu

Z lotniska Lipsk/Halle w tym roku już kilkakrotnie odlatywały samoloty z osobami deportowanymi do Afganistanu. Według informacji władz, na pokładach znajdowały się głównie osoby, które dopuściły się przestępstw.

We Frankfurcie protesty – jak podaje sieć We'll Come United – skierowane są również przeciwko planowanemu „terminalowi deportacyjnemu”.

Wg działaczy, pieniądze wydawane na deportacje powinny zostać zainwestowane w działania na rzecz integracji uchodźców – stwierdziła rzeczniczka tej sieci, dodając: – Sprzeciwiamy się wszelkim strukturom służącym deportacjom i domagamy się swobody przemieszczania się dla wszystkich ludzi.

Deportacje z Niemiec – dane

Z danych rządu Niemiec wynika, że państwo już teraz nie realizuje wymaganych prawem deportacji: nakaz wyjazdu z Niemiec miało w czerwcu 2026 r. ok. ćwierć miliona osób. Nie obejmuje to wszystkich nielegalnych migrantów, ale tych, którzy z różnych powodów – złamania prawa – mają urzędowy nakaz wyjazdu.

Z danych niemieckiego MSW wynika, że w pierwszych sześciu miesiącach 2026 deportowano z Niemiec 9 663 osoby. Dla porównania: w pierwszej połowie 2025 roku było to ponad 11 800 osób. Co jednak też istotne, w 2026 spadła również liczba wniosków azylowych.

W całym 2025 roku deportowano około 22 800 osób, w 2024 – 20 000, w 2023 – około 16 400, w 2022 – niespełna 13 tysięcy.

W okresie od maja 2025 roku do maja 2026 roku włącznie deportowano 22 682 osoby.

Poza deportacjami w pierwszej połowie bieżącego roku 9 276 osób opuściło Niemcy dobrowolnie, korzystając ze wsparcia w ramach wspólnego programu rządu federalnego i landów – REAG/GARP. Miejsce miały również wyjazdy w ramach programów poszczególnych landów.

(DPA/mar)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Jak poinformowała w sobotę (24.10.2026) niemiecka policja, do zdarzenia doszło w miniony czwartek w kolejce S-Bahn w Hamburgu. Mężczyzna zwrócił na siebie uwagę, bo w trakcie jazdy zaczepiał i wyzywał podróżnych, w tym dzieci, które w obawie przed nim uciekły. Na stacji Elbbrücken dwaj pracownicy ochrony DB Sicherheit w wieku 38 i 23 lat nakazali agresorowi opuszczenie wagonu.

32-latek zaczął wyzywać i grozić mundurowym, po czym zadał 23-letniemu strażnikowi kilka ciosów pięścią w twarz. Funkcjonariusze zdołali obezwładnić napastnika i przytrzymali go do czasu przybycia patrolu policji.

Zatrzymany nie uspokoił się również w obecności policjantów – obrażał ich, groził oraz pluł w ich stronę. Podejrzany został przewieziony na komisariat policji na dworcu głównym w Hamburgu.

23-letni strażnik otrzymał pomoc medyczną. Jego stan nie wymagał hospitalizacji.

Częste ataki na pracowników kolei

Szeroką debatę na temat bezpieczeństwa na kolei w Niemczech wywołał atak na konduktora w lutym w Nadrenii-Palatynacie. Do tragedii doszło podczas kontroli biletów, kiedy pasażer uderzył funkcjonariusza w głowę. Konduktor stracił przytomność i zmarł dwa dni później.

Według ustaleń śledczych napastnik uderzył konduktora z taką siłą, że ten doznał krwotoku, który doprowadził do jego śmierci.

(DPA/przy)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W Monachium trwa zjazd CSU, bawarskiej partii-siostry CDU niemieckiego kanclerza. Friedrich Merz wystąpił na nim z przemówieniem, na którym wezwał do jedności w obliczu spadających notowań chadecji i „podgryzania” jej przez skrajnie prawicową AfD.

Kanclerz został przywitany raczej ciepło i na początku przemówienia podziękował za współpracę i wsparcie Markusowi Söderowi, przewodniczącemu CSU, a później – swojemu ministrowi spraw wewnętrznych Alexandrowi Dobrindtowi – twarzy zaostrzenia polityki migracyjnej i wzmocnienia służb: – Jesteś jednym z najlepszych ministrów spraw wewnętrznych, jakich RFN miała.

„Rosja chce destabilizować Niemcy”

– Jesteśmy zwalczani przez ekstremistów z lewa i prawa, dlatego chadecja musi być dziś bardziej zjednoczona niż kiedykolwiek wcześniej – zaczął. – Nie oddamy naszego kraju tym siłom.

– Chodzi o Niemcy i Europę. Nie mniej i nie więcej. Chodzi o przyszłość naszego kraju i naszego europejskiego kontynentu – dodał.

Wspomniał o radykalizmie partii Lewica, która przejmuje właśnie władzę w Berlinie, a jest partią nieprzyjazną służbom państwowym (które w Berlinie są w szczególnie trudnej sytuacji), wspierającą siły proislamistyczne i posądzaną o antysemityzm. Mówił także o radykalizmie AfD: jej prorosyjskości i antyukraińskości, które zagrażają Niemcom.

Jak dodał Friedrich Merz, Niemcy same nie rozwiążą problemów, które dzielą z resztą Europy, przede wszystkim kwestii bezpieczeństwa. – Powiedzmy, jak jest: stoimy w obliczu ogromnego zagrożenia ze Wschodu. Agresja Rosji na Ukrainę głęboko wstrząsnęła europejskim ładem pokojowym. Widzimy również, że Rosja każdego dnia chce destabilizować Niemcy. Ostatecznie chodzi o to, czy w Europie liczyć się będą rządy prawa, czy rządy silniejszego. Nie chcę powrotu do najmroczniejszych czasów naszego kontynentu – podsumował. Odpowiedziały mu głośne brawa z sali.

– To zagrożenie nie ogranicza się do Ukrainy. Wszędzie w Europie przeżywamy cyberataki, akty sabotażu, próby ataków na infrastrukturę krytyczną – 4 lipca na lotnisku w Lipsku – i próby destabilizacji naszego społeczeństwa obywatelskiego. Wszystko to zagraża naszej wolności, dlatego inwestujemy w ochronę naszej wolności: w policję, w służby w ratownicze, w Bundeswehrę. Proszę mi z tego miejsca pozwolić: (…) wielkie podziękowania dla żołnierek i żołnierzy Bundeswehry za to, że w razie potrzeby gotowi są bronić naszej wolności także z bronią w ręku – mówił, na co zebrani odpowiedzieli brawami. – Jesteśmy z Was dumni.

Jak podkreślił, bezpieczeństwo to wspólny problem Europy i środkiem do jego osiągnięcia jest integracja europejska, a niemiecka chadecja jej nie odpuści.

Kordon wokół AfD zostaje

Merz ponownie wyraził też sprzeciw wobec jakichkolwiek zmian w polityce „zapory ogniowej”, polegającej na izolowaniu skrajnie prawicowej partii AfD. To odpowiedź na pojawiające się w jego własnym ugrupowaniu głosy nawołujące do współpracy z tą formacją. A także na poruszenie po wyborze polityka AfD na przewodniczącego landtagu Saksonii-Anhaltu, gdy okazało się, że dostał on dodatkowe pojedyncze głosy wsparcia – najpewniej od chadeków.

– Każdy, kto uważa, że ​​musi oddać głos na tych ludzi, nie ma miejsca w chadeckiej Unii. Nie ma dla niego miejsca wśród nas – oświadczył Merz w Monachium.

Podkreślił tu różnice między chadecją a mainstreamowymi partiami lewicowymi, jeśli chodzi o tolerancję dla radykalizmu i przemocy w polityce. Jak wspomniał, choć między chadecją a Zielonymi i SPD są różnice, obie te partie mają zasługi dla Niemiec i „byłaby szkoda”, gdyby współrządząc w Berlinie ze skrajną lewicą, legitymizowały radykałów.

Ostrzegł, że Niemcy są pod presją właśnie partii ekstremistycznych oraz zagranicznych wrogów – w tym Rosji, która stanowi „ogromne zagrożenie” i dąży do destabilizacji kraju.

Kanclerz podkreślił, że to właśnie na partiach chadeckich spoczywa odpowiedzialność za przeforsowanie reform gospodarczych, które wzmocnią stabilność społeczną Niemiec i przypomniał o tych wprowadzanych właśnie w obszarze emerytur, ochrony zdrowia oraz opieki długoterminowej. – Musimy przywrócić naszą gospodarkę na ścieżkę wzrostu. Potrzebujemy przedsiębiorstw, które inwestują. Potrzebujemy konkurencyjnego przemysłu. I nie zmęczę się powtarzaniem: Niemcy muszą pozostać krajem przemysłowym – stwierdził Merz.

Merz za obniżeniem podatku od prądu

Jednym z kluczowych elementów wywołujących niezadowolenie zarówno przemysłu, jak i indywidualnych odbiorców (co wpływa zwłaszcza na wschodzie kraju na popularność radykałów) są ceny energii. Merz w Monachium zapowiedział obniżenie podatku od energii elektrycznej. – Jeśli tylko jest to wykonalne – a uważam, że jest – to w przyszłym roku podatek od energii elektrycznej musi zostać obniżony – powiedział. Dzięki temu mieszkańcy Niemiec mieliby więcej pieniędzy w portfelach.

Już w umowie koalicyjnej chadecja (CDU/CSU) oraz SPD uzgodniły, że podatek od energii elektrycznej dla wszystkich odbiorców zostanie jak najszybciej obniżony do unijnego poziomu minimalnego. Dotąd rząd zdecydował jedynie o jego obniżeniu dla przemysłu oraz rolnictwa i leśnictwa. W czwartek, po przedstawieniu prognoz podatkowych, minister finansów Lars Klingbeil (SPD) stwierdził – mimo przewidywanych wyższych wpływów do budżetu – że nie ma przestrzeni finansowej na takie rozwiązanie.

Rzecznik rządu przekazał w piątek, że rząd podtrzymuje cel obniżenia podatku od energii elektrycznej, zaznaczając jednocześnie, iż jest to uzależnione od finansów. Zapewnił też, że rozmowy w tej sprawie między Merzem a Klingbeilem trwają.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W wielu miejscach w zachodnich i południowo-zachodnich Niemczech od rana trwa sprzątanie po nawałnicy. Niż sztormowy „Luise” przeszedł nad tym regionem w piątek, paraliżując ruch kolejowy. Straż pożarna i policja interweniowały w kilku krajach związkowych głównie przy usuwaniu powalonych drzew i połamanych konarów.

W niektórych miejscowościach mieszkańcy zostali odcięci od prądu. Wichura uszkodziła też wiele samochodów i budynków.

Rusztowanie runęło na teren festynu

Najpoważniejsze skutki sztorm przyniósł w miejscowości Nastätten na północy Nadrenii-Palatynatu. W piątkowe popołudnie silny podmuch wiatru przewrócił tam duże rusztowanie w pobliżu odbywającego się jarmarku. Jak podała policja, dwie osoby odniosły ciężkie obrażenia. Życie jednej z nich jest zagrożone – ranny został przetransportowany do szpitala śmigłowcem ratunkowym.

W Seligenstadt (na południowy wschód od Frankfurtu nad Menem) spadająca gałąź przygniotła rowerzystę – poszkodowanego musieli uwalniać strażacy. Z kolei w Lebach w Kraju Saary spadający szyld reklamowy lekko ranił pieszego.

Paraliż w Karlsruhe, awaria pociągu ICE

Sztorm mocno uderzył w kolej. Na dworcu głównym w Karlsruhe na trakcję elektryczną spadł porwany przez wiatr przedmiot. Świadkowie relacjonowali, że na stacji doszło do niebezpiecznego, silnego iskrzenia. W okolicach Pforzheim na skraju Schwarzwaldu pociąg regionalny z setkami pasażerów na pokładzie uderzył w leżący na torach konar i utknął na trasie.

Niedaleko Akwizgranu, z powodu zerwania sieci trakcyjnej, stanął pociąg ekspresowy ICE z 280 pasażerami – skład musiał zostać odholowany do stacji Stolberg przez lokomotywę spalinową. Powalone drzewa zablokowały torowiska również w okolicach Neuss oraz w Stuttgarcie.

W samym Kraju Saary policja interweniowała do wieczora 59 razy. Z kolei park rozrywki Europa-Park w Rust zdecydował o czasowym zamknięciu dużych, zewnętrznych kolejek górskich.

Powalone drzewa w Duisburgu i Remscheid

W Duisburgu porywisty wiatr wyrywał drzewa z korzeniami w całym mieście. Jedno z nich runęło na kiosk, w innych miejscach gałęzie zrywały linie energetyczne – podała straż pożarna. Służby na bieżąco udrażniały zablokowane drogi. Jedna z kobiet kierujących samochodem uderzyła w leżący na jezdni pień, ale według dotychczasowych ustaleń nic jej się nie stało. Straż pożarna w Duisburgu wyjeżdżała do zgłoszeń okołó 40 razy.

Również w Remscheid strażacy usuwali powalone drzewa. Przy autostradzie A1 duże drzewo oparło się o ekrany akustyczne, przez co jezdnia w kierunku Kolonii została tymczasowo zamknięta.

Krótka chwila wytchnienia w sobotę

Jak podaje Niemiecka Służba Meteorologiczna (DWD), w ciągu soboty „Luise” przesunie się nad Morze Bałtyckie i Danię. W ciągu dnia wiatr chwilowo osłabnie, choć na wybrzeżu nadal mogą występować silne porywy. Od wieczora od zachodu zacznie jednak napływać kolejny front – „Manja”. W nocy z soboty na niedzielę spodziewane są ulewne opady deszczu i gwałtowny wiatr z południowego zachodu. DWD ostrzega, że do niedzielnego poranka lokalnie mogą spaść wręcz ekstremalne ilości wody.

Hamburgowi grozi powódź

Niedziela w niemal całych Niemczech (poza południowym wschodem) upłynie pod znakiem wichur. Nad Morzem Północnym oraz na szczycie Feldberg w Schwarzwaldzie porywy wiatru mogą osiągać 100 km/h, lokalnie przybierając siłę orkanu.

Federalny Urząd Żeglugi Morskiej i Hydrografii (BSH) ostrzega przed gwałtownym wzrostem poziomu wód od niedzieli do poniedziałku (26.10.2926). Hamburgowi grozi powódź sztormowa, która może zalać niżej położone części słynnego targu rybnego. W miejscowości Wyk na wyspie Föhr zamknięto już wrota sztormowe w porcie.

W weekend zawieszono też kursy szybkich promów na Helgoland, a w niedzielę i poniedziałek odcięte od świata będą małe wyspy (Halligen). Władze Kolonii i Akwizgranu apelują o unikanie lasów, parków, cmentarzy i alei drzew. W Erfurcie cmentarze pozostaną zamknięte przez cały weekend. Sytuacja pogodowa powinna uspokoić się w poniedziałek

(DPA/przy)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W nocy z soboty na niedzielę (24/25.10.2026) zmiana czasu na zimowy, a Niemców ta procedura wciąż głównie irytuje. 44 procent ankietowanych odpowiedziało ośrodkowi YouGov, że „całkowicie sprzeciwia się” zmianie czasu, a kolejne 27 procent „raczej jej nie popiera”.

Kto za, a kto przeciw?

Gdyby jednak ostatecznie z niej zrezygnowano, zdania na temat dalszych kroków są mocno podzielone. 40 procent Niemców chciałoby na stałe wprowadzić czas letni. Oznaczałoby to dłuższe wieczory kosztem ciemniejszych poranków.

Przeciwnego zdania jest 36 procent badanych, którzy wolą stały czas zimowy. Wtedy rano szybciej robiłoby się widno, ale wieczorem wcześniej zapadałby zmrok.

Zmiana czasu? Długa adaptacja

Kiedy nadchodzi zmiana czasu, ponad połowa mieszkańców Niemiec potrzebuje kilku dni, by przyzwyczaić się do nowych godzin. Jak wynika z badania, co dziesiątej osobie przestawienie się zajmuje ponad tydzień. Około 26 procent potrzebuje od trzech dni do tygodnia, a kolejne 27 procent – jednego lub dwóch dni.

Z kolei 29 procent Niemców nie ma z tym najmniejszego problemu i deklaruje, że nie odczuwa zmiany.

Zmiana czasu – wieczne spory

W niedzielę (25 października) wskazówki zegarów w Niemczech i większości innych europejskich krajów zostaną przesunięte z godziny 3:00 na 2:00. Czas standardowy, zwany potocznie zimowym, będzie obowiązywał do 28 marca 2027 roku.

Zmianę czasu wprowadzono w 1980 roku, aby efektywniej wykorzystywać światło dzienne. Liczne badania naukowe potwierdzają, że słońce ma zbawienny wpływ na nasze samopoczucie.

Nie brakuje jednak głosów krytyki: w internetowej ankiecie Komisji Europejskiej z 2018 roku aż 80 procent uczestników opowiedziało się za rezygnacjąz tego rozwiązania. Spośród 4,6 miliona odpowiedzi około 3 miliony pochodziły wtedy z Niemiec. Na rewolucję w skali całej Wspólnoty jednak się nie zanosi, ponieważ kraje członkowskie UE od lat nie potrafią wypracować wspólnego stanowiska.

Pracownia YouGov przeprowadziła badanie w dniach 22–23 października 2026 r. na reprezentatywnej próbie 3473 dorosłych mieszkańców Niemiec.

(DPA/przy)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Ogień w znanym obiekcie w Berchtesgaden na górze Obersalzberg wybuchł w piątek wieczorem i rozprzestrzenił się w nocy z piątku na sobotę (24.10). W sobotę o 7:00 akcja gaśnicza wciąż trwała.

Policja bierze pod uwagę, że było to podpalenie, potwierdzili to śledczy w rozmowie z DPA. Zatrzymano jedną osobę. Śledczy ustalają, czy ma ona związek z pożarem. Według tabloidu „Bild”, zatrzymany to motocyklista, na którego natrafiono w drodze na miejsce zdarzenia. Potwierdza to DPA i jak dodaje, ma on związek z podpaleniem.

Dochodzenie prowadzi policja z pobliskiego Traunstein.

Kehlsteinhaus został zbudowany przez nazistów w latach 30. XX wieku jako część kompleksu na Obersalzbergu. Z obiektu sporadycznie i krótko korzystał Adolf Hitler, a jego znane historyczne fotografie (m.in. z psem) pochodzą z pobliskiej, ale położonej znaczniej niżej kwatery górskiej Berghof. Berghof już nie istnieje: zostało zniszczone przez aliantów i SS, a w latach 50. ruiny obiektu zrównano z ziemią. Z kolei Kehlsteinhaus do pożaru działało jako ogólnodostępna restauracja górska. Opinii międzynarodowej miejsce to znane jest pod nazwą „Eagles Nest” (Orle Gniazdo).

Ogień zniszczył większość domu. Bawarski minister spraw wewnętrznych Joachim Herrmann (CSU) już zapowiedział, że ​​budynek zostanie odbudowany. – Z pewnością nie możemy pozwolić, by pozostała tam ruina – powiedział w rozmowie z agencją DPA poczas zjazdu partii CSU w Monachium. Obiekt należy do Bawaria i zarządza nim resort Herrmanna. Prawo do jego użytkowania posiada fundacja Berchtesgadener Landesstiftung.

Pożar Orlego Gniazda: jak przebiegała akcja

W piątek lokal był nieczynny. Według wstępnych ustaleń policji i straży pożarnej, w pożarze nikt nie ucierpiał. Dostęp do terenu był jednak utrudniony nawet rano – wejście do środka wymagało użycia ciężkiego sprzętu ochrony dróg oddechowych, co komplikowało przeszukiwanie obiektu.

Akcja gaśnicza, rozpoczęta już w piątkowy wieczór, była kontynuowana w sobotę rano. Jak podała policji, pierwsze służby dotarły na miejsce w piątek o godz. 21:52 i zastały pożar o dużych rozmiarach.

