Deutsche Welle | Gazeta.PL_news CopyPaste

Prezydent Niemiec miał włączyć się w niedawny spór koalicyjny dotyczący reform świadczeń socjalnych. Jak podał „Spiegel”, Frank-Walter Steinmeier zadzwonił we wtorek do wicekanclerza i ministra finansów Larsa Klingbeila oraz ministra spraw wewnętrznych Alexandra Dobrindta najwyraźniej z obawy o dalsze funkcjonowanie koalicji.

W Niemczech prezydent pełni głównie funkcję reprezentacyjną i z reguły nie ingeruje w bieżącą politykę. Łamanie tej reguły może być oznaką poważnego kryzysu politycznego.

Magazyn „Der Spiegel” napisał, że wrażenie, iż sytuacja jest wyjątkowo poważna i że koalicja może nawet się rozpaść, mogło powstać podczas rozmowy Steinmeiera z kanclerzem Friedrichem Merzem na marginesie uroczystości z okazji 75-lecia Federalnego Trybunału Konstytucyjnego w Karlsruhe. Według „Spiegla” prezydent miał wrócić do Berlina z przekonaniem, że Niemcom może grozić kryzys państwowy.

Rząd: partie koalicji dobrze współpracują

Zastępca rzecznika rządu Sebastian Hille potwierdził w piątek, że Merz i Steinmeier krótko rozmawiali w Karlsruhe. Nie chciał jednak ujawnić treści tej rozmowy. Rzecznicy resortów finansów i spraw wewnętrznych nie wypowiedzieli się na temat konkretnych rozmów telefonicznych ministrów z prezydentem. Rzecznik Klingbeila stwierdził jedynie, że wicekanclerz pozostaje z prezydentem federalnym „w regularnym kontakcie”.

Wicerzecznik rządu odrzucił zarzuty, jakoby koalicja była niezdolna do działania. Jak zaznaczył, dowodem jest również przyjęcie przez rząd w środę uchwały dotyczącej reformy opieki.

Hille podkreślił, że koalicja CDU, CSU i SPD współpracuje „dobrze, konstruktywnie i niezawodnie”. Dodał, że nie ma nic nadzwyczajnego w tym, iż trzy partie tworzące koalicję patrzą na niektóre kwestie „z różnych perspektyw”.

Zastępca rzecznika rządu skrytykował także fakt, że różnice stanowisk są w mediach przedstawiane tak, jakby znajdowały się „na samym szczycie skali eskalacji sporów”. Jego zdaniem jest to „niezgodne z rzeczywistością i zniekształca obraz sytuacji”. Zaapelował, by „nie dostrzegać wyłącznie rzekomych negatywnych aspektów, lecz zauważyć, że wiele spraw posuwa się naprzód”.

(AFP/du)

Według danych Ogólnoniemieckiego Klubu Samochodowego (ADAC) ceny na stacjach benzynowych były zauważalnie niższe już w pierwszym dniu obowiązywania nowej ulgi na paliwo. „W porównaniu z poprzednim dniem średnie dobowe ceny w pierwszym dniu obecnego rabatu paliwowego spadły o około 13 centów” – poinformował w piątek ADAC.

W skali całych Niemiec litr benzyny Super E10 kosztował w czwartek średnio 2,114 euro, a oleju napędowego 2,262 euro. ADAC wielokrotnie apelował do koncernów paliwowych o szybkie przekazanie kierowcom pełnej korzyści wynikającej z obniżki podatku energetycznego, wynoszącej około 17 centów na litr. Do przedsiębiorstw zwrócił się również prezes Federalnego Urzędu Antymonopolowego Andreas Mundt, apelując o takie działanie, choć firmy nie są do tego prawnie zobowiązane.

Państwowo subsydiowana ulga obowiązuje od początku października do końca grudnia i ma obniżyć ceny benzyny i oleju napędowego, które ponownie znacząco wzrosły w związku z wojną na Bliskim Wschodzie, o niespełna 17 centów za litr. Kontrowersyjny rabat paliwowy będzie kosztował około 2,5 mld euro, przy czym koszty zostaną po połowie pokryte przez rząd federalny i kraje związkowe. Czternaście centów na litr wynika z obniżki podatku energetycznego, a dodatkowe trzy centy są efektem niższego podatku VAT.

Oprócz rabatu paliwowego od przyszłego roku mają zostać wprowadzone także formy wsparcia w postaci bezpośrednich przelewów. Ponadto Ministerstwo Gospodarki ma przygotować projekt ustawy dotyczącej limitu cen paliw na wzór rozwiązań stosowanych w Luksemburgu lub Belgii. Regulacja miałaby wejść w życie najpóźniej na początku 2027 roku.

Urząd antymonopolowy ostrzega

– Z punktu widzenia konkurencji państwowy limit cen jest złożoną ingerencją w rynek – ostrzegł szef Federalnego Urzędu Antymonopolowego. Kluczowe znaczenie będzie miało ustalenie sposobu wyznaczania maksymalnej ceny oraz uwzględniania kosztów zakupu i produkcji – podkreślił Mundt.

– Jeśli zostanie ona ustalona zbyt wysoko, istnieje ryzyko, że sama stanie się punktem odniesienia dla rynku, a dostawcy będą dostosowywać swoje ceny do tego pułapu zamiast konkurować ze sobą poprzez ich obniżanie – dodał. Z kolei zbyt niski limit może prowadzić do błędnych bodźców ekonomicznych, na przykład kosztem produkcji lub zaopatrzenia rynku niemieckiego. Jak zaznaczył Mundt, proces kształtowania cen paliw jest bardzo złożony.

W zakończonym kwartale letnim średnie ceny benzyny E10 wzrosły według urzędu antymonopolowego o ponad 18 centów, do 2,17 euro za litr, a oleju napędowego o 21 centów, do 2,234 euro za litr.

Apele o bardziej ukierunkowane wsparcie

Wiceszef socjaldemokratycznej SPD Alexander Schweitzer zaapelował do rządu Niemiec o dalsze działania osłonowe dla obywateli. Koalicja rządowa CDU/CSU i SPD musi „dopilnować, aby ulga paliwowa została utrzymana – także w przyszłym roku” – powiedział były premier Nadrenii-Palatynatu w rozmowie z tygodnikiem „Zeit”.

Ekonomiści, opozycja i organizacje konsumenckie krytykują rabat paliwowy jako kosztowny, nieefektywny i niewystarczająco precyzyjny. – Tych pieniędzy brakuje w innych obszarach, a istnieje ryzyko, że stanie się to rabatem dla koncernów, ponieważ widzimy, że korzyści nie są w rzeczywistości przekazywane konsumentom w stosunku jeden do jednego – powiedziała w rozmowie z Reuters TV przewodnicząca Federacji Niemieckich Organizacji Konsumenckich Ramona Pop.

Jej zdaniem pomoc przyznawana jest „metodą kosiarki”, obejmując również osoby, które mogłyby sobie pozwolić na wyższe ceny paliw. Lepszym rozwiązaniem byłyby celowane świadczenia w formie bezpośrednich wypłat dla gospodarstw domowych o niskich dochodach.

(Reuter/du)

Jak poinformował w piątek Hanzeatycki Wyższy Sąd Krajowy w Hamburgu, 3. Senat Karny odmówił dopuszczenia dwóch rosyjskich spółek do udziału w postępowaniu w roli oskarżycieli posiłkowych. Zdaniem sądu nie występuje szczególna potrzeba ochrony procesowej wynikająca z poważnych skutków gospodarczych przestępstwa.

Proces rozpocznie się w połowie października

Od 14 października przed Hanzeatyckim Wyższym Sądem Krajowym sądzony będzie obywatel Ukrainy Serhij K., oskarżony o udział w atakach na gazociągi Nord Stream. Prokuratura zarzuca mu współsprawstwo w: zbrodni wojennej polegającej na zastosowaniu zakazanych metod prowadzenia wojny poprzez atak na obiekty cywilne, spowodowaniu eksplozji materiałów wybuchowych, zniszczeniu obiektów budowlanych, zakłóceniu funkcjonowania przedsiębiorstw użyteczności publicznej.

We wrześniu 2022 roku eksplozje w pobliżu duńskiej wyspy Bornholm uszkodziły oba gazociągi do tego stopnia, że przesył gazu nimi stał się niemożliwy. Przed zamachami gazociągiem Nord Stream 1 transportowano rosyjski gaz ziemny do Niemiec. Nord Stream 2 nie był jeszcze oddany do użytku. Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę Rosja wielokrotnie ograniczała lub całkowicie wstrzymywała przesył gazu przez Nord Stream 1.

Sąd odrzuca „egzystencjalne szkody”

Sąd nie podzielił argumentacji rosyjskich spółek, które twierdziły, że zamach spowodował „egzystencjalne szkody”, co miałoby uzasadniać ich udział w procesie jako oskarżycieli posiłkowych.

Wprawdzie naprawa obu gazociągów może kosztować po kilkaset milionów euro za każdy, jednak nakłady inwestycyjne na ich budowę wynosiły odpowiednio 7,4 mld euro i 9,5 mld euro. W ocenie sądu, według powszechnie przyjętych standardów, nie można zatem mówić o całkowitej katastrofie ekonomicznej ani o szkodzie prowadzącej do upadku przedsiębiorstw.

Sąd uznał również, że nic nie wskazuje na to, by podczas rozprawy oskarżony próbował obarczać odpowiedzialnością same spółki w sposób, który wymagałby ich aktywnej obrony z wykorzystaniem uprawnień przysługujących oskarżycielowi posiłkowemu.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W uzasadnieniu podkreślono też, że celem procesu karnego nie jest pełne wyjaśnienie wszystkich okoliczności zdarzenia wykraczających poza ocenę czynu i winy oskarżonego ani identyfikowanie ewentualnych kolejnych podmiotów, wobec których mogłyby zostać skierowane roszczenia odszkodowawcze.

Oskarżony zatrzymany podczas urlopu

Serhij K. został zatrzymany w sierpniu 2025 roku podczas pobytu na włoskim wybrzeżu Adriatyku. W listopadzie przekazano go niemieckim władzom. Od tego czasu przebywa w areszcie śledczym.

Według ustaleń śledczych w zamachu miało uczestniczyć łącznie siedem osób. Jedna z nich znajduje się obecnie w areszcie śledczym w Chorwacji.

(DPA/stef)

Przedsiębiorca Fred Babbel, który odegrał kluczową rolę w operacji ratowania humbaka, złożył pozew przeciwko głównej sponsorce przedsięwzięcia Karin Walter-Mommert. Jak potwierdził Sąd Krajowy w Schwerinie, Babbel domaga się od niej około 1,35 mln euro. Pozew wpłynął do sądu na początku września. O sprawie jako pierwsza poinformowała gazeta „Ostsee-Zeitung”.

Firma nurkowa Franka Babbela zajmuje się między innymi budową i obsługą pomostów, pracami podwodnymi oraz infrastrukturą portową. W ramach akcji wydobycia z mielizny wieloryba przedsiębiorca zapewnił sprzęt i skierował na miejsce własnych pracowników. Jak powiedział agencji DPA, opracował również kluczowe koncepcje techniczne operacji oraz zaangażował inne firmy, między innymi w celu organizacji niezbędnych jednostek pływających. Twierdzi, że częściowo wyłożył środki z własnej kieszeni na rzecz innych przedsiębiorstw i kilka miesięcy po zakończeniu akcji nadal ponosi związane z nią koszty.

Sponsorka niezadowolona z przebiegu akcji

Z kolei Karin Walter-Mommert powiedziała agencji DPA, że ufa wymiarowi sprawiedliwości. Podkreśliła, że zależy jej przede wszystkim na wyjaśnieniu całej sprawy. Wskazała także na stronę internetową, na której opublikowano pismo adwokackie. Wynika z niego, że zarzuca ona organizatorom uchybienia podczas akcji ratunkowej.

Babbel stwierdził, że Walter-Mommert wpłaciła jeszcze w trakcie operacji 400 tys. euro, jednak środki te zostały natychmiast przekazane dalej, między innymi właścicielom statków i barki. Wieloryb był bowiem transportowany właśnie na barce.

Według Sądu Krajowego w Schwerinie Babbel uiścił zaliczkę na koszty sądowe w wysokości około 23 tys. euro. Teraz rozpocznie się pisemne postępowanie przygotowawcze. Walter-Mommert otrzyma pozew i możliwość zajęcia stanowiska. Następnie strona powodowa będzie mogła odpowiedzieć na jej argumenty. Jeśli strony nie dojdą do porozumienia, sąd wyznaczy termin rozprawy.

Kolejne nieporozumienia dotyczące kosztów

Innym sponsorem kontrowersyjnej akcji był przedsiębiorca Walter Gunz. Jak poinformował jego adwokat, dobrowolnie przekazał on 300 tys. euro na realizację przedsięwzięcia. Jednocześnie zaznaczył, że istnieją dalsze roszczenia ze strony Walter-Mommert, których Gunz nie zamierza regulować. Według niego znaczne wydatki zostały poniesione bez wcześniejszych konsultacji, uzgodnień ani zgody jego klienta.

Walter-Mommert zaprzeczyła tym twierdzeniom, oświadczając, że nie wysuwa już wobec Gunza żadnych roszczeń finansowych i uważa sprawę za zamkniętą.

Ministerstwo również domaga się pieniędzy

Ministerstwo Środowiska kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie nadal żąda zwrotu kosztów, których wysokość wynosi około 140 tys. euro. Chodzi przede wszystkim o koszty personelu związane z nadzorowaniem akcji transportu wieloryba.

Walter-Mommert twierdzi jednak, że odrzuciła te roszczenia jako pozbawione podstaw prawnych. Jak zaznaczyła, do tej pory nie otrzymała żadnej faktury.

Ministerstwo powołuje się na oświadczenie, w którym inicjatywa zajmująca się humbakiem zobowiązała się do pokrycia wszystkich kosztów, w tym wydatków związanych z działaniami władz. Z kolei adwokat Gunza podkreślił, że jego klient nie wiedział o deklaracji pokrycia kosztów przesłanej ministerstwu przez jedną z prawniczek, nie widział jej treści i nigdy jej nie zatwierdził.

Humbak „Timmy”, którego eksperci oceniali jako bardzo ciężko chorego, został wiosną br. przetransportowany przez prywatną inicjatywę na Morze Północne i tam wypuszczony do wody. Wkrótce potem jego zwłoki zostały wyrzucone na brzeg duńskiej wyspy Anholt. Specjaliści od samego początku byli zgodni, że zwierzę należało pozostawić w spokoju i pozwolić mu spokojnie umrzeć.

(DPA/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Ostatnia sieć dużych niemieckich domów towarowych, Galeria, ponownie złożyła wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego. To już czwarta upadłość firmy w ciągu sześciu lat. Nie wiadomo, jaka przyszłość czeka około 12 tys. pracowników zatrudnionych w 83 domach towarowych.

Borykająca się z problemami sieć Galeria zwróciła się do sądu rejonowego w Düsseldorfie o otwarcie postępowania upadłościowego. Firma poinformowała w komunikacie, że działalność wszystkich 83 placówek będzie na razie kontynuowana.

Jak podkreśla Galeria, wniosek ma stworzyć ramy prawne do uporządkowania obecnej sytuacji, ustabilizowania przedsiębiorstwa oraz przygotowania warunków dla jego przyszłości.

Związek zawodowy: „Karygodne błędy”

Około 12 tys. pracowników musi teraz obawiać się o swoje miejsca pracy. Nie wiadomo jeszcze, czy otrzymają świadczenia z tytułu niewypłacalności pracodawcy oraz czy i które placówki zostaną zamknięte.

Związek zawodowy Verdi ocenia sytuację zatrudnionych jako „całkowicie niepewną”. Zdaniem Silke Zimmer, szefowej branży handlowej w Verdi, do kolejnej upadłości doprowadziły „karygodne błędy kadry menadżerskiej”.

Według związku w ostatnich latach właściciele nie zapewnili firmie niezbędnych długofalowych inwestycji. Potrzebne jest szybkie wyjaśnienie, jaka przyszłość czeka pracowników. – Pracownicy potrzebują teraz planu na przyszłość, a nie zasłony dymnej – podkreśla przedstawicielka związku zawodowego.

Wiele domów towarowych już zamknięto

Dla Galerii jest to już czwarty wniosek o upadłość po latach 2020, 2022 i 2024. W wyniku poprzednich postępowań zamknięto liczne domy towarowe. Wierzyciele zrezygnowali z wielomiliardowych roszczeń, aby umożliwić sieci wyjście z kryzysu.

Około dwa i pół roku temu przedsiębiorstwo, działające wtedy jeszcze pod nazwą Galeria Karstadt Kaufhof, złożyło poprzedni wniosek o upadłość. Było to następstwem problemów finansowych ówczesnej spółki-matki Signa. W efekcie tamtego postępowania zamknięto dziewięć z 92 domów towarowych.

Od lata 2024 roku właścicielami Galerii są amerykańska firma inwestycyjna NRDC oraz spółka inwestycyjna przedsiębiorcy Bernda Beetza. Z nazwy firmy zniknęły marki Kaufhof i Karstadt.

W lipcu Galeria zapowiedziała analizę rentowności 33 domów towarowych oraz negocjacje z właścicielami nieruchomości dotyczące warunków najmu. Firma ostrzegła, że bez trwałych rozwiązań dalsze funkcjonowanie części placówek może być zagrożone. Podkreślono, że wszystkie sklepy muszą w sposób trwały generować zyski.

Handel detaliczny w kryzysie

Znaczenie domów towarowych wniemieckim handlu detalicznym w ostatnich latach wyraźnie spadło. Według instytutu badawczego EHI ich udział w rynku zmniejszył się od 2020 roku z 4,2 proc. do zaledwie 1,2 proc. Dane te obejmują nie tylko Galerię, lecz także sieci handlowe, takie jak Müller i Woolworth.

Na rynku nadal działają mniejsi gracze, m.in. Breuninger, grupa KaDeWe oraz Kaufhaus Stolz. Jednak ewentualny upadek Galerii oznaczałby jednocześnie definitywny koniec epoki klasycznych domów towarowych w Niemczech.

(AFP, DPA/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku!

„Polskę ogarnęła lalkomania” – pisze niemiecki dziennik „Sueddeutsche Zeitung” w internetowym wydaniu. Korespondentka gazety Viktoria Grossmann pisze o ogromnym zainteresowaniu powieścią Bolesława Prusa z drugiej połowy XIX wieku w związku z niemal równoczesnym ukazaniem się serialu Netflixa na jej podstawie, a także pełnometrażowego filmu.

„‚Lalka' bez cienia przesady uchodzi za jedną z najważniejszych i najbardziej znanych powieści w historii polskiej literatury. Powstała w czasach, gdy Polska nie istniała jako państwo, ale za to w większym stopniu jako przestrzeń kultury. To właśnie sprawia, że ta książka jest tak ważna do dziś. Wszyscy ją czytali – to lektura obowiązkowa w szkołach – więc każdy może się wypowiedzieć. A nawet niemieccy sąsiedzi: akurat rok temu ukazał się nowy niemiecki przekład powieści nakładem szwajcarskiego wydawnictwa Kampa” – zauważa Grossmann.

„Narodowa świętość”

Według niej powieść ta jest nie tylko historią miłosną i portretem społecznym epoki, lecz także „czymś w rodzaju narodowej świętości, w której, być może jak w niewielu innych dziełach, zawiera się polska dusza”. To właśnie – zdaniem autorki – tłumaczy gorące spory wokół nowych ekranizacji. Wypowiedział się nawet premier Donald Tusk, który na X zaapelował: „Każdy ma prawo do swojej oceny, tylko błagam: nie pozabijajmy się przy tej okazji”.

W opinii niemieckiej dziennikarki „Lalka” jest „czymś znacznie więcej niż historią niespełnionej miłości”. „Nawet określenie jej mianem powieści obyczajowej nie oddaje w pełni bogactwa tego dzieła. Bohaterowie są zbyt złożeni i wielowymiarowi, by zamknąć ich w prostych interpretacjach. To właśnie oni od pokoleń prowokują kolejne odczytania, spory i reinterpretacje” – czytamy.

„Prus kreśli panoramiczny obraz warszawskiego społeczeństwa: biednych i bogatych, ludzi pobożnych i hulaków. Realistyczny opis rzeczywistości niejednokrotnie przechodzi przy tym w ostrą satyrę” – dodaje Grossmann. Jej zdaniem powieść jest fascynująca także z perspektywy historycznej: „Łęcka czyta Zolę, a przyjaciel Wokulskiego, Ignacy Rzecki, śledzi najnowsze polityczne plany Bismarcka”.

Lektura na niepewne czasy

Być może – jak ocenia – powrót zainteresowania „Lalką” wiąże się ze współczesnym poczuciem niepewności i gwałtownymi zmianami. „W takich czasach ucieczka w obszerną powieść i świat minionej epoki, z jej dawnymi troskami i nadziejami, wydaje się szczególnie kusząca. Kto chce, może dostrzec w 'Lalce' opowieść o przełomie, niepewności i kształtowaniu się nowego porządku społecznego. Można jednak równie dobrze pominąć te konteksty i po prostu zanurzyć się w niezwykłej historii miłosnej” – dodaje.

Jak pisze, dla niemieckiego czytelnika część ukrytych znaczeń powieści może pozostać niewidoczna. Taką obawę wyraziła tłumaczka Lisa Palmes podczas dyskusji poświęconej książce w Ambasadzie Niemiec w Warszawie. „Lalka” opowiada bowiem także o doświadczeniu życia narodu podzielonego między trzy mocarstwa zaborcze. „Dla polskich czytelników do dziś istotne pozostaje pytanie o patriotyczną postawę bohaterów. Czy można usprawiedliwić fakt, że Wokulski prowadzi interesy również z Rosjanami? Jak widać, jest to temat, który nie traci na aktualności” – pisze Grossmann.

Lisa Palmes przełożyła „Lalkę” wspólnie z Lotharem Quinkensteinem. To pierwszy nowy niemiecki przekład powieści od siedmiu dekad. Wydanie uzupełnia esej polskiej noblistki Olgi Tokarczuk, która próbuje odpowiedzieć na pytanie: „Dlaczego ta książka mnie porusza? Dlaczego mnie fascynuje?”. „To pytanie, które w Polsce wciąż wywołuje żywe dyskusje” – ocenia Grossmann.

Przed przypadającą w sobotę, 3 października, 36. rocznicą zjednoczenia Niemiec berliński dziennik „Berliner Zeitung” porównuje doświadczenia transformacji ustrojowej i gospodarczej we wschodnich Niemczech, czyli dawnej NRD, oraz w Polsce, w Czechach i na Litwie.

Jak zauważa autor, Nicolas Butylin, wschodnie Niemcy przyciągają dziś uwagę przede wszystkim w związku z wynikami wyborów do parlamentów regionalnych, „które trafiły na pierwsze strony gazet nawet za granicą”. W Saksonii-Anhalcie częściowo skrajnie prawicowa AfD zdobyła prawie 44 procent głosów, a w Meklemburgii-Pomorzu Przednim chadecka CDU, która rządzi w Niemczech, nie dostała się do parlamentu regionalnego.

„Powody są różne. Wiele osób na wschodzie czuje się porzuconych przez politykę prowadzoną z perspektywy stolicy państwa. Za tym poczuciem niezadowolenia ze statusu quo kryją się też wcześniejsze doświadczenia, które oddziałują do dzisiaj: poczucie, że od 1990 roku o losach wschodu decydowano przede wszystkim z zewnątrz” – pisze Butylin.

„Ktoś inny decyduje o nas”

I dodaje, że w tym właśnie tkwi „mała, ale istotna różnica” w porównaniu z Polską, Czechami i Litwą. „Bowiem ponad 36 lat temu wschodnie Niemcy miały coś, czego Polacy, Czesi i Litwini nie mieli: bogatego brata, który przyniósł nowy system prawny, nową administrację, kadrę i pieniądze” – pisze dziennikarz „Berliner Zeitung”.

Według niego dominacja zachodnioniemieckich firm i elit doprowadziła do trwałych różnic i do powszechnego poczucia, że „ktoś inny o nas decyduje”.

Jako przykład podaje instytucję Treuhandanstalt (Urząd Powierniczy), czyli powołana w 1990 roku agencję zajmująca się prywatyzacją bądź likwidacją majątku państwowego dawnej NRD. „Po 1990 roku agencja ta sprzedawała przedsiębiorstwa NRD, co spowodowało utratę 2,6 z 4,1 miliona miejsc pracy. Nabywcy prawie zawsze pochodzili z zewnątrz. 80 procent firm trafiło w ręce mieszkańców zachodnich Niemiec, a tylko 6 procent do mieszkańców wschodnich Niemiec. Wielu młodych ludzi się wyprowadziło” – czytamy.

Polska „gruba kreska”

Jak wskazuje Butylin, po wprowadzeniu unii walutowej między RFN i NRD w lipcu 1990 roku „z dnia na dzień przedsiębiorstwa NRD zaczęły wypłacać pensje w markach niemieckich, po kursie jeden do jednego, i nagle musiały sprzedawać swoje produkty po zachodnich cenach”. Tymczasem Polska i Czechy mogły zdewaluować swoje waluty, dzięki czemu towary stały się tańsze.

Za „odważny krok” autor uważa politykę „grubej kreski” pierwszego niekomunistycznego premiera Tadeusza Mazowieckiego. „Chodziło o to, że jego rząd nie zamierzał mścić się, tylko patrzeć w przyszłość. Później Mazowiecki wyjaśniał, że trzeba było zaoferować demokrację wszystkim – nawet ponad dwóm milionom byłych członków partii komunistycznej” – opisuje dziennikarz.

„Dla wielu Polska to ogólnoeuropejska historia sukcesu. Na przykład około 1990 roku cukier był jeszcze na kartki, a Polak zarabiał dziesiątą część tego, co Niemiec z Zachodu. Dzisiaj polska gospodarka zajmuje dwudzieste miejsce na świecie, wyprzedzając nawet Szwajcarię. Od przystąpienia do UE w 2004 roku kraj ten rozwija się dwa razy szybciej niż reszta Unii. Bezrobocie jest niższe niż w Niemczech” – pisze Butylin. Chwali też wykształcenie młodych Polaków. Jak pisze, wzrosła też ich pewność siebie, a duma narodowa zawsze była tu obecna.

Całkowita przemiana

W Czechach, jak czytamy, płace są dziś 14 razy wyższe niż w czasach socjalizmu, a ceny tylko siedem razy. „Stolica, Praga, jest prawie tak bogata jak Hamburg, biorąc pod uwagę siłę gospodarczą na mieszkańca. Mało które państwo wUE ma tak mało bezrobotnych (…) Czechy należą do krajów Europy o najmniejszych różnicach w dochodach” – wylicza autor. Przyznaje, że idealnie jednak nie jest: Tylko nieco ponad połowa Czechów odpowiada w ankietach, że ludziom żyje się dziś lepiej niż przed 1989 rokiem – podobnie, jak na wschodzie Niemiec.

Z kolei Litwa, która najpierw musiała odzyskać niepodległość od Związku Radzieckiego, zmieniła się całkowicie pod względem gospodarczym. „Kiedyś kraj ten utrzymywał się z rolnictwa i prostego przemysłu. Dziś ten kraj członkowski UE i NATO zarabia na IT, finansach i usługach. Stolica, Wilno, jest teraz bogatsza niż średnia w UE” – pisze Butylin.

„Reżyserię przejęli inni”

I zaznacza, że Polacy, Czesu i Litwini „też nie byli całkiem sami” w czasie transformacji. „Dostali sporo pieniędzy z Brukseli. Różnica polega na tym, że w Warszawie, Pradze i Wilnie sukces należy do ludzi, którzy na niego zapracowali. Sami popełnili swoje błędy i dlatego mogą sami świętować swoje sukcesy” – pisze.

„Również mieszkańcy wschodnich Niemiec po 1990 roku ciężko pracowali, przekwalifikowali się i zaczęli od nowa. Ale reżyserię przejęli inni. Kto nie mógł sam kierować przemianami, ten nie świętuje sukcesu jako swojego własnego. To mówi więcej o rocznicy 3 października, niże jakiekolwiek statystyki” – konkluduje dziennikarz „Berliner Zeitung”.

Były kanclerz Niemiec Gerhard Schröder został członkiem rady nadzorczej spółki zarządzającej rosyjską siecią supermarketów Globus. Poinformował o tym w piątek (02.10.2026) rosyjski portal RBK.

Jak podano, powołując się na informacje spółki Hyperglobus, Schröder ma wspierać strategiczny rozwój przedsiębiorstwa.

Samodzielna spółka

Rosyjska działalność spółki została w 2025 roku wydzielona z niemieckiej grupy Globus Holding i należy obecnie do byłego szefa Globusa Thomasa Brucha. Sieć nadal korzysta jednak ze znanej marki Globus.

Niemiecki Globus Holding oświadczył, że rosyjskie sklepy są obecnie całkowicie niezależne pod względem prawnym i operacyjnym. Nie skomentował nowej funkcji Schrödera. Komentarza nie ma na razie także od samego byłego kanclerza Niemiec.

Schröder – przyjaciel Putina

Schröder utrzymuje bliskie relacje z prezydentem Rosji Władimirem Putinem jeszcze od czasów, gdy był kanclerzem Niemiec w latach 1998-2005. Po zakończeniu kariery politycznej pracował także dla kilku rosyjskich przedsiębiorstw państwowych.

Na początku roku Putin stwierdził, że Schröder jest jego preferowanym partnerem do rozmów na temat nowej europejskiej architektury bezpieczeństwa.

Informacja o nowej funkcji byłego kanclerza pojawiła się zaledwie cztery dni po decyzji rosyjskich władz o objęciu zarządem państwowym aktywów niemieckiego koncernu handlowego Metro.

Rosja przejęła również m.in. aktywa francuskiej sieci handlowej Auchan.

(RTR/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

We wrześniu w Niemczech odbyły się aż trzy wybory do regionalnych parlamentów. Były one ważnym testem nastrojów społecznych wobec polityki rządu Friedricha Merza. Szczególnie dotkliwe okazały się wyniki dla chadeckiej CDU – partii kanclerza. W Saksonii-Anhalcie CDU straciła połowę poparcia i władzę, podobnie jak w Berlinie. W Meklemburgii-Pomorzu Przednim partia nie przekroczyła progu wyborczego i wypadła z parlamentu. Takiej sytuacji nie było jeszcze w powojennej historii Niemiec.

Już wcześniej niepopularny kanclerz po wyborach stracił jeszcze bardziej na znaczeniu. Także kierowana przez niego koalicja chadecji CDU/CSU i socjaldemokratycznej SPD otrzymuje bardzo słabe oceny. Z pracy rządu zadowolony jest jedynie co dziesiąty Niemiec. Tyle samo osób pozytywnie ocenia działalność kanclerza. Oba wskaźniki są rekordowo niskie. Nawet wśród wyborców CDU tylko 40 proc. deklaruje zadowolenie z pracy Merza.

Takie wyniki przynosi najnowszy sondaż Deutschlandtrend przeprowadzony przez instytut Infratest dimap od 28 do 30 września na reprezentatywnej próbie 1303 uprawnionych do głosowania Niemców.

AfD na prowadzeniu, CDU daleko w tyle

Na niezadowoleniu społecznym nadal korzysta Alternatywa dla Niemiec (AfD) – partia częściowo prawicowo-ekstremistyczna.

Gdyby wybory do Bundestagu odbyły się w najbliższą niedzielę, blok chadecji CDU/CSU uzyskałby zaledwie 20 proc. głosów. To jeden z najgorszych wyników w historii ugrupowania. SPD utrzymuje się na poziomie 13 proc. Razem trzy partie rządzące nie zdobyłyby nawet jednej trzeciej głosów, co oznaczałoby utratę większości parlamentarnej.

Najsilniejszą partią byłaby AfD z poparciem na poziomie 27 proc. Zieloni zyskują jeden punkt procentowy i osiągają 16 proc., podczas gdy Lewica traci jeden punkt i spada do 11 proc. Liberalna FDP pozostaje na poziomie 4 proc. i ponownie nie weszłaby do Bundestagu. Taki układ sił oznaczałby bardzo trudne negocjacje koalicyjne.

Lęk przed AI a obawy związane z Trumpem

Aktualne kryzysy i sposób reagowania na nie przez polityków wywołują dużą niepewność społeczną. Obecna sytuacja w Niemczech napawa optymizmem jedynie co ósmego mieszkańca, podczas gdy niemal dziewięć na dziesięć osób deklaruje niepokój. Szczególnie pesymistyczni są wyborcy AfD i Lewicy – wynika z sondażu.

Dwie trzecie Niemców obawia się utraty kontroli nad sztuczną inteligencją. Tyle samo osób martwi się skutkami polityki prezydenta USA Donalda Trumpa dla Niemiec. Sześciu na dziesięciu respondentów wskazuje na zmiany klimatyczne, a ponad połowa boi się, że Rosja mogłaby zaatakować kolejne państwa Europy.

Mniej więcej co drugi obywatel obawia się pogorszenia własnego poziomu życia. Podobny odsetek wskazuje na migrację do Niemiec jako źródło niepokoju. Najczęściej jednak respondenci wyrażają obawę, że partie polityczne nie będą w stanie wypracować wspólnych odpowiedzi na najważniejsze wyzwania.

Reformy społeczne i poczucie sprawiedliwości

Brak zaufania szczególnie widoczny jest w przypadku planowanych reform społecznych. Niemcy szybko się starzeją. Coraz mniej osób pracujących musi utrzymywać rosnącą liczbę emerytów. Starzenie się społeczeństwa obciąża także system ochrony zdrowia. Od 2015 roku liczba osób wymagających opieki wzrosła z około 2,8 mln do 6,5 mln i nadal rośnie.

Według sondażu tylko co szósty wyborca wierzy, że rządowi uda się dostosować system zabezpieczeń społecznych do przyszłych wyzwań.

Interesujące są jednak oczekiwania obywateli wobec kosztów reform. Wyborcy partii bardziej lewicowych częściej akceptowaliby wyższe składki na ubezpieczenia społeczne niż ograniczenie świadczeń. Wśród wyborców AfD oraz CDU/CSU dominuje odwrotne stanowisko.

Dodatkowym problemem jest fakt, że trzy czwarte społeczeństwa uważa zapowiadane reformy za sprzeczne z wcześniejszymi obietnicami rządu. Respondenci twierdzą, że odczuwają coraz większe obciążenia finansowe, mimo zapowiedzi ulg. 61 proc. uważa, że ewentualne cięcia powinny być uzależnione od możliwości finansowych obywateli, nawet jeśli oznaczałoby to większe obciążenia dla jednostek.

Co drugi Niemiec deklaruje też gotowość zaakceptowania niepopularnych zmian, jeśli ich konieczność zostałaby jasno i przekonująco wyjaśniona.

Co w Niemczech jeszcze działa dobrze?

Paradoksalnie największym wyzwaniem dla polityków jest to, że właśnie niemiecki model państwa socjalnego i system ochrony zdrowia są uznawane za największe osiągnięcia kraju.

Respondenci pytani o to, co działa w Niemczech szczególnie dobrze na tle innych państw, najczęściej wskazywali na państwo socjalne, świadczenia społeczne i opiekę zdrowotną. Na ostatnim miejscu znalazły się edukacja, szkoły, szkolnictwo zawodowe i wyższe.

Tak Niemcy oceniają politykę energetyczną

Niemiecka polityka mierzy się obecnie z wieloma kryzysami jednocześnie. Jednym z największych problemów dla obywateli i przedsiębiorstw pozostają wysokie ceny energii.

Przedłużający się kryzys w regionie Zatoki Perskiej utrzymuje wysokie ceny ropy. Skutki widać szczególnie na stacjach paliw i przy kupnie oleju opałowego. Wysokie pozostają także ceny gazu i energii elektrycznej. Obecnie średnia cena jednej kilowatogodziny prądu wynosi około 37 eurocentów.

Zdaniem obywateli rząd robi zbyt mało, aby obniżyć koszty energii. W sondażu trzy czwarte ankietowanych uznało działania władz za niewystarczające.

Ulga paliwowa dzieli Niemców

Od 1 października w Niemczech obowiązuje ponownie ulga paliwowa, która ma złagodzić skutki wysokich cen na stacjach benzynowych. Do końca roku rząd obniża podatek energetyczny od benzyny i oleju napędowego o około 17 centów za litr.

Podobne rozwiązanie obowiązywało już od maja do końca czerwca i kosztowało budżet państwa 3,4 mld euro. Część tych środków trafiła jednak do koncernów paliwowych i właścicieli stacji benzynowych, ponieważ ulga nie została w pełni przeniesiona na klientów.

Ulga paliwowa jest krytykowana także z innych powodów. Prezes instytutu ekonomicznego Ifo Clemens Fuest określił ją prezentem podatkowym dla lepiej zarabiających, ponieważ największe korzyści odnoszą kierowcy pokonujący duże odległości samochodami o wysokim zużyciu paliwa.

Krytycy wskazują również, że obniżanie cen paliw kopalnych stoi w sprzeczności z celami polityki klimatycznej. Społeczeństwo jest podzielone: niemal co drugi uczestnik sondażu uważa nową zniżkę paliwową za błędne rozwiązanie.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Według dziennika „Handelsblatt” sprawa jest jasna: „Przyznanie NATO nagrody pokojowej w Münster jest nie tylko uzasadnione, ale wręcz spóźnione. Być może ceremonia ta przyczyni się do skorygowania błędnego przekonania – wciąż powszechnego zwłaszcza w Niemczech – jakoby istniała kategoryczna sprzeczność między wojskiem a pokojem” – pisze gazeta.

Według niej, niesłusznie krytykowano niemieckiego ministra obrony Borisa Pistoriusa, gdy wyznaczył on cel uczynienia Bundeswehry siłą „zdolną do prowadzenia wojny”. „Tylko armia przygotowana do działań bojowych skutecznie odstrasza. Rosyjska propaganda podsyca mit, jakoby ze strony NATO płynęło zagrożenie. Tymczasem Sojusz (Północnoatlantycki) – w przeciwieństwie do Rosji – nie dąży do imperialnej ekspansji, lecz do zapewnienia bezpieczeństwa zbiorowego” – podkreśla „Handelsblatt”.

„Volksstimme”: błędna decyzja

Innego zdania jest regionalny dziennik „Volksstimme” z Magdeburga. Gazeta przypomina, że wprawdzie oficjalnie NATO ma charakter obronny, jednak w historii dochodziło do operacji wojskowych poza granicami Sojuszu. Niekiedy, jak np. w Kosowie w 1999 roku – nie było na to zgody Organizacji Narodów Zjednoczonych. „ONZ wyraziła natomiast zgodę na najdłuższą misję NATO: wojnę w Afganistanie. Zakończyła się ona fiaskiem. Odkąd rządy w Berlinie sprawuje koalicja CDU/CSU i SPD, w obliczu rosyjskiego zagrożenia prowadzi ona politykę intensywnego zbrojenia – zarówno pod względem finansowym, jak i materialnym. Aby zyskać społeczną akceptację, stosuje się działania o charakterze propagandowym. W ten sposób dochodzi do przyznania nagrody pokojowej sojuszowi, który bez swojego komponentu militarnego w ogóle nie miałby racji bytu. To ewidentnie błędna decyzja” – komentuje „Volksstimme”.

Według dziennika „Die Glocke” w historii nagrody nie było dotąd bardziej kontrowersyjnego laureata. Jak podkreśla dziennik, sojusz transatlantycki jest czymś znacznie więcej niż tylko przymierzem obronnym – NATO jest przede wszystkim wspólnotą wartości. „Taki fundament wartości w pełni zasługuje na nagrodę pokojową, zwłaszcza w czasach narastających tendencji autokratycznych. Co przerażające, zjawisko to dotyczy również USA – kraju będącego członkiem-założycielem NATO” – pisze gazeta. „Wiele państw zastanawia się, czy Niemcy pozostaną w przyszłości wiarygodnym partnerem w ramach NATO i czy nadal będą wspierać Ukrainę w obliczu rosyjskiej agresji. Stowarzyszenie Gospodarcze Westfalii i Lippe odważnie zdecydowało się uhonorować laureata, który budzi kontrowersje, lecz zasługuje na najwyższy szacunek” – ocenia „Die Glocke”.

„MOZ”: Jasność przekazu Merza ws. Rosji

Z kolei wychodzący we wschodniej Brandenburgii dziennik „Maerkische Oderzeitung” („MOZ”) komentuje laudację wygłoszoną na cześć laureata przez kanclerza Friedricha Merza. „To właściwy sygnał, że kanclerz Friedrich Merz podczas ceremonii wręczenia Westfalskiej Nagrody Pokojowej nie tylko honoruje laureata – NATO – ale także wypowiada się w sposób niezwykle jednoznaczny na temat Ukrainy i Rosji” – czytamy.

Zdaniem gazety Merz wysyła tym samym podwójny sygnał: do wewnątrz kraju i na zewnątrz. „Jeden z nich skierowany jest do całego świata: Niemcy nadal traktują wsparcie dla Ukrainy bardzo poważnie. Ta jasność przekazu jest istotna, ponieważ zagranicy nie umknęło zwycięstwo wyborcze AfD wSaksonii-Anhalcie ani jej dobry wynik w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Choć o niemieckiej polityce zagranicznej nie decyduje się w parlamentach krajowych, ludzie w Ukrainie, w Rosji i w innych miejscach zadają sobie pytanie: czy Niemcy stoją twardo, czy też się chwieją? Odpowiedź Merza brzmi: stoją twardo” – ocenia „MOZ”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Różnice między poszczególnymi wspólnotami religijnymi w Niemczech pokazuje najnowsze badanie „Monitor religii”.

Wśród muzułmanów – w przeciwieństwie do wyznawców innych religii – silna religijność wiąże się wręcz ze znacznym spadkiem poczucia więzi ze wspólnotą społeczną i państwem.

„Monitor religii” („Religionsmonitor”) Fundacji Bertelsmanna ukazuje się od niespełna 20 lat. Koncentruje się przede wszystkim na różnych aspektach religijności oraz jej wpływie na życie społeczne. W tym czasie zmieniła się struktura wyznaniowa mieszkańców Niemiec.

Niemcy mniej religijne, ale bardziej zróżnicowane

Według danych dwóch największych Kościołów w ub. roku niespełna 44 proc. Niemców nadal należało do Kościoła katolickiego lub ewangelickiego. Ponad jedna trzecia mieszkańców Niemiec nie deklaruje żadnej przynależności wyznaniowej – wynika z raportu Fundacji Bertelsmanna. Muzułmanie stanowią do 8 proc. społeczeństwa.

W ciągu ostatnich dziesięciu lat wzrosła w Niemczech liczba prawosławnych oraz chrześcijan należących do wolnych Kościołów; w obu przypadkach chodzi o kilka milionów osób. Mniejsze grupy stanowią żydzi, hinduiści i buddyści. Niemcy są dziś mniej religijne niż dziesięć czy dwadzieścia lat temu, ale zarazem pod względem religijnym stały się bardziej zróżnicowane.

Więcej relacji społecznych, mniej zaufania do rządu

„Monitor religii” najpierw analizuje ogólny poziom spójności społecznej w Niemczech, niezależnie od przynależności religijnej. Pod uwagę brane są przede wszystkim trzy kwestie: znaczenie więzi społecznych, orientacja na dobro wspólne – na przykład poprzez osobiste zaangażowanie – oraz poczucie więzi ze wspólnotą i państwem. Na potrzeby reprezentatywnego badania w marcu tego roku przepytano ponad 5200 osób w wieku od 18 do 94 lat.

Lata pandemii koronawirusa pokazały, że poziom spójności społecznej nie jest wartością stałą. Według badania do 2023 roku wskaźniki te wyraźnie się pogorszyły. Od tego czasu sytuacja ponownie się poprawia i obecnie poziom spójności jest zbliżony do wartości odnotowywanych przed 2020 rokiem.

Jednocześnie zwraca uwagę fakt, że w całym społeczeństwie wyraźnie poprawiły się jedynie wskaźniki dotyczące relacji społecznych oraz orientacji na dobro wspólne. Natomiast poczucie więzi ze wspólnotą i państwem pozostaje bez większych zmian.

W raporcie czytamy: „Szczególnie słabe są zaufanie do niemieckiego rządu oraz poczucie sprawiedliwości”. Autorzy wskazują na utrzymujący się kryzys zaufania do polityków odpowiedzialnych za sprawowanie władzy. Towarzyszy mu również „obecnie szczególnie silne poczucie niesprawiedliwości”.

Eksperci: religia jako potencjalne źródło spójności

W szerszej analizie eksperci przyglądają się następnie roli religii i dochodzą do dość zaskakującego wniosku: religia okazuje się „istotnym zasobem” wzmacniającym spójność społeczną. Jej potencjał nie ujawnia się jednak w takim samym stopniu we wszystkich wspólnotach religijnych.

Wśród katolików i protestantów poszczególne wskaźniki spójności społecznej rosły wraz ze wzrostem religijności. Wśród muzułmanów natomiast poczucie więzi ze wspólnotą i państwem okazało się szczególnie niskie w grupie osób bardzo religijnych. Muzułmanie słabo lub wcale niereligijni uzyskali pod względem poczucia więzi ze wspólnotą i państwem 46 punktów, a osoby o umiarkowanej religijności – 42 punkty. Wśród muzułmanów bardzo religijnych było to już tylko 28 punktów.

Badanie wskazuje jako możliwe wyjaśnienia dyskryminację, brak społecznego uznania oraz ograniczoną reprezentację instytucjonalną. Nie chodzi przy tym o wycofywanie się ze społeczeństwa, lecz o osłabienie zaufania do instytucji państwowych.