Obiekt na Obersalzbergu, położony na wysokości 1838 metrów, jest trudno dostępny – zazwyczaj dojeżdża się do niego autobusami kursującymi na trasie Kehlsteinline. Według Deutsche Bahn przejazd trwa 20 minut i prowadzi przez pięć tuneli.

Orle Gniazdo zbudowane przez nazistów

Od 1952 roku budynek funkcjonował jako restauracja górska, mieściła się tam też wystawa poświęcona historii obiektu. Budynek ukończono w 1938 roku. Znajdował się na terenie – wówczas odizolowanym i zamkniętym dla osób postronnych – który służył jako strefa mieszkalno-rządowa dla nazistowskich liderów.

Stowarzyszenie Bergerlebnis Berchtesgaden pisze na swojej stronie internetowej: „Wzniesiony w latach 1937–1938 obiekt – określany w czasach narodowego socjalizmu mianem herbaciarni (Teehaus) – miał pełnić funkcję miejsca reprezentacji politycznej, odizolowanego od opinii publicznej. W rzeczywistości jednak znaczenie Kehlsteinhausu było niewielkie”.

Obiekt był często wykorzystywany przez otoczenie nazistowskich dygnitarzy do celów rekreacyjnych oraz podczas prywatnych uroczystości, choć sam Hitler odwiedzał go rzadko.

Wzniesiony z kamienia i granitu zapewnia wyjątkowy widok na malowniczy krajobraz Alp Bawarskich. Zaprojektowano go tak, by sam dom i widok z niego wywierały wrażenie na zagranicznych dyplomatach. Hitler bywał tam rzadko i za każdym razem krótko, bo – jak podano w oficjalnym serwisie tego miejsa – źle znosił duże wysokości, wysokogórskie powietrze i obawiał się zmian pogody.

(DPA, AFP/mar)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Niemiecki tygodnik „Der Spiegel” pisze, że demonstracje zorganizowane w czwartek (22.10.2026) w wielu polskich miastach nawiązywały do protestów, jakie odbyły się w całej Polsce 3 października 2016 r. - w reakcji na plany prawicowo-narodowego rządu PiS zaostrzenia prawa aborcyjnego. W obu przypadkach głównym rekwizytem protestujących były parasole.

Niemiecki tygodnik przypomina, jak 10 lat temu PiS nie zdołało przeforsować projektu ustawy. Jednak w 2020 r. kontrolowany przez tę partię Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ustawy z 1993 roku umożliwiający dokonanie aborcji z powodu ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu jest niekonstytucyjny. Od tamtej pory legalne przerwanie ciąży możliwe jest tylko w przypadku gwałtu, kazirodztwa oraz gdy zagrożone jest życie lub zdrowie kobiety.

Niespełniona obietnica Tuska

Uczestnicy protestów zarzucają rządowi Donalda Tuska, że – mimo swoich obietnic w kampanii wyborczej w 2023 r. – "właściwie nie posunął sprawy legalnej aborcji ani o krok naprzód”. Domagają się legalnej aborcji do 12. tygodnia ciąży oraz łatwiejszego dostępu do środków medycznych – tak jak zapowiadał to premier.

Tusk obiecał złagodzenie prawa aborcyjnego w ciągu pierwszych stu dni swojego rządu – przypomina „Der Spiegel”. Koalicja rządowa przez lata nie zdołała porozumieć się w tej sprawie ze względu na sprzeciw partnerów konserwatywnych. Uchwalone w tym tygodniu dwie nowe ustawy mają zliberalizować prawo aborcyjne, jednak jest mało prawdopodobne, czy rzeczywiście okażą się skuteczne – ocenia niemiecki tygodnik. Jak pisze „Der Spiegel”, uczestniczki protestów uważają, że nowe przepisy są jedynie „polityką symboliczną”.

Tym bardziej, że – o czym już niemiecki tygodnik nie wspomina – ustawy trafią teraz na biurko prezydenta i jest niemal pewne, że Karol Nawrocki – polityk ultrakatolicki, który już przez wyborem na urząd zapowiadał, że nie poprze praw kobiet – zmian nie podpisze i nie wejdą one w życie.

Premier Bawarii, Markus Söder, ponownie zagroził Berlinowi i Saksonii-Anhalt wykluczeniem z systemu wyrównawczego między landami, jeśli w Berlinie powstanie koalicja pod przewodnictwem Lewicy z udziałem Zielonych i SPD lub jeśli w Magdeburgu do władzy dojdzie AfD. „Żadnych pieniędzy dla ekstremistów” – ogłosił jako hasło na zjeździe bawarskiej chadecji (CSU). Zapowiedział, że wraz z Badenią-Wirtembergią i Hesją będzie zabiegał o wprowadzenie „klauzuli ekstremistycznej”, aby wykluczyć przepływ środków finansowych do landów rządzonych przez ekstremistów.

Kolejna zasłona dymna

„Neue Osnabrücker Zeitung" komentuje: „Markus Söder chce odciąć fundusze niepożądanym rządom. Również Cem Özdemir (polityk Zielonych, premier Badenii-Wirtembergii – red.) wykazuje otwartość na ten pomysł. Jest to posunięcie populistyczne, wątpliwe pod względem prawnym i szkodliwe dla demokracji. Ekstremiści nie powinni przejmować odpowiedzialności rządowej, ani z lewicy, ani z prawicy. Nie można jednak stawiać na równi AfD i partii Lewica. Odcięcie funduszy nie rozwiązuje żadnego z problemów. Uderzyłoby to w lokalną społeczność, w tym również w tych, którzy głosowali na inne partie. AfD mogłaby to wykorzystać jako dowód, że ‘tradycyjne partie’ chcą ją wykluczyć. Również Lewica mogłaby przedstawiać się jako ofiara. Kto chce osłabić ekstremistów, nie powinien dostarczać im pretekstów. Dobra polityka, która przyciąga więcej ludzi do centrum, byłaby sensowniejsza niż kolejna zasłona dymna Södera”.

Inicjatywa Södera jako „dowód słabości”

W skrajnie lewicowym berlińskim dzienniku „Junge Welt” czytamy: „Choć manewr ten jest tak oczywisty w świetle zwycięstwa wyborczego partii lewicowej w Berlinie – która teraz naprawdę dokłada wszelkich starań, by przy każdej nadarzającej się okazji pokazać, jak mocno opiera się na zasadach konstytucji – to cała ta zagrywka wydaje się problematyczna z punktu widzenia demokracji. Oznacza to bowiem, że pieniądze będą przyznawane tylko w zamian za pożądane zachowanie podczas głosowań. I podobnie jak w przypadku postulatu Młodej Unii (chadecka młodzieżówka – red.), by w razie powstania rządu kierowanego przez Lewicę wykluczyć Berlin z dostępu do informacji Urzędu Ochrony Konstytucji i Federalnego Urzędu Kryminalnego, inicjatywa Södera nie świadczy bynajmniej o sile, lecz o słabości: państwo, które Söder i spółka rzekomo chcą chronić i zachować, ulega dezintegracji w wyniku takich kroków”. Zdaniem gazety są to problemy kurczącego się „centrum”.

Konflikt w chadecji

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ) skupia się na kolejnym konflikcie między przywódcami chadecji – szefem bawarskiej CSU i szefem CDU, kanclerzem Friedrichem Merzem. Tym razem spór dotyczy kandydata na kolejnego prezydenta Niemiec, którego 30 stycznia 2027 roku na kolejną kadencję wybierze Zgromadzenie Federalne.

Zdaniem FAZ, w kwestii wyboru prezydenta federalnego dwaj premierzy krajów związkowych „biorą teraz kanclerza w kleszcze”: Söder – premier Bawarii i Wüst – premier Nadrenii Północnej-Westfalii. „W Monachium mówi się: Ilse! (Ilse Aigner, CSU – red.). W Düsseldorfie, ale nie tylko tam: CDU musi sama być w stanie przedstawić kandydata, niezależnie od tego, czy będzie to kobieta, czy mężczyzna! W rzeczywistości Merz zinterpretowałby to raczej jako kolejny przejaw słabości niż jako przejaw suwerennej wielkoduszności, gdyby bez wahania ustąpił pierwszeństwa CSU. Kanclerz wyjdzie z tej opresji tylko wtedy, gdy jak najszybciej przedstawi kandydata, który przyćmi Aigner. W przeciwnym razie na ten własnoręcznie stworzony problem, który jest tak zbędny jak wole, można zaproponować tylko sarkastyczne rozwiązanie: niech Söder nominuje Merza na prezydenta” – ocenia FAZ.

CSU przyciąga lewicę?

W sarkastycznym tonie sytuację bawarskiej chadecji analizuje z kolei „Süddeutsche Zeitung” (SZ). W dzienniku czytamy, że „ostatnio coraz częściej zdarza się, że ludzie, których wcześniej klasyfikowano jako w pewnym sensie lewicowych, wyrażają sympatię wobec CSU, wypowiadając zdania w stylu: ‘W sumie można się cieszyć, że oni w ogóle jeszcze istnieją’. Albo: ‘Jeśli tak dalej pójdzie, to chyba też będę musiał zagłosować na CSU’. (…) Partia najwyraźniej przechodzi obecnie zmianę wizerunku, choć nie jest jasne, czy fakt, że zaczynają ją popierać typowi zwolennicy Zielonych lub SPD (socjaldemokraci – red.), można interpretować jako oznakę jej upadku”.

Zdaniem SZ powodem rosnących sympatii lewicowych wyborców do CSU może być fakt, że „w końcu CSU nadal daje się rozpoznać gołym okiem jako partia szerokiego nurtu (ludowa), nawet jeśli jej poparcie spadło już do około 30 procent. Natomiast resztek SPD trzeba już szukać za pomocą skaningowego mikroskopu elektronowego”. Z kolei bawarscy Zieloni chcieliby ostatnio być trochę tacy jak CSU, „dlatego postanowili mniej działać ludziom na nerwy i w przyszłości bardziej subtelnie dawkować moralizowanie”. Jak zauważa SZ, przypomina to nieco próby nawiązania przez Kościół katolicki nici porozumienia po 1968 roku – „niestety bezskutecznie”.

„Tak, to dziwne czasy. Wszystko się pomieszało. Trudno powiedzieć, gdzie jest lewo, prawo, góra i dół. CSU pewnie to nie obchodzi. Partia ta jest zadowolona, że w ogóle jeszcze istnieje” – pisze autor i zauważa ironicznie: „Tym, co obecnie wyróżnia CSU, jest jej przyjemny brak ambicji”.

Chce utrzymać historię przy życiu. – Z narodowości jestem Niemką. Ale czuję się również Kazaszką, ponieważ żyję zgodnie z tradycjami mojej rodziny i wyznaję tę mentalność – mówi w rozmowie z DW. Junna jest jedną z 223 000 Niemców, którzy obecnie mieszkają w środkowoazjatyckiej republice Kazachstanu.

Studentka angażuje się w działalność Republikańskiego Związku Niemców Kazachstanu – Odrodzenie w grupie młodzieżowej Diament. Niedawno jako aktorka w teatrze młodzieżowym przedstawiła na scenie losy swoich przodków. Losy Niemców rosyjskich, którzy początkowo zostali zwabieni do tego kraju, a od 28 sierpnia 1941 r. pod rządami dyktatora Józefa Stalina tysiącami deportowano ich pod przymusem z ich rodzimych terenów w Związku Radzieckim na Syberię lub do Kazachstanu.

Co najmniej 200 000 spośród ponad miliona osób straciło życie w wyniku wysiedleń, głodu i pracy przymusowej. Dokładnie 85 lat temu cierpienie to rozpoczęło się od dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. Była to bezpośrednia reakcja na inwazję nazistowskich Niemiec na Związek Radziecki 22 czerwca 1941 roku.

Ludzie, którzy nie mieli nic wspólnego z terrorem wojsk hitlerowskich, zostali zbiorowo uznani za współwinnych; oskarżano ich o szpiegostwo i kolaborację.

– Moja rodzina jest częścią tej historii, tych ciężkich czasów. Zostali wysiedleni z ukraińskiej wsi Kleinwärter, osady zamieszkanej przez osoby pochodzenia niemieckiego w Ukrainie – mówi Junna. Losy, które ona i jej przyjaciółki przedstawiają na scenie, bardzo ją poruszają: – Nie jest to dla mnie łatwe, ponieważ wszystko to odczuwam głęboko w sercu. Właściwie chciałabym płakać. Muszę jednak być silna, kiedy stoję na scenie w Niemieckim Domu.

Kultura i pamięć pod jednym dachem

Nowocześnie wyposażony Dom Odrodzenia w stolicy Astanie jest centrum kultury niemieckiej. Jest finansowany głównie ze środków rządu Niemiec. Prowadzone są tu kursy językowe, realizowana jest praca socjalna oraz promowana jest kultura pamięci. W centrum uwagi znajdują się tematy deportacji i represji w czasach radzieckich.

Junna Kinereisz nie tylko występuje na scenie, ale także dokumentuje tę historię na ekranie. W zeszłym roku nakręciła film o niemieckich kobietach uwięzionych w obozie AŁŻIR. Był to jeden z najbardziej znanych obozów radzieckiego systemu gułagu.

W Kazachstanie, podczas czystek stalinowskich od 1937 roku, powstał prawdopodobnie największy system obozowy w Związku Radzieckim. Przez sam obóz AŁŻIR przeszło 18 000 kobiet. Zostały tam uwięzione tylko dlatego, że ich mężowie zostali skazani jako wrogowie ludu lub zdrajcy. Wśród nich było 167 kobiet pochodzenia niemieckiego, których losy pokazuje w filmie grupa Diament.

Miejsce pamięci poświęcone obozowi dla kobiet znajduje się tuż u bram nowej stolicy – Astany. To liczące 1,7 miliona mieszkańców miasto powstało na desce kreślarskiej i dopiero od 1997 roku jest stolicą największego kraju Azji Środkowej. Kazachstan można określić jako państwo prezydenckie rządzone w sposób autorytarny.

Na ulicach Astany panują ciągłe korki. Prawie nie widać pieszych, a rowerzystów w ogóle nie ma. Astana się rozwija. Na obrzeżach miasta wszędzie widać nowe budynki. Za nimi rozciąga się jałowy step, aż po około godzinie jazdy samochodem dociera się do wsi Akmol.

Zanim zwiedzający wejdzie do właściwego muzeum, przejdzie przez „Łuk Żałoby” – ogromną stalową konstrukcję, która ma przypominać o cierpieniach kobiet i pracy przymusowej. W samym muzeum znajdują się: przedmioty osobiste uwięzionych kobiet, makiety prymitywnych kwater, oryginalne dokumenty i zdjęcia.

Pamięć o tragicznym losie kobiet

Wśród zdjęć znajduje się również zdjęcie Gertrud Platais, kobiety o niemieckich korzeniach, która przez długi czas była więziona w obozie AŁŻIR. Platais pochodziła z Dolnego Śląska, czyli terenów należących dziś do Polski. Ta pracownica drukarni wyszła za mąż za Karla Eduarda Plataisa i przyjęła obywatelstwo radzieckie. W 1938 roku, podczas wielkiego terroru w Związku Radzieckim, jej mąż został aresztowany. Również Gertrud Platais została skazana jako „członkini rodziny zdrajcy ojczyzny”.

Została przeniesiona do Ałżiru i musiała tam do 1946 roku wykonywać przymusową pracę jako hafciarka, w regionie, gdzie latem panują upały sięgające 40 stopni, a zimą temperatury spadają do minus 40 stopni. Następnie skazano ją na dożywotnie wygnanie do wielkiego obozu w Karagandzie. Dopiero w 1956 roku Gertrud Platais została zrehabilitowana. Indywidualny los, który dokumentuje terror systemu radzieckiego na ziemi kazachskiej.

Zdecydowanie największym systemem obozowym był jednak tak zwany Karlag (Karagandzki Obóz Poprawczy). Cały kompleks jest tak duży jak niemiecki landTuryngia. Karlag był nie tylko obozem dla więźniów, ale także ogromnym kompleksem gospodarczym i rolniczym, przez który w latach 1931–1959 przeszło prawie milion osób.

Tylko w latach 1940–1950 zginęło tu podobno około 10 000 więźniów: z głodu, zimna, chorób oraz w wyniku przymusowej pracy.

Między pamięcią a inscenizacją

Muzeum położone jest w samym sercu kazachskiego stepu, w pobliżu miasta Karaganda, około 250 kilometrów na południowy wschód od Astany. Miejsce pamięci mieści się w dawnym budynku administracyjnym obozowego systemu. W tym budynku nie torturowano ani nie znęcano się nad więźniami – tutaj zajmowano się administracją. Jednak można tu zobaczyć rekonstrukcje cel przesłuchań i tortur. Całość uzupełnia melodramatyczna muzyka, która rozbrzmiewa z głośników. Jednym słowem: inscenizacja zamiast autentyczności. Podobnie jak miejsce pamięci w Ałżirze, Muzeum Karlag nie ma wielu odwiedzających. Nawet młodzi i wykształceni ludzie niekoniecznie wiedzą o istnieniu tego miejsca.

– W Kazachstanie wśród wielu ludzi i części środowisk politycznych prawie zupełnie nie interesuje się rozliczeniem z – częściowo okrutną – historią kraju – mówi Katherine M. Erdmann. Od około dziesięciu lat ta amerykańska antropolożka i archeolożka zajmuje się systemem gułagów na Uniwersytecie Nazarbajewa w Astanie. Jej celem jest dokładna lokalizacja obozów i to, „jak można je dziś rozpoznać”.

Praca przymusowa „ukształtowała krajobraz”

Erdmann wraz ze swoimi studentami i studentkami wykorzystuje nowoczesną technologię, taką jak loty dronami. Jednak część pracy stanowią również wywiady i badania terenowe. – Praca przymusowa ukształtowała krajobraz w znacznej części kraju – mówi Erdmann. Obok prymitywnych baraków często powstawały zakłady produkcyjne. Budowano domy z cegieł wyprodukowanych w ramach pracy przymusowej. Swoje ustalenia badacze przekazują sąsiadom i lokalnym władzom.

– Często spotykamy się jedynie z apatią lub zwykłą odmową – relacjonuje Erdmann. Szeroka opinia publiczna nie jest prawie w ogóle zainteresowana rozliczeniem się z przeszłością. Wiele osób nie chce, by przypominano im o niechlubnej przeszłości w czasach gospodarczego i społecznego rozkwitu – ubolewa Erdmann.

Dodaje, że wprawdzie na arenie międzynarodowej Kazachstan próbuje pokazać, że rozprawia się z mrocznymi stronami historii, jednak ona jako badaczka na ogół spotyka się z obojętnością, a nawet odrzuceniem. Mówi, że choć pracuje w Kazachstanie od dziesięciu lat, to kolejne zlecenia dydaktyczne stoją pod znakiem zapytania, gdyż brakuje na nie państwowych funduszy.

Junna Kinereisz należy do grona tych młodych ludzi w Kazachstanie, którzy nie chcą, by przeszłość popadła w zapomnienie. Na pożegnanie mówi w rozmowie z DW: – Moi przodkowie przeżyli system gułagów w Kazachstanie. Dlatego dla mnie ważne jest, by nie zapominać o korzeniach i przekazywać dalej to, czego doświadczyli i co wycierpieli”.

Tekst ten powstał w ramach wyjazdu studyjnego zorganizowanego przez Federalną Fundację na rzecz Rozliczenia Dyktatury SED. Fundacja ta, finansowana z podatków, od 1998 roku zajmuje się analizą dyktatury komunistycznej w Niemczech, NRD i innych krajach.

Dokumenty należące do ofiar wojny i okupacji pozyskane przez Fundację Auschwitz-Birkenau dzięki wsparciu władz Nadrenii Północnej-Westfalii, trafiły po rocznej batalii do miejsc pamięci w Polsce i innych krajów europejskich.

– Niespełna rok temu listy więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych, dokumenty z gett, osobiste pamiątki ofiar Zagłady i innych zbrodni II wojny światowej znalazły się w katalogu domu aukcyjnego w Neuss. Kilkaset historycznych świadectw miało trafić do tych, którzy zaoferują największą cenę – powiedziała ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska w piątek, w Warszawie podczas uroczystego przekazania cennej kolekcji.

– Dzisiaj przekazujemy je do muzeów, archiwów i miejsc pamięci – tam, gdzie będą chronione, badane i udostępniane kolejnym pokoleniom – podkreśliła szefowa resortu zaznaczając, że jest to wydarzenie o historycznym znaczeniu.

– Udało się zapobiec rozproszeniu bezcennych dokumentów, a przede wszystkim ocalić historię ludzi, których głosy mogłyby na zawsze pozostać nieusłyszane – dodała Cienkowska.

Ocalić historię ofiar wojny i okupacji

Ministra zwróciła uwagę na jedną z odzyskanych pamiątek – kartkę pocztową napisaną 20 stycznia 1942 r. przez więźnia Pawiaka Jana Perkowskiego do matki Marii. Aresztowany dziękuje za listy, choinkę i opłatek, które otrzymał od rodziców. Pisze, że jest zdrowy i czuje się dobrze. Pyta, jak rodzina znosi mrozy. – Kilka prostych zdań. Zwyczajna troska syna o najbliższych, zapisana w rzeczywistości, w której nic nie było zwyczajne – mówiła Cienkowska dodając, że kiedy czyta tę kartkę, to myśli przede wszystkim „o matce, która na nią czekała”.

Zaznaczyła, że trudno zaakceptować fakt, iż list syna do matki napisany w więzieniu może być traktowany jak przedmiot kolekcjonerski. – Nie wszystko, co można sprzedać, powinno być przedmiotem handlu – podkreśliła ministra kultury.

Cienkowska podziękowała władzom niemieckiego landu Północna Nadrenia-Westfalia oraz Fundacji Auschwitz-Birkenau za zaangażowanie w odzyskanie kolekcji wystawionej na aukcji w Niemczech blisko rok temu.

Niemiecki minister: historia nie jest towarem

Nathanael Liminski, minister do spraw federalnych, europejskich, międzynarodowych i mediów Nadrenii Północnej-Westfalii (NRW) powiedział, że „historia nie jest towarem, lecz jest dla nas zobowiązaniem”. – Kiedy pamięć staje się towarem, cierpi ludzka godność – zaznaczył polityk CDU. Przypomniał, że gdy w listopadzie ubiegłego roku pojawiła się informacja, iż setki przedmiotów związanych z Zagładą mają zostać sprzedane na aukcji, doszło do fali oburzenia w Polsce, ale także w Niemczech.

Pod naciskiem opinii publicznej w Polsce i Niemczech oraz zaangażowania władz NRW aukcja została odwołana – podkreślił Liminski.

Dzięki porozumieniu z władzami NRW oraz wsparciu prywatnych darczyńców, Fundacja Auschwitz-Birkenau kupiła na początku roku od domu aukcyjnego całą kolekcję. Jej część została w lipcu przekazana do niemieckich muzeów i miejsc pamięci. 289 pozostałych dokumentów Fundacja przekazała w piątek instytucjom w Polsce, Czechach, Litwie, Holandii i Danii oraz na Węgrzech.

Niemieckie społeczeństwo obywatelskie daje pieniądze

Dyrektor Fundacji Auschwitz-Birkenau Wojciech Soczewica w rozmowie z Deutsche Welle zwrócił uwagę na ogromne zaangażowanie niemieckiego społeczeństwa w zbiórkę środków potrzebnych na wykup kolekcji. – Wpłaciło na konto kilkaset osób, a rozpiętość kwot była ogromna – od 15 do 10 tysięcy euro. W sumie uzbierało się 140 tysięcy euro. Zbiórka trwa, pieniądze nadal wpływają – powiedział Soczewica, zapowiadając kontynuację akcji skupu artefaktów.

W swoim wystąpieniu Liminski przypomniał, że z inicjatywy rządu NRW, Rada Federacji (Bundesrat) uchwaliła w czerwcu zakaz handlu przedmiotami należącymi do ofiar dyktatury nazistowskiej. Karze pozbawienia wolności do lat trzech lub karze grzywny podlega handel przedmiotami, które mają bezpośredni związek z ofiarami nazistowskiej tyranii i ich prześladowaniami. Obecnie projektem ustawy ma zająć się Bundestag. – Jestem przekonany, że dojdzie do tego w niedalekiej przyszłości – powiedział minister.

Czy Polska i Niemcy wystąpią ze wspólną inicjatywą?

Zdaniem Liminskiego Niemcy i Polska mogłyby wspólnie wystąpić z inicjatywą wprowadzenia zakazu handlu dokumentami związanymi z ofiarami nazizmu na szczeblu europejskim. Cienkowska uznała wspólną polsko-niemiecką inicjatywę w tej kwestii za „bardzo możliwą”. – Ta propozycja padła dopiero teraz z mównicy. Jesteśmy przed rozmowami – powiedziała ministra kultury w rozmowie z DW. – Planujemy podczas Rady Europejskiej w listopadzie spotkanie z ministrem Wolframem Weimerem (minister stanu ds. kultury i mediów – red.) Zobaczymy, jestem bardzo dobrej myśli – oceniła ministra.

Dom aukcyjny w niemieckim Neuss (Nadrenia Północna-Westfalia) wystawił w listopadzie 2025 r. na licytacji ponad 600 dokumentów z lat 1933-1945, w tym pocztówki i listy pisane przez więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych, przedmioty związane z represjami wobec Żydów oraz dokumenty wytworzone przez niemieckich sprawców zbrodni, w tym kartoteki Gestapo. Po protestach aukcję odwołano.

Listy więźniów i zapiski komendanta Auschwitz

Wśród pokazanych w ministerstwie kultury dokumentów znajdowały się własnoręczne zapiski komendanta obozu Auschwitz Arthura Liebehenschela, karty z kartoteki Gestapo, karty pocztowe z getta warszawskiego i Theresienstadt, projekty waluty dla getta Litzmannstadt przygotowane przez Bank Rzeszy, list więźnia z obozu koncentracyjnego Stutthof, zawiadomienie o świątecznej paczce dla więźnia Auschwitz oraz korespondencja więźnia sowieckiego obozu Starobielsk.

Dokumenty przejęte przez Fundację Auschwitz-Birkenau przekazano 18 instytucjom, w tym Państwowemu Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, ambasadom Czech, Danii i Litwy, Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, Muzeum Getta Warszawskiego, Muzeum Stutthof w Sztutowie oraz Holocaust Memorial Center w Budapeszcie.

Stowarzyszenie wspierające Miejsce Pamięci Buchenwald z niepokojem obserwuje sytuację miejsc pamięci i inicjatyw upamiętniających, które są uzależnione od środków publicznych. Sytuacja jest szczególnie niepewna w przypadku tych miejsc w Saksonii-Anhalcie po zwycięstwie AfD w wyborach do parlamentu krajowego – powiedział w piątek (23.10.) w Weimarze prezes stowarzyszenia Janos Varga podczas prezentacji nowej strony internetowej poświęconej podobozom obozu koncentracyjnego Buchenwald. Podkreślił, że również te miejsca pamięci, które są uzależnione od decyzji politycznych na szczeblu powiatowym lub gminnym, mogą w przyszłości znaleźć się pod presją.

Niemiecki obóz koncentracyjny Buchenwald otoczony był systemem podobozów, czyli tak zwanych obozów zewnętrznych (Aussenlager). W ponad 140 lokalizacjach do pracy przymusowej zmuszano tysiące mężczyzn i kobiet.

Coraz więcej gróźb i wandalizmu

Zdaniem Vargi, w ostatnich latach w miejscach pamięci wzrosła liczba gróźb wobec personelu oraz aktów wandalizmu, stwierdził Varga. Podkreślił, że podczas gdy profesjonalnie zarządzane Miejsce Pamięci Buchenwald jest w stanie odpowiednio reagować na takie incydenty, to zwłaszcza na obszarach wiejskich inicjatywy i osoby prywatne często pozostają zdane wyłącznie na siebie. Jako przykład utrudniania takich działań w mniejszych miejscowościach Varga podał decyzję rady miejskiej w saksońskim Heidenau, która postanowiła nie układać kolejnych kamieni pamięci (Stolpersteine) poświęconym osobom, które dawniej mieszkały w danym miejscu i stały się ofiarami nazistów.

Sytuacja tych inicjatyw jest tematem tegorocznej konferencji, która potrwa do niedzieli w Weimarze. Pod hasłem „(Nie)widoczne miejsca? Podobóz w centrum społeczności” omówiona zostanie rola filii obozów koncentracyjnych w nazistowskiej gospodarce wojennej i pracy przymusowej, która odbywała się w samym sercu miast i wsi, na oczach mieszkańców. Uczestnicy konferencji zastanawiają się przy tym, w jaki sposób upamiętnienie może zostać zakorzenione w społeczeństwie, a często niewidoczne dziś miejsca dawnych podobozów mogą zostać trwale przekształcone w miejsca pamięci.

Buchenwald w małych wioskach

Często więźniowie musieli tam wykonywać pracę przymusową dla przemysłu zbrojeniowego w najgorszych warunkach. – W prawie wszystkich przypadkach to przedsiębiorstwa zwracały się do SS, a nie odwrotnie – powiedział prezes stowarzyszenia, Janos Varga. Tym samym system podobozów Buchenwaldu stanowi dowód na to, że okropności nazistowskich obozów nie mogły pozostać ukryte przed niemieckim społeczeństwem w tamtym okresie.

Więźniowie byli zazwyczaj kwaterowani w bezpośrednim sąsiedztwie zakładów, w których musieli pracować – mówi Varga. Czasami spali nawet na terenie samych fabryk. – Zdarzały się jednak również przypadki, w których SS wynajmowało na przykład lokalną salę gimnastyczną – dodał.

System podobozów sięgał aż do Francji i Polski

W obozie koncentracyjnym Buchenwald niemieccy naziści przetrzymywali w latach 1937–1945 prawie 280 000 osób. Według danych Miejsca Pamięci Buchenwald, 56 000 osób zostało tam zamordowanych przez SS lub zmarło z głodu, na skutek chorób, w wyniku przymusowej pracy lub eksperymentów medycznych. Według danych Fundacji Miejsc Pamięci Buchenwald i Mittelbau-Dora liczby te obejmują również więźniów, którzy byli przetrzymywani nie tylko w obozie głównym na Ettersbergu koło Weimaru, ale również w jednym z obozów zewnętrznych.

Liczba podobozów Buchenwaldu znacznie wzrosła w drugiej połowie II wojny światowej. System podobozów Buchenwaldu rozciągał się nie tylko m.in. na terytorium dzisiejszych krajów związkowych Dolnej Saksonii, Nadrenii Północnej-Westfalii i Nadrenii-Palatynatu, ale sięgał nawet aż do Francji, Belgii i Polski.

11 kwietnia 1945 r. wojska amerykańskie wyzwoliły pozostałych około 21 000 więźniów obozów koncentracyjnych.

„Buchenwald był wszędzie”

Nowa platforma internetowa poświęcona obozom zewnętrznym Buchenwaldu ma na celu zebranie informacji historycznych oraz uwidocznienie pracy inicjatyw i instytucji, które na miejscu angażują się w upamiętnianie zbrodni nazistowskich. Według Vargi strona internetowa obejmuje 142 strony szczegółowe, w tym obóz główny w Buchenwaldzie. W 82 lokalizacjach działają podmioty zajmujące się upamiętnianiem. W 60 lokalizacjach takich podmiotów brakuje. Stowarzyszenie pragnie zarówno uwidocznić rozległą sieć działającą na rzecz godnego upamiętnienia, jak i zwrócić uwagę na to, że miejsca zbrodni znikają, jeśli pamięć o zbrodniach nie zostanie trwale zabezpieczona.

Prowadzona przez Stowarzyszenie wspierające Miejsce Pamięci Buchenwald strona internetowa „Buchenwald był wszędzie” (buchenwald-war-ueberall.de) została przebudowana w ten sposób, by położyć nacisk na pamięć o podobozach, bo „miejsca zbrodni znikają, są zabudowywane i skazane na zapomnienie” – jak mówi Kolja Lohf, który na nowo zaprojektował tę stronę.

Znajduje się na niej interaktywna mapa, a słowa kluczowe mają ułatwić wyszukiwanie informacji. Miejsca pamięci, stowarzyszenia i inicjatywy wolontariackie będą mogły w przyszłości samodzielnie dodawać informacje, terminy wydarzeń oraz dane dotyczące swojej działalności.

(epd,dpa/sier)

Spersonalizowana szczepionka mRNA, podawana chorym na czerniaka po usunięciu guza wraz ze standardową terapią, zmniejszyła w ciągu około dwóch lat ryzyko nawrotu choroby o 42 proc. Ryzyko pojawienia się przerzutów odległych spadło w tym czasie o 38 proc.

To długo oczekiwane wyniki pośrednie tzw. trzeciej fazy badań klinicznych. Nie zostały one jednak dotąd opublikowane w żadnym czasopiśmie naukowym. Poinformowały o nich firmy farmaceutyczne Moderna i MSD, równolegle z kongresem onkologicznym w Madrycie (Hiszpania).

MSD zapowiedziała, że na podstawie tych danych rozpocznie rozmowy z organami regulacyjnymi. Nie sprecyzowano jednak, co dokładnie miałoby z nich wynikać. Ewentualna zgoda oznaczałaby pierwsze w USA lub Unii Europejskiej dopuszczenie do stosowania szczepionki przeciwnowotworowej opartej na spersonalizowanej technologii mRNA.

Nie wiadomo jeszcze, czy pacjenci żyją dłużej

Kluczowe dane wciąż jednak nie są dostępne. Po okresie obserwacji wynoszącym dotychczas niespełna 25 miesięcy nie wykazano jednoznacznej korzyści w zakresie całkowitego przeżycia pacjentów.

Niels Halama z Niemieckiego Centrum Badań nad Rakiem (DKFZ) powiedział niemieckiej agencji prasowej DPA, że w przypadku oceny całkowitego przeżycia typowym okresem obserwacji jest pięć lat. Ekspert, który uczestniczył w kongresie w Madrycie, podkreślił również, że nie jest przesądzone, czy obecne wyniki wystarczą, aby przekonać organy regulacyjne.

– Ostatecznie dane dotyczące przeżycia pokażą, czy szczepienie trwale zapobiega nawrotom, czy tylko je opóźnia – skomentował Thomas Eigentler z berlińskiej kliniki Charité.

Podobną ostrożność zachowuje Lennard Lee z Uniwersytetu Oksfordzkiego. – Główne ograniczenie polega na tym, że wciąż nie wiemy, czy szczepionka pomaga pacjentom żyć dłużej – podkreślił ekspert.

Ponad 1100 pacjentów uczestniczy w badaniu

Trwające nadal badanie zasadniczo potwierdza wyniki wcześniejszej, mniejszej próby. W obecnym, podwójnie zaślepionym badaniu uczestniczy 1137 osób, u których czerniak został skutecznie usunięty. Wszyscy otrzymali standardowe leczenie pembrolizumabem, inhibitorem punktów kontrolnych układu odpornościowego sprzedawanym pod nazwą Keytruda.

Około dwie trzecie uczestników, czyli 757 losowo wybranych pacjentów, otrzymało dodatkowo dziewięć domięśniowych dawek szczepionki mRNA intismeran. Pozostałych 380 pacjentów otrzymało placebo.

Po nieco ponad dwóch latach 82,2 proc. pacjentów, którzy otrzymali dodatkowo terapię mRNA, żyło bez nawrotu nowotworu. W grupie placebo odsetek ten wynosił 70 proc. Odpowiada to zmniejszeniu ryzyka nawrotu o 42 proc.

Bez przerzutów odległych pozostawało 88,5 proc. pacjentów w grupie otrzymującej intismeran, wobec 80,2 proc. w grupie kontrolnej. Oznacza to redukcję ryzyka wystąpienia takich przerzutów o 38 proc. Ciężkie działania niepożądane występowały z podobną częstością w obu grupach.

Spersonalizowana szczepionka dla pacjenta

Pembrolizumab ma pobudzać układ odpornościowy do atakowania komórek nowotworowych. Szczepionka mRNA ma dodatkowo ukierunkować odpowiedź immunologiczną na charakterystyczne cechy nowotworu konkretnego pacjenta.

W tym celu za każdym razem analizowano tkankę guza usuniętą uczestnikom badania. Spersonalizowana szczepionka zawierała informacje dotyczące nawet 34 charakterystycznych cech danego nowotworu, tzw. antygenów nowotworowych.

W Niemczech czerniak należy do najczęstszych nowotworów. Każdego roku diagnozuje się znacznie ponad 20 tys. nowych przypadków, a liczba zachorowań rośnie. Nawet w przypadku dopuszczenia nowej terapii do stosowania kwalifikowałoby się do niej jednak tylko kilka tysięcy pacjentów. Mówił o tym latem Thomas Eigentler, kierujący Centrum Nowotworów Skóry w berlińskiej Charité i uczestniczący również w obecnym badaniu.

(DPA/du)

Jak informuje tygodnik „Der Spiegel”, ujawnione przez hakerów wewnętrzne e-maile partii mogą wskazywać, że Alice Weidel jako czołowa kandydatka AfD w wyborach do Bundestagu w 2017 r. wiedziała o planowanych wpłatach znacznie wcześniej, niż dotychczas twierdziła.

W listopadzie 2018 r. NDR, WDR i „Süddeutsche Zeitung” ujawniły, że przed wyborami parlamentarnymi w 2017 r. struktury AfD w powiecie Jeziora Bodeńskiego otrzymały od szwajcarskiej firmy ponad 132 tys. euro. Darowizny dla niemieckich partii politycznych pochodzące spoza państw Unii Europejskiej są co do zasady nielegalne. Pieniądze zostały zwrócone, ale dopiero kilka miesięcy po ich wpłynięciu na konto.

W 2023 r. Wyższy Sąd Administracyjny Berlina-Brandenburgii orzekł, że przyjęcie darowizny było nielegalne. AfD musiała zapłacić Bundestagowi około 396 tys. euro kary.

E-maile dotyczące kampanii Alice Weidel

We wtorek poinformowano, że w wyniku ataku hakerskiego na usługodawcę AfD przejęte zostały dane z kilku skrzynek e-mailowych. Według partii wyciekły „duże ilości danych”. „Bild” informował, że wśród nich mogła znajdować się także korespondencja Alice Weidel i byłego przewodniczącego AfD, Alexandra Gaulanda.

„Spiegel” i inne media przeanalizowały ujawnione e-maile. Jak podaje tygodnik, 10 lipca 2017 r. Weidel poprosiła ówczesną skarbniczkę swojego okręgu AfD, aby zwracała uwagę na „ewentualne wpływy z darowizn”, które miały posłużyć do sfinansowania jej kampanii w mediach społecznościowych.

Cztery dni później, według „Spiegla”, na konto AfD w powiecie Jeziora Bodeńskiego wpłynęła pierwsza z 17 transz darowizny o łącznej wartości około 132 tys. euro. Jako cel przelewu podano: „darowizna na kampanię wyborczą Alice Weidel Social Media”.

Skąd pochodziły pieniądze?

Oficjalnymi nadawcami pieniędzy były wówczas dwie firmy z Zurychu. Późniejsze dochodzenia wykazały, że w rzeczywistości środki najprawdopodobniej pochodziły od kontrowersyjnego miliardera z branży nieruchomości, który podobnie jak Weidel ma miejsce zamieszkania w Szwajcarii.

Po ujawnieniu afery Weidel zapewniała, że o „nieproszonej darowiźnie” po raz pierwszy dowiedziała się we wrześniu 2017 r. Później miała opowiedzieć się za zwrotem pieniędzy ze względu na „wątpliwości co do legalności” wpłat.

Według „Spiegla” ujawniona korespondencja może jednak wskazywać, że Weidel wcześniej wiedziała o planowanych wpłatach na kampanię. Także pochodzenie pieniędzy miało być stosunkowo wcześnie znane w jej otoczeniu.