Państwo wrogie wobec islamu?

Mouhanad Khorchide, dziekan Wydziału Teologii Islamskiej Uniwersytetu w Münster, w rozmowie z DW ocenia, że wynik ten należy traktować poważnie. Jednocześnie krytykuje sposób, w jaki badanie wyjaśnia to zjawisko. Jego zdaniem autorzy wskazują w zasadzie „tylko jedną przyczynę”: dyskryminację i brak uznania. To, jak uważa, zbyt jednostronne ujęcie problemu.

Oczywiście dyskryminacja istnieje i ma znaczenie. Zdaniem dziekana pominięto jednak „co najmniej równie istotną przyczynę”: „wpływ religijno-ideologicznych, często inspirowanych islamizmem narracji”. Przedstawiają one państwo, demokrację i większość społeczeństwa jako obce lub wrogie wobec „prawdziwego” islamu. Takie narracje podkopują zaufanie do instytucji.

Narracja o byciu ofiarą rodzi nieufność

Khorchide mówi o utrwalonej narracji „muzułmanina-ofiary”, która z czasem zaczęła funkcjonować niemal niezależnie od rzeczywistych doświadczeń. Wielu ludzi przyjmuje ten sposób postrzegania rzeczywistości nawet wtedy, gdy sami nie doświadczyli konkretnej dyskryminacji. – Kiedy narracja o byciu ofiarą zastępuje rzeczywistość, wywołuje dokładnie tę nieufność, którą rzekomo tylko opisuje – uważa Khorchide. Jego zdaniem badanie pomija ten aspekt.

Khorchide odwołuje się do podejścia stosowanego w teologii islamskiej wykładanej w Münster. Jego zdaniem należy pokazywać, że wiara i funkcjonowanie we wspólnocie społecznej nie stoją ze sobą w sprzeczności. Chodzi o to, by postawie „ofiary” przeciwstawić poczucie odpowiedzialności oraz gotowość do aktywnego kształtowania rzeczywistości.

Według islamoznawcy takie podejście może być skuteczniejsze niż koncentrowanie się wyłącznie na – skądinąd koniecznej – debacie o społecznym uznaniu i akceptacji.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

– Nie mogłam znieść, że moi rodacy są wykorzystywani. Choć tu pracowali, byli praktycznie niewidoczni, żyli w cieniu – mówi DW Daniela Reim, doradczyni w poradni „Praca i życie” (Arbeit und Leben) w Oldenburgu. Pochodzi z Rumunii i mieszka w Dolnej Saksonii, gdzie w dużych gospodarstwach rolnych i zakładach mięsnych pracują setki Rumunów i Polaków.

Zwłaszcza epidemia koronawirusa pokazała, jak bardzo Niemcy są uzależnione choćby od sezonowych zbieraczy szparagów. I obnażyła system wyzysku. – To był Dziki Zachód. Wielu robotników nie miało umowy o pracę ani rozliczeń – opowiada Reim. – Nie mieli ubezpieczenia, nocowali w masowych kwaterach. W 2015 r. wprowadzono powszechne minimalne wynagrodzenie, a potem także zakaz zatrudniania podwykonawców w zakładach mięsnych.

– Dziś pracownicy mobilni lepiej znają swoje prawa. Mogą o nie walczyć przed sądem albo zwrócić się do związków zawodowych – mówi Reim.

Ale reformy nie objęły wszystkich branż. – Ciężki los mają kurierzy, rozwożący np. paczki Amazona, zatrudnieni przez podwykonawców. Jeszcze gorzej jest w stoczniach, gdzie firmy z Bułgarii czy Rumunii delegują pracowników – wyjaśnia doradczyni. Do tego koszty życia są wysokie. Pracownicy z Rumuni nie mogą nic zaoszczędzić i to za cenę życia w obcym kraju. Dlatego wracają z saksów, jak wielu obywateli UE. Zwłaszcza, że zmagają się z barierami na rynku pracy, z biurokracją, utrudnionym dostępem do informacji, awansu społecznego i zawodowego.

Równe prawa, nierówne szanse

Dlaczego Niemcy tracą na atrakcyjności, dyskutowali w Berlinie, w czwartek (1 października) eksperci na konferencji „Od swobodnego przepływu pracowników do demokratycznego uczestnictwa” z inicjatywy Polskiej Rady Społecznej. Takie organizacje to wyjątek potwierdzający regułę -migranci nie mają silnego lobbingu. Obywatele UE mogą bez ograniczeń pracować na niemieckim rynku. Ale nie mają równych szans.

– Swobodny przepływ pracowników to podstawowe prawo w UE, ale często tylko na papierze. Niemcy powinni jednakowo traktować obywateli swoich i UE. Ale np. Polacy zarabiają o wiele mniej i pracują poniżej swoich kwalifikacji. Ponieważ mają słabą reprezentację, nie widać, że są wyzyskiwani. To miliony niewidzialnych pracowników, którzy tworzą niemiecki PKB i są częścią społeczeństwa. To dramat dla demokracji – mówi dyrektorka Rady dr Kamila Schöll-Mazurek, która domaga się zmiany politycznego kursu w traktowaniu tej grupy.

W odpowiedzi na ogłoszony przez gabinet Friedricha Merza plan zwalczania nadużyć świadczeń socjalnych Polska Rada wystosowała list otwarty do rządu Niemiec i posłów Bundestagu. Niemiecka Agencja Pracy szacuje straty z wyłudzeń świadczeń socjalnych na 250 mln euro. Według ekspertów takie ustawienie priorytetów stygmatyzuje migrantów.

– To frontalny atak na fundamentalne wolności UE. Uderza nie tyle w przestępczość zorganizowaną, co głównie w miliony ludzi, którzy w Niemczech pracują i płacą podatki. To policzek dla całej społeczności pracowników mobilnych – napisała w liście przewodnicząca Rady dr Marta Neüff.

Polityka bez kompasu

Równouprawnienie staje się fikcją, gdy demontowane są prawa socjalne. – Nasza polityka, nasz rząd w kwestiach migracji i mobilności zgubił kompas. Zamiast powielać retorykę prawicowych populistów, rząd powinien przeanalizować liczby. Bo migracja wewnętrzna w UE już się załamała – apelowała w dyskusji Katarina Niewiedzial, pełnomocniczka Berlina na ds. partycypacji, integracji i migracji oraz Polonii.

Saldo migracji z Polski do Niemiec jest ujemne – po raz pierwszy od 25 lat.

– Swobodny przepływ osób nie jest jednostronną uliczką. Także Polska jest dziś atrakcyjna – mówi Neüff.

– Nie wiadomo, czy to już trend. Ale wiadomo, że nie ma równouprawnienia na rynku pracy. Mamy luki prawne, a niektóre grupy nie są dostatecznie chronione – twierdzi profesor Magdalena Nowicka z Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie. – Ciągle zbyt mały krąg osób polskiego pochodzenia ma w Niemczech prawa wyborcze. A 33 proc. z nich deklaruje, że głosuje na Alternatywę dla Niemiec (AfD) – mówi Nowicka.

Migranci bez reprezentacji

Dlaczego Polacy nie działają we własnym interesie? Wielu brakuje dostępu do rzetelnej informacji, zasobów czy szkoleń. – Trzeba inwestować w ludzi, a nie szykanować tych, którzy najbardziej potrzebują wsparcia – podkreśliła w dyskusji Niewiedzial. I że organizacje migrantów działające społecznie, jak Polska Rada Społeczna, dają orientację. Także organizacje bliskie związkom zawodowym doradzają pracownikom mobilnym.

Wielu z nich pracuje poniżej swoich kwalifikacji. – Wykształcone Polki pracujące jako sprzątaczki to nadal nie są odosobnione przypadki – twierdzi Natalia Bugaj-Wolfram z organizacji Paritätische Gesamtverband. W poradnictwie powracają też sprawy decyzji urzędowych, prawdopodobnie sprzecznych z prawem pracy. – Nie wiadomo, na jakiej podstawie urzędy pracy odmówiły tej czy innej osobie przyznania świadczeń podstawowych – mówi Bugaj-Wolfram. Prowadzi to do dyskryminacji i wykluczenia. Nie chodzi tu tylko o odmowę przyznania zasiłku obywatelskiego, ale też np. o odmowę finansowania kursu językowego. Są tacy, którzy tracą dach nad głową i lądują na ulicy.

Pseudodelegowanie

Nagminne nadużycia mają miejsce w delegowania pracowników, np. na budowy czy opiekunek. Naginanie prawa to nowa „branża kreatywna”. – Oszuści zawsze są o krok od instytucji kontrolnych – wyjaśnia DW doradczyni „Arbeit und Leben" z Hamburga Aldona Kucharczuk. Kiedyś były firmy krzaki, teraz pracodawcy przenieśli się za granicę. W całym tym łańcuchu organom ścigania trudno jest namierzyć, kto za tym stoi. Pracownicy często są na fikcyjnym samozatrudnieniu i z reguły to obywatele państw trzecich. I brakuje współpracy między organami ścigania z różnych państw UE.

Trzeba jednak od czegoś zacząć - od reprezentacji interesów. Polska Rada ogłosiła na konferencji założenie struktury dachowej.

Konferencję „Od swobodnego przepływu pracowników do demokratycznego uczestnictwa – migracja obywateli UE jako przejaw spójności społecznej”, zorganizowala w Berlinie Polska Rada Społeczna. Patronat objęły: wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego Katarina Barley oraz pełnomocniczka Berlina ds. partycypacji, integracji i Polonii Katarina Niewiedzial.

Sprawa ta od lat budzi poruszenie i zajmuje wymiar sprawiedliwości. W 2021 roku anestezjolog w Kronbergu w Hesji podał zanieczyszczony środek znieczulający kilkorgu dzieciom w gabinecie stomatologicznym. W wyniku tego działania zmarła czteroletnia dziewczynka. Sprawa została ponownie rozpatrzona przez Sąd Krajowy we Frankfurcie, a mężczyznę skazano w czwartek (01.10.) na karę 13,5 roku pozbawienia wolności.

Sędzia przewodniczący Alexander El Duwaik orzekł, że mężczyzna dopuścił się morderstwa oraz usiłowania morderstwa w trzech przypadkach. 69-letni anestezjolog próbował także ukryć przestępstwo. Było to „szczególne postępowanie”, które wymagało od sądu wiele wysiłku. – W przypadku wielu świadków emocje brały górę – stwierdził sędzia.

Dziewczynka zmarła na fotelu dentystycznym

We wrześniu 2021 roku lekarz, specjalizujący się w znieczuleniach ambulatoryjnych w gabinetach stomatologicznych, w placówce w Kronbergu podał propofol – pobierany z tej samej butelki – najpierw dorosłej kobiecie, a następnie czworgu dzieciom. Wielokrotnie używał środka znieczulającego, przez co uległ on znacznemu zanieczyszczeniu i wywołał zatrucie krwi. Środek znieczulający był zanieczyszczony już w przypadku pierwszego dziecka. Niemiecki lekarz dopuścił się ponadto rażących uchybień w zakresie higieny i pracował bez wymaganego personelu pomocniczego.

Mimo fatalnego stanu zdrowia dzieci, odesłał troje z nich do domu. Czteroletnia dziewczynka, która tego dnia była przyjmowana jako ostatnia, zmarła w nocy w gabinecie, na fotelu zabiegowym. Chłopiec i kolejna dziewczynka wymagali podłączenia pod respirator w klinice uniwersyteckiej we Frankfurcie i cudem przeżyli.

Anestezjolog miał między innymi przez wiele godzin uspokajać matkę i babcię czteroletniej dziewczynki, wielokrotnie powtarzając, że skierowanie do szpitala nie jest konieczne – aż do momentu, gdy było już za późno. Podobnie miał się zachować, gdy w dniach po jej śmierci objawy sepsy wystąpiły również u pozostałych dzieci.

„Co pan sobie, u licha, myślał?”

Sędzia zwrócił się bezpośrednio do oskarżonego: „Co pan sobie, u licha, myślał?”. Dopytywał, dlaczego jako lekarz z wieloletnim doświadczeniem nie wezwał karetki? I dlaczego dzień po tym „strasznym wieczorze” po prostu kontynuował pracę w gabinecie w Bensheim?

Sędzia El Duwaik wskazał również na inne przypadki z przeszłości. Już w 2019 roku odnotowano zgon pacjentki tego lekarza. Ponadto w trakcie pierwszego procesu przed sądem krajowym zgłosili się kolejni byli pacjenci. Jedna z kobiet doznała w listopadzie 2020 roku m.in. niewydolności wielonarządowej po znieczuleniu przeprowadzonym przez tego lekarza.

Ponowny proces

Po śmierci dziewczynki w gabinecie w Kronbergu, w 2024 roku mężczyzna został w pierwszej instancji skazany przez inny skład orzekający sądu krajowego we Frankfurcie na karę dziesięciu i pół roku pozbawienia wolności, m.in. za zabójstwo. Dla prokuratury wyrok ten był niewystarczający: skutecznie złożyła ona skargę kasacyjną do Federalnego Trybunału Sprawiedliwości (BGH).

- To był dziś ważny i słuszny wyrok – powiedziała w czwartek prokurator Constanze Jung po ogłoszeniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim – jak podkreśliła – po pięciu latach wreszcie uzyskano odpowiedź na kluczowe pytanie: dlaczego oskarżony zaniechał przetransportowania dzieci do szpitala. – Odpowiedź brzmi: ponieważ chciał ukryć swoje wcześniejsze błędy w leczeniu – stwierdziła prokurator.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

W mowach końcowych prokuratura domagała się kary dożywotniego pozbawienia wolności. Obrona zakwestionowała ten punkt widzenia, tłumacząc zachowanie oskarżonego m.in. przemęczeniem i przepracowaniem.

Dlaczego nie dożywocie?

Dlaczego jednak 69-latek nie został skazany na dożywocie, co w przypadku morderstwa jest zazwyczaj regułą? Zamiast tego sąd skorzystał z możliwości złagodzenia kary. Wskazano m.in., że oskarżony częściowo przyznał się do winy, a ponadto nie był związany ze środowiskiem przestępczym. Sędzia zwrócił również uwagę na zaawansowany wiek lekarza – orzeczona kara może bowiem w praktyce oznaczać dla niego dożywotnie pozbawienie wolności.

Wyrok nie jest prawomocny.

(DPA/stef)

W ubiegłym roku aż 2,79 mld ludzi na świecie nie mogło pozwolić sobie na zdrowe odżywianie. Oznacza to, że liczba osób dotkniętych ubóstwem żywnościowym zmniejszyła się o 78 mln w porównaniu z rokiem poprzednim – wynika z opublikowanego w czwartek (1.10.2026) w Berlinie raportu katolickiej organizacji pomocowej Misereor pt. „Luka żywnościowa na świecie 2026”.

Najgorzej jest w Mozambiku

Mimo to dla co trzeciej osoby na świecie zdrowa dieta nadal pozostaje poza zasięgiem finansowym. Każdej z tych osób brakuje średnio 2,74 dolara dziennie (około 2,42 euro), aby móc odpowiednio się odżywiać. Według raportu ta tzw. luka dochodowa wyniosła w ub. roku łącznie 2,79 bln dolarów. To zaledwie 1,31 proc. światowej produkcji gospodarczej. – Świat w rzeczywistości wytwarza wystarczająco dużo dobrobytu, ale miliardy ludzi nie mają do niego dostępu – mówi Lutz Depenbusch, ekspert Misereor ds. światowego bezpieczeństwa żywnościowego.

Najtrudniejsza sytuacja panuje w Afryce Wschodniej, a szczególnie w Mozambiku. Jak wynika z danych, mieszkańcom tego kraju brakuje średnio 62 proc. dochodów potrzebnych do zapewnienia sobie zdrowej diety. Według badania aż 92 proc. mieszkańców Mozambiku nie stać na zdrowe odżywianie. Dla porównania: w Niemczech odsetek ten wynosi 13, a w Polsce – 10 proc.

Eksperci za pozytywny sygnał uznali poprawę sytuacji w Afryce Subsaharyjskiej oraz na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej. Największą poprawę odnotowano jednak w Azji Południowej. „Oznacza to, że region ten zaczyna wychodzić z kryzysu i odrabia straty spowodowane pandemią koronawirusa” – czytamy w raporcie.

Zdrowa dieta coraz droższa

Autorzy badania z niepokojem obserwują ograniczanie pomocy humanitarnej przez największe państwa uprzemysłowione, trwające wojny i konflikty, skutki zmian klimatycznych oraz wzrost cen żywności. W latach 2017–2025 koszt zdrowej diety wzrósł o 46 proc., przy czym skala podwyżek była bardzo różna w zależności od regionu i rodzaju produktów. W Niemczech konsumenci płacili w 2025 roku za warzywa o 39 proc. więcej niż w 2017 roku. W Pakistanie cena ryżu wzrosła w tym samym okresie aż o 304 proc.

„Kiedy ludzie muszą oszczędzać na jedzeniu, często z konieczności sięgają po tanie i sycące produkty, takie jak chleb czy ryż. Na bogate w składniki odżywcze, ale stosunkowo drogie produkty, takie jak owoce, warzywa czy żywność pochodzenia zwierzęcego, po prostu brakuje pieniędzy” – piszą autorzy badania. Ubóstwo żywnościowe hamuje tym samym rozwój fizyczny, poznawczy i motoryczny dzieci, a u dorosłych również prowadzi do problemów zdrowotnych i ograniczenia sprawności.

Do przygotowania czwartej edycji badania Misereor oraz naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze wykorzystali m.in. dane Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Banku Światowego.

(KNA/wis)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz zarzucił Rosji, że stanowi ona zagrożenie dla Europy. – Dzisiaj nasz kontynentalny ład pokojowy jest wystawiony na próbę przez agresywny rewizjonizm ze strony Rosji – stwierdził Merz w czwartek (01.10.) w Münster podczas odwiedzin korpusu niemiecko-holenderskiego.

Dodał, że Moskwa rozpętała „morderczą wojnę” w Ukrainie oraz gardzi prawem i porządkiem. – W Ukrainie waży się również bezpieczeństwo tej części Europy, w której żyjemy – podkreślił kanclerz. Dlatego też istnieje gotowość do znalezienia rozwiązania dyplomatycznego, nawet jeśli Moskwa nie chce zasiąść do stołu negocjacyjnego.

Merz dodał, że Niemcy i Europejczycy będą nadal wspierać Ukrainę „z całej siły”. Jednocześnie sojusznicy w NATO i Unii Europejskiej „pod ogromną presją” dbają o to, „aby wiarygodnie odstraszyć Rosję”.

Korpus niemiecko-holenderski stanowi dobry przykład tych wysiłków w ramach międzynarodowej współpracy – zauważył Merz. Od lipca br. zapewnia on bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO w Estonii i na Łotwie, wnosząc tym samym „niezwykle ważny wkład w bezpieczeństwo w Europie”.

Rutte o bezpośrednim zagrożeniu atakiem na NATO

Merz odwiedził korpus w Münster wspólnie z sekretarzem generalnym NATO Markiem Ruttem i premierem Holandii Robem Jettenem.

- Nie widzimy bezpośredniego zagrożenia atakiem na NATO – powiedział Rutte. Sojusznicy muszą jednak być przygotowani na to, „że rosyjska kampania wrogich działań przeciwko sojusznikom będzie trwała” – ostrzegł.

- Wszyscy musimy zachować czujność. Wszyscy musimy pozostać uważni – napomniał Rutte. Dotyczy to „rządów, naszego społeczeństwa i przemysłu”.

Więcej wsparcia dla Ukrainy

Sekretarz generalny NATO chwalił Holandię i Niemcy za zwiększenie wydatków na obronę oraz wsparcie dla Ukrainy. – Naszą odpowiedzią na bezlitosne działania Rosji jest udzielenie Ukrainie jeszcze większego wsparcia, aby mogła się bronić – stwierdził. Rutte wyraził nadzieję, że prezydent Rosji Władimir Putin „zrozumie to przesłanie”.

Sekretarz generalny NATO podkreślił, że również Rosja płaci wysoką cenę za wojnę. – Putin co miesiąc wysyła na śmierć dziesiątki tysięcy młodych Rosjan – i to na próżno. Ponosi porażkę na polu bitwy i nie udaje mu się nas zastraszyć – powiedział Rutte.

Pokojowa nagroda dla NATO

Rutte odbierze w czwartek po południu w Münster Międzynarodową Nagrodę Pokoju Westfalskiego przyznaną w tym roku NATO. Sekretarz generalny podkreślił, że zaszczyt ten należy się „wszystkim siłom zbrojnym służącym pod flagą NATO oraz wszystkim członkom Sojuszu – zarówno wojskowym, jak i cywilnym – którzy każdego dnia walczą o wolność i demokrację”. – Bez tych ludzi po prostu nie ma NATO, a z nimi jesteśmy niepokonani - stwierdził.

Uroczystości towarzyszyły protesty przeciwników przyznania pokojowej nagrody sojuszowi militarnemu. W swoim przemówieniu inauguracyjnym premier Nadrenii Północnej-Westfalii Hendrik Wüst bronił kontrowersyjnej decyzji o przyznaniu tego prestiżowego wyróżnienia NATO. Stwierdził, że Sojusz od ponad 75 lat dowodzi, iż siła może zapewnić pokój, i określił NATO mianem najskuteczniejszego sojuszu obronnego w historii.

(RTR, DPA, AFP/stef)

Hans-Georg Maassen, były szef niemieckiego kontrwywiadu – Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji – przyznał, że spotkał się na lunchu z liderem AfD w Turyngii Björnem Höckem. Jak wyjaśnił w parlamencie Turyngii, chciał wyrobić sobie własną opinię na temat polityka.

Höcke jest szefem landowej AfD i przewodniczącym jej klubu poselskiego w regionalnym parlamencie. W 2020 roku sąd w Meiningen uznał, że nazywanie go faszystą nie jest pomówieniem.

Zakazać AfD?

Maassen został zaproszony do parlamentu Turyngii jako ekspert w debacie poświęconej argumentom za i przeciw ewentualnemu wszczęciu procedury delegalizacji AfD. Podczas obrad zaskoczył uczestników swoim wyznaniem.

Były szef niemieckiego kontrwywiadu potwierdził, że spotkał się z Höckem na lunchu w landtagu. Odpowiedział w ten sposób na pytanie posłanki Lewicy Kathariny König-Preuss. – Jestem głęboko przekonany, że trzeba rozmawiać z każdym – powiedział Maassen. Dodał, że byłby gotów pójść na lunch również z König-Preuss. Posłanka odrzuciła jednak później tę propozycję.

Skrajnie prawicowa i pod lupą służb

AfD w Turyngii jest klasyfikowana przez krajowy urząd ochrony konstytucji jako organizacja o potwierdzonych tendencjach skrajnie prawicowych i pozostaje pod obserwacją służb. Höcke uchodzi za przedstawiciela najbardziej radykalnego skrzydła partii. Maassen był niegdyś członkiem chadeckiej CDU, a następnie współzałożył partię Werteunion (Unia Wartości).

Obecnie nie należy już także do tej partii. W ostatnim czasie był widywany na kilku wydarzeniach wyborczych AfD. Zapewnia jednak, że nie jest członkiem tego ugrupowania. W landtagu występował jako ekspert.

Były szef kontrwywiadu broni AfD

Maassen argumentował, że fakt, iż AfD domaga się zmiany kursu politycznego w określonych obszarach, nie powinien sam w sobie prowadzić do delegalizacji partii. – Obawiam się jednak, że procedura delegalizacji może zostać wykorzystana do zablokowania tej zasadniczej zmiany kursu, a także do usunięcia ze sceny politycznej niewygodnego konkurenta – powiedział.

Zdaniem byłego szefa kontrwywiadu kluczowe pytanie brzmi, czy AfD realizuje ukrytą, drugą agendę polityczną. Według niego analiza programu partii prowadzi do wniosku, że opowiada się ona za wolnościowo-demokratycznym porządkiem konstytucyjnym. – Z mojej perspektywy nie są spełnione przesłanki do wszczęcia procedury delegalizacji partii – stwierdził. Dodał, że w pierwszej kolejności należałoby dyskutować o zakazie działalności Lewicy.

Niemiecki TK a partie

Maassen skrytykował także Federalny Trybunał Konstytucyjny, twierdząc, że po części jest on stronniczy. Argumentował, że sędziowie są wybierani przez partie polityczne, a wielu z nich jest związanych z partiami.

Zgodnie z prawem wniosek o delegalizację partii może złożyć w Niemczech parlament – Bundestag, izba krajów związkowych – Bundesrat lub rząd Niemiec. Ostateczną decyzję w tej sprawie podejmuje Federalny Trybunał Konstytucyjny.

(DPA/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Polska przedłuża kontrole na granicach z państwami UE – Niemcami i Litwą – o kolejne sześć miesięcy do 30 marca 2027 r. Poinformowało o tym w czwartek, 1 października, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. „Decyzja ma na celu dalsze ograniczanie nielegalnej migracji oraz wzmocnienie bezpieczeństwa Polski” – czytamy w komunikacie MSWiA.

„Ograniczyć nielegalną migrację”

„Kontrole na granicach są skutecznym narzędziem w ograniczeniu nielegalnej migracji” – podkreślono. Polskie ministerstwo podaje, że podczas obowiązujących od 7 lipca 2025 roku kontroli na granicy z Niemcami i Litwą sprawdzono ponad 4,5 mln osób oraz niemal 2,3 mln pojazdów.

Niemcy też przedłużyli kontrole graniczne

Wprowadzając tymczasowe kontrole, Polska podążyła śladem innych państw Unii Europejskiej. Od momentu ich przywrócenia odmówiono wjazdu ok. 1300 osobom na granicy z Litwą i blisko 1200 osobom na granicy z Niemcami – poinformowało ministerstwo.

Również niemieckie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przedłużyło kontrole na granicach Niemiec o kolejne pół roku. Będą obowiązywać do połowy marca 2027 roku.

(RTR/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Mieszkańcy Niemiec są dziś tak zainteresowani polityką jak od dawna nie byli. Widać to również po wysokiej frekwencji w ostatnich wyborach do parlamentów krajowych. Ożywione dyskusje dotyczą migracji, nadchodzących reform emerytalnych, zmian w ochronie zdrowia i opiece, a także demokracji i praworządności. Zdecydowanie największą obawą jest jednak to, że życie w Niemczech staje się coraz droższe. Taki wniosek płynie z badania „Obawy Niemców”, które firma ubezpieczeniowa R+V przedstawiła właśnie w Berlinie. Badanie przeprowadzono już po raz 35. Jest ono realizowane co roku od początku lat 90.

Życie staje się coraz droższe

Od początku maja do końca lipca tego roku w ramach badania przepytano około 2400 reprezentatywnie dobranych niemieckojęzycznych mieszkańców Niemiec w wieku od 14 lat. Największym zmartwieniem pozostaje kwestia, która od wielu lat zajmuje czołowe miejsce w tym corocznym sondażu: obawa przed rosnącymi kosztami życia.

W ubiegłym roku 52 proc. badanych wskazywało rosnące koszty codziennego życia jako swoje największe zmartwienie. W tym roku odsetek ten wzrósł już do 59 proc. – Ludzie na co dzień doświadczają tego, jak bardzo wzrosły koszty zwykłego życia. Łącznie 59 proc. społeczeństwa obawia się, że w dłuższej perspektywie ich pieniędzy nie będzie wystarczało na życie – mówi Grischa Brower-Rabinowitsch, który współpracował przy badaniu.

– Ceny energii, mieszkań i żywności, czyli kluczowe wydatki, wyraźnie wzrosły. W rezultacie ludziom zostaje mniej pieniędzy na wypoczynek, urlopy i zakupy. Na coraz mniej mogą sobie pozwolić – dodaje politolożka z Marburga Isabelle Borucki.

Obawy przed wyższymi podatkami i składkami

Badanie pokazuje również, że Niemcy doskonale zdają sobie sprawę z poważnego kryzysu, w jakim znalazły się systemy zabezpieczenia społecznego. Zarówno państwowy system emerytalny, jak i ubezpieczenie pielęgnacyjne od lat notują deficyty. Wydaje się też, że większość ludzi jest świadoma, iż podatki i składki będą rosły. Dlatego obawa przed ich podwyżkami jest obecnie większa niż w poprzednich latach.

– Za obawą przed wyższymi podatkami i ograniczeniem świadczeń kryje się pytanie o sprawiedliwość z punktu widzenia każdego człowieka: kto poniesie koszty modernizacji i czy nadal będę mógł liczyć na obiecane świadczenia? – mówi Borucki.

A co z tematami, które również dominują w niemieckich mediach? Z migracją, postępującą polaryzacją społeczeństwa czy globalnymi przemianami? Nieco ponad połowa, 52 proc. ankietowanych, obawia się, że liczba uchodźców może doprowadzić państwo do przeciążenia. Ta obawa zajmuje więc trzecie miejsce wśród wszystkich wymienianych zagrożeń. Kiedy jednak media informują o globalnych kryzysach i zawirowaniach, Niemcy reagują na nie zaskakująco spokojnie.

Mniejsza obawa przed Donaldem Trumpem

Grischa Brower-Rabinowitsch podkreśla, że 45 proc. ankietowanych obawia się, że polityka prezydenta USA Donalda Trumpa czyni świat bardziej niebezpiecznym. – To wyraźnie mniej niż podczas jego pierwszej kadencji – ocenia badacz.

W 2018 roku, czyli w czasie pierwszej kadencji prezydenta USA, na to samo pytanie 69 proc. Niemców odpowiedziało, że bardzo się tego obawiało. – Po latach nieustannego bombardowania informacjami o zagrożeniach geopolitycznych pojawia się tu efekt przyzwyczajenia – tłumaczy Isabelle Borucki.

Mieszkańcy Niemiec bardziej spokojni

Widać to również, gdy spojrzymy na poziom obaw ogółem. Średnia wszystkich zagrożeń uwzględnionych w badaniu wynosi w tym roku 38 proc. To drugi najniższy wynik od początku prowadzenia badania, czyli od 1991 roku. Dla porównania w badaniu R+V z 2016 roku, rok po przybyciu do Niemiec dużej liczby uchodźców, średnia ta wynosiła 52 proc.

Również w przypadku kilku innych obaw potwierdza się, że Niemcy patrzą w przyszłość znacznie spokojniej, niż można by się spodziewać. Zaledwie 34 proc. obawia się wojny z udziałem Niemiec – w ubiegłym roku było to jeszcze 41 proc.

Od 1992 roku badanie zawiera również pytanie o obawę przed utratą pracy. Obecnie tylko 20 proc. osób pracujących odpowiada na nie twierdząco. To najniższy wynik, jaki kiedykolwiek odnotowano.

Politycy dostają słabe oceny

Rozczarowująco wypada natomiast ocena polityków, zarówno tych z rządu, jak i z opozycji. Ankietowani mogli wystawić politykom oceny szkolne. Średnia wyniosła 4,1, czyli ledwie ocenę dostateczną. Politolożka Borucki odpowiedzialnością za ten stan rzeczy obarcza przede wszystkim obecny rząd konserwatystów i socjaldemokratów pod kierownictwem kanclerza Friedricha Merza, który w maju 2025 roku zastąpił koalicję SPD, Zielonych i FDP.

– Po zakończeniu rządów poprzedniej koalicji wiele osób wiązało z rządem chadeków i socjaldemokratów nadzieję na silniejsze przywództwo, mniej sporów i szybką poprawę sytuacji gospodarczej. Tak się jednak nie stało. Między wielkimi zapowiedziami a odczuwalnymi rezultatami powstała wyraźna luka. Ludzie są rozczarowani i tracą zaufanie – mówi politolożka.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronie Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„Królewiec, rosyjska eksklawa nad Morzem Bałtyckim, znalazł się w centrum ostatnich napięć między Moskwą a NATO” – pisze w czwartek (1.01.2026) niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ). Ambasady Rosji w Belgii, gdzie mieści się Kwatera Główna NATO, a także w Irlandii, która nie jest członkiem Sojuszu i – jak zauważa „FAZ” – „wydaje na obronę zaledwie 0,2 procent swojego PKB” grożą Zachodowi „w stanowczy i skoordynowany sposób”.

Chodzi o pisemne oświadczenia Rosji, o których informowała także w środę (30.09.2026) m.in. agencja Reuters.

Rosyjska placówka w Brukseli skarżyła się na „bezprecedensowy wzrost” działań NATO wzdłuż zachodnich granic Rosji. Twierdziła, że sojusz opracowuje ponoć „konkretne scenariusze mające na celu odcięcie obwodu królewieckiego”. Według cytowanego przez „FAZ” oświadczenia rosyjskich dyplomatów NATO „propaguje mit o »rosyjskim zagrożeniu«” i rozpowszechnia „fałszywe informacje”, że Moskwa chce zaatakować „jedno z państw bałtyckich najpóźniej w 2029 roku”. Przeczące temu zapewnienia rosyjskich władz są „całkowicie ignorowane”.

„Ostrzegliśmy (NATO i belgijskie ministerstwo spraw zagranicznych - red.), że ryzyko bezpośredniego konfliktu zbrojnego z naszym krajem znacznie wzrosło” – cytuje „FAZ”. Rosja twierdzi dalej, że jest gotowa „wykorzystać cały swój arsenał, gdyby kraje NATO próbowały odizolować obwód królewiecki od reszty kraju”.

Moskwa skarży się na ćwiczenia NATO

Z kolei ambasada Rosji w Dublinie ubolewała, że tylko od czerwca do września miały miejsce „prawie nieprzerwane ćwiczenia wojskowe NATO ze scenariuszami antyrosyjskimi w Polsce, na Łotwie, na Litwie, w Norwegii, w Finlandii i na Morzu Bałtyckim”. Ze szczególną krytyką Moskwy spotkały manewry „Gallant Boar” („Dzielny Dzik”) – wspólne ćwiczenia litewsko-polsko-francuskie, podczas których w czerwcu ćwiczono obronę tzw. przesmyku suwalskiego. Miały być one – zdaniem rosyjskiej placówki – skierowane przeciwko Królewcowi. Tutaj również pojawiła się groźba, że w przypadku prób odcięcia Królewca Rosja może użyć całego swojego arsenału, w tym broni jądrowej, i przeprowadzić „uderzenia prewencyjne przeciwko centrom decyzyjnym w krajach sojuszu”.

Jak wskazuje „FAZ”, „to, że NATO coraz częściej przeprowadza ćwiczenia na swojej wschodniej flance, opierając się na realistycznych scenariuszach operacyjnych, wiąże się z nowymi planami obronnymi sojuszu”. „Chodzi o to, by za wczasu powstrzymać i odstraszyć rosyjskie wojska” – dodaje.

Szczególna rola Królewca

„Królewiec odgrywa szczególną rolę w planie działania Sojuszu – bo właśnie tam Rosja jest najbardziej podatna na atak – dodaje „FAZ”. – Wraz z przystąpieniem Szwecji i Finlandii do NATO Morze Bałtyckie stało się w dużej mierze morzem wewnętrznym Sojuszu. Dzięki temu w razie konfliktu znacznie łatwiej będzie mu odizolować tę eksklawę i stacjonującą tam Flotę Bałtycką od strony morza”.

W lipcu zeszłego roku dowódca sił amerykańskich w Europie Christopher T. Donahue mówił, że wojska USA i sojusznicze są obecnie zdolne do pokonania Królewca szybciej niż było to możliwe kiedykolwiek wcześniej.

Strach społeczeństw Zachodu

„Takie wypowiedzi są w Rosji bacznie obserwowane, zawsze z perspektywy ‚odbicia lustrzanego', w którym to nie Moskwa zagraża sąsiadom, ale Zachód zagraża Rosji” – zauważa FAZ”. Zdaniem gazety rosyjskie oświadczenia pokazują, że Kreml martwi się o swoją eksklawę mimo rozmieszczenia tam broni jądrowej.

„Jednak rosyjskie ostrzeżenia, rozpowszechniane w języku angielskim, są też skierowane bezpośrednio do społeczeństw krajów zachodnich” – podkreśla niemiecki dziennik. Przykładem są twierdzenia, że mówienie o rosyjskim zagrożeniu ma służyć uzasadnieniu „militaryzacji Europu” i „dalszego wsparcia” dla Kijowa. „Żeby osłabić wrogów, Putin stawia na partie takie jak AfD, które przekazują narrację Kremla swoim wyborcom. A strach przed eskalacją działa na korzyść jego i jego zachodnich rzeczników” – konkluduje „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„Przez 35 lat, niemal od upadku żelaznej kurtyny, Niemcy były największym dostawcą towarów do Polski. W lipcu tego roku to się zmieniło” – pisze w czwartkowym (01.10.2026) wydaniu niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” („FAZ”). Autor, Andreas Mihm, wskazuje, że po raz pierwszy największa gospodarka w Europie Środkowej i Wschodniej sprowadziła więcej dóbr z dalekich Chin, niż od sąsiada zza Odry.

Głównym powodem tego przesunięcia jest, według NBP, wzrost importu sprzętu komputerowego, samochodów osobowych i dóbr trwałych. „To wiele mówi o konkurencyjności Chin i ich ogromnym potencjale eksportowym – ale też o dużej zdolności absorpcyjnej szybko rozwijającego się polskiego rynku” – czytamy.

Mihm wskazuje, że błędem byłoby sądzić, iż niemiecki eksport do Polski załamał się – przeciwnie w pierwszej połowie roku wzrósł o 9,2 proc., do 53,8 mld euro, jak wynika z danych Komisji Wschodniej Niemieckiej Gospodarki. To znacznie więcej niż niemiecki eksport do Chin (36,3 mld euro i spadek o 12,2 proc.).

Kontakty z Tajwanem

Nawet jeżeli ekonomiści sądzą, że lipcowa zmiana na czele listu głównych eksporterów do Polski wynikała z jednorazowych czynników, to – zdaniem dziennikarza „FAZ” – i tak jest to sygnał „powolnego, ale stałego wzrostu znaczenia Chin w deficytowym polskim handlu zagranicznym”.

A przecież władze w Pekinie utrzymujące współpracę z Rosją „nie mają w Polsce zbyt dobrych kart politycznych. Polski rząd czuje się zagrożony przez Rosję i stawia bezpieczeństwo na pierwszym miejscu. Dlatego chińska technologia komunikacyjna została wykluczona z kraju („Lex Huawei”), a samochody chińskich producentów nie mogą wjeżdżać do polskich baz wojskowych” – czytamy.

Cytowany w artykule Konrad Szatters z praskiej międzynarodowej grupy ekspertów China Observers in Central and Eastern Europe (Choice) zauważa w najnowszym raporcie, że Polska rozwija kontakty z Tajwanem, w tym w dziedzinie handlu dronami, produkcji półprzewodników i samochodów elektrycznych.

Dwutorowa polityka Polski wobec Chin

„Z drugiej strony 90 proc. kolejowego transportu towarowego z Chin do UE przechodzi przez Polskę. Pociągi, z których wiele kończy trasę w Duisburgu, przyjeżdżają przez Rosję i Białoruś. Według Szattersa to biznes wart 25 miliardów euro rocznie. Ale Polska nie ma większych skrupułów, by go wstrzymać, jeśli wymaga tego sytuacja polityczna” – pisze niemiecki dziennik, przypominając, że jesienią ubiegłego roku Warszawa zamknęła ruch do Białorusi na prawie dwa tygodnie w odpowiedzi na manewry wojskowe w pobliżu swojej granicy.

Zdaniem Szattersa „w stosunkach z Pekinem Warszawa prowadzi politykę dwutorową, ale z wyraźnym priorytetem dla bezpieczeństwa”. „Handel z Chinami stale rośnie, a Warszawa nie ma zamiaru go ograniczać. Jednak czysta logika ekonomiczna nie dyktuje już tonu polityki” – ocenia.

„Polska może sobie na to pozwolić, bo rząd działa z pozycji gospodarczej siły” – ocenia „FAZ”, wskazując na wysoki wzrost polskiego PKB na poziomie 3,9 proc. w pierwszej połowie roku. Po mocnym drugim kwartale widać jednak oznaki spowolnienia – dodaje. „Tempo wzrostu w przemyśle, budownictwie i płacach w lipcu i sierpniu było poniżej oczekiwań, za to wzrosły ceny producentów. Inflacja w sierpniu wyniosła 3,4 proc., głównie z powodu wysokich cen energii. To znacznie powyżej celu banku centralnego” – czytamy.

Groźne zadłużenie państwa

„FAZ” wskazuje też, że słabnie popyt konsumpcyjny, który w ostatnich latach napędzał gospodarkę. „Konsumenci zgromadzili jednak spore oszczędności. Wyższy wskaźnik oszczędności daje pole manewru na przyszłe zakupy” – mówi niemieckiej gazecie Adam Antoniak z banku ING. Pewnym impulsem dla konsumpcji może być – jak czytamy – planowana przez polski rząd reforma podatkowa – która jednak niezbyt podoba się firmom ze względu na planowane podwyższenie podatku od osób prawnych.

„Większe zagrożenia dla polskiej gospodarki mogą jednak wynikać z luźnej polityki wydatkowej i niezdyscyplinowanego zadłużania się państwa. Właśnie przedstawiony budżet na rok 2027, podobnie jak w latach 2025 i 2026, opiera się na deficycie przekraczającym 7 proc. szybko rosnącego PKB” – pisze „FAZ”, dodając, że agencja ratingowa Moody's już obniżyła rating Polski do A3.

Analitykom finansowym to się nie podoba: mimo wysokich wpływów z podatków gospodarka nie jest w stanie „wyrosnąć” z rosnącego zadłużenia, a dług rośnie w samym środku ożywienia gospodarczego – krytykują eksperci z Erste Group. Agencja ratingowa Moody's już wyciągnęła wnioski i obniżyła rating do „A3”.

„Ostrzeżenia przed ciężkim kacem”

„Niektórzy analitycy spekulują, że najpóźniej od 2028 roku (kolejny) rząd będzie musiał skonsolidować budżet. Wtedy bowiem przekroczone zostaną nie tylko wszystkie limity zadłużenia ustalone przez UE, ale także zapisany w konstytucji (i obliczany inaczej) limit 55 proc. Oznaczałoby to drastyczną redukcję zadłużenia najpóźniej od 2029 roku, czyli żadnych nowych kredytów. To według ekonomistów doprowadziłoby do ograniczenia aktywności gospodarczej” – pisze „FAZ”.

„Impreza w Warszawie wprawdzie trwa, ale ostrzeżenia przed ciężkim kacem stają się coraz głośniejsze” – konkluduje niemiecki dziennik.

W Niemczech od 1 października obowiązuje znowu ulga paliwowa. Ceny paliw na wielu stacjach benzynowych spadły już poniżej 2 euro. Co powinni wiedzieć kierowcy?

Kiedy najlepiej tankować

Do południa cena nie powinna rosnąć ze względu na tzw. zasadę godziny dwunastej. Najtańsze tankowanie zwykle przypada na późny poranek. Nie warto jednak odkładać wizyty na stacji do ostatniej chwili przed południem, ponieważ przy dużym ruchu można utknąć w kolejce, a po godzinie dwunastej ceny zazwyczaj gwałtownie rosną.

Warto też porównywać ceny na różnych stacjach.

Brak paliwa

Popyt 1 października przed południem – w pierwszy dzień obowiązywania ulgi paliwowej – może być wysoki. Wielu kierowców czekało bowiem z tankowaniem na wejście zniżki w życie. Dodatkowo stacje benzynowe nie chciały przed rozpoczęciem programu zapełniać swoich magazynów. Ulga podatkowa w wysokości 16,7 centa za litr dotyczy bowiem tylko paliwa, które 1 października po północy opuściło magazyny lub rafinerie.

Klub automobilowy ADAC nie spodziewa się jednak istotnych problemów z dostępnością paliwa.

Ulga paliwowa do końca roku

Druga już ulga paliwowa, o której zdecydował rząd Friedricha Merza, ma obowiązywać do końca roku. Rząd zakłada, że z powodu obniżki podatków do budżetu wpłynie o 2,485 mld euro mniej. Tym razem połowę kosztów mają jednak ponieść niemieckie kraje związkowe. W zamian rząd federalny przekaże im mniejszą część wpływów z podatku VAT.

To dość nietypowe rozwiązanie, ponieważ landy często niechętnie współfinansują decyzje podejmowane na szczeblu federalnym.

Czy zyskają kierowcy?

Stacje paliw nie mają obowiązku przenosić obniżki podatku w pełnej wysokości na klientów. Mimo to pierwszego dnia obowiązywania ulgi ceny paliw znacząco spadły. Już w poprzednich dniach paliwo wyraźnie taniało – prawdopodobnie w oczekiwaniu na zniżkę.

Fakt, że ceny spadają już teraz, wynika przede wszystkim z oczekiwań klientów. Zanim na wszystkich stacjach znajdzie się wyłącznie paliwo objęte niższym podatkiem, może minąć kilka dni.

Ceny jak przed wojną z Iranem?

Czy ceny spadną do poziomu sprzed wojny z Iranem? Raczej nie. Według danych ADAC w ostatnim dniu przed rozpoczęciem wojny pod koniec lutego br. litr benzyny E10 kosztował w Niemczech średnio 1,78 euro, a litr oleju napędowego 1,75 euro. Obecne ceny pozostają więc znacznie wyższe, a różnica jest większa niż sama ulga paliwowa.

Tyle można zaoszczędzić

Z danych Federalnego Urzędu Transportu Samochodowego wynika, że przeciętny samochód w Niemczech pokonuje około 900 km miesięcznie. Przy zużyciu 7-8 litrów paliwa na 100 km, przeciętny kierowca zaoszczędzi dzięki trzymiesięcznej obniżce około 32-36 euro.

Rzeczywista kwota może jednak znacząco różnić się w zależności od przebiegu, spalania oraz momentu tankowania.

Eksperci o uldze paliwowej

Większość ekonomistów ocenia ten środek krytycznie. Ich zdaniem program jest kosztowny i mało precyzyjny, a do tego wspiera również osoby, które nie potrzebują pomocy. Nie przynosi też korzyści osobom bez samochodu, choć i one odczuwają skutki wysokich cen energii. Poza tym ulga paliwowa osłabia sygnał cenowy, ponieważ sztucznie obniża cenę ograniczonego zasobu, jakim jest paliwo. Nie ma ponadto gwarancji, że ulga trafi do konsumentów.

Pojawiają się jednak też głosy poparcia. Ekonomista Manuel Frondel z instytutu RWI powiedział niedawno magazynowi „Der Spiegel”: „Oczywiście byłoby lepiej, gdyby państwo kierowało pomoc bezpośrednio do potrzebujących gospodarstw domowych. Ponieważ jednak wciąż nie potrafi łatwo wdrożyć takich bezpośrednich wypłat, uważam rabat paliwowy za pragmatyczne i sprawiedliwe rozwiązanie”.

Również ADAC uważa ulgę za „odpowiedni środek do szybkiego odciążenia kierowców”, choć organizacja przyznaje, że sensowniejszym instrumentem byłyby bezpośrednie transfery.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

W sali numer 600 Niklas Frank był kilka razy. Zawsze z ekipą telewizyjną. Wracał tam i rozliczał ojca.

Proszono go, by wszedł do sali sądowej, w której toczył się pierwszy proces norymberski, a wśród oskarżonych siedział jego ojciec. Hans Frank, podczas II wojny światowej generalny gubernator okupowanych ziem polskich, był jednym z głównych zbrodniarzy hitlerowskich. Za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości „rzeźnik Polski” został skazany na karę śmierci przez powieszenie.

Wyrok zapadł 1 października 1946 roku.

Kiedy Niklas Frank pierwszy raz wszedł do historycznej sali sądowej, od razu usiadł na miejscu zajmowanym przez ojca. Czuł złość. – Zawsze złość i gniew. Pytałem: Dlaczego to robiłeś? Przecież mogłeś wieść spokojne życie z rodziną. Z powodu mnie nawet jako członek NSDAP, ale przecież nie musiałeś być masowym mordercą! – wspomina w rozmowie z Deutsche Welle 87-letni Niklas Frank.

Najpierw Wawel, potem Norymberga

Jest najmłodszym z pięciorga dzieci Hansa Franka i jego żony Brigitte. Kiedy przyszedł na świat, w marcu 1939 roku, Trzecia Rzesza pod wodzą Hitlera szykowała się do wyniszczającej wojny. Tę Frankowie spędzili w okupowanej Polsce, w której zakres władzy generalnego gubernatora był tak wielki, że nazywał siebie „niemieckim królem Polski”.

Na rodzinnych fotografiach mały Niklas pozuje u boku rodziców na Wawelu i w Pałacu Potockich w Krzeszowicach. Na innej fotografii – z 1946 roku – Brigitte Frank siedzi z dziećmi przed bawarskim domem. Mają poważne miny. Do kamery uśmiecha się tylko siedmioletni Niklas i starszy od niego o dwa lata Michael. – Panowała smutna atmosfera – opowiada Niklas Frank.

W oddalonej o ponad dwieście kilometrów Norymberdze toczył się wtedy proces Hansa Franka. Niklas pamięta ten okres: – Co rusz przychodzili jacyś dziennikarze, robili nam zdjęcia i przeprowadzali wywiady z mamą. Nigdy z nami, dziećmi, choć dwoje było już dorosłych.

Wieczorami Brigitte siadała przy odbiorniku radiowym i słuchała relacji z Norymbergi. – O dziewiętnastej musiał być spokój, nigdy nie wchodziłem do tego pokoju, ale wiedziałem, że chodzi o ojca – opowiada syn Franka.

„Dlaczego nie płaczesz?”

O tym, że zawiśnie na szubienicy, Niklas wiedział już latem 1946 roku. – Przyszedł wtedy dr Seidl, adwokat ojca i powiedział: „Pani Frank, dowody przeciwko pani mężowi są tak przytłaczające, że musi się pani liczyć z wyrokiem śmierci” – wspomina Niklas Frank. Z tą świadomością jechał też na swoją jedyną wizytę w Norymberdze podczas procesu.

Wyrok śmierci wykonano 16 października 1946 roku. Niklas i dwójka młodszego rodzeństwa byli wtedy od kilku tygodni w ośrodku oddalonym o kilkadziesiąt kilometrów od domu. Matka chciała im „zaoszczędzić wytykania palcami”.

– Przyjechała po nas trzy, cztery dni po powieszeniu ojca. Był chłodny, słoneczny dzień, druga połowa października, a ona była ubrana w kwiecistą wiosenną sukienkę – opowiada Niklas Frank. – Zabrała nas na spacer. Szedłem obok niej po prawej stronie, a Michael i Gitti po drugiej. Powiedziała wesołym głosem, że tata nie żyje, jest w niebie i jest bardzo szczęśliwy. „Spójrzcie! Ja mam się dobrze. Jestem w wiosennej sukience”. Moje rodzeństwo zaczęło strasznie płakać, a ja nie. „Popatrzcie na Niklasa. On też nie płacze” – powiedziała do Michaela i Gitti, ale jednocześnie bardzo mocno ścisnęła mi rękę, pytając dlaczego nie płaczę – wspomina.

Skrucha przed sądem?

W swoim dorosłym życiu Niklas – dziennikarz i autor książek – często wracał do procesu norymberskiego i zbrodni popełnionych przez ojca w okupowanej Polsce.

Czytał zeznania ojca, analizując zdanie po zdaniu. – I zawsze ogarniała mnie złość, bo on od rana do wieczora kłamał! – przyznaje.

Kiedy 18 kwietnia 1946 roku obrońca pyta Franka, czy brał udział w zagładzie Żydów, to ten – po chwili ciszy – odpowie, że tak. Potem pada kilka uwag o Hitlerze i „zwaleniu przez niego winy na swój naród”, zapewnienie, że on sam, jako generalny gubernator, nie domagał się tworzenia obozów zagłady. – A na koniec przyznania się do winy, mówi: „Tysiąc lat przeminie, zanim zatarta zostanie ta wina Niemiec”. A przecież pytano go o jego osobistą winę! Do dziś mnie to oburza! – mówi syn Niklas.

Jeszcze bardziej oburza go sprostowanie wypowiedziane w ostatnim słowie przed ogłoszeniem wyroku. Frank powiedział wtedy: „Muszę jeszcze sprostować jedno swoje słowo. Mówiłem jako świadek, że tysiąc lat nie zdoła zmazać winy naszego narodu za postępowanie Hitlera w tej wojnie. Nie tylko jednak zachowanie naszych wojennych przeciwników wobec naszego narodu i jego żołnierzy, starannie pomijane w tym procesie, lecz także ogromne zbrodnie masowe najstraszniejszego rodzaju, które, jak się teraz dowiedziałem, zostały popełnione i są nadal popełniane przede wszystkim w Prusach Wschodnich, na Śląsku, Pomorzu i w Kraju Sudetów przez Rosjan, Polaków i Czechów na Niemcach, już dziś całkowicie zatarły wszelką możliwą winę naszego narodu”.

– Tyle zostało z jego chwilowego przyznania się do winy… – kwituje Niklas Frank.

Prawie nie rzucał się w oczy

Spośród oskarżonych w pierwszym procesie norymberskim Hans Frank „prawie nie rzucał się w oczy” – stwierdza historyk Kim Christian Priemel z Uniwersytetu w Oslo, który w swojej pracy badawczej zajmuje się procesami norymberskimi.

– Hans Frank, wysoko wykwalifikowany prawnik, ale w swojej funkcji generalnego gubernatora oprawca i morderca odpowiedzialny za śmierć milionów ludzi cofa się do swojej profesjonalnej roli, prezentuje jako część niemieckiej elity funkcjonariuszy. I robi to stosunkowo rzeczowo. Zupełnie inaczej niż Göring, który próbuje w pełni uosabiać ten reżim, albo postacie, takie jak von Ribbentrop, które twierdzą, że tak naprawdę nie miały z tym zbyt wiele wspólnego – mówi prof. Priemel w rozmowie z DW.

W trakcie procesu Frank jest niemal niezauważalny. Na ławie oskarżonych wydaje się być postacią drugoplanową. – Jeśli zestawić skalę odpowiedzialności, jaką faktycznie ponosił, z jego obecnością i rozpoznawalnością podczas procesu, to jest on zaskakująco mało wyrazistą postacią – ocenia historyk.

Nieprzypadkowe miejsce

W pierwszym procesie norymberskim, który toczył się od 20 listopada 1945 do 1 października 1946 roku, oskarżono dwudziestu dwóch głównych niemieckich zbrodniarzy wojennych. Na ławie oskarżonych zasiadło jedynie dwudziestu jeden. Sprawa Martina Bormanna, szefa Kancelarii Rzeszy, była rozpatrywana zaocznie.

Wśród oskarżonych znaleźli się: marszałek Rzeszy i głównodowodzący niemieckich sił powietrznych Hermann Göring, zastępca Hitlera Rudolf Hess, szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Ernst Kaltenbrunner czy minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop. Akt oskarżenia obejmował cztery punkty: podżeganie i przygotowanie wojny, zbrodnie przeciwko pokojowi, zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości.

Symboliczne było to, że na miejsce procesu wybrano Pałac Sprawiedliwości w Norymberdze. Od 1927 roku NSDAP regularnie organizowała w tym mieście swoje zjazdy partyjne, a miasto było uważane za kolebkę i stolicę ruchu nazistowskiego.

Pierwszy taki proces

Do osądzenia niemieckich zbrodniarzy alianci powołali Międzynarodowy Trybunał Wojskowy. Składał się on z czterech sędziów i ich zastępców desygnowanych przez zwycięskie mocarstwa: USA, Związek Radziecki, Wielką Brytanię i Francję. Nie przewidziano udziału w nim przedstawicieli innych państw. Polska delegacja przekazywała swój materiał dowodowy stronie sowieckiej.

– Proces był pod względem prawnym i historycznym wydarzeniem bez precedensu – podkreśla Kim Christian Priemel. Jak mówi, był to pierwszy raz, kiedy w ciasnej przestrzeni gromadzi się głównych zbrodniarzy i stosuje nowe prawo dotyczące zbrodni.

Po raz pierwszy najwyżsi politycy zostali osobiście pociągnięci do odpowiedzialności za zbrodnie przeciwko prawu międzynarodowemu. – W ciągu zaledwie jednego roku Międzynarodowemu Trybunałowi Wojskowemu udało się zebrać ogromną ilość faktów i wiedzy na temat zbrodni nazistowskich – dodaje. Choć – jak zaznacza – podstawą były głównie zeznania sprawców, a w mniejszym stopniu ofiar zbrodni.

Pierwszy proces norymberski i dwanaście następujących po nim procesów historyk określa „kamieniem milowym w historii wymiaru sprawiedliwości”. – To tam powstają nowe kategorie przestępstw i również przywódcom państw grożą konsekwencje karne, jeśli naruszają prawo międzynarodowe – podkreśla Priemel. Proces był novum także pod względem organizacyjnym. Po nim standardem stało się tłumaczenie symultaniczne.

Proces główny zakończył się dwunastoma wyrokami śmierci, siedmioma wyrokami pozbawienia wolności i trzema wyrokami uniewinniającymi. W kolejnych dwunastu procesach skazano na śmierć jeszcze dwadzieścia cztery osoby.

Znów żywa ideologia

Niklas Frank też jest przekonany o wielkiej spuściźnie procesów norymberskich. – Jedyną pożyteczną rzeczą, dla której żył mój ojciec, były te cztery punkty, które wówczas wymyślili międzynarodowi prawnicy na potrzeby Trybunału – mówi, nawiązując do czterech punktów z aktu oskarżenia. – I to dobrze, że one obowiązują do dziś i są realizowane w Hadze. Dzięki temu można ścigać przestępców na arenie międzynarodowej. Przed Norymbergą było to niemożliwe – podkreśla.

W kieszeni marynarki nosi fotografię swojego ojca. Martwy Hans Frank leży na noszach, tuż po zdjęciu z szubienicy. – Co rusz spoglądam na niego, by przekonać się, że nie żyje – mówi Niklas Frank.

Zamieścił ją także na okładce swojej nowej książki. Na – tym razem zmanipulowanym – zdjęciu Hans Frank szeroko się uśmiecha. – Bo dla mnie to on jest zwycięzcą. Cała ta przeklęta, mordercza, pogardzająca ludźmi ideologia znów rozprzestrzeniła się w Niemczech – mówi, odnosząc się do triumfu AfD. Partia ma coraz więcej zwolenników, wygrywa kolejne wybory regionalne i prowadzi w ogólnoniemieckich sondażach.

– Dla mnie jest jasne, że Niemcy nie mają już ochoty na demokrację. Nasze społeczeństwo zmierza w kierunku dyktatury i całkowicie zmienimy nasz obraz historii, bo w nas wciąż drzemie idea rasy panów – mówi ostro.

I dodaje, że naprawdę chciałby się mylić.

Niemiecki rząd przyjął w środę (30.09.2026), po rozmowach do ostatnich chwil, projekt reformy ubezpieczenia pielęgnacyjnego. Jej celem jest ustabilizowanie finansów systemu i niedopuszczenie do kolejnej podwyżki składek dla pracowników, gdy deficyt w systemie się zwiększa, a społeczeństwo szybko się starzeje. Przyjęty przez gabinet projekt ministra zdrowia Carstena Linnemanna został w dużej części przygotowany jeszcze przez jego poprzedniczkę Ninę Warken. Zakłada oszczędności w kilku obszarach.

Jednym z nich są dopłaty dla mieszkańców domów opieki, które mają łagodzić coraz wyższe koszty ponoszone przez samych pensjonariuszy. Według wcześniejszych planów wzrost tych dopłat miałby zostać rozłożony w czasie, co pozwoliłoby zaoszczędzić część wydatków ubezpieczenia.

Do proponowanych oszczędności należało także zaostrzenie zasad kwalifikowania do poszczególnych stopni opieki, ograniczenia bezpłatnego współubezpieczenia małżonków i zwiększenie składki pielęgnacyjnej dla osób bezdzietnych. Wynosi ona obecnie 3,6 proc. dochodów podlegających oskładkowaniu, ale dla bezdzietnych – 4,2 proc. Różnica w składce dla osób bezdzietnych wzrośnie od 2027 r. do 0,9 pkt. proc.

Prasa pisze o powierzchowności reformy, która sprowadza się do zmian wysokości obciążeń, a nie w strukturze systemu. Zauważa też, że to dopiero preludium do najważniejszej z szeregu wprowadzanych przez rząd Friedricha Merza reform, czyli emerytalnej.

„Prawdziwy szok dopiero nadejdzie”

„Decyzja podjęta w środę przez rząd stanowi w równym stopniu odciążenie dla koalicji, co dla systemu ubezpieczeń pielęgnacyjnych. Sojusz rządowy jest bowiem w takim samym stopniu zagrożony niewypłacalnością, jak system opieki. Partie CDU/CSU i SPD uzgodniły projekt, który wprawdzie niewiele odbiega od propozycji Niny Warken, ale jest daleki od rzeczywistej reformy opieki” – pisze „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

„Podobnie jak w przypadku ubezpieczeń zdrowotnych, także w ubezpieczeniach pielęgnacyjnych podniesiono górną granicę podstawy wymiaru składek, choć nie tak drastycznie, jak planowała Warken. CDU unika w ten sposób nadmiernego zrażania do siebie osób dobrze zarabiających” – ocenia dziennik z Frankfurtu. „A przecież prawdziwy szok dopiero nadejdzie – po spojrzeniu na pasek z wynagrodzeniem. I to nie koniec, bo ta koalicja po prostu nie potrafi uporać się ze swoimi zadaniami”.

„Nie wróży to dobrze”

Dziennik ekonomiczny „Handelsblatt” zauważa z kolei, że nawet ten kompromis do ostatniej chwili nie był pewny. „Zaledwie kilka minut przed rozpoczęciem posiedzenia rządu chadecji udało się skierować postulaty socjaldemokratów do prac komisji. Był to jednak efekt ogromnego wysiłku, co można było dostrzec na zmęczonej twarzy ministra zdrowia Carstena Linnemanna tuż po zakończeniu spotkania”.

„Nie wróży to dobrze na nadchodzące miesiące. A przecież przed koalicją stoi jeszcze znacznie trudniejsze wyzwanie: reforma emerytalna. Jeśli do przeprowadzenia dawno omówionych reform konieczne będą za każdym razem negocjacje do ostatniej minuty, to tylko kwestia czasu, zanim koalicja ta straci impet. Tym samym każda kolejna reforma stanie się pośrednim sprawdzianem zaufania dla rządu, a także dla Friedricha Merza” – czytamy.

„To ma być ta sprawiedliwość?”

O płytkości nowej reformy pisze też regionalny dziennik „Rheinpfalz” z Nadrenii-Palatynatu. „Oczywiście nie da się załatać luki finansowej w ustawowym ubezpieczeniu pielęgnacyjnym bez wprowadzania oszczędności. Słuszne jest założenie, że nie powinny one obciążać wyłącznie osób wymagających opieki oraz ich bliskich. W systemie opieki konieczne są również zmiany strukturalne, aby zapewnić jego trwałą stabilność – zwłaszcza że w ciągu najbliższych 10 czy 15 lat liczba osób wymagających opieki prawdopodobnie znacząco wzrośnie” - czytamy.

„To więc ma być ta sprawiedliwość, o której tak wiele mówiono i pisano w ostatnich dniach? Po wielodniowych sporach i negocjacjach, zakończonych tuż przed rozpoczęciem posiedzenia rządu, ta koalicja sprawiedliwości CDU/CSU i SPD przyjęła pakiet oszczędnościowy w opiece długoterminowej. Nowością jest to, że osoby wymagające opieki oraz ich bliscy będą płacić mniej za pobyt w domu opieki, a koszty te pokryją osoby bezdzietne. Te ostatnie z pewnością nie poczują się potraktowane sprawiedliwie, zwłaszcza że z okresu ochronnego korzystają nie tylko najubożsi” – pisze łużycki dziennik „Lausitzer Rundschau”.

„Osłabiony szef SPD i minister finansów Lars Klingbeil nie potrafił lub nie chciał się temu przeciwstawić. Friedrich Merz wprawdzie zdołał jeszcze zdusić w zarodku bunt we własnych szeregach, ale przeforsować może w starciu z koalicjantem już niewiele” – dodaje dziennik z Brandenburgii.

Są kosztowne i budzą kontrowersje – zarówno polityczne, jak i prawne. W Brukseli od lat toczą się dyskusje na temat utworzenia poza granicami UE ośrodków dla osób, których wnioski o azyl zostały odrzucone. Dotychczasowe próby kończyły się niepowodzeniami ze względu na przeszkody prawne. Obecnie jednak tzw. grupa pięciu – Grecja, Niemcy, Austria, Dania i Holandia – najwyraźniej uważa, że ​​udało się te bariery pokonać.

W wywiadzie dla greckiej stacji telewizyjnej ANT1 grecki minister ds. migracji Thanos Plevris zapowiedział, że pierwszy z takich ośrodków powrotowych ma rozpocząć działalność w drugiej połowie 2027 roku – w czasie, gdy Grecja obejmie prezydencję w Radzie UE. Minister dysponuje już wstępną zgodą jednego z afrykańskich państw partnerskich na realizację tego przedsięwzięcia. Plevris nie ujawnił jednak, o który kraj chodzi. Źródła dyplomatyczne i media jako potencjalne lokalizacje takich ośrodków wielokrotnie wskazywały Rwandę lub Ugandę, a także położony w Azji Środkowej Uzbekistan.

Nadzór „grupy pięciu” i organizacji

Plevris podkreślił, że nie chodzi tu o zamknięte ośrodki recepcyjne, w których rozpatrywane są wnioski o azyl, lecz o typowe centra powrotowe dla osób, których wnioski o azyl już zostały odrzucone. Planowane są „placówki otwarte”, w których osoby te będą przebywać do czasu zorganizowania ich ostatecznego powrotu do kraju pochodzenia.

Aby uniknąć pozwów sądowych dotyczących naruszeń praw człowieka, odpowiedzialność za migrantów nie zostanie przekazana afrykańskiemu państwu partnerskiemu, lecz pozostanie po stronie pięciu zaangażowanych państw UE. Ponadto unijna „grupa pięciu” w całości sfinansuje ten projekt we własnym zakresie.

Przewidziano również nadzór nad funkcjonowaniem ośrodków ze strony organizacji międzynarodowych, takich jak Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) czy Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM) – tak aby zagwarantować przestrzeganie międzynarodowych standardów praw człowieka oraz prawa międzynarodowego.

Kilka nieudanych prób

W ostatnich latach wielokrotnie podejmowano próby przeniesienia procedur azylowych lub procesu deportacji do państw spoza UE. Żaden z tych modeli nie zadziałał zgodnie z planem: kończyły się niepowodzeniem z powodu przeszkód prawnych, zmian rządów czy astronomicznych kosztów.

Chodzi o modele byrtyjski, włoski i duński.

Brytyjski „model rwandyjski” (2022–2024)

Za rządów konserwatystów – najpierw pod kierownictwem Borisa Johnsona, a następnie Rishiego Sunaka – Wielka Brytania zamierzała trwale przenosić drogą lotniczą do Rwandy migrantów, którzy nielegalnie przedostali się przez kanał La Manche, aby mogli tam przejść procedurę azylową.

Brytyjski Sąd Najwyższy uznał jednak to przedsięwzięcie za niezgodne z prawem, argumentując, że Rwanda nie jest krajem trzecim o potwierdzonym statusie państwa bezpiecznego i że istnieje ryzyko, iż migranci mogliby zostać deportowani do swoich ojczyzn, gdzie groziłyby im prześladowania.

Po zwycięstwie Partii Pracy w wyborach w lipcu 2024 roku premier Keir Starmer oficjalnie uznał ten projekt za „martwy i pogrzebany”. Wcześniej brytyjski rząd wydał na porozumienie z Rwandą około 700 mln funtów z pieniędzy podatników – a w jego ramach dobrowolnie przesiedlono do Rwandy łącznie cztery osoby.

Włoski model współpracy z Albanią (od 2024)

Już za rządów prawicowo-nacjonalistycznej premier Giorgii Meloni Włochy zawarły z Albanią porozumienie, którego celem było kierowanie migrantów przechwyconych na Morzu Śródziemnym bezpośrednio do utworzonych tam ośrodków zarządzanych przez stronę włoską. Miały być w nich przeprowadzane przyspieszone procedury azylowe.

Jednak tuż po otwarciu obozów włoskie sądy wstrzymały proces umieszczania w nich migrantów. Sędziowie argumentowali, że krajów pochodzenia, takich jak Bangladesz czy Egipt, nie można automatycznie uznawać za „bezpieczne”, jeśli określonym grupom społecznym grożą w nich prześladowania. Pierwszych migrantów trzeba było niezwłocznie przetransportować z powrotem do Włoch. Obecnie Włochy wykorzystują jeden z tych obiektów wyłącznie jako ośrodek deportacyjny dla mężczyzn, których wnioski o azyl zostały prawomocnie odrzucone. Dotychczasowy bilans przedstawia się następująco: od momentu przekształcenia ośrodka w marcu 2025 roku trafiło do niego zaledwie około 500 osób. Kwota ta kontrastuje z szacowanymi kosztami całkowitymi, które do 2028 roku mają przekroczyć 670 mln euro.

Samodzielne działania Danii (2021–2023)

W 2021 roku Dania przyjęła ustawę, która miała umożliwić transport osób ubiegających się o azyl do państw trzecich spoza UE. Kopenhaga prowadziła intensywne negocjacje z Rwandą w sprawie utworzenia tam własnego ośrodka dla migrantów. Inicjatywa ta spotkała się jednak z ostrą krytyką ze strony Komisji Europejskiej oraz organizacji praw człowieka.

Na początku 2023 roku rząd Danii zawiesił negocjacje z Rwandą, uznając, że samodzielna realizacja takiego planu jest trudna do przeprowadzenia zarówno pod względem prawnym, jak i logistycznym. Od tego czasu Dania stara się realizować tę koncepcję wyłącznie we współpracy z innymi państwami UE, jak ma to miejsce w przypadku obecnej „grupy pięciu”.

Nowe ramy prawne

W świetle wcześniejszych przepisów unijnych deportacje do państw trzecich często kończyły się niepowodzeniem, ponieważ sądy wymagały, aby migrant posiadał osobisty związek z danym państwem trzecim, np. poprzez znajomość języka, obecność tam krewnych lub wcześniejszy pobyt. Z kolei nowe regulacje unijnego prawa azylowego umożliwiają deportację osób zobowiązanych do opuszczenia terytorium UE do krajów, w których nigdy wcześniej nie przebywały – pod warunkiem istnienia odpowiedniej umowy z danym państwem trzecim.

Kolejną podstawą tej nowej, wspólnej inicjatywy jest unijne rozporządzenie ws. procedur powrotowych, uzgodnione politycznie w czerwcu 2026 r. i zatwierdzone przez Parlament Europejski. Musi ono jednak jeszcze zostać formalnie przyjęte przez Radę. W przeciwieństwie do wcześniejszych rozwiązań, nowe przepisy mają formę rozporządzenia unijnego, a nie jedynie dyrektywy. Dzięki temu są one bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE. Rozporządzenie to tworzy tym samym – po raz pierwszy – jednolite w całej Unii ramy prawne dla takich ośrodków powrotowych.

Ponadto, zgodnie z nowymi planami, nie przewiduje się już przenoszenia całej procedury azylowej do państw spoza UE – nie powiodły się bowiem wcześniej takie próby podejmowane zarówno przez Wielką Brytanię, jak i Włochy. Zamiast tego centra powrotowe mają pełnić jedynie funkcję punktów tranzytowych dla osób, których wnioski o azyl zostały już prawomocnie odrzucone, a ich funkcjonowanie ma być finansowane i nadzorowane przez państwa członkowskie UE.

Brak kontroli i ogromne koszty?

Zwolennicy liczą na to, że rozwiązanie to pozbawi podstaw do skarg ws. praw człowieka w kontekście stałej ochrony azylowej. Z kolei krytycy – tacy jak Lekarze bez Granic czy Amnesty International – dostrzegają poważne zagrożenia. Powątpiewają, czy w ośrodkach tych uda się zapewnić pełną i skuteczną kontrolę niezależnych podmiotów, pomoc prawną oraz opiekę medyczną, a także obawiają się, że państwa trzecie mogą mimo wszystko deportować ludzi do niebezpiecznych krajów pochodzenia bez przeprowadzenia należytej weryfikacji.

Ponadto dotychczasowe doświadczenia wskazują, że budowa i ochrona takich ośrodków oraz transport osób, których one dotyczą, pochłaniają często setki milionów euro, podczas gdy faktycznej repatriacji poddawana jest jedynie niewielka liczba osób.

Linus Pauling był wśród nielicznych naukowców, którzy zdobyli nie jedną, lecz dwie Nagrody Nobla. W 1954 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za badania nad naturą wiązań chemicznych, a osiem lat później został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla za zaangażowanie w walkę przeciwko wyścigowi zbrojeń nuklearnych.

Co więcej, oba wyróżnienia otrzymał samodzielnie, bez współlaureatów. Dla naukowca trudno wyobrazić sobie większe osiągnięcie. Laureaci Nagrody Nobla niemal z dnia na dzień stają się autorytetami, których głos odbija się szerokim echem nie tylko w świecie nauki, ale także w debacie publicznej.

Groźny autorytet

I właśnie w tym tkwi pewne niebezpieczeństwo. Jak zauważa Nils Hansson, historyk medycyny z Instytutu Historii, Teorii i Etyki Medycyny Uniwersytetu Heinricha Heinego w Düsseldorfie, problem pojawia się wtedy, gdy laureaci zaczynają promować niepotwierdzone lub wręcz błędne teorie. Ich status sprawia bowiem, że mają ogromny wpływ na opinię publiczną.

Tak było w przypadku Paulinga. Od połowy lat 60. zaczął on przekonywać, że witamina C może być uniwersalnym środkiem pomagającym między innymi w walce z nowotworami, chorobami układu krążenia czy schorzeniami zwyrodnieniowymi.

Naukowiec stał się jednym z twórców tzw. medycyny ortomolekularnej, polegającej na leczeniu chorób za pomocą odpowiednio dobranych witamin i składników mineralnych. Do dziś jednak skuteczność tej metody nie została potwierdzona wystarczającymi dowodami naukowymi.

„Choroba Nobla”

Przypadek Paulinga bywa wskazywany jako klasyczny przykład zjawiska określanego mianem „nobelitis”, czyli „choroby Nobla”. Nie jest to oczywiście oficjalna diagnoza medyczna, lecz termin opisujący charakterystyczne zachowanie części laureatów Nagrody Nobla, którzy po zdobyciu najwyższego naukowego wyróżnienia zaczynają przeceniać własną nieomylność.

Pojęcie to spopularyzował Paul Nurse, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny i były prezes Royal Society, brytyjskiej akademii nauk.

Kiedy autorytet wychodzi poza swoją dziedzinę

„Bądź sceptyczny wobec wszystkiego, nawet wobec samego siebie i własnych pomysłów” – podkreśla Nurse, pytany o cechy dobrego naukowca. Jednak właśnie ten sceptycyzm często zanika, gdy pojawia się „nobelitis”.

Podobny proces można było zaobserwować u Luca Montagniera. W 1983 roku francuski wirusolog był współodkrywcą wirusa HIV, za co w 2008 roku, wraz z Françoise Barré-Sinoussi, otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny.

W kolejnych latach Montagnier zaczął jednak publicznie wspierać homeopatię. Twierdził także, że rozprzestrzenianie się HIV w Afryce można ograniczyć głównie dzięki poprawie odżywiania i higieny.

Jeszcze większe kontrowersje wzbudziły jego wypowiedzi podczas pandemii COVID-19. Naukowiec przekonywał wówczas, że wirus SARS-CoV-2 został zmodyfikowany w laboratorium i zawiera fragmenty HIV. Tezy te spotkały się z ostrą krytyką środowiska naukowego.

Christian Drosten, jeden z najbardziej znanych niemieckich wirusologów, komentował w swoim podcaście: „Trudno aktywnemu wirusologowi powiedzieć, że laureat Nagrody Nobla opowiada bzdury. Ale to kompletna bzdura”.

Nagroda Nobla nie gwarantuje nieomylności

Również James Watson, współodkrywca struktury DNA, stał się przykładem tego, że wybitne osiągnięcia naukowe nie chronią przed podatnością na kontrowersyjne poglądy.

W 1962 roku Watson, wraz z Francisem Crickiem i Mauricem Wilkinsem, otrzymał Nagrodę Nobla za odkrycie podwójnej helisy DNA. W późniejszych latach wielokrotnie wywoływał jednak oburzenie rasistowskimi wypowiedziami, w których sugerował, że osoby czarnoskóre są mniej inteligentne od białych.

Zdaniem Nilsa Hanssona pokazuje to, że Nagroda Nobla nie trafia automatycznie do osób, które można uznać za wzór do naśladowania we wszystkich dziedzinach życia. – Dokonałeś wielkiego odkrycia, ale to jeszcze nie czyni cię wszechstronnym geniuszem – podkreśla badacz.

Nawet noblistów trzeba oceniać krytycznie

Niewykluczone jednak, że za rozwój „nobelitis” częściowo odpowiadają także oczekiwania opinii publicznej. Paul Nurse wspomina, że po otrzymaniu Nagrody Nobla w 2001 roku niemal codziennie był proszony przez media o komentarze dotyczące najróżniejszych tematów.

Jak mówił w rozmowie z DW, wyglądało to tak, jakby wraz z nagrodą automatycznie zyskał wiedzę o wszystkich problemach świata. Dlatego radzi naukowcom, by wypowiadali się przede wszystkim na temat zagadnień, na których rzeczywiście się znają, a w własnym obszarem kompetencji.

Osoby dotknięte „nobelitis” są bez wątpienia wybitnymi ekspertami w swoich dziedzinach. To właśnie za te osiągnięcia otrzymały Nagrodę Nobla. Pozostają jednak zwykłymi ludźmi, podatnymi na błędy, pychę i złudne poczucie nieomylności.

Dlatego homeopatia, medycyna ortomolekularna czy inne pseudonaukowe koncepcje nie stają się bardziej wiarygodne tylko dlatego, że popiera je laureat Nagrody Nobla. Autorytet naukowca nie zastępuje bowiem dowodów naukowych.

Artykuł ukazał się na stronie Redakcji Niemieckiej DW.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Z centrami danych jest podobnie jak z elektrowniami węglowymi czy wiatrowymi: większość ludzi chce korzystać z tego, co zapewniają, ale niewielu chce mieć je tuż pod nosem. Dlatego obok globalnej debaty na temat zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją często toczy się również lokalna, gdy gdzieś ma powstać fizyczna infrastruktura potrzebna do jej działania.

Cyfrowa suwerenność ma cenę

W Europie obawy są szczególnie duże. Na kontynencie powstaje obecnie wiele centrów danych, ponieważ liczne rządy i przedsiębiorstwa wolą przechowywać swoje dane w Europie niż w Stanach Zjednoczonych – światowym liderze pod względem mocy obliczeniowej. Cyfrowa suwerenność ma jednak swoją cenę: oznacza większe zużycie zasobów w Europie.

Jak duże emocje budzi ten temat, pokazała sytuacja sprzed kilku dni w Londynie, gdy australijski dostawca usług projektowych Canva zaprezentował nowe narzędzie oparte na sztucznej inteligencji. W sieci błyskawicznie rozeszło się nagranie z prezentacji, które nie pokazuje nowych produktów AI, lecz aktywistkę wołającą w kierunku sceny: „Mówicie, że wasze produkty są dla ludzi, ale ludzie się ich boją. Boją się, gdy dwie trzecie kraju jest zagrożone suszą z powodu 500 centrów danych przyłączonych do sieci”.

Zarzut ten odnosi się prawdopodobnie do analizy opublikowanej przez „Guardiana”, zgodnie z którą większość planowanych centrów danych AI w USA ma powstać na obszarach o wysokim ryzyku suszy, mimo ich zużycia wody. Na nagraniu aktywistka wypowiada jeszcze kilka zdań, zanim pracownica ochrony wyprowadza ją z sali.

Poważne obawy o prąd i wodę

Według analizy DW temat ten od kilku miesięcy cieszy się coraz większym zainteresowaniem w mediach społecznościowych. W lipcu filmy dotyczące centrów danych obejrzano na całym świecie ponad 70 milionów razy. Ostatnio około 40 procent globalnych wyświetleń pochodziło z Europy, choć mieszka tu zaledwie około dziewięciu procent światowej populacji.

Podczas upalnego i suchego lata w Europie zużycie zasobów znalazło się w centrum debaty. W Niemczech, zgodnie z danymi z rejestru Ministerstwa Gospodarki, na każdą zużytą kilowatogodzinę energii elektrycznej przypada średnio od 0,4 do 4,4 litra wody. Woda ta wyparowuje podczas chłodzenia instalacji albo po podgrzaniu jest odprowadzana z powrotem do wód powierzchniowych.

Właśnie zakończone lato w Europie było najgorętsze w historii. Lokalnie konieczne było ograniczenie poboru wody przez mieszkańców, rolnictwo, a nawet elektrownie jądrowe.

Wiele osób w Europie obawia się również wysokiego zużycia energii elektrycznej przez centra danych. Fiński operator sieci Finngrid opublikował niedawno prognozę, według której zużycie prądu w tym skandynawskim kraju mogłoby wzrosnąć o prawie 40 procent w porównaniu z 2025 rokiem, gdyby zrealizowano wszystkie obecnie zatwierdzone nowe przyłącza sieciowe dla centrów danych.

Ponieważ samą moc obliczeniową trudno porównywać, wielkość centrów danych określa się często na podstawie maksymalnej mocy pobieranej z sieci, podawanej w kilowatach lub megawatach. Rzeczywiste zużycie energii zależy od stopnia wykorzystania infrastruktury.

W tym tygodniu Komisja Europejska poinformowała, w jaki sposób w przyszłości ma być ujawniane zużycie wody i energii. Centra danych o mocy powyżej 500 kW mają otrzymywać oznaczenie uwzględniające również rozwiązania zwiększające efektywność energetyczną, takie jak zamknięte obiegi chłodnicze czy wykorzystanie ciepła odpadowego.

„Jeśli potroimy naszą moc obliczeniową, nie może to oznaczać, że potroimy również presję na nasze sieci energetyczne, zaopatrzenie w wodę i rachunki za energię” – powiedziała wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Teresa Ribera.

Protesty w Austrii i Irlandii, dymisje we Francji

W przeszłości najwydajniejsze centra danych w Europie powstawały przede wszystkim w pobliżu dużych węzłów, w których zbiegają się główne połączenia fizycznej infrastruktury internetowej. Takie węzły znajdują się między innymi w okolicach Frankfurtu, Londynu, Amsterdamu, Paryża i Dublina – stąd używany w branży skrót FLAP-D.

Według analizy grupy inwestycyjnej CBRE sytuacja ta jednak się zmienia. W drugim kwartale 2026 roku 55 procent nowo zakontraktowanej mocy centrów danych przypadało na lokalizacje poza obszarem FLAP-D, między innymi Groningen w Holandii, Brukselę i Barcelonę.

Centra danych coraz częściej powstają także z dala od dużych aglomeracji, a zarówno w internecie, jak i poza nim regularnie formują się ruchy protestu. Zaawansowane już plany Google dotyczące budowy centrum danych w niewielkiej austriackiej miejscowości Kronstorf wywołały protest kilkuset osób.

W Irlandii autorka bestsellerów Sally Rooney tak długo mobilizowała przeciwko planowanemu centrum danych w miejscowości Killala, aż krajowe władze cofnęły zezwolenie, powołując się na irlandzkie cele klimatyczne.

Tymczasem w Etrechet w środkowej Francji trwają przygotowania do dużego projektu Google o mocy znamionowej od 800 MW do 1,1 GW. Przy pełnym obciążeniu odpowiada to mniej więcej produkcji energii elektrycznej przez elektrownię jądrową.

Z tego powodu w ciągu zaledwie kilku dni z funkcji zrezygnowali niedawno wybrana burmistrz, trzech jej zastępców oraz jedna radna gminna. Burmistrz Florence Laurent skarżyła się, że jest bezsilna wobec planów dotyczących jej własnej gminy.

Jak centra danych mogą oszczędzać zasoby

W Europie powstają jednak również centra danych, które dzięki oszczędnemu gospodarowaniu zasobami mogą stać się wzorem dla innych. W pobliżu ważnego węzła internetowego w Marsylii budowane jest obecnie duże centrum danych AI, które do chłodzenia wykorzystuje zamknięty obieg wody. Rozwiązanie to ma jednocześnie zmniejszyć zapotrzebowanie na energię potrzebną do chłodzenia o 30 procent.

Inne projekty idą jeszcze dalej. Zwłaszcza w Skandynawii, ale także w Dublinie, Frankfurcie i Berlinie ciepło odpadowe z serwerów trafia do lokalnych lub miejskich sieci ciepłowniczych. W ten sposób centra danych ogrzewają setki mieszkań, a jednocześnie poprawiają swój bilans energetyczny.

Niemiecki koncern energetyczny Eon opublikował wiosną wyniki badania, według którego prawie trzy czwarte respondentów raczej przychylnie odnosiłoby się do centrów danych w pobliżu obszarów mieszkalnych, gdyby ich ciepło odpadowe trafiało do sieci ciepłowniczej.

Istnieją również inne możliwości, by centra danych działały w sposób bardziej przyjazny dla klimatu, a jednocześnie przynosiły korzyści społeczeństwu. W szwedzkim Stackbo oraz w Dublinie dwa centra danych Microsoftu wyposażono w wydajne magazyny energii w postaci akumulatorów, przeznaczone na wypadek awarii zasilania lub okresów szczytowego zapotrzebowania. W normalnych warunkach pomagają one również stabilizować sieć energetyczną.

Takie instalacje nie tylko przyczyniają się więc do cyfrowej suwerenności Europy, lecz także wzmacniają niezależność energetyczną. Podobne synergie mogłyby sprawić, że przynajmniej część licznych nowych centrów danych, które obecnie budzą obawy w Europie, stałaby się nieco bardziej atrakcyjna.

Współpraca: Monir Ghaedi

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Niemcy pracują dla pieniędzy – wskazują dane z sondażu przeprowadzonego przez instytut YouGov na potrzeby nowej edycji badania o sytuacji zawodowej Niemców, realizowanego przez towarzystwo ubezpieczeniowe HDI. Z raportu HDI wynika, że 59 procent ankietowanych pracuje wyłącznie lub głównie dla pieniędzy. To o 17 punktów proc. więcej niż rok temu i niemal dwa razy więcej niż przed pandemią koronawirusa w 2019 roku.

Szczególnie wyraźnie zmieniło się to u osób zbliżających się do wieku emerytalnego. Według badania niemal dwie trzecie pracujących w wieku od 55 do 64 lat zgodziło się ze stwierdzeniem, że zrezygnowaliby z pracy jak najszybciej, gdyby nie byli uzależnieni od otrzymywanego wynagrodzenia. Rok wcześnie było to 42 procent; ​​żadna inna grupa nie odnotowała tak dużego wzrostu.

Praca w Niemczech: nadciąga reforma emerytur

Tymczasem rząd Niemiec pracuje nad reformą emerytalną, która ogólnie ma skutkować dłuższym czasem aktywości zawodowej i objąć ma stopniowe podniesienie wieku emerytalnego i ograniczenie opcji przejścia na wcześniejszą emeryturę.

Z kolei w grupie wiekowej do 54. roku życia większość – 54 procent – ​​zadeklarowała, że ​​nie wyobraża sobie życia bez pracy i odsetek ten od ubiegłego roku wzrósł.

Jak podaje HDI, badanie przeprowadziła w dniach 10 czerwca do 3 lipca pracownia YouGo. Wzięły w nim udział 3844 osoby aktywne zawodowo, próba reprezentatywna zarówno dla całych Niemiec, jak i dla poszczególnych landów.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Rekordowe ceny na stacjach benzynowych spowodowały we wrześniu najsilniejszy od prawie trzech lat wzrost kosztów życia w Niemczech. Napędzana wysokimi cenami energii inflacja wzrosła do 3,3 proc. – podał Federalny Urząd Statystyczny na podstawie wstępnych danych. Ostatnio ceny konsumpcyjne rosły mocniej w grudniu 2023 roku, kiedy inflacja wyniosła 3,7 proc. Od sierpnia do września bieżącego roku ceny konsumpcyjne wzrosły o 0,6 proc.

Wojna w Iranie drastycznie podnosi ceny

W związku z trwającą wojną w Iranie oraz postępami ofensywy milicji Huti w Jemenie w rejonie cieśniny Bab al-Mandab ponownie wzrosły obawy o globalne dostawy ropy. Cena ropy Brent przejściowo przekroczyła 100 dolarów za baryłkę (159 litrów), a ceny benzyny E10 i oleju napędowego na niemieckich stacjach osiągnęły rekordowe poziomy.

We wrześniu mieszkańcy Niemiec musieli płacić za paliwa i energię dla gospodarstw domowych o 14,9 procent więcej niż rok wcześniej – wynika z obliczeń statystyków. Tym samym tempo wzrostu cen przyspieszyło po już wysokich wzrostach w poprzednich miesiącach.

Żywność była natomiast tylko o 0,4 procent droższa niż w tym samym miesiącu ubiegłego roku, choć tempo wzrostu cen ponownie nieznacznie przyspieszyło.

Usługi, w tym zorganizowane wyjazdy turystyczne i wizyty w restauracjach, podrożały o 2,7 procent, a więc ponownie mniej niż w poprzednich miesiącach.

Firmy mogą przenosić wyższe koszty na klientów

Od początku wojny w Iranie pod koniec lutego wysokie ceny energii, w tym oleju opałowego, znacząco napędzają inflację. W sierpniu ogólna stopa inflacji w Niemczech wynosiła już 2,9 procent.

Im dłużej ceny energii pozostają wysokie, tym większe jest ryzyko wzrostu także innych cen – na przykład dlatego, że drożeją transport i chłodzenie żywności. Ceny importu, które z opóźnieniem wpływają na ceny konsumpcyjne, wzrosły w sierpniu o ponad 8 procent, najmocniej od końca 2022 roku.

Na wzrost cen wpływają również skutki upałów i suszy, które ograniczają plony, oraz niski poziom wody w Renie, zwiększający koszty dostaw. Instytut Ifo spodziewa się, że przedsiębiorstwa będą coraz częściej przenosić wyższe ceny energii na klientów.

– Ceny paliw i oleju opałowego już wyraźnie wzrosły, a zimą dostawcy energii prawdopodobnie podniosą ceny prądu i gazu – mówi Timo Wollmershäuser, dyrektor ds. koniunktury w Ifo.

Co przyniesie ulga paliwowa od października?

Rząd chce ponownie odciążyć kierowców. Od 1 października do końca roku znów będzie obowiązywać ulga paliwowa, dzięki której podatki od paliw spadną o około 17 centów za litr. Powinno to ograniczyć inflację do końca roku, podobnie jak poprzednia ulga, która obowiązywała w maju i czerwcu. Po jej wygaśnięciu ceny paliw ponownie jednak wzrosły.