Z e-maili wynika, że w sierpniu 2017 r. skarbniczka lokalnych struktur AfD zwróciła się do skarbnika partii na szczeblu krajowym. Pisała, że „darczyńca ze Szwajcarii” wspiera Weidel „co tydzień kwotą kilku tysięcy” franków szwajcarskich.

Alice Weidel nie zmienia stanowiska

Rzecznik Weidel przekazał agencji AFP, że współprzewodnicząca AfD nie zmienia swoich wcześniejszych wypowiedzi w tej sprawie. Jak wyjaśnił, prowadziła wówczas „wiele rozmów z potencjalnymi zwolennikami, którzy interesowali się możliwością przekazania darowizny”.

– Ani pani Weidel nie oczekiwała konkretnych kwot, ani nie miała pewności, że poszczególne osoby rzeczywiście dokonają wpłat – przekazał jej rzecznik. Dodał, że Weidel nie spodziewała się płatności ze Szwajcarii.

(AFP/du)

Mimo zaostrzenia niemieckiego prawa dotyczącego dostępu ekstremistów do broni ich liczba wśród posiadaczy zezwoleń nadal rośnie. Jak podała w piątek publiczna stacja NDR, powołując się na informacje uzyskane od ministerstw spraw wewnętrznych wszystkich krajów związkowych, pod koniec 2025 roku ponad 1600 ekstremistów posiadało pozwolenie na broń. Rok wcześniej było ich co najmniej 1500.

Ponad 1300 osób mających takie zezwolenie należało do środowisk skrajnie prawicowych lub ruchu tzw. "Obywateli Rzeszy" (Reichsbürger). W statystykach władz znaleźli się również lewicowi ekstremiści, islamiści, radykalni przedstawiciele ruchu Querdenker oraz osoby przypisane do innych środowisk ekstremistycznych.

NDR zastrzega, że są to dane minimalne, ponieważ nie wszystkie kraje związkowe przekazały kompletne informacje. Rzeczywista liczba ekstremistów posiadających pozwolenie na broń może więc być wyższa.

Ponad 3000 sztuk broni palnej w rękach ekstremistów

Nie jest również znana dokładna liczba sztuk broni palnej znajdującej się w rękach ekstremistów, ponieważ odpowiednie dane przekazało tylko 11 z 16 krajów związkowych. Z dostępnych informacji wynika jednak, że jest ich ponad 3000. Najwięcej broni posiadają osoby związane ze skrajną prawicą, w tym ze środowiskiem "Obywateli Rzeszy".

W 2024 roku ponad 4000 sztuk broni palnej znajdowało się w rękach przedstawicieli określonych środowisk prawicowych i antypaństwowych. Skrajni prawicowcy posiadali 2996 sztuk, "Obywatele Rzeszy" i tzw. Selbstverwalter, czyli osoby odrzucające zwierzchnictwo państwa, 932, a osoby zaliczane do środowiska dążącego do delegitymizacji państwa – 124. Dane te pochodzą z odpowiedzi niemieckiego rządu z grudnia 2025 roku na zapytanie partii Zielonych.

NDR: skomplikowana procedura

Według NDR w 2025 roku ekstremistom odebrano pozwolenia na broń około 250 razy. Także ta liczba może być wyższa, ponieważ dwa kraje związkowe nie przekazały danych lub przesłały informacje, których nie można było wykorzystać. Rok wcześniej cofnięto natomiast 360 zezwoleń na broń należących do neonazistów, "Obywateli Rzeszy" i tzw. Selbstverwalter. Jak wskazuje NDR, procedura odbierania zezwoleń jest skomplikowana, a decyzje władz są wielokrotnie zaskarżane przed sądami.

W 2024 roku rząd koalicji SPD, Zielonych i FDP zaostrzył przepisy dotyczące dostępu ekstremistów do broni. Rozszerzono m.in. katalog przestępstw przeciwko państwu i o charakterze ekstremistycznym, które mogą być podstawą odmowy wydania pozwolenia. Zwiększono też liczbę instytucji, do których kierowane są rutynowe zapytania podczas sprawdzania wiarygodności osób ubiegających się o dostęp do broni.

(AFP/du)

Przewaga AfD nad niemiecką chadecją CDU/CSU wyraźnie topnieje – wynika z najnowszego sondaż „Politbarometer” przygotowanego dla telewizji ZDF.

Gdyby wybory do Bundestagu odbyły się w najbliższą niedzielę, AfD (partia częściowo skrajnie prawicowa) straciłaby dwa punkty procentowe i mogłaby liczyć na 26 proc. głosów. Z kolei chadecja CDU/CSU zyskałaby dwa punkty procentowe i osiągnęła wynik 23 proc.

Problem dla koalicji Merza

Socjaldemokratyczna SPD poprawiłaby swój rezultat o jeden punkt procentowy do 14 proc. – wynika z sondażu. Zieloni straciliby dwa punkty i uzyskaliby 13 proc. poparcia. Partia Lewica spadłaby o jeden punkt do 11 proc., a liberałowie z FDP z wynikiem 3 proc. nie przekroczyliby progu wyborczego umożliwiającego wejście do parlamentu.

Wszystkie pozostałe partie zdobyłyby łącznie 10 proc. głosów (wzrost o dwa punkty procentowe). W tej grupie nie ma jednak żadnego ugrupowania, które mogłoby liczyć na co najmniej 3 proc. poparcia.

Według sondażu obecna koalicja rządowa CDU/CSU i SPD pod przewodnictwem kanclerza Friedricha Merza nadal nie dysponowałaby większością parlamentarną.

Drugi taki sondaż

Zmniejszenie dystansu między AfD a CDU/CSU było widoczne także w innym sondażu przeprowadzonym przez Instytut Demoskopii Allensbach i opublikowanym w czwartek, 22 października. Według tego sondażu na AfD głosowałoby obecnie 27 proc. Niemców, a na chadecję – 23 proc. We wcześniejszych sondażach różnica między partiami była większa.

Na potrzeby sondażu „Politbarometer” ośrodek badania opinii publicznej Forschungsgruppe Wahlen przeprowadził między 20 a 22 października telefoniczne i internetowe wywiady z 1225 losowo wybranymi osobami uprawnionymi do głosowania. Badanie jest reprezentatywne dla elektoratu w Niemczech.

(AFP, DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Manuel Brug na łamach „Die Welt” narzeka, że najnowszy film po raz kolejny przedstawia „polskiego bohatera narodowego Fryderyka Chopina” jako osobę heteroseksualną, choć zdaniem autora artykułu, przeczą temu listy samego kompozytora. Brug pisze, że reżyser Michał Kwieciński przedstawił Chopina w sposób daleki od podręcznikowego – jako „próżnego, nerwowego, dowcipnego, a chwilami dość nieznośnego młodego człowieka”.

„Tego jednak film nie pokazuje i nie ma odwagi pokazać, choć czasy powinny już do tego dojrzeć: Chopin, którego imię nosi warszawskie lotnisko i który jest często pierwszą osobą, z którą symbolicznie spotykamy się po przybyciu do Polski, kochał mężczyzn - bez wzajemnego spełnienia, tęsknie i niespełnioną miłością” – czytamy w „Die Welt”.

„Chopin gejem? Nie w ultrakatolickiej Polsce”

Brug powołuje się na wydaną niedawno książkę „Mężczyźni Chopina”, w której szwajcarski dziennikarz i krytyk muzyczny Moritz Weber twierdzi, że relacje erotyczne z mężczyznami miały ważny wpływ na twórczość Chopina. Zdaniem dziennikarza „Die Welt”, fakt, że Chopin był gejem powinien czynić go jeszcze bardziej interesującym jako obiekt dzisiejszych fascynacji. „Problem w tym, że nie w ultrakatolickiej Polsce” – pisze Brug.

„Michał Kwieciński miał okazję uwzględnić ten wątek, choćby jako emocjonalną możliwość, w swoim chaotycznym, przewidywalnym i przez to nużącym filmie biograficznym. Zmarnował ją z hukiem” – ocenia autor. „Pruderyjna biografistyka XIX wieku do dziś nie chce zaakceptować bardzo prawdopodobnej homoseksualności najsłynniejszego polskiego artysty” – czytamy w „Die Welt”.

Polacy nie chcą oglądać Chopina jako geja

Film „Chopin, Chopin!” wszedł wczoraj (22.10.2026) do niemieckich kin pod tytułem „Chopin. Sonata w Paryżu”.

Wątek możliwej homoseksualności kompozytora pojawia się także w recenzji stołecznego dziennika „Berliner Morgenpost”. Gazeta również powołuje się na książkę Webera, pytając: Czy muzykologia uprawiała „straightwashing”, czyli przedstawiała Chopina jako osobę heteroseksualną, pomijając możliwe związki jednopłciowe?

„Film również trzyma się tej konwencji i po raz kolejny wyolbrzymia romans ze starszą od Chopina pisarką (George Sand – red.), która później przedstawiała ich relację raczej jako platoniczną. Zapewne nie będzie to ostatni film o Chopinie. Ale najwyraźniej Polacy nie chcą oglądać swojego bohatera w takim ujęciu” – czytamy w „Berliner Morgenpost”. Recenzent Peter Zander ocenia, że film przedstawia Chopina jako „gwiazdę pop swoich czasów”, ale przy tym serwuje widzom stereotyp niezrozumianego geniusza.

„Chopin, Chopin!” jak „Amadeusz” Formana

Życzliwiej obraz „Chopin, Chopin!” ocenia na łamach „Die Zeit” Wolfram Goertz, twierdząc, że twórcom filmu udała się rzadka sztuka: w spektakularny sposób pokazać, jak pracują kompozytorzy. Zdaniem recenzenta reżyser Michał Kwieciński umiejętnie przemienił Chopina – „polską narodową świętość” – w wiarygodnego człowieka, w czym zasługa również grającego tytułową rolę Eryka Kulma.

„Kulm wciela się w Chopina z niezwykłą charyzmą: jest pełen życia, próżny, czarujący, wrażliwy, a czasem również zagadkowo zamknięty w sobie. Nie gra poety przy fortepianie, lecz młodą gwiazdę swoich czasów, która potrzebuje aplauzu, a jednocześnie czuje się wyczerpana towarzyskim zgiełkiem. Pod tym względem film przypomina „Amadeusza” Miloša Formana” – czytamy w „Die Zeit”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W sprawie śmierci 35-letniej kobiety z Hesji, która została zabita 19 ciosami noża, śledczy zatrzymali podejrzanego w Polsce.

Jak poinformowały w piątek (23.10.2026) policja w Giessen oraz prokuratura w Marburgu, jest nim 42-letni mężczyzna, obywatel Polski. Jest podejrzany o zadanie kobiecie 19 śmiertelnych ciosów nożem. Następnie miał zbiec do Polski.

Byli w przeszłości związani

Według ustaleń śledczych sprawca i ofiara byli w przeszłości związani. Przed śmiercią 35-latka przebywała w schronisku dla kobiet z powodu problemów związanych z innym byłym partnerem.

W środę, 21 października, miała się spotkać z 42-letnim Polakiem w Marburgu na zachodzie Niemiec. Następnie, jak podejrzewają śledczy, mężczyzna ją zabił. Następnego dnia został zatrzymany w Polsce.

Prokuratura wystąpiła o ekstradycję Polaka

Motyw zbrodni i jej okoliczności pozostają niejasne. Prokuratura w Marburgu zapowiedziała wystąpienie o ekstradycję Polaka do Niemiec.

Ofiarę widziano ostatni raz we wtorek, 20 października, jak wychodziła z centrum handlowego w Marburgu. Po jej zaginięciu rozpoczęto poszukiwania. W środę śledczy odnaleźli jej ciało w zaroślach, kilka ulic od centrum handlowego.

Dziennik "Bild" podaje, że kobieta nazywała się Dejana P.

(AFP,

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung”cytuje reakcje polskich i ukraińskich polityków oraz przedstawia historyczne tło sporu między oboma krajami, który ponownie rozgorzał po decyzji rady obwodu lwowskiego. Ta ogłosiła rok 2027 rokiem pamięci Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

Dziennik tłumaczy też powody tej decyzji. „W zachodniej Ukrainie, inaczej niż w pozostałych częściach kraju, niemało osób identyfikuje się z UPA. Istnieje tam wiele pomników i nazw ulic upamiętniających tę formację oraz jej przedstawicieli” – pisze na łamach „FAZ” Stefan Locke.

Autor artykułu przypomina, że do otwartego polsko-ukraińskiego sporu doszło wiosną, gdy prezydent Wołodymyr Zełenski nadał jednej z jednostek ukraińskich sił specjalnych tytuł „Bohaterów UPA”. W odpowiedzi prezydent Karol Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego – najwyższe polskie odznaczenie państwowe. Zełenski i inni ukraińscy politycy, w tym trzej byli prezydenci, odesłali swoje odznaczenia do Warszawy.

Przygaszony konflikt wybucha na nowo

„Od tego czasu konflikt jedynie powierzchownie przycichł. Na polskiej prawicowej i konserwatywnej scenie politycznej, także w związku z przyszłorocznymi wyborami parlamentarnymi, narasta sprzeciw wobec wspierania Ukrainy przez Polskę” – czytamy w „FAZ”.

Dziennik pisze, że na początku wojny Polska udzieliła Ukrainie ogromnej pomocy wojskowej i przyjęła ponad milion ukraińskich uchodźców. Dziś już przestała znajdować się w czołówce państw udzielających pomocy, a Ukraińcy spotykają się w Polsce z niechęcią i narażeni są na ataki. „Im dłużej trwa wojna, tym częściej w Warszawie pojawia się pytanie, jak długo kraj będzie jeszcze w stanie ponosić takie koszty” – pisze frankfurcki dziennik.

Nowa pewność siebie Ukrainy

„Ukraina natomiast, dzięki niemal pięciu latom obrony przed Rosją, nabiera nowej pewności siebie i domaga się prawa do samodzielnego wybierania własnych bohaterów” – kontynuuje „FAZ”. Wyjaśnia, że w Ukrainie UPA postrzegana jest przede wszystkim jako armia, która walczyła z niemieckimi i sowieckimi okupantami o niepodległą Ukrainę i która dziś ma stanowić wzór w ponownej walce obronnej przeciwko Moskwie. W Polsce UPA uchodzi natomiast za organizację zbrodniczą ze względu na dokonane przez nią masakry.

Stefan Locke twierdzi, że kolejny polsko-ukraiński konflikt może zostać wykorzystany przez polską prawicę do mobilizowania elektoratu przed wyborami. „Incydent może zwiększyć poparcie dla planu prawicowych i skrajnie prawicowych polskich posłów z PiS, Konfederacji i Konfederacji Korony Polskiej. W Sejmie wezwali oni rząd do zorganizowania 11 listopada, w Święto Niepodległości Polski, marszu niepodległości we Lwowie” – pisze autor „FAZ”, dodając, że przedstawiciele koalicji rządzącej określili pomysł jako „kompletną głupotę” i „szaleństwo”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

„Unia Europejska nie jest już grupą suwerennych państw”. Czym zatem jest, tego Alice Weidel już nie tłumaczy. W deszczowy strasburski wieczór liderka Alternatywy dla Niemiec - partii klasyfikowanej jako częściowo skrajnie prawicowa - i dwaj niemieccy europosłowie AfD prezentują za to wypełnionej dziennikarzami sali konferencyjnej Parlamentu Europejskiego wizję tego, czym UE według nich powinna się stać.

Wizję Unii z wybitymi zębami, okrojonej z pieniędzy struktury podległej państwom narodowym, pozbawionej kompetencji ustawodawczych i wpływu na politykę globalną.

Towarzyszący Weidel na konferencji politycy AfD z frakcji Europa Suwerennych Narodów (ESN), René Aust i Alexander Sell, krytykują ustrój Unii i jej instytucje. Podkreślają, że „miną czasy, w których my, Niemcy, jesteśmy kasjerem Europy”. I chcą, aby „stosunki między szczeblem europejskim a krajowym zostały ponownie przywrócone do właściwej równowagi”.

Jak ją rozumieją? Cytujemy: „Nie może być tak, że przewodnicząca Komisji Europejskiej uważa, iż ma prawo dyktować szefowi państwa, w jaki sposób ma on kierować swoim krajem. Komisja i szczebel europejski muszą służyć narodom Europy”.

„UE nie jest już grupą suwerennych państw”

Sama Weidel zastrzega, że chce pozostania Niemiec w UE, ale postuluje odebranie europejskim organom wspólnotowych kompetencji. Jej zdaniem „UE nie jest już grupą suwerennych państw”, zaś „podejmowanie decyzji na poziomie suwerennym powinno odbywać się w parlamentach krajowych”.

Dla Komisji Europejskiej przewiduje rolę „pomocniczą” wobec państw i kwestionuje jej inicjatywę ustawodawczą. Jej zdaniem „proces podejmowania decyzji w UE powinien zostać oddany rządom krajowym”.

Weidel domaga się też reformy traktatów europejskich. W tym miejscu mówi, że chodzi jej m.in. o zaprzestanie finansowania zadłużonych państw i reformy Europejskiego Banku Centralnego. Wcześniej wylicza gospodarcze bolączki UE: jej zdaniem „Europejczycy biednieją”, trwa spadek siły nabywczej, waluta jest „dotknięta inflacją”, unijne granice są „otwarte”, wielu krajom, w tym Niemcom, grozi kryzys zadłużenia, a Zielony Ład to „ideologiczna gorączka”, która rzekomo niszczy europejski przemysł i prowadzi do problemów z zaopatrzeniem w energię.

Podkreśla też, że jeśli Unia „nie będzie w stanie chronić granic”, to decyzja o ich ochronie powinna należeć do „suwerennych państw”, a jeśli Schengen nie działa, to Niemcy „powinny wyjść z Schengen i bronić swoich granic”.

„Nowy Ład”

Dziennikarze mają szansę zadać liderce AfD dosłownie kilka pytań, po czym tłum polityków i pracowników mediów rusza przez cały Parlament do jednego z jego bocznych budynków, imienia Salvadora de Madariagi (nota bene wielkiego propagatora zjednoczonej Europy), gdzie AfD zorganizowała polityczne spotkanie. Plakaty zapowiadające „Nasz Nowy Ład dla Europy”, opatrzone wizerunkiem Alice Weidel, wiszą od początku sesji plenarnej na tablicach w PE.

Słyszę od jednego z asystentów, że spotkanie jest otwarte dla mediów, choć liderka „raczej na kolejne pytania już nie odpowie”. Dziennikarze czekają przed salą, Weidel przechodzi przed szpalerem kamer i nagle słyszymy, że więcej ludzi wpuścić się już nie da, bo sala pełna. W chaosie i wśród protestów udaje mi się wcisnąć do środka, drzwi zamykają się tuż za mną.

Na stolikach kawa, sok, woda i program „Nowy Ład”. Już w drugim akapicie mowa o „fundamentalnej przebudowie europejskiej współpracy”. Dalej jest o cięciu unijnego budżetu, powiązaniu siły głosu w radzie zarządzającej Europejskim Bankiem Centralnym z gospodarczą i finansową siłą danego państwa, oraz o „oddaniu niemieckiemu społeczeństwu decyzji o tym, jaką drogą Niemcy powinny iść w polityce europejskiej”, jeśli pomimo zdobycia przez AfD władzy w 2029 roku nie uda się osiągnąć „zmian w UE leżących w niemieckim interesie”.

Rosyjski gaz

Wśród „swoich” Weidel, Aust i Sell są swobodniejsi, rozwijają wątki z konferencji, żartują z ideologicznymi przyjaciółmi z prawicowych frakcji PE. Unijna instytucja – Parlament – zapewnia tłumaczenie symultaniczne na wszystkie języki, których potrzebuje to w dużej części eurosceptyczne zgromadzenie.

Na sali są m.in. polscy europosłowie PiS z konserwatywno-prawicowej frakcji Europejskich Konserwatystów i Reformatorów: Jacek Ozdoba, Arkadiusz Mularczyk, Ryszard Czarnecki i Tobiasz Bocheński, który zadaje Alice Weidel kluczowe z punktu widzenia Europy Środkowo-Wschodniej pytanie.