W perspektywie średnioterminowej inflacja w Niemczech prawdopodobnie pozostanie podwyższona. Wiodące instytuty badań gospodarczych przewidują, że wzrośnie z 2,8 procent w tym roku do 3,2 procent w 2027 roku.

Wyższe stopy w walce z inflacją

Europejski Bank Centralny (EBC) również spodziewa się, że w strefie euro inflacja przez dłuższy czas pozostanie wyraźnie powyżej celu wynoszącego 2,0 procent. Przy takim poziomie EBC uznaje swój nadrzędny cel za osiągnięty: stabilność euro i zachowanie siły nabywczej mieszkańców strefy euro.

Ze względu na wzrost inflacji ekonomiści zakładają, że EBC jeszcze w tym roku po raz trzeci podniesie stopę depozytową – ważną dla banków i oszczędzających – do 2,75 procent.

Wyższe stopy procentowe podnoszą koszty kredytów, co może ograniczać popyt, a tym samym hamować inflację. Oszczędzający skorzystają, jeśli banki przełożą wyższe stopy na lepsze oprocentowanie depozytów.

Rosnące stopy są jednak obciążeniem dla wszystkich, którzy chcą inwestować – od gospodarstw domowych po przedsiębiorstwa. Jeśli EBC podniesie je zbyt mocno, może zahamować koniunkturę gospodarczą.

(DPA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„Ukraińcy są wzorowymi imigrantami w Polsce. Teraz grozi im się symbolami szubienic” – pisze niemiecki magazyn „Der Spiegel”. „Po tym, jak chory psychicznie Ukrainiec zaatakował nożem w polskim kościele, zabijając duchownego, kraj zmaga się z trudnym pytaniem: czy uchodźcy z napadniętego sąsiedniego państwa staną się głównym tematem prawicy?” – czytamy w artykule Patricii Friedek i Jana Puhla.

Mowa o ataku 31-letniego Ihora M. w klasztorze w Jarosławiu, w którym zginął jeden z zakonników, a cztery osoby zostały ranne.

Narasta wrogość

„Der Spiegel” przypomina, że jeszcze przed rosyjską inwazją na Ukrainę w lutym 2022 roku w Polsce pracowały setki tysięcy Ukraińców, a po rosyjskiej inwazji „Polska okazała Ukrainie i uciekającym przed wojną ludziom bezprecedensową solidarność”. „Strach przed Rosją jest dla Polaków uczuciem dobrze znanym z historii” – czytamy.

Jednak początkowo pozytywne nastawienie do Ukraińców wyraźnie się zmieniło. W 2022 roku 92 proc. Polaków popierało przyjmowanie uchodźców z Ukrainy, obecnie 52 proc. uważa, że Warszawa nie powinna już przyjmować kolejnych Ukraińców. Od początku roku ukraińscy uchodźcy i pracownicy zgłosili o jedną trzecią więcej przestępstw z nienawiści – wylicza „Der Spiegel”.

Pisze też, że w Ukraińskim Domu w Warszawie – instytucji integracyjnej dla nowo przybyłych z Ukrainy – drzwi są dziś stale zamknięte. Przybysze muszą zadzwonić na domofon i ktoś zdalnie otwiera. Pracownicy ustalili hasło alarmowe, opracowali procedury na wypadek zagrożenia, zamontowali kamerę monitorującą wejście. „Miało to być miejsce, w którym Ukraińcy poczują się jak w domu. Dawniej każdy mógł po prostu wejść do środka. Dziś nie jest to już możliwe. W 2024 roku elewacja budynku była wielokrotnie pokrywana symbolami szubienic i prorosyjskimi hasłami. Zimą 2025 roku placówka otrzymała nawet e-mail z groźbą podłożenia ładunku wybuchowego” – relacjonuje niemiecki magazyn.

Wzorowi imigranci

Tymczasem Ukraińcy w Polsce (a większość to kobiety i dzieci) są uznawani za wzorowych imigrantów – pod kątem znajomości języka, zatrudnienia – na czym korzysta też polska gospodarka. Jak więc mogła narodzić się niechęć? – pyta „Der Spiegel”.

„Polska skorzystała na globalizacji jak niewiele innych państw. Oznacza to jednak również, że społeczeństwo nie żyje już wyłącznie we własnym, jednolitym środowisku. W ciągu kilku lat Polska stała się krajem imigracyjnym, podczas gdy państwa Europy Zachodniej miały na taki proces dziesięciolecia” – odpowiada magazyn i cytuje polskiego socjologa Rafała Pankowskiego, założyciela organizacji antydyskryminacyjnej „Nigdy więcej”.

Do tego dochodzi spór historyczny między Polską a Ukrainą, kiedy podczas II wojny światowej ukraińscy nacjonaliści zamordowali ponad 100 tys. Polaków. Spór rozegrał się ostatnio także na najwyższym szczeblu państwowym.

Nie tylko skrajna prawica

A politycy prawicy, tacy jak europosłanka Ewa Zajączkowska-Hernik z Konfederacji, regularnie krytykują Ukraińców. Ich zdaniem są oni „niewdzięczni”, korzystają z systemu socjalnego i zamiast wracać do kraju, by go bronić, chcą zwiększać wpływy w Polsce – relacjonuje „Der Spiegel”. Po ataku w Jarosławiu polityczka napisała, że sprawca posiadał polski numer ubezpieczenia społecznego. Przekaz był jasny: skorzystał z polskiej gościnności, by potem „wbić nam nóż w plecy”. Taka propaganda z czasem zaczyna działać – mówi magazynowi Pankowski.

„Antyukraińskie nastroje nie są już domeną wyłącznie skrajnej prawicy. Także konserwatywno-narodowe PiS z Jarosławem Kaczyńskim zaczęło flirtować z antyukraińskimi motywami. Mimo że po rosyjskiej inwazji było jednym z najaktywniejszych zwolenników pomocy Ukrainie” – pisze „Der Spiegel”.

W przyszłorocznych wyborach parlamentarnych startują cztery prawicowe partie. Choć w wielu sprawach trudno im znaleźć wspólny język, polityka migracyjna pozostaje obszarem zgody. Wszystkie odrzucają imigrację, a uchodźcy z Ukrainy przestali być wyjątkiem od tej reguły. Łącznie ugrupowania te mogą obecnie liczyć na niemal 50 proc. poparcia – zaznacza „Der Spiegel”.

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Na Theresienwiese jadę metrem z dworca głównego w Monachium, jedną stację. Pierwsze, co rzuca się w oczy w drodze na Oktoberfest, to służby pilnujące bezpieczeństwa. Rozstawione są przy wyjściach i na peronach. Obraz zmienia się dopiero w wagonie. Wypełniają go stroje ludowe, noszone z monachijskim szykiem.

Na powierzchni czeka kolejka do głównego wejścia, która ciągnie się aż na koniec ulicy. Bramy otwierają się o dziesiątej, ale tłumy stoją tu na długo przed tą godziną.

191. Oktoberfest trwa od 19 września, a zainaugurował go nowy nadburmistrz Monachium Dominik Krause z Zielonych, któremu do otwarcia pierwszej beczki wystarczyły dwa uderzenia.

Zresztą, w Monachium prawie nikt nie mówi Oktoberfest. – Mu tu mówimy Wiesn, bardzo mało osób używa nazwy Oktoberfest. Jest po prostu za długa, a Bawarczycy lubią krótkie słowa - przyznaje w rozmowie z DW Anna Wilhelm-Stempin, licencjonowana przewodniczka po Monachium i Bawarii, która oprowadza od siedemnastu lat.

Cały świat i Bawarczycy

Bramy wreszcie się otwierają i na teren wchodzą pierwsi goście. Z każdą minutą jest ich więcej. W tłumie słychać wiele języków, nie tylko angielski, ale bardzo często hiszpański. Sześciu mężczyzn wyglądających na turystów, w koszulkach z napisem „Oktoberfest 2026”, robi sobie zdjęcia. Za rok te koszulki nie będą już aktualne.

Młoda para z Kolonii jest tu po raz pierwszy. Zamówili stolik w jednym z namiotów, dołączą do nich znajomi. – Będziemy się dzisiaj dobrze bawić – mówią. Festyn podoba im się, choć nie są z Monachium.

Kawałek dalej spotykam gości z Argentyny. Dla nich to pierwszy Oktoberfest i zarazem pierwsza wizyta w Europie. – Niemcy bardzo nam się podobają, mili ludzie, dobre piwo – podkreślają.

Widać też miejscowych. Starsze małżeństwo z Bawarii wyróżnia się strojem. Ona w ciemnozielonym dirndlu, on w granatowej kamizelce i skórzanych spodniach. Jak przyznają, przez kilkadziesiąt lat festyn zmienił się nie do poznania. – Jest tu tyle atrakcji, tyle osób z nowych krajów. To niesamowite – mówi siedemdziesięcioletnia Frieda. Dodaje, że co roku wraz z mężem odwiedza Oktoberfest. – Oboje jesteśmy z Monachium, Wiesn to nasza tradycja, a te trzeba kultywować – zaznacza.

Z minuty na minutę przybywa kolejnych gości. Tłum nie jest złudzeniem. Według bilansu półmetkowego w ciągu pierwszego tygodnia na Theresienwiese przyszło około 3,8 mln osób, o 300 tys. więcej niż rok wcześniej o tej samej porze. Organizatorzy liczą na poprawienie rekordu z 2023 roku, kiedy festyn odwiedziło łącznie 7,2 mln gości.

Policzeni telefonami

Na dane o tym, ilu Polaków odwiedziło tegoroczny Oktoberfest, trzeba jeszcze poczekać. Znamy za to liczby z poprzedniej edycji. Według Bawarskiego Urzędu Statystycznego w monachijskich obiektach noclegowych zameldowało się we wrześniu 2025 r. około 6,4 tys. gości z Polski, a w październiku – 5,4 tys. Polska odpowiadała wtedy za około 1,54 proc. wszystkich zagranicznych gości w mieście i zajmowała czternaste miejsce wśród krajów pochodzenia. W tych statystykach nie widać jednak Polaków, którzy nocowali poza Monachium i dojeżdżali na festyn.

Pełniejszy obraz daje analiza danych z sieci komórkowych. Podczas Oktoberfestu 2025 zarejestrowano łącznie 120 tys. sygnałów z polskich telefonów. Miasto zastrzega przy tym, że urządzenia te mogą należeć zarówno do gości nocujących w hotelach, jak i do tych, którzy zatrzymali się u rodziny i znajomych. Część sygnałów mogła też pochodzić od telefonów osób pracujących na festynie.

W zestawieniu danych komórkowych Polska wypadła wysoko. – Zajęliśmy piąte miejsce. Na pierwszym miejscu znalazła się telekomunikacja niemiecka, potem austriacka, włoska i amerykańska, a zaraz za nimi byliśmy my – wskazuje Wilhelm-Stempin. Jej zdaniem to i tak bardzo dużo. – Nie liczę w tym wszystkim Polaków, którzy przyjeżdżają do Monachium z terenów Niemiec i Austrii – zaznacza.

Jedną z tych niewidocznych w statystyce jest trzydziestodwuletnia Anna, którą zagaduję w tłumie, kiedy nagrywa wiadomość głosową po polsku. – Mieszkam w Dachau i co roku z moimi znajomymi z Polski staramy się przychodzić na Oktoberfest. Lubię ten festyn i oczywiście bawarskie piwo – mówi.

Nie tylko namioty i piwo

Wilhelm-Stempin zauważa w tym roku spadek liczby polskich klientów, którzy przylatują do Monachium. – Zostało wyłącznie połączenie bezpośrednie z Warszawy, natomiast

Poznań, Gdańsk, Katowice i Rzeszów zostały wycięte – podkreśla. Jak dodaje, grupy nadal przyjeżdżają, ubyło natomiast klientów biznesowych, którzy skracają wyjazdy.

Z jej opowieści wyłaniają się dwie grupy polskich gości. – Wśród tych, którzy wracają, widać wyraźnie, że podnoszą poziom. Widzą już różnicę w strojach, chcą ubrać się bardziej tradycyjnie, zainwestować w strój ludowy. Wypytują też, który namiot i które miejsce jest bardziej dla Monachijczyków - wyjaśnia.

Debiutanci zachowują się inaczej. – Myślą, że każdy namiot jest taki sam. A to nieprawda, bo namioty różnią się m. in. smakiem piwa i muzyką – tłumaczy.

Zdaniem przewodniczki Polacy wciąż nie odkryli, że Wiesn to nie tylko namioty i piwo, ale przede wszystkim ogromne wesołe miasteczko i święto kultury bawarskiej. Rzadko trafiają na Oide Wiesn, czyli starą część festynu, gdzie pokazuje się jego historyczne i nostalgiczne oblicze. Piwo podaje się tam w ceramicznych, a nie szklanych kuflach, a wstęp kosztuje w tym roku cztery euro.

Dwa Oktoberfesty

Za bramą Oide Wiesn robi się trochę ciszej. Na południowym krańcu Theresienwiese stoją namioty w starym stylu. W środku ćwiczą kapele dęte, a dzieci z grupy przedszkolnej czekają na pokaz teatru marionetek. Karuzele pamiętają dawne czasy, przejażdżka nimi kosztuje 1,50 euro zamiast kilku euro jak po drugiej stronie. Gości jest tu wyraźnie mniej.

Nad alejkami w głównej części festynu unosi się zapach prażonych migdałów, przy straganach wiszą lukrowane serca z piernika z wypisanymi wyznaniami, a ze stoisk wydobywa się zapach pieczonych kiełbasek i kapusty. Na straganach z pamiątkami obok drewnianych precli wiszą przypinki z bawarskimi zawołaniami „Habe di Ehre” (Moje uszanowanie), „O'zapft is” (Odszpuntowana! Tradycyjny okrzyk inaugurujący Oktoberfest) i „Prost” (Na zdrowie!).

Piwo prawie pięć razy droższe

Litrowy kufel piwa kosztuje w tym roku, w zależności od namiotu, od 14,80 do 15,90 euro, średnio o 2,38 proc. więcej niż przed rokiem. Jeszcze w 1985 r. litr piwa na festynie kosztował około 3,20 euro. Przez czterdzieści lat cena wzrosła prawie pięciokrotnie, a ogólny wskaźnik cen konsumpcyjnych w Niemczech zaledwie nieco ponad dwukrotnie.

Nieopodal głównego wejścia na Oktoberfest, w jednej z bocznych uliczek, kusi jednak inna oferta. Przed jedną z kawiarni, na wieszakach wystawionych wprost na chodnik, wiszą dirndle last minute, damskie bawarskie stroje ludowe po 29 euro. To prawdopodobnie najtańsza rzecz przed bramami festynu, bo w monachijskich pracowniach ceny liczy się w setkach euro. Te same kawiarnie serwują z kolei litr piwa, dokładnie tak jak w namiotach.

Ubrać się, a nie przebrać

Przed takimi okazjami przewodniczka przestrzega. – Widzę, że ludzie coraz bardziej się przebierają, a my nie musimy brać przykładu z Amerykanów i Australijczyków. To nie jest karnawał – podkreśla Wilhelm-Stempin. Odradza kupowanie najtańszych sukienek „a la bawarskich”. Jej zdaniem wystarczy zwykła długa spódnica, bo Bawarczycy bardziej doceniają schludny strój niż przebranie.

Część strojów noszona podczas Wiesn może nawet pochodzić z Polski. Jedna z monachijskich marek, Gottseidank, szyje swoje dirndle m. in. w polskich szwalniach. Kosztują one powyżej 700 euro.

Kto stawia karuzele

Polacy nie tylko odwiedzają Oktoberfest, ale też przy nim pracują. Na pytanie o polską obsługę przewodniczka wskazuje jednak nie namioty, lecz teren wesołego miasteczka i ekipy budowlane.

– Jeśli wystawca jeździ z karuzelą albo ze strzelnicą po wszystkich jarmarkach i festynach, to ma stałą ekipę. Znam takie osoby, które są tam zatrudnione i z nimi jeżdżą - mówi Wilhelm-Stempin. Polacy pracują też, jak zaznacza, przy stawianiu namiotów i trybun.

W obsłudze kelnerskiej dominują według niej Bawarczycy, a na Oide Wiesn w zeszłym roku pracowało sporo Czechów. Mechanizm jest prosty. – Jeśli dzierżawi Czech, to całą ekipę ma czeską – tłumaczy.

Wśród polskich gości przewodniczka widzi za to zmianę. – Wśród Polaków, nawet tych mieszkających w Monachium, jest tendencja, żeby się odważyć i pójść do małych namiotów, tam gdzie nie zaglądają turyści – przyznaje Wilhelm-Stempin.

Z Wiesn wracam metrem. Świeci słońce, dwadzieścia pięć stopni, lato wróciło na kilka dni. W wagonie ludzie w strojach ludowych. Świętuje całe miasto.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Agencja powołuje się treść nieoficjalnego dokumentu dyplomatycznego, który Moskwa przesłała do NATO. Rosja zarzuca w nim Sojuszowi prowadzenie niebezpiecznej i lekkomyślnej polityki, która niesie ze sobą wysokie ryzyko wybuchu bezpośredniego konfliktu zbrojnego. Gdyby NATO w jakikolwiek sposób próbowało odizolować ten region, Rosja byłaby gotowa użyć do jego „obrony” całego swojego arsenału. Obejmuje to możliwość przeprowadzenia przez Rosję ataków na ośrodki decyzyjne w państwach członkowskich NATO już na samym początku konfliktu.

Kreml potwierdził, że w związku z obwodem królewieckim Rosja przekazała NATO takie „ostrzeżenie”. Rzecznik Władimira Putina Dmitrij Pieskow oświadczył w środę (30.09), że celem tego kroku było przypomnienie „europejskim gorącym głowom” o zasadniczym stanowisku Rosji w tej sprawie.

Rzeczniczka NATO Allison Hart potwierdziła otrzymanie pisma. Sojusz udzielił na nie odpowiedzi, wyjaśniając, że jego działania nie stanowią zagrożenia dla terytorium Rosji. Rzeczniczka stanowczo potępiła groźby użycia siły oraz wszelką nieodpowiedzialną retorykę nuklearną, wzywając Rosję do „zakończenia niesprowokowanej wojny w Ukrainie”.

Wysoki rangą przedstawiciel europejskich władz odpowiedzialny za kwestie obronności w rozmowie z Reutersem ocenił tę sytuację jako poważną. Zauważył, że po raz pierwszy od czasów zimnej wojny Rosja wystosowała tego rodzaju groźbę. Dyplomata NATO mówił o rosyjskiej próbie zastraszania. Sojusz nie pozwoli, by skłoniło go to do rezygnacji ze wspierania Ukrainy.

Groźby ambasady Rosji w Londynie

Oprócz nieoficjalnego „ostrzeżenia” skierowanego do NATO, rosyjskie placówki dyplomatyczne w co najmniej trzech krajach europejskich opublikowały w ostatnich dniach podobne oświadczenia. Zarzucają w nich Sojuszowi zaostrzanie napięć poprzez ćwiczenia wojskowe oraz planowanie scenariuszy dotyczących Królewca. Jedną jest ambasada w Wlk. Brytanii, gdzie stacja Sky One wyemitowała miniserial „The Wargame”, w którym pojawia się wątek ataku odwetowego na Królewiec. Także serwis „The i Paper” w tekście sprzed paru dni analizuje możliwości NATO wobec Królewca, w tym jego izolację. Ta silnie zmilitaryzowana rosyjska eksklawa położona jest bowiem nad Bałtykiem, a z pozostałych stron otaczają ją państwa NATO – Polska i Litwa.

Ambasada Rosji w Wielkiej Brytanii w oświadczeniu wprost odniosła się do tego tekstu: „Osoby postulujące blokadę Królewca lub uderzenie na to miasto nie powinny mieć złudzeń co do konsekwencji. Wszelkie działania zbrojne Wielkiej Brytanii lub NATO wymierzone w terytorium Rosji spotkałyby się z odpowiedzią z użyciem wszelkich środków, jakimi dysponuje Rosja, w tym broni jądrowej”.

Wg ekspertów obwód jest strefą ryzyka dla wschodniej flanki NATO: nie dość, że zmilitaryzowany, to Rosja już prowadzi z jego terytorium wrogie działania, jak zagłuszanie GPS. Polska i Litwa skupiają się teraz na ochronie przesmyku suwalskiego, czyli 100-kilometrowego odcinka wspólnej granicy, który jest kluczowym wrażliwym punktem dla ich wspólnej obrony i potencjalnych działań Rosji.

Sytuacja ta uwypukla narastające napięcia między Rosją a państwami europejskimi, przeciw którym Rosja już prowadzi wojnę hybrydową z wykorzystaniem sabotażu i podpaleń. Sam Kreml zaprzecza temu, twierdząc, że nie planuje ataku zbrojnego na żadne z państw NATO.

Uznana na świecie badaczka zajmująca się sztuczną inteligencją (AI), prawniczka z Pakistanu oraz dwie organizacje praw człowieka kierowane przez kobiety otrzymały tegoroczne nagrody Right Livelihood, przyznawane za działania na rzecz większej sprawiedliwości i pokoju. Wyróżnienie to, ufundowane przez w 1980 roku przez szwedzko-niemieckiego filantropa Jakoba von Uexkulla, nazywane jest także „alternatywnym Noblem”. Jego celem jest docenienie osiągnięć w dziedzinie ochrony środowiska i rozwoju międzynarodowego, za które Nagrody Nobla nie przewidziano.

Fundacja Right poinformowała, że tegoroczne laureatki, wybrane spośród 200 nominacji z 72 krajów, zostały uhonorowane za „opór wobec systemów, które spychają ludzi na margines, oraz wspólne dążenie do tego, by ludzie znów znaleźli się w centrum uwagi”.

Amerykańska informatyczka Timnit Gebru, założycielka Distributed AI Research Institute, otrzymała nagrodę za badania nad problemami dla społeczeństwa i środowiska, jakie mogą wiązać sie z rozwojem sztucznej inteligencji.

Jak podkreślił dyrektor fundacji Ole von Uexküll, Gebru jest „znaną krytyczką stosunków władzy stojących za rozwojem sztucznej inteligencji, którego właśnie jesteśmy świadkami”. Na długo przed innymi wskazywała ona na problemy związane z dużymi modelami językowymi, na przykład niszczenie środowiska, które powodują, oraz uprzedzenia, które powielają.

W 2020 roku Gebru, która urodziła się w Etiopii w rodzinie pochodzącej z Erytrei, była jedną z autorek artykułu o ryzyku związanym z uprzedzeniami w tak zwanych dużych modelach językowych (LLM), współkierując jednocześnie zespołem ds. etycznej sztucznej inteligencji w koncernie Google. Według jury została zwolniona po tym, jak odmówiła wycofania artykułu lub usunięcia swojego nazwiska z publikacji.

Młodzi prawnicy z Gruzji

Tegoroczną nagrodę otrzymało również Gruzińskie Stowarzyszenie Młodych Prawników (GYLA). Założona w 1994 roku organizację doceniono za wysiłki na rzecz „budowania i ochrony gruzińskiej demokracji oraz podtrzymywania siły obywatelskiej w obliczu represji ze strony autokratycznych władz”. Jak mówi przewodnicząca stowarzyszenia Tamar Oniani, organizacja wykorzystuje prawo, by chronić wolność, godność i prawo ludzi do zabierania głosu.

Według jury prawnicy z GYLA udzielają bezpłatnej pomocy prawnej. W ciągu ostatnich 30 lat wsparli około 1,5 miliona spraw. Obecnie organizacja jest pod ogromną presją. Po wyborach w 2024 roku w Gruzji uchwalono „ustawę o przejrzystości wpływów zagranicznych” wzorowaną na rosyjskim modelu. Jednocześnie rząd coraz ostrzej reaguje na protesty społeczeństwa obywatelskiego. Z powodu nowej ustawy GYLA musiała zamknąć wszystkie swoje dziewięć biur regionalnych do 2026 roku.

„Pracownicy GYLA byli zastraszani i nazywani zdrajcami, bo publicznie piętnowali łamanie praw człowieka” – twierdzi Fundacja Right Livelihood. Trzeba mieć odwagę, żeby zostać w kraju i kontynuować pracę mimo ogromnego ryzyka, dodano.

W obronie mniejszości i kobiet z Pakistanu

Kolejną laureatką została pakistańska prawniczka Jalila Haider z Pakistanu należąca do mniejszości etnicznej Hazara. Uhonorowano ją za zaangażowanie w walkę o prawa człowieka w Pakistanie. „Walczy z dyskryminacją i uciskiem, z którymi boryka się wiele mniejszości w tym kraju i których sama doświadczyła” – oświadczył von Uexküll.

Do dziś jej kancelaria, założona w 2011 roku, przyjęła ponad siedem tysięcy spraw. Według Fundacji Right Livelihood często były to sprawy, „które inni uważali za zbyt niebezpieczne lub nieopłacalne”. Przyczyniła się między innymi do przywrócenia swobody poruszania się ponad 600 działaczom politycznym i obrońcom praw człowieka.

Aby zaprotestować przeciwko celowym zabójstwom członków mniejszości Hazara, w 2018 roku Haider rozpoczęła siedmiodniowy strajk głodowy. Akcja ta „zmusiła szefa sił zbrojnych do bezpośrednich negocjacji z kobietami z plemienia Hazara”, co według Fundacji Right Livelihood doprowadziło do trwałego spadku liczby ataków na tę społeczność.

Jako członkini-założycielka Women Democratic Front, współorganizowała pierwszy marsz kobiet w regionie Beludżystanu, a jej organizacja „We the Humans” pomaga setkom wdów po ofiarach zamachów terrorystycznych w osiągnięciu niezależności finansowej.

Afrykańskie rolniczki

Kolejna nagroda trafia do organizacji Rural Women's Assembly (Zgromadzenie Kobiet Wiejskich) – ruchu skupiającego ponad 178 tysięcy drobnych rolniczek z jedenastu krajów południowej Afryki. Jury nagrody Right Livelihood stwierdziło, że grupa ta stworzyła siłę broniącą „ziemi, nasion i autonomii cielesnej przed wywłaszczaniem przez korporacje i patriarchat”.

Kobiety wspierają się nawzajem ponad granicami państw i wspólnym głosem angażują się na przykład w walkę z przemocą domową oraz na rzecz równego dostępu kobiet do ziemi. Sieć ta praktykuje „feministyczną agroekologię”. Zamiast wielkich koncernów rolniczych kobiety chcą same zachować kontrolę nad systemami żywnościowymi regionu. Jak podaje Fundacja Right Livelihood, w tym celu udokumentowały setki rodzimych odmian nasion i stworzyły punkty wymiany oraz sprzedaży nasion. „Celem jest system żywnościowy oparty na równości i sprawiedliwości na wszystkich poziomach” – wskazuje jury.

DPA, ARD/ widz

Niemiecki rząd przyjął w środę (30.09.2026) projekt reformy ubezpieczenia pielęgnacyjnego. Jej najpilniejszym celem jest ustabilizowanie finansów systemu i niedopuszczenie do kolejnej podwyżki składek dla pracowników. Sytuacja jest poważna: w tym roku spodziewany jest deficyt w wysokości 4,4 mld euro, a w przyszłym luka finansowa ma wynieść około 8 mld euro. Niemiecki system opieki jest pod coraz większą presją w związku ze starzeniem się społeczeństwa.

Według związku ustawowych kas chorych i ubezpieczenia pielęgnacyjnego GKV bez dodatkowych środków systemowi już od października może grozić niewypłacalność.

Po podwyżce w ubiegłym roku składka na ubezpieczenie pielęgnacyjne wynosi obecnie 3,6 proc. dochodów podlegających oskładkowaniu. Osoby bezdzietne płacą 4,2 proc. Reforma ma przede wszystkim zapobiec kolejnemu wzrostowi tych stawek. Jak jednak podało Ministerstwo Zdrowia, różnica w składce dla osób bezdzietnych ma wzrosnąć o 0,6 pkt procentowego obecnie - do 0,9 pkt. od przyszłego roku.

Oszczędności także w świadczeniach

Przyjęty przez gabinet projekt ministra zdrowia Carstena Linnemanna został w dużej części przygotowany jeszcze przez jego poprzedniczkę Ninę Warken, obecnie szefową Urzędu Kanclerskiego. Zakłada oszczędności w kilku obszarach systemu.

Jednym z nich są dopłaty dla mieszkańców domów opieki, które mają łagodzić coraz wyższe koszty ponoszone przez samych pensjonariuszy. Według wcześniejszych planów wzrost tych dopłat miałby zostać rozłożony w czasie, co pozwoliłoby zaoszczędzić część wydatków ubezpieczenia.

Do proponowanych oszczędności należało także zaostrzenie zasad kwalifikowania do poszczególnych stopni opieki, czyli tzw. Pflegegrade. W planach przygotowanych przez Warken znalazły się ponadto ograniczenia dotyczące bezpłatnego współubezpieczenia małżonków.

Z kręgów rządowych przekazano po posiedzeniu gabinetu, że przyjęto „pakiet stabilizacyjny dla opieki”. Nie ujawniono jednak od razu szczegółów kompromisu, który pozwolił CDU/CSU i SPD zakończyć trwający do ostatniej chwili spór.

SPD: nie tylko cięcia

Socjaldemokraci ostro krytykowali projekt Linnemanna. Ich zdaniem nie rozwiązywał on strukturalnych problemów systemu i był przede wszystkim pakietem oszczędności. SPD domagała się „sprawiedliwszego rozłożenia odpowiedzialności finansowej”.

Jednym z głównych punktów sporu był udział prywatnie ubezpieczonych w finansowaniu opieki. SPD chciała, aby również oni w większym stopniu uczestniczyli w kosztach albo aby przynajmniej powstał mechanizm finansowego wyrównania między prywatnym a społecznym ubezpieczeniem pielęgnacyjnym.

Socjaldemokraci domagali się również ograniczenia rosnących kosztów, które mieszkańcy domów opieki i ich rodziny muszą pokrywać z własnej kieszeni. SPD chciała wprowadzenia górnego limitu tego udziału, tzw. Pflegedeckel. Minister finansów Lars Klingbeil jeszcze we wtorek (29.09.2026) w Moguncji podkreślał, że reforma nie może być „czystym pakietem oszczędnościowym”. – Potrzebujemy także zmian strukturalnych – mówił.

SPD do ostatniej chwili żądała zmian w projekcie, m.in. właśnie w kwestii udziału prywatnego ubezpieczenia oraz ograniczenia własnych kosztów mieszkańców domów opieki. Frakcja socjaldemokratów groziła, że jeśli projekt nie zostanie poprawiony, nie poprze ustawy później w Bundestagu. Jak pisze agencja dpa, SPD – także w reakcji na bardzo słabe dla partii koalicyjnych wyniki ostatnich wyborów landowych – chciała wysłać wyborcom „sygnał sprawiedliwości”.

Spór o ponad 5 miliardów euro

Konflikt dotyczył również pieniędzy wydanych podczas pandemii. Linnemann wezwał Klingbeila do umożliwienia zwrotu ubezpieczeniu pielęgnacyjnemu ponad 5 mld euro pomocy wykorzystanej w czasie pandemii koronawirusa.

Minister finansów znajduje się jednak pod presją związaną z koniecznością zbilansowania budżetu federalnego i domagał się oszczędności od wszystkich resortów.

Negocjacje w koalicji trwały do środowego poranka. Jeszcze do początku posiedzenia gabinetu nie było jasne, czy CDU/CSU oraz SPD osiągnęły porozumienie wystarczające do zajęcia się projektem przez rząd. Ze względu na brak decydującego przełomu nie wykluczano nawet przełożenia decyzji gabinetu na późniejszy termin.

Ostatecznie do porozumienia doszło. Nie wiadomo jednak na razie, jakie konkretnie ustępstwa umożliwiły jego zawarcie. Linnemann pojawił się na posiedzeniu gabinetu z niewielkim opóźnieniem.

To dopiero pierwszy etap

Przyjęty teraz pakiet ma przede wszystkim ustabilizować finanse ubezpieczenia pielęgnacyjnego. Nie kończy jednak prac nad zmianą całego systemu.

W przyszłym tygodniu rząd ma przyjąć decyzję o powołaniu komisji, która zajmie się strukturalną reformą ubezpieczenia pielęgnacyjnego. Ma ona przygotować także modele wyrównania finansowego między ustawowym a prywatnym systemem ubezpieczenia.

Dopiero ten etap ma odpowiedzieć na zasadnicze pytanie, jak w dłuższej perspektywie finansować niemiecką opiekę, której obecny system już teraz generuje wielomiliardowe niedobory.

(DPA, AFP, KNA/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Niemieckie media odnotowują zaostrzenie przez Polskę przepisów o zestrzeliwaniu podejrzanych obiektów latających i opracowywanie z Litwą planów ewakuacji na wypadek zagrożenia.

Polska jest pierwszym krajem NATO, który zezwala na zestrzeliwanie podejrzanych obiektów latających także bez kontaktu wzrokowego – pisze niemiecki portal T-online. „Środek ten jest bezpośrednią odpowiedzią na zagrożenie ze strony Rosji” – czytamy.

Dotychczas piloci musieli najpierw wzrokowo zidentyfikować cel, zanim mogli otworzyć ogień. W przyszłości wystarczy „pozytywna identyfikacja”, czyli rozpoznanie celu bez kontaktu wzrokowego. Kombinacja danych radarowych, kierunku lotu, prędkości oraz reakcji na sygnały systemu identyfikacji „swój-obcy” będzie mogła stanowić podstawę do wydania zgody na zestrzelenie – wyjaśnia portal.

Nowość w NATO

Przypomina, że granica Polski z rosyjską eksklawą Królewiec jest już zabezpieczona przeszkodami przeciwpancernymi, teraz zaostrzone zostaną zasady obowiązujące w przestrzeni powietrznej. To reakcja na doświadczenia z wojny w Ukrainie oraz rosnącą liczbę dronów i pocisków manewrujących, które pozostawiają bardzo mało czasu na reakcję.

„Rozszerzenie uprawnień jest uznawane za nowość w ramach NATO i dotychczas było stosowane jedynie w czasie wojny lub stanu wojennego” – czytamy. Wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk zapewnia, że nowe przepisy zostały opracowane tak, aby uniknąć pomyłek, takich jak błędne uznanie samolotu cywilnego za wojskowy.

„Mimo to obserwatorzy ostrzegają przed możliwymi zagrożeniami: nietypowa trasa lotu lub brak odpowiedzi transpondera nie będą same w sobie wystarczające do uznania statku powietrznego za wrogi” – zaznacza T-online.

Pięta achillesowa NATO

Dziennik „Frankfurter Rundschau” pisze z kolei, że Polska i Litwa przygotowują ewakuację przez przesmyk suwalski w obawie przed Rosją. Gazeta nawiązuje do trwających do 2 października manewrów na Litwie i ćwiczeń przy graniczy polsko-litewskiej.

Plany ewakuacyjne na wypadek rosyjskiego ataku obejmują procedury, rozwiązania logistyczne oraz infrastrukturę, w tym trasy ewakuacyjne przez przesmyk suwalski – czytamy. Dzięki nowym działaniom państwa NATO chcą przygotować się na ewentualną eskalację sytuacji na wschodniej flance i zapewnić bezpieczeństwo ludności cywilnej.

„Frankfurter Rundschau” przypomina, że przesmyk suwalski jest określany mianem „pięty achillesowej” NATO i gdyby rosyjskie wojska ruszyły z Białorusi przez przesmyk w kierunku Królewca, mogłyby odciąć Estonię, Łotwę i Litwę od sojuszników w Europie Środkowej i Zachodniej. Jak informuje rząd w Wilnie, zainteresowane państwa pracują nad dwustronnym porozumieniem, które ma określić wspólne standardy działań na wypadek sytuacji nadzwyczajnych.

Rozważane jest także przywrócenie kontroli granicznych w przypadku zagrożenia, aby zapewnić sprawną mobilizację i „zapobiec opuszczaniu kraju przez osoby pełniące określone kluczowe funkcje” – donosi frankfurcki dziennik.

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

To „największe od lat uderzenie w przestępczość zorganizowaną” – powiedział minister spraw wewnętrznych niemieckiego landu Nadrenia Północna-Westfalia Herbert Reul, informując o przeprowadzonej dziś (30 września) policyjnej obławie na sieć prania brudnych pieniędzy w Niemczech i kilku innych krajach europejskich. Według mediów sieć powiązana ma być z gangiem motocyklowym Hells Angels.

W akcji uczestniczyło ponad 1000 funkcjonariuszy policji, w tym jednostek specjalnych. Przeszukano obiekty w Nadrenii Północnej-Westfalii na zachodzie Niemiec, kilku innych krajach związkowych, a także w Belgii, Holandii i Bułgarii. Akcja wymierzona była w 71 podejrzanych. Wydano 14 nakazów aresztowania i zabezpieczono około 50 mln euro, jak poinformowała prokuratura w Duisburgu.

„Dotrzeć do pieniędzy”

Wśród podejrzanych są „wysokiej rangi członkowie grupy motocyklowej”. Zarzuca się im „w szczególności utworzenie zorganizowanej grupy przestępczej, rozbój i wymuszenia na skalę przemysłową, oszustwa w ramach zorganizowanej grupy oraz pranie brudnych pieniędzy na skalę przemysłową” – podano w komunikacie. Chodzi także o przestępstwa związane z bronią, uszkodzenie ciała i uchylanie się od płacenia podatków.

Jak powiedział minister Reul agencji DPA, „przestępczość zorganizowana to nie tylko faceci w kombinezonach na ulicy” . Za tym kryje się sieć firm i nieruchomości, „która sprawia, że brudne pieniądze wyglądają na czyste. Właśnie ten system rozbijamy” – oświadczył. Jak mówił, kto chce uderzyć w przestępczość zorganizowaną, musi dotrzeć do pieniędzy. – Bo pieniądze są ich motorem napędowym i ich piętą achillesową. Gdy państwo odzyskuje łup, boli to bardziej niż jakakolwiek rewizja domowa – dodał Reul. Według niego środowa akcja to „wynik wieloletniej, sumiennej pracy policji”.

Według gazety „Bild” śledztwo trwa już od ponad czterech lat. Punktem wyjścia miała być spektakularna bójka i strzelanina w jednej z dzielnic Duisburga w maju 2022 roku z udziałem ponad 100 osób. Doszło wówczas do starcia między członkami gangu motocyklowego a członkami dużej rodziny turecko-libańskiej.

(DPA, AFP/ widz)

Julia Klöckner, przewodnicząca Bundestagu, ostro skrytykowała zachowanie posłów AfD i partii Lewica podczas debat plenarnych. „Sytuacja bardzo się zaostrza” – powiedziała w podcaście Funke Medien „Moja najtrudniejsza decyzja”. Jak przyznała szefowa Bundestagu partia AfD ma najwięcej upomnień dotyczących porządku, ale Lewica nie pozostaje w tyle.

Dziennik „Sueddeutsche Zeitung” („SZ”) tak pisze o sprawie: „Przewodnicząca Bundestagu narzeka, że ​​niektóre przemówienia w sali plenarnej są jak inscenizowane pod TikToka. Ale co w tym złego, że politycy chcą dotrzeć do odbiorców?” – pyta komentator Ronen Steinke.

Zdaniem publicysty sala plenarna niemieckiego Bundestagu nie jest najważniejszym miejscem w parlamencie, podobnie jak wygłaszanie przemówień nie jest najważniejszą czynnością posłów. „Zadaniem Bundestagu jest stanowienie prawa; odbywa się to głównie w komisjach. Przemówienia wygłaszane w sali plenarnej teoretycznie służą do uzasadniania własnych poglądów, a może nawet do wpływania na opozycyjne frakcje. W praktyce jednak niewielu daje się przekonać. W rzeczywistości robi się to na pokaz. To znaczy, dla ludzi z zewnątrz. Dla opinii publicznej” – komentuje „SZ”.

Według gazety nie jest bez znaczenia to, że posłowie zastanawiają się, jak powinni przemawiać, by faktycznie dotrzeć do ludzi. Jak zauważa „SZ”, nie tylko od czasu upowszechnienia mediów społecznościowych posłowie „w najlepszym razie” cytowani są w 30-sekundowym klipie. Dlatego zależy im, żeby byli widziani przez osoby spoza plenum – uzasadnia gazeta.

Przekroczenie granicy

Inaczej sprawę widzi prasa regionalna. Zdaniem dziennika „Ludwigsburger Kreiszeitung” przewodnicząca Bundestagu Julia Klöckner ma rację. „Każdy, kto zakłóca obrady parlamentu do tego stopnia, że ​​inni nie mogą być wysłuchani, przekracza granicę między debatą polityczną a utrudnianiem pracy parlamentu. To, że polityczka CDU (czyli Klöckner – red.) rozważa teraz również wykluczenie całej frakcji parlamentarnej w przypadku systematycznych zakłóceń, jest stwierdzeniem surowym, ale zrozumiałym” – czytamy.

W podobnym tonie komentuje „Straubinger Tageblatt”: „Debata demokratyczna opiera się na umiejętności słuchania drugiej strony, tolerowania jej argumentów i opinii, nawet gdy są trudne, oraz angażowania się w nią. Utrata tej umiejętności zatruwa spójność społeczną” – czytamy. Zdaniem gazety Bundestag musi dawać dobry przykład. „Jeśli posłowie nieustannie zachowują się niewłaściwie, a ich frakcja nie przywraca ich do porządku, a nawet popiera takie zachowanie, nie może być tabu wyrzucenie tej frakcji za drzwi. I odebranie w ten sposób sceny tym, którzy zakłócają porządek” - komentuje dziennik.

To jedna z najważniejszych obietnic wyborczych i rządowych nowych przywódców Węgier: zbadanie przypadków korupcji w systemie Viktora Orbana, odzyskanie zdefraudowanych aktywów i pociągnięcie winnych do odpowiedzialności. Jak dosadnie ujął to premier Peter Magyar: „likwidacja mafijnego państwa Orbana”.

Magyar ogłosił już „program drogi do więzienia” w trakcie kampanii wyborczej. Jako szef rządu ogłosił „Operację Czyściec” pod koniec czerwca 2026 roku.

Biorąc pod uwagę tę wojowniczą retorykę, jak dotąd niewiele się wydarzyło. Nie doszło do zakrojonych na szeroką skalę czystek w aparacie państwowym. Wstrzymano jedynie część państwowych środków finansowych kierowanych do przedsiębiorców powiązanych z Orbanem. Policja i prokuratura wezwały na przesłuchanie kilka raczej mało znanych osób, a jeszcze mniej osób zostało aresztowanych. Ponadto większość rządowa powołała urząd ds. odzyskiwania mienia. Nie rozpoczął on jednak jeszcze swojej działalności.

Na początku tego tygodnia Węgrzy byli świadkami pierwszego znaczącego wydarzenia w rozliczeniu z systemem Orbana. Dwóch prominentnych parlamentarzystów i byłych ministrów zostało aresztowanych pod zarzutem korupcji. Częściowo kuriozalne wydarzenia związane z aresztowaniami w węgierskim parlamencie były transmitowane na żywo w mediach społecznościowych. Teraz pojawia się pytanie, w jakim stopniu „Operacja Czyściec” będzie kontynuowana jako wielka akcja i czy wymiar sprawiedliwości będzie niezależnie i zgodnie z zasadami praworządności badał przypadki korupcji.

Nielegalne finansowanie partii, przekupstwo

Co się stało? W poniedziałek frakcja parlamentarna partii Magyara Tisza, większością dwóch trzecich głosów, uchyliła immunitet dwóm posłom z opozycyjnego obozu Orbana: Balazsowi Hanko, byłemu ministrowi kultury i innowacji oraz posłowi partii Fidesz, oraz Miklósowi Sesztakowi, byłemu ministrowi rozwoju, a obecnie posłowi niewielkiej Chrześcijańsko-Demokratycznej Partii Ludowej (KDNP), która od 2010 roku była odłamem Fideszu. Obaj są objęci śledztwem korupcyjnym.

Balasz Hanko nie należał do tych w systemie Orbana, którzy wzbogacili się na wielką skalę. Jest jednak przykładem praktyki systematycznego wykorzystywania środków publicznych do finansowania własnej partii, klienteli, kampanii wyborczych i działań propagandowych. W szczególności, jako minister, Hanko miał nielegalnie przeznaczyć równowartość około 50 milionów euro z Narodowego Funduszu Kultury (NKA), który nadzorował, w latach 2025-2026, m.in. na cele kampanii wyborczej.

Przypadek Miklosa Sesztaka, jednego z najbogatszych członków węgierskiego parlamentu, jest inny. Od ponad dekady trafia on na pierwsze strony gazet z powodu skandali korupcyjnych na tle osobistym – skandali typowych również dla systemu Orbana. Jako minister, Sesztak wraz ze wspólnikiem miał przyjąć łapówki o wartości około 30 milionów euro w latach 2015–2018. Łapówki te były związane z kontraktami dotyczącymi węgierskiej państwowej spółki autobusowej Volánbusz oraz sektorem budowlanym.

Żona i dzieci zabarykadowane w parlamencie

W poniedziałek po uchyleniu immunitetu Sesztak udał się bezpośrednio do prokuratury, gdzie został aresztowany. Balazs Hanko natomiast pojawił się w parlamencie w poniedziałek rano z żoną i czwórką nastoletnich dzieci i po uchyleniu immunitetu oświadczył, że oczekuje na decyzję władz. W efekcie wyglądało to tak, jakby zabarykadował się w środku. Dopiero wieczorem, gdy przewodnicząca parlamentu Agnes Forsthoffer wysłała Hance pisemne żądanie opuszczenia parlamentu, a Hanko otrzymał wezwanie do prokuratury, opuścił parlament w towarzystwie rodziny i członków klubu parlamentarnego Fidesz, protestując przeciwko „tyranii” Węgier.