Poprzedziwszy wstępem o tym, że jego środowisko polityczne i frakcję ESN (Europa Suwerennych Narodów) łączy krytyka obecnego funkcjonowania UE, Bocheński podkreśla, że z polskiej i środkowoeuropejskiej perspektywy Rosja jest największym zagrożeniem bezpieczeństwa i dobrobytu regionu. I choć wiadomym jest, że niemiecka gospodarka potrzebuje gazu, to Polska jest największym partnerem gospodarczym Niemiec. Jaką AfD ma tu więc propozycję?

W odpowiedzi Weidel odkrywa karty: – Chciałabym wyrazić się jasno: nasza partia stawia na pierwszym miejscu interes Niemiec – mówi i dodaje od razu, że w tej chwili niemiecki przemysł, uzależniony od rosyjskiego gazu i ropy, odcięty od nich – umiera.

O Polsce: „Za dużo myśli o przeszłości”

Szefowa AfD wylicza, że w interesie Niemiec jest mieć dobre stosunki z Rosją, USA, Chinami, Polską i Ukrainą.

Po czym podkreśla, że „całkowicie rozumie punkt widzenia” Bocheńskiego, ale relacje między Polską a Niemcami powinny „wejść na nowy poziom – bo teraz jest czasem za dużo myślenia o przeszłości – oparty na zaufaniu i partnerstwie”, ale też „dający drugiemu narodowi żyć i szanujący go – z wzajemnością”.

– A obecnie potrzebujemy zrównoważonego, niezawodnego i taniego źródła energii, którego dostawy Rosja gwarantowała przez ostatnie cztery dekady - kwituje Weidel, dodając, że „zresztą nie tylko Niemcy tę energię importowały, ale wszystkie kraje Europy” i taki był niemiecki model biznesowy, zniszczony – jej zdaniem – przez „unijne sankcje i atak terrorystyczny na rurociąg Nord Stream”.

„Jak Polska chce, proszę bardzo”

Po spotkaniu Weidel umyka przed reporterami do windy. Europoseł Bocheński ocenia w rozmowie z DW, że liderka AfD na część jego pytania nie odpowiedziała, a to, co odpowiedziała, nie jest zgodne z interesem Polski.

Dopytuję też europosła Alexandra Sella, czy plan dywersyfikacji źródeł energii, uwzględniający powrót do dostaw z Rosji, nie kłóci się dla AfD z suwerennością Niemiec. Europoseł problemu nie widzi: receptą jest dywersyfikacja, Niemcy handlują z USA, Chinami, Polską – i chcą wrócić do handlu z Rosją.

Gdy pytam o postulowane przez AfD zakończenie finansowania przez Niemcy wspierania Ukrainy, Sell ripostuje, że „Niemcy finansują wojnę w Ukrainie bardziej niż Polska”, natomiast AfD widzi wzrost biedy w Niemczech i dlatego chce przestać wydawać pieniądze na wojnę.

Sell nie sądzi też, że takie odpuszczenie sprawy Rosja potraktuje jako słabość Niemiec, zaś „jeśli Polska chce dalej finansować wojnę, to proszę bardzo”. Gdy zwracam uwagę, że Niemcy są silniejszym krajem od Polski, europoseł AfD zaprzecza. – Nie są. Polscy imigranci wracają do Polski, bo tam można więcej zarobić. Polska gospodarka świetnie sobie radzi. Więc wspierajcie Ukrainę, jeśli to takie dla was ważne – kończy.

Według szacunków brytyjskich naukowców letnia fala upałów w tym roku kosztowała życie około 50 tys. mieszkańców europejskich miast. To więcej niż kiedykolwiek wcześniej. Badacze przypisują niemal dwie trzecie (65 proc.) tych zgonów bezpośrednio zmianom klimatycznym spowodowanym działalnością człowieka.

Analizie poddano dane z ponad 850 obszarów miejskich w krajach UE, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii, zamieszkanych przez około 40 proc. ludności tych państw. Dla porównania: w 2022 roku w tym regionie odnotowano około 29 tys. zgonów związanych z upałami. Wówczas 59 proc. tych przypadków przypisano zmianom klimatu.

Naukowcy z londyńskiego Imperial College oraz Londyńskiej Szkoły Higieny i Medycyny Tropikalnej opracowali metodę szacowania liczby ofiar upałów na podstawie danych historycznych od 2000 roku i porównali wyniki z oficjalnymi statystykami. Następnie, stosując tę samą metodę, obliczyli hipotetyczną liczbę zgonów związanych z upałem, do których doszłoby bez skutków antropogenicznych zmian klimatu. Różnica między tymi wartościami pokazuje nadwyżkę śmiertelności spowodowaną ociepleniem wywołanym emisją gazów cieplarnianych.

W czerwcu szczególnie wiele ofiar

Według badaczy szczególnie dramatyczne skutki przyniósł czerwiec 2026 roku. Niemal jedna trzecia wszystkich zgonów związanych z upałami przypadła na okres od 17 czerwca do 1 lipca. W tym czasie temperatury były średnio o pięć stopni Celsjusza wyższe od średniej z lat 1991-2020.

– Możemy z dużą pewnością stwierdzić, że lato 2026 roku było najgorszym od początku pomiarów pod względem śmiertelności związanej z upałami na rozległych obszarach Europy – powiedziała Clair Barnes, badaczka z Imperial College, specjalizująca się w ekstremalnych zjawiskach pogodowych i zmianach klimatu. – Za tymi statystykami kryją się prawdziwi ludzie, którzy stracili życie, oraz rodziny pogrążone w żałobie – dodała.

Miasta źle przystosowane

Naukowcy podkreślają, że skutki upałów dotknęły nie tylko osoby starsze. Szacuje się, że około 6 tys. spośród 50 tys. ofiar miało mniej niż 65 lat.

– Coraz wyraźniej widać, że nasze miasta są źle przystosowane do rosnących temperatur. Kluczowe jest więc wzmocnienie działań adaptacyjnych – podkreślił epidemiolog Pierre Masselot z Londyńskiej Szkoły Higieny i Medycyny Tropikalnej.

– Oznacza to między innymi ochładzanie miast poprzez zwiększanie liczby terenów zielonych i ograniczanie zanieczyszczenia środowiska, a także zapewnienie mieszkańcom odpowiedniej opieki medycznej – dodał.

(DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Według „Frankfurter Allgemeine Zeitung” sama idea etycznych hakerów, którzy ujawniają luki w zabezpieczeniach i informują o nich rządy, nie jest niczym nowym. „Nowe są natomiast narzędzia, którymi dysponują. Najpotężniejsze modele sztucznej inteligencji potrafią już wykonywać zadania, z którymi człowiek nie jest w stanie sobie poradzić. Na szczęście – chyba można tak powiedzieć – te wyjątkowo zaawansowane modele nie są na ogół dostępne dla wszystkich. Jak pokazuje przykład modelu AI Claude Mythos Preview modele te są najpierw poddawane ograniczeniom i są odpowiednio modyfikowane, tak długo, aż uda się w dużej mierze zagwarantować, że zwykli użytkownicy nie będą mogli wykorzystywać ich do włamywania się do systemów infrastruktury krytycznej” – czytamy.

Jakie są tego konsekwencje, pokazuje właśnie luka w zabezpieczeniach PHP. „Bezpieczeństwo całych państw, rządów i urzędów zależy od dobrej woli amerykańskich gigantów technologicznych, którzy muszą w odpowiednim momencie udostępnić właściwym instytucjom swoje najpotężniejsze modele AI lub przynajmniej informacje uzyskane za ich pomocą”– wskazuje opiniotwórczy dziennik.

AI otwiera puszkę Pandory

„Frankfurter Rundschau” komentuje: „Przypadek PHP pokazuje dylemat współczesnego świata. Bez zaawansowanych narzędzi AI potencjalnie niebezpieczne luki w zabezpieczeniach powszechnie używanych systemów prawdopodobnie pozostałyby niewykryte lub niezauważone. Skutki ataku mogłyby zagrozić zarówno operatorom stron internetowych, jak i przede wszystkim ich użytkownikom. Istnieje ryzyko utraty wrażliwych informacji, w tym danych finansowych. Sztuczna inteligencja otwiera puszkę Pandory.

Gdy na rynek trafia jakiś model, tracimy kontrolę nad tym, kto wykorzysta tę technologię i do czego. Możliwe są dwa scenariusze, które dobrze pokazują ten dylemat. W pierwszym sztuczna inteligencja wykrywa i usuwa wszystkie luki w oprogramowaniu. Efektem byłby okres cyfrowej stabilności. W drugim tylko nieliczne państwa i podmioty zyskują przewagę technologiczną i wykorzystują ją jako narzędzie nacisku. Wówczas pytanie o to, kto dysponuje najpotężniejszą AI, staje się kwestią bezpieczeństwa narodowego. Pozostaje mieć nadzieję, że świat zjednoczy się w solidarności i w przyszłości będzie wspólnie walczył z tym nowym rodzajem zagrożenia”.

Dziennik ekonomiczny „Handelsblatt” jest zdania, że dla gospodarki oznacza to zaostrzenie i tak już poważnego problemu. Firmy korzystające z systemów muszą zabezpieczać je przed lawiną luk w zabezpieczeniach, o których właśnie się dowiadują, a jednocześnie przygotowywać się na niezauważalne dotychczas zagrożenia. Same aktualizacje i kontrole bezpieczeństwa już nie wystarczają.

„W dziedzinie bezpieczeństwa IT sytuacja wygląda podobnie jak w wojsku: gdy jedna strona modernizuje swoje wyposażenie techniczne, druga musi podążać za nią. W przyszłości przedsiębiorstwa nie będą już w stanie bronić się przed zagrożeniami wyłącznie za pomocą ręcznych kontroli i analityków – będą musiały również zautomatyzować systemy obronne. Dla wielu firm może to stanowić spore wyzwanie” – zauważa dziennik, podkreślając, że szczególnie narażone są małe i średnie przedsiębiorstwa. „Jak ostrzega Federalny Urząd ds. Bezpieczeństwa Informatycznego (BSI), około 80 procent zgłoszonych ataków z wykorzystaniem oprogramowania złośliwego jest skierowanych właśnie przeciwko nim – ponieważ sprawcy wybierają przede wszystkim cele łatwe do zaatakowania” – czytamy.

„Grozi nam walka agentów”

„Luka w zabezpieczeniach języka programowania PHP sprawiła, że systemy na całym świecie były narażone na ataki. To, że została ona wykryta, nie jest zasługą informatyków, lecz modeli językowych” – komentuje „Neue Osnabrücker Zeitung”.

Jak podkreśla, ręczna weryfikacja kodu odeszła do historii. Ale problem polega na tym, że sztuczna inteligencja wykrywa luki również dla przestępców. Po ostrzeżeniu ze strony BSI niemieckie władze i firmy odcięły dostęp do swoich systemów – i uciekły w analogową przeszłość. Problem można rozwiązać poprzez aktualizację. Jednak modele językowe przewyższają możliwości człowieka. „Grozi nam walka agentów: systemy sztucznej inteligencji, które chronią, przeciwko tym, które atakują. Człowiekowi często pozostaje jedynie rola widza, który w razie potrzeby wyciąga wtyczkę” – konstatuje regionalny dziennik.

Według lokalnego dziennika z Norymbergi „Nürnberger Nachrichten” bezpieczeństwo cyfrowe i obrona muszą stać się integralną częścią polityki. „Trzeba też ograniczyć zależność od amerykańskich firm – przecież mogą one odciąć Europejczyków, od swoich usług, jeśli zażąda tego autokrata zasiadający w Białym Domu. I jeszcze jedno: musimy zachować większą ostrożność. Internet tylko z pozoru jest rajem. W rzeczywistości to również pole bitwy” – czytamy.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Węgierski premier Peter Magyar – z wykształcenia prawnik – przywiązuje dużą wagę do znajomości historii i kultury pamięci. Podczas wystąpień często przybliża historyczne konteksty, dobierając je do miejsca i okazji. Przywołuje postaci z dziejów Węgier, których nazwiska wielu jego rodaków musi najpierw sprawdzić w encyklopedii. Zdarza się też, że celowo przenosi posiedzenia rządu do miejsc o szczególnym znaczeniu historycznym.

W piątek, 23 października, Magyar organizuje największe jak dotąd w ciągu niespełna sześciu miesięcy jego urzędowania wydarzenie upamiętniające – uroczystości z okazji 70. rocznicy węgierskiej rewolucji z 1956 roku, skierowanej przeciw komunizmowi i dominacji ZSRR. Powstanie to zostało krwawo stłumione przez wojska radzieckie. Oprócz kilkudziesięciu wydarzeń upamiętniających, które odbędą się w Budapeszcie, rocznica będzie obchodzona także w wielu innych miejscach w całym kraju, gdzie wspominane są przełomowe tygodnie 1956 roku.

Udział w uroczystości zapowiedziało wielu zagranicznych gości, w tym przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Po południu Magyar wygłosi przemówienie na placu Kossutha przed parlamentem. Będą to jedne z największych obchodów tego rodzaju od 1990 roku, kiedy 23 października – dzień rozpoczęcia węgierskiej rewolucji w 1956 roku – ustanowiono świętem państwowym.

Rzadki moment narodowej jedności

Chociaż tegoroczna uroczystość bez kogoś takiego jak Peter Magyar miałaby skromniejszy charakter, nie jest to bynajmniej przesadne widowisko historyczne.

Temat węgierskiego powstania narodowego jest na Węgrzech, po odwołaniu reżimu Orbana w kwietniu 2026 roku, raczej niezwykle aktualny i bolesny. Rewolucja 1956 roku była jednym z nielicznych momentów jedności narodowej we współczesnej historii kraju. Studenci, naukowcy i robotnicy wspólnie wystąpili wówczas przeciwko sowieckiemu totalitaryzmowi i politycznym represjom. Pamięć o rewolucji oraz żądanie godnego ponownego pochówku premiera Imre Nagya, straconego za rolę, jaką odegrał podczas powstania, stały się z kolei w 1989 roku jednym z czynników, które doprowadziły do upadku dyktatury i zmiany systemu politycznego.

Viktor Orban rozpoczął wielką karierę polityczną 16 czerwca 1989 roku, wygłaszając słynne przemówienie na placu Bohaterów w Budapeszcie. Tego dnia odbył się ponowny pochówek Imre Nagya i jego współpracowników. Orban zażądał wówczas wycofania wojsk radzieckich z Węgier. Wbrew uporczywie powtarzanej legendzie nie był jednak tego dnia pierwszym, który wysunął takie żądanie. Kilka minut przed nim głos zabrał Sandor Racz, przewodniczący Centralnej Rady Robotniczej Budapesztu z 1956 roku. Wezwał on, by „pomóc Związkowi Radzieckiemu wycofać jego wojska z terytorium naszej węgierskiej ojczyzny tak szybko, jak to możliwe”.

Jak Orban zmieniał historyczną narrację

Po tym jak Viktor Orban po raz drugi objął urząd premiera w 2010 roku, zarówno on sam jak i propagandyści jego obozu zaczęli naginać pamięć o 1956 roku do własnych potrzeb, posługując się przy tym niejednokrotnie absurdalnymi kłamstwami.

Prawdopodobnie po to, by nie drażnić Moskwy, Orban z każdym rokiem coraz bardziej pomijał w rocznicowych przemówieniach 23 października krwawą rolę radzieckiego imperializmu. W końcu niemal całkowicie zniknęła ona z jego wystąpień. Były to sceny rodem z książek Georga Orwella, w których fałszowano historię.

Portal Telex policzył, że w rocznicowym przemówieniu Orbana z 23 października 2025 roku słowo „Bruksela” padło aż 21 razy. O Moskwie premier nie wspomniał ani razu. Przymiotnika „rosyjski” użył dwa razy, a „sowiecki” – tylko raz.

Nieco wcześniej bliski współpracownik Orbana, szef jego kampanii wyborczej oraz imiennik, Balazs Orban, posunął się nawet do stwierdzenia, że ze względu na własne doświadczenia Węgier z 1956 roku kraj ten nie zalecałby Ukrainie stawiania oporu podczas rosyjskiej inwazji sprzed czterech lat. „Mając na uwadze doświadczenia z 1956 roku, nie zrobilibyśmy tego, co zrobił Zełenski, ponieważ byłoby to nieodpowiedzialne” – powiedział.

Sześć i pół miesiąca po odsunięciu Orbana od władzy Peter Magyar chce nie tylko skorygować obraz wydarzeń z 1956 roku i przywrócić właściwe miejsce pamięci o rewolucji. Zamierza także stworzyć nowy moment narodowej jedności w węgierskim społeczeństwie, głęboko podzielonym po 16 latach rządów Orbana. Magyar idzie jeszcze dalej: odsunięcie w 2026 roku systemu Orbana od władzy postrzega jako dopełnienie rewolucji 1956 roku – pokojową rewolucję i początek kolejnej zmiany systemowej. Obchody rocznicy chce również wykorzystać do rozliczenia rządów poprzednika.

Dopełnienie rewolucji z 1956 roku

Już 16 czerwca 2026 roku Magyar mówił na forum węgierskiego parlamentu: „Po 70 latach widzimy, że naród węgierski dotarł tam, dokąd zmierzali rewolucjoniści z 1956 roku. Z własnej woli nasza ojczyzna stała się częścią wolnego świata. Zmyła z siebie hańbę dyktatury i okupacji. Otworzyła nowy rozdział w swojej historii. Będziemy to wspólnie świętować 23 października”.

W swoim przemówieniu Magyar powiedział również, że swój słynny występ na placu Bohaterów w 1989 roku Orban „zamienił na drobne” Aż trzykrotnie podkreślił, że rewolucjoniści z 1956 roku „wybrali ojczyznę zamiast partii”, kierując te słowa w stronę posłów Fideszu, ugrupowania Orbana.

Pamięć, która dzieliła

Pamięć o rewolucji 1956 roku od połowy lat 90. regularnie staje się źródłem głębokich podziałów w węgierskim społeczeństwie i debacie publicznej. W 1994 roku premierem Węgier został socjalistyczny polityk Gyula Horn. W latach 1989-1990 pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w komunistycznym rządzie reform, ale w 1956 roku służył również w specjalnych oddziałach wojskowych, tzw. brygadach w kufajkach, które pomagały wojskom radzieckim tłumić rewolucję. Horn zaprzeczał, jakoby sam dopuszczał się zabójstw, ale swoją służbę w tych oddziałach skomentował słowami: „No i co z tego?”.

Także po 2000 roku Węgry miały jeszcze dwóch premierów z komunistyczną przeszłością. Jednym z nich był Pater Medgyessy, który przez wiele lat pracował jako oficer kontrwywiadu pod pseudonimem „D-209”.

Przemówienie jego następcy, Ferenca Gyurcsanya, byłego działacza komunistycznej organizacji młodzieżowej w związku z obchodami 50. rocznicy rewolucji, 23 października 2006 roku, doprowadziło do największych w okresie postkomunistycznym zamieszek. Towarzyszyła im niezwykle brutalna interwencja policji. Bezpośrednią przyczyną było ujawnienie nagrania z wewnętrznego przemówienia, w którym Gyurcsany przyznał, że jego Partia Socjalistyczna przed wyborami wiosną 2006 roku świadomie oszukiwała społeczeństwo w sprawie sytuacji gospodarczej i planowanych oszczędności.

Ujawnienie akt agentów

Zamieszki z października 2006 roku wpłynęły także na kształtowanie się poglądów politycznych Petera Magyara,obecnego premiera Węgier. Pochodzący z konserwatywnej rodziny inteligenckiej Magyar był wówczas młodym prawnikiem i pomagał ofiarom policyjnej przemocy podczas zamieszek.

Magyar chce dziś nie tylko rozliczyć się z rządami Orbana, lecz także ponownie otworzyć dawno zamknięty rozdział historii Węgier: komunistyczną przeszłość służb bezpieczeństwa państwa. Ujawnienie akt agentów – wykazów nazwisk funkcjonariuszy, agentów i informatorów węgierskiej bezpieki – pierwotnie planowano na 23 października. Z przyczyn technicznych termin przesunięto na 4 listopada, czyli dzień, w którym w 1956 roku rozpoczęła się wielka ofensywa wojsk radzieckich mająca stłumić węgierską rewolucję.