Całe wydarzenie było transmitowane na żywo na profilu Viktora Orbana na Facebooku. Gdy na ulicy Hanko żegnał się z rodziną, doszło do nieporozumienia. Kierowca jego SUV-a odjechał, sądząc, że polityk już siedzi w samochodzie. Hanko pobiegł za pojazdem, po czym transmisja na żywo na profilu Orbana została przerwana. Późnym wieczorem węgierskie media poinformowały, że Hanko został tymczasowo aresztowany.

Uchylono również immunitet szefa rządu

Już wczesnym popołudniem premier Peter Magyar wygłosił w parlamencie ostre przemówienie, w którym odniósł się do obu spraw. Wcześniej uchylono również jego własny immunitet – w związku ze zdarzeniem, które w aktach sprawy zakwalifikowano jako kradzież.

W czerwcu 2024 roku Magyar odebrał telefon mężczyźnie, który bez pozwolenia nagrywał go w klubie nocnym, a następnie wrzucił urządzenie do Dunaju (później je odnaleziono). Magyar sam wyraźnie wnioskował o uchylenie mu immunitetu w tej sprawie. To zręczny ruch PR-owy, mający pokazać, że wobec wszystkich stosowane są te same standardy. Jest to jednak również posunięcie ryzykowne – w przypadku skazania Magyar mógłby stracić mandat poselski.

W swoim wystąpieniu w parlamencie przedstawił klubom parlamentarnym Fideszu i KDNP wymowne porównanie: - Ile setek tysięcy telefonów trzeba by wrzucić do Dunaju, aby choćby zbliżyć się do wartości tysięcy miliardów skradzionych przez mafię Fideszu i KDNP?”.

Spór o prokuratora generalnego

Poza takimi obrazowymi porównaniami Magyar wypowiadał się również bardzo ostro na temat węgierskiego wymiaru sprawiedliwości. Chwalił szeregowych pracowników sądów i prokuratury, natomiast kierownictwo Prokuratury Generalnej oskarżył o to, że jako „kolaboranci systemu Orbana” wielokrotnie tuszowało przypadki korupcji. W tle tych wydarzeń toczy się spór o nominację nowego prokuratora generalnego.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Frakcja partii Tisza odrzuciła kandydaturę Zoltána Szathmáry'ego, wysuniętą przez przewodniczącego Sądu Najwyższego Andrása Bakę, ponieważ brat kandydata jest funkcjonariuszem Urzędu Ochrony Konstytucji i w związku z tym występuje w charakterze podejrzanego w toczącym się postępowaniu politycznym – tzw. sprawie „złotego konwoju”.

Przypomnijmy, że w marcu 2026 roku Viktor Orbán nakazał zatrzymanie legalnego ukraińskiego transportu gotówki. Osoby towarzyszące transportowi aresztowano w sposób przypominający sceny z filmu, a pieniądze i sztabki złota skonfiskowano. Orbán i inni politycy Fideszu sugerowali wówczas pośrednio, że partia Tisza Pétera Magyara jest finansowana z Ukrainy. Obecnie przeciwko niektórym uczestnikom tej akcji toczy się dochodzenie w sprawie nadużycia władzy. Sam Orbán nie jest jeszcze objęty postępowaniem, choć może się to zmienić.

Węgrzy oczekują szybkiego rozliczenia

Choć Magyar formalnie podkreśla niezależność wymiaru sprawiedliwości, w bieżących debatach niekiedy sprawia wrażenie, jakby uprzedzał decyzje sądów lub zbytnio w nie ingerował. Z drugiej strony, większość Węgrów wiąże z rozliczeniem władzy ogromne nadzieje – wielu chciałoby usłyszeć „brzęk kajdanek”, co jest częstym motywem w debacie publicznej. Z najnowszego sondażu wynika, że ​​znaczna większość Węgrów uważa dawny porządek wprowadzony przez Orbana za systemowo skorumpowany i określają oni państwo z tamtego okresu mianem „państwa mafijnego”.

Podsumowując, Magyar i jego rząd stają przed dylematem: muszą lawirować między zasadami praworządności a oczekiwaniami społecznymi. W tej sytuacji nawet wielu dawnych krytyków Orbana opowiada się obecnie za tym, by do rozliczenia systemu byłego premiera Węgier podejść w sposób prawidłowy i zgodny z procedurami. Na przykład znany prawnik György Magyar, który za rządów Orbana prowadził wiele spraw dotyczących praw człowieka i praworządności, w programie portalu Hirklikk apelował o „rozwagę, cierpliwość, spokój, dyscyplinę i profesjonalizm”.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW

O sprawie pisze we wtorek, 29.09.2026, dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” („FAZ”). Według informacji gazety Elif Eralp z partii Lewica, zwyciężczyni wyborów w Berlinie, do ubiegłego roku była członkinią organizacji „Rote Hilfe” (Czerwona Pomoc). Urząd Ochrony Konstytucji, czyli niemiecki kontrwywiad, klasyfikuje ją jako „największą i jedną z najważniejszych grup niemieckiego ekstremizmu lewicowego”.

Pomoc lewicowym sprawcom

Jak podaje „FAZ”, powołując się na aktualny raport Urzędu Ochrony Konstytucji, ​​„główną działalnością” organizacji „Rote Hilfe” jest „wspieranie radykalnie lewicowych sprawców”. Organizacja zapewnia „ramy dla legitymizacji popełniania przestępstw i aktów przemocy” – wynika z raportu.

Gazeta opisuje, że skazani przestępcy o poglądach skrajnie lewicowych mogą ubiegać się od „Czerwonej Pomocy” o zwrot grzywien i kar pieniężnych. „Płatności organizacji mają na celu zachęcenie przestępców do niewspółpracowania z policją i sądami: regulamin „Czerwonej Pomocy” stanowi, że organizacja może odrzucić wniosek o wsparcie, jeśli wnioskodawca złoży oświadczenie lub przeprosi w postępowaniu karnym” – czytamy w „FAZ”.

Kontrwywiad: wsparcie przemocy

Dziennik pisze także, że według niemieckiego kontrwywiadu dobór i uzasadnienie przypadków udzielonego wsparcia wskazują, iż organizacja „Rote Hilfe” „nie tylko popiera stosowanie przemocy jako środka sporu politycznego, ale także ją wspiera”.

Z odpowiedzi uzyskanej przez „FAZ” z berlińskiego biura Lewicy wynika, że Eralp wstąpiła do organizacji jeszcze jako studentka prawa, ponieważ „chciała wspierać udzielanie pomocy prawnej osobom angażującym się w sprawy lewicowe i społeczne, nawet jeśli same nie dysponowały niezbędnymi środkami finansowymi”. Według partii Eralp była przez kolejne lata „biernym członkiem”.

Wkrótce rozmowy koalicyjne

W ubiegłym roku Elif Eralp wystąpiła natomiast z organizacji „z powodu częściowo odmiennych poglądów politycznych”. W październiku 2025 r. została czołową kandydatką partii Lewica w wyborach do berlińskiej Izby Deputowanych, które odbyły się 20 września br. Jej partia zdecydowanie zwyciężyła w wyborach, zdobywając blisko 26 proc. głosów. Eralp zamierza teraz utworzyć rząd w Berlinie z partią Zielonych i SPD. Rozmowy w sprawie możliwej koalicji mają rozpocząć się 1 października.

W swoim programie partia Lewica postuluje likwidację berlińskiego kontrwywiadu, a także redukcję środków na policję.

(FAZ/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Około 2,3 mln nowych zachorowań na raka na świecie, czyli co ósmy przypadek, jest wywoływanych przez infekcje, którym często można zapobiec – wynika z badania opublikowanego we wtorek (29.09.2026) w czasopiśmie naukowym „Lancet Oncology”. Analizę przeprowadziła Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC), działająca przy Światowej Organizacji Zdrowia.

Naukowcy oszacowali odsetek nowych przypadków nowotworów w 2024 roku, które można przypisać dwunastu czynnikom zakaźnym, w tym wirusom, bakteriom i pasożytom.

Tak bakteria pojawia się najczęściej

Jak ustalili badacze, bakteria Helicobacter pylori odpowiada za około 760 tys. zachorowań, co stanowi największy udział w grupie nowotworów związanych z infekcjami. Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) były przyczyną około 750 tys. przypadków raka.

Badanie wykazało również, że wirus zapalenia wątroby typu B odpowiadał za około 360 tys. przypadków nowotworów, wirus Epsteina-Barr za około 260 tys., a wirus zapalenia wątroby typu C – za około 160 tys. zachorowań. Jak podkreśla IARC, te pięć patogenów jest odpowiedzialnych za niemal wszystkie nowotwory pochodzenia infekcyjnego.

„Obraz nowotworów związanych z infekcjami wciąż się zmienia wraz z postępem wiedzy naukowej” – powiedział, cytowany w komunikacie IARC, dr Gary Clifford, jeden z autorów badania. Dostarcza ono m.in. nowych informacji na temat roli szeroko rozpowszechnionego wirusa Epsteina-Barr, należącego do rodziny herpeswirusów, w rozwoju różnych nowotworów, takich jak rak jamy nosowo-gardłowej, nosogardła, chłoniaki czy niektóre rodzaje raka żołądka.

Różnice geograficzne

Analiza wykazała także znaczne różnice geograficzne. Aż 42 proc. nowotworów wywoływanych infekcjami przypada na Azję Wschodnią. Są to głównie nowotwory związane z bakterią Helicobacter pylori oraz wirusem zapalenia wątroby typu B.

Silnie dotknięte są także kraje Afryki Subsaharyjskiej, na które przypada 28,5 proc. nowotworów związanych z infekcjami. W regionie tym szczególnie często występują nowotwory wywoływane przez wirusa brodawczaka ludzkiego oraz herpeswirusy odpowiedzialne za rozwój mięsaka Kaposiego.

Ponad trzy czwarte wszystkich nowotworów wywołanych infekcjami dotyczyło w 2024 roku krajów o niskich i średnich dochodach, gdzie dostęp do profilaktyki i leczenia jest nierównomierny.

Według IARC istnieje kilka naukowo potwierdzonych strategii pozwalających zapobiec większości nowotworów wywołanych przez infekcje. Należą do nich m.in. szczepienia, badania profilaktyczne odpowiednie leczenie oraz dostęp do prezerwatyw. W wielu regionach świata wdrażanie tych działań utrudniają jednak bariery finansowe, polityczne lub związane z funkcjonowaniem systemów ochrony zdrowia.

(AFP/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Polityk Alternatywy dla Niemiec (AfD) Ulrich Siegmund zapowiedział, że podczas grudniowej sesji parlamentu Saksonii-Anhaltu podda się głosowaniu na stanowisko premiera.

– Nadal prowadzimy konstruktywne rozmowy z innym klubem parlamentarnym oraz z poszczególnymi posłami z innych klubów – powiedział Siegmund. – Dlatego chciałbym tu i teraz ogłosić, że – według stanu na chwilę obecną – wystartuję jako kandydat na premiera Saksonii-Anhaltu podczas grudniowej sesji parlamentu tego kraju związkowego.

Jednak mniejszościowy rząd?

W wyborach, które miały miejsce w Saksonii-Anhalcie 6 września br., AfD – z Siegmundem jako głównym kandydatem – uzyskała 43,8 proc. głosów, stając się najsilniejszą siłą polityczną. Wyprzedziła ona CDU, która zdobyła 17,2 proc. Obecnie skrajnie prawicowa AfD prowadzi rozmowy z populistyczno-lewicową partią BSW w sprawie utworzenia rządu. BSW wyklucza jednak zawiązanie koalicji. Rozmowy dotyczą kwestii merytorycznych, które miałby realizować rząd mniejszościowy pod kierownictwem AfD. Jak dotąd nie osiągnięto żadnych konkretnych ustaleń.

Przed wyborami do parlamentu krajowego Siegmund wielokrotnie wykluczał możliwość rządzenia bez posiadania własnej większości bezwzględnej. Polityk AfD podkreślał, że zgodzi się na wybór na premiera tylko wtedy, gdy jego partia będzie mogła rządzić samodzielnie.

„Stabilne rozwiązanie”

Dotąd Siegmund nie wypowiedział się na temat dokładnej konstrukcji przyszłego gabinetu. Zaznaczył jednak, że jego celem zawsze było powołanie stabilnego rządu.

– Nie przystępowałbym do wyborów na premiera, gdybym nie miał pewności co do stabilności (takiego rozwiązania) – stwierdził. Jak dodał, jeśli wszystko potoczy się zgodnie z obecnymi planami, nie będzie to klasyczny rząd mniejszościowy, lecz rozwiązanie zapewniające stabilność. Siegmund zastrzegł, że na razie nie może zdradzić żadnych szczegółów. Mowa o formule wykraczającej poza ramy rządu mniejszościowego, która jest obecnie przedmiotem wstępnych rozmów – dodał.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Kwestia objęcia urzędu przez Siegmunda pozostaje otwarta. AfD dysponuje w parlamencie 39 mandatami. CDU, Lewica, Zieloni i socjaldemokratyczna SPD łącznie również mają 39 miejsc, a BSW reprezentuje pięcioro posłów. Do uzyskania większości w parlamencie potrzeba 42 głosów. BSW zapowiedziało jednak, że wstrzyma się od głosu podczas wyboru premiera. W Saksonii-Anhalcie w trzeciej turze głosowania wystarczy uzyskanie większości oddanych głosów; głosy wstrzymujące się nie są wliczane do wyniku.

Możliwość powołania bezpartyjnego premiera

Równolegle do rozmów AfD i BSW, we wtorek (29.09.2026) w Magdeburgu odbyło się również pierwsze spotkanie przedstawicieli SPD, Zielonych, Lewicy i BSW. Rozmawiano m.in. o możliwości powołania bezpartyjnego premiera. Partie te zamierzają kontynuować rozmowy po posiedzeniu inauguracyjnym parlamentu krajowego, zaplanowanym na 6 października.

Cztery wspomniane frakcje nie dysponują większością w parlamencie w Magdeburgu; taką większość mogłyby uzyskać jedynie we współpracy z CDU. Chadecy odrzucili jednak wcześniej zaproszenie ze strony SPD, deklarując, że pozostaną w opozycji.

(DPA, stef)

Na początku decydującej fazy negocjacji nad kolejnym budżetem Unii Europejskiej Niemcy oraz pięć innych państw członkowskich zaapelowały do irlandzkiej prezydencji w Radzie UE do przedstawienia „realistycznego projektu”. Zaproponowane przez Komisję Europejską nominalne zwiększenie budżetu o około 60 proc. jest – ich zdaniem – „po prostu nierealne, zarówno z gospodarczego, jak i politycznego punktu widzenia”.

Dziury w budżetach krajowych

Autorzy listu zwracają uwagę, że w wielu krajach UE już teraz istnieją poważne obawy związane z wysokim poziomem zadłużenia budżetów krajowych. „Zwiększanie zatrudnienia w instytucjach UE w czasie, gdy we własnych administracjach redukujemy liczbę etatów, również nie przystaje do obecnych realiów” – napisali w liście do premiera Irlandii Micheala Martina szefowie rządów Danii, Niemiec, Holandii, Austrii, Finlandii i Szwecji.

W najbliższych dniach projekt budżetu musi zostać „zmniejszony o kilkaset miliardów euro w porównaniu z propozycją Komisji Europejskiej” – nalegają. „Niemal każde państwo członkowskie UE podejmuje bolesne wysiłki na rzecz konsolidacji finansów publicznych. Bez solidnych finansów publicznych nie będzie europejskiej suwerenności” – napisali szefowie rządów.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz i pozostali sygnatariusze podkreślili, że ich kraje pokrywają niemal 40 proc. wszystkich składek wpłacanych przez państwa członkowskie UE.

W liście zaznaczono, że wobec trudnej sytuacji budżetowej niemal wszystkich krajów Unii irlandzka propozycja kolejnych wieloletnich ram finansowych musi zakładać „całkowity wolumen wydatków, który będzie możliwy do udźwignięcia przez państwa ponoszące główny ciężar finansowania”. Autorzy pisma podkreślili, że już sam wzrost budżetu UE w porównaniu z obecnym budżetem stanowi „znaczące zobowiązanie”.

Sześć „oszczędnych” krajów

Komisja Europejska przedstawiła latem ubiegłego roku propozycję wieloletnich ram finansowych na lata 2028-2034 o wartości blisko 2 bln euro. Później Cypr, sprawując prezydencję w Radzie UE, zaproponował zmodyfikowaną wersję, która była nieco niższa od propozycji Komisji, ale wciąż wyraźnie przewyższała obecny budżet.

Irlandia, która przejęła rotacyjną prezydencję w Radzie UE w lipcu br., ma do spotkania ministrów ds. europejskich za dwa tygodnie przedstawić nową propozycję budżetu. Najpóźniej podczas grudniowego szczytu państwa członkowskie powinny osiągnąć porozumienie w sprawie budżetu.

Niemcy są największym płatnikiem netto do budżetu UE. Niemiecki rząd wielokrotnie opowiadał się za „przystępnym cenowo i zmodernizowanym” budżetem. Państwom określanym w Brukseli mianem „oszczędnych” przeciwstawia się grupa krajów domagających się większego budżetu i utrzymania dotychczasowej struktury wydatków. Do najbardziej znaczących przedstawicieli tego obozu należą Włochy, Hiszpania i Polska.

(AFP, RTR/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

Tysiące filmów z popularnej atrakcji „Teufelsrad”, czyli „Diabelskie koło”, na monachijskim Oktoberfeście trafiają do internetu z tytułami w rodzaju „Sexy Drunk Girls” czy „Hot Ride at Oktoberfest”. Jak pokazuje śledztwo Bayerischer Rundfunk (BR) opisane przez „Tagesschau”, za częścią nagrań stoją osoby z Bawarii oraz profesjonaliści od YouTube’a z Ukrainy, którzy wykorzystują takie materiały do budowania zasięgów i zarabiania w internecie.

Setki milionów odsłon

„Diabelskie koło” to obracająca się platforma, na której uczestnicy próbują utrzymać się jak najdłużej. W przypadku kobiet w dirndlach podczas upadków i zsuwania się z platformy często widoczna jest bielizna. To właśnie takie momenty są następnie eksponowane w filmach i miniaturach.

BR dotarł do kobiety widocznej w jednym z wiralowych nagrań, które osiągnęło ponad 74 mln wyświetleń. Widać na nim jej nagie nogi i bieliznę. Pod filmem pojawiły się liczne poniżające komentarze. „W pewnym momencie byłam po prostu zrozpaczona” – mówi kobieta. Jak opowiada, mężczyźni rozpoznawali ją później i zaczepiali z powodu filmu.

Według ustaleń BR za tym nagraniem prawdopodobnie stoi mężczyzna z Bawarii, którego można powiązać z ponad tuzinem kont na różnych platformach. Najpopularniejsze, dziś już usunięte filmy z „Teufelsrad” na tych kontach zebrały łącznie kilkaset milionów odsłon.

Po pytaniach BR część nagrań została skasowana. Inny twórca z Bawarii zapowiedział z kolei, że nie będzie już publikował takich materiałów.

Nagrania na sprzedaż

Śledztwo prowadzi również do kanałów kobiety z Górnej Bawarii. Jak opisuje „Tagesschau”, w jej filmach kamera wielokrotnie kierowana jest między nogi kobiet zsuwających się z obracającej platformy.

Kobieta pisała w 2024 roku na platformie X: „Byłam codziennie na Oktoberfeście i zrobiłam ponad 600 filmów w 18 dni”. Na swojej stronie internetowej oferowała również materiał na sprzedaż. Za kilkaset euro można było kupić ponad 500 niepublikowanych wcześniej nagrań.

Po pytaniach BR także w tym przypadku część filmów zniknęła, a dwa konta prawdopodobnie prowadzone przez kobietę zostały całkowicie usunięte.

Jak wynika z ustaleń BR, podobne materiały są wykorzystywane także do systematycznego zwiększania zasięgów kanałów. Grupa specjalistów od YouTube’a z Ukrainy stworzyła społeczność liczącą tysiące osób. Powiązane z nią konta promowały filmy z „Teufelsrad” miniaturami, do których doklejano obrazy zaczerpnięte z pornografii.

W jednej z ukraińskich grup na Telegramie oferowano również nagrania na sprzedaż. Minuta filmu pokazującego wyłącznie kobiety miała kosztować sześć euro. Jeśli pojawiali się na nim także mężczyźni, cena spadała do 1,50 euro.

Prawo często nie wystarcza

Google, Meta i TikTok poinformowały BR, że po otrzymaniu pytań usunęły część filmów i kont. Operatorzy „Teufelsrad” zapewniają natomiast, że od 2024 roku starają się przeciwdziałać tzw. upskirtingowi. Na terenie atrakcji pojawiły się ostrzeżenia, a w przypadku podejrzeń wzywana jest policja.

Problem polega na tym, że obowiązujący od 2021 roku paragraf 184k niemieckiego kodeksu karnego nie obejmuje wszystkich przypadków.

Intymne nagrania wykonywane pod spódnicą lub w dekolcie mogą być karane nawet dwoma latami więzienia. Jak zaznacza jednak „Tagesschau”, przepis często nie znajduje zastosowania, jeśli kamera obejmuje całe „Teufelsrad”, intymna część ciała nie jest głównym motywem nagrania albo kobieta ma na sobie krótkie spodnie. Oktoberfest jest ponadto wydarzeniem publicznym, gdzie filmowanie innych osób w pewnych sytuacjach jest dozwolone.

Josephine Ballon z organizacji HateAid mówi BR o „znacznej utracie kontroli” i poważnym obciążeniu psychicznym dla osób, których takie materiały dotyczą. Jej zdaniem ofiary seksualizującej przemocy z wykorzystaniem wizerunku często mają również poczucie, że organy ścigania nie traktują ich spraw wystarczająco poważnie.

Deepfake’i także w luce prawnej

BR natrafił również na seksualizujące obrazy kobiet z „Teufelsrad” wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Jedna z kobiet opowiada, że celowo zawsze wchodziła na atrakcję w spodniach. Mimo to przygotowane przy użyciu AI obrazy przedstawiają ją topless i bez bielizny.

Jak podkreśla „Tagesschau”, takie seksualizujące deepfake’i nie są obecnie w Niemczech wprost objęte odpowiedzialnością karną.

Posłanka Zielonych Lena Gumnior mówi o „luce w karalności” zarówno w odniesieniu do deepfake’ów, jak i części klasycznych nagrań. „To szczególnie dotkliwe dla osób poszkodowanych, gdy idą na policję, a ta w razie wątpliwości musi powiedzieć: nic nie możemy zrobić, bo to zachowanie nie jest karalne” – zaznacza.

Rząd planuje zmianę przepisów. Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało BR, że karalne mają być w przyszłości także voyeurystyczne nagrania ubranych części intymnych oraz seksualizujące deepfake’i. Projekt ustawy jest obecnie uzgadniany w rządzie i ma trafić pod obrady gabinetu.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

W Schipkau w Brandenburgii, około 60 km od granicy z Polską, stanęła rekordowa turbina wiatrowa. Wraz z łopatami wirnika konstrukcja osiąga wysokość 365 metrów.

Jak poinformowała firma Gicon, wirnik znajduje się na wysokości 300 metrów, co czyni brandenburską turbinę najwyższą elektrownią wiatrową na świecie oraz drugim najwyższym obiektem budowlanym w Niemczech – po berlińskiej wieży telewizyjnej, która mierzy 368 metrów.

Rekord potwierdza także Niemieckie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej.

Światowy rekord

Prace zostały w ostatnich dniach wstrzymane przez silne porywy wiatru, a ogłoszenie światowego rekordu przełożono ze względów bezpieczeństwa. Ostatnim etapem niezbędnym do osiągnięcia docelowej wysokości było wysunięcie wewnętrznej części wieży za pomocą mechanizmu teleskopowego. Końcowe prace przy wieży potrwają jeszcze kilka dni. Oficjalne uruchomienie planowane jest na listopad – informuje Gicon.

Dotychczas najwyższa seryjnie produkowana turbina wiatrowa na świecie znajdowała się w bawarskiej miejscowości Winnberg. Turbina sięga 285 metrów.

Prąd dla 7,5 tys. gospodarstw

Gigantyczna turbina wykorzystuje silniejsze i bardziej stabilne warunki wietrzne występujące na większych wysokościach. Dzięki temu przy tej samej średnicy wirnika może produkować około dwa razy więcej energii niż konwencjonalna turbina wiatrowa – podaje Gicon. Planowana moc znamionowa instalacji wynosi 3,8 MW.

Wieża ma w przyszłości dostarczać energię elektryczną dla nawet 7,5 tys. gospodarstw domowych.

Kolos ma zalety

Grupa Gicon z siedzibą w Dreźnie buduje kolosa w Schipkau na zlecenie utworzonej w 2019 roku Federalnej Agencji ds. Innowacji Przełomowych. Menedżer ds. innowacji w Agencji Martin Chaumet wskazuje na kilka korzyści z projektu: – Mamy możliwość znacznie bardziej równomiernego rozmieszczenia energii wiatrowej na terenie kraju – powiedział Chaumet.

Dodatkowym efektem może być ograniczenie konieczności rozbudowy sieci w niektórych regionach, „co w rezultacie może sprawić, że energia elektryczna będzie tańsza dla wszystkich”.

(DPA, AFP/dom)

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Polska przygotowuje transgraniczną ocenę oddziaływania na środowisko dla planowanego wydobycia ropy ze złoża „Wolin East” na Bałtyku. Jak opisuje NDR, projekt po polskiej stronie jest postrzegany jako szansa na zwiększenie własnego wydobycia surowca, natomiast na niemieckim Uznamie wywołuje sprzeciw organizacji ekologicznych i obawy o przyszłość turystyki.

Złoże „Wolin East” leży na Bałtyku, po polskiej stronie, ale bardzo blisko Świnoujścia i niemieckiej części wyspy Uznam. Dlatego ewentualne skutki wydobycia mogą dotyczyć także niemieckich kurortów i wspólnego ekosystemu Zatoki Pomorskiej.

Duże złoże i sztuczna wyspa

Według dokumentacji cytowanej przez NDR złoże położone około sześciu kilometrów od wybrzeża zawiera około 22 mln ton ropy. Na Bałtyku miałaby powstać sztuczna wyspa wiertnicza zajmująca około dziesięciu hektarów, wraz z portem i falochronem.

Projekt przewiduje również budowę toru podejściowego o szerokości 200 metrów i głębokości 12 metrów. Instalacja miałaby umożliwić wykonanie do 30 odwiertów i wydobycie maksymalnie 8100 ton ropy dziennie.

NDR podkreśla, że w Polsce odkrycie budzi duże nadzieje. Główny geolog kraju Krzysztof Galos szacuje, że złoże mogłoby przez kilka lat pokrywać około 4–5 proc. rocznego zapotrzebowania Polski na ropę. Kanadyjska firma Central European Petroleum określa je jako największe odkrycie ropy w Polsce od II wojny światowej.

Niemiecka strona ostrzega przed ryzykiem

Inaczej projekt oceniany jest po niemieckiej stronie Uznamu. Jak pisze NDR, ministerstwo środowiska Meklemburgii-Pomorza Przedniego analizuje możliwe skutki wydobycia i przygotowuje stanowisko landu.

Organizacja BUND domaga się szczegółowego zbadania wpływu inwestycji na morświny, foki, ptaki morskie i dno Bałtyku. Jej przedstawicielka Corinna Cwielag zwraca uwagę również na ryzyko związane z ingerencją w warstwy geologiczne.

„Trzeba zbadać, co się stanie, gy przewiercimy warstwy geologiczne, bo podczas tych odwiertów naruszane będą także warstwy wodonośne” – mówi cytowana przez NDR. Corinna Cwielag zaznacza, że część z tych zasobów może w przyszłości mieć znaczenie również dla zaopatrzenia Uznamu w wodę.

BUND domaga się całkowitego zakazu nowych projektów wydobycia ropy i gazu na Bałtyku. Petycja w tej sprawie, podpisana przez blisko 90 tys. osób, ma zostać przekazana Komisji Europejskiej.

Obawy o turystykę i obszary chronione

NDR zwraca uwagę, że planowana instalacja znajdzie się w pobliżu europejskich obszarów ochrony przyrody. Według inicjatywy „Lebensraum Vorpommern” część projektu sięga obszaru Natura 2000, istotnego m.in. dla ptaków wędrownych, fok szarych i morświnów.

Zastrzeżenia ma także gmina Heringsdorf. Jej przedstawiciele ostrzegają, że ewentualna awaria mogłaby zagrozić zarówno środowisku, jak i turystyce, od której w dużej mierze zależy gospodarka niemieckiej części wyspy.

NDR cytuje prawnika reprezentującego gminę, według którego w scenariuszu awarii z instalacji mogłoby wyciekać nawet do 3300 litrów ropy dziennie do czasu usunięcia uszkodzenia.

Polska uruchomiła procedurę środowiskową

Budowa platformy wymaga jeszcze zgody. Ze względu na położenie projektu blisko granicy w procedurze muszą uczestniczyć również niemieckie gminy na Uznamie, kraj związkowy Meklemburgia-Pomorze Przednie oraz organizacje ekologiczne.

Jak informuje NDR, obecnie trwa ustalanie zakresu przyszłej transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko. W procedurze uczestniczy także Heringsdorf.

Jeżeli Polska wyda zgodę na inwestycję, budowa mogłaby rozpocząć się najwcześniej w 2028 roku. Tymczasem po niemieckiej stronie trwają przygotowania do spotkań informacyjnych dla mieszkańców zainteresowanych skutkami planowanego wydobycia.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” opisuje plany heskiej spółki TransMIT, która po 30 latach łączenia nauki z gospodarką chce rozszerzyć działalność na Europę. Wśród krajów, w których szuka potencjalnych partnerów, jest także Polska. Pierwsze rozmowy odbyły się już z Uniwersytetem Oksfordzkim, a kontakty planowane są również z polskimi uczelniami oraz partnerami we Francji.

Od badań do firm

TransMIT powstała w 1996 roku z inicjatywy trzech regionalnych uczelni, instytucji finansowych oraz Izby Przemysłowo-Handlowej Gießen-Friedberg. Jak pisze FAZ, u podstaw jej powstania leżało przekonanie, że niemieccy naukowcy są zbyt daleko od gospodarki, a wyniki badań zbyt rzadko przekładają się na konkretne zastosowania.

Dziś w ramach TransMIT działa 185 centrów, w których naukowcy oferują wiedzę i technologie przedsiębiorstwom oraz instytucjom publicznym. Zakres obejmuje m.in. gospodarkę odpadami, architekturę, badania materiałowe, komunikację IP, komputery kwantowe czy ochronę przed hałasem.

FAZ zaznacza, że przez centra TransMIT przeszło w ciągu trzech dekad około 1700 naukowców. Jednym z celów było zatrzymanie młodych badaczy i ich projektów w regionie między Friedbergiem, Marburgiem, Gießen i Wetzlar. „Bez nas z pewnością nie wszyscy zostaliby w regionie” – mówi gazecie dyrektor zarządzający Peter Stumpf.

Z centrów TransMIT wyrosło dotychczas 12 samodzielnych spółek. Organizacja zajmuje się również komercjalizacją patentów uczelni. Ich zakres – jak wylicza FAZ – sięga od nowych kandydatów na leki, przez materiały, po silniki elektryczne.

„Hesja chce więcej start-upów, możemy wnieść w to duży wkład” – podkreśla Stumpf i określa TransMIT mianem „preinkubatora”.

Polska w planowanej sieci europejskiej

Po 30 latach działalności TransMIT chce rozszerzyć swój model poza Niemcy. „Chcemy w przyszłości stać się europejscy” – mówi Stumpf.

Jak zauważa FAZ, Unia Europejska wspiera tworzenie międzynarodowych sieci innowacji. TransMIT chce wykorzystać ten kierunek do budowy kontaktów z uczelniami i instytucjami w innych krajach.

Polska jest jednym z miejsc, w których Stumpf zamierza szukać partnerów. FAZ podkreśla jednak, że rozmowy z polskimi uczelniami są dopiero planowane – nie ma jeszcze konkretnego partnerstwa ani podpisanych porozumień.

Bardziej zaawansowany jest kontakt z Uniwersytetem Oksfordzkim, który posiada własną spółkę zajmującą się innowacjami. „Uważają ten pomysł za dobry” – mówi dyrektor TransMIT. Potencjalnych partnerów Stumpf widzi również we Francji, gdzie w ostatnich latach powstało wiele organizacji wspierających transfer technologii z uczelni do gospodarki.

Możliwe nowe centrum w Marburgu

Równolegle TransMIT może rozszerzyć działalność w samej Hesji. Jak pisze FAZ, pracownicy zamykanej stopniowo firmy CSL Innovation w Marburgu zwrócili się do spółki z pytaniem, czy nie przejęłaby budynku i nie stworzyła tam centrum start-upowego. Decyzji jeszcze nie ma, ale według Stumpfa inicjatywa spotkała się z przychylną reakcją Uniwersytetu Filipa w Marburgu oraz władz miasta.

Jednocześnie przyszła struktura samej TransMIT jest obecnie analizowana. Uniwersytety w Marburgu i Gießen podkreślają znaczenie spółki dla rozwoju transferu wiedzy, ale sprawdzają, jak najlepiej włączyć ją w przyszły regionalny system innowacji.

FAZ zauważa, że TransMIT była jedną z pierwszych tego typu organizacji w Niemczech. Po 30 latach jej ambicją nie jest już tylko transfer technologii w Hesji, lecz budowa sieci łączącej uczelnie i innowacyjne firmy w kilku krajach Europy – w tym, jeśli planowane rozmowy przyniosą efekt, także w Polsce.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Konsekwencje rosnących cen odczuwają nawet ci, którzy sami nigdy nie tankują oleju napędowego. Benzyna to przede wszystkim paliwo dla kierowców. Natomiast olej napędowy napędza gospodarkę, zasila ciężarówki, maszyny rolnicze, pojazdy budowlane i zakłady przemysłowe.

Dlatego niedobór oleju napędowego często uderza w gospodarkę mocniej niż rosnące ceny benzyny. Koszty transportu rosną. Maszyny są coraz droższe w eksploatacji. Firmy przerzucają te koszty na konsumentów. Skutek: wyższa inflacja, większy wzrost kosztów życia.

Ale co stoi za wzrostem cen na całym świecie?

Trump obwinia Ukrainę

USA i Chiny należą do największych producentów oleju napędowego na świecie. Chiny w dużej mierze korzystają z własnego oleju napędowego. Największym eksporterem są Stany Zjednoczone.

Także tam rośnie cena oleju napędowego. Według amerykańskiej agencji EIA (Agencja Informacji o Energii) średnia tygodniowa wynosi obecnie 6,52 dolara (5,73 euro) za galon (3,8 litra). Rok temu było to 3,74 dolara, dwa lata temu 3,53 dolara.

Prezydent USA Donald Trump obwinia za to Ukrainę. Niedawno zażądał, aby zaprzestała ataków na rosyjskie rafinerie, „ponieważ to powoduje niedobór oleju napędowego”. Obok USA to właśnie Rosja jest jednym z największych dostawców oleju napędowego na świecie. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) od 2022 roku rosyjskie rafinerie zostały zaatakowane 15 razy.

Wynik: produkcja oleju napędowego w Rosji jest o około 30 procent niższa od poziomu z 2025 roku. Moskwa odpowiedziała ograniczeniami eksportowymi, aby zabezpieczyć własne dostawy.

USA próbowały wypełnić tę lukę, jednak bez powodzenia. 22 września Trump zapowiedział, że rozważy również wprowadzenie własnego zakazu eksportu.

Podłoże tej decyzji jest polityczne: przed listopadowymi wyborami do Kongresu Stany Zjednoczone chcą obniżyć ceny na rynku krajowym. Ceny energii już dawno stały się tematem kampanii wyborczej.

Potężne organizacje lobbingowe z sektora energetycznego ostro sprzeciwiają się tym planom. Wielu ekspertów ostrzega, że ​​zakaz eksportu nie przyniósłby szybkich efektów. Co gorsza, mógłby skłonić amerykańskie rafinerie do ograniczenia produkcji, co w rezultacie mogłoby doprowadzić do dalszego wzrostu cen.

Europa jest szczególnie narażona

Dla Europy skutki amerykańskiego zakazu eksportu byłyby dramatyczne. – Obowiązujące od dziesięcioleci ulgi podatkowe sprawiły, że europejska flota pojazdów jest znacznie bardziej uzależniona od oleju napędowego niż na przykład flota w USA – mówi Georg Zachmann, ekspert ds. energii w brukselskim think tanku Bruegel.

- Dlatego Unia Europejska dysponuje nadwyżką benzyny, którą eksportuje. W przypadku oleju napędowego sytuacja jest odwrotna: UE musi go importować – wyjaśnia Zachmann.

Potwierdzają to dane: w UE ponad 38 procent wszystkich samochodów osobowych to pojazdy z silnikiem Diesla. Transport drogowy – w tym przewóz towarów – odpowiada za 77 procent całkowitego zużycia oleju napędowego i olejów opałowych. Wynika to z analizy przeprowadzonej przez brukselską organizację Transport & Environment.

Milionowe straty każdego dnia

Tak silne uzależnienie od oleju napędowego „czyni kierowców i przedsiębiorstwa szczególnie podatnymi na szoki cenowe” – pisze autorka badania Juliette Egal.

Liczby mówią same za siebie: w porównaniu z okresem sprzed 28 lutego 2026 roku – kiedy to Izrael i USA rozpoczęły wojnę z Iranem – kierowcy w UE płacą dziś średnio o 30 euro więcejza zatankowanie 50 litrów paliwa. Eksploatacja przeciętnej ciężarówki w Niemczech jest droższa o 236 euro tygodniowo.

Łącznie wzrost ten kosztuje gospodarkę UE 270 milionów euro dziennie. Z tej kwoty aż 203 miliony euro przypadają na olej napędowy. Od początku wojny dodatkowe koszty związane z olejem napędowym wykorzystywanym w transporcie drogowym osiągnęły sumę 40 miliardów euro.

Dlaczego cena oleju napędowego rośnie szybciej niż cena ropy?

W krótkiej perspektywie kluczowy jest jeden czynnik – twierdzi Skip York, ekspert ds. energetyki z Rice University w Houston w stanie Teksas: rosyjskie moce przerobowe w zakresie rafinacji ropy naftowej. – Każda kolejna fala ukraińskich ataków znajduje odzwierciedlenie w cenie oleju napędowego w ciągu zaledwie kilku dni – uważa York. Inaczej sytuacja wygląda w cieśninie Ormuz, „gdzie dostawy są wprawdzie ograniczone, ale od miesięcy utrzymują się na względnie stabilnym poziomie”.

Wydobycie ropy naftowej, będącej podstawą produkcji benzyny i oleju napędowego, nie stanowi obecnie największego problemu. – Wąskie gardło uległo przesunięciu – wyjaśnia York. – W marcu i kwietniu brakowało ropy naftowej. Od sierpnia brakuje mocy rafineryjnych.

Powód: zarówno ukraińskie ataki dronów na Rosję, jak i konflikt wokół cieśniny Ormuz niszczą moce rafineryjne szybciej, niż można je zastąpić. Jednak w perspektywie długoterminowej cieśnina Ormuz pozostaje „większym ryzykiem strukturalnym” dla cen oleju napędowego – twierdzi York.

Również Zachmann z brukselskiego think tanku Bruegel potwierdza: na całym świecie moce rafineryjne „znacznie spadły – a problem ten dotyka w szczególności olej napędowy”.

Zima może pogorszyć sytuację

Długa wojna na Bliskim Wschodzie lub w Rosji pogorszyłaby sytuację Europy i innych użytkowników diesla. Zakaz eksportu z USA może jeszcze bardziej pogłębić problem.

Jeśli USA rzeczywiście wstrzymają eksport, będzie to szok, ostrzega Zachmann. Ceny oleju napędowego będą nadal rosły. Nie jest jasne, czy UE zareaguje wówczas środkami zaradczymi.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Do tej pory transatlantycki handel paliwami wyglądał następująco: USA sprzedają olej napędowy do Europy, a Europejczycy benzynę do USA. Gdyby Europejczycy zareagowali na amerykański zakaz eksportu oleju napędowego, eksportując mniej benzyny do USA, wzrosłyby ceny benzyny w Stanach Zjednoczonych, a w Europie ceny oleju napędowego. Obie strony by przegrały.

Poza tym zbliża się zima. Rafinerie muszą wówczas dostarczać jednocześnie olej opałowy i olej napędowy. To jeszcze bardziej pogłębia niedobory.

Kolejny czynnik: od 2019 roku w Europie i Stanach Zjednoczonych zamknięto wiele rafinerii. To sprawiło, że rynek oleju napędowego stał się bardziej wrażliwy – twierdzi York z Uniwersytetu Rice'a w Houston w Teksasie. Zmniejszyły się rezerwy produkcyjne, które wcześniej były w stanie amortyzować wstrząsy.

– Rynek nie ma już prawie żadnych rezerw – podsumowuje York. – Każdy utracony litr ma dziś znacznie bardziej bezpośredni wpływ na dostawy niż kiedyś.

Pochlebne słowa z USA pod adresem Niemiec były w ostatnim czasie rzadkością. Dlatego uwagę niemieckich mediów zwróciła opinia resortu obrony USA, który wprost docenił niemieckie wysiłki na rzecz wzmocnienia zdolności obronnych. Sojusznicy z NATO, tacy jak Niemcy, podjęli wiarygodne kroki, by wywiązać się ze swoich zobowiązań z szczytu Sojuszu w Hadze na długo przed terminem wyznaczonym na rok 2035 – podkreślił podsekretarz stanu w Pentagonie Elbridge Colby w oświadczeniu skierowanym do Komisji Sił Zbrojnych Senatu USA.

Niemcy zostały wymienione jako wzór do naśladowania także w w kontekście ściślejszej współpracy przy produkcji zbrojeń. Ministrowie obrony Niemiec i USA, Boris Pistorius i Pete Hegseth podpisali w połowie tego miesiąca protokół ustaleń o zacieśnieniu współpracy.

„Historyczna transformacja”

Jak wskazuje agencja DPA, Colby nie pierwszy raz pozytywnie wypowiada się o Niemczech. W sierpniu w siedzibie NATO chwalił ten kraj jako swego rodzaju wzór dla innych sojuszników. To, co Republika Federalna Niemiec zapoczątkowała w ciągu ostatnich 18 miesięcy, to „niezwykła zmiana tektoniczna”, „historyczna transformacja” – ocenił wówczas. Jego zdaniem Niemcy przeszły od daleko idącej demilitaryzacji do szybkich ponownych zbrojeń.

W następstwie rosyjskiej inwazji na Ukrainę i pod naciskiem prezydenta USA Donalda Trumpa NATO uzgodniło w zeszłym roku podczas szczytu w Hadze, że w przyszłości będzie przeznaczać na obronność co najmniej 3,5 procent produktu krajowego brutto. Do tego ma dojść jeszcze 1,5 procent na wydatki związane z obronnością, na przykład na infrastrukturę.

Najpóźniej od 2035 roku kraje Sojuszu mają inwestować rocznie pięć procent PKB w obronność i bezpieczeństwo – najwięcej od czasów zimnej wojny. Niemcy chcą osiągnąć ten cel pięciu procent do 2029 roku.

DPA/ widz

Jak pisze tygodnik „Der Spiegel”, działanie Wadephula mogło być ważniejszym sygnałem dla polityki wewnętrznej Niemiec niż dla polityki zewnętrznej. „(Partie) AfD i BSW krytykowały dostawy broni do Ukrainy podczas kampanii wyborczych w trzech ostatnich wyborach landowych w Niemczech Wschodnich, wzywając do większej dyplomacji. Według sondaży exit poll postulat ten podziela wielu wyborców. Działanie Wadephula prawdopodobnie miało również na celu wysłanie im sygnału; dowodu na to, że Niemcy nie udaremniają wysiłków na rzecz pokoju” – czytamy.

Jak powiedział „Spieglowi” Jürgen Hardt, ekspert CDU ds. polityki zagranicznej, „rozmowa naturalnie miała również wpływ na politykę wewnętrzną – w niektórych kręgach pokutuje mit, że Niemcy nie są zainteresowane rozwiązaniem dyplomatycznym”. Według Hardta jest to fundamentalnym kłamstwem: „jesteśmy zainteresowani, ale stoimy po stronie Ukrainy” – stwierdził w rozmowie z tygodnikiem.

Jasne odpowiedzi Rosji

Wychodząca w Norymberdze gazeta „Nürnberger Nachrichten” uważa, że kluczowy wniosek ze spotkania brzmi: Rosja nie chce negocjować. „Zamiast tego Moskwa udziela bardzo jasnych odpowiedzi na pytanie, czy chce zakończyć wojnę: eskaluje ją z coraz większą brutalnością. Ostatnio doszło do masowych ataków, głównie na cele cywilne. W Charkowie, mieście partnerskim Norymbergi, 29 osób zostało rannych w ataku na budynek mieszkalny, w tym 10 nieletnich. Stolica, Kijów, również jest ostrzeliwana. Wygląda na to, że Rosja chce wyrządzić jak największe szkody i zniszczenia przed zimą, aby osłabić ludność” – ocenia dziennik.