Choć były premier Viktor Orban niedawno wezwał do „narodowego oporu” przeciwko rządowi Petera Magyara, a jego niejednoznaczna wypowiedź nie wykluczała nawet użycia przemocy, ponowne wybuchy zamieszek 23 października wydają się mało prawdopodobne. Premier Peter Magyar i jego partia Tisza cieszą się bezprecedensowym poparciem społecznym. Dlatego tegoroczne obchody 23 października mogą rzeczywiście stać się świętem jedności narodowej.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Nowa obniżka podatku paliwowego od 1 października w Niemczech niemal w całości przekłada się na niższe ceny benzyny, ale tylko częściowo na ceny diesla. Potwierdzają to dane monachijskiego instytutu Ifo.

W przypadku benzyny E10 obniżka przełożyła się na spadek ceny o 16 centów na litrze, a w przypadku E5 – o pełne 17 centów. Inaczej stało się w przypadku oleju napędowego, gdzie obniżka podatku nie przełożyła się w pełni na ceny na stacjach – powiedział Florian Neumeier, zastępca dyrektora Centrum Badań nad Finansami Publicznymi w instytucie Ifo.

Ceny wyższe niż oczekiwano

Neumeier wyjaśnił, że podobna sytuacja miała już miejsce wiosną, podczas pierwszej obniżki podatku paliwowego. Wówczas ceny diesla również spadły mniej, niż oczekiwano. – Większość oleju napędowego importujemy – zaznaczył ekspert. – Przy imporcie łańcuch dostaw jest dłuższy, a to oznacza więcej etapów, na których korzyści z obniżki podatku mogą się rozmywać – dodał. Ponadto olej napędowy tankują osoby pokonujące duże odległości, w tym często użytkownicy samochodów służbowych. – Z reguły są oni mniej wrażliwi na zmiany cen – wyjaśnił ekspert.

Obecnie ceny paliw idą w dół, przy czym wyraźniej tanieje benzyna niż olej napędowy. Jak podał niemiecki automobilklub ADAC, w środę 21 października litr benzyny E10 kosztował średnio w całym kraju 2,088 euro, czyli o 5,8 centa mniej niż tydzień wcześniej. Była to zarazem najniższa średnia cena dzienna od połowy lipca. W tym samym czasie cena oleju napędowego spadła w ciągu tygodnia zaledwie o 0,9 centa, do 2,246 euro za litr. Również w ocenie ADAC większość obniżki podatku na benzynę znajduje odzwierciedlenie w cenach na stacjach. W przypadku oleju napędowego na wyższe ceny może obecnie wpływać także sezonowy wzrost popytu na podobny do niego olej opałowy.

W odpowiedzi na gwałtowny wzrost cen paliw wywołany wojną z Iranem rząd Niemiec ponownie wprowadził od 1 października obniżkę podatku paliwowego. Ulga paliwowa obowiązuje do końca roku.

Wzrost inflacji

We wrześniu konflikt na Bliskim Wschodzie doprowadził do rekordowo wysokich cen na niemieckich stacjach paliw. Spowodowało to wzrost inflacji do 3,3 proc.– osiągając najwyższy poziom od prawie trzech lat. Według prognoz Bundesbanku opublikowanych w najnowszym miesięcznym raporcie, mimo że obniżka podatku paliwowego łagodzi presję na wzrost cen: „Obecnie należy zakładać, że inflacja w Niemczech pozostanie wyraźnie podwyższona także w przyszłym roku”. Presja inflacyjna wywołana szokiem cenowym na rynkach surowców ustępuje jedynie powoli.

Na potrzeby swojego wskaźnika monitorującego skutki ulgi paliwowej instytut Ifo porównuje ceny benzyny w Niemczech z cenami we Francji, gdzie nie wprowadzono takiej obniżki podatku. Dane te pochodzą z Urzędu ds. Przejrzystości Rynku Paliw przy Federalnym Urzędzie Antymonopolowym oraz z francuskiego resortu gospodarki. Dla porównania przyjęto trzy tygodnie poprzedzające wprowadzenie zniżki na paliwo. Po raz pierwszy takie obliczenia instytut z Monachium przeprowadził w 2022 roku.

(DPA/RTR/jar)

Sąd Krajowy w Weiden in der Oberpfalz w Bawarii skazał dwóch mężczyzn za nielegalny transport odpadów do Czech i Polski. Główny oskarżony ma trafić do więzienia na cztery i pół roku, a jego współoskarżony otrzymał karę dwóch lat pozbawienia wolności w zawieszeniu.

Jak poinformował w czwartek sąd, 43-letni główny oskarżony był dyrektorem zarządzającym przedsiębiorstwa zajmującego się utylizacją odpadów. Sąd uznał, że od 2024 roku na jego polecenie świadomie i nielegalnie wywożono za granicę zarówno odpady niebezpieczne, jak i inne śmieci.

W procederze pomagał mu 57-letni współoskarżony, który organizował transporty. Odpady trafiały do Czech i Polski.

Setki ton odpadów wywiezionych za granicę

W okresie objętym postępowaniem za granicę przewieziono około 620 ton odpadów innych niż niebezpieczne oraz około 140 ton odpadów niebezpiecznych. Te ostatnie składały się głównie z baterii oraz powstających z nich odpadów. Według sądu 43-latek działał z chęci zysku.

Wyrok nie jest prawomocny.

(AFP/du)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Szef Biura Polityki Międzynarodowej kancelarii prezydenta Karola Nawrockiego zapowiedział, że kwestia zadośćuczynienia Niemiec za nazistowskie zbrodnie będzie jednym z tematów rozmów prezydentów Polski i Niemiec podczas wizyty Franka-Waltera Steinmeiera w Warszawie w listopadzie. Prezydent Nawrocki ma zamiar powrócić do swojej zeszłorocznej propozycji, aby jednym z elementów niemieckiego zadośćuczynienia były inwestycje Niemiec w siły zbrojne na wschodniej flance NATO.

Niemieckie wsparcie finansowe odciążyłoby Polskę w zakresie tych wydatków – mówił Przydacz na spotkaniu z dziennikarzami w Berlinie. – Z drugiej strony zakupy zbrojeniowe, które mogły być najpierw przekazane Polsce, a później rozlokowane na wschodniej flance NATO, w naturalny sposób wpływałyby także na wyższe poczucie bezpieczeństwa obywateli Republiki Federalnej Niemiec – tłumaczył.

Zadośćuczynienie? Niemcy zamykają oczy i uszy

Marcin Przydacz podkreślił jednocześnie, że jego partnerzy w Niemczech nie chcą rozmawiać na temat tej propozycji. – Na ten moment nie widać jakiejkolwiek gotowości strony niemieckiej do konstruktywnej rozmowy w tym zakresie, a szkoda, bo jest to temat, który nie przebrzmi i nie zniknie tylko dlatego, że ktoś zamyka oczy czy uszy, nie chcąc słyszeć o odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez nazistowskie Niemcy w czasie II wojny światowej – powiedział Przydacz.

Kwestię zadośćuczynienia ze strony Niemiec nazwał „konieczną do realizacji”. – Jeśli się mówi o odpowiedzialności za zbrodnie, to nie jest to tylko odpowiedzialność polityczna czy moralna, ale również odpowiedzialność w zakresie zadośćuczynienia – ocenił prezydencki minister.

Sekretarz Stanu w kancelarii prezydenta Nawrockiego rozmawiał w Berlinie z Wolfgangiem Silbermannem, dyrektorem Departamentu Polityki Zagranicznej w biurze prezydenta Franka-Waltera Steinmeiera. Steinmeier złoży w Warszawie wizytę 15 i 16 listopada. Wśród tematów planowanego spotkania z prezydentem Karolem Nawrockim oprócz kwestii polityki historycznej znajdzie się również współpraca w zakresie obronności i bezpieczeństwa – zapowiedział Marcin Przydacz.

Polska w G20 z poparciem Niemiec

Prezydencki minister uczestniczył w stolicy Niemiec również w konferencji Berlin Global Dialogue, gdzie zabiegał o poparcie dla stałej obecności Polski w grupie G20. Podczas grudniowego szczytu G20 w Miami Polska będzie gościem specjalnym, stara się natomiast o stałe uczestnictwo w grupie największych gospodarek świata. Marcin Przydacz rozmawiał o poparciu dla Polski z kilkoma tzw. szerpami, czyli głównymi negocjatorami szefów państw lub rządów w sprawie G20. Spotkał się z przedstawicielami Niemiec, Wielkiej Brytanii, Korei Południowej, Unii Afrykańskiej i RPA. – Mam zapewnienie ze strony niemieckiej, że Niemcy będą pomagać Polsce, będą głosować za przystąpieniem Polski do grupy G 20 i wspierać Polskę w przekonywaniu innych państw – powiedział Przydacz.

Dopytywany o zaproszenie prezydenta Rosji Władimira Putina na szczyt G20 Przydacz określił to jako „sytuację wysoce nieodpowiednią z perspektywy konieczności utrzymywania Rosji w izolacji politycznej”. Odnosząc się do kontaktów zachodnich polityków z przedstawicielami rosyjskich władz, w tym do spotkania ministrów spraw zagranicznych Niemiec i Rosji na marginesie sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, Przydacz zapewnił, że prezydent Nawrocki nie planuje żadnego spotkania z żadnym przedstawicielem rosyjskiej delegacji.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Federalna Prokuratura Generalna Niemiec poinformowała o zatrzymaniu w czwartek w Brandenburgii obywatela Ukrainy Vadyma Y. Mężczyzna jest podejrzany o działalność agenturalną na rzecz rosyjskiego wywiadu. Według śledczych gromadził między innymi informacje dotyczące produkcji czołgów, amunicji i materiałów wybuchowych.

Podejrzanego miały również interesować informacje o personelu oraz obiektach wojskowych w miejscach związanych z zabezpieczeniem wschodniej flanki NATO. Prokuratura nie ujawniła bliższych szczegółów dotyczących tych zarzutów.

Wschodnia flanka NATO obejmuje granicę terytorium Sojuszu z Rosją i Białorusią. W jej zabezpieczaniu uczestniczą także niemieckie siły zbrojne. Bundeswehra jest między innymi obecna na Litwie, gdzie do końca 2027 roku pełną gotowość operacyjną ma osiągnąć tzw. Brygada Litewska.

Kontakty z rosyjskim wywiadem

Latem Niemiecko-Holenderski Korpus w Münster przejął jako dowództwo taktyczne rolę w planowaniu obronnym NATO dotyczącym Estonii i Łotwy. Ma dowodzić jednostkami NATO oraz narodowymi wojskami lądowymi stacjonującymi w obu państwach bałtyckich.

Według Federalnej Prokuratury Generalnej Vadym Y. najpóźniej od lipca 2025 roku miał za pośrednictwem innej osoby utrzymywać kontakt z rosyjskim wywiadem. Część zebranych przez niego informacji była publicznie dostępna. Inne miał pozyskiwać, celowo wykorzystując kontakty z osobami związanymi z europejskim przemysłem zbrojeniowym.

Mężczyznę zatrzymali funkcjonariusze Federalnego Urzędu Kryminalnego (BKA) w sąsiadującym z województwem Lubuskim powiecie Oder-Spree. W piątek ma zostać doprowadzony przed sędziego śledczego Federalnego Trybunału Sprawiedliwości, który zdecyduje o ewentualnym zastosowaniu aresztu tymczasowego. Na Vadyma Y. jako pierwszy zwrócił uwagę niemiecki Urząd Ochrony Konstytucji.

Szpiedzy na celowniku służb

W ostatnich miesiącach w Niemczech wielokrotnie zatrzymywano osoby podejrzewane o szpiegostwo na rzecz Rosji. We wrześniu Federalna Prokuratura Generalna oskarżyła między innymi obywatelkę Niemiec i Ukrainy Ilonę W. Według aktu oskarżenia miała utrzymywać kontakty wywiadowcze z osobami w rosyjskiej ambasadzie. W Berlinie prowadziła agencję marketingową i stała na czele stowarzyszenia lobbingowego, dzięki czemu miała rozległe kontakty w środowiskach wojskowych i politycznych.

W kwietniu w Berlinie ujawniono działalność obywatela Kazachstanu, który miał przekazywać rosyjskiemu wywiadowi informacje o niemieckim przemyśle zbrojeniowym, przede wszystkim o firmach rozwijających drony i roboty. W marcu w Nadrenii Północnej-Westfalii zatrzymano natomiast obywatelkę Rumunii. Wraz z ukraińskim wspólnikiem miała na zlecenie Rosji prowadzić rozpoznanie dotyczące przedsiębiorcy w Niemczech. Jej domniemany wspólnik wyjechał do Hiszpanii, gdzie został zatrzymany.

(AFP/du)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Od miesięcy na moskiewskich lotniskach coraz częściej dochodzi do zakłóceń w funkcjonowaniu z powodu ukraińskich ataków dronowych. Jak informuje niezależny rosyjski portal śledczy działający na emigracji, „Agentstwo”, w październiku lotniska Domodiedowo, Szeremietiewo, Żukowski i Wnukowo musiały niemal codziennie wstrzymywać operacje lotnicze. W niektóre dni lotniska były zamknięte nawet przez dziewięć godzin.

Na początku września prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zapowiedział, że zamierza doprowadzić do zamknięcia przestrzeni powietrznej nad Rosją. – Chcemy dziś ostrzec każdą linię lotniczą korzystającą z rosyjskiej przestrzeni powietrznej, każdego ubezpieczyciela i wszystkich, którzy nadal korzystają z najważniejszych rosyjskich lotnisk: rosyjska przestrzeń powietrzna stanie się całkowicie niebezpieczna – ostrzegł Zełenski.

Następnego dnia Kijów skierował odpowiednie powiadomienie do Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego. Ukraińska przestrzeń powietrzna pozostaje zamknięta od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku.

Czy Ukraina może sparaliżować rosyjskie lotniska?

Tak zwany plan „Dywan” („Kowior”) to specjalna procedura awaryjna rosyjskiej Federalnej Agencji Transportu Lotniczego. Służy do natychmiastowego zamknięcia przestrzeni powietrznej nad określonym regionem lub w rejonie zagrożonych lotnisk. Po ogłoszeniu planu wprowadzane są daleko idące ograniczenia w całym ruchu lotniczym. Procedurę uruchamia się między innymi wtedy, gdy samolot narusza rosyjską przestrzeń powietrzną, używana jest broń lub w powietrzu pojawiają się niezidentyfikowane obiekty.

– Jeśli istnieje zagrożenie militarne, określony odcinek przestrzeni powietrznej zostaje zamknięty i ogłasza się właśnie „Dywan”. Zasadniczo każdy dron stanowi zagrożenie militarne – mówi DW ekspert lotniczy Ołeksandr Łanecki.

Przypomina on, jak jemeńskim islamistycznym rebeliantom Huti udało się sparaliżować działalność Arabii Saudyjskiej. – Uważam, że możliwości militarne Ukrainy znacznie przewyższają możliwości Huti – twierdzi Łanecki. Jego zdaniem, jeśli wojna będzie się dalej rozszerzać, Ukraińcom nie powinno sprawić większych trudności poważne zakłócenie, a nawet całkowite sparaliżowanie moskiewskiego węzła lotniczego.

Podobnego zdania jest niezależny ekspert wojskowy Jan Matwiejew. Choć zapowiedź Zełenskiego dotycząca całkowitego zamknięcia lotnisk jak dotąd nie sprawdziła się, ukraińskie siły zbrojne nadal realizują tę koncepcję. – Aby zamknąć przestrzeń powietrzną i uruchomić plan „Dywan”, wystarczą proste drony, które nie muszą mieć ani głowicy bojowej, ani dużego zasięgu – wyjaśnia ekspert.

Ukraiński przemysł zbrojeniowy produkuje dziennie dziesiątki, a nawet setki dronów dalekiego zasięgu zdolnych do prowadzenia działań bojowych. Ukraina może więc dysponować zasobami niezbędnymi do sparaliżowania lotnisk. 15 października Simon Shuster z amerykańskiego magazynu „The Atlantic”, powołując się na poinformowane źródła, napisał, że ukraińska operacja mająca na celu sparaliżowanie rosyjskiej przestrzeni powietrznej „dopiero się zaczyna”.

Czy Rosja może odeprzeć zagrożenie?

Ekspert wojskowy Matwiejew zauważa, że rosyjska obrona przeciwlotnicza nie radzi sobie w pełni z ukraińskimi dronamiprzedostającymi się do regionu stołecznego. – Gdyby można je było zestrzelić, już teraz by to robiono – mówi. Gdyby rosyjskie siły zbrojne dysponowały dodatkowymi rezerwami pozwalającymi wzmocnić obronę przeciwlotniczą, zostałyby one już dawno wykorzystane.

Ekspert lotniczy Łanecki nie wyklucza, że Rosja mogłaby złagodzić kryteria uruchamiania planu „Dywan”. Ostrzega jednak, że wiązałoby się to z dodatkowymi zagrożeniami. Wzrosłoby między innymi ryzyko powtórzenia się katastrofy podobnej do tej z udziałem samolotu azerskich linii lotniczych AZAL. W grudniu 2024 roku maszyna ta została najprawdopodobniej przypadkowo trafiona przez rosyjski pocisk obrony przeciwlotniczej użyty do zwalczania dronów.

Jakie zagrożenia dotyczą lotnictwa?

Jan Matwiejew zwraca również uwagę na ryzyko, że obrona przeciwlotnicza może wziąć samolot cywilny za cel wojskowy. Jak mówi, od czasu zestrzelenia samolotu AZAL pod koniec 2024 roku w funkcjonowaniu rosyjskiej obrony przeciwlotniczej zasadniczo nic się nie zmieniło.

Podczas zwalczania drona lecącego na małej wysokości cel jest wykrywany wzrokowo, a następnie ostrzeliwany z karabinu maszynowego. Ryzyko dla samolotów jest w takim przypadku bardzo niewielkie, chyba że przypadkowo znajdą się w bezpośrednim sąsiedztwie.

Jeśli jednak do zwalczania dronów wykorzystuje się pociski przeciwlotnicze, zagrożenie dla lotnictwa cywilnego znacząco wzrasta – wyjaśnia ekspert wojskowy. Pocisk może mieć wadę, co przy produkcji masowej jest praktycznie nieuniknione, i zmienić kierunek lotu w stronę znajdującego się w pobliżu samolotu.

Matwiejew przypomina, że na całym świecie w przypadku zagrożeń w przestrzeni powietrznej stosuje się środki bezpieczeństwa, takie jak plan „Dywan”. Wynika to z faktu, że podczas prowadzenia działań obrona przeciwlotnicza nie jest w stanie zagwarantować bezpieczeństwa cywilnych statków powietrznych.

Ponadto, jak zauważa ekspert, drony zakłócające ruch lotniczy nie muszą być wyposażone w materiały wybuchowe. Już sama kolizja z samolotem może mieć poważne konsekwencje. – Dron, który z Ukrainy dociera do Moskwy, musi być dość duży. Waży dziesiątki kilogramów – wyjaśnia Matwiejew.

Latem 2023 roku ukraińskie siły zbrojne zaatakowały lotnisko w rosyjskim Pskowie, na którym stacjonowały zarówno samoloty wojskowe, jak i cywilne. W połowie października tego roku szczątki drona spadły na teren lotniska w Soczi nad Morzem Czarnym. Rosyjskie siły zbrojne również atakują ukraińskie lotniska. Na początku września Zełenski potwierdził ataki na lotniska w Kijowie i Boryspolu, położonym w pobliżu stolicy Ukrainy.

Co z zagranicznymi liniami lotniczymi?

Ekspert lotniczy Łanecki uzależnia ewentualną decyzję zagranicznych przewoźników o zawieszeniu lotów do Rosji od trzech czynników: rzeczywistego poziomu zagrożenia militarnego, wielkości popytu oraz kosztów ubezpieczenia. Problemy mogą pojawić się przede wszystkim w kwestii ubezpieczeń. Jak wyjaśnia Łanecki, firmy ubezpieczeniowe mogą uznać ryzyko za tak wysokie, że znacznie podniosą stawki za ubezpieczenie lotów do Rosji. W konsekwencji ceny biletów gwałtownie wzrosną.

Konkurencja na rosyjskim rynku lotniczym już wcześniej osłabła, ponieważ wiele linii lotniczych wycofało się z tego rynku. Zdaniem eksperta doprowadziło to do wzrostu popytu na bilety u zagranicznych przewoźników, którzy pozostali w Rosji. – To, czy pozostaną na tym rynku, zależy od ceny, jaką będą musiały zapłacić za rzeczywiste zagrożenie – podsumowuje Łanecki.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

„Lepiej późno niż wcale” – pisze niemiecki dziennik „Tageszeitung” („TAZ”), komentując uchwalenie przez Sejm projektów mających złagodzić przepisy o aborcji w Polsce. Była to zresztą jedna z kluczowych obietnic wyborczych Donalda Tuska z jesieni 2023 roku – zauważa autorka Barbara Oertel.

„Spóźniony krok”

Jak relacjonuje, zmiany dotyczą częściowej depenalizacji przerywania ciąży oraz osób udzielających pomocy w zabiegu. Ponadto ciężka wada płodu może w przyszłości ponownie stanowić legalną przesłankę do aborcji – inaczej niż orzekł polski Trybunał Konstytucyjny w 2020 roku za rządów PiS.

„Obecny krok jest spóźniony”, bo przypadki Polek, które za ciążę płacą zdrowiem, a nawet życiem, nie są odosobnione. Poza tym kobiety zdecydowane na przerwanie ciąży i tak znajdą sposób, by to zrobić – czytamy.

Będą w Polsce protesty?

„Jednak choć najnowsza zmiana prawa jest słuszna, ulga zainteresowanych kobiet prawdopodobnie będzie ograniczona” – pisze „TAZ”, wskazując na grożące weto prezydenta Karola Nawrockiego. „Trudno pojąć, w jaki sposób takie postępowanie miałoby być zgodne z zasadami praworządności” – stwierdza, nawiązując do orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Niewykluczone zatem, że i tym razem tłumy wyjdą na ulice – kończy niemiecki dziennik.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Jak będzie wyglądał świat mediów w Niemczech za niespełna dziesięć lat? W jednym z czterech scenariuszy przedstawionych w raporcie „Niemiecki rynek mediów 2035” liczba zawodowych dziennikarzy i dziennikarek może do 2035 roku zmniejszyć się o połowę. Wynika to z ekspertyzy przygotowanej na zlecenie ARD, ZDF i Deutschlandradio przez badaczy mediów Christiana Zabela z Wyższej Szkoły Technicznej w Kolonii oraz Ulrike Rohn z Uniwersytetu w Tallinnie. Wyniki zaprezentowano podczas Dni Mediów w Monachium.

Przychody przedsiębiorstw medialnych również mogą znacząco spaść. Branża zmaga się przede wszystkim z wyzwaniami związanymi ze sztuczną inteligencją oraz rosnącą potęgą wielkich firm technologicznych.

Zdaniem badaczy to, jak rzeczywiście będzie wyglądał świat mediów w 2035 roku, zależy również od tego, w jakim stopniu politycy będą regulować działalność wielkich koncernów technologicznych oraz czy firmy medialne podejmą ściślejszą współpracę. Wśród zaleceń badania znalazło się między innymi zapewnienie długoterminowego i stabilnego finansowania mediów publicznych, które mają pełnić funkcję stabilizującą w całej branży.

Mniej odbiorców, mniejsze przychody

W zależności od przyjętego scenariusza liczba dziennikarzy i dziennikarek może do 2035 roku zmniejszyć się o 12–50 procent. Dla porównania: według danych zawartych w ekspertyzie w 2023 roku w Niemczech pracowało około 40 tysięcy zawodowych dziennikarzy. W najgorszym scenariuszu w 2035 roku pozostałoby ich już tylko około 20 tysięcy.

Odbiorców mogą stracić również niemieckie media. Według badania ich udział w konsumpcji mediów może do 2035 roku zmniejszyć się o 18–47 procent.

Nie najlepiej przedstawiają się także perspektywy finansowe. W najgorszym scenariuszu przedsiębiorstwa medialne mogłyby zarabiać na reklamach i sprzedaży swoich treści nawet o 43 procent mniej niż obecnie. Z kolei w najbardziej optymistycznym wariancie przychody spadłyby, według obliczeń badaczy, jedynie o około 10 procent. W swoich szacunkach naukowcy przyjęli obecny poziom przychodów jako punkt odniesienia.

Wielkie koncerny technologiczne nadal zyskują na znaczeniu

We wszystkich przedstawionych scenariuszach wielkie firmy technologiczne i dostawcy rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji odgrywają coraz ważniejszą rolę. W przyszłości mogą mieć jeszcze większy wpływ na to, jakie wiadomości, filmy i inne treści trafiają do odbiorców. W rezultacie gazetom, stacjom telewizyjnym i innym przedsiębiorstwom medialnym coraz trudniej będzie docierać bezpośrednio do swoich odbiorców oraz zarabiać na publikowanych materiałach.

Szczególnie niekorzystny jest scenariusz nazwany przez badaczy „Big Tech Takeover” („Przejęcie przez wielkie koncerny technologiczne”). W tym wariancie największe firmy technologiczne w dużej mierze przejmują kontrolę nad rynkiem mediów. Tradycyjne media dostarczają wówczas przede wszystkim treści na potrzeby ich platform.

Pozostałe scenariusze są częściowo mniej pesymistyczne. Branża medialna również się w nich kurczy, ale nie na tak dużą skalę. Zdaniem badaczy wymagałoby to jednak między innymi działań politycznych zapobiegających dalszemu umacnianiu się największych platform. Same przedsiębiorstwa medialne musiałyby także ściślej współpracować, rozwijać nowe usługi i poszukiwać innych źródeł przychodów.

Jak powstało badanie?

Przygotowując ekspertyzę, naukowcy przeanalizowali najpierw 57 badań i raportów. Na tej podstawie wyodrębnili 51 trendów i zmian, które mogą mieć istotne znaczenie dla przyszłości branży medialnej. Następnie przeprowadzili konsultacje z 34 ekspertami, między innymi z ARD, RTL i Netflixa, a także ze środowisk naukowych oraz branż reklamy, produkcji i polityki medialnej. Eksperci mieli ocenić prawdopodobieństwo wystąpienia poszczególnych zmian oraz ich potencjalne konsekwencje dla sektora mediów.

Na podstawie zebranych opinii badacze opracowali cztery scenariusze. W kolejnej rundzie zapytali 13 ekspertów, ilu dziennikarzy ich zdaniem będzie pracować w 2035 roku oraz jak mogą zmienić się sposób korzystania z mediów i przychody branży. Respondenci nie znali wówczas jeszcze czterech opracowanych scenariuszy. Naukowcy wykorzystali ich szacunki, aby opisać możliwe kierunki rozwoju również za pomocą danych liczbowych.

Badanie nie przewiduje zatem, jak świat mediów będzie rzeczywiście wyglądał w 2035 roku. Pokazuje raczej, co może się wydarzyć oraz jaką rolę mogą odegrać w tym procesie polityka i same przedsiębiorstwa medialne.

AI: nie taki diabeł straszny?

Z prognoz opracowania „Niemiecki rynek mediów 2035” wynika, że zawód dziennikarza jest szczególnie narażony na wpływ sztucznej inteligencji. Według raportu OECD z 2024 r. jedna trzecia pracowników w Niemczech wykonuje zawody, w których co najmniej 20 proc. zadań można potencjalnie realizować dwa razy szybciej dzięki AI. Nie oznacza to, że 33 proc. miejsc pracy zniknie – zaznaczono w dokumencie OECD.

Z kolei w najnowszego raportu niemieckiego Instytutu Badań nad Rynkiem Pracy i Zawodami (IAB), którego wyniki opublikowano 13 października, badacze przeanalizowali dane administracyjne dotyczące około 22,3 mln pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin i nie stwierdzili ogólnego załamania zatrudnienia w zawodach szczególnie podatnych na wpływ AI. Zaliczono do nich m.in. pracowników administracyjnych, osoby przygotowujące raporty i dokumentację, księgowych, asystentów prawnych, informatyków, analityków, ale również dziennikarzy.

Wśród młodych osób w wieku 20 – 29 lat, które badał instytut IAB, zatrudnienie w tych zawodach rozwijało się słabiej niż w zawodach mniej podatnych na wpływ sztucznej inteligencji, ale różnica wyniosła zaledwie 1,2 punktu procentowego w 2025 r. Badacze zaznaczyli, że wpływ AI na młodych pracowników nie był statystycznie istotny w analizie ogólnej, a dla spadku zatrudnienia większe znaczenie miała słaba koniunktura.

(DPA/wis)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Niemieckie służby bezpieczeństwa i politycy z niepokojem obserwują kierowane do młodzieży apele o udział w demonstracjach zaplanowanych na 31 października. Jak poinformował rzecznik Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Niemiec, władze federalne i krajów związkowych pozostają w ścisłym kontakcie, chociażby w ramach wspólnego centrum ds. zwalczania ekstremizmu i terroryzmu. – Na bieżąco przeprowadzane są oceny zagrożeń, również w ścisłej współpracy z naszymi partnerami, na przykład z Francją i Włochami – powiedział rzecznik.

Dodał, że niemiecki kontrwywiad zintensyfikował monitoring stron internetowych i kanałów w mediach społecznościowych, na których mogą pojawiać się wezwania do gwałtownych protestów.

Policja federalna może z kolei wspierać policje krajów związkowych. W razie potrzeby funkcjonariusze będą również zawracać na granicy osoby, które chciałyby przyjechać do Niemiec, aby uczestniczyć w brutalnych zamieszkach – zaznaczył rzecznik MSW.

Mówił też o konieczności odróżnienia pokojowych protestów od aktów przemocy. – Z jednej strony mamy pokojowe protesty uczniów, z drugiej – ekstremistyczne środowiska skłonne do przemocy, które mogą próbować wykorzystać takie demonstracje do szerzenia agresji – zaznaczył.

Organizatorzy odcinają się od przemocy

W sieci do udziału w demonstracjach zachęca inicjatywa działająca pod nazwą „GenZ regelt” („Pokolenie Z bierze sprawy w swoje ręce”) lub „GenZ steht auf” („Pokolenie Z powstaje”). Organizacja domaga się m.in. większej ochrony klimatu, działań przeciwko rosnącym kosztom życia oraz sprzeciwia się przywróceniu obowiązkowej służby wojskowej. Jednoznacznie odrzuca przemoc.

Trudno jednak ocenić, jak duża będzie rzeczywista mobilizacja na 31 października. Według danych zamieszczonych na stronie internetowej inicjatywy do udziału w demonstracjach zarejestrowało się już prawie 34 tys. osób w 21 miastach.

Związek policjantów ostrzega przed zamieszkami

Na ten dzień przygotowują się odpowiednio niemieckie służby i policja. Minister spraw wewnętrznych Hesji Roman Poseck oświadczył, że służby bezpieczeństwa mają ten dzień „pod szczególną obserwacją”. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Dolnej Saksonii poinformowało natomiast, że policja została odpowiednio przygotowana i uważnie śledzi rozwój sytuacji. – Musimy bardzo uważać, aby radykalne środowiska nie zawłaszczyły demokratycznych protestów, tak jak miało to miejsce we Francji, wykorzystując je do realizacji swoich fantazji o przemocy, nadużywania wolności zgromadzeń i podsycania narracji o policji działającej przeciw obywatelom – powiedział szef berlińskiego oddziału Związku Zawodowego Policji (GdP) Stephan Weh. Zwrócił uwagę, że protesty przypadają na noc Halloween, kiedy na ulicach często używana jest pirotechnika.

Przewodniczący GdP ds. policji federalnej Andreas Rosskopf zapowiedział zdecydowaną reakcję w przypadku wybuchu zamieszek. „Policje krajów związkowych i policja federalna będą działać stanowczo i bezkompromisowo - powiedział w rozmowie z „Rheinische Post”. Ostrzegł też, że wśród demonstrantów mogą pojawić się radykałowie i ekstremiści, którzy będą chcieli atakować policjantów „z użyciem przemocy i brutalności” oraz po prostu niszczyć mienie.

Protesty zapoczątkowane we Francji przez uczniów, początkowo skierowane przeciw problemom w systemie edukacji, w ostatnich tygodniach rozszerzyły się na inne kwestie społeczne. W miniony weekend na ulice wyszły w całym kraju setki tysięcy osób, a demonstracjom towarzyszyły również poważne zamieszki.

(DPA, AFP/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Prognoza Wiedeńskiego Instytutu Międzynarodowych Porównań Gospodarczych (WIIW) nie pozostawia cienia wątpliwości, że liderem gospodarczego wzrostu w gronie jedenastu unijnych państw Europy Środkowej i Wschodniej jest Polska. Oczekiwane 3,7 proc. wzrostu produktu krajowego brutto (PKB) w tym roku i równe 3 proc. w przyszłym zapewnia nadal pierwsze miejsce na podium – głosi opublikowany w środę, 21 października, raport.

Analitycy z Wiednia chwalą niemal cały region, zarówno kraje członkowskie Unii, jak i leżące poza jej granicami: „Pomimo gwałtownego wzrostu cen energii spowodowanego wojną w Iranie oraz obecnych zawirowań geopolitycznych koniunktura w Europie Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej wykazuje się zadziwiającą odpornością” – napisali.

Prognoza jesienna WIIW „Trwały wzrost gospodarczy w coraz bardziej niebezpiecznym świecie” obejmuje 23 kraje: jedenaście państw unijnych, osiem ubiegających się o członkostwo w UE (sześć bałkańskich, Mołdawię i Ukrainę), a także Turcję, Białoruś, Rosję i Kazachstan. Gospodarka na całym tym obszarze ma w tym roku wzrosnąć o 1,8 proc., w przyszłym o 2,3 proc. Gdyby to porównanie nie obejmowało Rosji i napadniętej przez nią Ukrainy, różnica byłaby jeszcze większa. Niestety takich liczb autorzy raportu nie przedstawili.

Polska pokazuje, jak się to robi

Odporność wschodnich państw Unii na zawirowania w ich otoczeniu jest zdaniem autorów prognozy skutkiem dokonującej się w nich „zasadniczej zmiany modelu wzrostu gospodarczego”, wskutek której przestają one być tanimi montowniami dla zachodnich koncernów. Wzrost ich gospodarek w tym roku ma osiągnąć 2,2 proc., a w przyszłym 2,5 proc. I ma być wyraźnie ponad dwa razy szybszy niż w strefie euro, gdzie jest oczekiwany na poziomie odpowiednio 0,9 i 1,0 proc. W coraz większym stopniu jest on generowany przez produkty i usługi o wyższej wartości dodanej, przez silną konsumpcję prywatną oraz przez inwestycje publiczne.

To jest przede wszystkim przypadek Polski.

– Kraje, które stawiają na technologię i wzrost wydajności, na przykład poprzez automatyzację i cyfryzację, nadal mają duże szanse na osiągnięcie sukcesu gospodarczego. Polska i w pewnym stopniu także Czechy pokazują, jak to robić – twierdzi główny autor raportu, wiceprezes WIIW Richard Grieveson.

Lepiej wiedzie się także Węgrom, których gospodarka pod rządami nowego premiera Pétera Magyara zaczyna się rozpędzać. Na uwagę zdaniem WIIW zasługuje „ogromne zaufanie”, jakim inwestorzy obdarzyli jego rząd, „co znajduje odzwierciedlenie w silnym umocnieniu waluty krajowej – forinta – oraz w znacznym spadku rentowności węgierskich obligacji skarbowych”.

Po recesji w 2023 roku i dwóch latach niemalże stagnacji w tym roku węgierska gospodarka ma urosnąć o 1,7 proc., a za rok o 2,6. Byłby to już wynik bliski do prognozowanego dla pozostałych unijnych państw regionu z wyjątkiem Rumunii i Słowacji.

Mniejszy wpływ Niemiec

Eksperci WIIW oczekują mianowicie w tym roku lekkiej recesji na poziomie -0,4 proc. w Rumunii i słabego wzrostu o 0,5 proc. w Słowacji. Gospodarki obu tych państw są bowiem według nich mocno uzależnione od tego, jak się wiedzie Niemcom.

Nie należy jednak oczekiwać ich zdaniem, że powolne ożywienie gospodarcze w Niemczech przyniesie znaczniejsze korzyści w regionie, jak miało to miejsce w przeszłości, ponieważ jego motorami napędowymi będą sektory zbrojeniowe i infrastruktury. W tych dziedzinach integracja gospodarek Europy Środkowej i Wschodniej jest zaś znacznie słabsza, niż w sektorze motoryzacyjnym i maszynowym. Z drugiej strony inwestycje zbrojeniowe i napływ unijnych pieniędzy wpłyną pozytywnie na sam wzrost gospodarczy tych państw.

Nie bez znaczenia jest również bardziej zdecydowane stanowisko Unii w sporze handlowym z Chinami. Dzięki temu chwilę wytchnienia może zyskać ściśle powiązany z Niemcami przemysł samochodowy. Z drugiej strony chińskie inwestycje bezpośrednie oraz import chińskich półproduktów mogą stać się trudniejsze i droższe.

Putin stawia na terror

Zaostrza się natomiast według analityków wiedeńskiego think tanku ekonomicznego sytuacja gospodarki napadniętej przez Rosję Ukrainy, która znalazła się według nich pod ścianą. Zniszczenia obiektów energetycznych, infrastruktury krytycznej i urządzeń przeładunkowych nad Morzem Czarnym wywołane przez rosyjskie naloty, a także blokada portów coraz bardziej odbijają się na gospodarce. Zniszczenia w infrastrukturze eksportowej najbardziej dotknęły ukraińskie rolnictwo. W sierpniu wywóz zboża z kraju zmalał aż o 70 proc. w porównaniu z lipcem. Cierpi też metalurgia. Niektóre stalownie musiały wstrzymywać na jakiś czas produkcję.

Dlatego WIIW obniżył prognozy wzrostu dla Ukrainy w stosunku do poprzedniej prognozy do 0,6 proc. w tym roku i 2,1 proc. w 2027 roku, podkreślając jednocześnie, że przyszłoroczny wynik będzie bardzo mocno uzależniony od utrzymania obecnego wsparcia zarówno finansowego, jak i militarnego dla Kijowa. A to według autorów prognozy „wydaje się jednak coraz bardziej niepewne”.

Zdaniem Olgi Pindiuk, ekspertki do spraw Ukrainy wiedeńskiego instytutu, piąta zima w tej wojnie będzie zapewne ciężką próbą dla tego kraju, który z powodu braku pocisków przeciwlotniczych ma coraz większy problem z obroną przed atakami liczniejszych rosyjskich rakiet balistycznych i dronów. – W obliczu niewielkich sukcesów militarnych na froncie Putin stawia teraz przede wszystkim na terroryzowanie ukraińskiej ludności cywilnej – podkreśla analityczka.

Rosja ma dość pieniędzy na wojnę

Wojna ma również coraz większy wpływ na gospodarkę agresora, która także niemal się zatrzymała. PKB Rosji wzrośnie bowiem w tym roku według prognozy wiedeńskiego instytutu zaledwie o 0,6 proc., w przyszłym o 1,3.

W tym kontekście WIIW podkreśla znaczenie ukraińskich ataków na rosyjskie rafinerie, które doprowadziły do „prawdziwego kryzysu paliwowego w całym kraju” i podniosły inflację o 1,5 punktu procentowego w stosunku rocznym. Innym skutkiem tych ataków był zakaz eksportu benzyny, oleju napędowego i paliwa lotniczego, co spowodowało, że Moskwa znacznie mniej skorzystała na wzroście cen paliw kopalnych na światowych rynkach wywołanym wojną w Iranie. – Trzeba zatem poczekać, aby zobaczyć, ile oleju napędowego Rosja będzie w stanie wprowadzić na rynek światowy dzięki porozumieniu zawartemu między prezydentem USA Donaldem Trumpem a prezydentem Putinem – uważa Wasil Astrow, ekspert WIIW do spraw Rosji.