Słabość Ławrowa

Z kolei „Die Welt” o ocenę spotkania poprosił Wolfganga Ischingera, długoletniego przewodniczącego Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa. Stwierdził on, że „ścieżka cichej dyplomacji” byłaby bardziej obiecująca, choć i tak uważa, że dobrze, iż doszło do spotkania z Ławrowem. Jego zdaniem pierwsze od 4,5 roku bezpośrednie rozmowy pokazały, że Rosja nie jest zainteresowana negocjacjami pokojowymi.

Natomiast krytycznie Ischinger wypowiedział się na temat rosyjskiego ministra spraw zagranicznych. Podkreślił, że długo zna Ławrowa i uważa go za „bardzo, bardzo przebiegłego fachowca”. Zdaniem Ischingera Ławrow wykorzystał rozmowę, by szydzić z roli Niemiec w wojnie w Ukrainie. „W ogóle nie dało się dostrzec, że strona rosyjska przywiązuje wagę do rozmów z nami lub innymi Europejczykami” – stwierdził Ischinger.

Według niego Putin liczy na to, że ktoś taki jak Ławrow nie popełni błędów. Jednak: „Jako doświadczony specjalista musi on tutaj reprezentować stanowiska, o których wie, że w rzeczywistości prowadzą Rosję w kompletnie złym kierunku” – powiedział Ischinger. „Dlatego to, co zrobił Siergiej Ławrow, jest w gruncie rzeczy oznaką skrajnej słabości. Ktoś, kto jest pewny swojej sprawy, nie robi czegoś takiego”.

Spotkanie ministrów spraw zagranicznych Niemiec i Rosji na marginesie debaty Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku było pierwszym od rozpoczęcia rosyjskiej agresji na Ukrainę ponad cztery i pół roku temu.

(RTR, DPA/stef)

Czujność kijowskiej społeczności żydowskiej uśpiono prośbą o zabranie ciepłej odzieży, pieniędzy, dokumentów i przedmiotów wartościowych. 28 września 1941 roku niemieckie plakaty nakazywały kijowskim Żydom stawić się na zachodniej granicy miasta.

Dzień później w wyznaczonym miejscu zebrało się ponad 30 tys. osób, często całe rodziny. Tłum eskortowano pieszo w kierunku wąwozu Babi Jar. Na jego progu przejmowano od ludzi bagaże, które rzekomo miały być transportowane koleją.

Po wejściu do wąwozu ofiary raptem orientowały się, że czeka je śmierć. Ludzie musieli się rozebrać i podchodzić w grupach na skraj urwiska. Egzekucji dokonywało mobilne sonderkomando 4a, wchodzące w skład Grupy Operacyjnej C Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa. Była to jedna z czterech równorzędnych formacji, powołanych przez nazistowskie Niemcy, aby równolegle do postępującego frontu realizować na wschodzie plan zagłady Żydów oraz zabijać osoby uznawane za przeciwników. W ciągu 36 godzin 29 i 30 września 1941 roku komando SK 4a rozstrzelało w Babim Jarze 33 771 osób.

Bezkarni przez 20 lat

Przez pierwszych 20 lat po wojnie prawie wszyscy sprawcy zbrodni w Babim Jarze wiedli w RFN niezakłócone mieszczańskie życie.

– W procesach norymberskich przeprowadzonych przez aliantów od 1945 roku i kolejnych procesach amerykańskich stanęli przed sądem przede wszystkim główni zbrodniarze wojenni – podkreśla w rozmowie z Deutsche Welle historyk Joscha Döpp, autor książki „Z Babiego Jaru do Darmstadt. Dowódca Sonderkommanda SS Kuno Callsen przed sądem”. – Szczegóły zbrodni popełnionych przez grupy operacyjne policji bezpieczeństwa w procesie dowódców tych grup w 1947 roku pozostawały nieznane. Wprawdzie padało tam już nazwisko Callsena, nie analizowano jednak roli tego esesmana, koncentrując się na jego przełożonym – wskazuje Döpp.

Dla szefa SK 4a Paula Blobla proces sądowy zakończył się wówczas uznaniem go za winnego zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. Otrzymał wyrok kary śmierci przez powieszenie.

„Holokaust od kul”

Niżsi rangą od Blobla współsprawcy masakr dokonanych przez jego formację w drugiej połowie 1941 roku na terenie Związku Radzieckiego i Ukrainy, dziś określanych jako „Holokaust od kul”, w tym masakry w Babim Jarze, długo nie byli pociągnięci do odpowiedzialności.

Były esesmann Kuno Callsen mógł czuć się bezpiecznie. Przed wojną oparł swą karierę na nazistowskiej partii NSDAP i formacji SS. W 1940 roku wziął udział w szkoleniu przygotowywującym go do pracy w wyższej służbie państwowej nazistowskiej służby bezpieczeństwa, zorganizowanym przez Szkołę Policyjną w Berlinie-Charlottenburgu. Wyjazd z Grupą Operacyjną C Policji Bezpieczeństwa na front wschodni był niejako semestrem praktycznym i możliwością udowodnienia swej lojalności.

Po wojnie Callsen wiódł spokojne życie przedstawiciela handlowego w Neu-Isenburgu koło Frankfurtu nad Menem. Był specjalistą od automatów sprzedażowych, wydał nawet książkę o zwiększaniu dochodów dzięki automatom.

Aby wejść na tory przeciętnej mieszczańskiej egzystencji Callsen dopuścił się oszustwa podczas procesu denazyfikacji. – Udało mu się zataić swój względnie krótki udział w SK 4a i został zakwalifikowany jako „w mniejszym stopniu obciążony”. – W klimacie społeczno-politycznym młodej RFN, oscylującej w stronę grubej kreski pod nazistowską przeszłością, do końca lat 50-tych Callsen nie musiał obawiać się pociągnięcia do odpowiedzialności – wskazuje historyk Joscha Doepp. Jak mówi, być może to poczucie wzmagał fakt, że Callsen miał osobistych znajomych w najwyższych kręgach zachodnioniemieckiej policji, znanych mu z wojennych kursów w Berlinie. – Absolwentów tamtych kursów nazistowskiej policji bezpieczeństwa w Berlinie w literaturze fachowej określa się jako „Charlottenburczyków”. Historycy dopatrzyli się, że niektórzy z nich zrobili ponowną karierę w RFN, starając się też wzajemnie wspierać – podkreśla Joscha Döpp..

Na tropie zbrodniarzy

Prawdopodobnie nie doszłoby w Darmstadt w latach 60-tych do procesu zbrodniarzy z Babiego Jaru, gdyby nie Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu, która powstała w 1958 roku. – Śledczy z Ludwigsburga podążali śladami każdej możliwej wskazówki, według zasady kuli śnieżnej. Identyfikowali podejrzanych i wskazywali czyny przestępcze, możliwe do ujęcia instrumentami prawa, aby potem konkretne sprawy przekazać odpowiednim prokuratorom – mówi Döpp.

W Ludwigsburgu prędko wpadli na trop Kuno Callsena i pozostałych esesmanów z Sk 4a. Niewiele brakowało, aby w 1965 roku, 20 lat po wojnie, masowa zbrodnia w Babim Jarze uległa przedawnieniu. Po kilku debatach Bundestag postanowił jednak, że za początek terminu przedawnień obierać się będzie nie koniec II wojny światowej, lecz utworzenie w 1949 roku Republiki Federalnej Niemiec. W 1969 roku przedłużono ten okres o następnych dziesięć lat, a potem – w 1979 roku – wszedł w życie przepis, że każde morderstwo nie ulega przedawnieniu.

Proces w Darmstadt

Proces przed sądem krajowym w Darmstadt ruszył 2 października 1967 roku. Na ławie oskarżonych zasiadło jedenastu mężczyzn – pracownicy biurowi, emerytowany urzędnik skarbowy, dyrektor banku, dzierżawca stacji paliw. Prawie wszyscy, poza szoferem Callsena – Viktorem Trillem – byli podczas II wojny światowej dowódcami w SK 4a w Grupie Operacynej C Policji Bezpieczeństwa i uczestniczyli w masowych mordach przede wszystkim ludności żydowskiej w Ukrainie.

W sądzie w Darmstadt ukrywali twarze. Chowali się za okularami przeciwsłonecznymi i kapeluszami. Podczas przesłuchań Kuno Callsen twierdził, że jego zaangażowanie w SK 4a koncentrowało się na przeciwnikach politycznych, głównie partyzantach. Utrzymywał nawet, że w czasie zbrodni nie było go w Babim Jarze. Zdemaskowały go jednak zeznania 26 świadków, którzy widzieli go jako uczestnika masakr w dziewięciu miejscowościach, w których rozstrzelano około 100 tys. osób.

W największej z nich – w Babim Jarze – do strzelania został przydzielony nawet szofer Viktor Trill. Ten ostatni zeznał, że strzelał wtedy pięć, sześć razy po dziesięć minut, zabijając prawdopodobnie 150-250 osób.

Ranni wydostawali się z dołów

Postępowanie objął nadzorem legendarny prokurator Fritz Bauer z Frankfurtu. Rozprawa została gruntownie przygotowana. – Zaskakująca była dla mnie przede wszystkim rozległa i szczegółowa wiedza, którą pod koniec lat 60-tych prowadzący dochodzenie zebrali na temat zbrodni SK4a z grupy operacyjnej C w Ukrainie. Nikt właściwie z tak dużą precyzją w tamtym czasie nie opisał przebiegu poszczególnych masakr popełnionych przez to sonderkommando – mówi historyk Döpp.

Już wówczas śledczy tematyzowali też ścisłą współpracę między Wehrmachtem a specjalnymi grupami operacyjnymi przy masowych mordach na terenie Związku Radzieckiego. Tymczasem legenda o „czystym Wehrmachcie” utrzymywała się w niemieckim społeczeństwie aż do lat 90-tych – zauważa historyk.

Z przesłuchania w lutym 1966 roku ukraińskiej historyczki z Monachium Natalii Polonskiej-Morhun dowiedziano się, że w nocy z 29 na 30 września 1941 roku ciężko ranni ludzie wydostawali się z dołów Babiego Jaru. Polonska-Morhun, podczas wojny zamieszkała w Kijowie, dowiedziała się o tym od znajomych.

Cudem uniknęły śmierci

Na jedną z ocalałych osób i świadkinię śledczy natkną się już wkrótce, dzięki opowiadaniu „Babi Jar” Anatolija Kuzniecowa, opublikowanemu w 1966 roku. Będzie to kijowska lalkarka Dina Proniczewa.

W kwietniu 1968 roku 57-letnia Proniczewa opowie w sali sądowej historię własnego ocalenia. Udało jej się w trakcie masakry rzucić na inne ciała w dole o ułamki sekundy przed salwą strzałów. Potem udawała martwą, nawet kiedy esesman ją obrócił i stanął butem na jej klatce piersiowej oraz na dłoni. W nocy zdołała wypełznąć z dołu.

Historia drugiej ocalałej, która zezna w Darmstadt, również graniczy z cudem. Vera Bogucka swoje ocalenie z masakry zawdzięczała matce, która uporczywie drugiego dnia masakry w wąwozie twierdziła, że Vera nie jest Żydówką. Udało jej się przekonać esesmanów. Vera otrzymała przepustkę, aby udać się po metrykę urodzenia. Potem uciekła do Polski i pod fałszywym nazwiskiem jako robotnica przymusowa dotarła przez Niemcy do Norwegii.

Typowe wyroki

Byli dowódcy sonderkommanda Sk 4a usłyszeli wyroki 29 listopada 1968 roku. Otrzymali je nie jako sprawcy, lecz pomocnicy w mordzie 80 tys. osób na trasie przemarszu ich grupy operacyjnej.

– Callsen został oskarżony jako sprawca, względnie współsprawca, ale mógł zostać skazany jedynie jako pomocnik w zbrodni – wskazuje w rozmowie z DW Joscha Döpp. – Sprawcę zbrodni od pomocnika odróżnia się poprzez subiektywną motywację oskarżonego. Przed sądem nie mogło zostać udowodnione, że Callsen i jego kameradzi zabijali z własnych pobudek, a nie na rozkaz. Wyrok z Darmstadt był dość typowy dla procesów za zbrodnie nazistowskie – podkreśla historyk.

Kuno Callsen, który obok Blobla nadzorował masakrę w Babim Jarze, otrzymał karę piętnastu lat pozbawienia wolności i pozbawienia praw obywatelskich przez dziesięć lat. Pozostali oskarżeni otrzymali wyroki między od czterech do jedenastu lat więzienia.

Szofer Trill, mimo że osobiście rozstrzelał setki osób, nie odpowiedział za zbrodnie. Uznano go za zbyt ograniczonego intelektualnie, by móc uchylić się od rozkazu.

W 1981 roku Callsen – osadzony w zakładzie karnym dopiero w 1975 roku – został warunkowo zwolniony – po odbyciu dwóch trzecich kary i wliczeniu pobytu w areszcie śledczym. Już wcześniej otrzymywał przepustki na wyjścia. Jako wolny słuchacz uczęszczał bowiem na wykłady prawa na frankfurckim uniwersytecie.

Życiem na wolności cieszył się jeszcze przez dwadzieścia lat. Kuno Callsen zmarł w 2001 roku. Miał 90 lat.

Chcesz mieć stały dostęp do naszych treści? Dołącz do nas na Facebooku!

Poziom wody w Renie – najważniejszej rzece transportowej w Niemczech – znowu jest rekordowo niski. Na szczególnie dotkniętym odcinku środkowego Renu między St. Goar a Moguncją kursują już tylko pojedyncze statki towarowe – poinformował Fabian Spiess, zastępca dyrektora Federalnego Związku Niemieckiej Żeglugi Śródlądowej (BDB). W dorzeczu Renu brakuje obfitych opadów.

– Żegluga nadal pozostaje do dyspozycji klientów, jednak statki mogą przewozić znacznie mniejsze ładunki – powiedział Spiess. Transport jest możliwy tak długo, jak pozwalają na to warunki bezpieczeństwa, a ostateczną decyzję podejmują kapitanowie jednostek. Wprowadzone w ubiegłym miesiącu działania, takie jak zniesienie zakazów ruchu ciężarówek w niedziele i święta, pomagają częściowo ustabilizować łańcuchy dostaw.

Historycznie niski poziom

Odcinek między St. Goar a Moguncją uchodzi za „wąskie gardło” żeglugi na Renie. Według BDB tor wodny jest tam gorzej rozbudowany niż na odcinkach położonych wyżej i niżej biegu rzeki. W weekend poziom wody mierzony w Kaub spadł poniżej zera na skali wodowskazu, osiągając historyczne minimum.

– W Kaub poziom Renu spadł tak bardzo, że wodowskaz znalazł się poza wodą – wyjaśnił Thomas Puls z Instytutu Gospodarki Niemieckiej (IW) w Kolonii. Jak ocenił, sytuacja jest gorsza niż w sierpniu. W praktyce Ren został ponownie podzielony na dwa odrębne odcinki, ponieważ jedynie nieliczne specjalistyczne jednostki mogą pokonać ten krytyczny fragment z mocno ograniczonym ładunkiem. Środkowy i Górny Ren wraz z dopływami zostały tym samym odcięte od portów w Duisburgu i Rotterdamie.

Problemy dla przemysłu

Oznacza to poważne zakłócenia w kluczowych łańcuchach logistycznych. Szczególnie dotknięty jest transport masowych surowców stałych i płynnych, które trudno przenieść na kolej, a praktycznie niemożliwie jest przenieść je na transport drogowy.

Najbardziej cierpią rafinerie, przemysł chemiczny i stalowy. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest zakład koncernu BASF w Ludwigshafen, który około połowy surowców i półproduktów otrzymuje drogą wodną.

W Kolonii zmierzono 40 cm

W poniedziałek, 28 września, również w Kolonii odnotowano rekordowo niski poziom wody wynoszący zaledwie 40 cm. Według służb odpowiedzialnych za drogi wodne ruch statków znacząco się zmniejszył. Głębokość toru wodnego jest większa niż wskazania wodowskazu na brzegu. W Kolonii różnica ta wynosi około 1,11 metra.

Federalny Instytut Hydrologii oraz administracja dróg wodnych spodziewają się, że poziom wody w Kolonii i Kaub wzrośnie do najbliższego weekendu.

Skutki kryzysu klimatycznego

Już w pierwszej połowie sierpnia poziom wody w Renie gwałtownie spadł, co doprowadziło do załamania żeglugi towarowej. Statki mogły pływać jedynie z minimalnym ładunkiem albo w ogóle nie wypływały. Dopiero późniejsze opady poprawiły sytuację.

Beatrice Claus z organizacji ekologicznej WWF uważa, że kolejne rekordy niskiego poziomu wody są wyraźnym sygnałem postępującego kryzysu klimatycznego. – Skutki kryzysu klimatycznego stają się coraz bardziej odczuwalne, o czym świadczą powtarzające się rekordowo niskie stany wód, takie jak obecnie na Renie – powiedziała. Aby ograniczyć podobne zjawiska w przyszłości, konieczne jest zatrzymywanie większych ilości wody w krajobrazie i rzekach. Lasy, torfowiska, podmokłe łąki i tereny zalewowe mogą pełnić funkcję naturalnych rezerwuarów i zasilać rzeki także w czasie suszy – wskazała.

(DPA/dom)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Zgodnie z dekretem prezydenta Rosji Władimira Putina opublikowanym w poniedziałek, (28.09.2026.) wszelkie aktywa niemieckiego koncernu Metro mają zostać przekazane pod „zarząd tymczasowy” rosyjskiej spółce UK Torg RUS.

Według wyników finansowych koncernu Metro, rynek rosyjski – z przychodami na poziomie 2,14 mld euro za pierwszych dziewięć miesięcy bieżącego roku – odpowiada za blisko 8,7 proc. całkowitych obrotów firmy. Rosja stanowi ponadto najbardziej dynamiczny segment działalności koncernu; odnotowano tam wzrost sprzedaży o ponad 10 proc., co przekłada się na jedną trzecią całkowitego wzrostu grupy. Według danych Metro na dzień 30 czerwca 2026 roku środki pieniężne w gotówce i ich ekwiwalenty w rosyjskiej spółce zależnej wynosiły 152 mln euro. Spółka prowadziła ostatnio 91 sklepów w Rosji.

„Nieprzyjazne państwa”

W ubiegły poniedziałek Kreml przejął kontrolę nad rosyjską działalnością amerykańskiego koncernu Aptar. Wcześniej podobny los spotkał rosyjskie oddziały szwajcarskiego koncernu Nestlé, francuskich firm Auchan i FM Logistic oraz wcześniejszą rosyjską część biznesu Leroy Merlin.

Decyzję tę Kreml uzasadnił faktem, że siedziby wspomnianych firm znajdują się w „państwach nieprzyjaznych”, których władze zaangażowały się w udzielanie pomocy Ukrainie. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow stwierdził, że pomoc wojskowa z tych państw jest aktywnie wykorzystywana przez Kijów do ataków na rosyjską infrastrukturę cywilną i gospodarczą.

Koncern Metro nadal działał w Rosji

Od początku rosyjskiej napaści na Ukrainę z Rosji wycofało się wiele zachodnich koncernów. Inne firmy zawiesiły tam swoją działalność lub przekazały ją rosyjskim podmiotom.

Niemiecka spółka Metro AG zdecydowała się pozostać w Rosji. „Był to i nadal jest dla nas trudny proces podejmowania decyzji” – poinformowała firma już w 2023 roku.

Jako powody podano: „Ponosimy odpowiedzialność za naszych 10 tys. pracowników na miejscu oraz za klientów, którzy zaopatrują się w żywność w Metro Russia. Ponadto Metro Russia to duży biznes, istotny dla całego portfela grupy”. Decyzja ta miała również na celu ochronę wartości firmy dla jej akcjonariuszy.

W odpowiedzi na sankcje nałożone przez Zachód – obejmujące m.in. zajęcie rosyjskich aktywów państwowych w UE – Rosja groziła podjęciem działań odwetowych.

(AFP, DPA, RTR/stef)

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Tłem wypowiedzi Kiesewettera jest rozmowa między niemieckim szefem dyplomacji Johannem Wadephulem, a ministrem spraw zagranicznych Rosji Siergiejem Ławrowem, do której doszło w minioną sobotę, 26 września.

- Bardzo wiele zależy od tego, jak kraje położone między Niemcami a Rosją odebrały tę rozmowę – powiedział Kiesewetter w poniedziałek (28.09.2026) w podcaście „Politico Berlin Playbook”, nawiązując do Polski i krajów bałtyckich. Dodał, że Wadephul wysłał jednak właściwy sygnał „w kontekście polityki wewnętrznej”.

Spotkanie w Nowym Jorku pokazało, „że nie warto rozmawiać z Rosją o negocjacjach, ponieważ Rosja z całą brutalnością kontynuuje wojnę” – ocenił polityk chadeckiej CDU zajmujący się polityką zagraniczną. Dał to jasno do zrozumienia również Ławrow. – Pozytywnym aspektem jest co najwyżej sygnał w polityce wewnętrznej Niemiec, który ma na celu rozbrojenie wszystkich tych w CDU, SPD i AfD, którzy wciąż uważają, że wystarczy tylko negocjować z Putinem – powiedział Kiesewetter.

„Nie może być porozumienia ponad głowami”

Dla polityka ważne teraz jest, „aby minister spraw zagranicznych bardzo mądrze rozmawiał z państwami Europy Środkowej i Wschodniej i jasno dał do zrozumienia, że nie dzieje się to ponad ich głowami, że nie ma żadnego specjalnego porozumienia” – podkreślił Kiesewetter.

26 września, kiedy doszło do spotkania między Wadephulem a Ławrowem w Nowym Jorku, to również rocznica zniszczenia gazociągu Nord Stream, przypomniał Kiesewetter. – Nie chodzi więc o znalezienie specjalnej drogi z Rosją, jak to było w przypadku Nord Stream, który wykluczał kraje pośrednie – Polskę, państwa bałtyckie i Ukrainę.

Spotkanie bez przełomu

Spotkanie ministrów spraw zagranicznych Niemiec i Rosji na marginesie debaty Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku było pierwszym od rozpoczęcia rosyjskiej agresji na Ukrainę ponad cztery i pół roku temu. Nie doszło jednak do przełomu.

Wadephul powiedział po spotkaniu, że przebieg rozmowy, „zwłaszcza reakcja mojego rosyjskiego kolegi”, „rzeczywiście pokazał, że to nie wina Europy, że nie możemy dojść do konkretnych negocjacji, tylko, że Rosja po prostu nie jest na to gotowa”.

Rzecznik MSZ w Berlinie podkreślił w poniedziałek, że Niemcy są gotowe „podążyć drogą dyplomacji, gdy tylko Rosja zadeklaruje gotowość do poważnych negocjacji w sprawie trwałego zawieszenia broni”. Spotkanie w Nowym Jorku „po raz kolejny jasno pokazało”, że stanowiska są „bardzo odmienne”.

„Rosja przekroczyła granicę”

W wywiadzie dla telewizji ARD Wadephul bronił swojej decyzji o spotkaniu z Ławrowem, podając dwa powody. – Pierwszym było użycie przez Rosję uzbrojonych w ładunki wybuchowe dronów na lotnisku w Lipsku – przyznał szef niemieckiej dyplomacji. Dodał, że Rosja przekroczyła granicę i „chciałem jasno powiedzieć, żeby Rosja zrozumiała, że jesteśmy gotowi się sprzeciwić i bronić” – powiedział Wadephul.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na facebooku! >>

Na początku sierpnia w pobliżu ukraińskich samolotów transportowych w Lipsku odkryto drona z ładunkiem wybuchowym. Lotnisko to jest głównym punktem dystrybucji pomocy wojskowej trafiającej do Ukrainy. Rząd Niemiec obarczył Rosję odpowiedzialnością za próbę ataku.

Wadephul podkreślił, że wstrzymanie eksportu zboża również wpłynęło na jego decyzję o spotkaniu z Ławrowem. „Kilku kolegów, zwłaszcza z Globalnego Południa” – powiedział – poprosiło go „o rozmowy z Rosją, ponieważ eksport zboża zarówno z Rosji, jak i z Ukrainy do krajów Globalnego Południa jest obecnie niemożliwy”. W obliczu groźby głodu w tym regionie opowiada się on za „zawieszeniem broni na Morzu Czarnym, aby te dostawy zboża mogły się odbyć”.

Europa powinna być przy stole

Wadephul podkreślił również, że zależy mu na zapewnieniu Europejczykom miejsca przy stole negocjacyjnym. – Oczywiście nie możemy na stałe pozostawić takich kwestii naszym amerykańskim odpowiednikom tutaj w Europie” – powiedział w wywiadzie dla ARD.

Odnosząc się do ewentualnego udziału prezydenta Rosji Władimira Putina w szczycie G20 w USA w grudniu, rzecznik rządu w Berlinie stwierdził, że dopóki Rosja nie będzie gotowa zakończyć sprzecznej z prawej międzynarodowym wojny przeciwko Ukrainie i rozmawiać o pokoju, „z naszej perspektywy powrót do normalności zdecydowanie nie wchodzi w grę”. Rząd niemiecki koordynuje działania z partnerami przed szczytem G20, a przygotowania są w toku.

(AFP/stef)

Niemcy zreformowali ustawę o policji federalnej. Po ponad pięciu latach prac i zaangażowaniu trzech kolejnych rządów Bundestag i Bundesrat przyjęły pod koniec ubiegłego tygodnia reformę ustawy regulującej zadania i uprawnienia policji federalnej.

Policja otrzyma szereg nowych uprawnień w walce z przestępczością i cyberatakami, zwłaszcza w zakresie pozyskiwania danych oraz wykorzystywania dronów do monitoringu i działań rozpoznawczych. Funkcjonariusze będą mogli również samodzielnie zwalczać i neutralizować drony.

Drony: więcej uprawnień

Nowa ustawa przewiduje, że policja federalna otrzyma więcej uprawnień na terenach przygranicznych oraz przy wykorzystywaniu i zwalczaniu dronów. Policja ma w ten sposób przede wszystkim chronić dworce kolejowe i infrastrukturę kolejowej, ale również dzielnicę rządową w Berlinie oraz Federalny Trybunał Konstytucyjny w Karlsruhe.

Coraz częściej różnego rodzaju drony pojawiają się nad obiektami infrastruktury krytycznej i bazami wojskowymi. Na początku sierpnia w pobliżu ukraińskich samolotów transportowych na lotnisku w Lipsku znaleziono drona wyposażonego w materiały wybuchowe. Niemiecki rząd obarczył odpowiedzialnością za ten incydent Rosję.

W ostatnich latach policja federalna znacznie rozbudowała swoje możliwości techniczne. Sama wykorzystuje drony m.in. do nadzoru granic i dysponuje także systemami służącymi do zwalczania innych dronów.

Migracja i deportacje

Policja uzyska też szersze kompetencje w zakresie ścigania przestępstw i zwalczania nielegalnej migracji. Funkcjonariusze będą mogli nie tylko identyfikować sprawców i przekazywać ich policji krajów związkowych, ale także samodzielnie dokonywać zatrzymań, inicjować przeszukania oraz prowadzić działania operacyjne, w tym podsłuchy. Będą mogli również samodzielnie kierować osoby przeznaczone do deportacji do aresztów deportacyjnych, bez konieczności przekazywania ich policji krajów związkowych.

Policja federalna będzie mogła w szczególnych sytuacjach zagrożenia stosować automatyczne rozpoznawanie twarzy w czasie rzeczywistym na dworcach i w innych miejscach znajdujących się w jej kompetencjach. W debacie publicznej jako przykład zastosowania podawano poszukiwanie porwanego dziecka.

Kontrola komunikacji

W walce z ekstremizmem i przestępczością przemytniczą policja otrzyma uprawnienia do kontroli telekomunikacji, przede wszystkim lokalizowania telefonów komórkowych i monitorowania komunikacji przez komunikatory.

Dzięki systemom monitoringu oraz sztucznej inteligencji policja będzie mogła rozpoznawać określone wzorce zachowań mogące wskazywać na przygotowanie lub popełnienie przestępstwa, np. zamachnięcie się pięścią, wyciągnięcie noża czy upadek bezradnej osoby na tory.

W piątek, 25 września, izba krajów związkowych – Bundesrat – dała zielone światło na nowelizację ustawy pochodzącej w znacznej części jeszcze z 1994 roku. Wcześniej niemiecki parlament – Bundestag – zatwierdził ustawę o policji federalnej za drugim podejściem i po wcześniejszej pomyłce proceduralnej podczas głosowania.

(DPA, RTR/dom)

Chcesz skomentować nasze artykuły? Dołącz do nas na facebooku! >>

W całej gospodarce Niemiec odsetek pracowników o korzeniach migracyjnych wynosi 27 procent. Jest on jednak znacznie wyższy w zawodach, w których często brakuje rąk do pracy: w produkcji żywności, przetwórstwie mięsnym, budowie rusztowań oraz wśród pracowników obsługi w gastronomii – wynika z danych niemieckiego Federalnego Urzędu Statystycznego.

W 2025 roku aż 56 procent kucharzy i kucharek pracujących w Niemczech miało korzenie imigracyjne. To najwyższy odsetek. Nieznacznie mniej, bo 55 procent pracowników o pochodzeniu migracyjnym doliczono się w dziedzinie produkcji żywności. Z kolei w przypadku montażu rusztowań i przetwórstwa mięsnego było to po 51 procent.

Transport, gastronomia , opieka

Również bardzo wielu kierowców autobusów i motorniczych tramwajów oraz personelu obsługi w branży gastronomicznej to osoby o pochodzeniu migracyjnym – po 47 procent.

Znacznie wyższy od średniej odsetek ten jest także w takich branżach, jak obsługa hotelowa (40 procent), opieka (33 procent), wśród asystentów stomatologicznych (32 procent) czy w elektryce budowlanej (29 procent).

Najniższy udział pracowników z korzeniami imigranckimi występuje zaś w służbach ratowniczych (7 procent), policji (8 procent), w administracji (9 procent) czy w rolnictwie (15 procent).

Zgodnie z definicją statystyków „pochodzenie imigracyjne” oznacza, że sami pracownicy lub oboje ich rodzice przybyli do Niemiec po 1950 roku.

Integracja zależy od długości pobytu

Według statystyk integracja na rynku pracy zależy od regionu pochodzenia i długości pobytu. Na przykład wśród mężczyzn, którzy przyjechali z innych krajów UE i mieszkali w Niemczech krócej niż pięć lat, 89 procent pracowało. W przypadku kobiet odsetek ten wynosił 73 procent.

W przypadku imigrantów z Afryki było to 79 procent wśród mężczyzn i 47 procent wśród kobiet. Z kolei wśród imigrantów z Bliskiego i Środkowego Wschodu odsetek ten wynosił 57 procent wśród mężczyzn i 28 procent wśród kobiet.

Wraz z wydłużaniem się czasu pobytu wskaźniki aktywności zawodowej jednak rosną. Po 20–25 latach pobytu w Niemczech około 87 procent mężczyzn i 79 procent kobiet z Bliskiego i Środkowego Wschodu pracowało. Dla porównania: w całej populacji w wieku od 25 do 59 lat wskaźnik aktywności zawodowej wynosił 88 procent wśród mężczyzn i 81 procent wśród kobiet.

AFP, KNA, ARD/ widz

Ponad 20 miesięcy po śmierci niemieckiego policjanta, który został śmiertelnie potrącony przez uciekającego złodzieja samochodów, policja zatrzymała w Polsce domniemanych zleceniodawców kradzieży.

Do zatrzymania dziewięciu mężczyzn w wieku od 19 do 54 lat doszło w ubiegłym tygodniu, a w akcji uczestniczyli funkcjonariusze saksońskiego urzędu kryminalnego (LKA) i polskie jednostki specjalne.

„Organizatorzy zostali zatrzymani”

Według śledczych podejrzani należeli do gangu złodziei samochodów, którego działalność doprowadziła do śmierci drezdeńskiego policjanta Maximiliana Stoppy. Stoppa zginął w styczniu 2025 roku podczas kontroli drogowej w graniczącej z Polską Brandenburgii. Policja ścigała akurat złodziei samochodów. Stoppa miał 32 lata.

Organizatorzy grupy zostali ujęci – powiedział szef saksońskiego LKA Dirk Lichtenberg. – To dla mnie bardzo ważne, bo śmierć mojego kolegi głęboko mnie poruszyła. Dzięki temu możemy również ograniczyć zagrożenie dla innych policjantów pełniących służbę na ulicach – podkreślił Lichtenberg.

Skazany Polak

W związku ze śmiercią policjanta sąd w Chociebużu skazał już 27-letniego Polaka na dziesięć lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności. Zarzucono mu udział w nielegalnym wyścigu samochodowym ze skutkiem śmiertelnym. Zarówno oskarżony, jak i prokuratura złożyli jednak apelację, dlatego sprawę analizuje obecnie Federalny Trybunał Sprawiedliwości.

Prokuratura domagała się uznania czynu za morderstwo i wymierzenia kary dożywotniego pozbawienia wolności. Obrona wnosiła o znacznie niższy wymiar kary.

Kradli luksusowe auta w Niemczech

W ubiegłym tygodniu podczas akcji policyjnej w kilku polskich miastach zatrzymano dziewięciu podejrzanych. Przez osiem lat (2017-2025) mieli kraść luksusowe samochody w różnych krajach Europy, w tym w co najmniej 50 miejscowościach w Niemczech. Potem auta były przewożone do Polski – tam sprzedawano je w całości lub po rozebraniu na części. Chodzi przede wszystkim o samochody niemieckich marek Audi, BMW, Mercedes-Benz i Porsche.

Gang działał m.in. w Berlinie, Brandenburgii, Nadrenii Północnej-Westfalii, Dolnej Saksonii, Saksonii oraz Badenii-Wirtembergii. Łączne straty oszacowano na ponad 3 mln euro. Zatrzymani przebywają obecnie w areszcie ekstradycyjnym – poinformowała w ubiegłym tygodniu prokuratura w Dreźnie. Strona niemiecka wystąpiła o ich ekstradycję do Niemiec.

(DPA/dom)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na facebooku! >>

Jeszcze dwie dekady temu rozszerzenie Unii Europejskiej na wschód budziło w Niemczech obawy przed tanią konkurencją, niskimi płacami i przenoszeniem miejsc pracy. Dziś – jak pisze „Der Spiegel” – właśnie Polska i inni sąsiedzi z Europy Środkowo-Wschodniej stają się coraz ważniejszym wsparciem dla niemieckiej gospodarki, gdy słabnie popyt na kluczowych dotąd rynkach, przede wszystkim w Chinach.

Polska kupuje więcej niż Chiny

Tylko w lipcu Polska sprowadziła z Niemiec towary warte około dziewięciu miliardów euro – o połowę więcej niż Chiny. Jak zauważa „Spiegel”, od czasu pandemii wartość niemieckiego eksportu do Polski wzrosła o około 60 procent. Wzrost ten „znacznie przewyższa to, co w tym samym czasieutracono w eksporcie do Chin”.

Magazyn podkreśla, że rosną również dostawy do innych państw Europy Środkowo-Wschodniej. Ekonomista Gabriel Felbermayr zwraca uwagę, że właśnie eksport odpowiadał za wzrost niemieckiej gospodarki w drugim kwartale. „Wzrost w drugim kwartale wynika wyraźnie z rozwoju eksportu” – mówi. Konsumpcja krajowa i inwestycje pozostają natomiast słabe.

Holger Görg z Instytutu Gospodarki Światowej w Kilonii mówi „Spieglowi” o „długofalowym trendzie”. Polska jest jego szczególnie wyraźnym przykładem, także dzięki stałemu wzrostowi własnej gospodarki. W 2025 roku polski PKB zwiększył się o 3,6 proc. Jak zaznacza magazyn, to liczby, „o których niemieccy politycy gospodarczy od lat mogą jedynie marzyć”.

Od obaw do gospodarczego wsparcia

„Spiegel” przypomina, że kiedy w maju 2004 roku osiem państw Europy Środkowej i Wschodniej przystępowało do UE, w Niemczech dominowały obawy. Sądzono, że „niskie płace i dumping podatkowy w bezpośrednim sąsiedztwie dotkliwie uszczuplą dobrobyt Niemców”. Rozszerzenie popierało wówczas tylko 28 proc. mieszkańców RFN – najmniej spośród wszystkich państw Unii.

Dziś, jak pisze magazyn, sytuacja wygląda odwrotnie. Kraje, które długo postrzegano jako zagrożenie dla niemieckiego dobrobytu, stały się jednym z filarów niemieckiego eksportu. Mimo gwałtownego spadku sprzedaży do Chin, w lipcu Niemcy wyeksportowały o 5,4 proc. więcej towarów niż w styczniu.

Wzrost napędzał nie tylko popyt z USA, Francji czy Holandii. Jak wylicza „Spiegel”, eksport do Polski wzrósł o 9 proc., do Czech o 13,9 proc., a do Węgier o 6,7 proc. „To ma realny efekt buforowy i amortyzuje znaczną część tego, co tracimy w USA i Chinach” – mówi Samina Sultan z Instytutu Niemieckiej Gospodarki w Kolonii.

Magazyn wskazuje przy tym na podstawową zmianę: państwa, które dawniej uchodziły za „biedniejsze peryferia” Europy, same znacznie się wzbogaciły. Od wejścia Polski do UE wielkość jej gospodarki potroiła się, a dochód na mieszkańca wzrósł czterokrotnie.

I – jak zauważa „Spiegel” – część tego nowego dobrobytu trafia z powrotem do Niemiec w postaci popytu na niemieckie towary. Wartość niemieckiego eksportu dóbr konsumpcyjnych do Polski wzrosła od 2010 roku z 6,8 do 24,3 mld euro. Już w 2024 roku Polska była czwartym największym odbiorcą niemieckiego eksportu i wyprzedziła pod tym względem Chiny.

Polska potrzebuje niemieckich maszyn

Nie chodzi jednak tylko o samochody czy sprzęt gospodarstwa domowego. „Spiegel” podkreśla, że rośnie również eksport dóbr inwestycyjnych, przede wszystkim maszyn przemysłowych.

Polskie i czeskie firmy same zaczynają zdobywać nisze na globalnym rynku. „W przeciwieństwie do Niemiec, Europa Wschodnia zwiększyła w ostatnich latach swój udział w światowym handlu” – mówi Oliver Rakau z Oxford Economics. To z kolei pomaga niemieckim producentom maszyn i narzędzi. Jak zauważa magazyn, wyposażają oni przedsiębiorstwa w Polsce i Czechach, a więc zarabiają również na sukcesach eksportowych swoich wschodnich sąsiadów.

„Spiegel” zastanawia się, czy za rosnącym eksportem do Europy Środkowo-Wschodniej nie kryje się zarazem osłabienie niemieckiej bazy przemysłowej. Niemieckie koncerny od lat budują bowiem zakłady na wschodzie i przenoszą część produkcji poza RFN.

Oliver Rakau nie uważa jednak, by Niemcy zamieniały się w zwykłego dostawcę podzespołów dla przemysłu Europy Środkowo-Wschodniej. Jak tłumaczy, udział półproduktów w niemieckim eksporcie do regionu jest dziś wyraźnie niższy niż dziesięć lat temu, a struktura eksportu na wschód niewiele różni się od struktury sprzedaży do Francji.

Nie oznacza to – zaznacza „Spiegel” – że niemieckie miejsca pracy w przemyśle są bezpieczne. Mercedes zwiększa produkcję na Węgrzech, a Volkswagen chce wytwarzać nowy model ID.Polo w Hiszpanii. Oliver Rakau jednak uważa, że dla kraju o wysokich płacach nie jest to zjawisko niezwykłe. Niemcy nadal mogą specjalizować się w produktach wysokiej technologii, na przykład w przemyśle optycznym.

Europa Środkowo-Wschodnia pomogła już wcześniej

Jak przypomina „Spiegel”, państwa Europy Środkowo-Wschodniej odegrały ważną rolę także podczas pierwszego „chińskiego szoku” na początku XXI wieku. Podczas gdy w USA zniknęły wtedy miliony miejsc pracy, Niemcy przeszły przez ten okres stosunkowo łagodnie.

Samina Sultan widzi w rozszerzeniu UE jeden z powodów. „Niemieckie firmy skorzystały wtedy na tym, że mogły łatwo sięgać po tańsze lokalizacje w bezpośrednim sąsiedztwie i w ten sposób przeciwstawić się Chinom” – mówi ekonomistka. Jej zdaniem rozszerzenie Unii na wschód było „pod względem gospodarczym, bezpieczeństwa i ludzkim ogromnym wzbogaceniem dla wszystkich stron”.

„Spiegel” zastrzega jednak, że nie daje to niemieckiej gospodarce prawa do samozadowolenia. Przez 35 lat Niemcy były najważniejszym dostawcą towarów do Polski. W ostatnim miesiącu po raz pierwszy straciły pierwsze miejsce w polskich statystykach importowych.

Kraj, który je wyprzedził, to Chiny.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W ostatnich latach kraje Unii Europejskiej zrobiły duże postępy w rozwijaniu zdolności obronnych i zwiększyły wydatki na ten cel. Mimo to nadal istnieją tu poważne luki, które wymagają pilnego uzupełnienia, by sprostać zagrożeniu ze strony Rosji – wynika z nowego raportu, który przedstawiła w poniedziałek (28.09.2026) unijna komisarz do spraw zagranicznych Kaja Kallas na posiedzeniu ministrów obrony państw UE w Brukseli.

Kallas nie ujawniła szczegółów raportu. Z nieoficjalnych informacji niemieckiej agencji prasowej DPA wynika, że autorzy analizy wskazują przede wszystkim na niedobory w obronie powietrznej, zdolnościach związanych z wykorzystaniem dronów oraz w zapasach amunicji. Dotychczasowe działania w tych obszarach uznano za niewystarczające, by zgodnie z planem znacząco zwiększyć gotowość obronną Europy do 2030 roku. Celem jest osiągnięcie takiego poziomu zdolności militarnych, który skutecznie odstraszy Rosję od potencjalnego ataku na którekolwiek z państw Unii.

Berlin wskazuje na postępy

Niemiecki sekretarz stanu w resorcie obrony Sebastian Hartmann ocenił, że minęły już czasy, gdy Europa mogła zakładać, iż sprosta nowym zagrożeniom bezpieczeństwa przy niskichnakładach na obronność, ograniczonej innowacyjności i niewystarczającej współpracy między państwami. Wezwał pozostałe kraje UE do zdecydowanego zwiększenia wydatków wojskowych, wzorem Niemiec.

– Dlaczego europejski przemysł obronny miałby rozbudowywać moce produkcyjne, jeśli państwa nie dają mu jasnego sygnału, że będą zamawiać jego produkty? – pytał Hartmann, który zastępował w Brukseli niemieckiego ministra obrony Borisa Pistoriusa. Jak zaznaczył, pojawiają się pozytywne sygnały, ale możliwości dalszego przyspieszenia zmian wciąż są duże.

Hartmann zwrócił również uwagę, że przyszłoroczny raport pozwoli ocenić postępy w kluczowych obszarach, takich jak zdolności morskie, mobilność wojskowa oraz prowadzenie działań lądowych. Dokument przygotowany przez Europejską Agencję Obrony przy wsparciu Komisji Europejskiej i wysokiej przedstawiciel UE ma zostać omówiony podczas jesiennego szczytu unijnych przywódców.

Wspólna reakcja na atak hybrydowy

Zdaniem Kallas najważniejsze jest teraz przejście od diagnozy do działania i skuteczne uzupełnienie zidentyfikowanych braków w europejskich zdolnościach obronnych.

Wypowiadając się tuż przed naradą w Brukseli Kallas ostrzegła, że według informacji wywiadowczych Rosja planuje „kolejne akty sabotażu” oraz „ataki na naszą demokrację, żeby podzielić nasze społeczeństwa i je zastraszyć”.

Dlatego też zamierza omówić z ministrami obrony państw UE protokół bezpieczeństwa na wypadek sytuacji kryzysowej, którego stworzenie zaproponowała przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen w swoim niedawnym przemówieniu o stanie Unii w Strasburgu.

Chodzi tu o „wszystko, co mieści się poniżej progu zbrojnego ataku, oraz o to, jak możemy działać wspólnie z Komisją Europejską, państwami członkowskimi i Służbą Działań Zewnętrznych, aby „wykorzystać narzędzia, które mamy do dyspozycji na różnych poziomach” – wyjaśniła Kallas.

Von der Leyen w swoim przemówieniu wezwała do utworzenia Europejskiej Rady Bezpieczeństwa oraz własnego protokołu bezpieczeństwa na wypadek sytuacji kryzysowych, analogicznego do artykułu 4 Traktatu NATO. – Jeśli któreś państwo członkowskie uruchomi ten protokół, wszystkie pozostałe państwa zbierają się i koordynują europejską reakcję – opisywała swoją propozycję szefowa KE.

Ostrzeżenia Tuska i służb wywiadu

Przez działania „hybrydowe” rozumie się ukryte agresywne działania – na przykład cyberataki, ataki z użyciem dronów, sabotaż kabli podmorskich czy celowe wykorzystywanie migracji. Kraje europejskie zakładają, że Moskwa chce w ten sposób zniechęcić zachodnich sojuszników Ukrainy.

Duńska służba wywiadu zagranicznego i wojskowego FE stwierdziła w zeszłym tygodniu, że Rosja może w najbliższych miesiącach przeprowadzić więcej ataków hybrydowych na cele na Zachodzie. Również premier Polski Donald Tusk ostrzegł przed „hybrydowymi” zagrożeniami ze strony Rosji – między innymi przed atakami z użyciem dronów i rakiet.