Sankcje mają negatywny wpływ na rosyjską gospodarkę, bo ograniczają możliwości inwestycyjne i potencjał wzrostu. Niskie nakłady inwestycyjne na nowe moce produkcyjne stanowią zaś zdaniem Astrowa jeden z największych problemów rosyjskiej gospodarki.

Wydatki wojenne spowodują z kolei, że w tym roku deficyt budżetowy przekroczy 3 proc. Ale w kwestii najważniejszej niczego to nie zmienia: – Również w przyszłym roku prezydent Putin nie będzie miał żadnych problemów z finansowaniem wojny przeciw Ukrainie, ponieważ rosyjski dług publiczny jest bardzo niski w porównaniu z innymi krajami, i nadal będzie mógł pożyczać pieniądze od krajowych banków – twierdzi analityk Wiedeńskiego Instytutu Międzynarodowych Porównań Gospodarczych.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Po informacji o globalnej luce bezpieczeństwa wciąż wiele stron internetowych w Niemczech działa z ograniczeniami. Problemy występowały m.in. na oficjalnym portalu stolicy Berlin.de. Ograniczona była również dostępność części szpitali w regionie oraz uniwersytetów. Berlińska kolej miejska S-Bahn Berlin poinformowała natomiast w nocy, że jej strony internetowe znów działają bez ograniczeń.

Z powodu krytycznej luki bezpieczeństwa w szeroko stosowanym języku programowania PHP w wielu krajach związkowych Niemiec profilaktycznie odłączono od sieci liczne strony internetowe. W czwartek rano, 22 października, część serwisów została ponownie uruchomiona, w tym niektóre witryny rządów niemieckich krajów związkowych, policji i ministerstw.

Poważna luka w PHP

Przyczyną jest wykryta poważna luka w zabezpieczeniu, która zachwiała podstawą wielu stron internetowych i usług online na całym świecie. Ostrzega się, że przestępcy mogą ją wykorzystać.

Problem dotyczy powszechnie używanego języka programowania PHP, na którym opiera się znaczna część internetu – od prostych blogów, przez duże portale informacyjne, po sklepy internetowe i systemy zarządzania treścią, takie jak WordPress.

Także niemiecki Federalny Urząd ds. Bezpieczeństwa Informacji (BSI) wydał oficjalne ostrzeżenie dotyczące cyberbezpieczeństwa. Podkreślono konieczność jak najszybszego zainstalowania aktualizacji zabezpieczeń. Wykryte luki stwarzają poważne zagrożenie – alarmuje BSI.

To muszą wiedzieć internauci

Dla zwykłych użytkowników internetu korzystających ze smartfonów lub komputerów nie ma na razie potrzeby podejmowania bezpośrednich działań, ponieważ luka nie znajduje się na urządzeniach końcowych użytkowników, lecz na serwerach obsługujących strony internetowe.

Problem może jednak dotyczyć internautów pośrednio, na przykład przez awarie ważnych usług online lub potencjalne wycieki danych ze stron, które nie zostały odpowiednio szybko zabezpieczone.

(DPA/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Steve Witkoff, specjalny wysłannik prezydenta USA Donalda Trumpa, spotkał się w Petersburgu z Władimirem Putinem. Rosyjski dyktator usłyszał od niego, że jest „humanitarnym człowiekiem” – wywołało to poruszenie światowej opinii publicznej. Kreml po zakończeniu tego spotkania zapowiedział, że gotów jest wrócić do rozmów trójstronnych z USA i Ukrainą w Abu Zabi i zgodził się uwolnić przetrzymywanego w Rosji amerykańskiego obywatela. Niemieckie media z obawą komentują obecny stan relacji USA z Rosją i Ukrainą oraz perspektywy na pokój.

„Putin nawet nie mrugnął”

„Wzajemne wyrazy wdzięczności na początku spotkania Władimira Putina z amerykańskim negocjatorem Steve'em Witkoffem w Petersburgu były bardzo wymowne” – zauważa „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. „Putin nawet nie mrugnął, gdy ogłoszono go dobroczyńcą, a następnie zaoferował cierpiącym Amerykanom kolejną porcję rosyjskiej pomocy”.

„Prezydent Rosji ma szczególny talent do inscenizowania spotkań politycznych w taki sposób, by ukazywały one symboliczną przewagę sił na jego korzyść. To, że Trump i jego otoczenie dają się wciągać w takie gierki – które stawiają na głowie rzeczywisty układ sił gospodarczych i militarnych między Rosją a USA – jest fatalne w skutkach. Konsekwencje nie są bowiem jedynie symboliczne, lecz całkiem realne” – pisze gazeta z Frankfurtu. „W rezultacie zawieszenie broni, a tym bardziej pokój w Ukrainie, oddaliły się jeszcze bardziej”.

„Humory Trumpa mogą zwrócić się przeciw Moskwie”

„W końcu na Kremlu wiedzą, że poprzez dieseldeal Trump reaguje przede wszystkim na presję wewnętrzną. Moskwa oczywiście korzysta na tym, że Waszyngton zawiesza sankcje. Ale czy po wyborach połówkowych wszystko się znów nie zmieni? Na Kremlu już dawno zrozumieli też, że jeśli Trump po raz kolejny wyładowuje swoją frustrację na Wołodymyrze Zełenskim, nie oznacza to automatycznie końca ukraińskiego przywódcy. Putin będzie w pełni zadowolony dopiero wtedy, gdy USA wstrzymają wsparcie dla Kijowa i zniosą sankcje na Moskwę” – zauważa „Süddeutsche Zeitung”.

„Do tego czasu humory Trumpa mogą w każdej chwili znów zwrócić się przeciwko Moskwie. Wystarczyłoby, by ponownie zażądał zawieszenia broni, na co Putin przed zimą z pewnością się nie zgodzi. Donbas należy bowiem do kwestii, w których Kreml nie zamierza iść na żadne ustępstwa. Dopóki Trump nie zmusi Ukrainy do odwrotu, Putin zda się na własną armię (…). W międzyczasie Kreml chętnie odwraca uwagę Trumpa od własnej nieustępliwości, proponując deale ws. gospodarki czy wymiany więźniów” – pisze gazeta z Monachium.

Co z sankcjami?

Lokalny dziennik z Norymbergi „Nürnberger Zeitung” pisze, że „najwyraźniej prezydent USA, w obliczu gwałtownie spadających notowań tuż przed wyborami połówkowymi, chce pokazać, że kwestia sankcji wobec agresora jest dla niego całkowicie nieistotna, jeśli w grę wchodzi dobro amerykańskiego kierowcy”.

„Choć fakt, że w Niemczech partie demokratyczne nie dopuszczają do żadnych sporów wokół pomocy dla Ukrainy, jest z perspektywy Moskwy korzystny, niesie ze sobą również pewne zagrożenia. W społeczeństwie może bowiem powstać wrażenie, że przekazywane środki trafiają do studni bez dna. Jeśli chcemy zapobiec sytuacji, w której radykałowie będą dalej czerpać z tego tematu polityczne korzyści, musimy wreszcie lepiej wyjaśniać sens pomocy dla Ukrainy albo wyznaczyć dla niej konkretne cele” - czytamy.

Na otoczonym zbombardowanymi wieżowcami podwórzu, na metalowej konstrukcji huśtawki wisi zakurzony dywan. Emerytka Tetiana wyniosła go ze swojego zasypanego gruzem mieszkania i zaczęła czyścić.

Kilka dni temu w tej dzielnicy, położonej na zachodnich obrzeżach Słowiańska, spadły trzy rosyjskie bomby lotnicze. Jedna z nich zniszczyła część pięciopiętrowego bloku. Rannych zostało siedem osób.

Tetiana, która mieszka w budynku naprzeciwko, przygotowywała właśnie w swojej kuchni posiłek, gdy rozległa się eksplozja. – Okna przeleciały tuż obok mnie, ale nie trafiły we mnie, nawet nie drasnęły – wspomina kobieta. – Bomby uderzyły w drugie piętro, a na czwartym mieszkała pewna kobieta – krzyczała głośno. Udało się ją uratować, zanim zawaliła się cała ta część bloku.

– Na drugim piętrze mieszkali lokatorzy. Przez swoje okno widziałam, kiedy paliło się u nich światło. W tej chwili najwyraźniej nie było ich w domu – kontynuuje Tetiana. Mimo oferty ewakuacji nie opuściła jeszcze Słowiańska. Od lata miasto znajduje się na liście terenów objętych działaniami wojennymi.

– Nie wiem, dokąd miałabym się udać. Moja emerytura wynosi 3400 hrywien (ok. 293 zł). Nawet gdybym otrzymała dodatek na przeprowadzkę w wysokości 2000 hrywien (ok. 172,5 zł), nie byłabym w stanie przeżyć za te 5000 hrywien miesięcznie. Nigdzie! Wynajem mieszkania kosztuje dziś na miesiąc nawet 20 000 hrywien (ok. 1725 zł) – mówi.

W jej dzielnicy prąd i woda wciąż są, ale gaz został odłączony. – Przetrwamy to – ma nadzieję Tetiana. – Wszystko będzie dobrze, tak wszystkim mówię. Bardzo tego pragnę.

„Samoloty bojowe na niebie!”

Nawet kilka dni po ataku nieliczni mieszkańcy uszkodzonych budynków wciąż porządkują swoje mieszkania. Jakiś mężczyzna pracuje przy oknie obok zniszczonej części bloku. Wygląda na to, że jest tam zupełnie sam.

Podjeżdża samochód. W środku siedzi starsze małżeństwo, właściciele mieszkania w sąsiednim bloku. Ewakuowali się w rejon Kijowa, ale usłyszeli o nalotach i przyjechali, by zabrać swoje rzeczy i zabezpieczyć okna płytami wiórowymi.

W trakcie prac porządkowych Rosjanie znów atakują. Tym razem bomby uderzają w budynek, w którym mieści się państwowy punkt pomocy w sytuacjach kryzysowych oraz siedziba Czerwonego Krzyża. Podczas gdy straż pożarna gasi pożar, ratownicy i wolontariusze wynoszą z budynku ocalałe przedmioty i usuwają odłamki szkła. W wyniku ataku osiem osób zostaje rannych.

– Samoloty bojowe na niebie! – krzyczy nagle jeden z ratowników, a wszyscy obecni opuszczają budynek. Mieszkańcy są przerażeni, ale wahają się, czy schronić się w piwnicach. Wolą czekać na ławkach w pobliżu bloków, aż sytuacja zostanie uznana za bezpieczną.

Byłam właśnie na balkonie, kiedy rozległ się głośny huk. – Poczułam się, jakby ktoś uderzył mnie w głowę. To był ogłuszający hałas – opowiada o jednym z ostatnich ataków Natalia, emerytka. Przyjeżdża do tej dzielnicy, aby opiekować się swoją siostrą bliźniaczką. – Ona nie może się już poruszać. Dzisiaj nie udało mi się kupić dla niej chleba, więc przyniosłam jej sucharki – mówi. Choć na terenie spalonego targowiska wciąż działają sklepy i kilka stoisk, chleb nie jest tam sprzedawany codziennie.

– Próbowałam namówić siostrę, żebyśmy wyjechały. Ja trafiłabym do domu opieki, a ona do szpitala. Jej pies jest chory, ja też mam swojego – mówi Natalia, krytykując fakt, że podczas ewakuacji nie wolno zabierać ze sobą zwierząt domowych. – Muszę tu zostać, bo nie mogę zostawić siostry z jej psem. Ona się martwi, jest na mnie zła – tak, jakbym to ja była za wszystko odpowiedzialna. Po prostu nie mam już siły – żali się.

Natalia powoli rusza w drogę powrotną do domu, w stronę centrum miasta. – Muszę dotrzeć na miejsce, zanim zapadnie zmrok – podkreśla. To prawie cztery kilometry pieszo. Komunikacja miejska przestała kursować po tym, jak w wyniku ataku na dwa autobusy w sąsiednim Kramatorsku zginęło 30 osób.

„Przywykliśmy do życia pod ostrzałem”

Centrum Słowiańska jest poważnie zniszczone. Gdzieniegdzie wciąż jeszcze działają sklepy. Na ulicach widać niewielu ludzi. Spośród dawnych 100 tys. mieszkańców miasta pozostało około 20 tys. To głównie osoby starsze, które nie mają możliwości wyjazdu.

Wasyl też jest emerytem. Pochodzi ze wsi Majaky na północ od Słowiańska. Sąsiad podwiózł go do centrum miasta, gdzie Wasyl właśnie je obiad w kawiarni. – Przyzwyczailiśmy się już do życia pod ostrzałem – mówi. – To jednak złe przyzwyczajenie, którego dawno powinniśmy się pozbyć.

Wasyl słabo słyszy i najwyraźniej nie zauważa dronów krążących na niebie, do których strzelają żołnierze. Dla ojczyzny chce pokoju. Sprzeciwia się jednak oddaniu Moskwie kontrolowanej przez Kijów części obwodu donieckiego, czego domaga się Władimir Putin.

Dwie starsze kobiety rozmawiają przy ulicy, nad którą rozpięto siatki chroniące przed dronami. – Nie pamiętam, kiedy ostatni raz przespałam całą noc – żali się Iryna. – Biorę walerianę, ale niewiele pomaga. Jest strasznie, jednak nie mam dokąd pójść. Mam dwa koty – nie mogę ich zabrać, musiałabym je zostawić. A tak bardzo je kocham – to wszystko, co mam – mówi.

– Pozostaje tylko się ukryć, drżeć ze strachu i modlić do Boga, żeby wszystko dobrze się skończyło. Kiedy idę na targ, nie wiem, czy dotrę tam żywa. Cały czas patrzę w niebo, sprawdzając, czy coś tam lata – kontynuuje emerytka.

Główny bazar, na który zmierza kobieta, został kilka tygodni temu zaatakowany przez rosyjskie drony. Co najmniej trzy osoby zostały ranne. Od tamtej pory jest tam mniej sprzedawców i klientów.

„Marzymy, by tu zostać”

Walerija, sprzedawczyni bielizny, przyprowadziła do pracy swoją pięcioletnią córkę Sofiję, ponieważ przedszkola w Słowiańsku są zamknięte. Ulica, przy której mieszkają, nie jest jeszcze objęta nakazem przymusowej ewakuacji rodzin z dziećmi.

– Przywykłyśmy już do takiego życia. W 2022 roku zostałyśmy ewakuowane, ale później wróciłyśmy. A teraz znów czekamy na ewakuację – opowiada Walerija.

Pięciolatka biega po alejkach targowiska wraz ze swoją o rok starszą koleżanką Anią. Matka Ani jest żołnierką i broni rodzinnego miasta. Obok Ani siedzi jej babcia Tetiana, która sprzedaje odzież męską i również musiała zabrać wnuczkę do pracy.

Tetiana spakowała już swoje rzeczy i – póki jeszcze działa poczta – wysyła je do obwodu dniepropetrowskiego, gdzie będzie jej nowy dom. – Bardzo nam przykro, że nasza Ukraina jest niszczona – mówi seniorka, powstrzymując łzy. – Kto odbuduje nasze miasta? – pyta. – Mam nadzieję, że wrócimy. Ale kiedy myślę o Bachmucie… Tam nie ma już domów, do których ludzie mogliby wrócić. Liczę na naszych chłopaków, że utrzymają nam miasta, choć zdaję sobie sprawę, że będzie to bardzo trudne.

– Marzymy o tym, by tu zostać – mówi Marija, która również pracuje na targowisku. – Nie chcemy wyjeżdżać, ale chyba musimy. Sytuacja jest krytyczna – dodaje.

Czeka na swojego męża, który służy na froncie. Jej siostra również jest żołnierką, a brat poległ, przez co pięciu siostrzeńców zostało bez taty.

Kobiety nie mają nadziei na zawieszenie broni. – Putin tego nie będzie chciał, a nasze młode pokolenie zapyta nas potem, o co właściwie walczyliśmy – mówi Tetjana. Podkreśla, że to Rosjanie powinni wycofać się z ukraińskiego terytorium. Nad targowiskiem słychać drony i strzały. – Naszym chłopakom trudno jest je zestrzelić, ale naprawdę bardzo się starają – mówi Tetjana.

Komisja Europejska bada, czy popularna także w Polsce platforma Booking.com naruszyła unijne przepisy dotyczące usług cyfrowych. Wątpliwości dotyczą m.in. fałszywych ofert noclegów, kradzieży tożsamości i innych form oszustw wymierzonych w konsumentów. Bruksela chce ustalić, czy portal z siedzibą w Holandii podejmuje wystarczające działania, by usuwać takie oferty.

Booking.com zapewnił, że w pełni współpracuje z Komisją Europejską. Firma podkreśliła, że nadal zamierza wspólnie z właściwymi organami zwalczać oszustwa internetowe oraz chronić podróżnych i swoich partnerów.

Postępowanie wszczęto w sytuacji, gdy organizacje konsumenckie ostrzegają przed rosnącą skalą oszustw w internecie. Według urzędników Komisji sam Booking.com informował o wzroście liczby prób oszustwa na swojej platformie o 500 proc. na całym świecie.

Ponad tysiąc zgłoszeń oszustw

W pierwszej połowie 2026 roku odnotowano 1072 zgłoszenia dotyczące oszustw, które spowodowały straty w wysokości 82 tys. euro. Jak podała Komisja Europejska, oznacza to dziesięciokrotny wzrost w porównaniu z poprzednim rokiem.

Jednym z tematów postępowania są próby phishingu na platformie. To jedna z najczęstszych metod oszustwa w internecie. Cyberprzestępcy za pomocą fałszywych wiadomości próbują wyłudzić od użytkowników poufne informacje, takie jak hasła czy dane bankowe.

Komisja sprawdzi ochronę danych użytkowników

Komisja sprawdzi również sposób, w jaki Booking.com przekazuje operatorom obiektów noclegowych dane dotyczące rezerwacji i gości oraz jak działa system wiadomości na platformie. Urzędnicy chcą w szczególności ustalić, czy firma wdrożyła wystarczające zabezpieczenia przed niewłaściwym wykorzystaniem danych użytkowników.

Samo wszczęcie postępowania nie oznacza, że Booking.com naruszył unijne przepisy, zastrzegła Komisja Europejska. – Europejczycy powinni móc rezerwować wakacje bez obaw, że padną ofiarą oszustwa – powiedziała unijna komisarz ds. technologii Henna Virkkunen.

Płatne oferty Booking.com też pod lupą

Bruksela zamierza ponadto zbadać, jak Booking.com informuje użytkowników o płatnej promocji ofert. Chodzi o wyniki wyszukiwania, które w zamian za dodatkową opłatę mogą być wyświetlane na wyższych pozycjach, oraz o to, czy są one jednoznacznie oznaczone jako reklama.

Według Komisji Europejskiej właściciele obiektów noclegowych mogą zwiększać widoczność swoich ofert w wynikach wyszukiwania Booking.com, płacąc wyższą prowizję. Konsument powinien móc jasno rozpoznać, że takie wyróżnione propozycje są reklamą. Zdaniem Brukseli użytkownicy powinni również otrzymywać wystarczające informacje o możliwości zmiany ustawień dotyczących reklam.

Podstawą postępowania jest unijny akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA), który w pełnym zakresie obowiązuje od lutego 2024 roku. Przepisy mają zwiększyć odpowiedzialność dużych platform internetowych.

Na podstawie DSA Komisja Europejska wszczęła już postępowania m.in. wobec TikToka, Facebooka, Instagrama, Snapchata oraz dużych platform oferujących treści pornograficzne. W przypadku należącego do Elona Muska serwisu X oraz platform handlowych Temu i AliExpress Komisja nakładała już milionowe kary za naruszenia unijnych przepisów.

(DPA/du)