Na razie nie jest jasne, jak konkretnie mógłby wyglądać unijny protokół kryzysowy. W zeszłym tygodniu wysoki rangą urzędnik UE powiedział, że chodzi o „wykorzystanie i połączenie istniejących narzędzi”. Jako przykłady podał zespoły operacyjne zajmujące się zagrożeniami hybrydowymi, a także fundusze dla dotkniętych państw członkowskich oraz mechanizmy awaryjne pozwalające na zawieszenie niektórych regulacji.

DPA, AFP/ widz

Niemieckie media szeroko zajmują się przygotowaniami Polski na rosnące zagrożenie ze strony Rosji. „Bild” koncentruje się na polskich zbrojeniach i strategii odstraszania, natomiast publikowana przez wiele niemieckich tytułów korespondencja Niemieckiej Agencja Prasowej (dpa) opisuje także przygotowania ludności oraz instytucji na możliwy kryzys. Depeszę opublikowały m.in. „Stern”, „Süddeutsche Zeitung”, „Tagesspiegel” i t-online.

„Bild”: Polska odstrasza Rosję

„Polska zbroi się jako bastion przeciw Putinowi” – pisze „Bild”. Zdaniem gazety, podczas gdy wiele państw Unii Europejskiej wciąż dyskutuje o własnej obronności, Warszawa już wysyła Kremlowi jednoznaczny sygnał: ewentualny atak będzie dla Rosji kosztowny.

Dziennik przywołuje wystąpienie Radosława Sikorskiego przed Radą Bezpieczeństwa ONZ. Polski minister spraw zagranicznych zwrócił się bezpośrednio do Siergieja Ławrowa: „Siergiej, wiem, że słuchasz. Powiedz swojemu szefowi: wystarczy”. Sikorski przekonywał też, że Rosja może jeszcze zabić wielu ludzi, „ale nie może wygrać”.

Nico Lange, ekspert ds. bezpieczeństwa cytowany przez „Bilda”, ocenia, że Sikorski mówi „językiem, który Rosja rozumie”. Jego zdaniem właśnie przekonanie Moskwy, że Zachód jest silniejszy, stanowi istotę odstraszania.

Podobnie wypowiada się politolog Thomas Jäger. Jak zaznacza, przekaz skierowany do Rosji brzmi: Polska jest przygotowana na rozszerzenie wojny, ale w razie takiego scenariusza nie byłaby sama – chodzi o całe NATO.

„Bild” przypomina, że Polska planuje przeznaczyć w 2026 roku około 4,8 proc. PKB na obronność, czyli około 45 mld euro. Gazeta wymienia m.in. czołgi Abrams i K2, armatohaubice K9, wyrzutnie HIMARS i Chunmoo, samoloty F-35 oraz systemy Patriot. Wskazuje także na program „Tarcza Wschód”, w ramach którego rozbudowywane są umocnienia i systemy nadzoru na granicy z Białorusią i obwodem kaliningradzkim.

Zdaniem Kai-Olafa Langa z berlińskiej Fundacji Nauki i Polityki Polska pozostaje także kluczowym węzłem logistycznym dla pomocy dla Ukrainy oraz ważnym elementem wschodniej flanki NATO. „Jesteśmy czujni i zdecydowani. W razie poważnego zagrożenia jesteśmy zdolni i gotowi do działania” – tak ekspert interpretuje polski przekaz cytowany przez „Bilda”.

Przygotowania nie kończą się na armii

Inny wymiar polskich przygotowań opisuje korespondencja niemieckiej agencji DPA, szeroko publikowana przez niemieckie media. Jej autorzy odwiedzili m.in. niemiecką ambasadę w Warszawie, której pracownicy uczestniczyli w szkoleniu kryzysowym organizowanym przez polskie Wojska Obrony Terytorialnej.

Uczestnicy uczą się m.in., jak filtrować zabrudzoną wodę, rozpalać ogień czy przygotować plecak awaryjny. „Nie chodzi o to, żeby było wygodnie. Chodzi o to, żeby przeżyć” – tłumaczy cytowany przez DPA polski żołnierz.

Ambasador Niemiec w Warszawie Miguel Berger mówi agencji, że przygotowanie na możliwą sytuację kryzysową jest w polskim społeczeństwie ważnym tematem. „Także wśród pracowników ambasady istnieje zwiększona potrzeba bezpieczeństwa” – zaznacza.

Jak pisze agencja, zainteresowanie oferowanymi w całej Polsce kursami „W gotowości” jest duże. Jednocześnie seria ostatnich incydentów zwiększa poczucie zagrożenia: rosyjskie drony atakowały cele po ukraińskiej stronie w pobliżu granicy, a Polska odnotowywała również inne incydenty związane z rosyjską aktywnością wojskową.

Obawy przed działaniami hybrydowymi

Korespondencja zwraca też uwagę na ocenę sytuacji w NATO. Według agencji w Sojuszu nie dominuje obecnie przekonanie, że Władimir Putin zdecyduje się na otwarty atak na państwo NATO. Rosną natomiast obawy przed działaniami hybrydowymi: sabotażem, cyberatakami i dezinformacją, które pozostają poniżej progu otwartego konfliktu militarnego.

Cytowany przez DPA wysoki rangą przedstawiciel NATO ocenia, że rośnie zarówno liczba takich działań, jak i ich skala oraz gotowość Rosji do podejmowania ryzyka. W Sojuszu istnieje obawa, że jedna z operacji hybrydowych może kiedyś doprowadzić do licznych ofiar i niekontrolowanej eskalacji.

Także niemiecki minister obrony Boris Pistorius mówił ostatnio w Bundestagu, że bezpieczeństwo jest zagrożone jak dawno nie było. Jego zdaniem Moskwa próbuje wywoływać strach, a Niemcy muszą możliwie szybko zwiększać własne zdolności obronne.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

W Niemczech padł rekord w produkcji energii słonecznej. Do niedzieli (27.09.2026) wytworzono już 90,2 terawatogodzin, czyli więcej niż w całym 2025 roku – poinformowało Federalne Stowarzyszenie Przemysłu Słonecznego (BSW-Solar), powołując się na dane z Energy-Charts Instytutu Fraunhofera ds. Systemów Energii Słonecznej (ISE).

Według tych danych w całym ubiegłym roku wyprodukowano 90,0 terawatogodzin energii słonecznej. „W tym roku słońce dostarczyło już więcej energii niż w całym ubiegłym roku – i to już we wrześniu” – wskazał Carsten Körnig, dyrektor generalny BSW-Solar.

W związku z nowym rekordem organizacja branżowa ogłosiła 27 września „Dniem Energii Słonecznej”.

Dużo słonecznych dni

Do pobicia rekordu przyczyniła się – jak podano – niezwykle duża liczba godzin słonecznych w tym roku, a także rozbudowa instalacji fotowoltaicznych. ‌Oprócz nowych instalacji na dachach i na otwartych przestrzeniach rośnie też znaczenie akumulatorów, dzięki którym prąd ‌można bardziej elastycznie wykorzystywać na miejscu. W zeszłym roku fotowoltaika stanowiła około jednej piątej krajowej produkcji energii elektrycznej. Energia słoneczna to filar zaopatrzenia w prąd – oświadczył Körnig.

Jednocześnie branża przestrzegła przed stawianiem nowych przeszkód dla inwestycji w tym obszarze, które mogą wynikać z planowanej nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii (EEG) z 2027 roku oraz tzw. pakietu sieciowego. „Rekord w produkcji energii słonecznej to powód do radości, ale nie do tego, by spocząć na laurach” – powiedział Körnig. „Szczególnie teraz nie możemy hamować gotowości obywateli i firm do inwestowania” – dodał.

Sporne przepisy

Poprzez nowelizację ustawy EEG oraz pakiet sieciowy niemiecki rząd zamierza w większym stopniu ukierunkować rozbudowę odnawialnych źródeł energii na efektywność kosztową, bezpieczeństwo dostaw i rzeczywistą przepustowość sieci.

Ponadto od 2027 roku małe, przeważnie prywatne instalacje słoneczne o mocy zainstalowanej poniżej 25 kilowatów nie będą już otrzymywać stałego wsparcia.

W Niemczech działają instalacje o łącznej mocy około 130 GW.

DPA, RTR/ widz

„Reżim Putina powinien być w miarę możliwości izolowany na arenie międzynarodowej – i to w sposób wyraźnie widoczny. Służą temu również sankcje Unii Europejskiej, która nałożyła zakaz wjazdu na członków rosyjskiej elity władzy”– konstatuje „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. Jeśli istnieją ku temu dobre powody, warto rozważyć zmianę tej polityki; w przeciwnym razie rzeczywiście można by mówić o zatwardziałości. Ale czy tym razem pojawiły się takie powody, które skłoniły Johanna Wadephula do spotkania w Nowym Jorku z Siergiejem Ławrowem i uściśnięcia mu dłoni? Z tego, co powiedział na ten temat niemiecki minister spraw zagranicznych, nic na to nie wskazuje.

Jak pisze dalej dziennik z Frankfurtu, na całym spotkaniu skorzystał jedynie Ławrow, zdobywając zdjęcia z uściskiem dłoni i okazję do drwin z szefa niemieckiej dyplomacji.

„Wadephul przekonywał, że 'w którymś momencie' trzeba przecież ze sobą rozmawiać. Ale czy właśnie teraz, kiedy słusznie wskazuje się na Moskwę jako sprawcę niebezpiecznych prób zamachów? To nie jest 'jakiś moment', lecz ten najgorszy z możliwych” – czytamy.

Próba przełamania lodów

Według „Süddeutsche Zeitung” po latach dyplomatycznego milczenia niemiecki rząd zdecydował się przełamać lody. W sobotę minister spraw zagranicznych Johann Wadephul przez 20 minut rozmawiał z Siergiejem Ławrowem. Powiedział mu, co Niemcy sądzą o rosyjskiej wojnie napastniczej i zagrożeniu, jakie Rosja stwarza dla europejskich państw. Podkreślił, że ataki hybrydowe, jak ten ostatni z użyciem drona z materiałami wybuchowymi na lotnisko w Lipsku, nie zachwieją niemieckim wsparciem dla Ukrainy. Ławrow po rozmowie powiedział dziennikarzom, że nie przyniosła ona żadnych rezultatów, przedstawiając przy tym Niemcy jako petenta.

„Czy zatem spotkanie było błędem? Nie! Pokazało bowiem, że Moskwa nie chce negocjować. Ci, którzy w Niemczech domagają się większej liczby rozmów z Rosją, dostali właśnie na to dowód. Powinno to wreszcie dotrzeć także do AfD: Rosja wykorzystuje każdą wyciągniętą do niej dłoń, by pokazać Zachód jako podzielony i słaby. Kto to ignoruje, nie służy pokojowi, lecz moskiewskiej propagandzie”– wskazuje dziennik z Monachium.

Z Moskwy nic nowego

Berliński dziennik „taz” komentuje: „Rozmowa Wadephula z Ławrowem dowodzi, że Rosja nie jest zainteresowana negocjacjami, a minister spraw zagranicznych mógł oszczędzić sobie tego upokorzenia. Na pocieszenie: była to pierwsza bezpośrednia rozmowa szefów dyplomacji obu krajów od stycznia 2022 roku”.

„'Z Berlina nie dowiedzieliśmy się niczego nowego, równie dobrze można było porozmawiać przez telefon' – tak złośliwie Ławrow podsumował spotkanie. Przynajmniej w tej kwestii obie strony wydają się mówić jednym głosem. Z Moskwy również od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku nie słychać nic nowego. Deeskalacja? Po co? Rosja nie ma przecież nic wspólnego z dronami, które pojawiły się nad lotniskiem w Lipsku. Zamiast tego wciąż słychać dobrze znane przesłanie: 'Bombardujemy dalej – negocjować będziemy tylko na naszych warunkach'”.

„Dlaczego mimo to Wadephul dostrzega szanse na negocjacje, pozostaje jego tajemnicą. Jedno jest pewne: choć najnowszą inicjatywę można zrozumieć, trudno uznać ją za zachętę do kolejnych”– konstatuje dziennnik.

Zachować wpływy ws. Ukrainy

„Wadephul musiał wręcz wić się przed czołowymi niemieckimi mediami, próbując uzasadnić fakt, że zasiadł do rozmów z Ławrowem”– czytamy w komentarzu „Junge Welt”. „Jak mówił Wadephul w programie Tagesthemen, zwrócili się do niego z tym 'inni koledzy', prosząc, by podjął rozmowę z Ławrowem. Brzmiało to tak, jakby sama RFN nie była zainteresowana ponownym nawiązaniem dialogu z Rosją. Wadephul dał pośrednio do zrozumienia, o co chodzi: jeśli 'my' nie będziemy rozmawiać z Rosją, sprawa Ukrainy znajdzie się w rękach USA, a Europie pozostanie rola obserwatora. A przecież – jak można było wywnioskować z jego słów – nie po to 'wspieramy Ukrainę', żeby nie mieć wpływu na to, co się tam dzieje” – zauważa lewicowa gazeta.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

„Ni una Maricarmen mas!”, „Żadnej Maricarmen więcej!” – pod tym hasłem mieszkańcy Madrytu protestowali w miniony weekend przeciwko horrendalnie wysokim czynszom i eksmisjom ludzi, którzy nie są w stanie utrzymać swoich mieszkań. Do wyjścia na ulice skłonił ich przypadek 87-letniej Maricarmen Abascal, eksmitowanej z madryckiego mieszkania, w którym spędziła 70 lat. Gdy budynek w dzielnicy Retiro został kupiony przez firme z branży nieruchomości, umowa najmu kobiety, przejęta jeszcze po rodzicach, straciła ważność, co potwierdził sąd. Abascal odmówiła wyprowadzki.

Po kilku nieudanych próbach eksmisji w minioną środę (23.09) policja w końcu wyciągnęła ją z mieszkania, przełamując opór obrońców kobiety. Została odwieziona do szpitala.

„Nie udało mi się obronić mojego domu, ale walczyłam o to, żeby inni nauczyli się walczyć o swoje” – powiedziała Maricarmen w oświadczeniu opublikowanym przez stowarzyszenie lokatorów. W wywiadzie dla stacji telewizyjnej RTVE apelowała: „Proszę, walczcie dalej”. Emerytka ma ograniczoną sprawność ruchową i 50-procentowy stopień niepełnosprawności. Mimo swojej sytuacji chce dalej walczyć o prawo do mieszkania, zapowiedziała.

Rząd pod presją

Apelu posłuchało około 25 tysięcy osób, które wyszły na ulice stolicy Hiszpanii w sobotę (26.09.2026). Taką liczbę podają władze miasta, a związek lokatorów mówi nawet o 300 tysiącach demonstrantów. Wielu z nich spędziło noc w soboty na niedzielę w miasteczku namiotowym na centralnym placu Puerta del Sol. W niedzielę miasteczko namiotowe jeszcze się powiększyło.

Winą za kryzys mieszkaniowy protestujący obarczają zarówno lewicowy rząd centralny Pedro Sáncheza, jak i konserwatywne władze regionalne. Domagają się między innymi automatycznego przedłużania umów najmu na czas nieokreślony, lepszej ochrony przed eksmisjami, zamrożenia czynszów oraz reformy prawa najmu, która ściślej regulowałaby umowy na czas określony i wynajem pokoi.

Wiece i demonstracje odbyły się także w innych miastach Hiszpanii. Pod wpływem protestów rząd zamierza przyjąć we wtorek (29.09.) nowy dekret dotyczący polityki mieszkaniowej. Przewiduje on między innymi środki przeciwko przymusowym eksmisjom.

Berlin mówi o wywłaszczeniach koncernów mieszkaniowych

Brak mieszkań w przystępnej cenie jest bolączka wielu europejskich aglomeracji, także w Niemczech. W Berlinie, gdzie w ostatnich latach czynsze poszybowały w górę, skrajnie lewicowa partia Lewica wygrała w zeszłym tygodniu wybory lokalne z postulatem wywłaszczenia koncernów mieszkaniowych na sztandarach. Już pięć lat temu pomysł ten poparła większość w referendum w stolicy Niemiec, jednak żadnego kroku w kierunku realizacji tego żądania nie podjęto. Są też poważne wątpliwości, czy taka ingerencja w prawo własności jest w ogóle prawnie możliwa.

Tymczasem niektóre inne europejskie miasta wprowadziły już rozwiązania w odpowiedzi na wzrost czynszów. Oto przykłady:

Wiedeń: miasto jako wynajmujący

Model wiedeński uchodzi za jedno z wzorcowych rozwiązań. Stolica Austrii już po I wojnie światowej przeżywała ogromny kryzys mieszkaniowy – łóżek brakowało tak bardzo, że robotnicy spali na zmiany, a w ciasnych pomieszczeniach rozprzestrzeniały się choroby, takie jak gruźlica.

Wprowadzone wówczas rozwiązanie stabilizuje rynek mieszkaniowy do dziś: samo miasto, według własnych danych, wynajmuje około 220 000 mieszkań i utrzymuje kolejne 200 000 jako mieszkania socjalne, dzięki czemu mieszka w nich około 60 procent wiedeńczyków. Ma to również stabilizujący wpływ na ceny na wolnym rynku najmu.

Bazylea: grunty publiczne, budynki prywatne

To, że mieszkanie w wielu miastach staje się coraz droższe, wynika między innymi z tego, że atrakcyjność danej lokalizacji przekłada się też na ceny działek. Jedno z rozwiązań w takiej sytuacji polega na tym, że gminne działki nie są sprzedawane, tylko dzierżawione np. spółdzielniom lub inwestorom działającym w interesie publicznym. Gmina na tym zyskuje, bo nie musi ponosić kosztów budowy, a deweloperzy nie muszą uwzględniać w kosztach horrendalnych cen działek, a ostatecznie przerzucać ich na najemców.

Jednym z europejskich pionierów jest Bazylea: w tym szwajcarskim mieście około 40 procent wszystkich mieszkań spółdzielczych stoi na gruntach publicznych. Również miasta takie jak Barcelona czy Lizbona od lat podejmują coraz większe wysiłki, by wdrożyć ten model.

Paryż: wykup i przekształcenie

Sytuacja komplikuje się, gdy grunty i zabudowa są już na stałe w rękach prywatnych. Dlatego od 2014 roku gmina w Paryżu ma prawo pierwokupu, dzięki któremu chce zwiększyć odsetek mieszkań socjalnych. Celem jest osiągnięcie 30 procent do 2035 roku.

W międzyczasie stolica Francji i gminy sąsiadujące z aglomeracją coraz częściej kupują też budynki komercyjne, żeby je przekształcić w mieszkania. W okolicznym regionie Île-de-France zidentyfikowano 61 projektów, które łącznie mogłyby stworzyć nawet 8200 nowych mieszkań.

Praga: mieszkania dla osób kluczowych dla funkcjonowania miasta

Stolica Czech, Praga, znalazła inny sposób na zatrzymanie w mieście tych, bez których wiele rzeczy nie działałoby: personelu opiekuńczego, policjantów, nauczycieli czy śmieciarzy, którzy często mają mniej pieniędzy na czynsz niż bankierzy czy prawnicy. W Pradze powstało właśnie około 660 mieszkań przeznaczonych specjalnie dla pracowników sektora publicznego.

Właścicielem jest spółka zależna czeskiego banku, która dzięki europejskim dotacjom i kalkulacjom opartym na 40-letnim okresie planuje utrzymać czynsz o 20 procent poniżej standardowego poziomu rynkowego. O tym, kto wprowadzi się do tych energooszczędnych mieszkań, nie decyduje bank, tylko na przykład szpitale i urzędy: zawierają one umowy ramowe – i dzięki temu mogą przyciągać nowych pracowników korzystnymi opcjami wynajmu. Kolejne takie mieszkania są już w planach.

Dublin: opłacalne bez zysku

Również stolica Irlandii, Dublin, ma kłopoty z zatrzymaniem ludzi o niskich i średnich dochodach. Po kryzysie finansowym pod koniec pierwszej dekady XXI wieku zagraniczni inwestorzy kupili mnóstwo nieruchomości – a kiedy równoległy rozwój wielkich koncernów technologicznych, które ze względu na korzystne stawki podatkowe wybrały Dublin na swoją europejską siedzibę, spowodował gwałtowny wzrost popytu, czynsze dosłownie poszybowały w górę. W Dublinie są długie listy oczekujących, bo oferta mieszkań socjalnych jest zdecydowanie za mała.

Wprowadzony w 2021 roku program Cost Rental Housing skupia się na często pomijanej grupie docelowej: mogą się o niego ubiegać osoby z dochodami poniżej 66 000 euro – czyli takie, które zarabiają za dużo, by dostać mieszkanie socjalne, ale za mało, by pozwolić sobie na mieszkanie na wolnym rynku. W ramach tego programu organizacje pożytku publicznego i podmioty publiczne oferują mieszkania bez zamiaru osiągania zysku. W rezultacie początkowe czynsze są znacznie niższe od rynkowych – według najnowszego badania Instytutu Badań Społecznych ESRI średnio o prawie 30 procent.

Rząd irlandzki ma nadzieję, że do końca tej dekady uda się udostępnić 18 000 takich mieszkań. Jak duże jest zapotrzebowanie, widać było w zeszłym roku w Coolevally na południowym wschodzie Dublina: na 104 mieszkania zgłosiło się ponad 4200 chętnych.

Potrzeba więc jeszcze wielu nowych mieszkań, żeby podaż i popyt w najbardziej pożądanych miastach Europy znów się zrównoważyły.

DW, DPA/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Sześć tysięcy litrów oleju napędowego ukradli złodzieje z zaparkowanych pojazdów na terenie jednej z firm w Bremie na północy Niemiec. Jak poinformowała w niedzielę (27.09.2026) policja w tym hanzeatyckim mieście, sprawcy wypompowali paliwo z kilku zatankowanych do pełna ciężarówek i dźwigu. Straty wynoszą „znacznie” ponad 10 000 euro.

Biorąc pod uwagę ilość skradzionego paliwa, funkcjonariusze zakładają, że na razie niezidentyfikowani sprawcy przyjechali na miejsce kradzieży pojazdami ze zbiornikami do transportu paliw. Wyważyli oni bramę wjazdową na teren parkingu firmy logistycznej. Do kradzieży doszło w nocy z piątku na sobotę (25-26.09).

Ceny oleju napędowego i innych paliw mocno wzrosły z powodu zawirowań na światowych rynkach ropy związanych z wojną w Iranie. Według ADAC cena oleju napędowego w całym kraju wynosiła ostatnio ponad 2,40 euro za litr. W piątek niemiecki parlament zatwierdził rządową obniżkę podatków od paliw o około 17 centów za litr, co ma pozwolić naobniżenie cen na stacjach benzynowych.

AFP/ widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

U Alex wszystko zaczęło się około 13. roku życia. Zawsze musiała mieć przy sobie dokładnie siedem rzeczy. W telefonie przechowywała dokładnie 400 kontaktów. Alex, której pełnego nazwiska na jej prośbę nie ujawniamy, mówi o sobie, że jest „klasycznym przypadkiem przymusu działania”, albo po prostu „maniaczką kontroli”.

Nie kończy się jednak na liczeniu przedmiotów czy kontaktów w telefonie. Z czasem Alex zaczyna bać się dotykać klamek. A potem było coraz gorzej. – Najpierw problemem stały się publiczne toalety, później sytuacje, gdy któryś z kolegów korzystał z mojego stanowiska pracy – opowiada 36-latka.

Zakupy, przyjmowanie gości w domu, a nawet seks – wszystko staje się dla niej wyzwaniem nie do pokonania. Po każdej wizycie w toalecie musi brać prysznic, nieustannie myje bardzo długo ręce. Używanych sztućców nie myje – po prostu je wyrzuca. Natrętne zachowania zaczynają rządzić jej życiem. Pojawia się uczucie wstydu: „Patrzysz na siebie i widzisz, jak popadasz w obłęd”.

Gdy myśli przejmują kontrolę, pojawiają się natręctwa

Alex jest jedną z ponad dwóch milionów osób w Niemczech, które – według Niemieckiego Towarzystwa Zaburzeń Obsesyjno-Kompulsyjnych – cierpią na nerwicę natręctw. Jak wynika z naukowych szacunków problem ten dotyczy od dwóch do trzech procent ludności na świecie.

Brytyjski psycholog Paul Salkovskis wyjaśnia mechanizm zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego za pomocą modelu poznawczego. Wszystko zaczyna się od natrętnej myśli, która może przyjść do głowy każdemu z nas: „Nie wyłączyłem kuchenki”. Przez chwilę się zastanawiamy: „Ale przecież jest wyłączona, zresztą nawet jej nie używałem”. Myśl szybko znika. Ale nie u osób z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym. Pozostaje ona w głowie i zostaje odebrana jako zagrożenie: „Jeśli nie wyłączyłem kuchenki, może spłonąć cały dom, mogą zginąć ludzie”.

Pojawia się lęk, że można wyrządzić krzywdę innym, a także ogromne napięcie. Jak wyjaśnia dr Katharina Bey, psychoterapeutka kierująca specjalistyczną poradnią leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych w Szpitalu Uniwersyteckim w Bonn, czynność przymusowa – w tym przypadku wielokrotne sprawdzanie kuchenki – jest próbą neutralizowania tych nieprzyjemnych emocji.

– Lęk wprawdzie na krótko słabnie, ale pozostaje przekonanie, że dana myśl jest groźna lub ważna – wyjaśnia ekspertka w rozmowie z DW. To mechanizm, który sam się napędza.

Szczególnie przerażające dla osób z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym mogą być natrętne myśli o charakterze agresywnym lub seksualnym – dodaje Katharina Bey. Na przykład wyobrażenie, że można zranić kogoś nożem, zepchnąć własne dziecko ze schodów czy też obawa, że jest się pedofilem. – Choć takie myśli są sprzeczne z ich naturą i osobowością. Właśnie dlatego, że są tak absurdalne i obce, odbierane są jako szczególnie zagrażające – mówi Bey.

Skąd się biorą natręctwa?

Opublikowane niedawno w czasopiśmie naukowym „Nature Neuroscience” badanie dostarcza nowych wskazówek dotyczących przyczyn zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Naukowcom udało się zidentyfikować 36 wariantów genetycznych, które zwiększają ryzyko ich występowania.

Wyniki tego badania mogą pomóc osobom zmagającym się z natręctwami zmniejszyć poczucie wstydu – uważa Bey. Choroba ma rzeczywiste podłoże biologiczne. Genetyka nie wyjaśnia jednak wszystkiego. – Około 50 procent stanowią czynniki genetyczne, a 50 procent – środowiskowe – mówi psychoterapeutka. Jak wskazuje, z perspektywy czasu można dostrzec związek między komplikacjami przy porodzie a występowaniem zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Jednocześnie przestrzega przed pochopną interpretacją takich danych.

Pewną rolę mogą odgrywać też doświadczenia związane z utratą kontroli. Może to być na przykład śmierć bliskiej osoby albo rozstanie rodziców, którego dziecku nie wyjaśniono w odpowiedni sposób. Natręctwa mogą wówczas być sposobem na odzyskanie poczucia kontroli albo odgrodzenie się od innych ludzi.

Stawić czoła lękowi zamiast go kontrolować

Jess mówi, że zupełnie nie interesuje jej , skąd wzięła się u niej nerwica natręctw. Jej zdaniem wcale nie pomaga to w znalezieniu sposobu na radzenie sobie z chorobą. Pomogły jej leki przeciwdepresyjne oraz terapia poznawczo-behawioralna, w której pacjent stopniowo konfrontuje się z sytuacjami wywołującymi lęk, jednocześnie powstrzymując się od wykonywania przymusowych czynności. Ta forma terapii, która polega na celowym konfrontowaniu pacjenta z sytuacjami, które wywołują dyskomfort uchodzi za najskuteczniejszą metodę leczenia tego typu zaburzeń.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne u Jess zaczęło się w dzieciństwie. Przez wiele lat nikt go nie rozpoznał i nie było leczone – podobnie jak u wielu innych osób zmagających się z tą chorobą. Jej stan pogorszył się do tego stopnia, że jako młoda kobieta nie była już w stanie przebywać wśród ludzi.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Dopiero dzięki grupie leków przeciwdepresyjnych, które zwiększają poziom serotoniny w mózgu, Jess była w stanie wychodzić z domu i rozpocząć terapię. W ramach terapii poznawczo-behawioralnej musiała stawiać czoła dokładnie tym myślom i sytuacjom, które wywoływały u niej przymusowe zachowania. Jak wyjaśnia psychoterapeutka Bey, należy dopuścić pojawiający się lęk i napięcie i wytrzymać, zamiast tłumić je poprzez wykonywanie czynności przymusowych.

W ten sposób pacjenci przekonują się, że potrafią poradzić sobie z nieprzyjemnymi emocjami i że nic złego się nie dzieje, jeśli nie ulegają przymusowi wykonania określonej czynności. – Paradoksalnie, myśli i emocje zaczynają słabnąć właśnie wtedy, gdy pozwalamy im się pojawić – mówi Bey. Tylko w ten sposób osoby zmagające się z natręctwami mogą przekonać się, że myśl czy emocja wcale nie musi prowadzić do konkretnego działania.

Powrót do życia bez natręctw

Alex i Jess dzięki tej formie terapii odzyskały swoje życie. Natręctwa nie zniknęły całkowicie, ale obie kobiety nauczyły się, jak sobie z nimi radzić. Kiedy pojawia się przymus wykonania określonej czynności, pozwalają tej myśli wybrzmieć i przypominają sobie, co jest dla nich ważne. – Chcę żyć, chcę robić to, na czym mi zależy – i wtedy to mija – mówi Alex. Natręctwa sprawiły, że ma poczucie wdzięczności za to, co ma. Dziś potrafi cieszyć się drobiazgami, choć przez lata jej życie było tak bardzo ograniczone.

Jess ukończyła kurs prowadzenia jogi i dziś prowadzi zajęcia dla osób z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi. Obie kobiety angażują się w działalność Niemieckiego Towarzystwa Zaburzeń Obsesyjno-Kompulsyjnych.

Osobom zmagającym się z natrętnymi myślami lub przymusowymi zachowaniami radzą, by jak najszybciej szukały pomocy. – Im dłużej z tym żyjesz, tym trudniej się z tego wydostać i tym dłużej trwa terapia – mówi Jess. I dodaje: „Można z tego wyjść. Trzeba tylko poszukać pomocy”.

Związek Rolników Westfalii i Lippe najwyraźniej już wtedy wiedział swoje. „Turek, jeśli odpowiednio się z nim postępuje, potrafi się dostosować i okazuje się przydatny” – napisano w broszurze związku z lat 50. XX wieku. W tym czasie pierwsi rekruterzy niemieckich firm pojawiali się w anatolijskich wioskach, szukając pracowników do dynamicznie rozwijającej się gospodarki RFN.

31 października 1961 roku, 65 lat temu, w Bonn podpisano niemiecko-turecką umowę o werbunku pracowników. Po raz pierwszy otworzyła ona drogę do RFN dużej liczbie osób z kręgu kultury islamskiej.

Jak podały landowe kręgi rządowe, w poniedziałek (28.09.2026) do Turcji ma udać się premier Nadrenii Północnej-Westfalii Hendrik Wüst, między innymi po to, by uczcić tę rocznicę. W tym kraju związkowym mieszka niespełna milion osób tureckiego pochodzenia. W całych Niemczech jest ich niemal trzy miliony. Wśród nich są setki tysięcy Kurdów, a około połowa ma niemieckie obywatelstwo. Są symbolem kulturowej różnorodności zmieniających się Niemiec, ale w niektórych trudnych dzielnicach i tzw. społecznościach równoległych nie brakuje również napięć społecznych.

Szansa dla Turcji

Dziś mało kto o tym wie, że ówczesny rząd RFN wcale nie zamierzał sprowadzać tureckich pracowników. To nie Bonn, lecz Ankara zabiegała o zawarcie umowy werbunkowej. Turcja liczyła na to, że w ten sposób złagodzi problem wysokiego bezrobocia, zyska dewizy dzięki przekazom pieniężnym od pracujących za granicą, a powracający do kraju pracownicy przywiozą ze sobą wiedzę i doświadczenie techniczne.

Niemieckie Ministerstwo Pracy nie widziało natomiast potrzeby rekrutowania kolejnych pracowników z zagranicy po Włochach, Hiszpanach i Grekach. Ówczesny szef resortu, polityk CDU Theodor Blank, obawiał się ponadto zbyt dużych różnic religijnych i kulturowych między Niemcami a tureckimi pracownikami.

„Pracujcie pilnie...”

Decydujące okazały się interesy bezpieczeństwa Zachodu. USA chciały wesprzeć strategicznego, ale niestabilnego politycznie sojusznika w NATO, aby zapobiec umocnieniu się sił komunistycznych nad Bosforem. Niemiecki rynek pracy stał się wentylem bezpieczeństwa w okresie zimnej wojny. Waszyngton wywarł presję na niemieckiego sojusznika, a niemieckie MSZ ostatecznie doprowadziło do zawarcia umowy.

Niemieckiej gospodarce było to na rękę. W zarządach firm ceniono Turków jako niewymagających i wytrzymałych pracowników, po których nie spodziewano się większego oporu ze strony związków zawodowych. Często powtarzana teza, że „to Turcy odbudowali Niemcy”, jest jednak zbyt dużym uproszczeniem. Niemcy były już odbudowane, a ich przemysł przeżywał rozkwit. I właśnie dlatego potrzebował gastarbeiterów. Turecka broszura skierowana do osób planujących wyjazd zachęcała: „Pracujcie pilnie, bądźcie czujni i uważni, szybko uczcie się tego, czego jeszcze nie wiecie”. Dalej radzono: „Przychodźcie punktualnie i punktualnie wychodźcie. Nigdy nie bierzcie zwolnienia lekarskiego, chyba że naprawdę nie ma innego wyjścia”. To jednak nie chroniło przed codzienną dyskryminacją. Do dziś wielu Niemców tureckiego pochodzenia nie czuje się w pełni akceptowanych.

W kopalniach i przy piecach hutniczych, w fabrykach samochodów, zakładach włókienniczych i firmach zajmujących się utylizacją odpadów „gastarbeiterzy” ciężko pracowali, marząc o powrocie do Turcji jako zamożni ludzie.

Początkowo umowa zezwalała na przyjazd wyłącznie osobom stanu wolnego, wśród których było wiele kobiet. Po dwóch latach mieli opuścić Niemcy. Sprowadzanie rodzin było zabronione – przepisy te pod naciskiem gospodarki stopniowo łagodzono.

Własna dynamika procesów migracyjnych

Gdy w 1973 roku, w związku z kryzysem naftowym i recesją, zakończono nabór pracowników, w Niemczech mieszkało około miliona Turków. Utrzymujący się brak perspektyw gospodarczych w ich własnym kraju, ale także zachęty oferowane przez niemieckie państwo socjalne sprawiły, zdaniem bremeńskiego badacza migracji Stefana Lufta, że liczba Turków nadal rosła.

W ocenie eksperta „procesy migracyjne, które raz zostały uruchomione, nabierają własnej dynamiki i wymykają się spod kontroli demokratycznych państw prawa”. Jednocześnie zaleca on trzeźwe spojrzenie na historię minionych dekad. Osoby tureckiego pochodzenia, które odniosły ogromny sukces, od dawna zajmują stanowiska w partiach politycznych, pracują w mediach i kierują firmami. Wystarczy wspomnieć założycieli firmy biotechnologicznej BioNTech, Ugura Sahina i Özlem Türeci, czy premiera Badenii-Wirtembergii Cema Özdemira z partii Zielonych.

Z drugiej strony nadal widoczne są problemy z integracją, zwłaszcza w części środowisk znajdujących się w trudnej sytuacji społecznej i z niższym poziomem wykształcenia. Historia tureckiej imigracji nie jest więc ani historią wyłącznie sukcesu, ani historią nieudanej integracji. Jednocześnie szczególny niepokój wśród świecko nastawionych Niemców tureckiego pochodzenia budzi fakt, że w części trzeciego i czwartego pokolenia coraz większe wpływy zyskują również poglądy islamistyczne.

(KNA/jar)

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Według nowego badania NRD w znacznym stopniu korzystała ze szpiegostwa gospodarczego prowadzonego na Zachodzie. Dzięki temu wydajność gospodarki kraju wzrosła o 7,4 proc. – wynika z analizy fundacji Rockwool Foundation Berlin (RFBerlin). Produkcja przemysłowa była dzięki szpiegostwu aż o 22,3 proc. wyższa. Oznaczało to dodatkową wartość 20,2 mld marek wschodnioniemieckich, czyli równowartość 4,1 mld euro w cenach z 2020 roku. Wszystkie dane dotyczą 1988 roku, ostatniego pełnego roku przed upadkiem muru berlińskiego.

– Szpiegostwo Stasi wzmocniło pozycję NRD w bloku państw socjalistycznych. Nie przyczyniło się jednak w znaczący sposób do poprawy jej wyników na rynkach zachodnich – powiedział Albrecht Glitz, kierownik projektu RFBerlin z Uniwersytetu Pompeu Fabra w Barcelonie. – Firmy, które zdobywały w ten sposób cenne informacje, miały natomiast większe szanse na przetrwanie przejścia do gospodarki rynkowej po zjednoczeniu Niemiec – dodał.

Przedsiębiorstwa, które dzięki szpiegostwu zdobywały przydatne informacje, szybciej zwiększały swoją produktywność. Więcej inwestowały też w rozwój i modernizację majątku produkcyjnego, w większym stopniu korzystały z półproduktów i usług innych firm oraz mocniej koncentrowały się na swojej podstawowej działalności.

Korzyści te przekładały się na sieci dostawców i odbiorców, zwiększając tym samym zyski całej gospodarki. Według Albrechta Glitza, każda kolejna cenna informacja przynosiła szacunkowo około 330 tys. euro rocznie w cenach z 2020 roku, czyli 1,64 mln marek wschodnioniemieckich.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Nauka na dziś

Według danych w okresie zimnej wojny NRD prowadziła jeden z największych na świecie programów szpiegostwa gospodarczego. Zbierała informacje naukowe i techniczne od zachodnich przedsiębiorstw i instytucji badawczych. Dzięki dostępowi do wcześniej niedostępnych archiwów służb wywiadowczych oraz nowo zdigitalizowanych dokumentów przedsiębiorstw autorzy badania mogli – jak sami podkreślają – prześledzić drogę zdobytych informacji szpiegowskich: od ich źródła na Zachodzie aż po końcowego odbiorcę w gospodarce NRD.

Zdaniem współautora badania Adriana Lerche z Instytutu Badań nad Rynkiem Pracy i Aktywnością Zawodową (IAB) w Norymberdze, wnioski z badania są aktualne także dziś. – Choć w naszym badaniu analizujemy wydarzenia z czasów zimnej wojny, stojące za nimi pytania są także dziś niezwykle istotne – w kontekście kontroli eksportu, polityki przemysłowej, ochrony własności intelektualnej oraz rywalizacji technologicznej – powiedział Lerche.

W przeszłości wielokrotnie zarzucano Chinom, że do potęgą technologiczną i gospodarczą stały się częściowo dzięki szpiegostwu przemysłowemu oraz kradzieży własności intelektualnej.

(RTR/jar)

„Podczas tego spotkania, które oznaczało wyraźną zmianę niemieckiej polityki wobec Rosji i miało podbudować ambicje Niemiec w polityce zagranicznej, liczył się każdy gest” – pisze tygodnik „Die Zeit”.

Strona rosyjska twierdzi, że spotkanie odbyło się z inicjatywy Niemiec. W Nowym Jorku słychać jednak także inną interpretację – „Rosja zasygnalizowała za pośrednictwem państw trzecich, że jest gotowa do rozmów, a Wadephulzgodził się na spotkanie” – tłumaczy redakcja.

Spotkanie w Nowym Jorku bez porozumienia

Spotkanie obu ministrów oraz ich doradców trwało około 20 minut. „To była intensywna rozmowa” – powiedział Wadephul po spotkaniu. Jak dodał w wywiadzie dla telewizji ZDF, obie strony „oczywiście” nie doszły do porozumienia w istotnych sprawach. Szef niemieckiej dyplomacji wezwał Rosję do rozpoczęcia rozmów z Ukrainą oraz do zawarcia porozumienia w sprawie eksportu zboża przez Morze Czarne.

W rozmowie z Ławrowem, Wadephul podkreślił, że Niemcy nie akceptują eskalacji wojny, której przejawem był atak za pomocą dronów na lotnisko w Lipsku. To, czy rozmowy będą kontynuowane, zależy od strony rosyjskiej – wyjaśnił niemiecki minister.

Po co Trump zaprosił Putina na Florydę?

„Die Zeit” zwraca uwagę na zaproszenie wystosowane przez Donalda Trumpa do Władimira Putina do udziału w grudniowym szczycie G20 w Miami. „Inicjatywa, która dla wielu była zaskoczeniem. Nasuwa się pytanie, czy Trump chce w ten sposób zwiększyć presję na Putina, czy też zamierza raczej znów schlebiać mu, jak w zeszłym roku podczas szczytu na Alasce” – zastanawia się autor.

Działania Wadephula wynikają z tego, że Europa „stara się utrzymać USA po stronie Ukrainy” – tłumaczy „Die Zeit”. Jak twierdzi szef niemieckiej dyplomacji, wielu kolegów z innych krajów prosiło go o to, by był otwarty na rozmowy z Rosją. Zaproszenie do Miami ma być zdaniem Wadephula „testem gotowości Putina do poważnych negocjacji”. „Jeżeli do tego dojdzie, Niemcy chcą usiąść przy stole jako kraj, który należy do największych pomocników (Ukrainy)” – czytamy w niemieckim tygodniku.

Zdaniem „Die Zeit” jest jednak mało prawdopodobne, żeby Putin zmienił istotnie swoje stanowisko przed nadejściem zimy. Rosja spodziewa się, że w tym czasie sytuacja zmieni się na jej korzyść. Rosyjskie wypowiedzi po spotkaniu z Wadephulem zdają się o tym świadczyć – w wystąpieniu na forum ONZ Ławrow zaatakował Niemcy jako kraj idący drogą „militaryzmu i rewanżyzmu”. To nie jest retoryka, jaką Wadephul uważa za warunek konstruktywnych rozmów z Rosją – czytamy w konkluzji artykułu w „Die Zeit”.

Małe gesty o dużym znaczeniu

O spotkaniu w Nowym Jorku pisze też „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. Gazeta zwraca uwagę na „mały gest”- Wadephul i Ławrow podali sobie ręce. „Po zakończeniu spotkania Ławrow wstał i obszedł stół, aby ponownie uściskać Wadephulowi dłoń” – czytamy w „FAZ”.

Gazeta nazywa „dobrze znaną zagrywką” wypowiedź rzeczniczki rosyjskiego MSZ, że rozmowa odbyła się na życzenie strony niemieckiej. W rzeczywistości to Ławrow zasygnalizował przez osoby trzecie gotowość do spotkania, a Wadephul zgodził się na to – pisze „FAZ”.

Szef niemieckiej dyplomacji od dawna rozważał możliwość takiego spotkania. Europejczycy zabiegają o możliwość „wstawienia stopy w drzwi” podczas rozmów z Ukrainą. Po powrocie Trumpa do Białego Domu, negocjacje całkowicie przeszły na stronę Amerykanów.

Ławrow publicznie nie łagodzi tonu

„FAZ” zaznacza, że Ławrow zarzucił państwom europejskim „neonazizm”, wskazując szczególnie na Niemcy. „Ławrow miał zapewne na myśli nie prorosyjską AfD, lecz partie demokratycznego centrum, które udzielają Kijowowi wojskowego wsparcia i wzmacniają Bundeswehrę” – zauważył ironicznie autor.

Analizując aktualną sytuację, „FAZ” powraca do wizyty CIA Johna Ratcliffe'a w Moskwie pod koniec sierpnia. Powołując się na wysokiego rangą dyplomatę, gazeta pisze, że prawdziwym powodem podróży do stolicy Rosji było przekazanie informacji, że „Rosja przegrywa wojnę”. Nie chodzi przy tym o front w Donbasie czy ukraińskie ataki dronowe na Moskwę.

Czy Rosji grozi załamanie gospodarcze?

„Z wojskowego punktu widzenia sytuacja zmierza do sytuacji patowej. Rosja jednak nie jest w stanie poradzić sobie z sytuacją gospodarczą. Gospodarka załamie się, tak, jak w Związku Sowieckim pod koniec zimnej wojny” – czytamy w „FAZ”. Szef CIA miał powiedzieć stronie rosyjskiej, że Trump nie porzuci Zełenskiego. Stąd apel USA do Rosji: „negocjujcie”.

Jak pisze „FAZ” rząd polski też został poinformowany przez Ratcliffe'a o celu jego misji. Gazeta zwraca uwagę na wypowiedzi szefa MSZ Radosława Sikorskiego, który mówił, że Europa ma 10-krotnie większą siłę gospodarczą, a państwa NATO nawet 25-krotną. Wniosek: „Rosja może zabić jeszcze wiele osób, ale nie wygra wojny”.

Zdaniem niemieckich dyplomatów, na których powołuje się „FAZ”, Putin nie pojawi się na szczycie G20 na Florydzie. Władca Kremla liczy na to, że podczas najbliższej zimy osiągnie militarne sukcesy, które zapewnią mu lepszą pozycję wyjściową w przyszłych negocjacjach – podsumowuje „FAZ”.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Tomasz Kurianowicz, autor tekstu opublikowanego w sobotę na stronie internetowej telewizji N-TV, przypomina na wstępie wpis w mediach społecznościowych Jacka Wilka, polityka Konfederacji Korony Polskiej – „Niemcy się budzą”. Polityk KKP wyraził po wyborach w Saksonii-Anhalcie nadzieję, że jeżeli pewnego dnia AfD wygra wybory do Bundestagu, to UE będzie wreszcie „załatwiona”.

Kurianowicz zwraca uwagę, że w zupełnie innym tonie o sukcesach AfD wypowiada się były premier rządu PiS Mateusz Morawiecki, który uważa, że AfD jest „zagrożeniem dla Polski”. Jeszcze bardziej krytyczny wobec AfD jest prezes PiS Jarosław Kaczyński, który wykluczył współpracę z tą partią. Program AfD zawiera zdaniem Kaczyńskiego treści, które są nie do zaakceptowania w cywilizowanej części Europy.

Rosja i reparacje dzielą polską prawicę i AfD

„Punkty sporne między AfD a polskimi narodowymi konserwatystami są oczywiste” – uważa autor, wskazując na zasadnicze różnice w podejściu do Rosji oraz do problemu roszczeń reparacyjnych za szkody wyrządzone Polsce podczas wojny i okupacji.

Sukcesy AfD doprowadziły do ujawnienia podziałów w szeregach polskiej prawicy. „Co łączy nacjonalistów z różnych krajów, jeżeli ich narodowe interesy są sprzeczne?” – pyta Kurianowicz, były redaktor naczelny gazety „Berliner Zeitung”.

Autor przypomniał, że jeszcze cztery lata temu politycy o prorosyjskich poglądach stanowili w Polsce absolutny margines, ale w ostatnim czasie, na politycznej prawicy nastąpiły zmiany. Symbolem tych zmian jest zdaniem Kurianowicza ewolucja Grzegorza Brauna. Były reżyser filmowy znany był przedtem jedynie z prowokacji, a obecnie odnosi sukcesy – pisze autor przypominając, że w wyborach prezydenckich Braun zdobył 6,34 proc. głosów, a w aktualnym sondażu IBRiS na jego KKP chce głosować 10,9 proc. ankietowanych.

Na prawicy toczy się twarda walka o tych samych wyborców między PiS, Braunem i Konfederacją Wolność i Niepodległość – czytamy na stronie N-TV.

AfD politycznym partnerem Brauna

Jak pisze Kurianowicz, partia Brauna „znalazła w Niemczech politycznego partnera”. Politycy AfD od lat utrzymują kontakty z Braunem i jego środowiskiem. W maju posłowie KKP Roman Fritz i Włodzimierz Skalik zaprosili trzech polityków AfD na konferencję prasową do Sejmu. Wśród nich był także Steffen Kotre, „znany ze swoich prorosyjskich wypowiedzi”. Autor przypomniał, że kierowana przez Brauna delegacja przyjęta została w maju 2020 r. przez posłów AfD w Berlinie.

AfD i KKP mają „wiele wspólnych punktów” – Braun domaga się wyjścia Polski z UE, odrzuca politykę klimatyczną i jest przeciwny udziałowi Polski w wojnie w Ukrainie. Jego antysemickie wybryki najwidoczniej nie są przeszkodą w kontaktach z AfD.

„To, co łączy Brauna i część AfD, różni je od największej partii na prawicy” – PiS – pisze Kurianowicz.

„Czerwona linia” PiS

PiS jest co prawda też eurosceptyczny, społecznie konserwatywny i reprezentuje twardą politykę migracyjną, jednak stosunek do Rosji jest dla partii Kaczyńskiego „czerwoną linią”. Dla PiS i prezydenta Karola Nawrockiego zagrożenie ze strony Moskwy należy do fundamentów ich politycznego światopoglądu – ocenił autor.

Kurianowicz podkreślił, że obie partie dzieli także stosunek do reparacji. Nawrocki i PiS podtrzymują roszczenia za niemieckie zbrodnie, podczas gdy klub parlamentarny AfD je odrzuca.

„Niemiecki i polski nacjonalizm mogą upatrywać w migracji i UE podobnych przeciwników, ale nie oznacza to, że mają wspólne interesy” – pisze Kurianowicz.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Konfederacja Wolność i Niepodległość Sławomira Mentzena plasuje się zdaniem N-TV Kurianowicza „pomiędzy tymi stanowiskami”. Jest wobec AfD „bardziej otwarta niż PiS”, a dwóch jej europosłów znajduje się w jednej frakcji z AfD w Parlamencie Europejskim.

Różnice między partią Mentzena a AfD uwidoczniły się w ubiegłym roku podczas wiecu w Szczecinie. Zabierając głos, Tomasz Froelich z AfD powiedział: „Najbardziej dzielą nas reparacje”. Tłumaczył, że jest niemieckim politykiem i reprezentuje interesy niemieckiego narodu.

Konflikt interesów pomimo politycznej bliskości

Zdaniem Kurianowicza ta sytuacja pokazuje prawdziwy dylemat: w kwestiach dotyczących migracji, UE i spraw społecznych ludzie Mentzena i AfD „znajdują szybko wspólny język”. Gdy w grę zaczynają wchodzić konkretne narodowe interesy, wtedy "z sojuszników stają się Polakami i Niemcami". „Takie sojusze mogą być kruche, co pokazuje najnowszy spór między Donaldem Trumpem i włoską premier Giorgią Meloni. Polityczna bliskość nie chroni przed konfliktem interesów” – czytamy w konkluzji artykułu opublikowanego na portalu N-TV.

Dwudziestominutowa rozmowa Johanna Wadephula z Siergiejem Ławrowem odbyła się w sobotę (26.09.2026) na marginesie sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Według niemieckiego ministra doszło do niej za pośrednictwem „stron trzecich”.

„Zwróciło się do mnie wielu kolegów z innych krajów, którzy mówili, że Rosja jest gotowa na rozmowę” – relacjonował Wadephul w wywiadzie dla programu „Tagesthemen” telewizji ARD. „Wielu radziło, bym przeprowadził tę rozmowę, a nawet o to prosili” – tłumaczył.

Chodziło o konsekwencje rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie, a konkretnie, jak informował niemiecki minister, o eksport zboża z Ukrainy i Rosji. „Kraj taki jak Egipt bardzo tego potrzebuje. Grozi tam głód” – wyjaśnił Wadephul, podkreślając, że warto podejmować starania w takiej sprawie.

Poruszył jednak także kwestię dotyczącą Niemiec: sierpniowy incydent na lotnisku Lipsk/Halle, gdzie znaleziono dron z ładunkiem wybuchowym. Lotnisko to jest ważnym węzłem komunikacyjnym dla wsparcia Ukrainy. Niemieckie służby są przekonane, że stał za tym rosyjski wywiad.

Jak relacjonował Wadephul, podczas spotkania powiedział Ławrowowi, „że tym samym przekroczono granicę”. „Oczekujemy, iż coś takiego się już nie powtórzy, a my jesteśmy gotowi zareagować w każdej chwili” – dodał.

Bez zmian w polityce Niemiec

Niemiecki minister przekazał też szefowi dyplomacji Rosji, że Niemcy niezmiennie będą wspierać Ukrainę, a Rosja musi teraz zasiąść do stołu negocjacyjnego.

„Nie ma żadnego uzasadnienia dla tej wojny, która pochłania niezliczone ofiary – zresztą także wśród Rosjan, ale przede wszystkim wśród cywilów w Ukrainie” – powiedział Wadephul.

Według niego Rosja nie jest obecnie gotowa zakończyć wojny. „Mimo to uważam, że dobrze jest, żebyśmy ze sobą rozmawiali. To też zadanie ministerstw spraw zagranicznych i dyplomacji” – tłumaczył.

Podkreślił też, że nie uważa, by poprzez podjęcie bezpośredniej rozmowy z Ławrowem miało dojść do jakiejkolwiek zmiany w niemieckiej polityce zagranicznej, która broni prawa międzynarodowego i stoi po stronie Ukrainy. Jednak prowadzenie rozmów, nawet z tymi, z którymi dzielą nas fundamentalne różnice, należy do podstawowych zadań ministra spraw zagranicznych.

„Z przyjaciółmi nie trzeba negocjować, z przeciwnikami trzeba negocjować. To jedna z podstawowych zasad polityki zagranicznej, która ma zastosowanie również w tym przypadku” – podkreślił Wadephul w rozmowie z „Tagesthemen”.

Ławrow: żadnych postępów

Według Wadephula rozmowa miała sens, nawet jeśli nie przyniosła pozytywnego rezultatu.

„Wszystkim, którzy ciągle powtarzają, że Niemcy muszą negocjować, że Niemcy muszą w końcu porozmawiać z Rosją, odpowiadam teraz: właśnie to robimy. A Rosja niestety nie wykazuje obecnie żadnej gotowości do konstruktywnego podejścia do negocjacji” – mówił.

Rosyjski minister spraw zagranicznych natychmiast po rozmowie zakwestionował jej sens i nie dostrzegł żadnych postępów. Ławrow powiedział agencji DPA: „Jeśli spojrzeć na codzienne publiczne wypowiedzi Berlina, to nie słyszałem nic innego” – powiedział, dodając, że można było po prostu do niego zadzwonić.

Była to pierwsza rozmowa na tym szczeblu od początku rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie w 2022 roku. Ówczesna minister spraw zagranicznych Annalena Baerbock spotkała się wtedy z Ławrowem w Moskwie. Od tamtej pory przedstawiciele rządów Niemiec i Rosji pojawiali się wprawdzie razem na różnych międzynarodowych spotkaniach, ale nie doszło do bezpośrednich rozmów na szczeblu ministrów spraw zagranicznych.

ARD/widz

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na facebooku! >>

Pod rządami autokraty Viktora Orbana, odsuniętego od władzy w kwietniu 2026 roku, stosunki Węgier z Ukrainą praktycznie osiągnęły punkt zerowy. W publicznych kampaniach rząd Orbana przedstawiał sąsiedni kraj jako „imperium zła”. Wielokrotnie Orban – odwracając role sprawcy i ofiary – obarczał Kijów i Zachód winą za wojnę Rosji przeciwko Ukrainie.

Po zmianie władzy nastąpił wyraźny, choć nie całkowity zwrot o 180 stopni w węgierskiej polityce wobec Ukrainy. Nowy premier Peter Magyar jasno wskazał, kto jest sprawcą, a kto ofiarą, potępił antyukraińskie kampanie prowadzone za rządów Orbana i opowiedział się za poprawą stosunków dwustronnych.

Sprawa mniejszości węgierskiej

Szybko jednak stało się jasne, jakie są granice tego ocieplenia. Podobnie jak w kampanii wyborczej, Magyar również jako szef rządu stwierdził, że Węgry będą wspierać Ukrainę wyłącznie humanitarnie, ale nie dostawami broni.

Peter Magyar uzależnił węgierskie stanowisko w sprawie negocjacji akcesyjnych Ukrainy do UE od poprawy przez państwo ukraińskie sytuacji mniejszości węgierskiej. Twierdził przy tym, że Węgrzy w Ukrainie są „obywatelami drugiej kategorii” i nie mają praw mniejszościowych, takich jak pełne prawo do edukacji w języku ojczystym. Oba te twierdzenia są nieprawdziwe. Już w grudniu 2023 roku ukraiński parlament przegłosował wycofanie planowanych restrykcyjnych przepisów dotyczących nauczania w językach mniejszościowych.

Magyar publicznie i bez konsultacji z Kijowem określił także warunki pierwszego spotkania z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim. Za pośrednictwem Facebooka zaprosił go do położonego na zachodzie Ukrainy miasta Berehowe (Beregszasz), w dużej części zamieszkanego przez Węgrów – tak jakby znajdowało się ono na terytorium Węgier.

Spór o magazyn ropy

Kijów dotychczas uprzejmie przymykał oko na częściowo aroganckie wypowiedzi nowego węgierskiego premiera. Jednak w ostatnich dniach ukraińskiemu ministrowi spraw zagranicznych Andrijowi Sybisze puściły nerwy. Na platformie X napisał: „Wygląda na to, że polityka blokady i izolacjonizmu Viktora Orbana będzie kwitła nawet po jego odejściu”.

Powodem jest spór dotyczący regionalnej inicjatywy Ukrainy oraz planowanego węgiersko-ukraińskiego magazynu ropy. Pod koniec ubiegłego tygodnia Wołodymyr Zełenski zainicjował nową regionalną inicjatywę współpracy pod nazwą „Karpacka Ósemka” (C8). Do uzdrowiska Bukowel na zachodzie Ukrainy zaproszono przedstawicieli Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Rumunii, Serbii oraz Austrii, a także przedstawiciela UE.

Ranga reprezentacji poszczególnych państw znacznie się różniła. Przybyli między innymi prezydenci Rumunii i Serbii, Nicusor Dan i Aleksandar Vucić, oraz premier Polski Donald Tusk. Słowacja wysłała jedynie sekretarza stanu, a Węgry reprezentował tylko chargé d'affaires ambasady w Kijowie.

Podczas spotkania dwa wiodące koncerny naftowe Węgier i Ukrainy, MOL i Naftohaz, podpisały list intencyjny, przewidujący między innymi budowę dużego magazynu ropy na terytorium Węgier, w pobliżu granicy z Ukrainą. Miałyby być tam przechowywane ukraińskie rezerwy ropy, chronione w ten sposób przed rosyjskimi atakami.

Skandal w parlamencie

Głównie z powodu planowanego magazynu ropy, ale także w związku z inicjatywą C8, na początku tygodnia doszło na Węgrzech do skandalu. W parlamencie przedstawiciele opozycyjnego obozu Orbana prowokacyjnie zapytali, czy rząd przeprowadził analizę bezpieczeństwa dotyczącą magazynu. Szef węgierskiego rządu zareagował ostro.

Magyar stwierdził, że dopóki jest premierem, na Węgrzech taki magazyn ropy nie powstanie. Jak powiedział, już w niedzielę wieczorem wysłał w tej sprawie krótką wiadomość do prezesa MOL Zsolta Hernadiego.

Także w sprawie inicjatywy C8 Magyar wypowiedział się w ostrym, polemicznym tonie. Oświadczył, że Węgry w niej nie uczestniczą. – Chciałbym wszystkich sprostować, ponieważ z ukraińskiej prasy dowiedziałem się, że Węgry są członkiem tej Karpackiej Ósemki – powiedział szef rządu: „Tak nie jest. Zostaliśmy zaproszeni, ale z ważnego powodu nie pojechaliśmy”.

Magyar nie wyjaśnił, na czym polegał ten „ważny powód”. Nie rozstrzygnął również, czy obecność chargé d'affaires ambasady oznaczała udział Węgier w inicjatywie, czy też nie.

Kilka godzin później ukraiński minister spraw zagranicznych opublikował na X gniewny wpis, w którym nawiązał do polityki Orbana, choć krytyka w takiej formie nie była do końca uzasadniona. Nieco bardziej dyplomatycznie napisał jednak: „Jesteśmy zaskoczeni niepotrzebnie konfrontacyjnymi wypowiedziami węgierskiego premiera pod adresem Ukrainy”.

Peter Magyar odpowiedział mu bezpośrednio na X, że Węgier nie konsultowano w sprawie inicjatywy karpackiej, co uznał za „całkowicie nie do przyjęcia”. Premier dodał, że to tak, jakby ktoś powiedział: „Cześć, założyliśmy drużynę piłkarską w sąsiedniej wsi. Co prawda się nie znamy, ale ty jesteś w składzie i musisz przynieść piłkę”.

„Dyplomacja komentarzy” Magyara

Węgierski portal Telex nazywa zwyczaj Magyara, polegający na osobistym odpowiadaniu w mediach społecznościowych nawet wysokiej rangi politykom, „dyplomacją komentarzy”.

Węgierski politolog Daniel Hegedüs z Instytutu Polityki Europejskiej mówi DW: „Widzimy, że premier Węgier eskaluje kwestie polityki zagranicznej w mediach społecznościowych w takiej formie i w takim momencie, w którym uważa, że najlepiej odpowiada to jego osobistym interesom oraz interesom komunikacyjnym rządu w zakresie polityki wewnętrznej. Nie jest to konstruktywne zachowanie w polityce zagranicznej”.

Nie jest jasne, w jakim stopniu Magyar i węgierski rząd byli wcześniej poinformowani o inicjatywie C8 oraz planowanej budowie magazynu ropy. Ogólnie polityka węgierskiego rządu wobec Ukrainy po początkowym ociepleniu wydaje się obecnie nieskoordynowana, impulsywna i pozbawiona celu.

Niedawno Magyar zablokował na przykład otwarcie kolejnych rozdziałów negocjacyjnych z Ukrainą w ramach procesu akcesyjnego do UE, argumentując, że kraj ten nie wywiązuje się ze zobowiązań dotyczących poprawy praw mniejszości węgierskiej. Nie potrafił lub nie chciał jednak sprecyzować, co dokładnie miał na myśli.

Jednym z motywów postępowania węgierskiego premiera może być obawa, że stanowisko wobec Ukrainy będzie go kosztować popularność i poparcie na Węgrzech. Viktor Orban podsycił antyukraińską histerię w kraju do tego stopnia, że każda choćby nieznacznie konstruktywna wypowiedź na temat Ukrainy pociągała za sobą najpoważniejsze oskarżenia o zdradę stanu. Sondaże wykazały jednak, że większość Węgrów uważa tę antyukraińską histerię za przesadzoną i oderwaną od rzeczywistości.

Daniel Hegedüs mówi, że ataki obozu Orbana, według którego rząd Magyara i jego partia Tisza są zbyt przychylne Ukrainie, nie stanowią obecnie „żadnego zagrożenia ani niebezpieczeństwa dla pozycji Tiszy w polityce wewnętrznej”.Istnieje jednak ryzyko, że zaufanie europejskich partnerów do rządu Magyara osłabnie, jeśli powstanie wrażenie, że „kontynuacja destrukcyjnych stanowisk systemu Orbana jest znacznie wyraźniejsza niż odejście od nich”.

Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Te tajemnicze obiekty można znaleźć w Niemczech i Polsce, czasem odnowione, czasem zamknięte, czasem pozostawione własnemu losowi. Jedne przypominają wieże ciśnień, inne średniowieczne baszty albo monumentalne pomniki bez określonego bohatera. Bywają brane za pozostałości fortyfikacji, punkty obserwacyjne lub romantyczne ruiny zamków. I właśnie to zwykle uruchamia domysły: do czego służyły? Po co je budowano?

Tymczasem, ich historia wcale nie jest tajemnicza. Jest po prostu w dużej mierze zapomniana.

Pomnik, który miał płonąć

W różnych częściach Europy i poza nią powstało około 240 takich obiektów, z których około 170 zachowało się do dziś, także w Polsce.

Skąd się wzięły? Wieże te powstawały ku czci Ottona von Bismarcka, pierwszego kanclerza zjednoczonego Cesarstwa Niemieckiego. Największa fala budowy ruszyła po jego śmierci w 1898 roku, gdy kult „Żelaznego Kanclerza” osiągnął skalę masową.

Niemiecka organizacja studencka chciała stworzyć sieć budowli, na których w określone dni rozpalano by ogień ku jego czci. W 1899 roku konkurs na wzorcowy projekt wygrał zaledwie 26-letni architekt Wilhelm Kreis. Jego „Götterdämmerung” („Zmierzch bogów”) – ciężką, archaiczną bryłę z czterema masywnymi narożnymi półkolumnami i paleniskiem na szczycie, nazwiązującą do grobowców – realizowano powszechnie, zwykle z lokalnymi modyfikacjami.

Warto wyjaśnić, dlaczego projekt nazwano „Zmierzch bogów”. Nazwa ta wywodziła się z mitologii nordyckiej oraz nawiązywała do słynnej opery Richarda Wagnera, co idealnie wpisywało się w ówczesny nastrój oraz ideologię w Cesarstwie Niemieckim. Obiekty te były więc jednocześnie pomnikami, znakami w krajobrazie i symbolami określonej pamięci politycznej.

Z polskiej perspektywy – pamięci szczególnie trudnej. Bismarck bowiem pozostaje związany nie tylko ze zjednoczeniem Niemiec, lecz także z Kulturkampf oraz brutalną polityką wymierzoną w polską ludność zaboru pruskiego, obejmującą germanizację, politykę osadniczą i masowe wydalenia w latach 80. XIX wieku. „Współczuję im ich sytuacji, ale jeśli chcemy przetrwać, nie możemy zrobić nic innego, jak tylko ich wytępić” – pisał w jednym z listów w roku 1861.

Bonn: wzorzec, który nie był pierwowzorem

Jednym z najbardziej czytelnych przykładów „Götterdämmerung” jest 13-metrowa wieża Bismarcka w Bonn-Gronau, stojąca dziś w parku Rheinaue. Warto tu sprostować często powtarzane twierdzenie: nie była pierwowzorem całej serii. Pierwowzorem był konkursowy projekt Kreisa z 1899 roku. Zbudowana z ciemnej bazaltowej lawy bońska wieża, uroczyście otwarta w styczniu 1901, była jego piątą realizacją, ale pierwszą w Nadrenii.

Od strony Renu zachował się relief orła z herbem Bismarcka, na szczycie – wielka prostokątna misa ogniowa. Budowla nie była przeznaczona do podziwiania widoków: to przede wszystkim monumentalna kolumna do oglądania z zewnątrz. Niegdyś bowiem była koronnym punktem widowiska, gdy przychodziły pod nią studenckie pochody z pochodniami, liczące w niektórych latach ponad dwa tysiące uczestników. Płonącą wieżę oglądano również z udekorowanych lampionami łódek na Renie. Ogień na szczycie nie był więc dekoracją, lecz właściwie częścią architektury.

Kilka kilometrów dalej, w Bad Godesberg, stoi zupełnie inna wieża Bismarcka, projektu Ernsta Spindlera. Ukończona w 1902 roku, ma 20,4 metra wysokości i znacznie bardziej rzeźbiarską formę. Dziś wieża, zamknięta dla zwiedzających i w fatalnym stanie, ma status zabytku, a w dokumentacji konserwatorskiej podkreślono wpływ idei belgijskiego architekta Henry’ego van de Velde, jednego z głównych twórców secesji i pionierów modernizmu.

Polska: najstarsza, najdroższa i najwyżej położona

Na terenach należących dziś do Polski zbudowano wież i kolumn Bismarcka więcej niż w jakimkolwiek innym kraju poza Niemcami – aż 40. Do naszych czasów zachowało się 17, od czynnych punktów widokowych i muzeów po opuszczone ruiny. Co ciekawe, właśnie w Polsce znajdują się obiekty rekordowe dla całego fenomenu wież Bismarcka.

Najstarsza stoi w Janówku na Dolnym Śląsku, wzniesiona już w 1869 roku, niemal trzy dekady przed śmiercią Bismarcka i zanim rozpoczęła się właściwa fala budowy poświęconych mu monumentów. 22,5-metrowa neogotycka wieża nie miała paleniska, była przede wszystkim punktem widokowym i pomnikiem kanclerza. Dziś uznawana jest za najstarszą wieżę Bismarcka na świecie.

Najwyżej położona z kolei znajduje się na Wielkiej Sowie w Sudetach, na wysokości 1015 m n.p.m. Kamienną, 25-metrową wieżę otwarto w 1906 roku. Po wojnie próbowano nadać jej imię generała Władysława Sikorskiego, później Mieczysława Orłowicza. Dziś po remoncie ponownie służy turystom.

Najdroższą ze wszystkich wież Bismarcka – Wieża Gocławska w Szczecinie – kosztowała 200 tys. marek. Na konkurs architektoniczny wpłynęło aż 131 projektów; zwyciężył Wilhelm Kreis, ale zamiast powtórzyć swój seryjny „Zmierzch bogów”, zaprojektował monumentalną 25-metrową rotundę inspirowaną m.in. mauzoleum Teodoryka w Rawennie. Budowę rozpoczęto w 1913 roku, lecz z powodu I wojny światowej obiekt otwarto dopiero w 1921. Po wojnie usunięto jego bismarckowską symbolikę, a wieża przez lata niszczała. Obecnie trwa jej rewitalizacja.

Pozostałe polskie wieże pokazują, jak różne mogą być losy takich monumentów. W Srokowie na Mazurach 12,5-metrowa wieża jest dziś malowniczą ruiną na Diablej Górze. Lębork ma z kolei niezwykłą hybrydę pomnika, punktu widokowego i wieży ciśnień, która po renowacji funkcjonuje jako oddział muzeum. Wieża w Zielonej Górze służy dziś do obserwacji lasów i wykrywania pożarów. Zachowane obiekty lub ich pozostałości znajdziemy również m.in. w Szczecinku, Świdwinie, Okonku, Wieleniu, Żaganiu, Świebodzinie. W Żarach budowę rozpoczęto, ale nigdy jej nie ukończono. Spośród pięciu realizacji wzorcowego projektu Kreisa „Götterdämmerung”, które powstały na obecnym terytorium Polski, zachowała się tylko ta pod Sobótką.

Ciekawa jest historia wieży w Mrągowie, dawnym Sensburgu. Otwarto ją w 1906 roku jako pierwszą wieżę Bismarcka na Mazurach; dziś pozostaje najlepiej zachowanym obiektem tego typu w województwie warmińsko-mazurskim. Jej 23-metrowa ceglana bryła nie powtarza „Zmierzchu bogów”, lecz przypomina historyzującą basztę. Nad wejściem znajdował się pierwotnie medalion Bismarcka z napisem nazywającym go „budowniczym Rzeszy Niemieckiej”. Po wojnie zastąpił go polski orzeł.

Po latach zamknięcia i pogarszającego się stanu technicznego wieża w latach 90. trafiła w prywatne ręce i jest stopniowo odnawiana. Można wejść na taras, z którego widok rozciąga się na trzy jeziora w Mrągowie, sięgając aż po Warmię, a wewnątrz są małe wystawy – historyczna obiektu i regionu oraz artystyczne; na dole działają kawiarnia i sklepik. W latach 60. XX wieku pomnik wykorzystywano jako stację radiowo-telewizyjną. To jeden z najlepszych przykładów adaptacji takiego dziedzictwa bez wymazywania jego pochodzenia.

Właśnie dlatego wieże Bismarcka mogą być dobrym celem weekendowych wypraw. Nie trzeba ich podziwiać jako pomników „Żelaznego Kanclerza”, a traktować jako przykłady tego, że historia jest wpleciona w codzienność, a z biegiem czasu obiekty architektoniczne zyskują całkiem nowe znaczenie.

Lubisz nasze artykuły? Zostań naszym fanem na Facebooku! >>

Podczas sobotniego (26.09.2026) zgromadzenia członków Niemieckiego Związku Olimpijskiego (DOSB) w Badern-Baden prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier ogłosił zwycięstwo stolicy Bawarii nad konkurencyjną aglomeracją Kolonia-Ren-Ruhr.

– Zwyciężyło Monachium – powiedział Steinmeier. Jeszcze przed ogłoszeniem wyników mówił: – Jestem przekonany, że jeśli jako niemiecka drużyna wystartujemy razem, będziemy mieli duże szanse na organizację igrzysk.

Berlin wycofał swoją kandydaturę dwa dni przed głosowaniem, po wyborach do Izby Deputowanych.

Liczna konkurencja

Kandydatura Monachium, która przewiduje wykorzystanie wybudowanego na igrzyska w 1972 roku parku olimpijskiego, cieszy się dużym poparciem mieszkańców. Jednak na arenie międzynarodowej konkurencja w walce o igrzyska w 2036 roku może być szczególnie silna. Według Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) zainteresowanie organizacją imprezy wyraziło już ponad dziesięć miast i państw. Wśród nich są m.in. Indie, Indonezja, Republika Południowej Afryki, chilijskie Santiago, a także Doha w Katarze, Arabia Saudyjska i Turcja.

Nie ma jeszcze ustalonego terminu wyboru gospodarza igrzysk. W ostatnich latach MKOl zmienił procedurę – po kilku etapach rozmów i konsultacji wybiera preferowanego kandydata, nad którym następnie odbywa się głosowanie. Zwykle gospodarz igrzysk jest wyłaniany około siedmiu lat przed ich rozpoczęciem. Najbliższe letnie igrzyska odbędą się w 2028 roku w Los Angeles, a w 2032 roku w australijskim Brisbane.

Pamiętny rok 1972

Ostatni raz Niemcy były gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich w 1972 roku – również w Monachium. Igrzyska zostały naznaczone dramatycznymi wydarzeniami, gdy członkowie palestyńskiej organizacji „Czarny Wrzesień” wzięli jako zakładników część izraelskiej reprezentacji olimpijskiej. W wyniku ataku i późniejszej próby odbicia zakładników w wiosce olimpijskiej oraz na pobliskim lotnisku Fürstenfeldbruck zginęło 11 Izraelczyków, niemiecki policjant oraz pięciu palestyńskich napastników.

Kolejne próby sprowadzenia do Niemiec letnich lub zimowych igrzysk olimpijskichnajczęściej kończyły się już na pierwszej przeszkodzie – niemieckich referendach lokalnych. Krytycy wskazywali wówczas przede wszystkim na skalę przedsięwzięcia i związane z tym koszty, jak w przypadku kandydatury Hamburga do organizacji igrzysk w 2024 roku. Monachium bez powodzenia ubiegało się także o organizację zimowych igrzysk w 2018 roku. Ostatecznie odbyły się one w południowokoreańskim Pjongczangu.

Wielkie sportowe emocje

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz wyraził nadzieję na organizację igrzysk olimpijskich w Niemczech po tym, jak Monachium zostało wybrane na kandydata kraju. „Igrzyska powinny odbyć się w Niemczech. Monachium jest naszym kandydatem, a za jego kandydaturą stoi cały kraj. Chcemy sprowadzić do nas igrzyska olimpijskie i paraolimpijskie – wielkie sportowe emocje, spektakularne sukcesy, niezapomniane chwile i radość całego kraju, który będzie kibicował swoim reprezentantom” – napisał polityk CDU na platformie X.

(RTR/jar)

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Emerytury w Niemczech mogą w przyszłym roku wzrosnąć o znacznie ponad cztery procent. Instytut Badań Gospodarczych im. Leibniza w Halle (IWH) przewiduje podwyżkę o 4,7 procent od 1 lipca 2027 roku – podał w sobotę (26.09.2026) dziennik „Bild”.

„W naszych obliczeniach zakładamy obecnie wzrost emerytur o 4,7 procent” – powiedział dziennikowi Oliver Holtemöller, dyrektor ds. koniunktury w IWH.

Także Deka Bank spodziewa się podwyżki o ponad cztery procent. „Uważam, że omawiany poziom ponad czterech procent jest realistyczny” – powiedział „Bildowi” główny ekonomista banku Ulrich Kater.

Wynagrodzenia napędzają waloryzację

Obaj eksperci wskazują na stosunkowo szybki wzrost wynagrodzeń pracowników w tym roku. Stanowią one podstawę waloryzacji emerytur w 2027 roku.

Według dziennika „Bild” Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalno-Rentowe podtrzymuje dotychczasową prognozę wzrostu emerytur o 4,4 procent.

Podwyżka o 4,7 procent byłaby na zachodzie Niemiec najwyższą podwyżką emerytur od 2022 roku. Wówczas świadczenia emerytalne wzrosły tam o 5,35 procent.

(AFP/jak)

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Niemieccy konsumenci coraz częściej zgadzają się, by kurier zostawiał przesyłkę w wyznaczonym miejscu, na przykład przed drzwiami domu. Dzięki temu paczka czeka na nich po powrocie i nie muszą odbierać jej w punkcie odbioru, automacie paczkowym ani u sąsiada.

Jak poinformował lider rynku DHL, firma ma w Niemczech ponad dziesięć milionów stałych zgód na pozostawienie przesyłki w wyznaczonym miejscu. To o dziesięć procent więcej niż rok wcześniej. W poprzednich latach wzrost był podobny.

Hermes odnotował od sierpnia 2025 roku 30-procentowy wzrost liczby takich zgód, ale nie podał ich łącznej liczby. GLS i DPD również oferują tę możliwość i informują, że udział takich doręczeń pozostaje stabilny.

Ryzyko ponosi odbiorca

Odbiorca może z góry zgodzić się, by przesyłkę zostawiono na przykład przed drzwiami wejściowymi, w ogrodzie lub pod wiatą garażową. Od momentu pozostawienia jej przez kuriera nie jest już jednak ubezpieczona. Jeśli zostanie skradziona, ryzyko ponosi odbiorca.

Według DHL takie przypadki nie są częstsze niż przy innych formach doręczenia – liczba reklamacji dotyczących paczek pozostawionych w wyznaczonych miejscach nie jest wyższa niż w przypadku pozostałych przesyłek.

GLS „wyraźnie zaleca wyznaczanie wyłącznie odpowiednich miejsc, w przypadku których – według oceny odbiorców – nie występuje żadne ryzyko”. Problemy mogą pojawić się, jeśli wybrane miejsce jest ogólnodostępne.

Gdzie najlepiej zostawić paczkę?

DHL zaleca, aby wyznaczone miejsce znajdowało się na terenie posesji odbiorcy, było chronione przed warunkami atmosferycznymi i niewidoczne z zewnątrz. Amazon, który część przesyłek dostarcza za pośrednictwem własnej firmy kurierskiej, również zaleca, by paczka nie była widoczna dla osób postronnych. Firma nie podaje danych dotyczących liczby takich zgód.

Według DHL usługa jest szczególnie popularna w dzielnicach domów jednorodzinnych oraz na obszarach wiejskich. Coraz częściej korzystają z niej jednak również mieszkańcy miast. W budynkach wielorodzinnych odpowiednim miejscem mogą być na przykład wewnętrzne dziedzińce lub schowki na rowery.

„Miejsce pozostawienia przesyłki należy do najpopularniejszych sposobów odbioru” – mówi Benjamin Rasch, menedżer DHL.

Zgoda może być udzielona na stałe albo jednorazowo dla konkretnej paczki. Według DPD około jedna czwarta przesyłek wysyłanych przez firmy do konsumentów (B2C, Business-to-Consumer) jest obecnie doręczana w ten sposób. Odsetek ten pozostaje stabilny od początku 2025 roku.

GLS informuje z kolei, że ma około dwóch milionów stałych zgód, z których 1,5 miliona jest regularnie wykorzystywanych. Około 15 procent całkowitej liczby dostaw w 2025 roku oraz od początku 2026 roku zrealizowano na ich podstawie.

Firmy kurierskie oszczędzają czas i pieniądze

Takie rozwiązanie jest korzystne również dla firm logistycznych, ponieważ skraca czas doręczenia jednej paczki. Kurier nie musi czekać, aż ktoś otworzy drzwi i odbierze przesyłkę, ani zabierać jej z powrotem, gdy nikogo nie ma w domu, by ponownie przywieźć ją następnego dnia.

Według GLS zgoda na pozostawienie przesyłki upraszcza proces doręczenia, zwiększa odsetek skutecznych dostaw i pozwala uniknąć dodatkowych kursów kurierskich. „Dzięki temu procesy doręczenia mogą być organizowane bardziej efektywnie”.

Amazon podkreśla, że wielu klientów ceni możliwość zostawienia paczki w bezpiecznym miejscu i woli to rozwiązanie od „kolejnej próby doręczenia w innym dniu”.

Możliwość pozostawienia przesyłki ma jednak swoje ograniczenia. Hermes zwraca uwagę, że sprzedawcy internetowi mogą ją wyłączyć w przypadku towarów szczególnie wartościowych lub wymagających szczególnej ochrony.

W przypadku Amazon kurier robi zdjęcie pozostawionej paczki, które odbiorca może zobaczyć w aplikacji. Dzięki temu wie, gdzie znajduje się przesyłka. DPD również stosuje dokumentację fotograficzną, która zwiększa przejrzystość i pozwala sprawdzić miejsce doręczenia. DHL i Hermes nie robią takich zdjęć, natomiast GLS pracuje nad wprowadzeniem tej funkcji.

Chcesz komentować nasze artykuły? Dołącz do nas na Facebooku! >>

Stołeczny dziennik zwraca uwagę na szybki rozwój kontaktów między Brandenburgią a Polską. „Wspólna granica między Brandenburgią a Polską liczy 460 km. (…) Polacy są jedną z najważniejszych nacji odwiedzających land jako turyści. Przedsiębiorstwa z obu stron Odry od dawna ściśle ze sobą współpracują, a coraz więcej polskich rodzin osiedla się po stronie niemieckiej – czytamy w „Tagesspieglu”.

Bliskie kontakty, ale brak znajomości języka polskiego

Jak zaznacza gazeta, ścisłe kontakty nie mają jednak przełożenia na stopień znajomości języka polskiego w brandenburskiej administracji. Z odpowiedzi na interpelację deputowanego opozycyjnej partii BSW w parlamencie Brandenburgii, Gunnara Lehmanna wynika, że nawet pełnomocnik rządu Brandenburgii do kontaktów z Polską posiada zaledwie „ustną znajomość polskiego na poziomie porównywalnym z B2”.

Taki poziom wymagany od uchodźców przy przyjęciu na kursy kształcące w zawodach pracownik handlu lub ogrodnictwa. Warunkiem przyjęcia na uniwersytet jest poziom C1. Rząd Brandenburgii nie dysponuje dokładnymi liczbami dotyczącymi znajomości języka polskiego wśród pracowników administracji.

„Tagesspiegel” pisze, że pozytywnym wyjątkiem są funkcjonariusze oddelegowani do służby we wspólnych niemiecko-polskich zespołach policyjnych w Gubinie/Guben i Frankfurcie/Słubicach. Natomiast członkowie brandenburskiego rządu podczas rozmów z polskimi partnerami muszą korzystać z usług tłumaczy zatrudnionych przez firmy zewnętrzne, gdyż rząd nie dysponuje własnymi tłumaczami.

Zerwać z asymetrią – administracja powinna dać dobry przykład

„To wstyd, że w rządzie landowym i w administracji brak jest znajomości języka polskiego, chociaż dobre relacje z Polską wpisane są do brandenburskiej konstytucji” – powiedział deputowany BSW Lehmann.

„Musimy zerwać z tą arogancką asymetrią, która powoduje, że oczekujemy od naszych sąsiadów znajomości niemieckiego lub angielskiego” – zaznaczył poseł. Jego zdaniem Brandenburgia powinna aktywnie wspierać naukę języka polskiego, a przedstawiciele rządu powinni dać dobry przykład poprzez udział w kursach językowych. „Tylko w taki sposób można pokazać Polakom, że traktujemy ich jak równych partnerów” – wyjaśnił Lehmann.

Brandenburgią rządzi obecnie koalicja SPD i CDU. Premierem landu jest socjaldemokrata Dietmar Woidke.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Według najnowszego Barometru HU-EF – sondażu przeprowadzonego przez Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie wojna w Gazie przyczyniła się do dalszej zmiany opinii publicznej w Niemczech i innych ważnych państwach Europy – na niekorzyść Izraela i na rzecz Palestyńczyków. W Niemczech 19 proc. uczestników prowadzonego co dwa lata badania Centrum Studiów nad Niemcami DAAD na wspomnianym uniwersytecie zadeklarowało, że w wyniku konfliktu ich nastawienie stało się „bardziej propalestyńskie”. W 2024 roku odsetek ten wynosił 14 proc. Odsetek osób, które deklarowały, że od 2024 roku ich nastawienie stało się „bardziej proizraelskie”, spadł z 9 do 8 proc. 46 proc. badanych (w 2024 roku – 54 proc.) uznało, że wojna nie zmieniła ich opinii. 23 proc. (20 proc. w 2024 roku) nie udzieliło odpowiedzi, a 5 proc. (4 proc.) zdecydowanie odmówiło odpowiedzi na to pytanie.

Jako pierwsza o wynikach poinformował „Welt am Sonntag”. W Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii i Polsce przepytano reprezentatywne grupy liczące po co najmniej 1000 osób.

Wzrost propalestyńskich nastrojów

Szczególnie w Polsce wyraźnie wzrósł odsetek osób (z 14 do 30 proc.), które deklarują, że od 2024 roku stały się „bardziej propalestyńskie”. We Francji odsetek ten zwiększył się z 13 do 16 proc., a w Wielkiej Brytanii – z 17 do 18 proc.

We wszystkich badanych krajach o jeden punkt procentowy spadł natomiast odsetek osób, które deklarują, że stały się „bardziej proizraelskie”. W Polsce zmniejszył się z 5 do 4 proc., we Francji z 7 do 6 proc., a w Wielkiej Brytanii z 11 do 10 proc.

Chcesz skomentować ten artykuł? Zrób to na Facebooku! >>

Antysemityzm w Polsce nie jest problemem

Z badania wynika także, że w trzech z czterech analizowanych krajów wyraźna większość respondentów uznała, że antysemityzm stał się w ich kraju problemem. W Niemczech było to 56 proc. ankietowanych, w Wielkiej Brytanii – 55 proc., a we Francji – 63 proc. Jedynie w Polsce odsetek osób zgadzających się z tym stwierdzeniem był niższy i wyniósł 29 proc.

Że antysemityzm nie jest w ich kraju problemem, odpowiedziało 15 proc. badanych w Niemczech, 12 proc. w Wielkiej Brytanii i tyle samo we Francji oraz 31 proc. w Polsce.

Sondaż pokazał także wyraźne różnice w ocenie przyczyn antysemityzmu. W Niemczech za jego główne źródła uznaje się: środowiska prawicowe (41 proc.) i muzułmańskich migrantów (42 proc.). W 2024 roku odsetki te wynosiły odpowiednio 48 i 45 proc.

Także w Polsce prawicowe ugrupowania (30 proc.) i muzułmańscy migranci (24 proc.) są wskazywani jako główne źródła antysemityzmu. Natomiast w Wielkiej Brytanii i Francji wpływ prawicowej sceny politycznej na antysemityzm oceniany jest znacznie niżej (odpowiednio 14 i 12 proc.) niż wpływ ogółu społeczeństwa (21 i 23 proc.), a przede wszystkim muzułmańskich migrantów (w obu krajach po 27 proc.).

(KNA/jar)

Decyzja rady miasta Heidenau, żeby zaprzestać układania w miejscach publicznych kostek przypominających o ofiarach narodowo-socjalistycznej dyktatury i ograniczyć upamiętnienia do miejscowego cmentarza, jest „krokiem w kierunku kultury zapomnienia” o zbrodniach – pisze w sobotę niemiecki dziennik „Tageszeitung” (TAZ).

Skrajna prawica jest przeciwna przypominaniu w publicznych miejscach o koszmarze III Rzeszy deprecjonując politykę pamięci terminem „kult winy” i bagatelizując zbrodnie nazywając rządy Hitlera „epizodem (dosłownie ptasim kleksem)” w tysiącletniej historii Niemiec.

Radni CDU głosują wspólnie z AfD

„TAZ” wyjaśnia, że małe tabliczki z mosiądzu wbudowywane są w chodnik przed domami, w których przed deportacją do obozów koncentracyjnych i zagłady mieszkały ofiary. „Przypominają wszystkim żyjącym dziś ludziom, kogo prześladowali naziści – ludzi z sąsiedztwa: Żydów i Żydówki, Romów, politycznych przeciwników, homoseksualistów, transwestytów, niepełnosprawnych. Na kostkach znajdują się ich nazwiska. Są widoczne w codziennym życiu. Pamięć o nich dociera do ludzi, czy chcą tego, czy nie” – czytamy w „TAZ”.

Redakcja przypomina, że wniosek złożyli politycy AfD i chadeckiej CDU. Obie partie wraz z inicjatywą „Sojusz Górnej Łaby na rzecz większej demokracji” (BOD) przedstawiły ponadpartyjny projekt uchwały, domagając się odrzucania w przyszłości kamieni pamięci „na publicznych ulicach i chodnikach”.

Inicjatorzy wniosku ignorują protesty

Autorzy wniosku argumentowali, że wielu mieszkańców, członków rodzin ofiar oraz inicjatyw społecznych uważa tę formę upamiętnienia ofiar narodowego socjalizmu za nieodpowiednią. Zamiast tego pamięć o nich miałaby być kultywowana na miejskim Cmentarzu Północnym – tak aby „nie deptać bezpośrednio po elementach upamiętniających”.

„TAZ” zwraca uwagę, że przeciwko decyzji protestowały Międzynarodowy Komitet Oświęcimski, Gmina Żydowska w Saksonii, Stowarzyszenie Osób Prześladowanych przez Reżim Nazistowski i Związek Antyfaszystów. Większość w radzie miasta zlekceważyła protesty.

Ofiary wypędzeń i Holokaustu

O tym, że inicjatorom wniosku nie zależy na pielęgnowaniu pamięci o ofiarach nazizmu, świadczy zdaniem „TAZ” fakt, że na miejskim cmentarzu ma powstać „kwatera pamięci” poświęcona wszystkim ofiarom „wojny, terroryzmu, dyktatur, wypędzeni i w szczególności narodowego socjalizmu”.

„Tak jakby wnioski z zamachów terrorystycznych były takie same jak z Holokaustu” – zauważył komentator. Zdaniem „TAZ” celem decyzji, której inicjatorami byli radni AfD, jest rezygnacja z dotychczasowej polityki pamięci, która wskazuje na podobieństwa między ideologią nazistów a ideologią AfD. „Tym bardziej przerażające jest to, że członkowie CDU otwarcie poparli wniosek” – pisze w konkluzji komentator „TAZ”.

Kamienie pamięci to inicjatywa powstała w latach 90. XX wieku. Pomniki tego typu zaczął tworzyć niemiecki artysta Gunter Demnig, który nadał im również nazwę. Te finansowane zazwyczaj z darowizn kostki brukowe z nazwiskami ofiar narodowego socjalizmu są umieszczane przy ostatnim znanym miejscu zamieszkania lub działalności danej osoby.

Chcesz skomentować ten artykuł? Dołącz do nas na Facebooku! >>